“მოკლე” AR15 – სიგრძეს აქვს მნიშვნელობა

March 25th, 2015

jjr6o5

არ ვარ დარწმუნებული შეიძლება მე ვცდები, მაგრამ როგორც ჩანს საქართველოში ძალიან დიდი პოპულარობით სარგებლობს მოკლე ლულიანი AR-15. მოკლე ლულიან AR-15-ში  მე ვგულისხმობ იარაღს  რომელიც აღჭურვილია 10.3 და 11.5 დუიმის სიგრძის ლულებით (შემდგომში უბრალოდ 10-ნი და 11-ნი ლულები). მიუხედავად იმისა, რომ უმეტესობა ქარხნული კარაბინების, რომლებიც იყიდება მაღაზიაში არის 16.5-ნი  ლულებით, როდესაც საქმე მიდგება შეკვეთით აწყობაზე უპირატესობა ენიჭება სწორედ უფრო მოკლე ლულებს.  მიზეზი რატომ არის ჩვენ მაღაზიებში კარაბინების უმეტესობა 16.5 დუიმის სიგრძის მქონე ლულებით არის ის რომ ეს იარაღები შემოდის ძირითადად აშშ-დან სადაც კარაბინები ლულის მინიმალური სიგრძით 16.5 იყიდება თავისუფლად ხოლო ამაზე მოკლე ლულიანი კარაბინი ითვლება „მოკლელულიან შაშხანად“ და საჭიროებს სპეციალურ ნებართვას, რომლის მიღებას უნდა დრო და 200 დოლარიანი ქვითარი. ჩვენთან ცხადია ასეთი შეზღუდვა არ არის და როგორც ჩანს არჩევანის შემთხვევაში მყიდველები უპირატესობას ანიჭებენ სწორედაც რომ მოკლელულიან კარაბინებს.

დაწყებული იმ დროიდან რაც კოლტმა გაამოუშვა მოდელი 607, კარაბინი მოკლე 10 ინჩიანი ლულით და გასაშლელი კონდახით, ასეთი ზე-მოკლე AR-15-ები პოპულარობით სარგებლობენ მომხმარებლების გარკვეულ წრეებში. პირველი „კლიენტები“ კი ასეთი იარაღის იყვნენ აშშ-ის სპეციალური დანიშნულების ქვედანაყოფები რომლებიც ვიეტნამში იბრძოდნენ. მოდელი 607 შემდგომ შეიცვალა უფრო დახვეწილი 609 მოდელით, რომელიც იყო პირველი „ზემოკლე“ AR-15, რომელიც გამოდიოდა მსხვილი პარტიებით და დიდი რაოდენობით გამოჩნდა საბრძოლო დანაყოფებში. საბრძოლო პირობებში ექსპლუატაციამ გამოავლინა ბევრი პრობლემები ამ იარაღთან და ის შემდგომ შეიცვალა მოდელი 629 რომელსაც მათ შორის ქონდა უკვე ოდნავ გრძელი 11.5 დუიმიანი ლულა. როგორც მოგეხსენებათ, რომ  ამ სისტემის იარაღის და მისი ვაზნის ევოლუცია აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებში არ წყდებოდა და ადგილი ქონდა მრავალ მცდელობას ამ იარაღის გაუმჯობესების. მიუხედავად იმისა, რომ ითვლება რომ მოკლე ლულიანი AR-15 არის ყველაზე პრობლემური შვილი სტოუნერის სისტემის იარაღების ოჯახში  2000 წელს 10 ინჩიანი AR-15 კვლავ გამოჩნდა აშშ-ის შეიარაღებული ძალების არსენალში ამჯერად Mk18-ის სახით, ხოლო სამოქალაქო მსროლელებში მოკლე AR-15 დიდი პოპულარობით სარგებლობს.  რატომ დაბრუნდა “მოკლე”  AR-15? იმიტომ, რომ ჯარს და ფლოტს უნდოდა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის გაბარიტების მქონე იარაღი, რომელიც გამოიყენებოდა კარაბინის კალიბრს და იქნებოდა მაქსიმალურად თავსებადი შეიარაღებაში მყოფ M4-თან. თუ ადრე ასეთი კონფიგურაციის კარაბინი იყო არასაიმედო და პრობლემური რა შეიცვალა მას მერე? რა უპირატესობები და შეზღუდვები აქვს „ზემოკლე“AR-15-ებს? რას ელოდოს ასეთი იარაღის პატრონმა და რისთვის უნდა იყოს მზად. ყველა ამ შეკითხვაზე მე შევეცდები გაგცეთ პასუხები ამ საკამოდ ვრცელ სტატიაში.

დავიწყოთ ყველაზე მთავარით, რა პრობლემას ქმნის 10-ნი ან თუნდაც 11-ნი ლულის გამოყენება ამ სისტემის იარაღში? მოგეხსენებათ, რომ სტანდარტული AR-15 იყენებს დენთის აირების პირდაპირი შეფრქვევის სისტემას, რომელიც ცნობილია და გამოიყიენება მეოცე საუკუნის დასაწყისიდან ჯერ ფრანგულ როსინიოლის  სისტემის შაშხანებში და მოგვიანებით შვედი ერიკ ეგლუნდის კონსტრუქციის კარაბინში, თუმცა სტოუნერის მიერ გამოყენებული სქემა უფრო რთულია. ამ სისტემის ადეპტი მეც გახლავართ. რატომ? იმიტომ რომ ასეთი სქემის გამოყენება იძლევა საშუალებას შექმნა  მარტივი იარაღი ძალიან ცოტა მოძრავი დეტალით, უფრო მსუბუქი და თან უდიდესი სიზუსტის პოტენციალით. პირდაპირი შეფრქვევის სისტემას ცხადია დადებითი მხარეების გარდა გააჩნია უარყოფითი მხარეებიც (როგორც ყველა სისტემას). პირდაპირი  შეფრქვევის სქემაში რომელიც გამოიყენა იუჯინ სტოუნერმა დიდი მნიშვნელობა აქვს ლულაში წნევის შენარჩუნების დროს. ეს ნიშნავს რომ სისტემა იღებს საჭირო მოცულობის წნევას საჭირო დროის განმავლობაში რაც აუცილებელია, რომ მოხდეს მასრის საიმედო ექსტრაქცია და ახალი ვაზნის სავაზნეში მიწოდება. მოკლე ლულიან იარაღში გამომდინარე იქიდან, რომ ლულის დაბოლოება განლაგებულია ძალიან ახლოს დენთის აირების სიტემის ნასვრეტთან ლულაში საიდანც ხდება აირების ამოღება გადატენვის ციკლის შესასრულებლად აღნიშნული იწვევს წნევის შენარჩუნების დროის (dwell time)  შემცირებას. ეს კი ახდენს გავლენას იარაღის საიმედოობაზე, განსაკუთრებულად ჯერებით სროლისას. ანუ ამ  სისტემას აქვს თანადაყოლილი თვისება იყოს მგრძნობიარე წნევის შენარჩუნების დროზე და ასევე გამოყენებული ვაზნის მიმართ.  როგორც კი იცვლება ვაზნები და იარაღის კონფიგურაცია საჭიროა ცვლილებები რომ საიმედოობა შენარჩუნდეს. ეს არი იყო პრობლემა M16-ში, იმიტომ რომ ის იქმნებოდა კონკრეტული ვაზნის ირგვლივ, კონკრეტული კონფიგურაციით.

შეკითხვაზე რატომ იყო 10-ნი AR-15-ი არასაიმედო ვიტნამში და გახდა საიმედო 2000-ან წლებში მარტივი პასუხი არ არის. საქმე იმაშია, რომ მაშინ ეს სისტემა იყო შედარებით ახალი და ნაკლებად შესწავლილი. მაშინ არ არსებობდა მძიმე ბუფერები, ზამბარები, ვაზნები არ იყო ისეთი მაღალი ხარისხის, როგორც დღეს.  იმ პროცესების ბუნება, რომელიც მიმდინარეობს AR-15-ის შიგნით არ იყო კარგად შესწავლილი. იუჯინ სტოუნერი, ჯიმ სალივანი და სხვა ნიჭიერი ხალხი, რომლებიც ქმნიდნენ და ხვეწავდნენ M-16, ქმნიდნენ მას ისეთს როგორსაც მას სთხოვდნენ სამხედროები. შაშხანას 20 დუიმიანი ლულით, 11 დუიმიანი დენთის აირების სისტემით და ვაზნით, რომელსაც ექნებოდა სასურველი გარე და ტერმინალური ბალისტიკური მონაცემები. იმ დროს უბრალოდ არ იყო მიღებული ერთი და იგივე სისტემის სხვადასხვა კონფიგურაციის შაშხანის (თვითდამტენის) შეიარაღებაში მიღება. ფეხოსნის ძირითადი იარაღის მოდიფიცირება დასაკეც, მოკლე-ლულიან, კომპაქტურ იარაღად დაიწყო მოგვიანებით და მანამდე მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად უბრალოდ სხვა სისტემას იღებდნენ შეიარაღებაში, უფრო მსუბუქს და უფრო სუსტი კალიბრის (მაგალითად 30-06 კალიბრის გარანდის შაშხანა და .30 კალიბრის კარაბინი M1.). ამიტომ, არავინ არ ფიქრობდა იმაზე თუ რა მოხდებოდა რომ M-16-ის ლულა გადაჭრილიყო შუაზე და რა ცვლილებები მოყვებოდა ამას ბალისტიკაში და ასე შემდეგ. იარაღის მოდიფიცირება ხდებოდა ახალი მოთხოვნების მიხედვით, სწრაფად, ომის პირობებში და პრობლემების გადაჭრა ხდებოდა იარაღის საბრძოლო პირობებში ექსპლუატაციის პარალელურად. მას მერე რაც ამდენი წელი გავიდა ცხადია ეს სისტემა უკეთ არის თუ არა ბოლომდე შესწავლილი და შესაბამისად გახდა შესაძლებელი საიმედო მოკლე AR-15-ის შექმნა. სამხედროები წავიდნენ შემდეგი გზით, დენთის აირების ნასვრეტი ლულაში გაიზარდა 16მმ-დან 18მმ-მდე, ექსტრაქტორის ზამბარა 4 ხვეულით შეიცვალა უფრო ხისტი ხუთ ხვეულიანი დეტალით, რომელსაც დაემატა რეზინის რგოლი ექსტრაქტორის ქვეშ („ბუბლიკი“),  სამი განცალკევებული დენთის აირების რგოლი შეიცვალა ერთიანი დეტალით.  მე ხელთ მაქვს პრეზენტაცია, რომელიც მიმოიხილავს Mk18-ის (M4 ტიპის შაშხანა აღჭურვილი 10 დუიმიანი აპერით) ტესტირების შედეგებს. 4 ასეთი იარაღიდან იყო ნასროლი ჯამში 40 000 ვაზნა. სულ ოთხივე იარაღმა განიცადა 56 დაბრკოლება. აქიდან ლომის წილი 29, მოვიდა მხოლოდ ერთ კონკრეტულ კარაბინზე, დანარჩენებმა 10 000 გასროლაზე განიცადეს 6, 10, და 11 დაბრკოლება შესაბამისად, რაც ნიშნავს საშუალოდ 1 111 გასროლას დაბრკოლების წარმოქმნას შორის. ეს ძალიან კარგი მაჩვენებელია. 10% ნასროლი იყო საპრესორების გამოყენებით. ყველა გასროლა ხდებოდა მოკლე ან საშუალო სიგრძის ჯერებით. უნდა ვივარაუდოთ რომ ნახევრად-ავტომატური სამოქალაქო მოდელები უფრო საიმედო იქნებიან რა თქმა უნდა კარგი მწარმოებლისგან ან აწყობილი კომპეტენტური პირის მიერ. ამ თემას კიდე დავუბრუნდებით ამ სტატიის ბოლოს.

mADqDg7

Mk18 Mod 1 რომელიც ამჟამად არის შეიარაღებაში, იწყობა კოლტის M4 ან M16A1-ის რესივერებზე და ასევე იყენებს Daniel Defense-ის ტიბჟირს პიკატინის სამაგრებით და SOPMOD კონდახს. იარაღზე აყენია KAC-ის საპრესორი.  

კიდევ ერთი პრობლემა უკავშირდება მოკლე ლულის გამოყენებას. შაშხანის მასრაში არსებული დენთი ნელა იწვის იმისთვის, რომ მაქსიმალურად გამოიყენოს ლულის სიგრძე და ტყვიას მეტი ენერგია გადასცეს. შესაბამისად მოკლე ლულიდან სროლისას უნდა ველოდოთ დიდი მოცულობის ლულის ალს (ავტორის გამოცდილებით მოდერატტორის გაოყენების გარეშე ლულის ალი მზიან ამინდშიც ჩანს) იმის გამო რომ მოკლე ლულაში დენთი ვერ ასწრებს ბოლომდე დაწვას და ასევე გასროლის ხმა არის ძალიან მაღალი. აქ გამოსავალი არის მხოლოდ მაღალი ხარსხის სპეციალური ლულის მოწყობილობის/მოდერატორის გამოყენება, რომელიც შეამცირებს წნევის დარტყმას, ალს და გასროლის ხმას. სამწუხაროდ ასეთი თანამედროვე მოწყობილობების ფასი 100 დოლარიდან იწყება, მაგრამ თუ თქვენ აპირებთ მეტ ნაკლებად ბევრი ვაზნის სროლას თქვენი მოკლე AR-15-დან ასეთი მოწყობილობის გამოყენება აუცილებელია. ცხადია რომ მოკლე ლულა მნიშვნელოვნად ტვირთავს ლულის მოწყობილობას და ის მაღალი ხარისხის უნდა იყოს რომ გაუძლოს ექსპლუატაციას. ამერიკელები იყენებდნენ ვიეტნმაში შთამბეჭდავი სიგრძის მოდერატორს. მე მეყენა ასეთი მოდერატორი 11.5-ან კარაბინზე და ის კარგად ახშობს ლულის ალს და ამცირებს გასროლის ხმას, მაგრამ ის არც ისე ადვილად იწმინდება და ასეთი მოდერატორით 11.5-ნი კარაბინი ხდება 14.5-ნი კარაბინის სიგრძე. შესაბამისად  11.5-ნი ლულის გამოყენებაც აზრს კარგავს. მაღალი გასროლის ხმა ასევე სერიოზული ტაქტიკური შეზღუდვაა, დახურულ სივრცეში პისტოლეტის ან კარაბინის გასროლის ხმას ადამიანი აიტანს, მოკლე ლულიანი კარაბინიდა გასროლა სმენის დაცვის გარეშე ნიშნავს რომ მსროლელი  გარანტირებულად მიიღებს აკუსტიკურ ტრავმას. ამიტომ თუ ასეთ იარაღს იყენებთ თავდაცვისთვის იქონიეთ ახლომახლო სმენის დაცვის საშუელაბა.

რაც შეეხება ლულის ცვეთის/რესურსის საკითხს ჩემს მიერ მოყვანილი ტესტირების შედეგებში ასევე ნახსენები არის ეს თემა. პრეზენტაციის ნაწილში, რომელიც ეხებოდა ლულის ყელის ცვეთის მაქსიმალურ ნიშნულს (throat erosion) რის შემდეგადაც ლულა უნდა გამოიცვალოს. ოთხმა კარაბინმა ამ მაჩვენებელს მიაღწიეს დაახლოებით 7 – 9 ათასი გასროლის შემდეგ.  ნახევრად-ავტომატურ კარაბინს სამოქალაქო მსროლელის ხელში თუ ის ანალოგიურად მაღალი ხარისხის ქრომირებული ლულით არის აღჭურვილი, რესურსიც დიდ ალბათობით უფრო მეტი მეტი იქნება.

სულ ბოლოსთვის კი  ყველაზე მნიშვნელოვანი და საინტერესო თემა შემოვინახე. რა გავლენას ახდენს 10-11-ნი ლულა კარაბინის გარე და ტერმინალურ ბალისტიკაზე? მოგეხსენებათ ბალისტიკაში საოცრებები არ ხდება და ბუნებრივია დამოკლებულმა ლულამ მნიშვნელოვნად შეამცირა ამ  იარაღის ეფექტურობა. 80-ნი წლების დასაწყისიდან აშშ-ის შეიარაღებული ძალები გადავიდა ახალ ვაზნაზე ინდექსით M855. ეს ვაზნა შექმნილი იყო იმისთვის, რომ გაზრდილიყო იარაღის ეფექტურობა წინაღობებს მიღმა განლაგებული სამიზნეების მიმართ, რის გამოც მის წინამორბედთან შედარებით (M193) გაიზარდა ტყვიის მასა (52 გრანიდან 62 გრანამდე), ხოლო ტყვიის შიგნით მოთავსდა ფოლადის გული, ე.წ. პენეტრატორი.

penetr

მიუხედავად იმისა რომ ტყვიაში მოთავსებულია რბილი ფოლადისგან დამზადებული გულა, M855 არ არის კლასიფიცირებული, როგორც ჯავშანგამტანი არც მწარმოებლის და არც აშშ-ის შეიარაღებული ძალების მიერ. ისე ასეთად არ არის კლასიფიცირებული საქრთველოშიც სადაც მოქალაქეს ეკრძალება მათ შორის ჯავშანგამტანი ტყვიების გამოყენება.

გაზრდილი მასის და პენეტრატორის გარდა გაიზარდა ტყვიის გარსის სიმკვრივე რამაც ჯამში გაზარდა ტყვიის ეფექტურობა ბარიერში გავლისას მაგრამ შეამცირა მისი ტერმინალური ეფექტურობა. მოგეხსენებათ, რომ ამ ტყვიის მთავარი დამაზიანებელი მექანიზმი არის ფრაგმენტაცია, ხოლო ფრაგმენტაციას ადგილი აქვს მხოლოდ ტყვიის გარკვეული სიჩქარის მიღწევის შემდეგ. სიჩქარის შემცირებამ და ტყვიის გარსის სიმკვრივის ზრდამ გამოიწვია ეფექტური სროლის მანძილის შემცირება და ეფექტურ სროლის მანძილში მე ვგულისხმობ იმ მანძილს რა მანძილზეც მოქმედენს ფრაგმენტირების მექანიზმი.  ეს უკვე იყო პრობლემა მაშინ როდესაც ჯარში მასიურად არ გამოჩნდა 14.5-ნი კარაბინები და ფეხოსანთა ძირითადი შეიარაღება კვლავ იყო M-16, 20 ინჩიანი ლულით. ბუნებრივია, ლულის დამოკლებამ მხოლოდ შეამცირა ტერმინალური ბალისტიკა.  მაგალითად M4-დან ნასროლი M855ის ტყვია განიცდის ფრაგმენტაციას მხოლოდ 50 მეტრამდე მანძილზე, ხოლო M193 განიცდის ფრაგმენტაციას 100 მეტრამდე მანძილზე. 11.5 ინჩიანი ლულიდან ნასროლი M855 საიმედოთ ფრაგმენტირდება მხოლოდ 15 მეტრამდე მანძილზე.  ამაზე სერიოზულად უნდა დაფიქრდეს ის ვინც ირჩევს ასეთ იარაღს და ვაზნას საკუთარი თავის დაცვის მიზნით.

M-16A1, M193 ტიპის ვაზნასთან ტანდემში არის ძალიან ეფექტური იარაღი. ჭრილობები მიყენებული ასეთი იარაღიდან არის ძალიან მძიმე საბრძოლო პირობებში ეფექტური სროლის  მანძილის მთელ დიაპაზონში. საბჭოთა სპეციალსიტები, რომლებიც იმყოფებოდნენ ვიეტნმაში აღნიშნავდნენ მძიმე ჭრილობებს, რომლებსაც იწვევდნენ ამერიკელების ნასროლი ტყვიები, რაც გახდა გაეროში საბჭოთა მხარის მიერ პროტესტის მიზეზიც და ამტყვიების კარძალვის მოთხოვნა (ინფორმაცია აღებულია რუსული წყაროდან და დაუდასტურებელია). დიდი ალბათობით ვიეტნამიდან მიღებულმა ინფორმაციამ ითამაშა როლი გადაწყვეტილების მიღებაში, რომლის მიხედვითაც საბჭოთა კავშირში უარი ითქვა 7.62×39 კალიბრზე და 1974 წელს მიღებულ იქნა შეიარაღებაში “ახალი” AK-74 კალიბრში 5.45×39.

მე სრულად ვიზიარებ არსებულ მოსაზრებას, რომ 14.5 დუიმიანი ლულით აღჭურვილი M4, M855 ვაზნასთან ერთად არ არის კარგი კომბინაცია. ეს არის შეცდომა, რომელიც ვერ სწორდება, აშშ-ის შეიარაღებული ძალების შიგნით არსებული კონსერვატიული, ბიუროკრატიული და კორუმპირებული სისტემის არსებობის გამო. მე არ მინდა იმის თქმა რომ M4 უვარგისი ნაგავია, არა, მაგრამ M855-ზე უნდა უარი ითქვას შეიარაღებულ ძალებში და მას არ უნდა ენდოს სამოქალაქო მსროლელი. დღეს არსებობს ბევრად უკეთესი ვაზნები. გავმეორდები მე არ მაქვს პრეტენზია იარაღთან ან კალიბრთან, პრობლემა არის M855. ამ ყველაფრის გარდა M855-ს უკავშირდება კიდე ორი პრობლემა, მისი დაბალი სიზუსტე და ის რომ ვაზნის ტერმინალური ეფექტი „თამაშობს“ პარტიიდან პარტიამდე.

რა დასკვნების გამოტანა შეიძლება ყველაფერი ზემოაღნიშნულიდან. გარე ბალისტიკა არ არის დიდი პრობლემა თუ გავითვალისწინებთ, რომ მოკლე AR-15-ს ადამიანი ყიდულობს როგორც თავდაცვის ისნტრუმენტს ან გასართობ იარაღს. სხვა გამოყენება ასეთ იარაღს უბრალოდ არ აქვს. თავდაცვით სცენარებში კარაბინის გამოყენება ხდება პისტოლეტის მანძილებზე, ანუ ტიპიურ შემთხვევაში სროლა განხორციელდება სასაუბრო დისტანციებზე, მიბჯენით ან 10 მეტრამდე მანძილზე. შესაბამისად ტერმინალური ბალისტიკა არის პრობლემა, მაგრამ იმდენად დიდი არა, როგორც სამხედროებისთვის, რომლებსაც უწევთ უფრო შორ მანძილებზე სროალ.  ქალაქის სახლის პირობებში მოკლე ლულით განპირობებული შეზღუდვები ასე მკვეთრად არ იჩენს თავს, თუმცა შეზღუდვები არსებობს და საკმაოდ სერიოზული.  არის დიდი ალბათობა რომ 10-15 მეტრის იქით 10-11 ინჩიანი ლულიდან ნასროლი M855 დაკარგავს დაზიანების მთავარ მექანიზმს – ფრაგმენტაციას. მისი ტერმინალური ეფექტი იქნება ძალიან სუსტი რაც ნიშნავს რომ სამიზნე არ იქნება ნეიტრალიზებული საიმედოდ და სწრაფად. ჩემი აზრით ყველაზე პოპულარული და გავრცელებული ვაზნა,  M855 არის გამოუსადეგარი 10-11 ინჩიან AR-15-ში. სწორედ ამიტომ საჭიროა შედარებით მძიმე ტყვიების გამოყენება.  ანუ ტყვიების სადაც ფრაგმენტაცია/ექსპანსია ხდება შედარებით დაბალ სიჩქარეებზე. 1:7-ნი ლულისთვის ესენია 68 Gr Hornady Match TM, 69 gr SMK OTM, 75 gr Hornady TAP, 77 Gr Nosler OTM. 1:9-ნი ლულისთვის უმჯობესია 69 გრანამდე წონის ტყვიების გამოყენება. ოპერატორები, რომლებიც იყენებდნენ Mk18-ს  უპირატესობას ანიჭებდნენ საშტატო ვაზნის ტყვიაზე უფრო მძიმე ტყვიით (77 გრანი) აღჭურვლი ვაზნას  - Mk 262, რომელიც ისევე როგორც M855 შეიარაღებაში არის მიღებული და განკუთვნილი იყო „მარქსემენის“ განკარგულებაში არსებული 5,56 კალიბრის სისტემებში გამოყენებისთვის. აუცილებლად გამოცადეთ ვაზნების მოქმედება, დარწმუნდით რომ მოკლე ლულიდან სროლისას არ ხდება მათი დესტაბილიზაცია და სამიზნეში არ არის ოვალური ნახვრეტები. თუ ლულა ვერ ახდენს ტყვიის სტაბილიზირებას გარდა სიზუსტი დეგრადაციისა ამან შეიძლება გამოიწვიოს ლულაზე დაყენებული კომპენსატორის ან მუხრუჭის დაზიანება, რომელსაც ზედმეტად ვიწრო ტყვიის გამოსასვლელი აქვს. და ბოლოს რჩევა იმათთვის ვინც იყენებს მოკლე AR15-ს თავდაცვისთვის, აქციეთ ჩვევად იარაღთან ერთად იქონიოთ სმენის დაცვის საშუალება, ყველაზე უმჯობესია აქტიური ყურსასმენები. დახურულ სივრცეში მოკლე AR15-დან გასროლამ, შეიძლება მძიმე დაზიანება მიაყენოს თქვენ სმენას.

graph2ტყვიის ვარდნა სხვადასხვა სიგრძის ლულებიან  AR15-დან, ვაზნა M855 ამერიკული იარაღისთვის და 7н6  რუსული იარაღისთვის. გათვლებისთვის გამოყენებულია ბალისტიკური კალკულატორი Hornady. რუსულ წყაროებში მოცემული მონაცემები მნიშვნელოვნად განსხვავდება მიღებული შედეგებისგან, მაგრამ  რაც მივიღეთ  გათვლებით იმას გიჩვენებთ. 

graph1

ამ გრაფიკიდან ჩანს საწყისი სიჩქარის ვარდნა მანძილის ზრდასთან ერთად. 10 და 11 ინჩიანი ლულების ბალისტიკა პრაქტიკულად იდენტურია, მაგრამ პატარა მატებას ლულის სიგრძეში სხვა სარგებელი მოაქვს.  

tx4cut

არსებობს ასევე AR-15 12.5 დუიმიანი ლულით. ძირითადი მიზეზი ასეთი სიგრძის ლულის გაჩენის არის საშუალება გამოიყენოთ რეფლექსური ტიპის საპრესორი, რომელშიც თავსდება ლულის გარკვეული ნაწილი და ამიტომაც საჭიროა დამატებითი სიგრძე. 

დარწმუნებით შემიძლია გითხრათ რომ არ გექნბეათ პრობლემა სიზუსტესთან. ეს სისტემა საოცრად დიდი სიზუსტის პოტენციალის მქონეა. 200 მეტრამდე მოკლე AR15 იქნება საკმარისზე მტად ზუსტი როგორც საბრძოლო კარაბინი ხოლო 100 მეტრამდე ის იქნება დიდი ალბათობით უფრო ზუსტი ვიდრე  ბევრისთვის სიზუსტის ეტალონი – „სვდ“.  რატომ? იმიტომ რომ მოკლე სქელი ლულა პრაქტიკულად არ განიცდის რხევას, დაუმატეთ ამას ლულის მაღალი ხარისხის, მოძრავი ნაწილების დაბალი მასა, დგუშის არ არსებობა, რომელიც არ ზემოქმედებს ლულაზე და მიიღებთ ძალიან ზუსტ იარაღს.

P1050488

ასეთი ჯგუფები არ იქნება იშვიათობა, კონკრეტულად ავტორის კარაბინის საშუალო სიზუსტე არის 4.7 სმ  100 მეტრზე. 

ეხლა რაც შეეხება საკითხს, რომელსაც სტატიის დასაწყისში შევეხე. ანუ კარგ 10 – 11 ინჩიან  AR-15-ის არჩევას. სიმართლე გითხრათ ყველა მოკლე AR-15 რაც მე მინახავს საქართველოში იყო აწყობილი აქ ნაწილებიდან ანუ არც ერთი არ იყო ქარხნული მოდელი. შესაბამისად დადგენა იმისი თუ რა კომპონენტებისგან და როგორ იყო აწყობილი კონკრეტული კარაბინი ძნელია. იმის თქმა არ არის საჭირო რომ მოკლე AR15-მა საიმდოდ იმუშაოს საჭიროა მხოლოდ მაღალი ხარსხის და საჭირო სპეციფიკაციების მქონე კომპონენტების გამოყენება. მე მინახია აქ აწყობილი მოკლე კარაბინები, რომლებიც არ მუშაობდნენ საიმედოდ ყველა ტიპის ვაზნით. დადგენა მუშაობს თუ არა იარაღი შესაძლებელია მხოლოდ მისი ტესტირებით. კარგი “მოკლე” AR-15 უნდა ინელებდეს ყველა ტიპის 5.56х45 კალიბრის ვაზნით.

გასათვალისწინებელია, რომ იარაღი შეიძლება საიმედოთ მუშაობდეს და ზუსტადაც ისროდეს, მაგრამ მას შეიძლება აგუჩნდეს პრობლემები მოგვიანებით. თუ მოკლე AR15 არ არის მოდით ვიხმაროთ ავტოსპორტული ჟარგონი შესაბამისად „დანასტროიკებული“  მაშინ შესაძლებელია არც ისე გრძელვადიან პერსპექტივაში იარაღს გაუჩნდეს მექანიკური პრობლემები. ეს გამოიხატება ექსტრაქტორის ნაჩქარებ ცვეთაში (რესურსის შემცირებაში), შეიძლება მალევე დაიწყოს პრობლემები საიმედოობასთან და ყველაზე მძიმე შედეგი გამოიხატება გატეხილ საბრძოლო ბჯენებში. მიზეზი? საკეტი გაიხსნება უფრო მალე და შეეცდება ამოიღოს მასრა სავაზნიდან, როდესაც ლულაში წნევა ჯერ კიდევ მაღალია, და მასრა არის გაფართოებული და მიბჯენილი სავაზნის კედლებზე. ამუშავე ასეთ რეჟიმში კარაბინი საკმარისად დიდხანს და ექსტრაქტორი გამოვა მწყობრიდან. სწორედ ამიტომ “მოკლე” AR-15-ში მიმაჩნია, რომ სავაზნე უნდა იყოს ქრომირებული, რაც ნაკლებ წინაღობას ქმნის ექსტრაქციისას და სწორედ ამიტომ მიჩნეულია რომ “მოკლე” AR-15-ში უმჯობესია მძიმე ბუფერის გამოყენება, რომელიც დიდხანს გაუწევს წინააღმდეგობას საკეტს რომელსაც აწვება დენთის აირები მანამ სანამ ლულაში წნევა დაეცემა, და ამავე დროს მისცემს საშუალებას იარაღს საიმედოთ შეასრულოს გადატენვის ციკლი. კონკრეტული ტიპის ვაზნის გამოყენებამაც შეიძლება გამოიწვიოს პრობლემები. მაგალითად ცნობილია, რომ Noveske თავის მოკლე AR-15-ში იყენებს დენთის აირების ნასვრეტს, რომლის დიამტერი არის 0.80 ინჩი ნაცვლად 0.70-სა Mk18-ში. მიზეზი? კარაბინმა უნდა იმუშაოს ნაკლებად ძლიერ არა სამხედრო სტანდარტის ვაზნებთან. შესაბამისად ამ იარაღში M855-ის გამოყენება უნდა დაბალანსდეს მძიმე ბუფერით და დამაბრუნებელი ზამბარის გამოყენებით. რა ლულა, რა ბუფერი, რა ექსტრაქტორი და დამაბრუნებელი ზამბბარა აყენია თქვენ იარაღში ამის გარკვევა შეიძლება აღმოჩნდეს შეუძლებელი. ამიტომაც საქართველოში ნაყიდი მოკლე AR15-ის შეძენა გარკვეულ რისკს წარმოადგენს. გამოცდილი მსროლელს შეუძლია მიხვდეს, როდის მისი კარაბინი იღებს მეტ დენტის აირებს ვიდრე ეს საჭიროა (overgas), შეიძლება მიხვდეს როდის დამაბრუნებელი ზამბარა ითხოვს შეცვლას და ასე შემდეგ. ნაკლებად გამოცდილი მომხმარებლისთვის მოკლე AR15-ის „დანასტროიკება“ იქნება ჩინური ენა.  ამიტომაც მე ასეთ მომხმარებელს ვურჩევ 14.5-16-5-ნი AR15-ის შეძენას, რომელიც იქნება მოსაწყენად საიმედო, ზუსტი და ტერმინალური ბალისტიკაც იქნება მისაღები თუნდაც უვარგისი M855-ის გამოყენებისას. “მოკლე” AR-15 არის სპეციფიკური ვიწროსპეციალიზირებული იარაღი. ყველაფერი ამის მოსმენის შემდეგ ვიღაცა იტყვის რომ აი კალაშნიკოვი იმიტომ არის მაგარი რომ ყოველთვის ისვრის, ამდენი ტვინის ჭყლეტვა საჭირო არ არის და ასე შემდეგ.  ქარხნული AR-15 მოკლე ლულებით, რომლებსაც უშვებს  Noveske, Bravo Company და ასე შემდეგ იქნება ზუსტიც და საიმედოც, მომხმარებელი ყიდულობს ამ იარაღს და იყენებს ჩვეულებრივად. საქართველოში აწყობილი “მოკლე” AR-15-ის შეძენისას თუ წააწყდით პრობლემებს, მაშინ მოგიწევთ ან გაყიდოთ ეს იარაღი ან დაადგინოთ რა არის პრობლემის მიზეზი და გამოასწოროთ ის. ამ სტატიაში მე ძალიან ზერელედ აღვწერე ტექნიკური ნიუანსები, რომ მკითხველს შეექმნას წარმოდგენა საკითხზე. ჩემი მიზანი არ იყო დეტალური აღწერა AR-15 მუშაობის სქემის. ამის საკამრისი კომპეტენცია მე არც მაქვს. მე ვიცი ის მინიმუმი რაც მაძლევს მე საშუალებას აქ აწყობილი AR-15 ვამუშაო საიმედოთ და ვისროლო ზუსტად. ჩემთვის ეს საკმარისია.

wund3

wund6

რუსული იარაღის ადეპტებს ვთვაზობ გაეცნონ  M855-ის და საბჭოთა 5.45×39 კალიბრის ტერმინალური ეფექტის ამსახველ ილუსტრაციებს. ცხადია რომ ამერიკული ვაზნა უფრო დიდ დაზიანებებს იწვევს, პრობლემა არის მხოლოდ ის რომ მოკლე ლულის გამოყენება მნიშვნელოვნად ამცირებს ამ კალიბრის ეფექტურობას. საბჭოთა ვაზნის ეფექტურობაზე გაცილებით ნაკლებია ცნობებილი. 

თუ გაგიჩნდათ კითხვა რომელი ჯობია 10 ინჩიანი თუ 11 ინჩიანი ლულა, ჩემი აზრით 11.5-ნი ლულა უკეთესია. სხვაობა ბალისტიკაში, როგორც მოყვანილი გრაფიკიდან ჩანს არის უმნიშვნელო მაგრამ 11.5 დუიმიან ლულას აქვს სხვა უპირატესობები. Bravo Company-ის (რომელიც სპეციალიზირდება AR-15-ის ტიპის იარაღის წარმოებაში) წარმომადგენლის განმარტებით 11.5 ინჩიანი ლულით აღჭურვილი AR-15 არის 4% უფრო გრძელი ვიდრე 10 ინჩიანი კარაბინი მაგრამ ეს 4% იძლევა საშუალებას წნევის შენარცუნების დრო გაიზარდოს 40% რაც სისტემას ხდის უფრო ტოლერანტულს სხვადასხვა ტიპის ვაზნების, სხვადასხვა წონის ბუფერების გამოყენებისას და ასევე ნაკლებად მგრძნობიარეა გაცვეთილი/სუსტი ექსტრაქტორების მიმართ.  ლულის ტვისტს რაც შეეხება, უმეტესობა მოკლე ლულაში გამოიყენება 1:7, მაგრამ არსებობს 1:9-იც, ავტორის კუთვნილი AR15 სწორედ ასეთი ლულით არის აღჭურვილი. ჩემი აზრით “მოკლე” AR15-ის ლულა და სავაზნე უნდა იყოს ქრომირებული.

რაც შეეხება მოკლე AR15-ის ტაქტიკურ ნიშას, რა თქმა უნდა ასეთი მოკლე და მსუბუქი კარაბინი მოსახერხებელი ინსტრუმენტია. მოკლე ლულის გამო იარაღით მანევრირება ადვილია. ინერცია მას პრაქტიკულად არ აქვს. ტაიმერის გამოყენებით ვარჯიშების შესრულებამ დაადასტურა რომ იარაღის სამიზნეზე მიტანა უფრო სწრაფია ვიდრე 16 ინჩიანი AR-15-ის. გადაადგილებისას, როდესაც იარაღი ღვედზეა დაკიდებული ის არ ედება არაფერს და არ ღლის მსროლელს. ცხადია დახურულ მჭიდრო სივრცეებშიც გამოსაყენებლად ასეთი კარაბინი ბევრად მოსახერხებელია. Mk18-ის დანიშნულებაც ეს იყოს, მისი გამოყენება მათ შორის უნდა მომხდარიყო ჯგუფების მიერ, რომლებიც დაკავებულები იქნებოდნენ გემების დათვალიერებით და ჩხრეკით, ოპერატორების მიერ, რომლებიც პირადი დაცვის ფუნქციას შეასრულებდნენ. ამ იარაღის გამოყენება არ იგულისხმებოდა “ჩვეულებრივ” საბრძოლო მოქმედებებში. ეს უნდა გაითვალისწინოს ასეთი იარაღის სამოქალაქო მფლობელმა. იმას ვისაც უნდა კომპაქტური თავდაცვის იარაღი ტარების უფლებით, რომელიც ჩაანაცვლებს პისტოლეტს, რომლის ტარება ჩვეულებრივ მოქალაქეებს ეკრძალება  ”მოკლე” AR15 იქნება კარგი არჩევანი. თუ ეძებთ შაშხანას, შაშხანის მანძილებზე სასროლად, სანადიროდ ან უბრალოდ გინდათ შორს მსროლელი მსუბუქი იარაღი აირჩიეთ 16.5-ნი ან 20-ანი ლულით აღჭურვილი იარაღი.  სამოქალაქო თავდაცვის იარაღის როლში “მოკლე” AR-15-ის ბალისტიკური შეზღუდვები იქნება ნაკლებად მნიშვნელოვანი და პირველ ადგილზე გამოდის თავდაცვის იარაღის მთავარი თვისება, საიმედოობა. რამდენად შესაძლებელია ენდოთ აქ აწყობილ AR-15-ს თქვენი გადასაწყვეტია.

და ბოლოს არ შემიძლია არ ვახსენო ამ სტატიაში “მოკლე” კალაშნიკოვი. საბჭოთა კავშირშიც შეიქმნა ანალოგიური იარაღი, რომლის დანიშნულება ასეთივე მოკრძალებული იყო. საუბარი მაქვს საბჭოთა კავშირში შექმნილ AКС74У-ზე. ამ იარაღს პრაქტიკულად უნდა შეეცვალა სტეჩკინის სიტემის პისტოლეტი, თავდაცვის იარაღის როლში, იმ სამხედრო მოსამსახურეებისთვის, რომლებიც პირდაპირ არ იყვნენ ჩართული საბრძოლო მოქმედებებში ან იყვნენ მძიმე შეიარაღების გათვლის ნაწილი, საბრძოლო მანქანების ეკიპაჟის წევრები და ასე შემდეგ (აშშ-ში ამ როლისთვის განკუვნილი იყო კარაბინი M4).  AКС74У-ს არასდროს მოეთხოვებოდა შაშხანის/კარაბინის ფუნქციების შესრულება. ტიპიური გამოყენების მანძილი? 50 მეტრი. თავდაპირველი იდეა ამ იარაღით შეიარაღებულიყო საჰაერო-სადესანტო ჯარები მიჩნეულ იქნა არამიზანშეწონილად მათ შორის ამ იარაღის არადამაკმაყოფილებელი საბრძოლო თვისებების გამო. ასევე რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია არანაირ სპეციალური ვარჯიშები ან ჩათვლის სისტემა  AКС74У-ს მფლობელებისთვის საბჭოთა ჯარში არ არსებობდა და ნორმატივების ჩაბარება ხდებოდა  AК74-ით, ვინაიდან მათი ჩაბარება  AКС74У-ით უბრალოდ იყო შეუძლებელი. მცდელობები  AКС74У შეცვლილიყო უფრო ადეკვატური სისტემით არ შეწყვეტილა არც საბჭოთა კავშირში და არც შემდგომ რუსეთში. მოგვიანებით რუსებმაც შექმნეს  AК74-ის დამოკლებული ვარიანტი АК105, რომელიც აშკარად უფრო უკეთესი იარაღი უნდა იყოს ვიდრე  AКС74У.  არ შემიძლია არ აღვნიშნო, რომ ჩვენი გათვლებით მიღებული მონაცემები განსხვავდება იმ მონაცემებიდან, რომლებიც მოცემულია რუსულ წყაროებში. მე არ ვენდობი რუსულ წყაროებს, თან რუსებს არ უყვართ თავისი იარაღის კრიტიკა.  მე პრაქტიკულად ვერ ვიპოვე რაიმე საინტერესო საკითხავი ამ იარაღზე და როგორც ჩანს რუსებს კარგი არაფერი არ აქვთ ამ იარაღზე სათქმელი და დუმილი ურჩევნიათ. თუმცა საკმარისად არის გამოხმაურებები, რომლის მიხედვითაც იარაღი სწრაფად ხურდება და ცეცხლსი ეფექტურობა ნულამდე დადის. ის ფაქტიც, რომ ნორმატივების შესრულებისას ამ იარაღს არ იყენებდნენ მეტყველებს იმაზე რომ საბჭოთა ჯარში ამ იარაღს საერთოდ არ ანიჭებდნენ არანაირ მნიშვნელობას.

დიახ, AКС74У არის ბუმბულივით მსუბუქი, ძალიან კომპაქტური და სიამედოც. სროლა ამ იარაღიდან მაგარი გართობაა, მაგრამ ეს იარაღი არის არაეფექტური და გაცილებით უფრო შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ვიდრე ამერიკული M4 ან თუნდაც Mk18. რუსები ყველგან იმეორებენ, რომ ამ იარაღის ეფექტური სროლის მანძილი არის 500 მეტრი რაც ჩემი აზრით ისეთივე რეალისტურია როგორც 1000 მეტრზე სამიზნე მოწყობილობები მაუზერის პისტოლეტებზე. პრიმიტიული სამიზნე მოწყობილობები და მოკლე სამიზნე ხაზის გამო (პრაქტიკულად პისტოლეტური 235მმ) ეფექტურად სროლა AКС74У-დან შეუძლია მხოლოდ კარგად გაწვრთნილ მსროლელს. ჯერებით სროლისას ახლო მანძილებზე AКС74У ასევე მნიშვნელოვნად ჩამორჩება M4-ს მიუხედავად იმისა, რომ ისიც იყენებს შედარებით დაბალ იმპულსიან ვაზნას. როგორ მოხვდა ეს იარაღი შეიარაღებაში ჩემთვის გაუგებარია. ტექნიკური დავალება იყო ძალიან ხისტი მე ვიტყოდი არარეალისტური, რასაც შეეწირა იარაღის საბრძოლო თვისებები, დაუმატეთ ამას კორუფცია ზედა ეშელონებში და გასაგები გახდება სავარაუდო მიზეზებიც ამ იარაღის ჯარში და მილიციაში მოხვედრის. ალბათ იგივე მიზეზების გამო წარმოებაში მოხვდა კურიოზული პისტოლეტი ПСМ-ი, რომელიც ასეთი გამოვიდა ასევე არარეალისტური მოთხოვნების გამო.

9024321 ვერტმფრენების საბჭოთა პილოტები ავღანეთში, საშტატო ავტომატებით ბუდეებში. 

“უცნობი” ზიგ-ზაუერი

March 10th, 2015

pro3

წლების განმავლობაში ზიგ-ზაუერის ეს პისტოლეტი იყო ამ კომპანიის უფრო ძვირადღირებული პისტოლეტების ჩრდილში მოქცეული. შექმნილი, როგორც ამ კომპანიის პირველი პისტოლეტი პოლიმერის ჩარჩოთი, საკმაოდ თავისებური დიზაინით ის განსხვავბით ამ კომპანიის სხვა მოდელებისგან უნდა ყოფილიყო იაფი და შესაბამისად ხლმისაწვდომი  ყველასთვის. დასახელებული როგორც Sig Pro, ეს პისტოლეტი გაყიდვაში მოხვდა 1998 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ პისტოლეტი ბევრად უფრო იაფი ღირდა ვიდრე სხვა მოდელები, ის ისეთივე დახვეწილი და სრულყოფილი იყო როგორც ამ კომპანიის უფრო ძვირიანი მოდელები და რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს უფრო მეტი ოფციაც ქონდა. 1998 წელს უკვე შესაძლებელი იყო ამ პისტოლეტზე ფარნის დაყენება ისევე, როგორც მას გააჩნდა ცვლადი ტარის სახელური რაც იძლეოდა საშუალებას პისტოლეტი მორგებულიყი სხვადასხვა ზომის ხელზე. რა თქმა უნდა ის არ იყო პირველი პისტოლეტი, რომელსაც ასეთი ოფციები გააჩნდა, მაგრამ 1998 წელს ყველაფერი ეს უდაოდ ინოვაციური გადაწყვეტილებები იყო. SIG Pro თავიდან იყო გათვლილი მხოლოდ .40S&W-ზე და .357SIG-ზე მაგრამ მოგვაინებით გაჩნდა მოდელი კალიბრში 9mm Luger. მიუხედავად იმისა, რომ შეიძლება ამას დიდი მნიშვნელობა სულაც არ ქონდეს მაგრამ მე მომწონს როდესაც პისტოლეტი თავიდან დაპროექტებული იყო უფრო მძლავრ კალიბრზე ვინაიდან უფრო სუსტ კალიბრში მას თეორიაში უნდა ქონდეს გამძლეობის უფრო დიდი რესურსი. კალიბრების არჩევანს რაც შეეხება, მაშინ, 90-ის ბოლოს ითვლებოდა, რომ პირველი ორი კალიბრი გახდებოდა ძირითადი სამხედროებში და პოლიციაში და ამით იყო განპირობებული ასეთი არჩევანი, მაგრამ დღეს 2015 წელია და ჯერ არავინ არ აპირებს გამოცდილი 9მმ „ლუგერის“ ჩამოწერას. შესაბამისად პისტოლეტები ამ კალიბრზე გათვლილი დიდი მოთხოვნით სარგებლობენ.   როგორც უკვე აღვნიშნე, მრავალი წლის განმავლობაში ეს პისტოლეტი „ზიგ“-ის სხვა მოდელების ჩრდილში იყო და არც ჩვენ არ მიგვიქცევია მაგისთვის ყუარადღება იმ მიზეზის გამო, რომ ეს პისტოლეტი საქართველოში არც ისე ბევრია. მაღაზიებს ის არ შემოუტანიათ ალბათ ერთი 10 წელი და მეორადი იარაღების ბაზარზე ის ძალიან იშვიათად ჩნდება. სიმართლე გითხრათ პირადად მე არ მისი დიზაინი დიდად არ მომწონდა, ამიტომ განსაკუთრებულად არ დავეძებდი შეხვედრას ამ პისტოლეტთან. ასეა თუ ისე შეხვედრა შედგა და ამ შეხვედრის შედეგია ეს მოკლე მიმოხილვა.

pro2

ჩვენი ტესტირების ობიექტი, Sig SP2022. არსებობოს ამ პისტოლეტის კომპაქტური ვარიანტი CSP2022 და ასევე ორივე ხელმისაწვდომია საკეთით, რომელიც უჟანგავი ფოლადისგან არის დამზადებული.  

დავიწყოთ იმით, რომ გარკვეული გაუგებრობა არსებობს ამ პისტოლეტის სახელთან თავდაპირველად პისტოლეტს ერქვა SIG Pro, შემდეგ ის ოდნავ შეცვალეს და დაარქვეს 2009 და უკვე საფრანგეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოთხოვნბის გათვალისწინებით გაჩნდა ისევ ოდნავ სახეშეცვლილი მოდელი ამჯერად ინდექსით SP2022. მიუხედავად იმისა რომ პისტოლეტის სახელში არ ფიგურირებდა თავიდან სახელი ზაუერი, ცნობილია, რომ 2000 წლის შემდეგ მთელი საწარმოო ხაზი რომელიც ამ პისტოლეტს უშვებდა შვეიცარიიდან გადაიტანეს გერმანიაში ზაუერის წარმოებაში. შესაბამისად პირველ პარტიებს შეიძლება ქონდეთ წარწერა ჩარჩოზე, რომ ის დამზადებულია შვეიცარიაში (პირველი 50 000 ერთეული). ითვლება რომ ციფრი 20 პისტოლეტის ინდექსში გაჩნდა ფრანგული ტენდერის წინ, და ნიშნავდა რომ 20 წელი უნდა ყოფილიყო მისი „სიცოცხლის ციკლი“. რას ნიშნავს 20 წლიანი სიცოხლის ციკლი მე სიმართლე გითხრათ არ ვიცი. რამდენი ვაზნის გასროლა იგულისხმება ან რა უნდა მოუვიდეს იარაღს 20 წლის შემდეგ უცნობია, მაგრამ უნდა ვივარაუდოთ იარაღი, რომელიც ხვდება სამართალდამცავების ან სამხედროების ხელში როგორც წესი გამოირჩევა ისეთი თვისებებით, როგორიც არის საიმედოობა, გამძლეობა და გამძლეობაში მე ვგულისხმობ იმას, რომ პისტოლეტი უძლებს ექსპლუატაციას რთულ  პირობებში. ცნობილია რომ პისტოლეტის ტესტირების პროცესში ფრანგებმა 460 000 ვაზნა ისროლეს სატესტო მოდელებიდან და როგორც ჩანს შედეგიდ კმაყოფილები დარჩნენ იმიტომ რომ 2003 წელს საფრანგეთმა შეიძინა სულ 250 000 ამ მოდელის პისტოლეტი, რაც ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ერთჯერადი ასეთი ტიპის შესყიდვაა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. აღსანიშნავია, რომ  SP202-ს ფრანგულ ტენდერში კონკურენციას უწევდა Heckler&Koch-ის პისტოლეტი P2000, მაგრამ გაიმარჯვა გერმანულ-შვეიცარულმა ფირმამ, ვინაიდან ფრანგებმა მათ შორის მიიჩნიეს რომ ე.წ. LEM სასხლეტი P2000-ზე ნაკლებად მოსახერხებელი იყო ვიდრე კლასიკური ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი SP2022-ზე. გარდა ამისა „ზიგ-ზაუერმა“  შესთავაზა უფრო დაბალი ფასიც თავის პისტოლეტზე.

pro5

SIG Pro და SP2022. ადრინდელი მოდელები აღჭურვილი იყო არასტანდარტული აქსესუარების სამაგრით ჩარჩოზე, ხოლო დაახლოებით 2002 წლიდან ყველა SP2022 აღჭურვილია პიკატინის ტიპის უნივერსალური სამაგრით.

მიუხედავად იმისა რომ პისტოლეტს ეძახდნენ „პ226-ს ღარიბებისთვის“ (ის თითქმის ორჯერ ნაკლები ღირს ვიდრე P226) ამ პისტოლეტს აქვს ისეთი რამეები რაც არ გააჩნია უფრო ძვირიან „ზიგის“ მოდელებს. SP2022 მეტ წილად იმეორებს სხვა „ზიგების“ კონსტრუქციას, მართვის ელემენტები იგივე ადგილას არის განლაგებული, ჩაკეტვის სისტემა იგივეა, ასევე გამოყენებულია ზიგის ოთხ კომპონენტიანი დაცვის სქემა და სასხლეტიც იგივე კონფიგურაციის არის, მაგრამ დამატებით მას გააჩნია უნივერსალური პიკატინის სამაგრი, სავაზნის მდგომარეობის ინდიკატორი, ცვლადი სახელურები. როგორც სხვა პისტოლეტები SP2022-ის საკეტიც დაფარულია ზიგ-ზაუერის სტანდარტული დაფარვით, რომელსაც კომპანიაში “Nitron“-ს ეძახიან. არც ისე ცუდია ეკონომიური მოდელისთვის არა?

pro4

ტარის შიგნით ღილაკზე დაჭერით შესაძლებელია ტარის მოხსნა, მისი ქვევით ჩამოცურებით. ხეკმისაწვდომია სამი ზომის ცვლადი სახელური.

ყველაზე დიდი სხვაობა „ზიგის“ სხვა მოდელებისგან გარდა რა თქმა უნდა პოლიმერის ჩარჩოსა არის საკეტის შემაკავებელი, რომელიც კონსტრუქციულად იდენტურია კოლტის M1911-ის დეტალის. მან შეცვალა  ორი დეტალი 220 სერიის პისტოლეტში რომელშიც საკეტის შემაკავებელი და დასაშლელი ბერკეტი ცალ ცალკე იყო შესრულებული. ანუ ყველაფერთან ერთად SP2022 უფრო მარტივი კონსტრუქციისაც არის.  ასეთი ფორმის დეტალის გამოყნება ნიშნნავს რომ საკეტის შემაკავებელი განლაგებულია სხვა მწარმოებლის პისტოლეტებთან შედარებით უფრო უკან და სროლისას საჭიროა ისე გეჭიროთ იარაღი, რომ უნებლიეთ არ დაბლოკოთ საკეტი ღია მდგომარეობაში ან პირიქით მისცეთ მას საშუალება დარჩეს ღია მდგომარეობაში ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ. ვარჯიშისას მიაქციეთ ამას ყურადღება.

პირველი შთაბჭდილებები პისტოლეტის ხელში აღების შემდეგ საკმაოდ კარგია. SP2022 ტოვებს ხარისხიანად დამზადებული პისტოლეტის შთაბეჭდილებას. ტარის ტექსტურა საკმაოდ კომფორტულია და უზრუნველყოფს იარაღის კომფორტულ და საიმედო ჭერას. თითი ადვილად წვდება მართვის ყველა ელემენტს. სასხლეტი წააგავს ზიგ-ზაუერის სხვა პისსტოლეტების სასხლეტს რბილი ზომიერად მძიმე ერთგვააროვანი სვლით ორმაგი მოქმედების რეჟიმში და საკმაოდ გრძელი „რესეტით“ რაც ზიგ ზაუერის პისტოლეტებისთვის დამახასიათებელია. სასხლეტი არ ხრაშუნობს, არის ერთგვაროვანი, ის არ არის საუკეთესო რაც მე მინახია მაგრამ ცუდიც ნამდვილად არ არის. სასხლეტის წონა ორმაგ რეჟიმში არის 4.5-5 კილოგრამი და 2 კილოგრამი ერთმაგი რეჟიმისთვის. ყურადღებას იქცევს მაღალი საკეტი და ის რომ ხელში იგრძნობაა საკეტის სიმაღლე და სიმძიმე. ესთეტის ყურადღებას ეს ფაქტი მიიქცვს, მაგრამ საშუალო სტატისტიკურმა მომხმარებელმა შეიძლება ამას ყურადღება სულაც არ მიაქციოს. გაბარიტებით და მჭიდის ტევადობით SP2022 არის გლოკ 19-ის წონით კატეგორიაში. შედარებით მოკლე საკეტი და ლულა “მიერთებულია” სრული ზომის პისტოლეტის ტარზე, რომელიც იტევს ორ რიგიან 15 ვაზნიან მჭიდს.

როგორც, ყველა „ზიგ-ზაუერის“ პისტოლეტი, SP2022 არის უმაღლესი ხარისხით დამზადებული, რაც გამოიხატება პისტოლეტის საიმდოობაში და ძალიან მაღალ სიზუსტეში. პისტოლეტი იწონის 715 გრამს რაც არც ისე ცოტა არის ასეთი პისტოლეტისთვის  (შედარებისთვის გლოკ 19 იწონის მხოლოდ 590 გრამს) და ამიტომ ადვილად შთანთქავს უკუცემას. სროლა კომფორტულია და პისტოლეტი ზუსტია. სროლისუნარიანობის მხრივ SP2022 მაღალ შეფასებებს იმსახურებს. მაღალი ლულის ღერძი არ ქმნის პრობლემებს. ეს იარაღი არის საბრძოლო/თავდაცვითი იარაღი და არა სპორტული ინსტრუმენტი.

P1020819

სიზუსტე ხელიდან სროლისას 12 მეტრზე. (ორი ჯგუფი). გამოხმაურებები ნეტიდან ადასტურებენ ამ პისტოლეტის მაღალ სიზუსტეს. 

ზიგ-ზაუერი ყოველთვის იყენებდა ძალიან კარგ სტანდარტულ სამიზნე მოწყობილობებს თავის პისტოლეტებზე და ამ მხრივ SP2022 არ დაიჩაგრა. სტანდარტული სამიზნე მოწყობილოების გარდა SP2022-ზე ასევე ყენდება ღამის სამიზნე მოწყობილობები Sig-lite. ნებისმიერი სამიზნე მოწყობილობები, რომელიც განკუთვნილია P22X სერიის პისტოლეტებისთვის შეიძლება დაყენდეს SP2022-ზეც. შესაძლებელია როგორც უკანა ასევე წინა სამიზნე მოწყობილობის გამოცვლა.

pro6

პისტოლეტს ადრე მხოლოდ ერთი მჭიდი მოყვებოდა, რაც ასევე ფასის შემცირების მცდელობა იყო. პისტოლეტის მჭიდებს (ტევადობა 15 ვაზნა) ზიგ-ზაუერისთვის ამზადებს იტალიური კომპანია Mec-gar, რომელიც ამ საქმეში ცნობილი ავტორიტეტები არიან ამიტომ პისტოლეტის ამ დეტალისგან პრობლემებს არ უნდა ველოდოთ.  SP2022-ში მიდის მხოლოდ ამ პისტოლეტისთვის განკუთვნილი მჭიდები და არ მიდის „ზიგის“ სხვა მჭიდები რაც ცუდია.

პისტოლეტი ადვილად იშლება. დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი მოდულური კონსტრუქციის არის და ორი პინის ამოგდების შემდეგ შესაძლებელია ის მთლიანად მოხსნათ ჩარჩოს. ეს აადვილებს პისტოლეტის მექანიზმის უფრო დეტალურ წმენდას და ასევე აადვილებს საჭირო დეტალის გამოცვლას. დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმი წააგავს  P220 მოდელის პისტოლეტის ანალოგიურ მექანიზმს. ყურადღებას იქცევს დამაბრუნებელი ზამბარა, რომელიც არ არის გადაბმული ზამბარის ღერძთან რაც აფერხებს აწყობას მაგრამ ცხადია ეს უმნიშვნელო დეტაალია. პისტოლეტის ლულის სიგრძე არის 98მმ და მას კლასიკური ხრახნები აქვს. როგორც „ზიგის“ სხვა პისტოლეტებში სავაზნის ზედა ნაწილი გაპრიალებულია, ამიტომ არ ჩათვალოთ ეს დეფექტად. არ ვიცი ამზადებს თუ არა SP2022-ის ლულებს Hammerli, მაგრამ არ გამიკვირდება თუ ეს ასეა. SP2022-ს პრაქტიკულად სპორტული პისტოლეტის სიზუსტე აქვს.

pro1

მჭიდის სამკუთხედის ფორმის ღილაკის გადატანა შეიძლება მარჯვენა მხარეს ცაცია მსროლელებისთვის.

ადრინდელი მოდელის კომპლქტი მოიცავდა „ზიგის“ საფირმო მუყაოს ყუთს პისტოელტით, ერთი ან ორი მჭიდით და სატესტო სამიზნით. შემდგომ პისტოლეტის კომპლქტი შედგებოდა პლასტმასის კეისისგან, რომელშიც იდო პისტოლეტი, ორი მჭიდი, სატესტო სამიზნე, პატარა ბოთლი ზეთით, სავაზნის ალამი (პლასტმასის ალამი, რომელიც თავსდება სავაზნეში და იუწყება რომ პისტოლეტის სავაზნე არის ცარიელი), სტაფილოს ფერი პლასტმასის ლულით, რომელიც გამოიყენება სავარჯიშოდ და ასევე მოწყობილობით რომელი აადვილებს მჭიდის ავსებას ვაზნებით.  არც ისე ცუდია იარაღისთვის, რომელიც 20-30% ნაკლები ღირს ვიდრე მისი ახლო კონკურენტები.

სიმართლე გითხრათ ამ პისტოლეტს არ ეტყობა რამე ეკონომია. მე ვერ ვუწოდებ მას „ღარიბი ადამიანის P226-ს“ იმიტომ, რომ SP2022 თავად ქმნის თავის კლასს და არ არის საჭირო მისი შედარება P226-თან ან სხვა “ზიგთან”.  თუ ვინმეს სურს ტრადიციული ორმაგი მოქმედების პისტოლეტი გარეთ განლაგებული ჩახმახით SP2022 ფასი-ხარისხის მიხედვით არის ალბათ საუკეთესო არჩევანი, თუ რა თქმა უნდა ის ოდესმე გამოჩნდა კონკურენტულ ფასად საქართველოში.

P1020842

გასაწმენდად დაშლილი SP2022

მინუსები ამ პისტოლეტის არის აქსესუარების და სათადარიგო ნაწილების ნაკლები ხელმისაწვდომობა, ისევე როგორც შედარებით რთული იქნება ბუდის არჩევა. პირადად  მე არ მომეწონა ზედმეტად მძიმე საკეტი, მაგრამ ეს ძალიან სუბიექტურია. მთლიანობაში პისტოლეტი იმსახურებს უმაღლეს შეფასებას და ბოლო დროს ამ პისტოლეტის მიმართ გაიზარდა ინტერესი და მიუხედავად იმისა, რომ ის პრაქტიკულად საიდუმლოება იყო რომელიც ბევრისთვის უცნობი იყო ეხლა რამდენიმე სერიოზულმა ინტერნეტ-მიმოხილველმა დადო საკმაოდ დადებითი შეფასებები ამ პისტოლეტის. განსაკუთრებულად SP2022-ის მიმართ ყურადღება გაიზარდა მას მერე რაც ზიგ-ზაუერი ახალი თაობის პოლიმერის ჩარჩოიანი პისტოლეტი P250 არ გამოდგა წარმატებული და ყველას გაახსენდა რომ უკვე 10 წელზე მეტია ამ კომპანიას აქვს ასეთი პისტოლეტი, რომელსაც არავინ ყურადღებას არ აქცევდა. დღეს აშშ-ში SP2022-ის ქუჩის ფასი შეადგენს 350-400 დოლარს რაც ძალიან, ძალიან იაფია ასეთი კლასის პისტოლეტისთვის. გასაკვირი არ არის, რომ ის ასე კარგად იყიდება. პოპულარული ინტერნეტ-მაღაზია აშშ-ში cheaperthandirt.com-ის განცხადებით SP2022 შედის 20 ყველაზე გაყიდვადი პისტოლეტის ნუსხაში.  SP2022-ის ფასი საქართველოში ძნელად დასადგენია, იმიტომ რომ წლების განმავლობაში მე გაყიდვაში სულ ორ სამი ცალი ვნახე. დღევანდელი ფასების გათვალისწინებით მისი ფასი უნდა იყოს 1300, 1600 ლარი მაქსიმუმ.

P1020843

საკეტი და ჩარჩო “შიგნიდან”. პისტოლეტი დამზადებულია მაღალი ხარისხით. ზედა სურათზე კარგად ჩანს პლასტმასის ჩარჩოში ჩასმული ფოლადის “შასი”, რომელზეც დადის საკეტი. 

შეხვედრა SP2022-თან და გაცნობა შედგა. ყველა მხარე კმაყოფილი დარჩა. მთლიანობაში SP2022-მა დატოვა ძალიან კარგი შთაბეჭდილებები. ეს არის ძალიან კარგი იარაღი, რომელიც გამოდგება ნებისმიერი როლისთვის, იქნება ეს თავდაცვა, სამხედრო თუ პოლიციური სამსახური. უბრალო და ბანალური ერთი შეხედვით ეს პისტოლეტი დეტალურად გაცნობის შემდეგ გვევლინება როგორც დახვეწილი და ეფექტური ინსტრუმენტი. როგორ შევადარებდი მე მას „ზიგ-ზაუერის“ ახალი თაობის პოლიმერის პისტოლეტებთან? ჩემი არჩევანი იქნება დროით და სამსახურით გამოცდილი SP2022. ბოლო წლებში ზიგ-ზაუერმა მკვეთრად გაზარდა პისტოლეტების ნომენკლატურა და წარმოების ტემპი და სანამ მე არჩევანს ახალ ‘ზიგზე“ გავაკეთებდე ჯერ დავიცდიდი როგორ მიიღებს მათ სასროლოსნო საზოგადოება.

მოკლედ თუ წააწყდით SP2022-ს და თან კარგ ფასად, არც დაფიქრდეთ ისე იყიდეთ. თქვენ ყიდულობთ პისტოლეტს რომელსაც აქვს ყველაფერი რაც ზიგ-ზაუერის პრემიუმ მოდელებს და ცოტა უფრო მეტიც.

Glock-ების მოდიფიცირება

February 20th, 2015

P1050296

გლოკის პისტოლეტები დამსახურებული პოპულარობით სარგებლობენ მთელს მსოფლიოში. აღნიშნული პისტოლეტების ოჯახის საფირმო ნიშნებია, კონსტრუქციის სიმარტივე, დეტალების მცირე რაოდენობა, საიმედოობა, ხელმისაწვდომი ფასი. კონკურენტებთან შედარებით განსაკუთრებით დასაფასებელია დეტალების და მჭიდების თავსებადობა. ამ ყველაფრის გამო გლოკი არის დიდი ალბათობით ყველაზე გავრცელებული პისტოლეტი მსოფლიოში. წლების განმავლობაში ეს პისტოლეტი უმნიშვნელოდ იხვეწებოდა და ცვლილებები მეტ წილად ეხებოდა ერგონომიკას ვიდრე პისტოლეტის ტექნიკურ მხარეს. მომხმარებლის თვალსაზრისით პირველ და მეოთხე თაობას შორის არანაირ სხვაობა არ არის. იგივე მართვის ელემენტები, ტარის კუთხე, სასხლეტი. მიუხედავად იმისა, რომ ითვლება რომ გლოკის პისტოლეტები მუშაობენ პირდაპირ ყუთიდან ყოველგვარი მოდიფიკაციების გარეშე, შესაძლებელია მცირე ინვესტიციის შედეგად საბოლოო ჯამში მივიღოთ უფრო უკეთესი თავდაცვითი ინსტრუმენტი.

ამ სტატიაში წავა საუბარი მოდიფიკაციებზე, რომლებიც შესაძლებელია განახორციელოს პისტოლეტის მფლობელმა, რთული ინსტრუმენტების გამოყენების გარეშე და იმის გათვალისწინებით, რომ საბოლოო პროდუქტი უნდა იყოს უკეთესი თავდაცვის ინსტრუმენტი. ბევრი რამე რაზეც აქ იქნება საუბარი ეხება არა მარტო გლოკს არამედ სხვა პისტოლეტებსაც. პირობითად გლოკის გაუმჯობესება შეიძლება დაიყოს სამ მიმართულებად, გაუმჯობესება, რომელიც აუცილებელია, რომელიც სასურველია და რომლის მიზანია მფლობელის ესთეტიური გრძნობების დაკმაყოფილება. აღნიშნული სტატია ეფუძნება ჩემ პირად გამოცდილებას და შეხედულებებს. სხვადასხვა ადამიანებს სხვადასხვა გამოცდილება შეიძლება ქონდეთ.

დავიწყოთ აუცილებელი გაუმჯობესების აღწერით. წლების განმავლობაში ყველა აღნიშნავდა, რომ გლოკის სტანდარტული პლასტმასის სამიზნე მოწყობილობები გამძლეობით მნიშვნელოვნად ჩამორჩებიან დანარჩენ პისტოლეტს. განსაკუთრებით ეს ეხება წინა სამიზნე მოწყობილობას, რომლის მოტეხვაც ძალიან ადვილია. მართალია ზოგჯერ გლოკის პისტოლეტები კომპლექტდებიან რკინის სამიზნე მოწყობილობებით პირდაპირ ქარხნიდან, მაგრამ როგორც წესი მხოლოდ ის პისტოლეტები, რომლებიც განკუთვნილია სამართალდამცავებისთვის და მათ სპეციალურად ეს მოითხოვეს. მაგალითად უმეტესობა პისტოლეტების, რომლებიც ჩვენ ძალოვნებს აქვთ სწორედ გლოკის სტანდარტული ღამის (და რკინის) სამიზნე  მოწყობილობებით არის აღჭურვილი. როდესაც ასეთ მეორად გლოკს ყიდულობთ, ყოველთვის გაითვალისწინეთ რომ ფასს რომელსაც იხდით აკლდება 70-100 დოლარი, რაც უნდა გადაიხადოთ ხარისხიან რკინის სამიზნე მოწყობილობებში. სამიზნე მოწყობილობების შეძენისას რა თქმა უნდა ჯობია იყიდოთ კომპლექტი წინა და უკანა სამიზნე მოწყობილობებისგან. თუ საკმარისი თანხა არ გაგაჩნიად, როგორც მინიმუმ ყველაზე სუსტი წინა სამიზნე მოწყობილობა უნდა გამოცვალოთ. ასეთი მიდგომა დაგიზოგავთ 50-60 დოლარს.

სამიზნე მოწყობილობების არჩევისას გარკვეული სიფრთხილე უნდა გამოიჩინოთ და კარგად უნდა შეისწავლოთ პროდუქტი რომელსაც ყიდულობთ. სამიზნე უნდა იყოს რკინის. უნდა ქონდეს ტრიტიუმის “წერტილები”. წინა და უკანა სამიზნე მოწყობილობის ტრიტიუმის წერტილები არ უნდა იყოს ერთნაირი რომ სიბნელეში ეგრევე გაარჩიოთ წინა სამიზნე მოწყობილობა და ერთნაირი წერტილები ერთმანეთში არ აგერიოთ. პრიორიტეტი მიანიჭეთ ცნობილი კომპანიების ნაწარმს.  თუ ყიდულობთ მოდელს რომელიც არ იძლევა ვერტიკალური რეგულირებების საშუალებას არსებობს ალბათობა რომ მოხვედრის წერტილი იქნება განსხვავებული. შეეცადეთ მიიღოთ მაქსიმალურად მეტი ინფორმაცია, მათ შორის “youtube”-ზე შეფასებების ნახვით. დარწმუნდით რომ მათი ფორმა ზომა, სამიზნე სურათი თქვენ გაწყობთ. სამიზნე მოწყობილობების არჩევა სერიოზული გადაწყვეტილებაა და არ შეიძლება ამ საკითხს ზერელდ მოეკიდოთ.  კარგ სამიზნე მოწყობილობებს უშვებენ მაგალითად: Ameriglo, Trijicon, Meprolight, Tru-glo.  გლოკზე სამიზნე მოწყობილობების ამოცვლა არის ერთადერთი რამე რაც უნდა განახორციელოთ აუცილებლად. მეტი გლოკის პისტოლეტში რამის გამოცვლა/დამატება აუცილებელ საჭიროებას არ წარმოადგენს. გლოკი შესანიშნავი პისტოლეტია და დამიჯერეთ სამიზნეების გამოცვლის შემდეგ ის ხელის შევლებას არ საჭიროებს.

glonitesights

სამიზნეები თავდაცვით იარაღზე შეიძლება იყოს ოპტიმიზირებული ახლო მანძილზე სროლისთვის (მარცხნივ) და ტრადიციულები (მარჯვნივ). 

რაც შეეხება სასურველ მოდიფიკაციებს, აქ რა თქმა უნდა უფრო ბევრი ვარიანტები და შესაძლებლობებია. ჩემი აზრით უპირველეს ყოვლისა უნდა დაყენდეს დამაბრუნებელი ზამბარა რკინის ღერძით. ორიგინალური დეტალი  პლასტმასის არის და მიუხედავად იმისა რომ ის იშვიათად ტყდება ჩემი აზრით მისი გამოცვლა არის კარგი ინვესტიცია. აღნიშნულ დეტალს ულევი რესურსი ექნება, ზამბარის გამოცვლაც ახლით ადვილია. ასეთი ღერძი არ ღირს ძვირი, როგორც წესი ქარხნული წონის ზამბარით მისი ფასი 20-30 დოლარია. შეძენისას უნდა მიაქციოთ ყურადღება, რომ ზამბარის წონა იყოს სტანდარტული თქვენი გლოკის მოდელისთვის.

p_066000008_1

როგორც წესი ღერძი იჭერს ზამბარას ხრახნის საშუალებით. ხრახნი უნდა იყოს ხრახნების ფიქსატორით ჩაწეპებული, რომ სროლისას ის არ მოიშვას. 

მჭიდების ტევადობის გაზრდა ასევე ძალიან პოპულარულიმოდიფიკაციაა და სახლის დაცვის იარაღში, რომელიც არ უნდა იყოს მაინცდამაინც პატარა და მსუბუქი მასიმალური ტევადობის მჭიდი არის მე თუ მკითხვავთ აუცილებელი. იმისთვის, რომ გაიზარდოს გლოკის სტანადრტული მჭიდების ტევადობა გამოიყენება ორი ტიპის დამაგრძელებლები. ყველაზე იაფი არის მხოლოდ პლასტმასის დაგრძელებული ხუფები, რომლებიც ყენდება სტანდარტული ხუფის ადგილას და იყენებს სტანდარტულ მჭიდის ზამბარას. მჭიდის ამ გზით მოდიფიცირება დაჯდება 8-10 დოლარი. მინუსები ამ მიდგომის არის ის რომ ზამბარა მუშაობს არასტანდარტულ პირობებში და გარდა ამისა პლასტმასის ხუფი უფრო სუსტია ვიდრე ორიგინალური დეტალი. თუ ამ გზით მოდიფიცირებული სავსე მჭიდი  დავარდება რამე მყარ ზედაპირზე და საკმარისი ძალით, ხუფი გატყდება. იმისთვის, რომ ეს არ მოხდეს საჭიროა მაღალი კლასის მჭიდის ტევადობის გაზრდის კომპლექტების ყიდვა, რომლებსაც ასევე მოყვება მჭიდის ახალი ზამბარაც. ასეთი ნაკრებების ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მწარმოებელია Arredondo Accessories. საბრძოლო კომპლექტის  გაზრდის დამატებითი გზა არის (თუ თქვენი გლოკი კომპაქტია ან სუბ-კომპაქტი) გამოიყენოთ სრული ზომის გლოკის მჭიდი ან გამოიყენოთ გლოკის სტანდარტული 33 ვაზნიანი მჭიდი. გრძელი მჭიდი უნდა აუცილებლად აღიჭურვოს ადაპტორით, რომელიც შეავსებს ადგილს მჭიდსა და ტარს შორის. ეს აუცილებელი იმიტომ არის რომ მჭიდს ადგილზე იჭერს მჭიდის ღილაკი ხოლო დამატებით ის მიბჯენილია ტარზე, რომელიც იღებს დარტყმას. თუ იარაღი დავარდება დაგრძელებულ მჭიდზე მთელი ძალა მიადგება მჭიდის ღილაკზე და საკეტზე. ადაპტორი უზრუნველყოფს დარტყმის ძალის გადაცემას ტარზე რაც გამორიცხავს პისტოლეტის დაზიანებას გარდა ამისა პისტოლეტი უფრო ესთეტიურად გამოიყურება და ჭერაც გაადვილებულია.  მჭიდები გლოკისთვის უნდა იყოს ორიგინალური, გლოკის წარმოების.  მჭიდების პროფესორებმა კომპანია “Magpul“-დან გამოუშვეს მჭიდები გლოკისთვის მაგრამ ეს ჯერ ახალი პროდუქტია, რომელიც არ არის გამოცდილი საველე პირობებში.

grext

მჭიდზე დასაყენებელი ტარის დამაგრძელებლები

მართვის ელემენტების მოდიფიცირება ასევე პოპულარულია. აღნიშნული მეტ წილად კეთდება იმისთვის, რომ საკეტის შემაკავებელი და მჭიდის ამოგდების ღილაკი იყოს უფრო ადვილად ხელმისაწვდომი. თუ სტანდარტულ დეტალებთან არ გაქვთ პრობლემა ჯობია დატოვოთ სტანდარტული დეტალები. ორივე ეს დეტალი უნდა შეცვალოთ მხოლოდ მაშინ თუ ამის გადაუდებელი აუცილებლობა არსებობს. რატომ? იმიტომ რომ უფრო მსხვილი გამოწეული მჭიდის ღილაკი მეტი ალბათობით უნებლიედ გააქტიურდება და გაათავისუფლებს მჭიდს მასზე შემთხვევით დაჭერის გამო, მაგაალითად მაშინ როდესაც პისტოლეტი ქამარშია გაყრილი.

gextend

დიდი ზომის მჭიდის ღილაკი (1). საკეტის შემაკავებლების ვარიანტები (2) ადრე იყო პოპულარული სტანდარტული შემაკავებლის მოღუნვა ისე რომ ის უფრო მკვეთრად იყო გამოწეული. ასე აკეთებდნენ მანამ სანამ გაირკვა რომ გაღუნული დეტალი მალევე ტყდებოდა. ქარხნული დეტალების გადაკეთება არ არის სწორი გზა.  

ე.წ. “grip tape”-ის გამოყენებაც არის პისტოლეტის კარგი მოდიფიკაცია. ასეთი ფირების გამოყენება აადვილებს ჭერას და მანიპულაციებს იარაღთან თუ ხელები გაქვთ სველი (ოფლიანი/სისხლიანი) ან გაცვიათ ხელთათმანები და ა.შ.  გამოიყენება სპეციალური იარაღისთვის შექმნილი ფირები, რომლებიც რბილი რეზინის ზედაპირით არის (GT-5000 Grip Tape)  და არის ე.წ. „სკეიტბორდის ფირები“ რომლებიც ძალზედ აბრაზიულია და ადვილად შეიძლება გაანადგუროს/დააზიანოს ყელაფერი რაც მასთან კონტაქტში შევა, ბუდე, ტანსაცმელი და ა.შ. ხელმისაწვდომია პირველი ტიპის ნაკრებები კონკრეტული იარაღისთვის, წინასწარ გამოჭრილი ან შესაძლებელია იყიდოთ ფირების ნაჭრები და თავად გამოჭრათ სასურველი ფორმის ფრაგმენტები. გაითვალისწინეთ, რომ ფირის დაწეპებამდე ზედაპირი უნდა გაიწმინდოს ჭუჭყისგან და ცხიმებისგან (სპირტით მაგალითად).

P1050328

 

ავტორის კუთვნილი გლოკი ორივე ტიპის ფირს იყენებს, რეზინის ფირი ტარზე და აბრაზიული საკეტზე. საკეტში ჩაწეპებული თხელი ფირფიტები ჩამალულია ღარებში და არ ცვითავს ტანსაცმელს მაგრამ ხელის მოკიდებისას სრულად ასრულებენ თავის ფუნქციას. არასდროს არ ჩამოაცვათ ტარს რეზინის სახელურები. ეს სახელურები მალე იწელება, კარგავენ ფორმას და ტარზე არ ფიქსირდებიან მყარად.

რაც შეეხება იარაღის პერსონალიზაციას, მე ამაში არაფერს ცუდს არ ვხედავ, თუმცა მიმაჩნია, რომ ყველაფერი რაშიც ფულს ხარჯავთ და იარაღზე აყენებთ, რაღაც პრაქტიკულ მიზნებს უნდა ემსახურებოდეს.

P1050284

ავტორის გლოკზე ასეთი “პერსონალიზირებული” საკეტის ხუფი აყენია, გარდა იმისა, რომ ეს ხუფი ასე ვთქვათ დეკორატიულ როლს ასრულებს, ის ასევე განსხვავებით პლასტმასის ორიგინალური დეტალისგან არის ალუმინისგან დამზადებული. ჩარჩო შეღებილია „Duracoat“-ით (ფერი Coyote Brown) ისევ პერსონალიზაციის მიზნით.

რაიმე მოწყობილობების დაყენება პიკატინის ტიპის სამაგრზე არ არის მოდიფიცირება. ფარანი, ლაზერი, ან ლაზერი და ფარანი ერთ მოდულში საკმაოდ საჭირო დანამატი იქნება გლოკისთვის. ლაზერული სამიზნე ადვილებს დამიზნებას, ხოლო ფარანი გაძლევთ საშუალებას ერთ ხელში გქონდეთ იარაღიც და განათების წყაროც, ხოლო მეორე ხელი გქონდეთ თავისუფალი. პიკატინის სამაგრზე შეიძლება ასევე დაყენდეს მცირე ზომის ხიშტი ან მოწყობილობა რომელიც გაძლევთ საშუალებას გამოიყენოთ გლოკი დარტყმისთვის და მიბჯენით სროლისთვის. ჩემი აზრით უკანასკნელ ორს ჯობია ფარანი ამ ლაზერი ან ორივეს კომბინაცია. სტანდარტული წესი “არ იყიდოთ ჩინური პროდუქტი” აქაც მოქმედებს. საუკეთესო ფარნებს უშვებს “Surefire“, თუმცა Streamlight TLR-1 და მისი მოდიფიკაციები ასევე საიმედოა და უფრო ხელმისაწვდომიც. გლოკი ასევე უშვებს ფარნებს და ფარნის და ლაზერის კომბინაციებს თავისი პისტოლეტებისთვის. ლაზერული დამიზნები საშუალებებს შორის ლიდერობენ Lasermax, Crimson Trace, Viridian.

და ბოლოს, როგორც უკვე ვთქვი გლოკი არის ძალიან საიმედო პისტოლეტი. მე არავის არ ვურჩევ თავდაცვითი იარაღის ქარხნული ნაწილების (გარდა ნახსენების ამ სტატიაში) გამოცვლას თუ ამის გადაუდებელი საჭიროება არ არსებობს. ეს ეხება როგორც გლოკს ასევე ნებისმიერ სხვა ხარისხიან იარაღს.  მსუბუქი ზამბარები, ბრჭყვიალა უჟანგავი რკინის ლულები, არაქარხნული „თეთრი“ საკეტები, ტიტანის შიგნეულობები, მსუბუქი სასხლეტები ეს ყველაფერი არის სისულელე და წყალში გადაყრილი ფული. ყველაფერი აღნიშნულის გამოყენებამ შესაძლებელია სავალალო გავლენა მოახდინოს იარაღის რესურსზე. ხელს ნუ ახლებთ გლოკის შიგნეულობებს და გლოკი იმუშავებს საიმედოთ. რთული “ტუნინგი” არის პროფესიონალების საქმე. მე ათჯერ მეტი იარაღი მინახია მწყობრიდან გამოსული არაკვალიფიციური ჩარევის გამო ვიდრე თავისით მწყობრიდან გამოსული.

განსაკუთრებით ხშირად მესმის პრეტენზიები გლოკის სასხლეტის მიმართ. საქმე იმაშია რომ გლოკი შექმნილია იმისთვის რომ ატაროთ ის ვაზნით სავაზნეში მაგრამ ამავე დროს მას არ გააჩნია მექანიკური მცველი. ასეთ იარაღზე სასხლეტი არ შეიძლება იყოს მოკლე და მსუბუქი. ეს ელემენტარული უსაფრთხოების მიზნებით არის განპირობებული. სტანდარტული გლოკის 5.5 ფუნტიანი სასხლეტი არის ოქროს შუალედი უსაფრთხოსა და კომფორტულს შორის და ტყვილა არ ყენდება ამდენი წელი ამ პისტოლეტებზე სასხლეტი სწორედაც რომ ასეთი წონით. ბოლო დროს გამოჩნდა მზა კომპლექტები, რომლებიც მთლიანად ცვლიან ქარხნულ დამრტყმელი-სასხლეტი მექანიზმის მოდულს მაგრამ მათი ფასი საკმაოდ ძვირია (150-300 დოლარს შეადგენს) ხოლო მათი დაყენება თავდაცვით იარაღზე საკითხავი მიზანშეწონილობის არის.ასე რომ ჩემი რჩევა იქნება მეტი ივარჯიშოთ გლოკთან და არ გადადგათ დაუფიქრებელი ნაბიჯები.

დაიმახსოვრეთ, იარაღში და სროლაში უკეთესი კარგის მტერია. თუ რამე მუშაობს და თავის ფუნქციას ასრულებს ის არ უნდა შეცვალოთ. მოდიფიკაცია გულისხმობს კონსტრუქციის გართულებას რაც ზრდის ალბათობას რომ რაღაცა გამოვა მწყობრიდან ამიტომ მოდიფიკაცია უნდა იყოს დასაშვები თუ სხვა გზა არ არის. გონივრულად მიუდექით ამ საკითხს და მიიღებთ უკეთეს უფრო მოსახერხებელ და ეფექტურ თავდაცვის საშუალებას. წინააღმდეგ შემთხვევაში აი ასეთი “ინვალიდი” შეგრჩებათ.

Bubbas_Glock_mod (1)

პს

მე არ შემიძლია არ ვახსენო ერთი ისტორია, როდესაც ტირში ვნახე ადამიანი ასე ვთქვათ მძიმედ მოდიფიცირებული გლოკით, “თეთრი” საკეტი, გრძელი უჟანგავი ლულა და მთელ “ნავაროტები”. იარაღის ხელოსანმა შეასრულა ეს სამუშაო მფლობელის დაკვეთით, ხელოსანმა რომელმაც არ იცოდა რა არის პისტოლეტი. პისტოლეტი მაგრად გამოიყურებოდა მაგრამ არ ისროდა ზუსტად, არ აგდებდა მასრებს და ალბათ 15 წელიწადში პირველად და იმედია უკანასკნელად წავაწყდი “ასეჩკას” თანამედროვე პისტოლეტში ახალი ვაზნით.  საშინელი სიზუსტის მიზეზი იყო რკინის დამაბრუნებელი ზამბარის ღერძი რომელიც როგორც ჩანს სხვა მოდელის იარაღისთვის იყო. საკეტი დადიოდა იქეთ აქეთ ისე რომ ხელით იგრძნობოდა რომ ზამბარას ძალა არ ყოფნიდა რომ საკეტი ადგილზე გაეჩერებინა. ექსტრაქტორი იყო შეღებილი სქელი შავი საღებავით, რის გამოც თავის ფუნქციას ვერ ასრულებდა.  შიგნით კიდე რა ხდებოდა კაცმა არ იცის… ფაქტია რომ მფლობელის სიტყვებიდან გამომდინარე 60 დოლარიანი დამაბრუნებელი ზამბარა რომ შეიცვლა 7 დოლარიანი ქარხნული ზამბარით პისტოლეტმა დაიწყო ზუსტად სროლა. მფლობელი არ იყო კარგი მსროლელი. არ არსებობს არაფერი, რაც შეიძლება იყიდოთ, დააყენოთ პისტოლეტზე და გახდეთ უკეთესი მსროლელი. ეს შეუძლია მხოლოდ ვარჯიშს, პრაქტიკას, ცოდნის და გამოცდილების დაგროვებას.

ამერიკული და ავსტრიული გლოკების შესახებ

January 12th, 2015

მე ძალიან არ მინდოდა ასეთ უაზრო ემ ვიტყოდი ბანძი თემისთვის დამეთმო დრო და ადგილი ჩემ ბლოგზე მაგრამ როგორც ჩანს მაინც მომიწებს იმიტომ რომ ამ პრობლემა შემაშფოთებელი ზომები მიიღო. საუბარი მაქვს ე.წ. “ნამდვილ ავსტრიულ” და “არანამდვილ ამერიკულ” გლოკებზე. ეს მითი გაჩნდა მას მერე რაც მაღაზიებმა შემოიტანეს აშშ-დან გლოკის პისტოლეტების პარტიები საკამოდ ხელსაყრელ ფასად. თავიდან2300-2400 ლარად ეხლა კიდე ფასი დაეცა 1450-1600 ლარამდე. მე თვითონ ვიყიდე გლოკ 26 2300 ლარად და ერთ კვირაში ის გახდა 1800 ლარი და ერთ წელიწადში 1450 ლარი. ამიტომ რა? რა გავაკეთო ეხლა? მოვიგონო მითი რომ ერთი წლის წინ შემოტანილი ამერიკული გლოკი ორიგინალია და ჯობია იმას რაც ეხლა 1450 ლარად იყიდება? თუ მოვიგონო მითი, რომ 2300-ად ნაყიდი გლოკი ნაღდია და 1450 ლარად ჩინური პატენტი? არა და ზუსტად ასე ხდება და არა მარტო გლოკთან მიმართებაში. ძმა შენი გლოკი ავსტრიულია? ამერიკული არ ვარგაო. ვყიდი ორიგინალურ ავსტრიულ გლოკს 2000 დოლარად (!!!). ჩემი ავსტრიულია ძმაო, ოროგინალია ის ამერიკული ნაგავი კი არ არის იაფად რომ იყიდება მაღაზიაში და ასე შემდეგ.

არის კიდე ისეთი კატეგორია იარაღის “მოყვარულების”, ე.წ. “მელოჩნიკი კლაუზნიკების”, რომლებიც შტანგელით ზომავენ პისტოლეტის ნაწილებს და მიკროსკოპით ათვალიერებენ მის ზედაპირს. ალბათ ეს რაღაც ფსიქოლოგიური მიდრეკილებაა გაზომონ ყველაფერი და საკუთარი სხეული ნაწილებიც კი. დაფარვა სხვანაირია! საკეტი უფრო ყანყალებს! ფერი სხვანაირია! ზაზორები პატარაა! ეს ყველაფერი ფეტიშისტების რეპერტუარიდან არის და ამის სერიოზულად აღთქმა  და კომენტირება შეუძლებელია. რაღაცა ელანდებათ მაგრამ რა ვერ ხვდებიან და ახსნის პოვნაც ეზარებათ. ასეთი ხალხი ქმნის მითებს აფიცერსკი მაკაროვებზე, სპეცზაკაზ იჟებზე და ასე შემდეგ. თუ ასეთი მიდრეკილებები გაქვთ   დარეგისტრირდით სპეციალურ ფეტიშისტების ფორუმებზე და განიხილეთ იქ თქვენი მიდრეკილებები რა გესაქმებათ სროლაში და იარაღში? ნუ ავრცელებთ იდიოტურ ჭორებს.

გაგიმხელთ საიდუმლოებას, ამერიკული გლოკი იგივეა რაც ავსტრიული. გლოკი არის გლოკი, მასალები, სტანდარტი და ხარისხის კონტროლი ორივე ქარხანაში დოიჩ-ვაგრამში და სმირნაში არის ერთი და იგივე. მანამ სანამ სმირნა დაიწყებდა გლოკის ყველა კომპონენტის წარმოებას მანამდე ის აწყობდა პისტოლეტებს, რომლების ნაწილებიც ავსტრიიდან ჩამოდიოდა. ეს ქარხანა 30 წელზე მეტი ალბათ აწყობს და უშვებს გლოკის პისტოლეტებს და ეს პროცესი გუშინ და დღეს არ დაწყებულა. კომპონენტების წარმოების ათვისება წლების განმავლობაში მიმდინარეობდა და ეს პროცესი ნელი და თანამიმდევრობითი იყო. არ არსებობს არანაირი მიზეზი ვივარაუდოთ რომ ოდესმე არსებობდა წინაპირობა პროდუქტის ხარისხის შემცირების.

რაც შეეხება სხვაობებს ორს შორის, ერთადერთი რაც მე შევამჩნიე არის წინა სამიზნის “მუშკის” ფიქსირების მეთოდი. ის დამაგრებულია  ხრახნით და არა სოლით. მეტი არაფერი. არ გამოვრიცხავ ახალ ავსტრიულ გლოკებზე იგივენაირად არის მუშკა დამაგრებული.  ჭორები გამიგია დაფარვაზე, რომ ამერიკულ გლოკებზე სხვანაირი დაფარვაა. და ნუ რა თქმა უნდა ეს დაფარვა უარესია ვიდრე ავსტრიულ გლოკებზე. დავიწყოთ იქიდან, რომ გლოკი დაცულია ორი ტიპის დამცავი დაფარვით, ტექნიკურად ეს ერთი პროცესია რომელიც ორი ეტაპისგან შედგება. პირველი არის რკინის ზედაპირის დამუშავება ქიმიური მეთოდით (Ferritic nitrocarburizing) რაც ზრდის ზედაპირის სიმკვრივეს და კოროზიის წინააღმდეგ მდგრადობას. ამ დაფარვას ფერი არ აქვს. არის რაღაც სპეკულაციები, რომ ავსტრიული გლოკის საკეტი და ლულა იფარება ტექნოლოგიით რომელსაც ქვია „ტენიფერი“, ხოლო ამერიკაში შეზღუდვების გამო გამოიყენება სხვა დაფარვა რომელსაქც ქვია „მელონიტი“. მე ვერ ვიპოვე დადასტურება რომ ეს ნამდვილად ასეა, მაგრამ ორივე არის ერთი და იგივე ქიმიური პროცესის სხვადასხვა სავაჭრო ნიშნები. პროცესის ასე ვთქვათ რეცეპტი შეიძლება განსხვავდებოდეს, მაგრამ შედეგი არის ერთი და იგივე. შესაბამისად საუბრები ამერიკული გლოკის უფრო სუსტ დაფარვაზე რჩება სულელურ ჭორად მანამ სანამ ასეთი ჭორის გამავრცელებელი არ დაამტკიცებს საპირისპიროს. მე ვერ მოვიპოვე ინფორმაცია იმაზე შეიცვალა თუ არა “ტენიფერი” “მელონიტით”. ერთი რამე ვიცი ასეც რომ მოხდეს მე ალბათ ვერასდროს ვერ შევამჩნევ რაიმე სხვაობას.  მეორე ეტაპს რაც შეეხება, მას შემდეგ რაც რკინის ზედაპირი ქიმიურად დამუშავდება ის იფარება შავი დამცავი საღებავით. კიდე ერთ რამეს გეტყვით, მე მქონდა პირად საკუთრებაში ავსტრიული გლოკები სამი სხვადასხვა შავი საღებავით დაფარული. ამერიკული გლოკ 26-ს რომელიც მე მქონდა და ამერიკულ გლოკ 17-ს შორის, რომელიც მე მაქვს ეხლა ასევე არის ვიზუალური სხვაობა საღებავში. რა გასაკვირია რომ 30 წლის განმავლობაში საღებავი იცვლებოდა და ალბათ კიდე შეიცვლება? პირველი თაობის გლოკები საერთოდ არ იღებებოდა და საკეტი და ლულა იყო “პარკერიზებული”. ამიტომ ამ ბრიყვულ სპეკულაციებს დაფარვის სახეობაზე აქვს აზრი თუ ამაზე მოსაუბრე წარმოადგენს მყარ სამხილს რომ სხვაობა არსებობს და თანაც ავსტრიული გლოკის სასარგებლოდ. შავი საღებავი სულ რომ მოაცილოთ რკინის ზედაპირი ქიმიური დამუშავების შედეგად შექმნილი არსად არ გაქრება და გლოკი შეინარჩუნებს ანტი კოროზიულ და ცვეთის საწინააღმდეგო თვისებებს. კიდევ ერთი მიზეზი არ აიტკივოთ თავი საღებავის გამო.

რაიმე შესამჩნევი სხვაობის არ არსებობას ადასტურებს ჩემი პირადი გამოცდილება დაახლოებით 10 ამერიკულ და ავსტრიულ გლოკთან. ორივე ქვეყანაში გამოშვებული გლოკი აბსოლუტურად ერთნაირად მუშაობს და პრაქტიკულად ბოლომდე იდენტურია. მე პირადად გადავაწყვე ავსტრიული გლოკ 21 რომლსაც ქონდა დაკარგული და მწყობრიდან გამოსული ნაწილები, ნაწილებით, რომლებიც  ჩამოვიდა ამერიკიდან და არაფერს არ დაჭირდა მორგება.  მე არ მსმენია არც ერთ ფორუმზე (იქ განსხვავებით საქართველოსგან მსროლელები პოსტავენ და არა ფეტიშისტი პროფესორები ცხოვრებაში სამნახევარი ტყვია რომ აქვთ ნასროლი ორ ნახევრი იარაღიდან) რომ ვინმეს შეემჩნია სხვაობა ორს შორის ან ეთქვა რომ ავსტრიული გლოკები ხარისხით უკეთესია.  თუ ყველაზე მსროლელ ქვეყანაში სადაც ინტერნეტში ყველაზე აქტიური მსროლელები არიან თავმოყრილები პრობლემა ამერიკულ გლოკებთან არ წარმოიშვა აი საქართველოში როგორ გაჩნდა “პრობლემა” ამერიკულ გლოკებთან სადაც იარაღს ყიდულობენ რომ ან ვინმე ბობოლას მისცენ საჩუქრად ან სტუმებს ანახონ დღესასწაულებზე?   გაგეცინებათ მაგრამ მე შემხვდა პოსტები, რომ ახალ ამერიკულ გლოკებზე გაცილებიტ უფრო გამძლე შავი დაფარვაა ვიდრე ახალ ავსტრიულ გლოკებზე. აი თურმე როგორ.

ერთი წლის განმავლობაში მე ჩემი ამერიკული გლოკ 26-ით ვვარჯიშობდი პრაქტიკულად ყოველდღე ჩემს სახლში, პისტოლეტის პლასტმასის ბუდიდან ამოღებით და ჩადებით. ერთი წლის განმავლობაში ალბათ ერთი ასი ათასჯერ ამ პისტოლეტმა დატოვა ბუდე და ისე შიგნით მოთავსდა. მანამდე იგივეს ვაკეთებდი ჩემი კუთვნილი ავსტრიული გლოკ 19-ით. არანაირი სხვაობა ცვეთაში მე არ მინახავს და ორივე იარაღს ასეთი ექსპლუატაციიდან გამომდინარე  ერთნაირად დაეტყო ცვეთა საკეტის კუთხეებში და ზედა ნაწილში სადაც მას ედებოდა პლასტმასის ბუდე, რომელიც ცნობილია იმით რომ აგრესიულია პისტოლეტის დაფარვის მიმართ. არ გამოვრიცხავ რომ ორივე წარმოების გლოკზე სხვადასხვა დროს სხვადასხვა ხარისხის და გამძლეობის საღებავი გამოიყენებოდა, მაგრამ ერთი რამე არის ცხადი: გლოკის საკეტის და ლულის ანტიკოროზიული თვისებები და ზედაპირის სიმკვრივე არის ერთნაირი წლიდან წლამდე და ცალსახად იმის თქმა, რომ ყველა ავსტრიულ გლოკზე გამოყენებული საღებავი უფრო უკეთესია ვიდრე ყველა ამერიკულ გლოკზე  არის არასწორი. თუ მე ვცდები დაამტკიცეთ.

პრობლემა გლოკში არ არის, პრობლემა არის არა კეთილსინდისიერ გაუნათლებელ ხალხში, რომელმაც საქართველოში შექმნა და აიტაცა ეს იდიოტური მითი იმისთვის რომ გაყიდონ მათ საკუთრებაში მყოფი იარაღი, რომელშიც მათ ადრე დიდი თანხები გადაიხადეს. დანარჩენი უკვე ფსიქოლოგიაა. ვაგონში ჩახტომის სინდრომზე არ გსმენიათ არაფერი? რამდენიმე შეხტება სწრაფად და მერე მათ ინსტინქტურად და დაუფიქრებლად სხვები მიყვებიან. არ დაუჯეროთ არავის. იყიდეთ გლოკები და ისროლეთ. დარწმუნებული ვარ არანირ სხვაობას არ ნახავთ, და გლოკი ამერიკულიც და ავსტრიულიც იქნება ერთნაირად ზუსტი, საიმედო და გამძლე.

 

Beretta BU9 Nano გამადიდებელი შუშის ქვეშ

January 11th, 2015

რის გამოც მე ვცემ ბერეტას პატივს არის ის, რომ ეს კომპანია პერიოდულად იყენებს არატრადიციულ, ორიგინალურ სქემებს და ასეთი იარაღი ამავე დროს არის საიმედო და გამძლე. მაგალითად თანამედროვე პისტოლეტების აბსოლუტური უმეტესობა იყენებს ბრაუნინგის მოდიფიცირებულ ჩაკეტვის სქემას. ბერეტას პისტოლეტები იყენებენ ჩაკეტვას  ლულის ბრუნვით ან მოძრავი საყრდენით. მიუხედავად იმისა, რომ ბერეტას სახელი ასოცირებულია მაღალი კლასის თოფებთან და ზე-პოპულარულ 9მმ-ან ბერეტა 92-თან ეს კომპანია ასევე ცნობილია თავისი კომპაქტური პისტოლეტებითაც. მაგალითად მეორე მსოფლიო ომის დროს, ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული პისტოლეტი იყო ბერეტას 1934 წლის მოდელი. ან თუნდაც შეიძლება გავიხსენოთ 70-71 სერიის კომპაქტური პისტოლეტები. ბერეტას პირველი „დამრტყმელიანი/striker fired“ 9მმ-ნი ულტრა კომპაქტური პისტოლეტი „ნანო“ აგრძელებს ამ კომპანიის შესანიშნავ ტრადიციებს. მიუხედავად თავისი მცირე ზომებისა ის ძალზედ ინოვაციურია და საკმარისად აქვს ბევრი და საჭირო ოფცია, რომელსაც არც ისე დიდიხნის წინ არ შეხვდებოდით ასეთი ზომის პისტოლეტებში. ჩვენ ტესტირების მიზნით ხელში ჩავიგდეთ ბერეტა „ნანო“ და წარმოგიდგენთ აღნიშნული  ტესტის შედეგებს.

nano style

წონა 480 გრამი, სიგრძე 14სმ, სიგანე 23მმ, სიმაღლე 106მმ, ლულის სიგრძე 78მმ. მომრგვალებული ფორმები, არც ერთი გამოშვერილი დეტალი, ყველაფერი „ნანოში“ მიზანმიმართულია უზრუნველყოს მაქსიმალურად კომფორტული ფარული ტარება.

ბერეტამ დაიწყო „ნანოს“ გაყიდვები 2011 წელს. ნანო ბერძნულად ნიშნავს გნომს/ჯუჯას და ალბათ ახსნა არ არის საჭირო რატომ დაარქვა ბერეტამ ეს სახელი თავის პისტოლეტს. რამდენადაც ცნობილია ამ პისტოლეტს უშვებენ მხოლოდ ამერიკაში, ბერეტას ქარხანაში.  მიუხედავად თავისი პატარა ზომებისა, ეს პისტოლეტი ძალიან დახვეწილი  და ნაფიქრი ინსტრუმენტია და, როგორც ჩანს მის შექმნაზე საკმაოდ კომპეტენტური და ნიჭიერი ხალხი მუშაობდა.

ტექნიკურად ბერეტა „ნანო“ არის ავტომატური 9მმ-ნი (9×19 Luger) პისტოლეტი, რომელიც იყენებს ბრაუნინგის მოდიფიცირებულ ჩაკეტვის სქემას და იკვებება ცალ-რიგიანი მოსახსნელი მჭიდებიდან. როგორც ჩანს ბერეტამ უარი თქვა ექსპერიმენტირებაზე და ნაცადი სქემა გამოიყენა ასე, რომ ამ მხრივ ის დიდი არაფრით არ განსხვავდება სხვა 9მმ-ნი პისტოლეტებისგან, ხოლო „ნანოს“ თავისებურებების და კონსტრუქციის აღწერა მინდა დავიწყო საკმაოდ უჩვეულო მექანიზმით. ეს პისტოლეტი აღჭურვილია ჩარჩოში ჩამალული ღილაკით, რომლითაც შესაძლებელია პისტოლეტის დაშლის წინ უსაფრთხოდ დამრტყმელის დაშვება. ბერეტას რწმუნებით ეს გამორიცხავს იარაღის დაშლისას უბედურ შემთხვევებს იმიტომ რომ დაშალოთ იარაღი არ არის საჭირო სასხლეტზე დაჭერა (პისტოლეტებში შიდა დამრტყმელით განსხვავებით გარეთ განლაგებული ჩახმახით არჭურვილი პისტოლეტებისგან თუ არ დაუშვით დამრტყმელი იარაღი არ დაიშლება ხოლო დაშვება დამრტყმელის უმეტესობა მოდელში შესაძლებელია მხოლოდ სასხლეტზე დაჭერით). ჩემი ღრმა რწმენით ასეთი მექანიზმის პისტოლეტის კონსტრუქციაში ინტეგრირება  აზრს მოკლებულია ვინაიდან ელემენტარული უსაფრთხოების წესების დაცვა თავისთავად გამორიცხავს ასეთი შემთხვევის დადგომას. მიუხედავად ამისა, საჩივრებით შეშინებული მწარმოებლები პერიოდულად აყენებენ ასეთ პოლიტ-კორექტულ, იდიოტებზე გათვლილ მოწყობილობებს თავის იარაღებში. უსაფრთხო დაშვების ღილაკს, თითს ვერ დააჭერთ, ის ვიწროა და ჩამალულია ჩარჩოში. ამიტომ ამისთვის გამოიყენეთ რამე ღერძის ფორმის ნივთი, გამოდგება მაგაალითად ჩვეულებრივი კალამი. დამატებით უნდა აღვნიშნო, რომ „ნანოს“ ინსტრუქციაში წერია, რომ არ არის რეკომენდირებული „მშრალი“ სროლა, და ამისთვის უნდა გამოიყენოთ  ვაზნების მაკეტები (snap caps). ამის გათვალისიწნებით ასეთი დამშვების გამოყენება უკვე იძენს გარკვეულ აზრს.

„ნანო“ აღჭურვილია სრულფასოვანი რკინის სამიზნე მოწყობილობებით. დამიზნებას აადვილებს მათზე განლაგებული თეთრი წერტილები. ასევე ხელმისაწვდომია ღამის ტრიტიუმის სამიზნე მოწყობილობები, რომლებსაც Trijicon უშვებს. სამიზნე მოწყობილობები ადგილზე დაფიქსირებულია ხრახნებით. შესაბამისად სამიზნეების გამოცვლა ძალიან ადვილია. როგორც ჩანს იარაღის მწარმოებლებმა გაიაზრეს კარგი სამიზნე მოწყობილობების მნიშვნელობა პისტოლეტებზე.

„ნანო“ ასევე აღჭურვილია შიდა საკეტის შემაკავებლით, რაც ნიშნავს, რომ საკეტი რჩება გახსნილი ბოლო გასროლის შემდეგ და მის დასაკეტად საკმარისია ის ოდნავ უკან გაწიოთ და ხელი გაუშვათ. შემაკავებლის გარე ღილაკი არ არსებობს. ეს გაკეთებულია იმისთვის, რომ პისტოლეტი მაქსიმალურად თხელი გამოსულიყო. სავარაუდოთ იგივე მიზეზის გამო პისტოლეტს არ აქვს მექანიკური მცველები. ყველა მცველი ავტომატურია და განლაგებულია იარაღის შიგნით. პისტოლეტი აღჭურვილია დამრტყმელის მცველით, რომელიც აძლევს საშუალებას მიწვდეს დამრტყმელს ამაალებლამდე მხოლო მას შემდეგ რაც თითი სასხლეტს დააჭერს და სასხლეტი თავის მხრივ არის აღჭურვილი მცველით, რომელიც აძლევს საშუალებას სასხლეტს იმოძრაოს მხოლოდ მაშინ თუ თითი მას ზუსტად შუაში აწვება (როგორც „გლოკზე“).

„ნანოს“ კომპლექტში მოყვება ორი ცალრიგიანი მჭიდი, ერთი რომელიც მთლიანად იმალება ტარში არის 6 ვაზნიანი, ხოლო დაგრძელებული, ტარის პლასტმასის დამაგრძელებლით არის 8 ვაზნიანი. ეს მიდგომა დღეს პოპულარულია, როდესაც კომპაქტურ პისტოლეტს განსხვავებული ტევადობის და ფორმის მჭიდები მოყვება. თავიდან „ნანო“ იყიდებოდა მხოლოდ 6 ვაზნიანი მჭიდებით.

nano mag

„ნანოს“ ორი მჭიდი. მჭიდის ქუსლები პლასტმასის არის. მიმწოდებლები მეტალის. 

მჭიდის ღილაკი ტრადიციულ ადგილას არის, სასხლეტის დამცავი რკალის უკან და მისი გადაყენება საპირისპირო მხარეს ადვილად არის  შესაძლებელი.

იმისთვის, რომ პისტოლეტი დაშალოთ უნდა დაატრიალოთ ჩარჩოში გაყრილი ღერძი საათის ისრის მოძრაობის საწინააღმდეგო მიმართულებით. აღნიშნული ღერძი ადგილზე იჭერს საკეტს (როგორც მაგალითად Sig Sauer P226-ში).  იმისთვის რომ იარაღი გამოსულიყო კომპაქტური ეს დეტალი ჩამალულია ჩარჩოში არ გამოდის მის გარეთ და დასატრიალებლად გამოიყენება ან სახრახნისი ან 9მმ-ნი ვაზნის მასრა. ჯობია მასრა გამოიყენოთ ან რამე პლასტმასის ნივთი სახრახნისის ფორმის, იმიტომ რომ ჩვეულებრივი რკინის სახრახნისით ამ დეტალს მალე მოსპობთ. როგორც კი მას გადატრიალებთ, საკეტი მოცილდება ჩარჩოს და შესაძლებელი გახდება დამაბრუნებელი ზამბარის და ლულის ამოღება.

nano dis

წმენდისთვის დაშლილი „ნანო“. გამოიყურება როგოც დაპატარავებული „გლოკი“.

პისტოლეტი იმდენად მარტივი კონსტრუქციის არის, რომ მანუალი რომელიც მას მოყვება ასევე მოიცავს პისტოლეტის სრული დაშლის ინსტრუქციებს.

მოდური ტერმინი რომ ვიხმაროთ „ნანო“ მოდულური კონსტრუქციის პისტოლეტია.  „ნანოს“ ჩარჩო შედგება ორი კომპონენტისგან, პლასტმასის გარე ჩარჩო (გამოყენებულ მასალას ბერეტა ეძახის „ტექნოპოლიმერს“) და გარე ჩარჩოს შიგნით მოთავსებული მეტალის „ჩონჩხი“, რომელზეც არის დატანილი იარაღის სერიული ნომერი. ანუ ტექნიკურად მხოლოდ ეს „ჩონჩხი“ არის იარაღი რაც ნიშნავს, რომ გარე ჩარჩოს გამოცვლა ხდება შესაძლებელი. ზუსტად რისთვის არის ეს საჭირო ეხლა უცნობია, მაგრამ მაგალითისთვის შესაძლებელია განსხვავებული ფორმის ჩარჩოს გამოყენება თუმცა მე მეეჭვება რომელიმე გარე მწარმოებელმა დაიწყოს „ნანოს“ ჩარჩოების წარმოება თუ ეს პისტოლეტი მართლა არ გახდება  მასობრივი და გავრცელებული ისე, როგორც მაგალითად გლოკი. ამ მომენტისთვის შესაძლებელია მხოლოდ სხვადასხვა ფერის ორიგინალური  ბერეტას ჩარჩოს შეძენა.

იარაღის მასის ძირითადი ნაწილი მოდის მის საკეტზე. „ნანოს“ საკეტის კონსტრუქციაში არ შედის არც ერთი „შტიფტი“. მართალია მისი საკეტი ისე ადვილად არ იშლება როგორც მაგალითად გლოკის, მაგრამ საჭირო ინსტრუმენტებით საკეტის დაშლა შედარებით ადვილია. მე არ აღვწერ აქ საკეტის დაშლის მეთოდს, ვინაიდან ინტერნეტში არის სრულყოფილი ვიდეო ინსტრუქციები თუ როგორ განახორციელოთ ეს. ხოლო ერთხელ საკუთარი თვალებით ნახვა ასჯერ წაკითხვას ნამდვილად ჯობია.

ის რომ „ნანო“ ბოლომდე იშლება მეტ ნაკლებად კომპეტენტური მფლობელის მიერ, ყოველგვარი სპეციალური ინსტრუმენტის გამოყენების გარეშე, ცალსახად არის მნიშვნელოვანი პლიუსი და დადებითად ახასიათებს ბერეტას ინჟინრებს, რომლებმაც არ დაიზარეს და ეს პატარა პისტოლეტი სერიოზული საბრძოლო იარაღის თვისებებით დააჯილდოვეს. რატომ არის კარგი იარაღის გამარტივებული სრული დაშლა? პირველ რიგში ასეთი იარაღი გაცილებით უფრო სუფთა და მოვლილი იქნება, არსად არ დაგროვდება ჭუჭყი და ნამწვავი. მეორე რიგში თუ რამე დეტალი გამოვიდა მწყობრიდან, პატრონს დაჭირდება მხოლოდ დეტალის შეძენა, ხოლო მის ადგილზე დაყენებას ის თავად შეძლებს. უფრო მეტიც, „ნანოდან“ ნებადართულია +P კატეგორიის ვაზნების გამოყენებაც!

nano8

“ნანო” ამოღებული “ჩონჩხით”. პისტოლეტი გამოირჩევა სიმარტივით და შედგება მხოლოდ 34 ნაწილისგან, თუ არ ჩავთვლით მჭიდს და სამიზნე მოწყობილობებს. სურათის წყარო  gunsandammo.com

პისტლეტის შეძენისას მე მივიღე “ღირებული” რჩევა რომ ის ნელა დამეშალა თიორე ზამბარა ისე ამოხტებოდა, რომ მერე ვეღარც ვიპოვიდი. არანაირ ზამბარა არ ამოხტება “ნანოს” დაშლისას (თუმცა ნებისმიერ შემთხვევაში დაშლისას ყურადღებით უნდა იყოთ), ერთადერთი ზამბარა, რომელსაც დაშლისას ყურადღება უნდა მიაქციოთ არის საკეტის შემაკავებლის (სურათზე დევს სასხლეტის წინ). რომც მოხდეს საოცრება და ის დაკარგოთ, მისი შემცვლელის პოვნა არც ისე რთული იქნება.

კიდე რა თვისებები უნდა ქონდეს კომპაქტურ თავდაცვის იარაღს? იგულისხმება, რომ ულტრა კომპაქტური პისტოლეტი იქნება ტანთან ახლოს და შესაბამისად ის კარგად უნდა იყოს დაცული კოროზიისგან. პოლიმერის ჩარჩო არ იჟანგება, მას არ ეშინია ნესტის, სიცხის და ყინვის. პისტოლეტის საკეტი და ლულა დაფარულია დამცავი დაფარვით რომელსაც ეწოდება Pronox და ის იდენტურია გლოკის მიერ გამოყენებული „ტენიფერის“ დაფარვის. პოლიმერის ჩარჩოში მოთავსებული „ჩონჩხი“ უჟანგავი რკინისგან არის დამზადებული, და მჭიდები ან უჟანგავი ფოლადის არის ან დაფარულია ნიკელით.

nano det

„ნანოს“ შექმნილია იმისთვის, რომ იყოს მაქსიმალურად ერგონომიული. ტექსტურა ჩარჩოზე არის აგრესიული, რაც უზრუნველყოფს იარაღის საიმედო და კომფორტულ ჭერას, რამდენადაც ეს შესაძლებელია ასეთი მოკლე ტარის შემთხვევაში. ღარი ჩარჩოს წინა ნაწილზე უზრუნველყოფს ლაზერით დამიზნების მოწყობილობის დაყენებას, ჩაღრმავებული ადგილი სასხლეტის წინ  გაძლევთ საშუალებას უსაფრთხოდ განათავსოთ სასროლი თითი ერთი და იგივე ადგილას ხოლო მეორე მხრიდან განათავსოთ მანდ დამხმარე ხელის დიდი თითი. სამიზნე მოწყობილობები და ყველა კუთხე ჩარჩოზე და საკეტზე დამრგვალებულია. ჩარჩო ძალიან მაღალი ხარისხით არის დამზადებული და ტესტირებებისას უძლებდა მანქანით მრავალჯერ გადავლას. 

უშუალოდ სროლით ტესტირებისას ეგრევე გამოვლინდა გარკვეული მინუსები. და აქიდან სასხლეტი არის „ნანოს“ ყველაზე დიდი მინუსი. როგორც ჩემმა მეგობარმა თქვა, ასეთი სასხლეტი აქვს იარაღს რომელიც ღამის კოშმარში გესიზმრება. ანუ აჭერ, აჭერ და არაფერი არ ხდება. მეორე მეგობარმა პირველად „ნანოდან“ სროლისას დაუმიზნა იარაღი, მერე იყო ხანგრძლივი პაუზა და ბოლოს ხმამაღლა ამოისუნთქა დაწია იარაღი და წამოიძახა: „ვა როდისღა გაისვრის?!“. ჩემი პირველადი შთაბეჭდილებაც „ნანოს“ სასხლეტზე ასეთი იყო, გრძელი, მძიმე, ორმაგი მოქმედების რევოლვერის ნაირი.  დარწმუნებული ვარ რომ ასეთი სასხლეტი დაყენდა „ნანოზე“ იმისთვის, რომ უსაფრთხოების გარკვეული დონე უზრუნველყოფილიყო იმის გათვალისწინებით რომ ნანოზე არ არის მექანიკური მცველი. პრაქტიკულად ნანო არის პისტოლეტი, მხოლოდ ორმაგი მოქმედების რევოლვერის სასხლეტით. ამავე დროს ჩვენ ვიცით, რომ რევოლვერის სასხლეტი არის ერთ-ერთი მიზეზი რის გამოც ის ჩამორჩება პისტოლეტს. რატომ უნდა შეამცირო პისტოლეტის საცეცხლე ძალა მასზე „რევოვლერის სასხლეტის“ დაყენებით მე არ მესმის. ბერეტას სასხლეტს აქვს სამი პრობლემა. პირველი არის მისი გრძელი სვლა. მეორე არის მანძილი სასხლეტამდე რომელიც არის ძალიან მოკლე და საჭიროა რომ მას დააჭიროთ თითის წვერი, რომ არ დაირღვეს სამიზნე სურათი და არ დაკარგოთ კონტროლი იარაღზე. მესამე პრობლემა არის უკიდურესად გრძელი რესეტი. როდესაც მე ვიდეოს ვუყურებდი სადაც მსროლელი ისროდა „ნანოს“ შენელებულ კადრებში მე დავაკვირდი, რომ ის პრაქტიკულად ბოლომდე უშვებდა სასხლეტს წინ და ამის მერე კვლავ იწყებდა მასზე დაჭერას. მოგვიანებით როდესაც მე შევიძინე ბერეტა, მივხვდი რომ სხვაგვარად უბრალოდ რესეტი არ მოხდება. ყველაფერი ეს პრაქტიკულად შეუძლებელს ხდის ნანოდან „დაბლ ტეპებით“ (სწრაფი ორი გასროლა) სროლას. დიახ, კონსტრუქციულად „ნანო“ არაფრით არ არის ნაკლები სრულფასოვან, სრული ზომის თანამედროვე 9მმ-ან პისტოლეტზე მაგრამ სასხლეტი ყველაფერს აფუჭებს.

რა თქმა უნდა “ნანოს” სასხლეტის შეფასებისას მე ვხელმძღვანელობ ჩემი წინა გამოცდილებით, რომელიც მეტ წილად უკავშირდება სრული ზომის პისტოლეტებს. ალბათ ვისაც აქვს გამოცდილება რევოლვერებიდან სროლაში, “ნანოს” სასხლეტი არ მოეჩვენება რაიმე განსაკუთრებულად. ნმადვილად არ არ მინდა შევაშინო ამ პისტოლეტის პოტენციური მყიდველები, უბრალოდ გაითვალისწინეთ, რომ „ნანოს“ სასხლეტი საჭიროებს მიჩვევას. ის არ გავს არც ერთი სხვა პისტოლეტის სასხლეტს რომელიც მე მქონია. როდესაც თქვენ მიეჩვევით „ნანოს“ სასხლეტს, ანუ დააჭერთ სასხლეტს თითის წვერს  და განახორციელებთ გასროლას თითის სწრაფი ერთგვაროვანი მოძრაობით, სროლა გაადვილდება, მაგრამ სროლისუნარიანობით „ნანო“ ახლოსაც ვერ მივა სხვა სუბ-კომპაქტურ პისტოლეტებთან, რომლიდანაც მე მისვრია. თუმცა ცხადია თავის მხრივ ვერც ერთი აღნიშნული პისტოლეტი კომპაქტურობით ვერ მოვა ახლოს  „ნანოსთან“.  მე შევეგუები ტარის მოუხერხებელ ფორმას იმიტომ რომ ის არის კომპაქტური, შევეგუები ლულის მაღალ ღერძს მაგრამ არ არსებობს მიზეზი, რომელიც ახსნიდა ასეთი ტიპის სასხლეტის დაყენებას ავტომატურ პისტოლეტში. რატომ ბერეტა, რატომ?! როგორც უკვე აღვნიშნე ბერეტას ინჟინრებმა დიდი ყურადღება დაუთმეს ერგონომიკას, იმისთვის, რომ აღნიშნული პისტოლეტიდან ეფექტური სროლა ყოფილიყო რაც შეიძლება ადვილი. ტარის ფორმა და ტექსტურა უზრუნველყოფს რამდენადაც ეს შესაძლებელია ასეთი მოკლე ტარის შემთხვევაში ადეკვატურად მყარ ჭერას. სროლისას მართლაც „ნანო“ არ ცდილობს ამოხტეს ხელიდან, თუნდაც მოკლე 6 ვაზნიანი მჭიდის გამოყენებისას. 8 ვაზნიანი მჭიდის გამოყენება ცოტათი უფრო აადვილებს სროლას და პისტოლეტი ოდნავ უფრო კონტროლირებადი ხდება.

რაც შეეხება სიზუსტეს, იარაღს აქვს კარგი სამიზნე მოწყობილობები, ის მაღალი ხარისხით არის დამზადებული და შედეგებიც შესაბამისი იყო.

nano1

სროლა სამიზნეში ხორციელდებოდა 15-დან 7 მეტრის მანძილზე სწრაფი ტემპით. მათ შორის იარაღის ამოღებით და სწრაფი გასროლის განხორციელებით, მათ შორის ერთი ხელიდან. ზედა ჯგუფი სამიზნის თავის არეში ნასროლია 7 მეტრიდან ორი ხელით, ნელი ტემპით.

nanotarget1

სროლის მანძილი 10-12 მეტრი. იარაღის სწრაფი ამოღება და კონტროლირებადი წყვილებით სროლა. ორ წრეში მოქცეული „გაქცეული“ ტყვიების მიზეზი მძიმე სასხლეტია.

როგორც ხედავთ პისტოლეტი ადეკვატურად ზუსტია იმისთვის, რომ გამოყენებულ იქნას თავდაცვისთვის. სროლის შედეგები უმჯობესდებოდა სასხლეტთან მიჩვევით. „ნანო“-ს არ აქვს სიზუსტის დიდი პოტენციალი, ის ჯიბის/დამხმარე/ სათადარიგო იარაღია. მისი გამოყენება როგორც, წესი მოხდება უკიდურეს შემთხვევაში და ძალიან ახლო მანძილებზე, როდესაც ან ძირითადმა იარაღმა გიმტყუნათ ან იგერიებთ თავდასხმას იქ სადაც ასეთი თავდასხმის რისკი იყო დაბალი (წინააღმდეგ შემთხვევაში უნდა იყოთ შეიარაღებული უფრო სერიოზული იარაღით). ყველა შემთხვევაში ტიპიური სროლის მანძილი იქნება 0-დან 10 მეტრამდე, რა მანძილზეც ხდება ძირითადად თავდასხმის მოგერიება. ასეთ მანძილზე ნელი სროლისას (მანძილი 7 მეტრი) ნანოს აქვს ძალიან კარგი სიზუსტე.  7-დან 15 მერამდე სროლისას მათ შორის სწრაფად, მათ შორის ერთი ხელით სიზუსტე ადეკვატურია.

სამიზნეებიდან ჩანს რომ მოხვედრები დაჯგუფებულია დამიზნების წერტილიდან ოდნავ მარჯვნივ. ეს ტენდენცია შენარჩუნდა სერიიდან სერიამდე, რაც გვაძლევს საშუალებას ვივარაუდოთ, რომ საჭიროა შესწორებების შეტანა. აღნიშნული ადვილია ვიანიდან უკანა სამიზნე მოწყობილობა ორი ხრახნით არის დაფიქსირებული საკეტზე და მათი დაშვებით ადვილად შესაძლებელია შესწორების შეტანა. რაც მთავარია არ იყო საჭირო ვერტიკალური შესწორებების შეტანა, იმიტომ რომ ამის საშუალება არ არის და ასეთ შემთხვევაში თუ გადახრა მნიშვნელოვანია უნდა დაყენდეს განსხვავებული სიმაღლის წინა სამიზნე მოწყობილობა.

ჩვენი ვერდიქტი არის შემდეგი. ბერეტა “ნანოდან” ეფექტური სროლა შესაძლებელია, პისტოლეტის გამოდგება თავდაცვისთვის, მაგრამ არაადეკვატური სასხლეტი ზღუდავს მის ეფექტურობას. პისტოლეტი საჭიროებს მიჩვევას და რეკომენდირებულია ამ პისტოლეტიდან მინიმუმ 200 ვაზნის გასროლა და ინტენსიური “მშრალი“ ვარჯიში.დავამატებ მხოლოდ, რომ იმისთვის რომ გამორიცხოთ/მაქსიმალურად შეამციროთ მსროლელის ფაქტორი, სროლა სიზუსტეზე უნდა განხორციელდეს ან სპეციალური დაზგიდან ან ქვიშით სავსე საყრდენი ბალიშების გამოყენებით. ჩვენი ტესტი მოიცავდა მხოლოდ “ნანოს” სიზუსტის დადგენას თავდაცვითი სრლის დროს.

უკუცემის აღთქმა ძალიან სუბიექტურია, მაგრამ ყველა მსროლელის აზრით უკუცემა დიდი არ იყო და პისტოლეტი მალე ბრუნდებოდა სამიზნეზე,  შედარებით მაღალი ტემპით სროლა იყო შესაძლებელი და ტემპს ზღუდავდა მხოლოდ სასხლეტი გრძელი სვლით და “რესეტით”. რა თქმა უნდა სროლა 8 ვაზნიანი გრძელი მჭიდით უფრო მოსახერხებელი იყო, მაგრამ მე ვერ ვიტყვი რომ 6 ვაზნიანი მჭიდით სროლა იყო განსაკუთრებუყლად რთული ან არაკომფორტული. ხელმისაწვდომია “ნანოს” მოკლე მჭიდის ხუფი, რომელზეც გათვალისწინებულია ადგილი თითის დასადებად, რომელსაც Pearce Grips უშვებს და ეს დეტალი სულ რაღაც 10 დოლარი ღირს. კიდევ ერთი საინტერესო მოწყობილობა არის არის ლაზერით დამიზნების მოწყობილობა, რომელსაც კომანია LaserMax უშვებს. მოდელი CF-Nano Centerfire Laser  ძალიან კომპაქტურია, იმეორებს იარაღის ფორმებს და არ ღირს ძვირი, სულ რაღაც 70-80 დოლარი.

200 ან მეტი ვაზნის (რაც უფრო მეტი მით უფრო კარგი) გასროლა „ნანოდან“ იმისთვის, რომ მიეჩვიოთ მას და დარწმუნდეთ მის საიმედო მუშაობაში იმიტომ არის განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანი, რომ როგორც ჩანს ეს პისტოლეტი არ არის ყველაფრის მომნელებელი, როგორც მაგალითად ასევე პატარა Glock 26. არსებობს ასეთი პისტოლეტები, რომლებიც უბრალოდ არ ინელებენ ყველა პოპულარულ მუხტს. „ნანო“ აღმოჩნდა სწორედაც  ეგეთი პისტოლეტი. სასროლოსნო წრეებში არსებობს მოსაზრება,  რომ 9მმ-ნი ნანო არ მუშაობს კარგად ვაზნებთან მსუბუქი ტყვიით. ულტრა კომპქტური პისტოლეტის ასეთი თავისებურება არ შეიძლება იყოს აღთქმული როგორც ნაკლი. ცნობილია, რომ კომპაქტური პისტოლეტები ხშირად შედარებით უფრო ნაკლებად საიმედოები არიან ვიდრე სრული ზომის პისტოლეტები.  „ნანო“ არის მიკრო პისტოლეტი გათვლილი ძლიერ ვაზნაზე და ის არის ძალზედ სპეციფიური იარაღი და ეს სპეციფიურობა ვრცელდება მათ შორის გამოყენებად ვაზნების ტიპებზე. „ნანო“ არ არის პირველი მიკრო მოკლე ლულიანი იარაღი, რომელიც ასეთი თავისებურებებით გამოირჩევა. ბევრი მწარმოებელი პირდაპირ მიუთითებს, რომ მათი პისტოლეტები/რევოლვერები მუშაობენ საიმედოდ კონკრეტული მუხტებით. მაგალითად Seecamp-ს ვებ-გვერდზე აქვს რეკომენდირებული მუხტების სია, Boberg-ის XR სერიის მიკრო პისტოლეტებს მოყვება სია ვაზნების, რომლების გამოყენებაც ამ პისტოლეტში უბრალოდ არ შეიძლება. ისიც გავიხსენოთ, რომ მსუბუქი წონის მსხვილკალიბრიან რევოლვერებში არ შეიძლება მსუბუქი ტყვიებით აღჭურვილი ვაზნების გამოყენება. ასეთი შეზღუდვები მიკრო პისტოლეტებში და რევოლვერებში არ არის ანომალია, ეს არის ნორმა. „ნანო“, რომელიც იწონის სულ რაღაც 480 გრამს და აქვს 78მმ-ნი ლულა ვერ იქნება ისეთივე საიმედო ყველა ტიპის მუხტით როგორც დიდი Glock 17. ჩვენ შემთხვევაში “ნანოს” ეს თავისებურება ქმნის პრობლემას იმიტომ, რომ როგორც ჩანს ის არ ინელებს სწორედ იმ მუხტებს, რომლებიც ყველაზე გავრცელებულია საქართველოში. მიუხედავად იმისა, რომ ითვლება რომ ბერეტამ გამოასწორა ეს ხარვეზი, ჩვენი ტესტის ობიექტმა უარი თქვა 124 გრანიანი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიით აღჭურვილი ვაზნების მონელებაზე (5 დაბრკოლება 130 ვაზნაზე).  დაბრკოლება, წარმოადგენდა სავაზნეში დარჩენილ გასროლილი ვაზნის მასრას, რომელსაც ეჯახებოდა შემდეგი ვაზნა მიწოდებული საკეტით მჭიდიდან. დაბრკოლების აღმოსაფხვრელად საკმარისი იყო 2 წამი, მაგრამ ეს ორი წამი ცხადია შეიძლება გადამწყვეტი აღმოჩნდეს შეიარაღებულ შეტაკებაში.  აღსანიშნავია, რომ ხუთი ასეთი დაბრკოლებიდან სამი მოხდა ბოლო ვაზნაზე.

რა თქმა უნდა როდესაც დადგინდა რომ პრობლემა ნამდვილად არსებობს, ბუნებრივი გადაწყვეტილება იქნებოდა იარაღის მაღაზიაში დაბრუნება და სხვა მოდელის იარაღის შეძენა. თუ ნეტში წერენ რომ იარაღი პრობლემატურია და ის რეალურად აღმოჩნდება ასეთი, ჯობია აღარ გარისკოთ და უბრალოდ სხვა მოდელის იარაღი აარჩიოთ. მითუმეტეს, თუ პისტოლეტი პრობლემატურია იმ მუხტებთან, რომლებიც ხელმისაწვდომია და სხვა ტიპის ვაზნები არ იშოვება ან ძალიან ძვირი ღირს. თავისთავად შეტყობინებები პრობლემებზე, რომლებსაც ტოვებენ  ფორუმებზე არ შეიძლება იყოს გადაწყვეტილების მიღების მიზეზი. სტატისტიკის თვალსაზრისით ათიათასობით გაყიდულ პისტოლეტზე რამდენიმე შეტყობინება ფორუმზე ისედაც არაფერს არ ნიშნავს.

როდესაც მე დავდექი ამ დილემის წინაშე, მივიჩნიე, რომ იარაღის დაბრუნება იქნებოდა იოლი გზა, რომლის არჩევაც მე არ მინდოდა. თანაც მე უბრალოდ ძალიან მომეწონა „ნანო“ და ასე იოლად მას ვერ შეველეოდი და გადავწყვიტე დამედგინა რა არის ამის მიზეზი და საკუთარი ძალებით გადამეწყვიტა ეს პრობლემა. მე გავარკვიე, რომ „ნანოს“ გარანტიით დაბრუნებისას ბერეტა ცვლიდა პისტოლეტში ექსტრაქტორს, მის ზამბარას და აპრიალებდა სავაზნეს კედლებს. აღნიშნულის გაკეტება პრინციპში არ წარმოადგენდა პრობლემას. გასროლილი მასრის შესწავლამ მანახა, რომ მასრას საერთოდ არ ეტყობოდა ექსტრაქტორის კვალი. როგორც წესი თუ მასრა რჩება სავაზნეში ექსტრაქტორი მას ახტება ან ათლის რკალს რაც ტოვებს მასრაზე სპეციფიურ კვალს. ასეთი კვალი მასრას არ ეტყობოდა, ისევე როგორც სხვა მასრებს არ ქონდა გვერდებზე ნაკაწრები ან ამობურცული ადგილები რაც მიგვანიშნებდა დეფექტებზე სავაზნის კედლებზე. სავაზნის დათვალიერებამ ასევე არ აღმოაჩინა რამე თვალით შესამჩნევი დეფექტები. ვაზნები ადვილად თავსდებოდა სავაზნეში და თავისივე წონით ვარდებოდა გარეთ.  ესეიგი პრობლემა იყო ექსტრაქტორში. პირველადმა დათვალიერებამ არ გამოავლინა რამე პრობლემა, ექსტრაქტორს არ აღენიშნებოდა რამე დაზიანებები. სავარაუდოთ   გასროლის მომენტში ექსტრაქტორი იწყებდა ვიბრაციას/თამაშს და სანამ ის ასე ვთქვას დაწყნარდებოდა და წაავლებდა მასრას საკეტი უკვე უკან იყო გაქცეული და მასრა კი რჩებოდა სავაზნეში. ეს გავრცელებული პრობლემაა ძველ იარაღში დასუსტებული ექსტრაქტორის ზამბარით ან იმდენად გაცვეთილი ექსტრაქტორის კბილით რომ მას ფიზიკურად არ ქონდა საკმარისი მოჭიდების ადგილი რომ მასრა ამოეგდო. ზოგადი ცოდნა ავტომატური პისტოლეტის ყველაზე ტიპიური დაბრკოლებების შესახებ ასევე მეუბნებოდა, რომ როდესაც მასრის ექსტრაქცია სავაზნიდან არ ხდება, ამის მიზეზია ექსტრაქტორი ან სავაზნე (თუ ვაზნები ქარხნულია და სპეციფიკაციებს შეესაბამება). გარდა ამისა ჩემთვის ასევე ცნობილი იყო რომ ექსტრაქტორის მოძრაობა არის ცნობილი და კარგად შესწავლილი მოვლენა მაგალითად AR15 ტიპის იარაღში.  AR15-დან გასროლისას, საკეტის აჩქარება იწვევდა ექსტრაქტორის მოძრაობას, რომელიც იმდენად მაღლა იწეოდა რომ უშვებდა მასრას, და მხოლოდ წნევა ლულის შიგნით რომელიც აწვებოდა მასრას იჭერდა მას საკეტში მანამ სანამ ექსტრაქტორი არ ბრუნდებოდა თავის ადგილას და ისევ არ წაავლებდა მასრას და არ ამოიღებდა მას სავაზნიდან. ჩემი ვარაუდით მოკლე ლულის და მსუბუქი საკეტის გამო გასროლის მომენტში ექსტრაქტორი იწეოდა მაღლა (მიზეზი ან ვიბრაცია გასროლისას ან საკეტის აჩქარება) ხოლო მოკლე ლულაში წნევა იმდენად სწრაფად ვარდებოდა რომ ეს დრო არ იყო საკმარისი, რომ  მასრა მიბჯენილი დარჩენილიყო საკეტის წინააღმდეგ. როდესაც ექსტრაქტორი ბრუნდებოდა თავის ბუნებრივ ადგილას ზამბარის დაწოლის შედეგად, საკეტი უკვე უკან იყო გაქცეული და მასრა დარჩენილი სავაზნეში. ის ფაქტი რომ ნანოში დაბრკოლებები მოხდა ბოლო ან ბოლოს წინა ვაზნაზე ადასტურებდა ჩემს მოსაზრებას, რომ საკეტი ზედმეტად სწრაფად მოძრაობდა ხოლო ექსტრაქტორის ზამბარას არ ყოფნიდა ზალა უკანასკნელი ერთ ადგილზე გაეჩერებინა. მოგეხსენებათ, საკეტს ქვევიდან აწვება მჭიდის ზამბარა, რომელიც გადასცემს ამ ძალას საკეტს მჭიდში მოთავსებული ვაზნების „სვეტის“ მეშვეობით. რაც უფრო მეთი ვაზნაა მჭიდში მით უფრო მეტი ძალით აწვება მჭიდის ზამბარა საკეტს ქვევიდან და მეტ წინაღობას ქმნის. როგორც ჩანს ბოლო ვაზნებზე წინაღობა მცირდებოდა იმდენად, რომ საკეტი იღებდა ისეთ აჩქარებას რომ ექსტრაქტორი ვეღარ ასწრებდა ადგილზე დაბრუნებას და მასრის ჩავლებას. მეორეს მხრივ რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, მსუბუქი მუხტი (მსუბუქი ტყვიით) ნაკლებ აჩქარებას აძლევს საკეტს და ის უფრო დიდიხანს არის გადაბმული ლულასთან გასროლის დროს ამიტომაც იდეაში უფრო „ცხელი“ ვაზნების გამოყენებამ კიდე უფრო უნდა დაამძიმოს პრობლემა მაგრამ „ნანოში“ ეს არ ხდებოდა. „ნანო“ ყველაზე საიმედოდ მუშაობს სწორედ რომ „ცხელი“ თავდაცვითი მუხტებით და მძიმე ტყვიებით. ერთადერთი რაც იყო უდაო, არის ის, რომ ექსტრაქტორი თავის როლს არ ასრულებდა. ვინაიდან ბერეტა ცვლიდა ექსტრაქტორს (სავარაუდოთ მის ზამბარასაც) და აპრიალებდა სავაზნეს ჩვენც იგივე გზით წავედით. სავაზნის გაპრიალების შემდეგ, საკეტში  ექსტრაქტორის ზამბარის წინ განლაგებული ღერძი შეიცვალა უფრო გრძელი ღერძით. ამან უფრო შეკუმშა ზამბარა და იდეაში ექსტრაქტორს უფრო მეტი ძალით დააწვა. რაც არ უნდა ყოფილიყო პრობლემის მიზეზი, აღნიშნულმა ზომებმა იმოქმედეს და პრობლემა არასაიმედო ექსტრაქციასთან გაქრა. არის ალბათობა რომ “ნანოს” ჭირდება გარკვეული ვაზნების რაოდენობის გასროლა რომ მოხდეს მისი ე.წ. “აბკატკა” და პისტოლეტი ამუშავდეს, როგორც საჭიროა. პისტოლეტში განსხვავებით ლულებისგან “აბკატკის” პროცესს აქვს აზრი, იმიტომ რომ პისტოლეტი გაცილებით უფრო რთული მექანიზმია ვიდრე ლულა. აქ უამრავი დეტალია, რომელიც ერთმანეთთან ზემოქმედებს და მანამ სანამ ყველაფერი მოერგება ერთმანეთს, შესაძლებელია წააწყდეთ პრობლემებს საიმედოობასთან. სულ ყველაფერს თავი რომ დავანებოთ ხომ უნდა დარწმუნდეთ, რომ პისტოლეტი  საიმედოთ მუშაობს?!  როგო გაიგებთ ამას თუ არ ისროლეთ რაც შეიძლება ბევრი? არ არის გამორიცხული, რომ 200-300 ვაზნის გასროლის შემდეგ ექსტრაქციის პრობლემა გამქრალიყო, მითუმეტეს, რომ არსებული ინფორმაციით “ნანო”-ს უჭირს 115 გრანიანი ტყვიით აღჭურვილი ვაზნების მონელება და როგორც წესი 124 გრანიანი და ზევით ტყვიების გამოყენება არ იწვევდა პრობლემებს.

მინდა აღვნიშნო, რომ იმ მდგომარეობით რაც დღეს არის, „ნანო“ არ არის კომერციული ხიტი. პისტოლეტი კარგად იქნა მიღებული მაგრამ აშკარად მას არ ხვდა წილი გამხდარიყო ისეთი პოპულარული და კომერციულად წარმატებული, როგორც სხვა ულტრა კომპაქტური პისტოლეტები, მაგალითად S&W Shield ან Ruger LCP. მიზეზი რატომ „ნანო“ მიუხედავად შთამბეჭდავი ოფციების სიის არსებობისა ეგრევე არ გახდა დიდი წარმატება არის ალბათ იარაღის არც ისე მაღალი სროლისუნარიანობა და თავდაპირველი პრობლემები მის საიმედო მუშაობასთან (ამაზე ცოტა მოგვიანებით).  ერთის მხრივ ნანოს აქვს, მისაღები სამიზნე მოწყობილობები, მჭიდის ღილაკის განლაგება და ტარის ფორმა იძლევა საშუალებას ადვილად და სწრაფად გამოცვალოთ მჭიდი, ტარის და ზოგადად ჩარჩოს ფორმა ისეა აგებული, რომ იარაღის გამოყენება იყოს მოსახერხებელი, მთლიანად იარაღი არის გამძლე, უსაფრთხო და მარტივი კონსტრუქციის მაგრამ მეორეს მხრივ საშინელი სასხლეტის და ზედმეტად მაღალი ლულის ღერძი სროლას მნიშვნელოვნად ართულებს.

slide hight bg

„ნანოს“  სიმაღლე „გლოკთან“ შედარებით.

თავდაცვითი იარაღის ერთ-ერთი საჭირო თვისებაა, მისცეს პატრონს საშუალება დაიცვას იარაღი წართმევისგან და მისცეს მას საშუალება განახორციელოს გასროლა მიუხედავად აქტიური წინააღმდეგობისა. მოკლე ტარის და მაღალი საკეტის გამო “ნანო” უპირატესობას აძლევს იარაღის წართმევის მსურველს. როდესაც წაავლებთ ხელს იარაღს რომ  ის მსროლელის ხელიდან  გამოგლიჯოთ აღმოჩნდება რომ მოკლე ტარი არ მისცემს “ნანოს” პატრონს საშუალებას მყარად მოეჭიდოს პისტოლეტს და ეფექტურად შეეწინააღმდეგოს წართმევის მცდელობას. მარტივმა ექსპერიმენტმა დაადასტურა რომ თავდამსხმელი კარგად ავლებდა ხელს ნანოს მსხვილ და მაღალ საკეტს და განსაკუთრებული წვალების გარეშე აცლიდა მას ხელიდან მსროლელს. რა თქმა უნდა “ნანოს” 8 ვაზნიანი მჭიდი ზრდის ტარის გაბარიტებს და წართმევა უკვე არც ისე ადვილი ხდება. რაც შეეხება მეორე ფაქტორს, გამოცდილმა თავდამსხმელმა იცის, როგორც გამორიცხოს პისტოლეტიდან გასროლის საშუალება. რევოლვერის დოლურაზე ხელის მოჭერით მსროლელს საასხლეტი თითის ძალა  არ ეყოფა რომ გადაატრიალოს დაბლოკილი დოლურა და განახორციელოს გასროლა. ასევე შესაძლებელია ხელით ჩახმახის დაბლოკვა ისე რომ გასროლა ვერ მოხდეს. მექანიკური მცველი ზრდის ალბათობას რომ ჩხუბში ის ჩაირთვება და არ მისცემს გასროლის წარმოების საშუალებას. ამ მხრივ “ნანო” უკეთ გამოიყურება. მექანიკური მცველის და გარე ჩახმახის არ არსებობა გამორიცხავს ზემოაღნიშნულ სცენარებს. შეიძლება ითქვას რომ “ნანო” თავისი კონფოგურაციით ყველაზე უფრო გამოსადეგიამ, როგორც თავდაცვის იარაღი.

 slide blocking

აღნიშნული ტექნიკა გამოიყენება ხელჩართულ ჩხუბში გარანტირებული გასროლის მისაღწევად. იარაღი მიბჯენილია (გააჩნია მდგომარეობას) თავდამსხმელზე, ხოლო ხელი (სხვა შემთხვევაში თითი) აწვება საკეტს უკნიდან, ამით მიიღწევა საკეტის ჩაკეტვა, იარაღი მაქსიმალურად დაცულია თავდამსხმელის მცდელობისგან მას დაეუფლოს ან გაწიოს საკეტი უკან საკმარისი მანძილით რომ გამორიცხოს გასროლა (აბსოლუტური უმეტესობა პისტოლეტების აღჭურვილია სისტემით რომელიც გამორიცხავს გასროლას გახსნილი საკეტით). მართალია გასროლის შემდეგ საკეტი არ გაიხსნება და გადატენვა არ მოხდება მაგრამ ერთი კარგი მოხვედრა სამიზნის მასის ცენტრში გარანტირებულია. აღნიშნული მეთოდი მუშაობს მხოლოდ იარაღში დახურული ჩახმაით ან დამრტყმელით. 

გაითვალისწინეთ, რომ მიუხედავად იმისა, რომ საკეტი დაბლოკილია მსროლელის ხელით, ის არ გაიხსნება და არ დააზიანებს ხელს. გასროლა მოხდება, უბრალოდ არ მოხდება მასრის ექსტრაქცია და ახალი ვაზნის მიწოდება. საკმარისი იქნება საკეტი გადატენოთ და შესაძლებელია გააგრძელოთ სროლა.

არსებობს ალბათობა, რომ ჩვენ უბრალოდ არ გაგვიმართლა და შეგვხვდა პრობლემატური პისტოლეტი, გამონაკლისი. ცნობილია, რომ ახალი გამოშვების “ნანოზე” პრობლემები ექსტრაქციასთან არ აღინიშნება. მაგრამ ფაქტი ჯიუტია. პრობლემებზე წერდნენ ნეტში, პრობლემას წავწყდით ჩვენც. რისკი რომ პრობლემატური იარაღი შეხვდება შემდეგ მყიდველს არის. პრობლემა ექსტრაქციასთან (ინგლისურში ექსტრაქცია/extraction ნიშნავს ვაზნის ამოღებას სავაზნიდან ექსტრაქტორის მეშვეობით, ejection ანუ ამოგდება ნიშნავს როდესაც მასრამ სავაზნიდან ექსტრაქციის შემდეგ, ეჟექტორის საშუალებით გარეთ იქნა ამოგდებული) გამოწვეული საქართველოში ყველაზე პოპულარული მუხტის ტიპების გამოყენებით შეიძლება გახდეს ამ პისტოლეტის შეძენის გადაწყვეტილებაზე უარის თქმის მიზეზი. საკანონმდებლო შეზღუდვები, კარგი ხელოსნების არ არსებობა, ნაწილების მიუწვდომელობა, საგარანტიო მომსახურების არ არსებობა, საკანონმდებლო შეზღუდვები და ასევე გაყიდვაში ძლიერი თვადაცვითი მუხტების არ არსებობა (ამ მომეტში საქართველოში იყიდება მხოლოდ Winchester Personal Protection 147 gr JHP მუხტი)  ქმნის გარემოს რომელშიც ბერეტა ნანოზე არჩევნის გაკეთება იქნებოდა ალბათ არასწორი გადაწყვეტილება. მეორეს მხრივ თუ თქვენ გაქვთ იარაღის ტარების უფლება, გაქვთ საშუალება ივარჯიშოთ, საჭიროების შემთხვევაში იყიდოთ ჩამოიტანოთ და დააყენოთ ახალი ექსტრაქტორი და ზამბარა ან თავად განახორციელოთ “ნანოს” ტუნინგი , და ყველაფერ მასთან ერთად აუცილებლად გინდათ მაქსიმალურად პატარა 9მმ-ნი პისტოლეტი, მაშინ ნანო ერთ-ერთი საუკეთესო არცევანია. თუ არა, მაშინ ზე-საიმედო Glock 26 არის პასუხი ყველა თქვენ მოთხოვნაზე.  Glock 26-ის გარდა, რომელიც ამ სტატიის დაწერის მომენტში ღირს 1450 ლარი ახალი, მაღაზიაში, არის საუკეთესო არჩევანი სუბ-კომპაქტურ პისტოლეტებს შორის, ასევე ხელმისაწვდომია Springfield XD Sub-compact, რომელიც 1100-1300 ლარი ღირს. ორივე ეს პისტოლეტი არ არის ულტრა კომპაქტური მოდელები მაგრამ “ნანოს” საყიდელ თანხას ცოტა მეტი ფული რომ დაამატოთ შესაძლებელია სხვა “ულტრა კომპაქტის” RUGER LCP-ს შეძენა (ფასი ამ სტატიის დაწერის მომენტში 1200-1300 ლარი). ჩვენ ბერეტა “ნანო” 1000 ლარად შევიძინეთ, ახალი, მაღაზიაში. აშშ-ში ის 400-450 დოლარი ღირს რაც საქართველოს პირობებში ნიშნავს რომ “ნანო” სამართლიან ფასად იყიდება. ამ ფასად ჩვენ მოგვივიდა უმაღლესი ხარისხის თავდაცვითი ინსტრუმენტი, რწმენა რომელშიც აღსდგა არც ისე რთული “ტუნინგის” შემდეგ.  როგორც ყოველთვის არჩევანი თქვენზეა, მე შევეცადე მომეწოდებინა ობიექტური და მაქსიმალურად მიუკერძოებელი ინფორმაცია ამ პისტოლეტზე.

სტატიების სრული კატალოგი

January 8th, 2015

სტატიები დაყოფილია განყოფილებების მიხედვით. სასურველ სტატიაზე გადასასვლელად დააჭირეთ სტატიის სათაურს. კატალოგი განახლების პროცესშია და მალე სრულად შეივსება. 

განყოფილება AR15/M16/M4:

  1. დგუშიანი “AR-15″ თუ პირდაპირ შეფრქვევიანი “AR-15″? კითხვა ამაში მდგომარეობს
  2. 5.56×45, თაგვებზე სანადირო ვაზნა თუ მტერის ეფექტური მკვლელი?
  3. საქართველოში აწყობილი AR-15-ის თავისებურებები
  4. 14.5 ინჩიანი AR-15(M4)-ის „განულება“
  5. ტესტირება ქართულად ანუ როგორ არ უნდა დაწერო სტატია
  6. AR-15-ის მჭიდები, ექსპლუატაცია, მოვლა და თავისებურებები
  7. 10 წელზე მეტი
  8. მითები და რეალობა Ar15-ზე Vol. 2
  9. AR15-ის საიმედოობაზე და მის ექსპლუატაციაზე ანუ მითები და რეალობა AR-15ზე Vol. 1
  10. ახალი განყოფილება ბლოგზე
  11. AR-15 ტესტირებისას ჩვენგან უმაღლეს შეფასებებს იღებს
  12. M4 და მისი ალტერნატივები
  13. ორი სიტყვა AR-15-ის საკეტზე და საკეტის იძულებით დახურვის ღილაკზე

 განყოფილება 

  1. Hot Shots-J.J.Racaza
  2. Hot Shots – Jerry Miculek
  3. Hot Shots – Chris Tilley
  4. Hot Shots – Rob Leatham
  5. Hot Shots: Dave Sevigny
  6. მსოფლიოს საუკეთესო მსროლელები – ტოდ ჯარეტი

აღჭურვილობა და ეკიპირება

ბლოგის შესახებ

განყოფილება გრძელლულიანი იარაღი/long guns:

 

  1. პისტოლეტის კალიბრის კარაბინი – ძლიერი და სუსტი მხარეები

  2. ჩვენი ტესტი – Marlin XT-22VR
  3. ჩვენი ტესტი – AKC-74У
  4. “უზი” – გამარჯვების იარაღი
  5. Remington 597 vs Marlin 795
  6. Vz.58 – საბოლოო ვერდიქტი
  7. SAR-SF და “კალაშნიკოვის” პლატფორმის შეფასება
  8. კომპაქტური და ხელმისაწვდომი – ბულგარული Arsenal “SAR-SF” (ნაწ. 1)
  9. “მოკლე” AR15 – სიგრძეს აქვს მნიშვნელობა
  10. ჩვენი ტესტი – ლეგენდარული Ruger 10/22
  11. Vz58-ის და მისი მოდიფიკაციების ტაქტიკური “ტუნინგი”
  12. პროექტი “Vz58 Para”
  13. Vzor 58/Cz 858 გამადიდებელი შუშის ქვეშ
  14. AR15-ის ევოლუცია
  15. კლასიკური საბრძოლო იარაღი – M14 (ნაწილი 1)
  16. Savage Hog Hunter (ნაწილი მესამე და ბოლო)
  17. Savage Hog Hunter (ნაწილი 2)
  18. Savage 11 Hog Hunter (ნაწილი 1)
  19. ჩვენი ტესტი – დრაგუნოვის შაშხანა
  20. Remington 870 – კონსტრუქციის თავისებურებები და შესაძლო პრობლემები
  21. ლეგენდარული “870″
  22. ჩვენი ტესტი – Вепрь 308 Супер
  23. 590 vs 870
  24. Mosin-Nagant VS Mauser 98
  25. გლუვლულიანი კალაშნიკოვი – Caйга 12
  26. ჩვენი ტესტი – Mossberg 590
  27. ტაქტიკური თოფების მარტივი “ტუნინგი”
  28. საუკეთესო ტაქტიკური გლუვლულიანი თოფები და მოდიფიკაციები
  29. მფლობელის თვალით – Walther G22
  30. იტალიური FABARM SDASS Trainer
  31. HK416, არარსებული პრობლემის არასრულყოფილი გადაჭრა?
  32. “სნაიპერული ქვემეხი” სამხრეთ აფრიკიდან
  33. Stoeger SP312 – მოკლე მიმოხილვა
  34. СВД/Тигр-ი კრიტიკული თვალით
  35. სტოუნერის შენიღბული იარაღი და მისი ანალოგები
  36. Mossberg 702–ის მორიგი “აპგრეიდი”
  37. მფლობელის თვალით დანახული: Mossberg 702 Plinkster
  38. Stoeger Cougar
  39. მომავალი სნაიპერული სისტემა საქართველოს ჯარისთვის
  40. სამხედრო/ტაქტიკური/პოლიციური იარაღი – Heckler&Koch MP5
  41. მფლობელის თვალით – Winchester 1300 Defender
  42. Akkar Taktika – მოკლე მიმოხილვა
  43. პატრონტაში ცალვაზნიანი მცირეკალიბრიანი შაშხანისთვის
  44. მონდრაგონის შაშხანა
  45. პისტოლეტ ტყვიამფრქვევ უზის ისტორია
  46. სკს-ის კარაბინი
  47. ТОЗ 8-ს ახალი სიცოცხლე
  48. იარაღის მისროლა. როგორ გავასწოროთ იარაღი “რკინის” სამიზნე მოწყობილობებით
  49. Akkar Taktika – მოკლე მიმოხილვა
  50. ყველაფერი მაუზერის სისტემის შაშხანებზე/კარაბინებზე
  51. 5.7x28mm გამადიდებელი შუშის ქვეშ
  52. ოცდათვრამეტი სპეციალური
  53. თავდაცვითი კალიბრების მოკლე მიმოხილვა
  54. სანადირო 7.62X39 ვაზნების შესახებ
  55. მომენტალური მწყობრიდან გამოყვანის გამომწვევი ფაქტორების შესახებ
  56. ექსპანსიური ვაზნების შესახებ
  57. რას ნიშნავს +P და +P+ ვაზნები
  58. ვაზნების თავსებადობაზე
  59. 10mm Auto და Bren Ten
  60. Winchester Black Talon
  61. .22lr-ის სამხედრო კარიერა
  62. ვაზნების ნაირსახეობები

 იარაღის მოვლა და მომსახურება

  1. იარაღის წმენდის რამდენიმე პრაქტიკული ასპექტი
  2. ვაზნების როტაცია
  3. საწმენდი საშუალებების ნაკრები დამწყებისათვის
  4. ლულის “აბკატკა” – საჭიროება თუ უაზრობა?

  5. ავტომატური პისტოლეტების მოვლა, მომსახურება, წმენდა.

  6. საველე ნაკრები იარაღისთვის

 კინო, მუსიკა და ხელოვნება

  1. კინო რომლის ნახვაც ღირს – The End of Watch
  2. Collateral (2004)
  3. The Book Of Eli
  4. კინო, რომლის ნახვა ნამდვილად ღირს Army of Darkness (1992)

 კონტრტერორიზმი და დანაშაულთან ბრძოლა

  1. 1986 FBI Miami shootout
  2. mistaaravim
  3. ბრაზილიური BOPE
  4. 16 სექტემბერი 2009
  5. გერმანული ანტი ტერორისტული ქვედანაყოფი GSG-9
  6. ლენს ტომასის ისტორია
  7. რუსული სპეც დანიშნულების რაზმი “Вымпел”

 ლიტერატურა და ავტორები

რუბრიკა კვირის იარაღი 

  1. კვირის იარაღი – Colt Python
  2. კვირის იარაღი – Colt Z40.
  3. კვირის იარაღი – “როდეზიული ბრაუნინგი”
  4. კვირის იარაღი – H&K Mk23 Mod 0
  5. РПД
  6. Garand M1C
  7. Colt Single Action Army
  8. AR-17
  9. CZ-75
  10. Heckler&Koch MP5
  11. Magnum Research BFR
  12. კვირის იარაღი – Mk12 SPR

 

მოკლელულიანი იარაღი/handguns

 

  1. Stoeger Cougar – გრძელვადიანი ტესტი

  2. ჩვენი ტესტი – Norinco M54

  3. Glock 21 Gen2 და სხვა .45 კალიბრის გლოკები

  4. ჩვენი ტესტი – Glock 42

  5. პატარა დიდი პისტოლეტი – Walther P22

  6. 1905 წლის ბრაუნინგის პისტოლეტის და .25 ACP-ს მიმოხილვა

  7. ჩვენი ტესტი – SIG-Sauer P239

  8. რევოლვერი, კი თუ არა?

  9. ჩვენი ტესტი – Ruger SR9c

  10. 10 მოკლელულიანი იარაღი რომელმაც “ვერ გაამართლა მოლოდინი”.

  11. გამადიდებელი შუშის ქვეშ – Beretta M9A1

  12. ჩვენი ტესტი – АПС

  13. ჩვენი ტესტი – SigSauer SP2022

  14. .380 ACP ბრუნდება

  15. Lionheart Industries LH-9 გამადიდებელი შუშის ქვეშ

  16. საბრძოლო პისტოლეტის კონცეფციაზე და შეფასების კრიტერიუმებზე

  17. ჩვენი ტესტი – SCCY CPX-1

  18. “უცნობი” ზიგ-ზაუერი

  19. Glock-ების მოდიფიცირება

  20. ამერიკული და ავსტრიული გლოკების შესახებ

  21. Beretta BU9 Nano გამადიდებელი შუშის ქვეშ

  22. Glock 26 VS Springfield XD-9 Subcompact

  23. ჩვენი ტესტი – Beretta U22 Neos

  24. მფლობელის თვალით – Unique “Ld”

  25. ჩეხოსლოვაკიური მორიელი – სტატუსის სიმბოლო ტერორისტებისთვის ეხლა უკვე ხელმისაწვდომია სამოქალაქო პირებისთვისაც

  26. მფლობელის თვალით – Glock 26

  27. ПСМ მფლობელის თვალით

  28. ჩვენი ტესტი – Taurus PT 1911

  29. M1911A1 – ლეგენდა გრძელდება

  30. Taurus PT-92 – “ბესტსელერი” ბრაზილიიდან

  31. გლოკის მოდიფიკაცია – რისი გაკეთება ღირს და რისი არა

  32. თავდაცვითი VS საბრძოლო

  33. Cz92 და 6.35/.25ACP

  34. Heckler&Koch P2000

  35. ორი საუკეთესო ხელმისაწვდომი პისტოლეტი

  36. “მაკაროვი” კრიტიკული თვალით

  37. Taurus 96 – ლეგენდარული რევოლვერის ხელმისაწვდომი მემკვიდრე

  38. და ისევ გლოკი

  39. ზუსტი, ერგონომიული, იტალიური და ხელმისაწვდომი – Tanfoglio TA95

  40. CZ75/85 გამადიდებელი შუშის ქვეშ

  41. Colt Detective Special და სხვა “მოკლეცხვირიანები”

  42. FN Herstal FNP-9

  43. მფლობელის თვალით – Walther PPS

  44. პატარა იტალიელი დიდი ისტორიით – Beretta 71

  45. წამიერი ნაცნობობა ნაგანთან

  46. Parabellum–ი და 1907 წლის დიდი გამოცდები სპრინგფილდში

  47. უკომპრომისო Heckler&Koch USP

  48. ხელმისაწვდომი იარაღი – Taurus 85

  49. Arcus 98 – ბულგარული ბრაუნინგი

  50. Sig Sauer P226 მფლობელის თვალით

  51. Delta A.R. Top Gun

  52. ჩეხური Vz 52

  53. ნახმარი რევოლვერის შემოწმება

  54. რუგერის P სერიის “სასხლეტიანი აგურები”

  55. არის თუ არა სხვაობა სრული ზომის და კომპაქტურ პისტოლეტს შორის?

  56. ბელგიური ლეგენდა – FN High Power

  57. გაგრძელება რუსულ გლოკზე

  58. ექსკლუზივი: ახალი თაობის ჩეხური პისტოლეტი CZ75 P07 Duty

  59. Akdal Ghost–ის მიმოხილვა პაკისტანიდან

  60. თანამედროვე საბრძოლო სამიზნე მოწყობილობები

  61. Cz 97 – ჩეხური პისტოლეტი ამერიკული ფესვებით

  62. Taurus-ების გამოშვების თარიღის დადგენა

  63. Beretta 92 – 25 წელი შეიარაღებაში

  64. არსებობს თუ არა კარგი მცირეკალიბრიანი იარაღი?

  65. ნახმარი პისტოლეტის და რევოლვერის არჩევა

  66. ბერეტა 92-ის შესახებ

  67. Mp-446 – ვიკინგი რუსეთიდან

  68. მოკლედ IMI Jericho-ს შესახებ.

  69. მსხვილკალიბრიანი სანადირო და სპორტული მოკლელულიანი იარაღი

  70. მაკაროვის სისტემის პისტოლეტი და მისი მოდიფიკაციები

  71. ყველაფერი გლოკის სისტემის პისტოლეტებზე

  72. Walther P99

  73. მითები და რეალობა დეზერტ იგლზე

  74. კიდევ ერთხელ “ნულევოი” “მაკაროვზე”

  75. .45 ACP ვაზნის სრული ისტორია და ლეგენდარული M1911A1

  76. ყველაფერი ჩზ-75 ტიპის პისტოლეტებზე და მის მოდიფიკაციებზე

  77. ავტომატური პისტოლეტების დამრტყმელ–სასხლეტი მექანიზმების ვარიანტები

  78. ჰაუდას პისტოლეტი

  79. პისტოლეტი ჩზ-83

  80. Макаров vs Glock

  81. TT – Тула Токарев

  82. ჩვენი ტესტი – SIG-Sauer P239

  83. ავტომატური პისტოლეტების დამრტყმელ–სასხლეტი მექანიზმების ვარიანტები

  84. Макаров vs Glock

 
საავტორო/ექსკლუზიური სტატიები

  1.  რუსეთის ადგილზე იარაღის ისტორიაში
  2. იარაღის არჩევის და შეძენის ნიუანსები

  3. ცალლულიანი თოფი ახალბედა მონადირეს? არავითარ შემთხვევაში

  4. ჩემი აზრი Taurus-ის იარაღებზე

  5. AR15-ის 10 ყველაზე უცნაური აქსესუარი/მოდიფიკაცია

  6. ყურადღება მყიდველო!

  7. მცირეკალიბრიანი კარაბინის არჩევა

  8. რედაქტორის სვეტი 02.03.2013

  9. სურათები ინტერნეტიდან

  10. Mosin-Nagant VS Mauser 98

  11. მოკლედ “კოლიმატორების” შესახებ

  12. “კალაშნიკოვის” ორი ნომერი

  13. ქართული პისტოლეტების წარმოების ბედი და ა.შ.

  14. AR-15 ტესტირებისას ჩვენგან უმაღლეს შეფასებებს იღებს

  15. იარაღის შეძენა გასხვისების ადგილობრივი სპეციფიკა

  16. საზეიმო სროლა ჰაერში

  17. რუსული გლოკი

  18. როგორი იქნება მომავალი სამიზნე მოწყობილობები პისტოლეტებზე?

  19. ზღაპარი

  20. სამწუხაროა მაგრამ ფაქტია

  21. საწმენდი საშუალებების ნაკრები დამწყებისათვის

  22. იარაღის კულტურა და არალეგალური იარაღი

  23. mymarket.ge როგორც იარაღის კულტურის სარკე

  24. კულტურა და ანტი კულტურა

  25. რუსეთის მიერ ისრაელისგან უპილოტო საფრენი აპარატების შეძენის შესახებ

  26. მფლობელის თვალით – Winchester 1300 Defender

  27. კიდევ ერთხელ “ნულევოი” “მაკაროვზე”

  28. 16 სექტემბერი 2009

ტაქტიკა და პრაქტიკა

  1. იარაღის მისროლა ერთი გასროლით

  2. ჭკვიანი მსროლელის საიდუმლო იარაღი – “მშრალი ვარჯიში”

  3. “AK” VS “AR” – პრაქტიკული შედარება
  4. “კომპენსირებული” პისტოლეტის თავისებურებები
  5. ოპტიკა მოკლელულიან იარაღზე
  6. კარაბინი, როგორც “სახლის დაცვის იარაღი”
  7. OODA Loop
  8. ვარჯიშის ორგანიზება სახლის პირობებში
  9. გლოკის ნაკლი?
  10. მექანიკური ნული
  11. როგორ ხდება ПСО-1-ის “განულება”
  12. დამიზნება იარაღის სილუეტით/weapon silhouette point
  13. რას ვესროლოთ?
  14. ტაქტიკური გადატენვა– tactical reload
  15. იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის პრაქტიკული ასპექტები
  16. ისრაელის პისტოლეტიდან საბრძოლო სროლის სტილის შესახებ
  17. როგორი შეიძლება იყოს იდეალური საბრძოლო პისტოლეტი?
  18. სამხრე ბუდეების ნაირსახეობები და მათი მიმოხილვა
  19. იარაღის ფარული ტარების არატრადიციული მეთოდები
  20. უივერის დგომის შესახებ
  21. Center Axis Relock ტექნიკა
  22. საინტერესო ისტორია რეალური სამყაროდან
  23. New York reload
  24. სროლა შორ მანძილებზე პისტოლეტიდან და რევოლვერიდან
  25. El Presidente
  26. Mozambique drill
  27. ხანმოკლე რომანი ზუსტ სროლასთან
  28. კარგ “პომპას” ფასი არ აქვს (ნაწილი II, ვაზნები)
  29. კარგ “პომპას” ფასი არ აქვს

ტერმინალური ბალისტიკა

  1. მჭიდის მნიშვნელობაზე
  2. კულტურა და ანტი კულტურა
  3. ავი მორი (Avi Mor) რევოლვერებზე
  4. იარაღის ტარება “მექსიკურად”
  5. იარაღის მისროლა. როგორ გავასწოროთ იარაღი “რკინის” სამიზნე მოწყობილობებით 

 ჩვენ გვწერენ

ტერმინალური ბალისტიკა

  1. კალიბრს არ აქვს მნიშვნელობა, ან კიდევ ერთხელ ტერმინალურ ბალისტიკაზე
  2. პოპულარული მითები – ენერგიის გადაცემის მითი
  3. მომენტალური მწყობრიდან გამოყვანის გამომწვევი ფაქტორების შესახებ
  4. დროებითი და პერმანენტული ჭრილობების არხები
  5. ტერმინალური ბალისტიკა. ტაქტიკური რეალიები

ცივი იარაღი

  1. Ontario RAT3
  2. Ka-Bar – ამერიკული ლეგენდა
  3. Ka Bar TDI

 ცეცხლსასროლი იარაღის ისტორია

 

  1. სამოქალაქო იარაღი სახელმწიფო სამსახურში

  2. რუსეთის ადგილზე იარაღის ისტორიაში
  3. ერთი დიდი მითი შუალედურ ვაზნაზე

  4. თენგიზ შავგულიძე

  5. ამადეო როსსი

  6. ჯონ დილინჯერის უჩვეულო იარაღი

  7. Fitz Special

  8. უნიკალური Cosmi

პისტოლეტის კალიბრის კარაბინი – ძლიერი და სუსტი მხარეები

ჩვენი ტესტი – ლეგენდარული Ruger 10/22

December 8th, 2014

ეს იარაღი ლეგენდარული რეპუტაციით სარგებლობს და ისეთივე კლასიკური და ეტალონური იარაღია თავის კლასში, როგორც მაუზერის შაშხანა ან კოლტის 1911 წლის მოდელის პისტოლეტი. ასე მაგალითად რუგერის საიტზე დევს სარეკლამო პოსტერი, რომელიც იუწყება, რომ 10/22 არის ამერიკის ყველაზე საყვარელი .22 კალიბრის იარაღი და სტატისტიკა ადასტურებს ამ მოსაზრებას. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით დღემდე მთლიანობაში 7 მილონამდე 10/22 მოდელის კარაბინია გამოშვებული. პოპულარული ინტერნეტ რესურსი The Truth About Guns ასახელებს 10/22-ს როგორც ყველაზე პოპულარულ (სამოქალაქო) ცეცხლსასროლ იარაღის მოდელს მსოფლიოში. მე კიდე მიჭირს ზუსტად გავიხსენო რამდენიხანია ვნატრულობდი რუგერ 10/22-ის შეძენას და აი როგორც იქნა….

ძალიან ბევრი კარგი (და არც ისე) .22 კალიბრის ნახევრად-ავტომატური მცირე კალიბრიანი კარაბინი  არსებობს, ყველა მეტნაკლებად სერიოზული იარაღის მწარმოებელი ცდილობს გამოუშვას იარაღის ეს პოპულარული სახეობა. მეც დიდი მოყვარული ვარ ნახევრად-ავტომატური “პლინკერების” და წლების განმავლობაში მე პირადად ვფლობდი, Toz99, Colt Coltier, Mossberg 702, Walther G22, Marlin 795, Remington 597, Magtech 7002, Savage 64 და GSG 522-ს. მგონი არაფერი არ გამომრჩა. ამით  იმის თქმა მსურს, რომ ძალიან რთულია ასეთი კონკურენციის პირობებში  შექმნა იარაღი, რომელიც გამორჩეულია და შეძლო ამ იარაღის ათწლეულები ლიდერის პოზიციები შეინარჩუნო.  ასევე იმის თქმა მსურს რომ მე მაქვს საკმაოდ დიდი გამოცდილება ამ ტიპის იარაღთან ურთიერთობის და მაქვს შედარების გაკეთების საშუალება.  ამიტომაც ამ სტატიაში ჩვენ შევეცდებით დავადგინოთ რისი წყალობით გახდა 10/22 ასეთი პოპულარული და გამორჩეული და რატომ ინარჩუნებს ის “პლინკერებში” სამეფო ტახტს უკვე ამდენი წელი.

ruger_10-22_history_then_now

ამერიკულმა კომპანია რუგერმა, დაიწყო 10/22-ის წარმოება 1964 წელს. თავიდან ეს მოდელი იყო .44 მაგნუმზე გათვლილი ანალოგიური დიზაინის კარაბინის უმცროსი ძმა, მაგრამ მალე სწორედ მცირეკალიბრიანი 10/22 გახდა ამ კომპანიის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული პროექტი.

იმისთვის რომ გავიგოთ 10/22-ის წარმატება უნდა გავეცნოთ ბილ რუგერ უფროსის ბიოგრაფიას, რომელიც იყო Sturm, Ruger & Co., Inc.  დამფუძნებელი. მეორე დამფუძნებელი ალექსანდერ მაკკორმიკ სტურმი გარდაიცვალა 1951 წელს, კომპანიის დაარსებიდან ორი წლის შემდეგ. ბილ რუგერი უდავოდ იყო ძალიან ნიჭიერი ოსტატი და არანაკლებ  ნიჭიერი მენეჯერი და ბიზნესმენიც. ის პრაქტიკულად ყნოსვით ხვდებოდა რა ჭირდებოდა მომხმარებელს და საჭირო მომენტში სთავაზობდა მას სასურველ იარაღებს, იარაღებს, რომლებიც ჩემი აზრით არიან ამერიკული იარაღის წარმოების ტრადიციების საუკეთესო ნიმუშები. იაფი წარმოებაში, ტექნოლოგიური, მარტივი, საიმედო და მორგებული მომხმარებელზე. ასე მისი ტალანტის წყალობით 2008-დან 2011 წლამდე რუგერი იყო უმსხვილესი იარაღის მწარმოებელი აშშ-ში, 2009-დან 2011 წლამდე ის ყველაზე მეტ მოკლე-ლულიან იარაღს უშვებდა აშშ-ში. 1949 წლიდან 2004 წლამდე კომპანიამ 20 მილიონზე მეტი იარაღის ერთეული გამოუშვა.  10/22-ის გარდა რუგერს ასევე ეკუთვნის კიდევ რამდენიმე ლეგენდარული .22 კალიბრის იარაღის დიზაინი, მათ შორის რუგერის .22 კალიბრის პისტოლეტი და რევოლვერი Ruger Single-six. 10/22-თან ერთად ორივე ეს იარაღი ითვლება საუკეთესოდ და ეტალონურად თავის კლასში. დღეს ჩემი მოკრძალებული აზრით რუგერი განასახიერებს ყველაფერ საუკეთესოს რაც მოისაზრება აშშ-ის იარაღის წარმოებაში.

კარააბინი 10/22 არის უშუალოდ ბილ რუგერის და ასევე  ხარი სეფრეიდის და დუგ მაკკლენაჰანის ქმნილება. ცხადია  როდესაც სამი ნიჭიერი ადამიანი გადაწყვიტავს რამის გაკეთებას, დარწმუნებული უნდა იყოთ, რომ შედეგი იქნება საუკეთესო. ასე მაგალითად ჰარი სეიფრიდიც არ იყო როდინალური პიროვენბა. ის იყო უნიჭიერესი კონსტრუქტორი, რომელსაც 40-მდე პატენტი ეკუთვნოდა  და ის მონაწილეობდა ისეთი არა თუ ცნობილი არამედ ლეგენდარული იარაღების შექმნაში როგორებიც არიან: High Standard Supermatic, High Standard Sentinel, Ruger Redhawk. ის იყო უფროსი კონსტრუქტორი რუეგრში 20 წლის განმავლობაში 1959 წლიდან 1979 წლამდე. 10/22-ზე მუშაობა ბილ რუგერმა ჯერ კიდევ  1950 წელს დაიწყო ხოლო კარაბინი პირველად გაყიდვაში მოხვდა 1964 წელს.

carbine1022

მოდელი “კარაბინი” ხის კონდახში არის ყველაზე მასობრივად გამოშვებული 10/22-ის მოდიფიკაცი

მიუხედავად იმისა, რომ 10/22 ბევრ კონფიგურაციაში იყიდებოდა, „კარაბინი“ ალბათ არის ყველაზე პოპულარული და ყველაზე კლასიკური 10/22-ის კონფიგურაცია. სწორედ ასე გამოიყურებოდა პირველი 10/22 რომელიც 1964 წელს მოხვდა გაყიდვაში. ოფიციალური სახელი  „კარაბინი“ (მანამდე მას უბრალოდ 10/22-ს ეძახდნენ) 10/22-მა მიიღო 1965 წელს. ამ მოდელის იარაღს გააჩნდა, თავისუფალი საკეტი, ხის (კაკლის) სამხედრო სტილის კონდახი, 18.5 ინჩიანი ლულა 1:16-ნი ბიჯით, ალუმინის რესივერით და საკმაოდ უჩვეულო 10 ვაზნიანი როტორული მჭიდი.  10/22-ის ფასი 1964 წელს 54.50 აშშ-ის დოლარს შეადგენდა, რაც არ იყო მაინცდამაინც იაფი. შედარებისთვის იმ დროს პოპულარული მარლინ 99 ღირდა 53.95 დოლარი  ხოლო რემინგტონ ნეილონ 66 – 54.95 დოლარი. დღეს გარდა ამ მოდიფიკაციისა რუგერი ასევე უშვებს 10/22-ს სხვა ვარიანტებშიც (Compact, Sporter, Tactical, Takedown და Target).  გამოდიოდა 10/22 ასევე ორ დამატებით კალიბრიში. 2004 წელს (მხოლოდ ერთი წელი) გამოდიოდა მოდელი 10/17 გათვლილი .17 HMR-ზე და 1999-2006 წლამდე რუგერი უშვებდა მოდელს “მაგნუმ”, რომელიც გათვლილი იყო .22WMR-ზე.  ორივე ამ კარაბინს ქონდა ფოლადის რესივერები.

მოდელი “კარაბინი” უცვლელი იერსახით დღემდე გამოდის მაგრამ წლების განმავლობაში გარკვეული მცირე ცვლილებები მაინც განიცადა. მაგალითად მოგვიანებით მასზე დაყენდა დასაკეცი უკანა სამიზნე მოწყობილობა, გაჩნდა მოდელები სინთეტიკური კონდახით (კაკლის ხის კონდახი არ გამოიყენება დაახლოებით 1981 წლიდან მისი სიძვირის გამო), ასევე დაემატა მოდელი დამზადებული უჟანგავი რკინისგან (მხოლოდ ლულა, ხოლო რესივერი იყო შეღებილი ვერცხლისფრად). ტექნიკურად არც 10/22-ის კონსტრუქცია არ იცვლებოდა მაგრამ იცვლებოდა კომპონენტების დამზადების ტექნოლოგია და 10/22 უფრო გამძლე და საიმედო ხდებოდა. მაგალითად დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის ჩარჩო ეხლა მზადდება პოლიმერისგან, ვინაიდან კომპანიამ დაადგინა, რომ ასე ეს დეტალი უფრო უკეთ უძლებს დატვირთვებს და დარტყმებს. ეხლა 10/22-ზე ასევე ყენდება როტაციული ჭედვის მეთოდით დამზადებულ ლულები, რომლებიც ძალიან ზუსტია და დიდი რესურსი აქვს. დღეს 10/22-ის ფასი იწყება დაახლოებით 200 დოლარიდან საბზისო მოდელში.

10 22 int

10/22 ნახევარი საუკუნეა რაც გაყიდვაშია და ამ პერიოდში ის ბევრ კონფიგურაციაში გამოდიოდა. მაგალითად არსებობდა ე.წ. International მოდელი, რომელზეც ყენდებოდა გრძელი (ე.წ. მანლიხერის ტიპის) კონდახი დამზადებული კაკლისგან.  ეს მოდელი გამოდიოდა 1966-69 წლებში. 

როგორც აბსოლუტური უმრავლესობა სხვა ანალოგიური იარაღების, 10/22-იც იყენებს თავისუფალ საკეტს, იკვებება მოსახსნელი მჭიდიდან. კონსტრუქციაც კლასიკურია. მაშ რა განასხვავებს ამ იარაღს? რატომ არის ის ასეთი პოპულარული და გამორჩეული სხვა უამრავ ერთი შეხედვით იდენტური კარაბინებს შორის? ამის დასადგენად, ტესტირების მიზნით ჩვენ შევიძინეთ 10/22. გახსოვეთ ჩვენ ვწერთ იმაზე რაც თავად გამოვცადეთ და ხანდახან ეს საკმაოდ ძვირი უჯდება ბლოგის ავტორს, ასე რომ დააფასეთ ჩემი შრომა.

chagertakedown

10/22-ის ორი პოპულარული მოდიფიკაცია ასევე არის პისტოლეტი “Charger” და დასაშლელი კარაბინი, “Takedown”. უკანასკნელი იშლება ორ ნაწილად და იწყობა რამდენიმე წამში. 

ჩვენი ტესტის ობიექტი არის 10/22 “კარაბინი”, როგორც უკვე აღვნიშნე 10/22-ის ყველაზე გავრცელებული კონფიგურაცია.  რა თქმა უნდა ყოველთვის უმჯობესია შეაფასო ახალი იარაღი მაგრამ ჩვენი 10/22 არის მეორდი, იმიტომ, რომ რამდენადაც გასაკვირი არ უნდა იყოს მიუხედავად თავისი პოპულარობისა მე ვერ ვიხსენებ, რომ 10/22 ვინმეს შემოეტანა ქართულ ბაზარზე გასაყიდად. შესაბამისად ეს იარაღი სავარაუდოთ ცალობით ცალკეულ ფიზიკურ პირებს შემოქონდა საქართველოში და მათი რაოდენობა არის ძალიან მცირე. სერიული ნომრის მიხედვით ჩვენი კარაბინი გამოშვებულია 1980 წელს. თქვენც შეგიძლიათ დაადგინოთ თქვენი 10/22-ის გამოშვების წელი თუ ამ ლინკზე გადახვალთ. კარაბინი თავიდან იყო შეძენილი იყო Archangel Nomad-ის ნაკრებით. ეს არის პლასტმასის ფურნიტურის ნაკრები, რომელიც აქცევს 10/22-ს ტაქტიკურ კარაბინად, რომელიც პრაქტიკულად ბოლომდე იმეორებს გერმანული Heckler&Koch G36-ის ფორმებს.  მადლობა პატრონს, რომ გამოაყოლა ორიგინალური კომპლექტაციის ყველა დეტალი, თუმცა უკანა სამიზნე მოწყობილობა მოხსნისას მან გატეხა. საქმე იმაშია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ეს ნაკრები კარგი ხარისხის არის, პირველივე საველე გასვლამ დამარწმუნა რომ მიუხედავად დასაკეცი კონდახისა ეს ნაკრები იყო მაინც აბსოლუტურად გამოუსადეგარი და პირველ რიგში ეს ეხებოდა გაზრდილი ტევადობის მჭიდს რომელიც უბრალოდ არ ფუნქციონირებდა საიმედოდ. კოლიმატორი ძალიან მაღლა იდგა იარაღზე. 10/22-ის  დაშლაც და წმენდაც იყო გართულებული, რის გამოც გადაწყდა, რომ რუგერი დაიბრუნებდა ორიგინალური იერსახეს. იარაღი დაიშალა და კარგად გაიწმინდა. რესივერზე ნაცვლად ვიწრო სამაგრისა (მერცხალის კუდის ტიპი), რომელიც მას მოყვა, დაყენდა ახლად შეძენილი Monstrum Tactical-ის პიკატინის სამაგრი, რომელზეც შემდგომ დავაყენეთ С-more-ის ტიპის კოლიმატორის ჩინური კლონი. ლულის დაბოლოება 10/22-ზე არ არის დაცული დამცავი გვირგვინით რის გამოც ჩვენ დავაყენეთ მასზე სტანდარტული А2-ის ტიპის ალმქრობი, რომელიც ერთის მხირვ დაიცავს ლულის ბოლოს და მეორეს მხრივ შეამცირებს ლულის ალს და გასროლის ხმას. “ნომადის” ნაკრებსაც მოყვა ბუტაფორიული ალმქრობი, რომელიც იყო უბრალოდ ძალიან დიდი და სასაცილოდ გამოიყურებოდა იარაღზე, ამიტომაც მის გამოყენებაზე უარი ითქვა. თანამედროვე მცირეკალიბრიან კარაბინებზე მწარმოებლები ჯიუტად არ აყენებენ საღვედეებს (ალბათ 3 დოლარიან ეკონომიასაც აქვს აზრი), მაგრამ ჩვენ 10/22-ზე ისინი იყო და ამიტომაც Сondor-ის ორ წერტილიანი ერთი ხელით რეგულირებადი ღვედის დაყენება არ გახდა პრობლემა. პრობლემური Pro-mag-ის მჭიდი დაიშალა (პატრონს ქონია არასწორად აწყობილი) და გაიწმინდა, თუმცა მიუხედავად ამისა მჭიდი მაინც არ გახდა საიმედო. მე ჯერ კიდევ ვერ ვიპოვე Pro-mag-ის რამე პროდუქტი რომელიც კარგად იმუშავებდა. Nomad-ის ნაკრებიდან ჩვენ მხოლოდ დიდი ზომის საკეტის შემაკავებელი დავტოვეთ, რომელიც უფრო მოსახერხებელი გამოდგა ვიდრე იგივე  მცირე ზომის სტანდარტული დეტალი.

nomad1022

Archangel Nomad-ის წყალობით 10/22 გახდა გაბარიტული პლასტმასის სათამაშო, რომელიც არ მუშაობდა საიმედოთ უვარგისი მჭიდის გამო. ნაკრების დიდი პლიუსია დასაკეცი კონდახი, რომელცი ამცირებს იარაღის გაბარიტებს. მინუსებია ნაკრების მონტაჟის სირთულე. იმისთვის, რომ იარაღი დაშალოთ გასაწმენდად, უნდა მოხსნათ ათამდე ხრახნი. 

კონსტრუქციაზე თხრობა, რომ გავაგრძელოთ, როგორც ჩანს თავის დროზე ბილ რუგერმა დაასკვნა, რომ მჭიდი არის ყველაზე სუსტი ელემენტი მცირეკალიბრიანი კარაბინის კონსტრუქციაში. სწორედ რომ როტორული მჭიდის დამსახურებაა 10/22-ის ლეგენდარული საიმედოობა. აღნიშნული მჭიდის კონსტრუქცია კი უკვე ნახსენებ ჰარი სეიფრიდს ეკუთვნის. საკმარისია მჭიდს ცალი თვალით დახედოთ და მიხვდებით რომ ფოლადის მჭიდის ტუჩების წყალობით ეს მჭიდი პრაქტიკულად არასდროს არ გამოვა მწყობრიდან. როტორის გამოყენების გამო მჭიდის ვაზნებით ავსება ძალიან ადვილია. იმ შემთხვევაში თუ ყიდულობთ სხვა მწარმოებლის მჭიდებს გაითვალისწინეთ რომ მჭიდის ტუჩები უნდა იყოს რკინის. პლასტმასის ტუჩიანი მჭიდები ადვილად გამოდის მწყობრიდან. ზოგადად მიიჩნევა, რომ რუგერის ქარხნული 5, 10 და 25 ვაზნიანი მჭიდები ყველაზე საიმედოა. ასეთი კონსტრუქციის გამო 10 ვაზნიანი მჭიდი მთლიანად იმალება იარაღში და მისი დაზიანები ალბათობა პრაქტიკულად არ არსებობს.  გამოშვერილი თხელი ცალ-რიგიანი მჭიდები ან მეტალის თხელი ფირფიტისგან დამზადებული ლულის-ქვეშა მჭიდები გაცილებით უფრო ადვილად ზიანდებიან.

1022mag1

10/22-ის მჭიდი არის პატარა, მთლიანად იმალება იარაღში, მასში პრაქტიკულად არ არის ნაწილი, რომელიც იცვითება. შესაძლებელია მჭიდის ბოლომდე დაშლა, რომ ის გაწმინოდთ. 

ძალიან ჭკვიანური კონსტრუქცია აქვს მჭიდის ღილაკს. ის პრაქტიკულად არ არის გამოშვერილი და მასზე უნებლიე დაჭერა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ის როგორც პიანინოს „კლავიშა“ დამალულია კარაბინის ქვეშ და მასზე დაჭერის შემდე მჭიდი ხელის გულზე გივარდება. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, კარაბინს ერთი მჭიდი მოყვება კომპლექტში. საქართველოში ცალკე მჭიდის შოვნა დიდი პრობლემაა, ხოლო 10/22-ის ნაირ კარაბინს ყიდულობს ის ვინც ბუნებაში ბევრ დროს ატარებს და ხეტიალისას მჭიდის დაკარგვა ძალიან არასასიამოვნოა. მე მინახია ძალიან ბევრი რუსული ტოზ-17, რომლებსაც მჭიდები ქონდათ დაკარგული. 10/22-ის მჭიდის ღილაკის კონსტრუქცია ასეთ სცენარს პრაქტიკულად გამორიცხავს.

ძალიან ჭკვიანური კონსტრუქცია აქვს მჭიდის ღილაკს. ის პრაქტიკულად არ არის გამოშვერილი და მასზე უნებლიე დაჭერა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ის როგორც პიანინოს „კლავიშა“ დამალულია კარაბინის ქვეშ და მასზე დაჭერის შემდე მჭიდი ხელის გულზე გივარდება. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, კარაბინს ერთი მჭიდი მოყვება კომპლექტში. საქართველოში ცალკე მჭიდის შოვნა დიდი პრობლემაა, ხოლო 10/22-ის ნაირ კარაბინს ყიდულობს ის ვინც ბუნებაში ბევრ დროს ატარებს და ხეტიალისას მჭიდის დაკარგვა ძალიან არასასიამოვნოა. მე მინახია ძალიან ბევრი რუსული ტოზ-17, რომლებსაც მჭიდები ქონდათ დაკარგული ამ მიზეზის გამო და იარაღზე ბაწრით მიბმული მჭიდებიც მინახია. 10/22-ის მჭიდის ღილაკის კონსტრუქცია ასეთ სცენარს პრაქტიკულად გამორიცხავს. ზოგი ცვლის ამ ღილაკს და გამოშვერილ დეტალს აყენებს, მაგრამ 10/22 არ არის სამხედრო, თაქტიკური, თავდაცვითი კარაბინი სადაც მნიშვნელობა აქვს მილიწამებში მჭიდის გამოცვლას, ხოლო მჭიდის ტყეში დაკარგვის საფრთხე რეალურია.

mag1022lever

10/22-ის მჭიდის ღილაკი. თუ ვერ ითმენთ და მაინც გინდათ ეს დეტალი შეცვლაოთ გამოიყენეთ სპეციალური შესაცვლელი ბერკეტი, რომელიც ამ სურათზე მოხსნილი გვერძე დევს.  

ლულის მონტაჟის სქემა, რომელიც გამოიყენება 10/22-ში აძლევს პატრონს საშუალებას გამოცვალოს ლულა ყოველგვარი რთული ინსტრუმენტების გარეშე. საჭირო იყო მხოლოდ ერთი „ალენის“ ქანჩი და რამდენიმე წუთი თავისუფალი დრო.  2011 წლიდან ეს სქემა შეიცვალა და ლულები ეხლა უკვე იხრახნება რესივერში.

იარაღი ადვილად იშლება. და ადვილად იწმინდება. არაა საჭირო ბოლომდე მოხსნათ  ხრახნი, რომელიც აერთებს კონდახს და რესივერს  რაც გამორიცხავს მის დაკარგვას. ორი „პინი“ აერთებს დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის მოდულს და რესივერს ლულით. საკეტი ადვილად გამოდის რესივერიდან. საკეტის კონსტრუქცია მარტივია. საკეტის შიგნით არის მასიური დამრტყმელი. მისი მასა და გაბარიტები პრაქტიკულად გამორიცხავენ მის გატეხვას. დამაბრუნებელი ზამბარა, მისი ღერძი და საკეტის სახელური ერთ მოდულში არიან გაერთიანებული, რის გამოც ზედა რესივერის დაშლა ადვილია. ჩვენი იარაღი 1980 წელს არის გამოშვებულია, ამიტომაც დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის კორპუსი არის ალუმინის. აღნიშნული დეტალი საკამოდ დიდი ზომის არის, ადვილად იშლება და ადვილად იწმინდება.

Ruger 1022 controls

რესივერი და დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი. სქელი “პინი” გაყრილი რესივერში (1) ასრულებს ბუფერის ფუნქციას და იღებს საკეტის დარტყმას. (2) მცველი. (3) საკეტის შემაკავებელი. (4) ლულის V ფორმის ფიქსატორი დამაგრებული ორი “ალენის” ხრახნით. გასაწმენდად იარაღი ადვილად იშლება.

რაც შეეხება მართვის ელემენტებს, აქ მეტ-ნაკლებად ყველაფერი ტრადიციულია. მჭიდის ღილაკი განლაგებულია ქვევიდან მჭიდის უკან. მცვეელი წარმოადგენს ორ მხრივ “გაყრილ” ღილაკს, რომელიც სასცლეტის დამცავ რკალთან არის განლაგებული. ღილაკი რკალის წინ არის საკეტის შემაკავებელი. იმისთვის რომ საკეტი ღია დატოვოთ უნდა ის ხელით გამოწიოთ უკან და დააჭიროთ შემაკავებელს ქვევიდან. იმისთვის რომ საკეტი წინ გაუშვათ, უნდა მას ისევ დააჭიროთ. ქარხნულ კონფიგურაციაში საკეტის უკან გაწევით ის არ თავისუფლდება ავტომატურად და ეს გაკეთებულია უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით. იმისთვის რომ მან ავტომატურად გაათავისუფლოს საკეტი საჭიროა მოდიფიცირებული შემაკავებლის დაყენება. მისი დაყენება ძალიან ადვილია და ის იაფიც ღირს. ჩვენ სწორედ ასეთი შემაკავებელი დავაყენეთ კარააბინზე. წინა და უკანა სამიზნე მოწყობილობები ლულაზეა განლაგებული. რესივერი გახვრეტილია ოთხ ადგილში იმისთვის, რომ ზედ დაყენდეს ოპტიკის სამაგრი, “მერცხალის კუდის” ან “პიკატინის” ტიპის. ვისაც რა ურჩევნია. ჩვენ შევიძინეთ სპეციალურად 10/22-ზე დასაყენებელი “პიკატინის” სამაგრი, რომელიც სულ რაღაც 9 დოლარი დაჯდა.

რუგერის კონსტრუქცია არის მარტივი, გონივრული, გათვლილი ინტენსიურ ექსპლუატაციაზე და ყველაფერში იგრძნობა ზრუნვა მსროლელზე. გარდა ამისა რუგერის მოდით ასე ვთქვათ “კაპ რემონტი” შესაძლებელია შეასრულოს პრაქტიკულად ნებისმიერ ადამიანმა. ამისთვის საჭირო იქნება ისეთი ინსტრუმენტები, რომლებიც მოიძებნება ნებისმიერი იარაღის ენთუზიასტის ინსტრუმენტების კოლოფში. 10/22 განსხვავდება სხვა ანალოგებისგან იმით, რომ შექმნილია, როგორც მსხვილი კალიბრის იარაღი (1964 წლის რუგერის კატალოგში სწორედ ასე ეწერა, მცირეკალიბრიანი იარაღი, რომელიც შექმნილია მსხვილკალიბრიანი იარაღის სტანდარტებით), მასში არ იგრძნობა ეს სიიაფე, პრიმიტივიზმი რაც ახასიათებს სხვა ანალოგებს ან მიდგომა როდესაც მწარმოებელი ცდილობს დაამზგავსოს იარაღი რაღაცა სხვას და ავიწყდება, რომ ირაღი უნდა იყს მარტივი, ადვილი ექსპლუატაციაში და უნდა მოიცავდეს რაც შეიძლება ნაკლებ დეტალს და ყველ დეტალი უნდა იყოს ფუნქციონალური. ამ შემთხვევაში მე ვგულისხმობ ახალი თაობის ზედმეტად  რთულ და აბსურდულ დიზაინებს, ისეთი როგორიცაა GSG 522 ან Walther G22. ასევე რუგერი ხაზს უსვამს, რომ მისი კარაბინი დამზადებულია ზრდასული მსროლელისთვის და არა ბავშვებისთვის, რის გამოც კარაბინს აქვს შესანიშნავი ერგონომიკა და ბალანსი. წლების შემდეგ რემინგტონი შეეცდება გაიმეოროს ეს მიდგომა თავის კარაბინში (მოდელი 597).

ეხლა გგადავიდეთ სროლაზე. სამწუხაროდ ზაფხული და კარგი ამინდები დამთავრდა და 10/22-დან სროლა მოგვიწია რთულ პირობებში. ტემეპერატურა იყო მინუს ორი გრადუსი სიცივე და თოვლი. სროლა ხორციელდებოდა დაწოლილი მდგომარეობიდან 50 მეტრზე. არ გამოიყენებოდა არც მაგიდა, არც სადგარი, არ ქვიშის ტომარა, მხოლოდ თოვლზე დადებული რიუკზაკი. თავს გავიმაართლებ იმით, რომ როგორც წესი სროლა რეალურ სამზინეზეც ასეთ პირობებში ხდება ანუ ჩვენ პრაქტიკულ სიზუსტეს ვამოწმებდით. ისევ სამწუხაროდ კარაბინი მოუმზადებელი აღმოჩნდა სროლისთვის. პრაქტიკულად ეგრევე მწყობრიდან გამოვიდა C-more-ის კლონი. კარაბინი ჩამოცურდა მხრიდან და თოვლში ჩავარდა, მსუბუქი დარტყმაც საკმარისი აღმოჩნდა, რომ კოლიმატორის ლინზა გატეხილიყო. ჩემთვის ეგრევე გასაგები გახდა, რატომ ღირს ჩინური კოლიმატორი 50 დოლრი და Aimpoint-ი 500 დოლარზე მეტი. მე პირადად აღარ ვიწუწუნებ ხარისხიანი ოპტიკის და კოლიმატორის ფასზე და არც თქვენ გირჩევთ. არც გული დამწყდა კოლიმატორის გატეხვის გამო. ჯობს ყველაფერი რაც არ იმუშავებს ბანაკიდან გასვლამდე გატყდეს ვიდრე ტყეში. იმის გამო რომ კოლიმატორი დროზე ადრე გამოვიდა მწყობრიდან, 10/22-ზე დაყენდა ბიუჯეტური ოპტიკური სამიზნე Simmons 8-point 3-9X42, რომელიც თან გვქონდა. ეს ხელსაწყო დაახლოებით 45 დოლარი ღირს აშშ-ში და მიუხედავად იმისა, რომ არც ისე ნათელი ლინზები აქვს გამართულად მუშაობს და საიმედოც არის.  სამწუხაროდ პრობლემები გატეხილი კოლიმატორით არ დასრულებულა. და დაახლოებით 30 გასროლის შემდეგ “პიკატინის” სამაგრიც მოირყა. ასეთ რთულ პირობებში 10/22 ისროდა 4.5 – 5.5 სანტიმეტრიან ჯგუფებს 60 მეტრის მანძილზე. როდესაც პრობლემა სამაგრთან მოგვარდა, ჯგუფები შემცირდა 3.5-2.5 სანტიმეტრამდე. სროლსას გამოყენებულ იქნა Remington Yellow Jacket, CCI Target, Remington Cyclone ვაზნები. ჩვენი შთაბეჭდილებით 10/22-ს “მოწონს” უფრო სწრაფი ვაზნები, ხოლო თუ იარაღი გასწორებულია სტანდარტული სიჩქარის ვაზნებით, მაღალი სიჩქარის ვაზნების გამოყენებისას 50-მეტრზე საშუალო მოხვედრის წერტილი იქნება 5-7 სმ-ით უფრო მაღლა. ოპტიკის სამაგრთან პრობლემის აღმოჩენის შემდეგ, “პიკატინის” სამაგრი ხელმეორედ დაყენდა ამჯერად ფიქსატორის გამოყენებით. ხრახნების ფიქსატორის (ლურჯი ფერის) გამოყენება არის აუცილებელი! 30-40 .22 კალიბრის ვაზნა გახდა საკმარისსი, რომ კარგად დაჭერილი ხრახნები დაშვებულიყო და სამაგრი თავისუფლათ დასეირნებდა იქით აქით. კიდევ ერთი დიდი იმედგაცრუება აღმოჩნდა  ”პრომაგის” მჭიდი, რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ დაიშალა, გაიწმინდა და სწორედ აიწყო უფრო მეტ ტყვიას აფუჭებდა ვიდრე ისროდა. გარდა ამისა ჩემთვის ჯერ ჯერობით გაურკვევლი მიზეზების გამო, ამ მჭიდის გამოყენებას მოყვებოდა ის, რომ არ ხდებოდა ვაზნებისს აალება ჩახმახის დარტყმის შედეგად. ჯერჯერობით უცნობია ეს რატომ ხდება, მაგრამ მე დავადგენ მიზეზს და ამ სტატიასაც შესაბამისად განვაახლებ. ამ ეტაპზე როგორც ჩანს მჭიდი ეხახუნება საკეტს და არ აძლევს მას საშუალებას ბოლომდე წინ მივიდეს და “დაიკტოს”, შედეგად ჩახმახის ენერგიის ნაწილი მიდის საკეტის წინ მიწევაზე და დარჩენილი ენერგია საკმარისი არ არის რომ ვაზნა საიმედოთ აალდეს. ტესტირებისას რუგერის ორიგინალური 10 ვაზნიანი მჭიდიან გასროლილ იქნა დაახლოებით 100 ვაზნა, მოხვდა ორი დაბრკოლება, ერთხელ მჭიდიდან არ მოხდა  Remington Yellow Jacket-ის მიწოდება (ტყვიას აქვს ჩახვრეტილი თავი და კონუსური ფორმა რაც არ მოწონს ნახევრად ავტომატურ იარაღს) და ერთხელ არ აალდა ვაზნა, რაც ალბათ ვაზნის ბრალია. მეტი პრობლემა არ ყოფილა თუ არ ჩავთვლით რომ კარაბინმა უარი თქვა რუსული წარმოების ვაზნების “сурок”-ის მონელებაზე, პრაქტიკულად არც ერთი ვაზნის მიწოდება არ ხდებოდა მჭიდიდან, რისი ბრალიც არის ამ ვაზნის სპეციფიური ფორმის ტყვია. აბსოლუტურად ყველა თუნდაც უკიდურესად საიმედო ნახევრად-ავტომატები ყოველთვის იტყვიან უარს კონკრეტული ვაზნის გამოყენებაზე და ეს სენსიტიურობის ფაქტორი ყოველთვის იქნება გასათვალისწინებელი ნახევრად-ავტომატურ მცირეკალიბრიან იარაღში. მე მქონდა კარაბინი, რომელიც საიმედოთ მუშაობდა მხოლოდ (!!!) ნახსენებ “სუროკთან”. ამიტომ, როდესაც იპოვით მუხტს, რომლითაც თქვენი იარაღი სამედოთ მუშაობს და თან კარგ ჯგუფებს იძლევა, შეიძინეთ ამ ვაზნების მარაგი.

my1022

ტესტირების ეტაპი 

მას მერე რაც მოგვარდა ოპტიკის სამაგრის პრობლემა და ჩვენ გვერძე გადავდეთ “პრომაგის” დეფექტური მჭიდი იარაღი, როგორც იქნა ამუშავადა. მთლიანობაში კარაბინმა კარგი შთაბეჭდილებები დატოვა. თუ ვინმეს 2.5 – 3სმ-ნი სიზუსტე ძალიან ბევრი გეჩვენებათ, შეგახსენებთ რომ 20 თეთრიანის დიამეტრი არის სულ რაღაც 22მმ ხოლო სროლა მიმდინარეობდა რთულ პირობებში და არა დახურულ ტირში მაგიდიდან. ჩემი აზრით ასეთი შედეგი ძალიან კარგია 34 წლის იარაღისთვის, რომლის დანიშნულება არ არის ზე-ზუსტი სროლა. დარწმუნებული ვარ უკეთეს პირობებში, კარგი ოპტიკით და შერჩეული ვაზნებით 10/22 კარაბინის სიზუსტე კიდე უფრო გაუმჯობესდება.

 რა შეიძლება დავამატოთ სროლის ნაწილს? სასხლეტი თამაშობს უდიდეს როლს სიზუსტის მიღწევაში. 10/22 არის მასობრივი წარმოების იარაღი და ცხადია მისი სასხლეტი არ არის იდეალური და არც იდეალურთან მიახლოებული (ვისაც სურს იდეალური სასხლეტი რუგერზე, ნეტში იყიდება როგორც მორგებული დეტალების ნაკრებები ასევე მთლიანად დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმები), მაგრამ 10/22-ის სასხლეტი იყო რბილი, არ ქონდა ეს “ხრაშუნის” შეგრძნება, როგორც თანამედროვე ანალოგებზე, მაგრამ ეს ალბათ იმიტომ რომ იარაღი 34 წლის არის და დეტალება “მოჯდა” ერთმანეთზე. სასხლეტის სვლა არის მოკლე და სიმართლე გითხრათ განსხვავებით სხვა ანალოგებისგან, მე ვერ ვიტყვი რომ 10/22-ის სასხლეტი ქმნიდა შესამჩნევ პრობლემებს სროლაში, მაგრამ კვლავ გავიმეორებ მე არ ვიცი, როგორი სასხლეტებია ახალ 10/22-ზე.  კიდევ ერთხელ აღვნიშნავ 10/22 არის ძალიან სასიამოვნო სროლაში.  კოლეგებო ეხლა წაიკითხეთ ეს გაფრთხილება ყურადღებით: მცირეკალიბრიანი ნახევრად-ავტომატურ იარაღებს აქვთ საკამოდ სუსტი ექსტრაქტორები რბილი ზამბარით. თუ ვაზნა დაფარულია პარაფინით ან უბრალოდ იყო ჭუჭყიანი და ასეთივე ჭუჭყიანია სავაზნე, შესაძლებელია ვაზნა გაიჭედოს სავაზნეში. გასროლისას პრობლემას ადგილი არ აქვს და ექსტრაქცია ხდება ჩვეულებრივად, მაგრამ ყოველთვის როდესაც ხელით საკეთის მოძრაობით აგდებთ ვაზნას შესაძლებელია რომ ის დარჩეს სავაზნეში და ექსტრაქტორმა ის არ ამოაგდოს. თქვენ შეიძლება გეგონოთ, რომ რახან საკეთი გახსენით და ვაზნა არ ამოვარდა სავაზნე ცარიელია მაგრამ ეს ესე არ იყოს სინამდვილეში. ეს ძალიან სახიფათო შემთხვევაა. ამიტოამაც იარაღის განმუხტვისას ვიზუალურად დარწმუნდით, რომ სავაზნე ცარიელია!  

კარაბინი ჩვენ ხელში ჩაგვივარდა მთლიანად გადაკეთებული, დეფექტური მჭიდით და მოუვლელი. პროცესი კარაბინის აღდგენის (დიახ აღდგენის) გაიწელა დროში და არ იყო სიურპრიზების გარეშე. მაგრამ ეს პრობლემები არ არის 10/22-ის ბრალი. ჩვენ მოგვიწია არაკომპეტენტური ჩარევის გამოსწორება და ამს დრო დაჭირდა. ორიგინალურ კომპლექტაციაში 10/22 საიმედოც არის და ზუსტიც და ზოგადად უპრობლემო იარაღია.  თავდაპირველი იდეა იყო, რომ 10/22 ყოფილიყო მსუბუქი “ტაქტიკური” პლინკერი, კოლიმატორით და დიდი ტევადობის მჭიდით, რომელიც განტვირთავდა ჩემ ვირივით მუშა AR15-ს. სამწუხაროდ არც კოლიმატორი და არც მჭიდი რომელიც მოყვა იარაღს არ აღმოჩნდა მუშა ნივთები. ამის გამო აზრი დაკარგა პრინციპში სხვა მხრივ ნორმალური ხარისხის Nomad-ის ნაკრების გამოყენებამაც. მოკლედ, რომ ვთქვათ ერთი ვიყიდეთ და სულ სხვა მივიღეთ. ორიგინალური იერსახის დაბრუნების შემდეგ, ჩვენ მივიღეთ მსუბუქი, ერგონომიული კლასიკური კარაბინი ყოველგვარი “ტაქტიკურობის” გარეშე.

ჩვენი დასკვნა იქნება შემდეგი: 10/22 უდაოდ არის კარგი იარაღი. არა, ის არის ძალიან კარგი იარაღი.  რად ღირს ის ფაქტი, რომ ძალიან მცირე თანხის დახარჯვით ხანმოკლე პერიოდში შესაძლებელი გახდა კარაბინის მწყობრში დაბრუნება და დაკომპლექტება? რომელიც მცირეკალიბრიანი იარაღის აღდგენა შესაძლებელია ასე სწრაფად და მარტივად? გარდა ამისა არსებობს ამ კარაბინის “ტუნუინგის” უამრავი ვარიანტები და ძალიან ზომიერ ფასადაც. ასევე მოსაწონია 10/22-ის კონსტრუქციის სიმარტივე და აქედან გამომდინარე მისი მოვლის სიადვილე. ამით ეს კარაბინი ნამდვილად გამოირჩევა სხვა ანალოგებისგან.  გამოირჩევა 10/22 ასევე შესანიშნავი ერგონომიკით, გამძლეობით და ნაფიქრი კონსტრუქციით.  ჩემი აზრით 10/22 არის დღეს საუკეთესო არჩევანი და კარგი გასართობი ნებისმიერი ირაღის ენთუზიასტისთვის. 100%-ით ამერიკული, 100%-ით ლეგენდარული ის წარმოადგენს იარაღის ისტორიის მნიშვნელოვან ნაწილს და ყველაფერთან ერთად არის მუშა, გამძლე და მოსახერხებელი. დასანანია, რომ ის ასეთი იშვიათია საქართველოში. არა და ჩვენ მძიმე პირობებშიც კი რამხელა გასაქანია იარაღის “ტუნინგისთვის”. 10/22-ის პოპულარობის გამო ხელმისაწვდომია ენით აუღწერელი რაოდენობის ნაწილები და აქსესუარები. შესაძლებელია ააწყოთ 10/22 ტიპის შაშხანა, რომელშიც არ იქნება არც ერთი რუგერის ორიგინალური ნაწილი. ამ მხრივ 10/22-ს არ შეედრება არც ერთი სხვა ანალოგი. რა თქმა უნდა ნეტი სავსეა ინფორმაციით 10/22-ის ქლიბით და დრელით გაუმჯობესებებზეც, თუმცა მე არვის არ ურჩევ დაიწყოს კონსტრუქციის შეცვლა ისე რომ ბოლომდე არ ერსმოდეს რას აკეთებს. თუმცა თუ რამე გააფუჭეთ არც ეს არის დიდი პრობლემა,  ნებისმიერი ნაწილი “ამაზონზე” იყიდება და კაპიკები ღირს. ჩემი აზრით ქარხნულ დმგომარეობაშიც კი 10/22 არის აბსოლუტურად საკმარისად ეფექტური და საიმედო და ზუსტიც. 

diversity 10 22

10/22-ის კონსტრუქცია, დეტალების და აქსესუარების სიუხვე და ასევე კომპანიების დიდი რაოდენობა,რომელიც სპეციალიზირდება ამ კარაბინის მოდიფიცირებაზე განაპირობებენ 10/22-ის არსებობას პრაქტიკულად ნებისმიერ ფორმატში. სტანდარტული 10/22-ის ტრანსფორმაცია ყველაფერში რაც სურათზე ხედავთ შეუძლია პრაქტიკულად ნებისმიერ ადამიანს, პრიმიტიული ინსტრუმენტების გამოყენებით. 

10/22-ს უკავშირდება ასევე ნაკლებად ცნობილი მაგრამ საინტერესო ფაქტი, რომელიც ეხება 10/22-ის უჩვეულო როლში გამოყენებას. 1987 წელს  ისრაელმა პირველი ინტიფადის შემდეგ შეიძინა „დახშობილი“ 10/22 და გაატარა ისინი, როგორც ნაკლებად-ლეტალური იარაღი. მათი გათვლით ამ იარაღით შესაძლებელი იქნებოდა აქტიური ექსტრემისტების მწყობრიდან გამოყვანა მასობრივი არეულობების დროს. მას მერე რაც გაჟონა ინფორმაციამ რომ 10/22-დან ცეცხლს ემსხვერპლა რამდენიმე ზედმეტად აქტიური ექსტრემისტი, ექსპერიმენტები ჩატარდა ისრაელის შეიარაღებული ძალების სნაიპერების სკოლაში (მიტკან ადამის ბაზაზე), რა დროსაც რა გასაკვირია დადასტურდა 10/22-დან ნასროლი ტყვიების საკმარისი ლეტალურობა. ამის შემდეგ რუგერ 10/22 გადაყვანილ იქნა ცეცხლსასროლი იარაღის კატეგორიაში და მისი გამოყენება ან პრაქტიკულად შეწყდა ან ძალიან შეიზღუდა. გარდა აღნიშნული დავალებებისა ისრაელი იყენებდა 10/22-ს უფრო კონვენციონალური მიზნებისთვის, დარაჯი ან მაწანწალა ძაღლების გასანადგურებლად, რომ მათ ყეფით არ ეცნოთ მოახლოებული სპეცრაზმელების შესახებ. აღნიშნული დავალებებისთვის და ასევე სახიფათო ცხოველების გასანადგურებლად დახშობილ 10/22-ებს ასევე იეყენებს აშშ-ში ბევრი ქალაქის თუ ოლქის პოლიციის დეპარტამენტი. რუგერი სთავაზობდა კიდევაც მათ ე.წ. MSP მოდელს, რომელიც აღჭურვილი იყო ინტეგრირებული მაყუჩით.

isr 10 22

update/განახლება

ვინაიდან პირველი ტესტის პირობები არ იყო კარგი, იარაღიც არ იყო ბოლომდე მზად და შესაბამისად შედეგებიც არ იყო სანდო, რუგერი ხელმეორედ გავიტანეთ ტესტირებაზე ამჯერად უფრო უკეთ მომზადებული. სამწუხაროდ ამინდი ისევ არ იყო კარგი, წვიმით და ნისლით. სროლა ხორციელდებოდა ამჯერად 100 იარდზე (91 მეტრზე) სამი ტიპის ვაზნის გამოყენებით, დაწოლილი პოზიციიდან, საყრდენის როლში გამოიყენებოდა ზურგჩანთა. ამჯერად შედეგები გაცილებით უფრო უკეთესი იყო და უნდა აღვნიშნო, რომ განსხვავებით წინა სესიიდან საუკეთესო ჯგუფი მიღებულ იქნა სტანდარტულ სიჩქარიანი ჩეხური ვაზნებით. აღნიშნული კიდევ ერთხელ ადასტურებს ჩემ მოსაზრებას, რომ ერთ-დღიანი გაცნობის შედეგად სტატიის და მიმოხილვის წერას აზრი არ აქვს. საჭიროა რაც შეიძლება ხანგრძლივი დრო გაატაროთ იარაღთან, რომ სარწმუნო “რევიუ” დადოთ მასზე. საუკეთესო ჯგუფი მიღებულ იქნა ჩეხური Sellier&Bellot-ის ვაზნებით, და 91 მეტრზე გაფანტვამ შეადგინა სულ რაღაც 3 სმ რაც ჩემი აზრით საუკეთესო ჯგუფია რომელიც მე მინახვას ასეთ მანძილზე. მაღალსიჩქარიანმა ვაზნებმა დაადასტურეს ტენდენცია და როგორც სურათიდან ჩანს 6-7 სმ-ით მაღლა დაჯგუფდნენ შედრებით უარესი სიბურჯღლის დემონსტრირებით. სურათიდან ჩანს, რომ გადახრა მარჯვნივ უფრო აშკარად არის გამოხატული. ოპტიკაში შესწორებების შეტანის შემდეგ შემდეგ გასროლები დაჯგუფდა ცენტრში, რამაც დამიდასტურა რომ Simmons-ის ოპტიკური სამიზნეს შესწორებების მექანიზმი სანდოთ მუშაობდა. სამწუხაროდ ლინზების ხარისხი არ არის მაინც და მაინც საუკეთესო რაც მე მინახავს მაგრამ 50 დოლარიან ოპტიკას მეტს ვერ მოთხოვ.  სროლის დროს არანაირ დაბრკოლებებს ადგილი არ ჰქონია. ყველა ნასროლი ჯგუფის საშუალო სიდიდე გამოვიდა 5 სმ 91 მეტრზე, რაც ჩემი აზრით არის შესანიშნავი შედეგი ასეთი იარაღისთვის.

22.lr1022

5.7x28mm გამადიდებელი შუშის ქვეშ

November 19th, 2014

5.7×28mm შექმნილი ბელგიური მწარმოებლის FN-ის მიერ, უკვე თითქმის 25 წელია რაც არსებობს. მისი წარმოება დაიწყო 1990 წელს და მისი შექმნის და განვითარების ისტორია მჭიდროდ უკავშირდება იმ იარაღს, რომლისთვისაც ის იქმნებოდა, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ P-90-ს და მოგვიანებით პისტოლეტ Five-seveN-ს. ორივე ეს იარაღი და ვაზნა მათზე გათვლილი შეიქმნა პერსონალური თავდაცვის იარაღის კონცეფციის მიხედვით, რომელიც ითვალისწინებდა მსუბუქ, კომპაქტურ ავტომატურ იარაღს, რომლითაც შეიარაღდებოდნენ ის სამხედრო მოსამსახურეები, რომლებიც ვერ ატარებდნენ საიერიშო შაშხანას, როგორც მათ ძირითად იარაღს. ასეთ იარაღს მათ შორის უნდა შეეცვალა NATO-ს ქვეყნების შეიარაღებაში მყოფი 9მმ-ნი პარაბელუმის ვაზნა, რომელიც არაადეკვატური იყო ჯავშანჟილეტების და ჩაფხუტების წინააღმდეგ. ეხლა უკვე როდესაც  25 წელი გავიდა შეიძლება ითქვას, რომ ეს პროგრამა წარუმატებელი აღმოჩნდა. ორმა მწარმოებელმა ბელგიურმა FN-მა და გერმანულმა Heckler&Koch-მა წარმოადგინეს პრინციპში საკმაოდ კარგი საიმედო იარაღები (აღნიშნული კონცეფციით სხვა იარაღებიც იყო შექმნილი, მაგრამ ეს ორი ყველაზე სიცოცხლის უნარიანი გამოდგა), მათი ვაზნები კარგად მუშაობდნენ შეჯავშნული სამიზნეების წინააღმდეგ. ბელგიური 5.7×28 იწონიდა ორჯერ ნაკლებს ვიდრე 9მმ პარაბელუმი (ჯარისკაცს შეეძლო ვაზნების უფრო დიდი მარაგის ტარება)  და დაახლოებით 30%-ით ნაკლები უკუცემაც ქონდა. მიუხედავად ამისა  აღმოჩნდა, რომ სპეციალური ვაზნის გამოყენება და ასევე მათზე გათვლილი იარაღების წარმოება განაპირობებდა ამ სისტემის მწყობრში შეყვანის ძალიან დიდი ხარჯებს და არც ერთი და არც მეორე იარაღი არ გახდა NATO-ს მიერ სტანდარტიზირებული. თუმცა ორივე კალიბრი და სამივე იარაღი მათზე გათვლილი დღეს გამოიყენება სამართალ-დამცავების და სპეცსამსახურების მიერ, ასევე სამხედრო სპეციალური დანიშნულების ძალების მიერ. მხოლოდ ბელგიურ იარაღს 40 ქვეყნის ძალოვნები იყენებენ.

mp7p90

ფუტურისტული P-90 და უფრო ტრადიციული HK MP-7. ერთ-ერთი უნდა გამხდარიყო სტანდარტული თავდაცვის იარაღი ნატო-ს ჯარებისთვის მაგრამ ურთიერთ წინააღმდეგობების გამო არც იარაღი და არც ვაზნა არ იქნა სტანდარტიზირებული და მიღებული NATO-ს ქვეყნების შეიარაღებით. 

თავდაპირველად 1990 წელს შექმნილი ბელგიური ვაზნა (ინდექსი SS90) აღჭურვილი იყო ტყვიით რომლის წონა იყო სულ რაღაც 1.5 გრამი და საწყისი სიჩქარე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ლულიდან იყო 810 მ/წ-ში. შემდგომ ვაზნა ოდნავ დამოკლდა, რომ მისი გამოყენება შესაძლებელი გამხდარიყო პისტოლეტშიც და ტყვიის წონა გაიზარდა 2 გრამამდე (ინდექსი SS190), საწყისი სიჩქარე შემცირდა 715 მ/წ-მდე. გარდა სტანდარტული ვაზნისა ასევე გამოდიოდა ვაზნა მგეზავი ტყვიით და ტყვიით შემცირებული საწყისი სიჩქარით, მაყუჩის გამოყენების მიზნით.

2004 წელს ხელმისაწვდომი გახდა ვაზნა ჩახვრეტილ თავიანი ტყვიით (ინდექსი SS192) და ის ისევე როგროც ორივე იარაღის სამოქალაქო ვერსიები მოხვდა გაყიდვაში და გახდა ხელმისაწვდომი სამოქალაქო მსროლელებისთვის.

ბუნებრივია გამომდინარე ამ ვაზნის დანიშნულებიდან, მისმა გამოჩენამ სამოქალაქო ბაზარზე და პოლიციაში წარმოშვა დებატები თუ რამდენად გამოსადეგი იყო აღნიშნული ვაზნა პოლიციელებისთვის და სამოქალაქო მსროლელებისთვის. აქცენტი კეთდებოდა თანდაყოლილ უნარზე ამ ვაზნის გაეხვრიტა რბილი ჯავშან-ჟილეტები, რომლებსაც ძირითადად ხმარობდნენ სამართალდამცავები. რა თქმა უნდა ბევრი სხვა მითიც იყო მოგონილი, რომლებუს ჩამოთვლას აზრი არ აქვს. მიუხედავად ამისა ეს ვაზნა დღემდე თავისუფლად იყიდება აშშ-ში და ალბათ მთელ მსოფლიოში.

Five-Seven 11

ჩვენ განვიხილავთ 5.7×28მმ-ან ვაზნას პისტოლეტ Five-seveN-ის გამოყენების შემთხვევაში. ეს იარაღი არც ისე იშვიათია საქართველოში და მხოლოდ კალიბრი გამოარჩევს მას და საკმაოდ მოუხერხებელი მცველი, დანარჩენში ეს ჩვეულებრივი პისტოლეტია და გაცილებით უფრო ნაკლებად ინოვაციურია ვიდრე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი P-90.  

პოლიციის მკვლელი. ეს ტერმინი გაჩნდა მას-მედიის და სულელი არაკომპეტენტური ჟურნალისტების მიერ და ზოგადად ამ სახელს არქმევენ მითიურ სამხედრო ზე-ძლიერ ვაზმნებს, რომლებმაც შეაღწიეს სამოქალაქო ბაზარზე საიდუმლო სამხედრო საწყობებიდან. კინემატოგრაფებმაც შეიტანეს თავისი წვლილი ამ მითის შექმნაში, გაიხსენეთ თუნდაც კინოფილმი სასიკვდილო იარაღი. მითიური ზე-ძლიერი ვაზნა, ტყვია უცნობი მასალისგან, იარაღი, რომელიც განსაკუთრებულ საფრთხეს წარმოადგენს პოლიცილებისთვის, ჩვენი ბიჭების სიცოცხლე საფრთხეშია, სად იყურება მთავრობა. ყველაფერი ეს არის კარგი სკანდალის შემადგენელი კომპონენტები რაც მოიზიდავს მეტ მკითხველს და ჟურნალ-გაზეთები მოგებას ნახავენ. პიარ პრობლემა ბელგიური ვაზბნისთვის პერიოდულად მწვავდება იმით, რომ ინფორმაცია მასზე პერიოდულად ჩნდება საინფორმაციო ბიულეტენში (Officer Safety Alert), რომლებსაც სამართალდამცავები ცვლიან ერთმანეთში.  არავინ არ უკვირდება იმ ფაქტს, რომ ამერიკაში კარაბინის/შაშხანის ყიდვა უფრო ადვილია ვიდრე პისტოლეტის, და ნებისმიერ, პრაქტიკულად ნებისმიერ კარაბინის/შაშხანის ვაზნას შეუძლია გახვრიტოს რბილი ჯავშან-ჟილეტი. გაუგებარია რატომ არ ჩნდება პოლიციელის მკვლელი .308 ან 30-06.

ატეხილი სკანდალის გამო FN-მა თავის მხრივ შეცვალა ვაზნის დიზაინი და უკვე ერთი წლის შემდეგ, 2005 წლიდან უშვებდა თავის ვაზნას Hornady V-max ტყვიით (ინდექსი SS196SR), რომლის წონა 2.6 გრამს შეადგენდა. ამჟამად რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია მხოლოდ სამი კომპანია უშვებს ვაზნებს ამ კალიბრში სამოქალაქო ბაზრისთვის. FN უშვებს ორი ტიპის ვაზნას  SS195LF და SS197SR, იტალიური Fiocchi აწარმოებს ამ კალიბრის ვაზნებს (მათ შორის FN-თან შეთანხმებით) თავის წარმოებაში აშშ-ში (არსებობს ინფორმაცია რომ ვაზნები იმპორტირებულია) და ამერიკულმა კომპანია Federal-მა დაიწყო 40 გრანიანი ტყვიით აღჭურვილი ვაზნის წარმოება 2012 წლიდან (ინდექსი AE5728A). არც ერთი 5.7×28mm კალიბრის კომერციულ ი ვაზნა ნასროლი პისტოლეტიდან არ ხვრეტს Level II ან  Level IIIA რბილ ჯავშანჟილეტებს და კევლარის ჩაფხუტებს, რის გამოც ორგანიზაცია, რომელიც მათ შორის ახდენს ვაზნების კლასიფიცირებას (BATF) არ აღიარებს მათ ჯავშანგამტან ვაზნებად და არ კრძალავს მათ ბრუნვას,  რაც დიდი იმედგაცრუება იქნება ალბათ ამ პისტოლეტის ქართველი  მფლობელებისთვის. ჯავშანგამტანი ვაზნები, რომელსაც ყიდის FN-ი აშშ-ში მკაცრად რეგულირდება და გაყიდვა ხდება მხოლოდ ძალოვან სტრუქტურებზე. ვაზნები ინახება დალუქულ საწყობებში. ის რაც ხვდება გაყიდვაში, როგორც წესი არის მოპარული ამუნიცია და მათი რაოდენობა ძალზედ მცირეა.

1070001

5.7×28 კალიბრის არც ერთ კომერციულ ვაზნას არ აქვს ფოლადის გული. ლურჯ თავიანი ვაზნები, რომლებსაც შეცდომით თვლიან საქართველოში ჯავშანგამტან ვაზნად სინამდვილეში არის SS197SR, აღჭურვილი Hornady V-max ტყვიით. ამ ტყვიას არ გააჩნია ფოლადის გული. 

რაც შეეხება იმედგაცრუებას. ჩემთვის გაურკვეველი მიზეზებით ეს პისტოლეტი პოპულარობით სარგებლობს იმ წრეებში სადაც სტატუსი მოიპოვება სხვადასხვა ნივთების ფლობით. რამდენჯერმე აშშ-ის მასმედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ამერიკიდან მექსიკაში მოხვდა ბელგიური პისტოლეტები, რომლებიც დიდი პოპულარობით სარგებლობენ ნარკო-კარტელების წევრებს შორის. მათი ფასი იქ შეადგენს 2500-დან 5000 დოლარამდე რაც ირონიულად უტოლდება იმ ფასს რასაც ამ პისტოლეტში ითხოვენ საქართველოში. მე არ ვარ დარწმუნებული, რომ ჩვენთანაც და მექსიკაშიც ეს პისტოლეტი ფასობს მისი საბრძოლო თვისებების გამო. უბრალოდ ის არის შედარებით იშვიათი და მას აქვს რეპუტაცია ჯავშან-გამტანი იარაღის. ის სპეციფიურად გამოიყურება და გააჩნია 20 ვაზნიანი მჭიდი, მისი ვაზნა გავს ავტომატის ვაზნას და ყველაფერი ეს აქცევს მას სტატუსის იარაღად. ხოლო მექსიკის ნარკო-კარტელებში და საქართველოშიც სტატუსი არის ძალიან მნიშვნელოვანი და შესაბამისად ეს პისტოლეტიც არის სტატუსის ნიშანი. მე მაქვს ის რაც სხვას არ აქვს. მე სხვაზე უკეთესი ვარ. ეს არის და ეს. მე უკვე ვყვებოდი აქ როგორ ემარიაჟებოდნენ ერთამენთს ორი პოლიციელი მომსახურების სააგენტოში. ჩემი უფრო მეტს ხვრეტს არა ჩემი და ერთს სწორედ ბელგიური პისტოლეტი ქონდა მეორეს კი რუსული გიურზა, რომელზეც რუსები ასევე უშვებენ სპეციალურ ჯავშან-გამტან 9მმ-ან ვაზნებს.

არის ეს ვაზნა რაიმე განსაკუთრებული საფრთხის შემცველი? არა. არც აშშ-ში და არც საქართველოში და არც არსად მსოფლიოში. ეს პისტოლეტი იშვიათია, ძალიან ძვირია, ვაზნები ფოლადის გულით ხელმისაწვდომია მხოლოდ ძალოვნებისთვის და ისედაც ჯავშანგამტანი თუ არა ისინი ძალიან ძვირი ღირს. შედარებისთვის გაცილებით უფრო სახიფათო იარაღები არის ხელმისაწვდომი ვიდრე ეს პისტოლეტი. თუნდაც კალაშნიკოვი სტანდარტული ფოლადის გულიანი 7.62 ან 5.45 კალიბრის ვაზნებით, რომელიც გაცილებით მეტ საფრთხეს წარმოადგენს.

რამდენად ეფექტურია ეს ვაზნა საერთოდ? აქვს თუ არა მის გამოყენებას რაიმე ტაქტიკური უპირატესობა? მე მოვაგროვე და შევისწავლე ყველაფერი რისი პოვნაც შევძელი  ამ თემაზე და წარმოგიდგენთ ამ კვლევის შედეგებს. დავიწყოთ იმით, რომ ის ინფორმაცია (საწყისი სიჩქარე, ენერგია) რომელიც ვრცელდება ნეტით მეტ წილად ეხება იმ ციფრებს, რომლებიც მიღებულია პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევიდან სოლისას, რომლის ლულის სიგრძე გახლავთ 264 მმ (სამოქალაქო ვერსიაზე 407მმ) ხოლო პისტოლეტის ლულის სიგრძე არის 122 მმ რაც ორჯერ ნაკლებია. შედეგი? SS195LF სროლისას პისტოლეტიდან საწყისი სიჩქარე იქნება 90 მ/წ-ით უფრო ნაკლები ანუ სადღაც 620-630 მ/წ-ში.  ვაზნა 40 გრანიანი ტყვიით შედარებით ნაკლებად კარგავ საწყის სიჩქარეს და დანაკარგი შეადგენს დაახლოებით 60 მ/წ-ს. შესაბამისად 40 გრანიანი ტყვიის გამოყენება პისტოლეტში არის ყველაზე სასურველი.

რაც შეეხება ტერმინალურ ბალისტიკას და დაზიანების მექანიზმებს, ჩვენ ვიცით რომ პისტოლეტის ტყვია ანადგურებს მხოლოდ იმ ქსოვილებს, რომლებსაც უშუალოდ ეხება. დროებითი ჭრილობის არხი, რომელიც შთამბეჭდავად გამოიყურება თიხაში და პარაფინში ტესტირებისას, პისტოლეტის კალიბრის (და 5.7×28) შემთხვევაში არ იწვევს ელასტიური ქსოვილების დაზიანებას, როგორც ეს ხდება შაშხანაში/ავტომატში გამოყენებული ტიპიური კალიბრების შემთხვევაში.  შესაბამისად იმისთვის, რომ დაზიანების ხარისხი გაიზარდოს პისტოლეტი ტყვიებში უმეტეს შემთხვევაში გამოიყენება ექსპანსიის ეფექტი, როდესაც ტყვია სამიზნეში მოხვედრისას ზრდის თავის დიამეტრს (სოკოს ან გაშლილი ყვავილის ფორმის მიღებით) და ამით იზრდება დაზიანებული ქსოვილების რაოდენობა რაც იწვევს სამიზნის უფრო სწრაფ გამოყვანას მწყობრიდან. ის დაზიანების მექანიზმები რაც გამოიყენება შაშხანის კალიბრებში (ფრაგმენტაცია, კავიტაციით გამოწვეული დროებითი ჭრილობის არხი, ან თუნდაც ტყვიის აყირავება) არ იწვევს სასურველ ეფექტს პისტოლეტიდან ნასროლი ტყვიის მოხვედრისას არასაკმარისი ენერგიის და საწყისის სიჩქარის გამო. თავისმხრივ 5.7×28მმ-ნი ვაზნის ტერმინალური ეფექტურობა მიიღწევა დაყირავების ეფექტით (ის არ იშლება და არ განიცდის ფრაგმენტაციას). უკვე ამ ფაქტის გათვითცნობიერება გვაძლევს ჩვენ საბაბს სერიოზული ეჭვი შევიტანოთ ამ კალიბრის ტერმინალურ ეფექტურობაში და მასზე არჩევანის გაკეთების მიზანშეწონილობაში.

57 yaw

 

ყველა ტყვია აქ ერთ მასშტაბშია. ფრონტალური ნაწილი 9მმ-ნი ვაზნის უფრო დიდია რაც განაპიორბებს მეტ დაზიანებას ქსოვილის. 5.7მმ-ნი ვაზნა რომც აყირავდეს ის მაინც ვერ შეედრება ფართით გაშლილ ექსპანსიურ 9მმ-ან ვაზნას. 5.7მმ-ან ვაზნას თავი აქვს წვეტიანი რაც ამცირებს დაზიანებებს, რომელსაც ეს ტყვია აყენებს. თუმცა აღინიშნება, რომ ეს ტყვია შედარებით მაღალი სიჩქარის გამო არ რიკოშეტირებს მსხვილი ძვლებისგან. გამომდინარე იქიდან, რომ 5.7×28-ს უნდა შეეცვალა სამხედროებისთვის განკუთვნილი 9მმ-ნი ვაზნა ანუ  მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიით როგორც ამას ჰააგის კონვეცნია ითხოვს, არ არის გასაკვირი რომ თანამედროვე  ექსპანსიურ ვაზნბეთნამ 5.7×28 აგებს შედარებაში და სამოქალაქო მსროლელისთვის რომელიც არ არის კონვენციებით შეზღუდული არ  უნდ ამჯბინოს ის მაღალტექნოლოგიურ ვაზნებს ადეკვატური პისტოლეტის კალიბრიში. 

რაც შეეხება ტყვიის შეღწევის თვისებებს, სხვადასხვა ტესტირებებისას (კანადის სამეფო ცხენოსანი პოლიციის მიერ, ტეხასის SWAT-ის მიერ და ა.შ.) დადგინდა რომ 10% ბალისტიკურ ჟელატინში შეღწევა სხვადასხვა ბარიერებში გავლის შემდეგ შეადგენს 10-დან 13 ინჩამდე, რაც დიდი გაჭირვებით ალბათ შეესაბამება საყოველთაოდ აღიარებულ სტანდარტს,  აშშ-ის გამოძიებათა ფედერალური ბიურის მინიმალურ მოთხოვნას -12 ინჩს.

რამდენიმე ცნობილი ავტორიტეტის გამოხმაურება დაიდო ბოლო დროს 5.7×28მმ-ნი ვაზნის ეფექტურობაზე რეალურ სამყაროში და აბსოლუტურად ყველა ხაზს უსვამს ამ ვაზნის არადამაკმაყოფილებელ ტერმინალურ ეფექტურობას რეალურ სამყაროში (ნაწილი გამოხმაურებების მოყვანილია მაგალითად გარი რობერტსის ნაშრომში „ჭრილობების ბალისტიკის ტერმინალური ეფექტურობის ფაქტები“ 2013 წელი, სტენფორდის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრი).  ასევე მარტინ ფაკლერი, ერთ-ერთი ყველაზე ავტორიტეტული ექსპერტი ტერმინალურ ბალისტიკაში აკრიტიკებდა ამ ვაზნას არასაკმარისი ეფექტურობის გამო (Fackler M: “More on the Bizarre Fabrique National P-90″ Wound Ballistic Review. 1997). ყველა გამოხმაურება ემთხვევა ერთმანეთ, იარაღიდან სროლა სახალისოა და ადვილი მაგრამ რეალურ შეტაკებაში ტყვიას არ გამოყავს სამიზნე მწყობრიდან, (არც ახლო არც სროლის მაქსიმალურის  მანძილებზე)  და საჭიროა ბევრი მორტყმა, რომ სამიზნემ შეწყვიტოს მოქმედება.და ეს ყველაფერი ეხება პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებს, გამოცდილი ოპერატორების ხელებში (ეს იარაღი ხვდება სპეციალური დანიშნულების ნაწილებში, რომლებიც გაცილებით უფრო უკეთესად არიან მომზადებულები ვიდრე ჩვეულებრივი ქვეითები ან პოლიციელები). პისტოლეტი იგივე კალიბრზე გამოუცდელი ნაკლებად მომზადებული სამოქალაქო მსროლელის ხელში  კიდევ უფრო ნაკლებად ეფექტური ინსტრუმენტი იქნება.  ტყვიის ტესტირებისას ბალისტიკურ ჟელატინში არ ჩანდა რომ ტყვიას აქვს ადეკვატური ეფექტურობა ვინაიდან დაზიანებები, რომლებიც აღინიშნებოდა იყო მცირე.

5722wmr

ეს ილუსტრაცია საკამოდ დამიფიქრებელი უნდა იყოს. აქ 5.7×28mm-ნი ვაზნა შედარებულია .22WMR-თან, რომელიც საერთოდ არ კოტირებს, როგორც თავდაცვთი კალიბრი. ჟელატინში მომქდება თითქმის იდენტურია ბელგიური ვაზნის მცირე უპირატესობით.

აღსანიშნავია, რომ ამ კალიბრზე გათვლილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი უფრო გავრცელებულია ვიდრე პისტოლეტი. მიზეზი ამისა არის ამ იარაღის კომპაქტურობა, მცირე წონა და შესაძლებლობა განახორციელო ეფექტური სროლა მათ შორის გრძელი ჯერებით. წლების განმავლობაში სროლის ეფექტურობა ჯერებით მიიღწეოდა სროლის ტემპის შემცირებით 400-450 გასროლამდე წუთში რაც იყო საჭირო რომ 9მმ-ნი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევიდან გეწარმოებინა ზუსი სროლა ჯერებით. ახალი ვაზნის გამოყენების პირობებში ეს ტემპი გაიზარდა 900 გასროლამდე წუთში. ამ თვისების გამო გასაკვირი არ არის, რომ მსოფლიოში მოიძებნა 40 ქვეყანა (მეტ წილად ეკზოტიკური ქვეყნები) სადაც შეცდომით ჩათვალეს რომ ასეთი იარაღი უპირატესი იქნებოდა სხვა არსებულ სისტემებზე. გარდა ამისა ასეთი იარაღი არ არის ეკონომიურად მიზანშეწონილი, სწრაფი სროლის ტემპი განაპირობებს: ა) მეტ დროს რაც აუცილებელია რომ ოპერატორმა აითვისოს ეს იარაღი (თუ აქამდე მას არ მიუღია წვრთნა ავტომატური იარაღიდან სროლის); ბ) მეტი ხარჯი ვაზნების (რომელიც ღირს საკამოდ ძვირი და მსოფლიოში სულ ერთი ხელის თითებზე ჩამოთვლილი კომპანია უშვებს). დაბალი ტერმინალური ეფექტურობის გამო ჯერებით სროლა არის ერთადერთი გზა ამ კალიბრის ეფექტურად გამოყენების. რამდენად მისაღებია ასეთი დოქტრინა სამართალდამცავებისთვის სადაც ყოველი გასროლა არის პასუხისმგებლობა? რა თქმა უნდა ეფექტურობის გაზრდის ეს მეთოდი არ მუშაობს იმისთვის ვისაც „ვიწრო კალიბრის“ პისტოლეტი აქვს. რა თქმა უნდა ასეთი ტაქტიკა იწვევს ვაზნების დიდი ხარჯს, იარაღის რესურსის სწრაფ გამოლევას. ასეთი იარაღის გამოყენება უბრალოდ არაეფექტიანია და არა ეკონომიურია, მითუმეტეს როდესაც უკვე დიდი ხანია არსებობს გაცილებით უფრო ეფექტური და ეკონომიური სისტემები. მე რამდენჯერმე წავაწყდი ინფორმაციას, რომ ყველა ვინც ადრე იყიდა ბელგიური იარაღი დღეს ან იშორებს ან უკვე მოიშორა ის. სამწუხაროდ მე ვერ ვიპოვე რაიმე სანდო სტატისტიკა მაგრამ დავადგინე, რომ ერთ-ერთი პირველი პოლიციის სასმახური აშშ-ში, რომელმაც იყიდა P-90 იყო ჯექსონვილის პოლიციის დეპარტამენტი, რომელიც მას მერე გადავიდა M-4-ზე.  თავისთავად ის ფაქტი, რომ 25 წლის განმავლობაში ამ ვაზნაზე არ შეიქმნა არც ერთი სხვა იარაღი, მეტყველებს იმაზე რომ FN-ის გარდა არავინ არ განიცდის ენთუზიაზმს ამ კალიბრის მიმართ.  ამერიკაში Masterpiece Arms და Excel Arms ძალიან ცმირე სერიებით უშვებენ ამ ვაზნაზე გათვლილ საკუთარი დიზაინის იარაღებს, არსებობს “აპერი”, რომელიც აკონვერტირებს AR-15-ს ამ ვაზნის გამოსაყენებლად და სულ ეს არის. პრაქტიკულად არავინ მსხვილი მწარმობელებიდან არ მიაქცია ამ ვაზნას ყურადღება.

რას ნიშნავს ყველაფერი ზემოაღნიშნული სამოქალაქო მსროლელისთვის საქართველოში? პისტოლეტი გათვლილი 5.7×28mm არის ცუდი კანდიდატი თავდაცვითი იარაღის როლზე. მის ვაზნას არ გააჩნია საკმარისი ეფექტურობა. ის ღირს ძალიან ძვირი, ვაზნები პრაქტიკულად არ იშოვება. ვარჯიში ამ იარაღით შეუძლებელია საკანონმდებლო შეზღუდვების და ვაზნების მაღალი ფასის გამო. მეორეს მხრივ იარაღი ამ კალიბრზე გათვლილი არის საიმედო, ზუსტი, აქვს დიდი ტევადობის მჭიდი და ზუსტი და სწრაფი სროლა არის ადვილი (თუ ცხადია მსროლელს გაჩნია ადეკვატური მომზადება).

საქმე იმაშია, რომ 5.7×28mm უბრალოდ არ იყო შექმნილი პისტოლეტისთვის (პისტოლეტი გაჩნდა 8 წლის მერე რაც პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი), არ იყო შექმნილი სამართალდამცავებისთვის. ეს ვაზნა და იარაღი (პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი P-90) იქმნებოდა სამხედროებისთვის და ეფექტურობა მისი მიიღწეოდა რამდენიმე ფაქტორით: მაღალი სროლის ტემპი; კონტროლირებადობა; დიდი ტევადობის მჭიდი (50 ვაზნა) რაც უზრუნველყოფდა ცეცხლის დიდ მოცულობას; ტყვიის ჯავშანგამტანი თვისებები. არაფერი ეს არ არის წარმოდგენილი პისტოლეტში. მას ერგო მხოლოდ მითიური იმიჯი, რაც იზიდავს გაუთვითცნობიერებლებს და იშვიათობა და სიძვირე რაც იზიდავს ერთის მხრივ ოქროს „ცეპების“ და „ბეენვების“ მოყვარულებს და უბრალოდ შეძლებულ ენთუზიასტებს მეორეს მხრივ.

PS

5.7×28mm ვაზნის სამოქალაქო ვერსიებს ხშირად ადარებენ .22WMR (რასაც ჩვენთან უწოდებენ “გეკოს მაგნუმს”). ორივე ვაზნას თითქმის იდენტური მასა და საწყისის სიჩქარე აქვს, თუმცა უმეტესობა .22WMR მუხტების გათვლილია შაშხანაზე და იყენებს დენთებს რომელიც უფრო დიდიხანი იწვის (კარაბინის შედარებით გრძელ ლულაში) რის გამოც საწყისი სიჩქარის ვარდნა მოკლელულიან იარაღში უფრო დიდია. იხილეთ ეს ვიდეო სადაც საკმაოდ საინტერესო შედარებაა გაკეთებული და ამის მერე გადაწყვიტეთ ნამდვილად გინდათ ენდოთ თუ არა ამ კალიბრს.

ერთი დიდი მითი შუალედურ ვაზნაზე

November 13th, 2014

რუსები რატომღაც დარწმუენბულები არიან რომ შუალედური ვაზნა და ავტომატიც ანუ დასავლეთში იარაღი ცნობილი, როგორც საიერიშო შაშხანა არის მათი თანამემამულის ევგენი ვლადიმირის ძე ფიოდოროვის მიერ. მოგეხსენებათ, რომ ე.წ შუალედური ვაზნა არის სიმძლავრით სადღაც შუაში პისტოლეტის ვაზნასა და შაშხანის ვაზნას შორის (ცხადია სახელიც აქიდან გამომდინარეობს). ავტომატი ანუ საიერიშო შაშხანა შესაბამისად არის იარაღი, რომელიც განკუთვნილია ამ ვაზნის გამოსაყენებლად და გადატენვის ციკლი ხორციელდება მსროლელის მონაწილეობის გარეშე, როგორც წესი დენთის აირების გამოყენებით.

აი რას წერენ რუსული წყაროები ამაზე:

რუსული ვიკიპედია: В 1911 — 1913 годах сконструировал автоматические винтовки под штатный патрон калибра 7,62 мм и под 6,5 мм патрон собственной конструкции (1913), предвосхитив тем самым идею использования промежуточного патрона для автоматического оружия.

http://www.armoury-online.ru/: В конце 1920-х – начале 1930- х гг. Федоров и другие советские конструкторы – Дегтярев, Шпитальный, разработали на основе автомата целое семейство унифицированных образцов стрелкового оружия, в том числе ручные и танковый пулемёт, спаренную и строенную авиационные пулеметные установки. Этим они в некоторой степени предвосхитили послевоенные концепции унификации стрелкового оружия в СССР, США и других странах на 30-40 лет

სტატიას Русский Порталъ-ზე პირდაპირ ასე ქვია: Первый в мире автомат. 

მოკლედ იმის თქმა მინდა, რიომ ჩვეულებრივი რუსისთვის, რომელის ინტერესდება იარაღით ეჭვიც არ ეპარება რომ ყველა საიერიშო შაშხანის ბაბუა არის მათი თანამემამულე, ხოლო შუალედური ვაზნა, რომელმაც შეცვალა ფეხოსნის შეიარაღების იერსახე მათი მოგონილია ჯერ კიდევ 1916 წელს. სწორედ ამ წელს მიიღეს შეზღუდულად შეიარაღებაში ფიოდოროვის იარაღი. უბრალოდ აქ არის ორი ნიუანსი. ფიოდოროვის კარაბინი რომელიც მიიღეს შეიარაღებაში იყო გათვლილი იაპონურ ვაზნაზე 6.5 მმ “არისაკა”, ხოლო ფიოდოროვის ექსპერიმენტული ასევე 6.5მმ-ნი ვაზნა სულაც არ იყო შუალედური. რატომ რუსული იარაღი იაპონურ ვაზნაზე? იმ დროს რუსეთს იმდენად ჩამორჩენილი და არასრულყოფილი წარმოება ქონდა რომ ომის პირობებში ახალი ვაზნის წარმოება იყო შეუძლებელი მაგრამ საწყობებში იყო საკმარისად დიდი მარაგი იაპონური ამუნიციის. გარდა ამისა სხვაობა იაპონურ და რუსულ ვაზნებს შორის იყო მინიმალური….

graf1aიმისთვის, რომ ადარწმუნდეთ: ა) ფიოდოროვის ვაზნა არ იყო შუალედური; ბ) არისაკას და ფიოდოროვის ვაზნები პრაქტიკულად იდენტურია,  მე ეს გრაფიკი მოვამზადე, სადაც მოცემულია შედარების მიზნით შემდეგი ვაზნების მონაცემები, იაპონური 6.5მმ “არისაკა”, ფიოდოროვის 6.55-ნი ვაზნა, პირველი შუალედური ვაზნა, რომელიც მასობრივად მოხვდა შეიარაღებაში 7.92X33 Kurz, ერთ-ერთი პირველი გერმანული შუალედური ვაზნა დამზადებული GECO-ს მიერ და ისევ რუსული შუალედური ვაზნა 7.6X39. 

აქიდან სამი ნამდვილად კლასიფიცირდება როგორც შუალედური, გამომდინარე საწყისი სიჩქარიდან და მასიდან ხოლო ორი პირველი ვერანაირად ვერ კლასიფიცირდება როგორც შუალედური. ფიოდოროვი მხარს უჭერდა კალიბრის შემცირებას რაც იყო სწორი გადაწყვეტლება (უბრალოდ რუს გენერლებს ეს არ ესმოდათ) მაგრამ ენერგია მისი ვაზნის იყო შთამბეჭდავი 3100 ჯოული რაც არ არის შუალედური ვაზნის ენერგიის შესაბამისი. შედარებისთვის რუსულ 7.62Х54R-ს ქონდა ენერგია 3500 ჯოული, ამერიკულ 30-06-ის 3800 ჯოული (მაშინდელი დოქტრინა ითვალისწინებდა სროლას შორი მანძილებიდან და სუსტი ვაზნები არ იყო “მოდაში”). ასევე ფიოდოროვის ვაზნის სიგრძე იყო შთამბეჭდავი 81მმ! ეხლა დახედეთ ცხრილს და მიხვდებით, რომ თითქმის 15 წლის წინ შექმნილი არისაკას იგივე კალიბრის ვაზნა გაცილებით უფრო “შუალედური” იყო ვიდრე ფიოდოროვის ვაზნა. სასაცილოა არა? თავისთავად იაპონური შაშხანის ვაზნები დაფუძნებული იყო მანლიხერის (ავსტრია) ვაზნებზე, რომლებიც არანაირად არ იყვნენ შუალედურები. უფრო მეტსაც გეტყვით, დახედეთ ცხრილს და ნახავთ რომ ფიოდოროვის ვაზნა უბრალოდ ასლია იაპონური ვაზნის და ფიოდოროვმა უბრალოდ გააკეთა ის რასაც მუდამ აკეთებდნენ რუსები, ჩაყარა მასრაში მეტი დენთი და მიიღო გაძლიერებული “ახალი” ვაზნა, რომელიც რა თქმა უნდა იყო უნიკალური, განუმეორებელი და ყველაზე უკეთესი. ასე გაჩნდა მაგალითად 5.45X18 ПСМ პრატიკულად ფრანგული 5მმ “კლემან”-ის კოპია და არც ისე დიდიხნის წინ რუსებმა “მოიგონეს” 9მმ პარაბელუმი, დაუმატეს დენთი, ტყვიის გულა გააკეთეს რაღაც ზე მყარი მეტალისგან და დაარქვეს 7Н29. ბუნებრივია “ახალი” ვაზნა პიარდებოდა, როგორც უფრო უკეთესი ვიდრე 100 წლის 9მმ პარაბელუმი. პირველ ცხრილში გამოირჩევა რეალურად გერმანული 7.92X33, ხოლო დარჩენილი ორი რუსული ვაზნა თავისი ორი გერმანელი და იაპონელი “თანაკლასელის” იდენტურია. საქმე იმაშია, რომ გერმანელიც და იაპონელიც უფრო ადრე “დაიბადნენ” ვიდრე რუსები.

ფაქტებს, რომ დაუბრუნდეთ პირველი შუალედური ვაზნა და იარაღი მასზე გათვლილი, მასობრივად მიღებული შეიარაღებაში გახლდათ გერმანული 7.92X33 და საიერიშო შაშხანა Stg 44. მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს საბჭოთა კავშირში გაიაზრეს შუალედური ვაზნის სარგებელი და საკუთარი ვერსია გამოუშვეს, ლეგენდარული 7.62X39, რომელიც პირველად გამოყენებულ იქნა ტყვიამფრქვევ “რპდ”-ში. ითვლება, რომ ეს ვაზნა ინსპირირებულია   გერმანული 7.92X33-ით (რაც ბუნებრივია). მაგრამ სინამდვილეში 7.62X39 პრაქტიკულად ზუსტი ასლია სხვა გერმანული ვაზნის რომელიც თითქმის 10 წლით ადრე შექმნა გერმანულმა კომპანია GECO-მ. ეს არის 7.7×39.5 M-35, შექმნილი GECO-ს მიერ ჰაინრიხ ფოლმერის ექსპერიმენტული იარაღებისთვის. აშკარა მზგავსება რუსულ და გერმანულ ვაზნებს შორის კარგად ჩანს გრაფიკებიდან, რომელიც ქვევით არის ნაჩვენები.

graf1b

 

კარგით რა ვუყოთ მითის ნაწილს რომ პირველი ავტომატი რუსებს ეკუთვნით?

ter1

გაიცანით, გერმანული 1906 წლის (!!!) მაუზერის ავტომატური შაშხანა. მას ქონდა მოსახსნელი 25 ვაზნიანი მჭიდი და ის ისროდა ჯერებით. 1915 წელს გერმანელები მას უკვე იყენებდნენ საჰერო ბრძოლებში სადაც პილოტები იყენებდნენ მათ მოწინააღმდეგე კოლეგების წინააღმდე. ნაკლებად ცნობილი ფაქტია, რომ 1906 წლის შაშხანის ტესტირებისას პოლ მაუზერმა თვალი დაკარგა, როდესაც პროტოტიპი სროლისას ვაზნის დეტონაცია განიცადა.

 ფიოდოროვი ინტუიციურად ხდებოდა საითკენ უბერავდა ქარი, მაგრამ როგორც ჩანს ომი, ბიუროკრატია და რუსი ოფიცრების ტრადიციული კონსერვატიზმი (არც ისე დიდიხნის წინ სწორედ ეს გენერალიტეტი ამტკიცებდა რომ მჭიდიანი შაშხანა ჯარისკაცის ხელში გამოიწვევდა ვაზნების ზედმეტ ხარჯვას) ხელი შეუშალეს მას ბოლომდე დაეხვეწა თავისი იდეები. საქმე იმაშია, რომ კომუნისტურ მონსტრს სწრაფად ჭირდებოდა ახალი იარაღი, ხოლო ვიანიდან საკუთარი კონსტრუქტორული სკოლა იყო სუსტი ისევე, როგორც წარმოება, ყველა ხვდებოდა,რომ გაცილებით უფრო მარტივია მოიპარო სხვისი მოგონებები, მოარგო ის ჩამორჩენილ არასრულყოფილ წარმოებას და  სწრაფად გაუშვა სერიულ წარმოებაში. ამიტომაც რუსეთი ამხელა ქვეყანა პრაქტიკულად ვერ დაიტრაბახებს პიონერული გამოგონებების სიუხვით და ეს მარტო ცეცხლსასროლი იარაღის წარმოებას არ ეხება.

 მე ვერ მოვიძიე .7×39.5 M-35-ის კარგი ხარისხის სურათი, მაგრამ ვიპოვე მისი მასრის სურათი, რომელიც ძალიან მაგონებს ჩვენთვის საყვარელ “აკაემის” მასრას. 

m35

 

ცხადია მე არ ვარ პირველი ვინც წერს იმაზე რომ რუსული პოპულისტურ-პატრიოტული გამოცემები ცდებიან. მითითებები რომ ფიოდოროვის წვლილი შუალედური ვაზნის და პირველი “ავტომატის” შექმნაში არც ისე დიდია (რბილად რომ ვთქვათ) აქვთ ისეთ ცნობილ რუს ავტორებს, როგორებიცაა მაქსიმ პოპენკერი და იური ლედიაგინი.

Vz58-ის და მისი მოდიფიკაციების ტაქტიკური “ტუნინგი”

October 13th, 2014

ერთი წელიც არ არის გასული რაც საქართველოში გაყიდვაში შემოვიდა ჩეხური კარაბინები დამზადებული ამავე ქვეყნის შეიარაღებაში მყოფი Vz58-ის (იგივე „ვზორი“) ბაზაზე.  თუ თავდაპირველად ეს იარაღი ხელმისაწვდომი იყო მარტო ორ ვარიანტში დასაკეცი და ფიქსირებული კონდახებით და მხოლოდ ჩეხური Сz-ს წარმოების. დღეს  მათ დაემატათ მთელი რიგი სხვა მოდელების, რომლებსაც უშვებს ასევე ჩეხური კომპანია CSA. შესაბამისად ხელმისაწვდომი გახდა ასევე ახალი კალიბრიც 5,56X45, ლულის სხვადასხვა სიგრძეები და კომპლექტაციები. გარდა ამისა მე ბევრი შეკითხვა მივიღე ამ იარაღის “ტუნინგის” შესახებ ხო და აბატონო მთელი სტატიაც მოგიმზადეთ.

მე ვიცი რომ ბევრი ჩემი მეგობარი ვისაც სურს იქონიოს კარაბინი, ოცნებობს AR-15-ზე, გამომდინარე იქიდან რომ ეს სისტემა არის ეტალონური ტაქტიკური იარაღი და ადვილად ექვემდებარება მოდერნიზაციას. მე მესმის მათი სურვილი იქონიონ ეს იარაღი, რომლის ფასი 1500 დოლარიდან იწყება, რის გამოც ის ბევრისთვის ხელმიუწვდომელია ხოლო არჩევანიც ძალიან მწირია. საბედნიეროდ, არსებობს კარგი ალტერნატივაც “ვზორის” სახით. მისი ფასი იწყება 900 ლარიდან ყველაზე საბაზისო სტანდარტულ მოდელში, ხოლო CSA-ს „ვზორები“ კალიბრში 5.56X45 ღირს 1900 ლარი, თუმცა მათი კომპლექტაციაც შესაბამისად უკეთესია და ის ნაკლებ დამატებით ხარჯებს მოითხოვს. ამ მომენტში თბილისში გარდა პრაქტიკულად კუსტარულად აწყობილი AR-15-ისა იყიდება ორი სამი მოდელის აბსოლუტურად სტანდარტული საბაზისო კომპლექტაციის ქარხნული AR-15, რომელთა ფასი იწყება 4000 ლარიდან. ასეთ პირობებში მე არც ერთ ვარიანტში არ გავაჩერებდი არჩევანს AR-15-ზე და “ვზორის” თანამედროვე ტაქტიკურ მოდელს ავიღებდი.

სტანდარტული “ვზორები” ფიქსირებული და დასაკეცი კონდახებით, პრაქტიკულად არ განსხვავდებიან სამხედრო მოდელისგან, რომელიც შეიარაღებაში მიიღეს 1959 წელს და ბუნებრივია იმისთვის, რომ ეს იარაღი გახდეს ტაქტიკური ჩვენი დროის და მოდის სტანდარტებით საჭირო იქნება გარკვეული ინვესტიციები. მე გიამბობთ რა ვარიანტები არსებობს მოდერნიზაციის და რას უნდა მიაქციოთ ყურადღება პირველ რიგში. იმისთვის რომ კიდე უფრო გაგიადვილოთ საქმე მე ყველა დეტალს მივაწერ ინგლისურ სახელს და შევეცდები მიუთითო ფასი, რომელიც აქტუალურია ამ სტატიის დაწერის დროს.

csa1

ესეთი “ვზორი” დღეს თბილისში იყიდება 1980 ლარად. ის პრაქტიკულად ბოლომდე არის მზად გამოყენებულ იქნას, როგორც ეფექტური ტაქტიკური/თავდაცვითი იარაღი და ამისთვის მინიმალური ინვესტიციები იქნება საჭირო. კალიბრში 5.56X45 ის კარგი ალტერნატივა არის ძვირადღირებული AR-15-თვის.

vz58fi

900 ლარიანი Cz 858 არის საუკეთესო ტაქტიკური კარაბინი ფასი-ხარსხის მიხედვით. მოთმინება და ივესტიცია 200-300 დოლარის ოდენობით აქცევს მას შესანიშნავ ტაქტიკურ/თავდაცვით კარაბინად.  

დავიწყოთ დეტალით, რომელიც მე პირველ რიგში გამოვცვალე ანუ სახელურით. ყველაფერი „ვზორში“ ისეა შესრულებული, რიომ მაქსიმალურად შემცირდეს წონა და ამავე დროს შენარჩუნდეს კონსტრუქციის გამძლეობა. კარაბინი აღჭურვილია მოკლე და თხელი ტარით, რომლის ფორმაც აღებულია 1919 წლის ბრაუნინგის ტყვიამფრქვევისგან (მოდელი A4). იმისთვის, რომ იარაღის ჭერა გაადვილდეს და სროლა უფრო კომფორტული გახდეს საჭიროა მისი შეცვლა. საუკეთესო სახელური „ვზორისთვის“ არის FAB Defense-ის მიერ წარმოეებული სახელური მოდელი AG-58. ეს სახელური გარდა იმისა, რომ არის ძალიან მოსახერხებელი, ასევე გაძლევთ საშუალებას შეინახოთ მის შიგნით მარტივი საწმენდი კომპლექტი, სათადარიგო ელემენტები ან 5-6 დამატებითი ვაზნა. CSA-ს იარაღებზე აყენია ანალოგიური ფორმის სახელური მაგრამ საკუთარი წარმოების. სახელური ადვილად ყენდება ერთი ხრახნის მეშვეობით.

რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია ყველა სამოქალაქო “ვზორი“ აღჭურვილია ლულით, რომელზეც შესაძლებელია დაყენდეს რაიმე ლულის მოწყობილობა (ხრახნების ტიპი 14 x 1).  თავდაცვით კარაბინს უნდა ქონდეს მინიმალური ხმა და ლულის ალი, იმიტომ, რომ მისი გამოყენება გულისხმობს სისწრაფერ რა დროსაც თქვენ არ გექნებათ საშუალება იზრუნოთ სმენის დაცვაზე და ასევე სროლას დახურულ სივრცეში და სიბნელეში რა დროსაც მაღალმა გასროლის ხმამ შეიძლება დაგიზიანოთ სმენა ხოლო ლულის ალმა დროებით შეზღუდოს თქვენი მხედველობის უნარი ღამით. იმისთვის, რომ ყველაფერი ზემოაღნიშნულის ალბათობა შემცირდეს საჭიროა კარააბინზე სწორი დანიშნულების ლულის მოწყობილობის დაყენება. კომპენსატორი ამცირებს ლულის ხტომას და უკუცემას მაგრამ ზრდის გასროლის ხმას და ლულის ალს. ხანდახან დენთის აირების ნაწილიც ურტყავს მსროლელს სახეში. აღნიშნული მიუღებელია და ამიტომაც კარგი ალმქრობი არის საუკეთესო არჩევანი სხვადასხვა მოწყობილობებს შორის, რომლის დაყენებაც შესაძლებელია “ვზორზე”. ამ იარაღს დამერწმუნეთ არ აქვს ისეთი უკუცემა, რომ გამართლებული იყოს კომპენსატორის დაყენება. კარგი ალმქრობი არის აბსოლუტურად საკმარისი. შეძენისას დარწმუნდით რომ კონკრეტული მოდელი მიდის „ვზორზე“. მე ძალიან კარგი შედეგები მივიღე ალმქრობით რომელიც იმეორებს რუსული ПК-ს ტიპის ტყვიამფრქვევის ანალოგიურ მოწყობილობას (Vz 58 PKM Short Compact Break). მოკლე და კომპაქტური ის შესანიშნავად ასრულებს თავის ფუნქციას და გარდა ამისა ის არ ღირს ძვირი, სულ რაღაც 24 დოლარი. მოკლედ არჩევანი კომპენსატორსა და ალმქრობს შორის როგორც ყოველთვის საბოლოო მომხმარებელზეა. გაითვალისწინეთ ლულის მოწყობილობის ყიდვისას, რომ ზოგი მოდელი შეიძლება გათვლილი იყოს სროლაზე მარჯვენა მხარიდან და ცაციასთვის ასეთმა მოწყობილობამ უფრო მეტი ზიანი შეიძლება მოიტანოს ვიდრე სარგებელი. კლასიკური მაგალითი არის იაკუშევის კონსტრუქციის კომპენსატორი, რომელიც აკალაშნიკოვის ავტომატებზე ყენდებოდა.  როგორც წესი კომპენსატორები ბევრი და პატარა ნასვრეტით უფრო „ჩუმები“ არიან ვიდრე 2 – 4 დიდი ნასვრეტით. დამიჯერეთ რომ ამ პრობლემის იგნორირება არ ღირს. დახურულ სივრცეში სპორტული მაღალი ეფექტურობის კომპენსატორით აღჭურვილი კარაბინიდან გასროლამ შეიძლება სერიოზულად დააზიანოს სმენა. ნაკლებად სერიოზული პრობლემა რომელიც უკავშირდება ლულის მოწყობილობებს   არის ე.წ. წვეტები კომპენსატორების ზოგ მოდელებზე, რომელსაც ხანდახან breachers device-ს უწოდებენ. მათ აქვთ ორმაგი დანიშნულება დააცილოს ლულა წინაღობას, რომ არ მოხდეს გასროლისას ლულის დაზიანება, გახეთქვა და ასევე შესრულოს თავდაცვითი ფუნქცია ანუ მექანიკური ზემოქმედება მოახდინოს სამიზნეზე. პრობლემა ის არის რომ ეს წვეტები დაგლიჯავენ ყველაფერს რასაც მიედებიან. შალითას, ტანსაცმელს და ასე შემდეგ, ასე რომ მე არ გირჩევთ ასეთი ლულის მოწყობილობის შეძენას.

tromix_m

ავტორის კარაბინზე აყენია Tromix Shark. იარაღის უკუცემა და ხტომა ნულის ტოლია მაგრამ გასროლის ხმა ძალიან ძლიერია, დენთის აირის ნაწილი მსროლელს სახეში ურტყავს. წვეთები ქლიბით მოცვეთილია. აღნიშნული დეტალი გამოცვლის პროცესშია იმიტომ რომ არჩევანი იყო არასწორი. 

თანამედროვე ტაქტიკური კარაბინები აღჭურვილია ბევრი პიკატინის ტიპის სამაგრით, რომელზეც შესაძლებელია უამრავი აქსესუარის დაყენება, მაგრამ რელურად ტაქტიკურ კარაბინზე სამაგრი საჭიროა ორი რამისთვის, ოპტიკის და განათების სისტემის დასაყენებლად. ბოლო დროა ძალიან პოპულარულია ვერტიკალური სახელურებიც. მას მერე რაც 90-ან წლებში ვერტიკალური სახელური გაჩნდა M4-ის კომპლექტში, რომელიც განკუთვნილი იყო აშშ-ის სპეციალური დანიშნულების ძალებისთვის, ამ დეტალმა ადგილი დაიმკვიდრა ჯარში, პოლიციაში, სამოქალაქო მსროლელებში და გახდა აუცილებელი აქსესუარი სამოქალაქო თავდაცვით კარაბინებზე. რეალობა კი გახლავთ ის, რომ ვერტიკალური სახელური გაჩნდა M-4-ზე როგორც იძულებითი ზომა და არა იმიტომ რომ მისი გამოყენება რაიმე უპირატესობებს იძლეოდა. ვინაიდან დამატებითი  აქსესუარების დაყენების გამო M-4-ს ისედაც მოკლე ტიბჟირზე ადგილი არ დარჩა ხელის მოსაკიდებლად სწორედ ამისთვის გახდა საჭიროა ვერტიკალური სახელურის დაყენება. მისი გამოყენება არ ზრდის სროლის ეფექტურობას, პირიქით, ყველამ ვისაც ახლო და უშუალო ურთიერთობ ქონდა კარაბინთან იცის რომ ვერტიკალური სახელური უარესია, ნაკლებად მოსახერხებელია კლასიკურ ტიბჟირზე. გარდა ამისა ეს სახელური ცვლის იარაღის გაბარიტებს.  რაც შეეხება „ვზორს“, აქ ჩვენ გვაქვს ორი პრობლმა რომელიც განაპირობებს ვერტიკალური სახელურის გამოყენებას. ეს არის მოკლე ტიბჟირი და ის ფაქტი, რომ იარაღი ძალიან მალე ხურდება სწრაფი სროლისას და შესაძლებელია, რომ ტიბჟირი ისე გახურდეს, რომ მისი ჭერა გახდეს ძალზედ არასასიამოვნო. გაითვალისწინეთ, რომ “ვზორზე” მწიდი ისევე ყენდება და იხსნება როგორც “კალაშნიკოვზე” თუ ვერტიკალური სახელური დააყენეთ ზედმეტად უკან გამოცვლისას მჭიდი ამ ხელი შეიძლება დაეჯახოს სახელურს და გაართულოს მჭიდის გამოცვლა. რეკომენდირებულია მოკლე სახელურის ან უბრალოდ ხელის საყრდენის (hand stop) გამოყენება.

proper grip

პრობლემა ვერტიკალური სახელურების არის ის რომ მის გამოყენებას ცდილობენ მაშინ როდესაც ის საერთოდ არ არის საჭირო. სურათზე ნაჩვენებია როგორ უნდა გამოიყენოთ ვერტიკალური სახელური სწორედ, არა მისი პირდაპირი დანიშნულებით არამედ როგორც საყრდენი ხელისთვის. . 

შუქი ძალიან მნიშვნელოვანია, ის გაძლევთ საშუალებას გაუკეთოთ იდენტიფიცირება სამიზნეს და განახორციელოთ საიმედო გასროლა, ძლიეირ შუქი დროებით აბრმავებს თავდამსხმელს, შუქის სხივით ახლო ამნძილებზე დამიზნებაც შესაძლებელია.  ”ვზირზე” განათების სისტემის/ტაქტიკური ფარანის დაყენების რამდენიმე ვარიანტი არსებობს. პირველი ის დაყენდება ტიბჟირზე, როგორც გადაკეთებულ სტანდარტულ ასევე არაქარხნულ დეტალზე პიკატინის სამაგრის გამოყენებით. მეორე ვარიანტი ის დაყენდბა პირდაპირ ლულაზე სპეციალური გადაბმის მეშვეობით და მესამე ის დადგება ადაპტორზე რომელიც ყენდება “ვზორის” ხიშტის სამაგრზე. ჩემი აზრით უკანასკნელი არის საუკეთესო ვარიანტი ვინაიდან ფარანი წინ დგას, პრაქტიკულად არ იჩრდილება და არ იკავებს ადგილს ტიბჟირზე. პრობლემა ამ ვარიანტის იმაში მდგომარეობს რომ ადაპტორი რომელსაც ისევ FAB Defrense უშვებს (Lug Mount) ღირს 112 დოლარი, რაც ჩემი აზრით ძალიან ძვირია. რაც შეეხება ლულაზე დაყენებას, ეს შესაძლებელია ლულაზე დასაყენებელი სამაგრების გამოყენებით, რომლებიც ძალიან იაფი ღირს იმიტომ რომ ჩინეთში იწარმოება მაგრამ ასეთი სამაგრი ან აიტანს რხევას და სიცხეს ან არა. მე არავის არ ვურჩევდი ასეთი ვარიანტის გამოყენებას. ხოლო ყველაზე პოპულარული მეთოდია ფარნის ტიბჟირზე დაყენება. როგორც უკვე აღვნიშნე, შესაძლებელია ამისთვის სტანდარტული დეტალის მოდიფიცირება რაც გულისხმობს მასზე პიკატინის სამაგრების ხრახნებით დაყენებას. გაითვალისწინეთ, რომ ტიბჟირი არ არის იდეალურად სწორი ამიტომ გამოდგება მოკლე პიკატინის სექციები (Picatinny Rail Section), რომლებიც დაყენდა იმ ადგილას სადაც გსურთ, ფარნის ან სხვა მოწყობილობის დაყენება. ასეთ მოკლე სექციები თავისი ხრახნებით ჯდება 5-10 დოლარი. რაც არ უნდა იყოს ეხლა სტანდარტულ ტიბჟირს ალუმინის „კვადრეილად“ ვერ აქცევთ მაგრამ დრელით ორი ნახვრეტის გაკეთება და ორი ხრახნით მოკლე პიკატინის სექციის დაყენება პრაქტიკულად ყველას შეუძლია. ასევე არის მეორე გზა, სტანდარტული ორ ნაწილიანი ტიბჟირი შეიცვალოს ახალი მოდელით, რომელიც უკვე არჭურვილია სრული სიგრძის რამდენიმე სამაგრით. FAB Defense უშვებს მაგალითად ზედა და ქვედა ტიბჟირის კომპლექტებს (SA-58 Polymer Picantinny Compatable Rail System), რომლებიც მზადდება პლასტმასისგან და ალუმინისგან. პლასტმასისგან დამზადებული კომპლექტი ძალიან მყარად დგება იარაღზე და მისი ფასი შეადგენს 60-70 დოლარს, ხოლო  ალუმინისგან დამზადებული კომპლექტის ფასი არის ამ სტატიის დაწერის მომენტში 283 დოლარი, რაც ჩემი აზრით ცოტა არასერიოზულია. ჯერჯერობით უნდა აღვნიშნო, რომ აქსესუარების და ნაწილების არჩევანი არის მწირი მაგრამ ამ იარაღის პოპულარობა იზრდება და გაიზრდება აქსესუარების რაოდენობაც ხოლო კომპანია FAB Defense არის ეხლა ძირითადი მწარმოებელი „ვზორის“ აქსესუარების.

წინა სტატიებში, რომლებიც მე მივუძღვენი ამ იარაღს მე აღვნიშნე, რომ ერთ-ერთი სერიოზული ნაკლი „ვზორების“ არის ის რომ, მათ არ აქვთ სამაგრები ოპტიკის დასაყენებლად. ეს იარაღი გავს კალაშნიკოვს და თხელი ხუფი რომელიც იცავს რესივერს ზევიდან არ გამოდგება ოპტიკის დასაყენებლად, ასევე ექსტრაქცია მასრების ხდება ზევით და არა გვერდით, რაც კიდევ უფრო ზღუდავს არჩევანს. გამოსავალი არის , იყიდოთ ოპტიკის დასაყენებელი კომპლექტი და მიუტანოთ ის იარაღთან ერთად ხელოსანს, რომელიც დააყენებს ამ კომპლექტს „ვზორზე“. საჭირო იქნება რესივერის გახვრეტა და კრონშტეინის ზედ დაყენება. ამით რესივერის გამძლეობა და რესურსი არ შემცირდება. ძალიან კარგ სამაგრებს უშვებს RS Products. მიაქციეთ ყურადღება, რომ თქვენ დაგჭირდებათ ასევე რესივერზე დასაყენებელი „პლატის“ ყიდვა, რომელზეც შემდგომ დაყენდება კრონშტეინი (უმეტესობა კრონშტეინებს ეს დეტალი არ მოყვება, იმიტომ რომ იგულისხმება, რომ იარაღი უკვე აღჭურვილია მაგით). იყიდეთ კალაშნიკოვის სისტემის იარაღისთვის განკუთვნილი სტანდარტული დეტალი (AK sideplate) და შესაძლებელი გახდება თქვენთვის სასურველი კრონშტეინის დაყენება და არჩევანიც იქნება ძალიან დიდი. ფასები კრონშტეინებზე მერყეობს 30 დოლარიდან 250 დოლარამდე და რამდენსაც გადაიხდით იმდენს მიიღებთ ანუ რაც უფრო ძვირია “კრონი” მით უფრო გამძლეა. „პლატის“ ფასი მერყეობს 10 დოლარიდან (დამზადებული ჩინეთში) 45 დოლარამდე (დამზადებული ბულგარეთში). როგორც ხედავთ ოპტიკის დაყენების ხარჯები შეიძლება თავისუფლად გაუტოლდეს იარაღის ფასს (ოპტიკის ფასს თუ ჩავთვლით). ეს არის „ვზორების“ ყველაზე დიდი და ალბათ ერთადერთი მინუსი. არსებობს სხვა ვარიანტიც ოპტიკის დაყენების, ისევე, როგორც ეს ხდება საბჭოთა სკს-ის ტიპის კარაბინზე. იცვლება იარაღის რესივერის ხუფი, უფრო გამძლე დეტალით, რომელიც რესივერზე მაგრდება სამ წერტილში და ბევრად უფრო სქელი და მყარია ვიდრე სტანდარტული დეტალი. აღსანიშნავია, რომ “ვზორზე” სტანდარტული ხუფიც პრაქტიკულად არ მოძრაობს მაგრამ ჩემი ღრმა რწმენით, ოპტიკა უნდა ყენდებოდეს ყველაზე მყარ დეტალზე იარაღში, რომელიც როგორც წესი რესივერია.

scope vz

 

გაითვალისწინეთ, რომ “ვზორზე” ექსტრაქცია ხდება ზევით, 12 საათის მიმართულებით. ოპტიკა უნდა ეყენოს რაც შეიძლება დაბლა და არ უშლიდეს მასრების ექსტრაქციას. სურათზე ასახულია ორი ვარიანტი ოპტიკის დაყენების, ხუფის გამოცვლით და გვერდითი სამაგრის გამოყენებით. 

რაც შეეხება კონდახებს, ყველაზე უბრალო ვზორები აღჭურვილია ორი ტიპის კონდახებით, ფიქსირებული პლასტმასის და დასაკეცი ფოლადის. ფიქსირებული კონდახი ძალიან კარგია და მე ის ძალიან მომწონს. ის მსუბუქია, მოსახერხებელია, თუმცა ოდნავ მოკლეც არის ჩემი აზრით. სამხედრო იარაღზე ყოველთვის ოდნავ მოკლე კონდახები ყენდება რომ შესაძლებელი იყოს სროლა ზამთრის სქელ ფორმაში ჩაცმულიც. რაც შეეხება დასაკეც კონდახს ის დამაკმაყოფილებელია მაგრამ რა თქმა უნდა ერგონომიკით ის ვერ შეედრება ფიქსირებულს. ჩვენ ,AR-15-ის მფლობელები, ძალიან დაჩაგრულები ვართ იმ ფაქტით, რომ ჩვენ საყვარელ იარაღზე შეუძლებელია კონდახის დაკეცვა რაც განპირობებულია იარაღის კონსტრუქციით. არა და დასაკეცი კონდახი საკმაოდ მოსახერხებელი რამ არის. დაკეცილი კონდახით ტაქტიკური კარაბინი ხდება უკიდურესად კომპაქტური, შესაძლებელია მისი დამალვა ტანსაცმლის ქვეშ, ადვილად ტრანსპორტირება, შესანახად არ არის საჭირო დიდი სეიფები და ჩანთები/კეისები. იმისთვის, რომ გაიზარდოს დასაკეცი რკინის კონდახის ერგონომიულობა საჭიროა რომ ა) კონდახის უკანა ნაწილი აღიჭურვოს ამორტიზატორით ან საფენით რომელიც ასე ადვილად არ იცურავებს ტანსაცმელზე, ხოლო კონდახის ღერძი უნდა აღიჭურვოს რაიმე იმპროვიზირებული სალოყით. რადიკალური ვარიანტია კონდახის ღერძი გადაიჭრას და ზედ დადუღდეს ახალი კონდახის რამა. ეს არც ისე ძნელია. ნორმალური ხელოსანი ვინც რკინასთან მუშაობს ასეთ კონდახს მაქსიმუმ ერთ საათში დაამზადებს, შემდეგ ის შეიღებება და ახალი კონდახიც მზად იქნება. იმისთვის, რომ სატნდარტული რკინის კონდახი უფრო მოსახერხებელი გავხადოთ შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას მაგალითისთვის მილების დასათბობი მასალა, რომელიც შემოეხვევა კონდახის ღერძს და გადაიხვევა იზოლაციური ლენტით. შესაძლებელია დამზადდეს ხის სალოზე რომელიც დამაგრდება ხრახნებით. მე ნეტში საკმაოდ ბევრი ვარიანტი მინახავს სტანდარტული რკინის კონდახის მოდერნიზაციის და ვარიანტები მხოლოდ მფლობელის ფანტაზიით არის შეზღუდული. იგივე ეხება კონდახის უკანა ნაწილს, ხედ აწეპებენ რეზინის ფირფიტებს ან აკრავენ რეზინის ამოტიზატორს, რომლის ფასი 15-24 დოლარია.  თუ ბიუჯეტი ამის საშუალებას გაძლევთ შესაძლებელია ახალი ტიპის კონდახის შეძენა. მაგალითად FAB defense უშვებს ძალიან კარგ მოდელს M4-VZP. ის ღირს დაახლოებით 120 დოლარი მაგრამ ამ ფასად თქვენ იღებთ კონდახს, რომელიც შეიძლება გადააწყოთ ისე რომ ის დაიკეცება თქვენთვის სასურველ მხარეს, აქვს რეგულირებადი სიმაღლეში სალოყე და რეგულირებადი სიგრძეში კონდახი. ეს მოდელი ხელმისაწვდომია, როგორც პოლიმერის ასევე ფოლადის გადაბმის მექანიზმით. ცხადია ფოლადის მოდელი გაცილებით უფრო ძვირიც ღირს. იგივე კომპანია უშვებს პოლიმერის ადაპტორს ბუფერით/ამორტიზატორით(Сollapsible Butstock Tube, ფასი 65 დოლარი), რომელზეც ყენდება AR-15-ის კონდახი. სხვადასხვა ფოლადის ადაპტორებს მათ შორის „ვზორზე“ AR15-ისთვის განკუთვნილი ბუფერის მილის და შესაბამისად კონდახების დასაყენებლად უშვებს StormWerkz (ფასი 50-60 დოლარი).

პრინციპში აქ მთავრდება სია იმისა თუ რა უნდა გაუკეთდეს “ვზორს” რომ ის გახდეს სრულფასოვანი ტაქტიკური კარაბინი ისე, რომ მისმა პატრონმა არ იგრძნოს თავი დაჩაგრული AR-15-ის პატრონის გვერძე. ჩვენ ყველა ცოცხალი ადამიანები ვართ, იარაღი უმეტესობისთვის მათ შორის ჩემთვის ცოტათი მაინც უფრო მეტია ვიდრე უბრალო ინსტრუმენტი (ზოგოსთვის ყველაფერია ინსტრუმენტის გარდა). ამას ვერ გავექცევით და ამიტომაც არაფერი ცუდი არ არის იმაში თუ ჩვენ გვინდა რომ ჩვენი იარაღი მაგრად/ტაქტიკურად გამოიყურებოდეს ან იყოს პერსონალიზირებული და უნიკალური. ეს ბუნებრივია. მიუხედავად იმისა რომ „სტოკ“ „ვზორიც“ და AR-15-იც საკმაოდ ეფექტური იარაღებია, პატარა ხელის შევლება და ორივე ხდება გაცილებით უფრო მოქნილი და მოსახერხებელი სისტემა ხოლო თუ ამავდროულად ის კარგადაც გამოიყურება და მფლობელში ჩნდება ესთეტიური სიამოვნება მისი ფლობისგან ამაში ცუდი არაფერი არ არის, უბრალოდ გახსოვდეთ ტაქტიკური “ტუნინგის” მთავარი წესი, ფუნქციონალურობა უპირველეს ყოვლისა.

რაც შეეხება უკვე ნახსენებ კომპანია FAB Defense-ს, ეს იზრაელში დაარსებული კომპანია არის “ვზორისთვის” აქსესუარების ყველაზე მსხვილი მწარმოებელი და ასორტიმენტიც საკმაოდ დიდია. პრობლემა მხოლოდ ის არის, რომ მისი პროდუქცია საკმაოდ ძვირი ღირს. ამ კომპანიას აქვს საკმაოდ საინტერესო პროდუქტებიც, მაგალითად “ხეკლერ&კოხის” სტილის ტელესკოპური კონდახი (hk style telescopic buttstock), რომელიც კარგი რამეა მაგრამ ღირს 265 დოლარი, ხოლო მათი წარმოებული კომპენსატორი მოდელი დელტა ღირს 319 დოლარი რაც უბრალოდ სასაცილოა. მიუხედავად ამისა არჩევანი არის დიდი და ხარისხიც არის კარგი. სრული ასორტიმენტის შეძენა შესაძლებელია საიტზე zahal.org. რომელიც მათ შორის აგზავნის პროდუქციას იზრაელის საზღვრებს გარეთ. რასაც მე დღეს ვხედავ მაძლევს მე იმედს, რომ ამერიკული მწარმოებლებიც დაიწყებენ აქსესუარების წარმოებას “ვზორისთვის” და მაშინ ფასიც დაეცემა. ეს იარაღი სულ უფრო პოპულარული ხდება და შესაბამისად მწარმოებლებიც შეეცდებიან დააკმაყოფილონ მოთხოვნა აქსესუარებზე და გაუმჯობესებულ ნაწილებზე. 10 წელზე მეტია ხალხი ტელევიზორის ეკრანებიდან უყურებს როგორ ებრძვის დასავლური კოალიცია ტერორისტებს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეებში, ისინი უყურებენ და ამჩნევენ იარაღებს რომლითაც შეიარაღებულები არიან ჯარისკაცები და მართლაც საოცარია როგორ გადმოიღებენ ხოლმე სამოქალაქო მსროლელები სამხედროების ჩვევებს უკვე ნახსენები ვერტიკალური სახელურების არ იყოს…..

ყველაფერი ამ სტატიაში აღწერილი არის მარტივი “ტუნინგი” რომელიც პრაქტიკულად ყველას შეუძლია განახირციელოს, გარდა ალბათ ოპტიკის დაყენებისა (გვერდითი სამაგრის გამოყენებით), რაც უნდა შეასრულოს კარგმა ოსტატმა. რა თქმა უნდა არის კიდე სხვა ეტაპებიც უკვე ძალიან მომთხოვნი მსროლელისთვის. სასხლეტის დამუშავბა მაგალითად. ასევე „ვზორზე“ არის დამალული მჭიდის ღილაკი და ზოგი ისე გადააკეთებს მას რომ გამოცვლა ერთნაირად ადვილი ხდება მარცხენა და მარჯვენა მხრიდან. იცვლება დაფარვა და ასე შემდეგ. საიდან დაიწყოთ და სად გაჩერდეთ ეს თქვენი გადასაწყვეტია, მთავარია არ აჩქარდეთ კარგად ჩამოყალიბდეთ რა გინდათ და გონივრულად შეარჩიეთ აქსესუარები. მე უკვე მესამეჯერ ვცვლი ამის გამო ლულის მოწყობილობას ჩემ კარაბინზე, იმის გამო რომ თავიდან კარგად არ დავფიქრდი.