მოკლედ “კოლიმატორების” შესახებ

November 13th, 2011

მოგახსენებთ, რომ მე ძალიან ხშირად მიწევს იარაღზე და დაკავშირებულ თემებზე საუბარი, ბევრი ადამიანი მისვავს ბევრ კითხვას.  მე რა თქმა უნდა, მიყვარს ამ თემაზე საუბარი, იმ პირობით თუ მე მისმენენ და გებულობენ რასაც მე ვიძახი. არავითარ შემთხვევაში მე არ ვარ გურუ ან მეგა-ექსპერტი, უბრალოდ წლების განმავლობაში მე დიდ დროს, ენერგიას და ფულს ვხარჯავ ცოდნის მიღებაზე, ამაში მე ასევე ხელს მიწყობს რამოდენიმე უცხო ენის ცოდნაც. ბუნებრივია, რომ ჩემს მიერ დაგროვილი ცოდნა და გამოცდილება განსაკუთრებულ ინტერესს წარმოადგენს სხვებისთვის და მათი სურვილი ეს ცოდნა მათ გაუზიარო ჩემთვის გასაგები და მისაღებია.  ვინც მე მიცნობს, იცის რომ მე არ მიყვარს კატეგორიულად რამის მტკიცება, მე შემიძლია კატეგორიულად ვიმეორო ფაქტები, მაგრამ ეს სულ სხვა რამეა. ჩემი აზრით კატეგორიულობა ის თვისებაა, რომელიც საერთოდ არ არის კარგი საქმეში, რასაც ქვია იარაღი და სროლა. გარდა ამისა სხვებთან საუბარი ან მათი მოსმენა ჩემთვის საინტერესოა იმით, რომ მე ხანდახან ვგებულობს იმ არასწორ და მცდარ მოსაზრებების/დოგმების შესახებ, რომლებიც გავრცელებულია ჩვენ ქვეყანაში იარაღის მოყვარულთა და მფლობელთა შორის, რაც მაძლევს მორიგ თემას ახალი სტატიისთვის. როგორც წესი მე ვამზადებ სტატიებს, რომლებიც ცოტათი მაინც ნათელს მოფენენ ხოლმე ამა თუ იმ საკამათო და სადაო საკითხებს. ხანდახან, როგორც წესი საკამათო არაფერი არც არის და სწორედ ეს არის ასახსნელი. ხანდახან უბრალოდ ყველა დადებითი და უარყოფითი მხარეებია ჩამოსათვლელი, რომ მკითხველმა არჩევანი თავად გააკეთოს. ნებისმიერი კამათისას ძალიან მნიშვნელოვანია, თქვენი პოზიცია ყოველთვის ახსნათ შესაბამისი არგუმენტებით, იმიტომ, რომ ვინც გისმენთ შეიძლება სიტყვაზე გენდოთ და ამით შეექმნას არასწორი წარმოდგენა რაიმე საკითხზე. რა თქმა უნდა არგუმენტების ხარსხს აქვს მნიშვნელობა, ამიტომაც არგუმენტების შეფასების საშუალება მსმენელს უნდა მისცეთ ყოველთვის. ეს ყველაფერი აქტუალური უნდა იყოს თქვენთვის თუ გაქვთ სერიოზული საუბარი, თუ ადგილი აქვს უბრალო ბლა ბლა ბლა-ს, მაშინ გამოთქმას და ინტონაციას უფრო მეტი მნიშვნელობა აქვს ვიდრე კარგ არგუმენტს. ეს სტატიაც, რომელსაც ეხლა გთავაზობთ სწორედ ასეთ თემას ეხება, რომელზეც ბევრი კამათობს მაშინ, როდესაც საკამათო უბრალოდ არაფერია. სტატია ინსპიირირებულია ერთი კონკრეტული პიროვნების აზრით, რომელიც მე მოვისმინე და ერთი ორი თემით, რომელსაც მე შემთხვევით გადავაწყდი რამოდენიმე დღის წინ ინტერნეტში ფორუმებზე. სტატია ეხება “დაპირისპირებას”  კოლიმატორების და კონვენციონალური სამიზნე მოწყობილობების მომხრეებს შორის. მოკლე შინაარსი ყველაფერი მოსმენილის არის შემდეგი: კოლიმატორები არის სათამაშოები, რომლებიც ადვილად ფუჭდება, მიზნად ისახავს დაარწმუნოს მსროლელი იმაში, რომ რამე ჯადოსსნური სამიზნით ის რამეს მოარტყავს და მე უფრო მაგრად ვისვრი “მუშკა ცელიკით”! ვიღაცას ასეთ პრიმიტიულ არგუმენტებზე პასუხი შეიძლება დროის უქმ ხარჯვად მოეჩვენოს მაგრამ სტატია, რომელიც ეხება ზოგადად რეფლექტორულ სამიზნეებს ე.წ. კოლიმატორებს, მათ ისტორიას, ამ მოწყობილობების დადებით და უარყოფით მხარეებს ყველა შემთხვევაში საინეტერსო იქნება. სტატია არ არის მეცნიერული/ენციკლოპედიური ნაშრომი, მისი მიზანია პოპულარულ/გასაგებ ენაზე აგიხსნათ ძირითადი, რაც ეხება იმას რასაც ჩვენთან კოლიმატორს ეძახიან, მისი მოწყობილობა, დანიშნულება და გამოყენება.
შეიძლება გაგიკვირდეთ მაგრამ პირველი აღნიშნული ტიპის სამიზნე მოწყობილობა გაჩნდა არ მეტი არც ნაკლები 111 წლის წინ. როდესაც 1900 წელს ირლანდიელმა ოპტიკის ოსტატმა და ტელესკოპეპების მწარმოებელმა სერ ჰოვარდ გრაბიმ შექმნა პირველი ასეთი რეფლექტორული ტიპის სამიზნე მოწყობილობა (სირცხვილია ბატონებო მოწყობილობის დანიშნულების კითხვის ქვეშ დაყენება, რომელიც ჩვენთან უკვე 100 წელზე მეტია). სერ ჰოვარდ გრაბიმ ძალიან კარგად იცოდა რას ქმნიდა. ეს არ იყო რაღაც შემთხვევითი აღმოჩენა. თავის ნაშრომში სახელად „სამიზნე მოწყობილობები დიდი და მცირე იარაღისთვის“ მან ძალიან გარკვევით ჩამოაყალიბა თავისი იდეა: სამიზნე მოწყობილობა, რომელიც იქნება ალტერნატივა რთულად გამოსაყენებელი რკინის სამიზნე მოწყობილობებისათვის, არ ექნება ისეთი ვიწრო ხედვის კუთხე, როგორც გამადიდებელ ოპტიკურ სამიზნეს, არ ექნება პარალაქსის ეფექტი და ამავე დროს თვალი იქნება დაცული ოკულარის დარტყმისგან“.

სერ ჰოვარდ გრაბი (1844 – 1931) და ნახაზი მის პატენტიდან #12108, რომელიც ასახავს პირველ რეფლექტორული სამიზნის სქემას

1901 წელს დოკუემნტში, რომელიც მან წარუდგინა დუბლინის სამეფო ორგანიზაციას, მან შემდეგნაირად დაახასიათა თავისი გამოგონება: “არის შესაძლებელი, რომ შუქის სხივმა გაანათოს სამიზნე და ისე გასწორდეს სროლის ტრაექტორისთან, რომ ტყვია მოხვდება იმ ადგილს, რომელიც განათებულია სხვივით, მაგალითად სამძებრო ფანარით შექმნილი. ცხადია ასეთი დანადგარი იქნება გამოუყენებელი გასაგები მიზეზების გამო, მაგრამ ის ჩვენ გვიჩვენებს, რომ შუქი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ჩვენი მიზნებისთვის. სამიზნე მოწყობილობა, რომელსაც ეხება ჩემი წერილი წარმოადგენს მოწყობილობას, რომელიც კი არ ანათებს უშუალოს სამიზნეს არამედ პროეცირებს მასზე იმას, რასაც ოპტიკურ მეცნიერებაში ქვია ვირტუალური გამოსახულების პროექცია”.

ასე გაჩნდა პირველი რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობა.  ”რეფლექტ” არის ინგლისური სიტყვა და ნიშნავს არეკვლას ან ანარეკლს. სავარაუდოთ პირველად ასეთი ტიპის სამიზნე მოწყობილობები გამოჩნდნენ 1918 წელს გერმანულ გამანადგურებლებზე. 1930 წლამდე რეფლექტორული სამიზნეები უკვე ეყენა პრაქტიკულად ყველა საბრძოლო თვითმფრინავზე და სხვა შეიარაღებაზე სადაც საჭირო იყო სწრაფი სროლა მოძრავ სამიზნეებზე (ჰაერსაწინააღმდეგო არტილერია, საბრძოლო გემების ქვემეხები და ასე შემდეგ).

რას წარმოადგენს რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობა? მიუხედავად არეული ტერმინოლოგიისა და სხვა და სხვა აღწერილობებისა მე შევეცდები, რაც შეიძლება მარტივად და მოკლედ ავხსნა მისი მოწყობილობა. რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობა წარმოადგესნ  ოპტიკურ სამიზნე მოწყობილობას გადიდების გარეშე, რომელშიც მსროლელი ხედავს სამიზნე ბადის განათებულ პროექციას. ანუ კოლიმატორი არის ოპტიკური სისტემა, რომელიც წარმოქმნის პარალელული სხივების ერთობლიობას, წერტილს (სამიზნე ბადეს), რომელიც პროეცირებულია უსასრულობაზე. არსებობს ბადის პროეცირების ორი მეთოდი, ამრეკლი დაფარვის ან დახრილი სარკის გამოყენებით.

რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობების ტიპები, ბადის პროეცირების მიხედვით.

 
მწარმოებლების განცხადებებით ბადის გამოსახულება ფოკუსირებულია უსაუსრულობაზე და შესაბამისად მსროლელი ხედავ სამიზნეს და მასზე „დადებულ“ სამიზნე ბადეს ერთ სიბრტყეში. ბადე არ იცვლის მდგომარეობას იარაღის მიმართ, რომელზეც ის არის დამაგრებული და ეს მიუხედავათ მასზე ხედვის კუთხისა.  პრინციპი რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობების მუშაობის არის ერთი და იგივე, თუმცა სხვა და სხვა მწარმოებლები სხვა და სხვა ტექნოლოგიებს იყენებენ, რომ წარმოებული სამიზნე მოწყობილობა აკმაყოფილებდეს კონკეტულ მოთხოვნებს.  როგოც წესი მწარმოებლის საიტზე ეს ტექნოლოგიები გასაგებად და მარტივად არის ახსნილი.

ტიპიური რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობის სქემა

 
შესწორებების შეტანა რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობაში,  ხდება დოლურების მეშვეობით, რომლებიც გადაადგილებენ კოლიმატორის შიგნით განლაგებული ელემენტს, რომელზეც დაყენებულია შუქის წყარო (LED/დიოდი). იცვლება არეკვლის კუთხე, იცვლება მოხვედრის წერტილი.
        მიუხედავად გავრცელებული მოსაზრებისა, რომ კოლიმატორებში არ არის პარალაქსის ეფექტი ეს ასე სინამდვილეში არ არის. პარალაქსის ეფექტი თავის თავად არსებობს, გამომდინარე ოპტიკური სამიზნის კონსტრუქქციიდან უბრალოდ ნაკლებად არის გამოხატული რეფლექტორულ სამიზნეებში, და გამომდინრე მათი გამოყენების ტიპიური მანძილებიდან და კონსტრუქციის თავისებურებებიდან ის ნაკლებად მოქმედებს სროლის შედეგებზე. სხვა და სხვა მწარმოებლების შემთხვევაში პარალაქსი სხვა და სხვა გვარად არის გამოხატული გამომდინარე მათი კონსტრუქციიდან  მაგრამ ეს ეფექტი არსებობს ნამდვილად.

ეს სურათი შესანიშნავი საიტიდან  The Encyclopedia of Bullseye Pistol არის დამოუკიდებელი და ზუსტი ექსპერიმენტის შედეგი, რომელიც გვიჩვენებს პარალაქსის ეფექტს და მის შესაძლო გავლენას სროლის შედეგებზე. სხვა და სხვა კუთხით ხედვისას მოხდა გადახრების დაფიქსირება და შედეგად ორ სხვა და სხვა კოლიმატორს ორი სხვა და სხვა პარალაქსისის ეფექტის შედეგად გამოწვეული გადახრები დაფიქსირდა.

მიუხედავად იმისა, რომ შეიძლება შეგექმნათ შთაბეჭდილება, რომ სამზინე მოწყობილობა არ არის რთული, მისი დამზადებისას საჭიროა უდიდესი სიზუსტე და ხარისხი, წინააღმდეგ შემთხვევაში თუ ეს სიზუსტე დაცული არ იქნება, შეუძლებელი გახდება ასეთი სამიზნით ზუსტი სროლა. გარდა ამისა სხვა და სხვა მწარმოებლები იყენებენ სხვა და სხვა მეთოდებს მათი ეფექტურობის გაზრდით, სპეციალიზირებულ მოდელებბში წერტილი ფოკუსირება ხდება ისე, რომ მაქსიმალური ეფექტურობა იყოს მიღწეული კონკრეტულ მანძილებზე, ე.წ „ტკბილი მონაკვეთები“, სადაც კოლიმატორის გამოყენება მაქსიმალურ ეფექტს იძლევა სიზუსტის მხრივ. გარდა ამისა საჭიროა, რომ სამიზნე მოწყობილობა იყოს საიმედოთ დაცული დაზიენებებისგან, ქონდეს ელემენტების ხანგრძლივი სიცოცხლის ციკლი და შესწორებების შეტანის მექანიზმი ზუსტად და საიმედოდ მუშაობდეს. სწორედ ეს განაპირობებს ფასის სხვაობას იაფი ჩინური და კარგი ხარისხის რეფლექტორული სამიზნეებს შორის.
დღევანდელი რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობები შეიძლება დაიყოს ორ ტიპად, დახურული მილებით და ღია ტიპის. კოლიმატორი განეკუთვნება ოპტიკური სამიზნეების ნაირსახეობას. ამას იმიტომ ვიძახი, რომ ჩვენთან მსროლელები კოლიმატორებს ოპტიკურ ხელსაწყოებათ რატომღაც არ თვლიან.

დახურული და ღია ტიპის რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობები. მარცხნივ Aimpoint CompM2, მარჯვნივ  ITL MARS.

არ უნდა აურიოთ ისინი ასე ვთვქათ „კლასიკურ“ კოლიმატორებთან და ჰოლოგრაფიულ სამიზნეებთან. კოლიმატორი ტრადიციული გაგებით არის სამიზნე მოწყობილობის ტიპი, რომელიც არ არის გამჭირვალე, და მის (მილის) შიგნით იმყოფება განათებული ბადე, რომელსაც ხედავს ერთი თვალი თვალი. დამიზნება ყოველთვის ხდება ორი თვალით. ხდება ერთდროულად ორივე თვალიდან გამოსახულების აღთქმა, ერთი თვალი ხედავს სამიზნე ბადეს გაუმჭირვალე კორპუსში, მეორე თვალი ხედავს სამიზნეს, ხოლო ტვინი აღითქვავს კომბინირებულ გამოსახულებას, ანუ სამიზნე ბადეს სამიზნეზე პროეცირებულს. ასეთი ტიპის სამიზნეები დიდიხანია აღარ გამოიყენება. ამის მიზეზი სავარაუდოთ არის ის, რომ სხვა და სხვა მხედველობის მქონე მსროლელი განსხვავებული ეფექტურობით გამოიყენებენ ასეთ სამიზნეს. მცირე დაღრვევები მხედველობაში (მაგალითად გეტეროფორიის თუნდაც ძალიან მსუბუქი ფორმა) და მათ შორის გადახრები მხედველობაში გამოწვეული სტრესით ან გადაღლილობით პირდაპირ აისახება სროლის შედეგებზე.
ჰოლოგრაფიული სამიზნე მეორეს მხრივ  არის ის სამიზნის ტიპი, რომელშიც სამიზნე ბადის პროეცირებისთვის გამოიყენება ჰოლოგრაფიული დამოსახულება, რომელიც იქმნება ლაზერული გამოსხივების შედეგად.
დღეს კოლიმატორის ქვეშ ავტომატურადიგულისხმება რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობა, მაგრამ ძირითადად რუსულ წყაროებში. დასავლეთში უფრო მიღებულია ტერმინი Reflex Sight, შემოკლებული Reflector sight-დან. ხშირად ამ სახელს უკავშირებენ რეფლექსურ სროლას, რომელსაც ხელს უწყობს ასეთი მოწყობილობა, რაც არასწორია. ასევე გავრცელებულია სახელი “Red Dot”/წითელი წერტილი, პოპულარული და მარტივი სამიზნე ბადის ტიპის მიხედვით. ჩვენ მას ჩვენთვის ჩვეული სახელით, კოლიმატორით მოვიხსენიებთ.   წითელი წერტილის – ერთ ერთი ყველაზე პოპულარული სამიზნე ბადის ტიპის ზომა იზომება კუთხის წუთებში (Minute of Angle). 5 MOA-ს ტოლი წერტილი და უფრო პატარა გაამოდგება ზუსტი სროლისთვის, ხოლო უფრო დიდი ზომის წერტილები გამოიყენება სწრაფის სროლისას ახლო მანძილებზე. რაც უფრო დიდია წერტილი მით უფრო სწრაფია ის დამიზნებაში მაგრამ შესაბამისად უფრო მეტად ფარავს სამიზნეს.
ეხლა, რაც შეეხება მსუბუქი ცეცხლსასროლი იარაღის კოლიმატორების განვითარების ისტორიას. 1970 წლამდე ასეთი ტიპის სამიზნე მოწყობილობეი შეზღუდულად ყენდებოდა მსუბუქ ცეცხლსასროლ იარაღზე. ცნობილია, რამოდენიმე ტიპის ასეტი სამიზნე მოწყობილობის მოდელი, რომელიც ყენდებოდა ცეცხლსასროლ იარაღზე გასული საუკუნის 40-ნი წლებიდან. 70-ნი წლების ბოლოს პირველად გაჩნდა ე.წ. „წითელი წერტილები“, სადაც სამიზნე ბადეს წარმოადგენდა მრგვალი წითელი წერტილი. პირველად ასეთი სამიზნის წარმოება დაიწყო შვედურმა კომპანია Aimpoint-მა. 1975 წელს მათ გამოუშვეს რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობა სახელით “Electronic”.  მას მერე რაც შესაძლებელია გახდა მსუბუი, მცირე ზომის და ელემენტების ხანგრძლივი სიცოცხლით კოლმატორების დამზადება, დაიწყო მათი ფართო გამოყენება, ტაქტიკურ, სამხედრო და სპოერტულ იარაღში.  ყველგან სადაც სროლა ხორციელდება ძალიან ახლო მანძიულებიდან 100-150 მეტრამდე და საჭიროა სიზუსტე და სისწრაფე სხვა და სხვა ტიპის კოლმატორები ფართოდ არის გავრცელებული.  საჯარისო სპეცრაზმებში კოლიმატორები გაჩნდა ასეთი დანაყოფების პერსონალის კერძო ინიციატივის წყალობით, ხოლო იქიდან გავრცელდა მთელს შეიარაღებულ ძალებში. დღეს კოლიმატორი წარმოადგენს ჯარისკაცის აუცილებელი  არჭუღვილობის ელემენტს პრაქტიკულად ყველა განვითარებულ ქვეყანაში . სამხედრო დანიშნულების ახალი იარაღის მოდელების ნაწილი თავიდანვე არის აღჭურვილი კოლიმატორებით, რომლებიც წარმოადგენენ  იარაღის განუყოფელ ნაწილს.

კამათის თემას რომ დაუბრუნდეთ, რომელი ჯობია კოლიმატორი თუ რკინის სამიზნე მოწყობილობები, მინდა პირდაპირ გითხრათ რომ საკამათო უბრალოდ არაფერია. რეფლექტორული სამიზნეები 100 წლის წინ იყო ჩაფიქრებული, როგორც უფრო სწრაფი და ადვილი დამიზნების საშუალება ვიდრე ტრადიციული “მუშკა/ცელიკი” და ასეთად შეიქმნენ. ეს არის თუ გნებავთ ფაქტი.

კოლმატორებს ბევრი დადებითი თვისება გააჩნია. ვინაიდან არ არსებობს ფოკუსირების საჭიროება ბადეზე, არ არის ასევე საჭირო თვალის დაშორება სამიზნე მოწყობილობისგან მის გამოსაყენებლად, როგორც ეს გამადიდებელ ოპტიკურ სამიზნეების გამოყენებისას ხდება. რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობის ხედვის კუთხე არის პრაქტიკულად შეუიარაღებელი თვალის ხედვის კუთხე, კიდევ ერთი ასეთი ტიპის სამიზნე მოწყობილობის უპირატესობა. სამიზნეზე და მასზე პროეცირებული წერტილზე/ბადეზე ფოკუსირებისას თავად სამიზნე მოწყობილობის კორპუსი რჩება ფოკუსის გარეთ (ამას ხელს უწყობს ასევე სამზერი ფანჯრის დიდი ფართი), ხოლო წითელი წერტილი/სამიზნე ბადე უკვე ფოკუსირებულია სამიზნეზე ანუ როგორც უკვე აღინიშნა პრაქტიკულად ერთ სიბრტყეში ჩანს. არ არის საჭირო ფოკუსირება სამ ერთმანეთისგან დაშორებულ ობიექტზე, როგორც ტრადიციული სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებისას სადაც თვალს უხდება სამი ელემენტის ერთმანეთთან გასწორება, “მუშკის”, “ცელიკის” და სამიზნის. ერთმანეთისგან დაშორებულ სხვა და სხვა ობიექტზე თვალის ფოკუსირება შეუძლებელია, რის გამოც ორი, სამი ელემენტისგან ჩანს ბუნდოვნად, ხოლო თვალი ხანგრძლივი და მრავალჯერადი ფოკუსირების გამო ერთმანეთისგან დაშორებულ ობიექტებზე მალევე იღლება. თვალის აგებულობა და მხედველობის ასეთი შეზღუდვები საერთოდ არ ახდენენ გავლენას სროლაზე კოლიმატორის გამოყენების დროს.

რეფლექტორული სამიზნის გამოყენებით დამიზნება შესაძლებელია მისგან თვალის დაშორების ნებისმიერი მანძილით.  ასეთი სამიზნე ერთნაირად ეფექტურია კარგი და ცუდი განათების პირობებში. ბადის/წითელი წერტილის განათების სიმძლავრის ვარირებით მიიღწევა მისი ადეკვატური გამოსახულება, როგორც ღამით ასევე დღისით მზიან ამინდში.   რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობა ქმნის უფრო სრულ სამიზნე სურათს, იმიტომ რომ სამიზნე ბადე პრაქტიკულად დაკიდულია ჰაერში და რკინის სამიზნე მოწყობილობები და იარაღი პრაქტიკულად არ იკავებენ ადგილს სამიზნე სურათში. ეს კი განსაკუთრებით ზრდის მოძრავ სამიზნეებზე სროლის ეფექტურობას. დამიზნება შესაძლებელია პრაქტიკულად ნებისმიერი კუთხით სანამ ჩანს სამიზნე ბადე. სროლისას ორივე თვალი ღიად არის, რაც განაპირობებს უკეთეს ხედვას სამიზნესი და ირგვლის არსებული ვითარების. ადამიანის ტვინი პრიორიტეტულად აღითქვავს გამოსახულებას დომინანტი თვალიდან და მეორე ღია თვალი არ შეგიშლით ხელს დამიზნებისას. არანაირი მუშკა ცელიკის გასწორება, ფოკუსირება სამიზნეზე, თვალის დახუჭვა, ბუნდოვანი მუშკა, არანაირი იარაღის სწორი აგდება და ასე შემდეგ. თუ თქვენ ხედავთ სამიზნეს და ზედ წითელ წერტილს, შეგიძლიათ ისროლოთ. ბევრი ვინც აყენებს კოლომატორებს იარაღზე, ვერ ხვდება, რომ დამიზნება ხორციელდება ორი ღია თვალით, ცდილობს კოლიმატორი გამოიყენოს ისევე როგორც “მუშკა-ცელიკი” ან ოპტიკური სამიზნე, იწყებს კოლიმატორში ჭვრეტას, როგორც საკეტის გასაღების ხვრელში (გეგონება შიგნით შიშველ ქალის დანახვას ელოდება). მიჩვეული ტრადიციულ რკინის სამიზნე მოწობილობებს ან ოპტიკურ სამიზნეს ის უბრალოდ ვერ ხვდება თუ რამდენად ადვილია რეფლექტორული სამიზნის გამოყენებით სროლა. ასე, რომ სანამ ნაჩქარებ და არასწორ დასკვნების გამოტანას დაიწყებდით ისწავლეთ მოწყობილობების სწორი გამოყენება! მაგალითი ცხოვრებიდან: ერთი ადამიანი აგინებდა გადაცემათა ავტომატურ კოლოფს, რომელიც მის მანქანაზე მწყობრიდან გამოვიდა. ასეთი სწრაფადფუჭებადი ნაგავი ჯერ არ მინახავსო. რაში იყო საქმე? ადგილიდან სწრაფად დასაძრავად ის ჯერ აჭერდა ბოლომდე აქსელერატორს და შემდეგ აგდებდა გადაცემათა კოლოფის სელექტორს D პოზიციაში ……

რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობებს დამატებით უპირატესობებს განეკუთვნება ასევე: რეფლექტორული სამიზნე მოწყობილობების ადვილი და სწრაფი ათვისება მსროლელის მიერ; შესაძლებლობა გამოყენებულ იქნას ღამის ხედვის ხელსაწყოებთან ერთად (შესაბამის მოდელებს აქვთ დამატებითი რეჟიმი, როდისაც სამიზნე ბადე ჩანს მხოლოდ ღამის ხედვის ხელსაწყოში). თოფის შემთხვევაში კოლიმატორის გამოყენებისას ყოველგვარი მნიშვნელობა ეკარგება თოფის მორგებულობას, კონდახის სიგრძეს, პიტჩს და ბალანსს. კოლიმატორის გამოყენება ასევე კარგია იმათთვის ვისაც აქვთ სუსტი მხედველობა და უჭირთ ამის გამო ტრადიციული “მუშკა-ცელიკის” გამოყენება.

ამ სურათიდან ჩანს ის რასაც ხედავს მსროლელი ღამით სროლისას კოლიმატორის გარეშე და კოლიმატორით. სამიზნე: ბეტონის ვერტიკალური ბოძის ფრაგმენტი. ფოტოკამერას ერთი ობიექტივი აქვს, რის გამოც კოლიმატორი ფარავს ხედვას, მაგრამ ორი თვალით დამიზნებისას ფოკუსს გარეთ დარჩენილი კოლიმატორის კორპუსის მხოლოდ ნახევრად გაამჭირვალე ჩრდილი თუ გამოჩნდება. ამავე დროს წერტილი და სამიზნე ერთ სიბრტუყეშია, ირგვლივ ყველაფერი ასევე კარგად ჩანს.  კოლიმატორის გარეშე სამიზნის ირგვლივ სურათი ბუნდოვანია, ფოკუსს გარეთ არის ისევე, როგორც სამიზნე. ”მუშკა” ფოკუსშია მაგრამ არ ჩანს, შეუძლებელია “მუშკის” და “ცელიკის”  გასწორება, მათი კონტურები ფარავენ ხედვას სამიზნე საერთოდ არ ჩანს. კოლიმატორის შემთხვევაში მეორეს მხრივ შესაძლებელია დამიზნული გასროლის განხორციელება.   

 ყველაფრის გააზრების შემდეგ რეფლექტორული სამიზნის/კოლიმატორის აშკარა და დიდი უპირატესობის გასაჩივრება ალბათ მხოლოდ წარმოქნის სამართლიან ეჭვებს ერთი მხარის კომპეტენტურობაში ან საერთოდ ინტელექტუალურ შესაძლებლობებში. მეტი არაფერი. ლაპარაკი და თუ ძლიან გნებავთ კამათი შესაძლებელია სხვა რამეზე. მაგალითად კოლიმატორების ფასზე, ან იმაზე თუ რას ვთმობთ იმისთვის, რომ ვისარგებლოთ ყველა ჩამოთვლილი უპირატესობით. უარყოფით მხარეებს ალბათ განეკუთვნება: კვების წყაროს არსებობა ბადის გასანათებლად და ცხადია ზოგადად კონსტრუქციის სირთულე „რკინის“ სამიზნე მოწყობილობებთან შედარებით.  ასევე თავისთავად ცხადია, რომ სამიზნე რაღაცას იწონის, გააჩნია გარკვეული გაბარიტები და როგორც ყველა მოწყობილობა ესეც შეიძლება მწყობრიდან გამოვიდეს. მოკლედ განვიხილოთ ყველა შესაძლებელი ნეგაატიური ფაქტორი.

1. ზომა და წონა. დაწყებული პირველი „წითელი წერტილიდან“ დღემდე, ნორმალური მწარმოებლის კოლიმატორები არასდროს არ იყო დიდი და მძიმე. თუ რუსებს აქვთ კოლიმატორები აგურის წონის, სადაც წონის ნახევარს წარმოიქმნება საოცარი კონსტრუქციის კრონშტეინი, დანარჩენ პატიოსანი მწარმოებლები არაფერ შუაში არ არიან. დღევანდელი კოლიმატორების წონა მინიმალურია, ხოლო კვების წყაროდ მცირე ზომის პრაქტიკულად საათის ელემენტები გამოიყენება.
2. გამძლეობა. ამ მხრივ ჩემი აზრით კოლიმატორის გამძლეობა პრაქტიკულად უტოლდება თვითონ იარაღის გამძლეობას, რომელზეც ისინი ყენდება. ძალიან გამძლე რკინის ან ალუმინის “კაფსულებში” მოთავსებული მექანიზმები, სქელი მინები განაპირობებენ საოცარ გამძლეობას. სამუშაო ტემპერატურები – 50 გრადუსიდან + 70 გრადუსამდე. ჰერმეტიული წყალგაუმტარი კორპუსები. განსხვავებით ოპტიკური სამიზნეებისგან ლინზების დაზიანება არ იწვევს ავტომატურად კოლიმატორის მწყობრიდან გამოსვლას.
3. კვების ელემენტები. ეკონომიური ბადის განათება არის ის, რითიც გამოირჩევა კარგი მწარმოებლის ოპტიკური სამიზნეები მათი იაფფასიანი ანალოგებისგან. აქ საათებზე აღარ არის ლაპარაკი, აქ არის ლაპარაკი კოლიმატორის უწყვეტი მუშაობის წლებზე. მაგალითად უწყვეტი მუშაობის რეჟიმი წერტილის განათების მაქსიმალური სიმძლავრით, Aimpoint CompM3-ის სამიზნეში შეადგენს 50 000 საათს. ანუ ელემენტების მუშაობის დრო უკვე წმიდა თეორიული საკითხია და მას არანაირი პრაქტიკული მნიშვნელობა არ აქვს. თუ 5/6 წელის მუშაობის დრო კოლიმატორის გათიშვის გარეშე თქვენთვის საკმარისი არ არის, შეგახსენებთ, რომ  არსებობენ რეფლექტორული სამიზნეები, რომლებსაც საერთოდ არ ჭირდებათ კვების ელემენტები ან არსებობენ სამიზნე მოწყობილობები კომბინირებული/ჰიბრიდული ბადის განათებით.
4. საიმედოობა. რამე კონკრეტული მაჩვენებელი მე ვერ ვიპოვე, ისევე, როგორც ცნობები გაფუჭებულ კოლიმატორებზე ძალიან ძალიან იშვიათია. სანამ ვინმე მე არ გამომიგზავნის ლინკს სარწმუნო ისტორიებით მიზეზის გარეშე მწყობრიდან გამოსულ “ტრიჯიკონეზბე” ან “ეიმპოინტებზე”, ჩავთვალოთ, რომ კოლიმატორები უკიდურესი საიმედოობით გამოირჩევიან. წერტილი.

ძალიან დიდი სურვილის შემთხვევაში კოლიმატორის გაფუჭება ნამდვილად შესაძლებელია, მაგრამ ალბათ უდაოდ შეიძლება დავასკვნად, რომ კოლიმატორული სამიზნე დღეს იმდენად საიმედოა რამდენადაც ეს შესაძლებელია მისი კონსტრუქციიდან გამომდინარე. ასევე შეგახსენებთ, რომ არც ტრადიციული რკინის სამიზმე მოწყობილობები მაინც და მაინც კარგად არ იტანენ მაგალითად დარტყმებს და მათი არევა და დაზიანება ასევე შესაძლებელია. რაიმე დამატებით შეზღუდვებს რაც შეეხება, ცხადია შესაძლებელია, რომ ბრძოლის დროს კოლიმატორის ლინზები დაბინძურდეს, მაგრამ ეჭვი მაქვს საკმაოდ დიდი ლინზის თითით გაწმენდა უფრო ადვილია ვიდრე “მუშკასა” და დამცავ ფრთებს შორის მოხვედრილი ტალახის ან თოვლის ამოქექვა. გარეთ განლაგებული დიოდი შეიძლება დაბინძურდეს, მაგრამ ასეთ სქემას სერიოზული მწარმოებლები პრაქტიკულად არ გამოიყენებენ და ეს სქემა გვხვდება მარტო რუსული წარმოების ან იაფფასიან ჩინურ კოლიმატორებში.

  

ეს არის ოთხი სკრინშოტი Daniel Defense-ის სარეკლმაო ვიდეოდან. ვიდეო არ ეხება ოპტიკას, არამედ ამ კომპანიის წარმოებულ იარაღს და მის ექსტრემალურ პირობებში ტესტირებას. პირველი კადრი, ტესტირება აფეტქებით. იარაღი ზედ დაყენებული Aimpoint-ის „კოლიმატორით“ და ასაფეთქბელი მასალა. მეორე კადრი უჩვენებს აფეთქევის სიმძლავრეს. მესამე კადრი, დაზიანებული კოლიმატორი. გასკდა ლინზა თუმცა სამიზნე მოწყობილობა მაინც მუშაობს და წითელი წერტილი მაინც ჩანს.. მეოთხე კადრი, ასეთი ტესტირების  შემდეგაც ხელსაწყო არა თუ მუშაობს არამედ არც არეულია.

რა ხდება რეალურად, ადასტურებს თუ არა რეალობა იმას, რომ კოლიმატორები ამართლებენ თავის დანიშნულებას? მიუხედავად იმისა, რომ მაგალითად აშშ-ში კოლიმატორები შედარებით ადრე გაჩდნენ, მათი მასიური გამოყენება და ათვისება დაიწყო მას, მერე რაც აშშ-ბმა გამოუცხადეს ომი ტერორიზმს. გაცილებით ადრე 1997 წელს აშშ-ის შეიარაღებულმა ძალებმა გააფორმეს კონტრაქტი შვედურ Aimpoint-თან და შეიძინეს CompM2 ტიპის კოლიმატორები (საჯარისო ინდექსი CCO M68). ამას წინ უძღვოდა კომერციული მოდელების გამოყენების პრაქტიკა ცალკეულ სპეცდანიშნულების რაზმებში, სადაც მათი შეძენა ხდებოდა კერძო ინიციატივით და საკუთარი სახსრებით. კოლიმატორების ათვისება ნელი ტემპებით და არადამაკმაყოფეილბლად მიმდინარეობდა, მანამ სანამ ფეხოსნები არ დაუპირისპირდნენ ახლო ბრძოლებში ტალიბანის მებრძოლებს ავღანეთში. ინსტრუქტორებს, სერჟანტებს და ოფიცრებს უბრალოდ არ ესმოდათ არც კოლიმატორების დანიშნულება არც ის თუ, როგორ უნდა მომხდარიყო მათი გამოყენების სწავლება და არც ის საერთოდ, რა შესაძლებლობები ქონდათ მათ. ხანგრძლივმა და აქტიურმა საბრძოლო მოქმედებებმა ხელი შეუწყო კოლიმატორების გავრცელებას და დღეს ის შედის ამერიკელი ჯარისკაცის სტანდარტულ აღჭურვილობის კომპლექტში.  კოლიმატორების უცხოური მოდელების საკუთარი სახსრებით შეძენის პრაქტიკა ფართოდ არის გავრცელებული რუსეთის შეიარაღებული ძალების, პოლიციური და ანტიტერორისტული დანაყოფების მებრძოლებს შორის. როგორც ჩანს საბრძოლო გამოცდა კოლიმატორმა წარმატებით ჩააბარა. თუ ის მუშაობს ჯარისკაცის იარაღზე ქვიშიან გავარვარებულ ერაყში და გაყინულ მთიან ავღანეთში, დიდი ალბათობით ის ბოლომდე დააკმაყოფილებს ყველაზე პრეტენზიული სამოქალაქო მსროლელის მოთხოვნებსაც. დღეს მწარმოებლები უშვებენ კოლიმატორებს, რომლებსაც შეუძლიათ გაუძლონ ხანგრძლივ ექსპლუატაციას საბრძოლო მოქმედებების პირობებში, ხოლო კოლიმატორების კვების სისტემების სიცოხლის უნარიანობა და კონსტრუქციის შედარებითი სირთულე უკვე დიდიხანია გადავიდა თეორიულ სიბრტყეში და პრაქტიკული გამოყენების თვალსაზრისით არანაირ მნიშვნელობას არ წარმოადგენს. დღეს მე სრული პასუხისმგებლობით შემიძლია გამოვიტანო დასკვნა, რომ კოლიმატორი არის ინდივიდუალური ცეცხლსასროლი იარაღის გარკვეული სახეობების სტანდარტული და განუყოფელი ნაწილი, თუ გნებავთ ისეთივე ბუნებრივი, როგორც რკინის სამიზნე მოწყობილობა. დღეს მხოლოდ ერთი რამე თუ შეაჩერებს სამოქალაქო მსროლელს კოლიმატორის შეძენისგან. ეს არის ფასი. ის დღეს ვარირებს 400 დოლარიდან ეკონომიურ მოდელებბში 1000 დოლარამდე სრულყოფილ საბრძოლო მოდელებისთვის.

არგუმენტი: ”მე ისედაც კარაგ ვისვრი ყოველგვარი ოპტიკები გარეშე” არ დასტურდება პრაქტიკული სროლის სამყაროში, სადაც მათ შორის ექსტრა კლასის მსროლელები იყენებენ კოლიმატორებს მასიურად პისტოლეტებზე, მოკლე მანძილებზეც სწრაფი სროლისას ხოლო გრძელ იარაღზე პრაქტიკულად ყოველთვის, თუ ეს დაშვებულია იმ კლასის წესებით, რომელშიც ასპარეზობენ.  სურათზე  ჯესი აბატე, რომელმაც მოიგო  2011 წლის Bianchi Cup, შეჯიბრება რომელიც ითვლება პისტოლეტიდან სროლის უიმბილდონად. იარაღი: კასტომიზირებული M1911 აღჭურვილი კოლიმატორით.

ეს ყველაფერი რაც ეხლა ამ სტატიასი დაიწერა ცხადია არ ნიშნავს, რომ უნდა დარჩეთ მხოლოდ კოლიმატორის იმედზე.  უბრალოდ უნდა ისწავლოთ ეფექტური გამოყენება ყველაფრის, რაც თქვენ განკარგულებაში არის, იქნება ეს ოპტიკური სამიზნე გადიდებით, კოლიმატორი, ლაზერული სამიზნე, ტრადიციული “მუშკა-ცელიკი” თუ ობოლი ლატუნის ბურთულა თქვენი თოფის ლულის წვერზე. უბრალოდ, როგორც ერთ დროს თქვა ცნობილმა ექსპერტმა მასად აიუბმა: თუ არის რამე, რაც გააუმჯობესებს თქვენი სროლის შედეგებს, ვერ ვხედავ ვერაფერს საპირისპიროს რომ არ იქონიოთ ის თქვენ იარაღზე.

პს

სტატია საკმაოდ რთული გამოდგა მოსამზადებლად, და დიდი დრო წაიღო. სიმართლე გითხრათ არ ვარ კმაყოფილი შედეგით. იმედია ყველაფერი გარკვკევით და გასაგებად არის ახსნილი.  თუ გაქვთ შენიშვნები, კითხვები, პრეტენზიები და საჩივრები, მომწერეთ და გპირდებით არც ერთ წერილს უპასუხოდ არ დავტოვებ.

საუკეთესო ტაქტიკური გლუვლულიანი თოფები და მოდიფიკაციები

November 1st, 2011

 

 

უკვე საუკუნეზე მეტია „პომპები“ ჩვენთან არის და ერთგულებით გვემსახურებიან, მაგრამ როგორც ასი წლის წინ ისე დღესაც ისინი რჩებიან ძალზე კონსერვატიულ იარაღად, რომელსაც გაკვრით თუ შეეხო  ის ტექნოლოგიური პროგრესი, რომელსაც ზოგადად ქონდა ადგილი ამ პერიოდის განმავლობაში. თვითონ იარაღის ტიპი აქ არაფერ შუაში არ არის. ავიღოთ მაგალითისთვის შაშხანები და კარაბინები გრძივად მოძრავი საკეტით (ე.წ. ბოლტები).   ეს კლაისკური სქემა დღესაც არსებობს და ამ ტიპის იარაღის მოდელები ძალიან მრავალრიცხოვანია.  ”ბოლტების” მოწყობილობა პრინციპში  უცვლელია: ფოლადის რესივერი, საკეტი და ლულა ჩალაგებული ხის ან კომპოზიტურ კონდახში, მაგრამ პროგრესმა მოგვიტანა არც ისე ცოტა რამ: კომპოზიტური ლულები; ბედინგი; მცველები გუმჯობესებული კონსტრუქციით; რეგულირებადი სასხლეტები; სწრაფად მოსახსნელი ოპტიკის კრონშტეინები და ასე შემდეგ. არაფერს არ ვიძახი თვალისთვის უხილავ გაუმჯობესებებზე, რომლებიც გამოწვეულია მაგალითად ლულების დამზადების ტექნოლოგიების განვითარებით. გარდა იმისა ტაც ეხლა ავღწერე  გაჩნდა ამ კლასის იარაღის მეორე თაობაც, ალუმინის ბლოკზე აწყობილი მოდულური სნაიპერული სისტემები, რამაც ”ბოლტის” სქემა თავისი შესაძლებლობების ხარსხობრივად უფრო მაღალ დონეზე აიყვანა.   „პომპა“ მეორეს მხრივ პრაქტიკულად რჩება ისევ იგივე „პომპად“, როგორიც ის იყო 100 წლის წინ.

ყველა ტაქტიკური ”პომპის” ბაბუა: Winchester Model 1897 Trench Gun და ….


”თანამედროვე” მისი ანალოგი Mossberg 590A1,  მიუხედავად ერთ საუკუნიანი სხვაობისა ასაკში, საბრძოლო საექსპლუატაციო თვისებებით ორივე პრაქტიკულად ერთნაირია.

ცხადია გარკვეულ ცვლილებებს რა თქმა უნდა ქონდა ადგილი მას შემდეგ რაც ვინჩესტერის 1897 წლის მოდელის საბრძოლო მოდიფიკაციის დებიუტი მოხდა. გამარტივდა ”პომპების” კონსტრუქცია, გაუმჯობესდა ტექნოლოგიები (წარმოების გაიაფების მიზნით). მაგალითად რესივერების კონსტრუქცია შეიცვალა, მსუბუქმა შენადნობებმა ჩაანაცვლა ფოლადი. დღეს ალბათ მხოლოდ Remington 870 და Ithaka 37 (მოდელი Featherlight) გამოდის ფოლადის რესივერებით, ყველა დანარჩენ თოფში რესივერები მსუბუქი შენადნობებისგან არი დამზადებული. რა თქმა უნდა არაფერი ცუდი ასეთ შენადნობებში არ არის იმ შემთხვევაში თუ მათი გამოყენება ხდება სწორედ, მაგრამ ფოლადი მაინც ფოლადია. ფოლადის ჩაქუჩი უფრო დიდიხანს მოგემსახურებათ ვიდრე ალუმინის. და ალუმინი და ზოგადადა მსუბუქი შენადნობები გაჩნდა იარაღში სწორედაც რომ ეკონომიის მიზნით.  უბრალოდ გერმანული ”ფოლკსპისტოლეების” შემდეგ ტექნოლოგიები იმდენად განვითარდა, რომ შესაძლებელი გახდა ასეთი შენადნობებსიგან დამზადებული იარაღი ყოფილიყო საკმარისად გამძლე.

რომ გადახედოთ მწარმოებლების კატალოგებს, დიდი დიდი ნახოთ ტაქტიკური მოდელები პიკატინის სამაგრებით, შავი პლასტმასისი ფურნიტურაში, ერთი ორი მოდელი სრულყოფილი სამიზნე მოწყობილობებით. მაინც და ამინც დიდი არჩევანი არ არის.  მართალია ბოლო დროს ინეტრესი და მოთხოვნა ტაქტიკურ მოდელებზე გაიზარდა და ეს მოდელების გამაზეც  დადებითად აისახა, მაგრამ ისეთი შთაბეჭდილება გრჩება, რომ მწარმოებლები არ აქცევენ საკმარის ყურადღებას ამ ტიპის თოფებს. მაშინ როდესაც მაგალითად ნახევრად ავტომატური თოფები მუდმივად პროგრესირებენდა  იმყარებენ პოზიციებს. წარსულს ჩაბარდა ასევე მათი არასაიმედოობა სხვა და სხვა ტიპის ვაზნებთან. დღეს ნახევრად ავტომატური თოფები პრაქტიკულად ისეთივე საიმედოები არიან, როგორც ნებისმიერი სხვა იარაღი, რომელიც იყენებს დენთის წვის შედეგად წარმოქნილ ენერგიას გადატენვის ციკლის შესასრულებლად. შეიძლება ითქვას, რომ დღეს ასეთი ავტომატიკის სქემები განვითარების პიკს მიაღწია. როგორც მინიმუმ საიმედოობის, უნივერსალურიბის და გამძლეობის მხრივ.  მოკვდება „პომპები“? არ მგონია. ორლულიანი თოფები ხომ ცოცხალია? პომპებსაც დარწმუნებული ვარ დიდიხნის სიცოცხლე აქვს წინ. ჯერ ჯერობით უნივერსალურობის, ფასის, საიმედოობის, საცეცხლე ძალის, გამძლეობის შეფარდებით „პომპა“ კონკურენციის გარეშეა. შეიძლება მიზეზი ასევე არის „პომპის“ შექმნის ისტორია. იაფი, მუშა თოფი, უტილიტარული ინსტრუმენტი არანაირი არისტოკრატიულობა და ესთეტიკა. გინახიათ ვინმეს „პომპა“ კაკლის ფესვის კონდახით, მოოქროვილი და ძვირფასი გრავირებით? მე არა. ის ხიბლი რაც აქვს ტრადიციულ სანადირო გლუვლულიან იარაღს ”პომპას” არ ქონდა არასდროს. ძალიანაც კარგი თუ ესეა. პირადად მე საბრძოლო იარაღის სპარტანული გარეგნობა უფრო მომწონს ვიდრე ჩუქურთმები თოფზე, რომლებსაც არანაირი პრაქტიკული სარგებლობა არ მოაქვს.

ყველაზე უჩვეულო მცდელობები „პომპის“  სქემის გაუმჯობესების. მარცხნივ რუსული მცდელობის შედეგი: РМБ 93. რადიკალური გადაწყვეტილებები არ აისახა რადიკალურად საბრძოლო თვისებებზე, რის გამოც 90-ნი წლების დასაწყისიდან დღემდე ეს თოფი ეკზოტიკურ და ნაკლებად გავრცელებულ იარაღებს განეკუთვნება. მარჯვნივ არანაკლებ ეკზოტიკური სამხრეთ აფრიკული MAG-7. არასტანდარტული მოკლე ვაზნების გამო ასევე არ არის გარცელებული და არ სარგებლობს განსაკუთრებული პოპულარობით.


როგორც უკვე ავღნიშნე დასაწყისში, ბოლო დროს მოთხოვნა ტაქტიკურ იარაღზე და მათ შორის „პომპებზე“ საგრძნობლად გაიზარდა. იარაღის ნაწილების და აქსესუარების მწარმოებლები ცხადია პასუხობენ გაზრდილ მოთხოვნებს და თუ გნებავთ მოდას ყველაფერ ტაქტიკურზე და უშვებენ პროდუქციას, რომელიც სხვა და სხვა ხარისხით მნიშვნელოვნად ზრდიან ”პომპების” ეფექტურობას. ისინი სთავაზობენ მომხმარებელს აქსესუარების და კომპონენტების ძალიან ფართო არჩევანს, როგორც შედარებით მარტივ „გაჯეტებს“, ასევე საკმაოდ რთულ და ძვირად ღირებულ მოწყობილობებს, როგორებიცაა მაგალითად  კონდახები უკუცემის შემცირების მექანიზმებით, დახვეწილი წინა სახელურები ინტეგრირებული ფანრებით და მართვის მოწყობილობებით. ასევე რა თქმა უნდა უმაღლესი ხარისხის ოპტიკური სამიზნე მოწყობილობები მათ შორი სპეციალურად გლუვლულიან იარაღზე გამოსაყნებლად. სხვათაშორის უაზრო დავამ კოლიმატორების და „რკინის“ სამიზნე მოწყობილობების აპოლოგეტებს შორის იმდენად აუტანელი და აბსურდული ფორმები მიიღო, რომ გპირდებით ამ თემასაც დეტალურად გავშლი სულ მალე ცალკე სტატიის სახით. ჯერ ჯერობით უნდა მოვახდინო ფაქტის კონსატატაია, და ვთვქა რომ ოპტიკა მასობრივა არის შემოსული პრაქტიკულად ყველგან სადაც საქმე ეხება იარაღს და სროლას, ხოლო ოპტიკური მოწყობილობები ძალიან დახვეწილი და საიმედოებია. ეს ძალიან კარგია და მისასალმებელია.

Knoxx-ის მიერ წარმოებული დაპატენტებული ტელესკოპური კონდახი უკუცემის შემცირების მექანიზმით და Surefire-ის სახელური ინტეგრირებული ტაქტიკური ფანარით. ალბათ ორი ყველაზე საჭირო და პოპულარული მოწყობილობა, რომელიც შეიძლება დაყენდეს  „პომპაზე“.


„პომპის“ ძლიერი მხარე ასევე არის მისი „ბუნებრივი“ მოდულური დიზაინი. კონსტრუქციის სიმარტივიდან გამომდინარე, მას ადვილად ეცველბა ნებისმიერი დეტალი, და სხვა დეტალის დაყენებისას არანაირი მორგება და გადაკეთება არ ესაჭიროება. ლულა, მჭიდი, კონდახი, დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის ბლოკი, საკეტი, სახელური,ყველაფერი ადვილად და მარტივად იხსნება და იცვლება. ამიტომაც „პომპის“ მომხმარებელი თავისუფალია არჩევანში. ერთი რესივერის ბაზაზე მან შეიძლება ააწყოს ბატებზე სანადირო თოფი, გრძელი 60სმ-ნი ლულით და მოსახსნელი ლულის შევიწროებებით ან მოკლე „entry gun”, პისტოლეტის ტარით, დამოკლებული ლულით, კარებების შესამტვრევად და შენობაში შესაღწევად. ამისთვის საჭირო იქნება რამოდენიმე ხრახნის დაშვება და რამოდენიმე დეტალის მეორეთი შეცვლა. დაგჭირდებათ მხოლოდ ერთი ორი ინსტრუმენტი, რომელიც ნებისმიერ სახლში მოიძებნება.


Remingon 870 MCS, მოდულური ”პომპის” კომპლექტი და შესაძლო მოდიფიკაციების რამოდენიმე ვარიანტი.

ეს სიკეთეებს რაც შეეხებოდა, ეხლა კიდე გადავიდეთ ნეგატიურ მხარეებზე. ერგონომიკა, კვლავ რჩება ბევრი „პომპის“ სუსტ მხარედ. უპირველეს ყოვლისა ეს ეხება ალბათ მცველის განლაგებას. Mossberg 500 არის მეფე, როდესაც საქმე ეხება ერგონომიკას. მცველი ზუსტად იქ არის სადაც საჭიროა, რესივერის უკანა ზედა მხარეზე. ერთნაირად ადვილად მოსახერხებელი მარჯვენა და მარცხენა მხრიდან მსროლელისთვის. ყველა დანარჩენ თოფს მცველი არის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის კორპუსზე დაყენებული. ასევე ძალიან მოსახერხებელია მოსბერგზე ვაზნის მიწოდების სქემა, სადაც მიმწოდებელი დაკეტილ საკეტზე არის შეწეული იარაღის შიგნით, ხოლო მჭიდი თავისუფალია, რის გამოც სწრაფა მისი ვაზნებით შევსება არის ძალიან  ადვილი და კომფრტული.

რკინის დამუშავების ახალი მაღალტექნოლოგიური მეთოდები და დაფარვები, ასევე არ შეეხო  ”პომპებს”. როგორც წესი მათ ყველაზე იაფი ტექნოლოგიების და მასალების გამოყენებით აწყობენ. გამონაკლისი ალბათ მაინც იტალიური ბენელის თოფებია, მაგრამ ჩემი აზრით ეს თოფები ძალიან ძვირი ღირს, რითიც ირღვევა იარაღის ფართო მასებისთვის ხელმისაწვდომობის პრინციპი. „პომპა“ არ უნდა ღირდეს ძვირი.

სამწუხაროა, რომ საგრძნობლად დაეცა ყველაზე სუფთა სისხლიანი „პომპების“ ხარისხი. ეს ეხება, ახალი გამოშვებების როგორც Remington 870-ს ასევე მოსბერგს. “იტაკაზე” ვერაფერს ვერ ვიტყვი, ეს იარაღი, რომლის წარმოება ცოტახნის წინ აღდგა მე ცოცხლად არ მინახავს და მასზე ჯერ ბევრი გამოხმაურებაc არ არის, რომ მათი ანალიზით რაიმე შეფასების გაკეთება იყოს შესაძლებელი.  პრაქტიკულად ისე გამოდის, რომ ამ მწარმოებლების მხოლოდ შედარებით ძვირადღირებულ სამხედრო და პოლიციურ მოდელებს აქვთ მისაღები ხარისხი. აქ არ იგულისხმება ხარვეზები, რომლებიც მაქსიმუმ ესთეტიურ მხარეს ეხება, ლაპარაკია უკვე ხარვეზებზე, რომლებიც იარაღის საიმედო ფუნქციონირებაზე ახდენს სერიოზულ გავლენას. ევროპული მწარმოებლების ბენეელის და ფაბარმის თოფები ამ მხრივ გამოირჩევიან ყოველთვის დამზადების და შესრულების მაღალი ხარისხით. FABARM Trainer-ის შემდეგ Mossberg  500 იყო ჩემთვის ერთგვარი შოკი.  ანუ ასე უხეშად შესრულებული თოფი მე არ მეგონა თუ შეიძლებოდა აწყობილიყო აშშ-ში. უბრალოდ მოსბერგი მუშაობს, და რაც მთავარია მისი „ტუნინგი“ ადვილია, ნაწილების არჩევანი ფართეა.


ნაწილების და მოდიფიკაციების ვარიანტების სიუხვემ და ასევე უპირატესმა ერგონომიკამ განაპირობა ის ფაქტი, რომ მოსბერგმა ჩაანაცვლა ჩემ არსენლაში ფაბარმი. სტანდარტული სანადირო თოფი გადაიწყო თაქტიკურ/თავდაცვის იარაღად.   დაყენდა კონდახი Blackhawk! NRS, ”ცევიო” Hogue, პატრონტაში Tac Star, წინა სამიზნე მოწყობილობა Hi-viz Flame, ლულის ”რადიატორი” Mossberg. ასეთი მოდიფიცირების საერთო ღირებულება არ აღემატება 180 დოლარს.


მესმის, რომ „პომპა“ არის უტილიტარული ინსტრუმენტი, მაგრამ რაღაცა წარმოების ხარისხის ზღვარიც უნდა ალბათ არსებობდეს. ამ მხრივ იტალიელები, როგორც უკვე ავვღნიშნე გაცილებით წინ არიან წასულები ვიდრე ამერიკელები. თუმცა მარტო ეს საკმარისი არ არის.


ალბათ ყველაზე დახვეწილი და შორს წასული „პომპა“. Benelli Nova, პოლიმერის რესივერი, ოფციონალური უკუცემის შემცირების მექანიზმი, განსაკუთრებული ანტიკოროზიული თვისებები. სამწუხაროდ მცველი კვლავ ყველაზე მოუხერხებელ ადგილას არის განლაგებული. კიდევ ერთი ნაკლი  - კონდახის გამოცვლის შეუძლებლობა.


სიტუაცია, რომელიც მე ეხლა ავღწერე რადიკალურად იცვლება თუ საქმეში ერთვებიან სპეციალური სახელოსნოები, რომლებიც ასრულებენ ისეთ სამუშაოებს, რომელსაც ჩვეულებრივი მომხმარებელი ვერ განახორციელებს. ანუ აქ მარტო ნაწილების გამოცვლაზე უკვე არ არის ლაპარაკი. ჩემ შემთხვევაში მე შემოვიფარგლე მხოლოდ ნაწილების გამოცვლით და ახალი კომპონენტების დაყენებით. მაგრამ მე ვერ შევცვლი დაფარვას, ვერ დავაყენებ რეგულირებად და სრულყოფილ სამიზნე მოწყობილობებს, ისევე როგორც ვერ დავაყენებ მაგალითად კომპენსატორს. ყველაფერს ამას „იქ“ ასრულებენ სპეციალიზირებული კომპანიები, რომლებსაც ყავთ შესაბამისი კვალიფიკაციის სპეციალისტები და აქვთ საჭირო მოწყობილობები და დანადგარები. რეგულირდება სასხლეტები, იცვლება დაფარვები, დეტალების მორგება ხდება ხელით. პროფესიონალურად ყენდება უნივერსალური სამაგრები, კომპენსატორები და ასე შემდეგ. ასეთი „პომპის“ ფასი იზრდება 1300-1600 დოლარამდე თუ საქმე ეხება სერიოზულ კომპანიებს, როგორებიცაა მაგალითად Wilson Combat ან NightHawk Custom. მაგრამ საბოლოო პროდუქტი არის მაქსიმუმი, რისი მიღებაც შესაძლებელია ამ სისტემიდან. ჩემი აზრით სასხლეტის დახვეწის და მოძრავი დეტალების მორგების შემდეგ, მაღალტექნოლოგიური დაფარვა და გამძლე მექანიკური სამიზნე მოწყობილობები არის ყველაზე სასარგებლო და საჭირო მოდიფიკაციები, რომელიც შეიძლება განახორციელოს პროფესიონალურმა სახელოსნომ.

Nighthawk Custom-ის მიერ მოდიფიცირებული Remington 870 ტიპის ”პომპები”. ფასი 1350 USD.  სამუშაოების ჩამონათვალში მათ შორის შედის: ლულის არხის გადაკეთება Vang Comp System, ალუმინისგან  ფრეზირებით დამზადებული პატრონტაში, ჰიდრავლიკური უკუცემის შემცირების მექანიზმი, კერამიკული Perma Kote™ დაფარვა სხვადასხვა ფერებში და ასე შემდეგ და ასე შემდეგ. სურათი მწარმოებლის საიტიდან.


განსაკუთრებულად სამწუხაროა, რომ დღემდე ნორმალური სამიზნე მოწყობილობები ქარხნულ „პომპებზე“ არის იშვიათობა. მგონი, რომ პატარა ლატუნის „მუშკა“ ლულის ბოლოზე დროა ჩაბარდეს წარსულს.  სრულყოფილი უკანა და წინა სამიზნე მოწყობილობების არსებობა ხდის შესაძლებელს განახორციელოთ ეფექტური სროლა 100 მეტრის მანძილზე და ცოტათი კიდე უფრო შორს. რაც მთავარია სროლა იქნება ზუსტი და სწრაფი. ე.წ. Ghost Ring ტიპის პროფესიონალური სამიზნეები ალბათ საუკეთესოა. არაფერი მაქვს საწინააღმდეგო კოლიმატორების გამოყენებისა. წითელი წერტილის ტიპის სამიზნე მოწყობილობებმა დღეს მიაღწიეს დახვეწილობის და საიმეოობის განსაკუთრებულ დონეს. უკიდურესად გამძლე და საიმედო, უწყვეტი მუშაობის დრო ათასობით საათს აღწევს. მიუხედავად ამისა მათი ზომა და წონა არის ძალიან მცირე. მინუსი მხოლოდ ერთია: ფასი! რომელიც იწყება დაახლოებით 400 დოლარიდან, ნორმალურ ქვეყანაში. ჩვენთან ჯერ უნდა იშოვოთ კარგი ოპტიკა  და თუ იშოვეთ მაშინ ეს ფასი მინიმუმ ორჯერ მეტი იქნება.

Aimpoint Micro T1, ერთ ერთი კარგი არჩევანი კოლიმატორებს შორის. ძალიან გამძლე, საიმედო , ამავე დროს მსუბუქი და კომპაქტური.   ფასი დაახლოებით 500 USD.  12 კალიბრის თოფს ,ძლიერი უკუცემის გამო გაუძლებს მხოლოდ საუკეთესო ხარისხის ოპტიკა.


რაც შეეხება კონკრეტული სისტემების არჩევანს, აქ პრონციპში მე ვიტყოდი, რომ იდეალური „პომპა“ ჯერ არ შექმნილა. რას ვგულისხმობ ამაში? თავს უფლებას მივცემ და შემოგთვავაზებთ ჩემ ვარიანტს ამ კითხვაზე პასუხის. ყველა სისტემას თუ იარაღის მოდელს აქვს თავისი დადებითი და სუსტი მხარეები, რომლებიც სუბიექტურად აღითქმება კონკრეტული მომხმარებლის მიერ.  მიუხედავად იმისა, რომ ყველა დღეს არსებული ცნობილი მწარმოებლის სისტემები მექანიკუარდ საიმედო და გამძლეა მე მაგალითად არ მომწონს და მიუღებლად მიმაჩნია მცველის პოპულარული განლაგება დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მოდულზე. ამ მხრივ მოსბერგი ყველას უსრწებს. ძალიან მომწონს საკეტზე რადიალურად განლაგებული საბრძოლო ბჯენები ბენელიზე და ვინჩესტერ 1300-ზე მაგრამ ვისურვებდი ფოლადის რესივერს ნაცვლად მსუბუქი შენადნობისგან დამზადებულისა. ჩემი აზრით იდეალური „პომპა“ იქნებოდა ფოლადის რესივერით, როგორც რემ 870, ღია დასატენი ფანჯრით და მცველით რესივერის უკანა მხარეს, როგორც Mossberg 500-ზე. ასევე ასეთ პომპას უნდა ქონდეს საკეტი, რომელიც იკეტება პირდაპირ სავაზნეზე რადიალურად განლაგებული საბრძოლო ბჯენებით. იარაღი უნდა იშლებოდეს ისევე, როგორც Mossberg 500 მაგრამ საკეტის ამოღებას არ უნდა ჭირდებოდეს რესივერის დაშლა.  Mossberg 500-ს მოგეხსენებათ გადატენვის მექანიზმის ელემენტები მთლიანად ცილდება რესივერს, ინსტრუმენტების გამოყენების გარეშე. ვისურვებდი ასევე ღია დასატენ ფანჯარას, როგორც მოსბერგში. ფოლადის რესივერი მძიმეა, მაგრამ მაგალითად რემ 870-ები უძლებენ ვაზნის დეტონაციას მისი მიწოდებისას ანუ სავაზნეს გარეთ ვაზნის აფეთქებას. ეს ხდება იშვიათად, ძალიან იშვიათად მაგრამ ეს ხდება. ასეთი სცენარის დროს ფოლადის რესივერი განიცდის დეფორმაციას, იარაღი მწყობრიდან გამოდის, მაგრამ რემონტს ექვემდებარება. ასეთი ინციდენტისას ნებისმიერი მსუბუქშენადნობიანი რესივერი უბრალოდ დაინგრეოდა. თუ ეს არ არის საკმარისი, ვიტყვი, რომ ფოლადის რესივერის მოდერნიზირებისას მას მეტი გამძლეობა აქვს, ტუ მასზე რამეს აყენებთ. მაშინ როდესაც მაგალითად შენადნობიან რესივერზე თუ აყენებთ პატრონტაშს, სამონტაჟო ხრახნის გადაჭერით შესაძლებელია მისი – რესივერის დეფორმირება. საკეტს არ დარჩება ადგილი სამოძრაოთ და იარაღი დროებით მაგრამ მწყობრიდან გამოვა. ბჯენების განლაგებას, რაც შეეხება ეს უკვე ჩემი პირადი ახირებაა. რატომღაც მგონია, რომ სიმეტრიულად განლაგებული ბჯენები უფრო გამძლე და საიმედო იქნება ვიდრე ერთი ბჯენი, როგორც ფაბარმში ან მოსბერგში. გადატენვის მექანიზმის დაშლა ინსტრუმენტების გარეშე, როგორც Mossberg 500-ში, მხოლოდ გაზრდის იარაღი წმენდის ხარისხს, რაც კარგია მაგრამ არა პრინციპული. დამზადების ხარისხით იდეალური ”პომპა” უნდა ახლოს იდგას ბენელის ან ფაბარმის თოფებთან, რომლებსაც ეს კომპანიები დღეს უშვებს.   ამ ჩამოთვლილი თვისებების მქონე „პომპა“ იქნებოდა ჩემი აზრით ალბათ საუკეთესო თავის კლასში.  თუ ვლაპარაკობთ ”პომპის” სერიოზულ მოდიფიცირებაზე, რა თქმა უნდა თქმა უნდა უკვე  არსებობს ბენელის ტაქტიკური მოდელები, რომლებიც ძალიან სრულყოფილები და ადეკვატურად დაკომპლექტებულია. შესაბამისად ახლოს იდგება კასტომიზირებულ რემინგტონთან ან მოსბერგთან. ასევ  პროფესიონალურად კასტომიზირებული „პომპის“ და მაგალითად Benelli Nova ფასი პრაქტიკულად ერთნაირია, მაგრამ პირველს აქვს ის უპირატესობა, რომ ის არის სპეციალურად თქვენთვის და თქვენი სპეციფიკაციებით დამზადებული, ეს კიდე ძალიან მნიშვნელოვანია მაგალითად, როდესაც თქვენ თქვენი ჯიბიდან იხდით თქვენ ფულს და გარდა გაზრდილი საბრძოლო და საექსპლუატაციო თვისებებისა, საკუთარ თავზე და სპეციფიკაზე მორგებისა, დამატებით გინდათ მიიღოთ ცოტათი მეტი, მაგალითად თუნდაც  „ექსკლუზიურობის“ და განსაკუთრებულობის შეგრძნება.

მფლობელის თვალით – Walther G22

October 23rd, 2011

Walther G22 გრძელი ლულით. საკეტი “შებრუნებულია” ცაციასთვის. იარაღი აღჭურვილია ვალტერის ლაზერული სამიზნით, და ვალტერის 3X9 ოპტიკური სამიზნით.

 სანამ ამ სტატიაზე მუშაობას შეუდგებოდი, შეგახსენებთ, რომ მე მქონდა ორი სხვა და სხვა Walther G22 ტიპის კარაბინი, გრძელი და მოკლე ლულებით.  მე ყოველთვის ხაზს უსვავ ერთ მარტივ და მნიშვნელოვან პრინციპს: არ შეიძლება გადაწყვიტო დაწერო ყველასთვის ხელმისაწვდომი სტატია იარაღზე და გქონდეს პრეტენზია ობიექტურობაზე თუ არ გქონია მეტნაკლებად ხანგრძლივი ურთიერთობა იარაღთან, რომელზეც წერ.  ჩემ ბლოგზეც არის ძალიან ზოგადი და მიმოხილვითი მოკლე (და არც ისე მოკლე), სტატიები სხვა და სხვა იარაღებზე. მათ შესახებ დავწერე მხოლოდ იმიტომ, რომ ჩემთვის ხელმისაწვდომი გახდა საკმარისი რაოდენობის და ხარისხის მასალები, საჭირო იმისთვის, რომ დაწერილიყო საინტერესო, სრულყოფილი მიმოხილვითი სტატია. მინიშნება, რომ სტატია მომზადებულია უცხოურ ან ინტერნეტში არსებულ მასალებზე ასევე მოსდევს ასეთ სტატიებს. ეს იმისთვის, რომ მკითხველმა იცოდეს, რომ ეს სტატია არის კომპილაცია სხვა წყაროებიდან მირებული ინფორმაციის.  აბსოლუტური უმეტესობა სტატიების წერია იარაღებზე, რომელიც მე მქონდა და, რომელმაც ჩემ ხელში გაიარა ტესტირების და შესწავლის გარკვეული ციკლი. იგივე ეხება ამ სტატიას, გერმანულ მცირეკალიბრიან კარაბინზე Walther G22-ზე. როგორც უკვე ავღნიშნე, მე მქონდა ორი ასეთი იარაღი, გრძელი და მოკლე ლულებით, ერთი ოპტიკური სამიზნით, მეორე კოლიმატორით აღჭურვილი. ორივე იარაღს ეყენა ლაზერული სამიზნე მოწყობილობა. სწორედ ამ იარაღზე, კონსტრუქციის და ექსპლუატაციის თავისებურებებზე და იმ აქსესუარებზე, რომლებიც მოყვება მას, მექნება ლაპარაკი ამ საკმაოდ ვრცელ სტატიაში. ამ სტატიის წაკითხვისას დამერწმუნეთ თქვენ ეს იარაღი უკეთესად გეცოდინებათ ვიდრე მისი მფლობელების 99.9%-ს.

რას წარმოადგენს ეს იარაღი? ეს არის მცირეკალიბრიანი ნახევრად ავტომატური თვითდამტენი კარაბინი, ერთადერთი ჩემთვის ცნობილი ამ კლასის იარაღი, რომელიც აგებულია ე.წ. „ბულპაპის“ სქემით, როდესაც დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის ნაწილი, მჭიდი და საკეტი განლაგებულია სახელურის უკან პრაქტიკულად კონდახის შიგნით. ასეთი განლაგება განაპირობებს იარაღის შედარებით მცირე საერთო სიგრძეს. მოკლე ვერსიის შემთხვევაში საერთო სიგრძე არის 720მმ, აქიდან ლულის სიგგრძე აბსოლუტურად ადეკვატური 520მმ-ია. შედარებისთვის პოპულარული კარაბინი ТОЗ 99 შედარებისთვის სიგრძეში არის 980მმ, ხოლო ლულის სიგრძე 536მმ. როგორც ყველა ამ კლასის იარაღი, ასევე Walther G22 იყენებს თავისუფალ საკეტს. დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმი დახურულ ჩახმახიანია. მოთავსებულია შენადნობისგან დამზადებულ ორ ნაწილიან რესვირეში, რომელიც განლაგებულია პლასტმასის კონდახის შიგნით.  იარაღი „იკვებება“ ცალ რიგიანი 10 ვაზნიანი მჭიდებიდან. თუ არ ჩავთვლით მჭიდის ძირებს ისინი კონსტრუქციით იდენტურია Walther P22-ის მჭიდების. კარაბინის თავისებურებაა ის, რომ მეორე სათადარიგო მჭიდი ასევე ინახება იარაღში. კონდახის უკანა ნაწილში ის ხახუნის ძალის მეშვეობით ფიქსირდება მის შიგნით. იარაღი საკმაოდ მძიმეა, მხოლოდ ცარიელი  კარაბინი, იწონის 2.7 კგ-ს.

ლულა ჩვეულებრივი ხრახნებით მაგრდება შენადნობისგან დამზადებულ რესივერში, ერთი ხრახნის საშუალებით. თუ მას დაუშვებთ, ლულა ადვილად მოცილდება რესივერს. მოკლე მოდელებზე ლულის ბოლო აღჭურვილია ხრახნებით და დამცავი თავსახურით.   ლულაზე დამაგრებულია პლასტმასის კორპუსის ნაწილი, ასე რომ თავისუფლად ლულის “დაკიდება” შეუძლებელია. სამაგიეროდ ის კარგად დაცულია დაზიანებისგან, მაგალითად დავარდნის დროს.  ლულია ძალიან მაღალი ხარსხისაა და მისი არხი და არხის და ხრახნების დამუშავება უნაკლოა. ასევე ლულაზე არის დამაგრებული წინა სამიზნე მოწყობილობა, პლასტმასისგან დამზადებული, მის ნაწილს წარმოადგეენს ასევე ქვევიდან განლაგებული უნივერსალური „პიკატინის“ სამაგრი, რომელზეც ყენდება ვალტერის ლაზერული სამიზნე ან რაიმე სხვა მოწყობილობა ანალოგიური სამაგრით. მეორე სამაგრი „ცევიოს“ ქვეშ არის განლაგებული და საკმაოდ გრძელია. მესამე სამაგრი AR15-ის სტილში შესრულებულ  სახელურის ზევიდანაა განლაგებული. სახელური პირობითი სახელია, იმიტომ რომ იარაღის ბალანსის გამო, ამ სახელურით მისი გადატანა შეუძლებელია. სახელურის უკანა მხარეს განლაგებულია საოცარი კონსტრუქციის გასაშლელი უკანა სამიზნე მოწყობილობაა. საოცარი, იმიტომ, რომ მე ასეთი დეტალი ჯერ არ მინახია, ის იწევა მაღლა და ფიქსირდება ხახუნით. ციფერბლატივით „ცელიკი“ შიგნით ტრიალებს და 6 სხვა და სხვა პოზიცია აქვს, 6 სხვა და სხვა სიმაღლის. პოზიციები ციფრებით აღნიშნულია და  ჩანს ხვრელში, მაგრამ მხოლოდ კარგი განათებისას. „ციფერბლატი’ არ ფიქსირდება და პატარა ხახუნიც საკმარისა რომ ის გადაირთოს. ძალზედ უაზრო და არ მომერიდება ვთქვა, რომ კურიოზული კონსტრუქციაა. კარგია, რომ უველაფერი პლასტმასისაა და ბევრს არ იწონის.  შესაძლებელია იარაღის “ჩაკეტვა” სპეციალური გასაღებით, რომელც მას კომპლეტში მოყვება. ეს გამორიცხავს იარაღის არასანქცირებულ გამოყენებას. ცხადია თუ კარაბინი მოიპარეს მას ადვილად ‘გახსნიან”, მაგრამ მოზარდს ან პატარა ბავშვს გაუჭირდება მშობლების დაუკითხავად, დაუფლებული იარაღიდან გასროლის განხორციელება.

Walther G22-ის მარტივი საკეტი. ორი ღერძი, ორი დამაბრუნებელი ზამბარა, პლასტმასის ბუფერი ბოლოში. ბრტყელ დამრტყმელს ქვეშ აქვს მოქცეული ზამბარა (გარედან არ ჩანს და არ დაკარგოთ ის), ხოლო საკეტში ის მაგრდება ერთი საპირისპიროდ  გაყრილი შტიფტით. ქვევით მარცხნივ დევს  ფირფიტა მასრების ამრეკლით (მინიმუმ ორი სხვა და სხვა ფორმის არსებობს) და საკეტის სახელეური თავისი ხრახნით.

როგორც ყველა ბულპაპის შემთხვევაში, გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ განსხვავებით ტრადიციული დიზაინის შაშხანებისგან, საჭიროა დამატებით უზრუნველყოფა იმის, რომ იარაღის გამოყენება შეძლოს, როგორც ცაციამ ასევე მარჯვენა მხრიდან მსროლელმა. შესაბამისად ეს გათვალისწინებულია Walther G22-შიც. ყველაფერი ამ იარაღში ორმხრივია, ქამარის სამაგრებიც კი, რომელთა დაყენება შესაძლებელია კარაბინის ორივე მხარეს.  მასრების ექსტრაქციის მიმართულების შეცვლა G22-ში  არის საკმაოდ ადვილი, მაგრამ მხოლოდ იმისთვის ვინც ცოტათი მაინც ერკვევა იარაღის კონსტრუქციაში და იარაღის დაშლა აწყობის მარტივი უნარჩვევები გააჩნია. ამ პროცედურის შესასრულებლად საჭირო იქნება ერთი სახრხახნისი და რკინის ვიწრო ღერძი ან ვიწრო ლურსმანი. მთელი ციკლის ზუსტ აღწერას მე არ დავიწყებ, მხოლოდ ზოგადი ახსნით შემოვიფარგლები. უფრო ზუსტ და ილუსტრირებულ ინსტრუქციებს ინტერნეტში ადვილად იპოვით. ესეიგი მასრების ექსტრაქციის მიმართულების შესაცვლელად უნდა ჯერ დაშალოთ იარაღი. ამისთვის უნდა დაუშვათ ხრახნი, რომელიც განლაგებულია კონდახის ქვედა ნაწილში, ორ მჭიდს შორის, ამოადგოთ მცველის წინ განლაგებული შტიფტი და როდესაც იარაღი „გაიხსნება“ უნდა მოხსნათ სასხლეტის ბერკეტი და ამის შედეგად რესივერი დატოვებს პლასტმასისი კონდახს. უნდა ახადოთ რესივერის ზედა პლასტმასის ხუფი, შემდეგ ამოაგდოთ ორი შტიფტი, რომელიც კრავს რესივერის ორ ნახევარს, ამოიღოთ საკეტი (ფრთხილად რომ დამაბრუნებელი ზამბარები შორს არ გაფრინდნენ), დაუშვათ ხრახნი, რომელიც იჭერს საკეტის სახელურს და გადააყენოთ ის მეორე მხარეს. ექსტრაქტორის კბილს და მის ზამბარას საკეტში იჭერს ერთი შტიფტი. ამოაგდეთ ის და კბილი ზამბარიანად გადააყენეთ მეორე მხარეს. შემდეგ ისევ დაამაგრეთ ისინი შტიფტით. მასრის ამრეკლი წარმოადგენს რკინის ფირფიტას, რომელიც თავსდება რესივერზე მარცხენა ან მარჯვენა მხარეს, შესაბამისად აწყობისას მას დაამაგრებთ მეორე მხარეს. აწყობისას პლასტმასის ხუფები ასევე იცვლიან ადგილს.

 ყურადღება!!! რესივერის გახსნისას ხელით დაიკავეთ საკეტის შემაკავებელი და მჭიდის მცველი, რომლებიც რესივერის ორ ნახევრებს შორის არიან განლაგებული! წინააღმდეგ შემთხვევაში ადვილად დაკარგავთ ორივე ამ ნაწილის პატარა ზამბარებს! მეორე იარაღზე, რომელიც მე მერგო, ორივე ეს ზამბარა იყო დაკარგული. თუ მჭიდის მცველი, რომელიც გამორიცხავს გასროლას თუ მჭიდი არ არის იარაღში, მუშაობდა კარგად, ზამბარის გარეშე დარჩენილი და უკვე თავისუფლად მოძრავი საკეტის შემაკავებელი ხანდახან ტოვებდა საკეტს ღია  მდგომარეობაში, მიუხედავად იმისა, რომ მჭიდში კიდე იყო ვაზნები.  მე მარტივად მოვიქეცი, ორივე ეს ნაწილი ამოვიღე და შევინახე უჯრაში. მჭიდის მცველი მე ისედაც არ მინდოდა იარაღში და პრინციპში საკეტის შემაკავებლის გარეშეც ცხოვრება შემიიძლია. სამაგიეროდ იარაღის დაშლა აწყობა საგრძნობლად გაადვილდა.  პრინციპში სხვა ზამბარების მორგებაც შესაძლებელია, მაგრამ უბრალოდ მეზარება „ჩალიჩი“. ეს დეტალები, რომ არ დაიკარგოს, დაშლისას შეიძლება რესივერი ნაწილობრივ მოათავსოთ ცელოფანში. თუ ზამბარები ამოხტება, ისინი დარჩებიან ცელოფანში და არსად არ გაფრინდებიან. აიარაღის აწყობისას განსაკუტრებული ყურადღება მიაქციეთ ამ ორ ელემენტს. აწყობისას მათი ისევე, როგორც სასხლეტის ბერკეტის სწორი განლაგება ილუსტრირებულია ინსტრუქციაში, რომელიც იარაღს მოყვება.

ზევით, მჭიდის მცველი ხვეული ზამბარით, ქვევით საკეტის შემაკავებელი ასევე თავისი ზამბარით.

ადგილი რესივერზე, რომლის ქვეშაც არის განლაგებული მჭიდის მცველი და მის მოპირდაპირე მხარეს საკეტის შემაკავებელი. ისარი საკეტის უკან მიუთითებს მარკირებულ ჩახმახზე, თუ თეთრი რგოლი ჩანს (როგორც სურათზე), ესეიგი ჩახმახი დაშვებულია, თუ არა ესეიგი შეყენებულია. კიდევ ერთი უსაფრთხოების ზომა.

თუ ნახმარ Walther G22-ს ყიდულობთ, მჭიდის შემაკავებლის ზამბარის არსებობა შეიძლება დადგინდეს მარტივი წესით იარაღის დაშლის გარეშე. ააყირავეთ იარაღი და გადატენეთ. ზამბარის გარეშე დარჩენილი შემაკავებელი გრავიტაციის ძალის გამო ამოქმედდება და საკეტს დაბლოკავს. თუ დეაქტივირებულ მჭიდის მცველზე თვალის დახუჭვა შეიძლება, ისევე როგორც საჭირო დიამეტრის ხვეული ზამბარის მორგება,  შემაკავებელის არ არსებობა უკვე წუნია, ხოლო მისი ზამბარა არ არის ხვეული და საჭირო გახდება ცოტათი უფრო მეტი წვალება.  ხვეული ზამბარის გარეშე დარჩენილი მჭიდის მცველი უპრობლემოდ მუშაობდა,  თუმცა უსაფრთხოების მოსაზრებებიდან გამომდინარე ასეთი მცველის ნდობა არ შეიძლება, ამიტომ ჯობია ის საერთოდ მოიხსნას. დაშლა აწყობისას პრობლემატური იქნება ასევე საკეტის რესივერში მოთავსება. ანუ ჯერ უნდა აიწყოს ბუფერი, ორი ზამბარის ღერძი და ზამბარები უნდა შემდეგ გაიყაროს საკეტში, შეიკუმშოს ერთდროულად და მოთავსდეს რესივერის შიგნით. რამოდენიმე ცდა დაგჭირდებათ სანამ მიაგნებთ მეთოდს, რომელიც თქვენთვის საუკეთესო აღმოჩნდება. დაუმატეთ ამას არც თუ ისე ადვილად იარაღის აწყობისას ადგილზე გასაჩერებელი საკეტის შემაკავებელი და მჭიდის მცველი, ასევე რესივერის პლასტმასის თავსახური, ხუფები და მიხვდებით რასთან გექნებათ საქმე ყოველი სროლის შემდეგ. საჩალიჩოა, მოუხერხებელია, გაგონებთ ლეგოს კონსტრუქტორს, მაგრამ მალე “დაამუღამებთ” და ალბათ მიეჩვევით. გაითვალისწინეთ რომ ხრახნის დაჭერისას, რომელიც იჭერს რესივერს კონდახში, მისი ბოლომდე დაჭერა გამოიწვევს იმას, რომ მჭიდი ღილაკზე დაჭერისას არ ამოვარდება თავისუფლად და დარჩება იარაღში. კიდე უფრო ბოლომდე ძალით მისი დაჭერა გაართულებს საკეტის მოძრაობას. ასე რომ ნუ დაუჭერთ მას ბოლომდე, უბრალოდ იმ მომენტამდე სანამ მჭიდი თავისუფლად ვარდება ღილაკზე დაჭერისას. მე ასე ვაკეთებდი და პრობლემები არ შემქმნია.  სულ ეს არის რაც უნდა იცოდეთ იარაღის დაშლა აწყობაზე.  მთლიანობაში ჩემი აზრით,  G22-ის გართულებული დაშლა-აწყობა არის ამ იარაღის ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი მინუსი. მცირეკალიბრიანი იარაღი უნდა ადვილად იშლებოდეს, იმიტომ, რომ ნახევრადავტომატური მცირეკალიბრიანი იარაღის ავტომატიკა ძალიან მგძნობიარეა დაბინძურების მიმართ და სულ უნდა იყოს კარგად გაწმენდილი და დაზეთილი იმისთვის, რომ საიმედოდ მუშაობდეს. გარდა ამისა .22lr ვაზნები საკმაოდ ბინძური შეიძლება იყოს და ბევრ წვის პროდუქტებს ტოვებდეს ლულაში და იარაღის მექანიზმების შიგნით.  სხვაობა ბინძურსა და სუფთას შორის Walther G22-ში იგრძნობა. დაბინძურებული დამრტყმელის არხის გამო დაფიქსირდა მასრაზე სუსტი დარტყმის რამოდენიმე შემთხვევა.ასევე ბინძური და დაუზეთავი G22 კატეგორულ უარს აცხადებდა Lapua-ს ფირმის Polar Biathlon-ის მარკის ვაზნების მონელებაზე.   ჩემი ვარაუდით და სროლის შედეგებით, ვაზნები არ იყო კარგ კონდიციაში.  ვგულისხმობ დენთის მდგომარეობას.

იარაღის ორმხრივი მცველი. უხნაური და არატრადიციული,  მაგრამ მუშაობს და თანაც ორმხრივია. უკანა სამიზნე მოწყობილობა გაშლილია

მგონი კონსტრუქცია საკმარისად ავხსენი, იმისთვის, რომ შეგექმნათ შთაბეჭდილება ამ იარაღზე. რა შეიძლება დავამატო? თავში არაფერი არ მომდის. უცნაური, ძალიან უცნაური, ფუტურისტული ფორმები და კონსტრუქცია. მას არ აქვს არაფერი საერთო იმასთან, რაც მე აქამდე მინახია. ვერ ვიტყოდი, როომ ასეთ დიზაინს მოაქვს რაიმე დამატებითი უპირატესობა გარდა შემცირებული სიგრძისა, თუმცა ეს ალბათ არ არის ცოტა ნამდვილად.

საიმედოობა და სიზუსტე. ჩემი გამოცდილებით ზოგადად ნახევრად ავტომატები ნაკლებად ზუსტია ვიდრე „ბოლტები“. მიზეზი ამის მე ზუსტად არ ვიცი, თუმცა ყველა ნახევრად-ავტომატს, რომლიდანაც მე მისვრია ქონდა არარეგულირებადი უხეში სასხლეტები. შეიძლება ეს არის ძირითადი მიზეზი. ხოლო თუ თქვენ გეგონათ, რომ იცოდით რა არის ცუდი სასხლეტი, Walther G22-ის შემდეგ თქვენ მოგიწევთ გადახედოთ თქვენ შეხედულებებს ცუდ სასხლეტზე. Walther G22-ის სასხლეტი წააგავს წყლის პისტოლეტის სასხლეტს. გრძელი და მძიმე, საოცრად არაინფორმატიული. ეს Walther G22-ის ნაკლი არაა, ეს არის თითქმის ყველა „ბულპაპის“  ასე, რომ ვთქვათ გენეტიკური სენი, იმიტომ, რომ სასხლეტი უკავშირდება დანარჩენ მექანიზმს ძალიან გრძელი ბერკეტის მეშვეობით. გეორგ კელერგენი (კომპანია Kel Tec-ის დამაარსებელი), როდესაც ქმნიდა თავის „ბულპაპის“ სქემის სნაიპერულ სისტემას, ცალკე და განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა სასხლეტის კონსტრუქციას და საკმაოდ რთული მექანიზმი შექმნა, თუმცა ნაწილობრივ ეს სენი განკურნა. Walther G22-ის შემთხვევაში სასხლეტის დახვეწა პრაქტიკულად შეუძლებელია. არის თუ არა ეს მნიშვნელოვანი „პლინკერში“ (პლინკერი, მცირეკლაიბრიანი იარაღი რომელიც გამოიყენება გასართობი სროლისთვის)? ალბათ არა. პირიქით გამოუცდელ ხელებში ასეთი სასხლეტი უფრო უსაფრთხოა. არჩევანი თქვენზეა, მაგრამ მე თუ მინდა მაქსიმალური სიზუსტე (მაგალითად ერთი ნახვრეტი სამიზნეზე 10 გასროლიანი სერიის შემდეგ 50 მეტრზე) Walther G22-ს ავარიდებდი თავს, მხოლოდ მისი სასხლეტის გამო. თქვენ კიდე მკითხველებს გირჩევთ, რომ თუ გინდად სიზუსტე უნდა იყიდოთ არაავტომატური იარაღი, რომელიც განკუთვნილია სპორტული სროლისთვის ან როგორც მინიმუმ აქვს დაკიდული სქელი ლულა და რეგულირებადი სასხლეტი. მცირეკალიბრიანი იარაღი გარდა სპორტული მოდელებისა არის იაფი იარაღი. იაფი მასალები, იაფი შესრულება, საუკეთესო შემთხვევაში მისაღები ხარისხი. მაღალ და სტაბილურ შედეგებს ასეთი იარაღისგან არ უნდა ელოდოთ.

სროლისას ყველაფერი, რაც მე ზემოთ დავწერე დადასტურდა. სიზუსტის შეფასებისას მე ვხმარობ ჩემ საკუთარ სიზუსტის სატანდარტებს. დახურულ ტირში, სადაც გამორიცხულია გარეშე ფაქტორების გავვლენა, მაგიდიდან კარგ „სამოყვარულო“ მცირეკალიბრიან შაშხანას საშუალო სიგრძის ლულით და აღჭურვილი ოპტიკური სამიზნით, შეუძლია სტაბილურად ისროლოს ჯგუფები 15-დან, 25 მმ-მდე, ნორმალური ვაზნების გამოყენების შემთხვევაში რა თქმა უნდა. Walther G22-ის შემთხვევაში ის ასე ვთქვათ ზედა ზღვარზე იმყოფება. ანუ 25-35 მმ-ი საშუალოდ. 50 მეტრის მანძილზე გრძელ და მოკლე ლულას შორის სხვაობა სიზუსტეში არ შემიმჩნევია. სროლები ხორციელდებოდა დახურულ ტირში, მაგიდიდან,  რაც გამორიცხავდა გარეშე ფაქტორების ზემოქმედება სროლის შედეგებზე. რამოდენიემ საიტზე G22-ის აღწერილობით, მითითებულია, რომ იარაღს შეუძლია ისროლოს 6.4მმ-ნი ჯგუფები 50 მეტრზე. ვერც დავადასტურებ და ვერც უარყოფ, მაგრამ ასე მგონია, რომ G22-ის სიზუსტის პოტენციალი მე პირადად ჯერ ბოლომდე ვერ გამოვიყენე.

ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ იარაღი  კარგად მუშაობდა სუსტ (სტანდარტული ან ხმის სიჩქარეზე დაბალი სისწრაფის) და ცუდი ხარისხის ვაზნებით, ასევე უპრობლემოდ აწვდიდა ვაზნებს, ტყვიის სხვა და სხვა ფორმებით, მათ შორის რუსულ Cурок-ს მოკლე და Remington Vipers კონუსური ფორმის ტყვიით. მიწოდებისას ტყვიის თავზე რჩებოდა პატარა ნაკაწრები, მაგრამ არანაირი სერიოზული დაზიანებები არ ყოფილა. ეს ფაქტი ძალიან კარგად ახასიათებს ამ სისტემას, და კიდე უფრო მიზანშეწონილს ხდის მის შეძენას. მოგეხსენებათ „იქ“ სწრაფ და სუსტ .22lr ტიპის ვაზნას  შორის ფასის სხვაობა არის მინიმალური.  ჩვენ შემეთხვევაში ვაზნას შორის, რომელიც ღირს 40 თეთრიდ და ღირს 80 თეთრი არის უკვე დიდი და საგრძნობი  სხვაობა. განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც სწრაფი (high, hyper velocity) ვაზნები, თითქმის ყოველთვის მიუწვდომელია. ჩემთვის გაუგებარი მიზეზებით, ბევრი თანამედროვე .22 კალიბრის იარაღი არ მუშაობს კარგად სუსტ ვაზნებთან. შეიძლება იმიტომ, რომ სხვაობა მინიმალურია ფასში „იქ“, მაგრამ ჩვენთან ეს ძალიან აქტუალურია. ასე, რომ თუ ხედავთ წარწერას იარაღზე .22lr HV (ანუ high velocity), გაითვალისწინეთ, რომ იარაღი საიმედოთ იმუშავებს მხოლოდ ვაზნებთან, რომელთა საწყისი სიჩქარე მეტია ვიდრე 300-350 მ/წ.  პრობლემები Lapua Polar Biathlon-თან ჩემი აზრით ნაწილობრივ განპირობებულია ამ ვაზნების კონკრეტული პარტიის კონდიციით. G22-მა  უპრობლემოდ მოინელა 100 ცალი გერმანული RWS ფირმის სტანდარტული სიჩქარის ვაზნები, რომელიც “გადაცდა” ზესაიმედო Mossberg 702-ს. მოგეხსენებათ მოსბერგიდან ნასროლი მქონდა 800-ზე მეტი ვაზნა და სულ 10 დაბრკოლებას ქონდა ადგილი (ვაზნების გამო) აქიდან 5 დაბრკოლება მოვიდა  RWS ფირმის სტანდარტული სიჩქარის ვაზნების ორ გასროლილ კოლოფზე.

სამიზნე მოწყობილობების ოფციები. მე არ ვარ რაიმე დოგმების მომხრე სამიზნე მოწყობილობების არჩევისას. ვისაც რა მოწონს ის იხმაროს. ფაქტია, რომ ნებისმიერი ტიპის კრგი ხარსხის ოპტიკური სამიზნე ან კოლიმატორი ჯობია მექანიკურ სამიზნე მოწყობილობებს. სროლა უფრო კომფორტულია, სწრაფი და ზუსტი. თუმცა არავინ არ გვაიძულებთ საერთოდ უარი თქვათ ტრადიციულ ”მუშკა/ცელიკზე”.  პირველ კარაბინზე მე მეყენა ვალტერის ფირმის ოპტიკური სამიზნე, 3Х9 30მმ-ნი დიამეტრით.  ოპტიკური სამიზნე იყო საკმაოდ დაბალი ხარსხის და მიუხედავად იმისა, რომ ბადე და შესწორებების შეტანის მექანიზმი იყო კარგი, ლინზების ხარისხი იყო არადამაკმაყოფილებელი. მაგალითად იაფი ჩინური Bushnell 3X9, გაცილებით უფრო ღია და მკაფიო გამოსახულებით გამოირჩეოდა. მეორე კარაბინზე მე მიყენია ასევე ხელმისაწვდომი, ჩინური კოლიმატორი BSA. მის მუშაობასთან მე პრეტენზია არ მაქვს. ის არ არის მძიმე და დიდი, აქვს ძალიან კარგი მკაფიო წითელი წერტილი, 12 პოზიციანი წერტილის ნათების მარეგულირებელი დოლურა, რის გამოც კოლიმატორის გამოყენება შესაძლებელია ერთნაირად ეფექტურად ღამით და დღისით თუნდაც ძალიან მზიან ამინდში.  ამ მხრივ ეს კოლიმატორი მართლაც ძალიან კარგია.  წერტილის ზომა იძლევა საშუალებას უპრობლემოს ესროლოთ მაგალითად 0.3 ლიტრიან კოკა კოლას ქილას 50 მეტრის მანძილზე.  სიზუსტეში 50 მეტრზე მე არ შემიმჩნევია რაიმე სხვაობა კოლიმატორის და ოპტიკურ სამიზნეს შორის.  ვერდიქტი ასეთია, გასართობი სროლისთვის 50-100 მეტრზე კოლიმატორი იქნება სასურეველი, ხოლო თუ ნადირობთ, ისვრით 100-150 მეტრზე ან გსურთ ისროლოთ სიზუსტეზე მაშინ დააყენეთ ოპტიკური სამიზნე. გამოდგება იაფი ჩინური მოდელები, თუ გამოსახულების ხარისხი თვენთვის მისაღებია, ხოლო შესწორებების მექანიზმი ზუსტად მუშაობს.  ლაზერულ სამიზნეს რაც შეეხება ის დაყენებისას პრაქტიკულად იარაღის ფორმებს იმეორებს, არ გამოიკვეთება არ იკავებს დამატებით ადგილს და არ ზრდის იარაღის გაბარიტებს, ასევე ის საკმაოდ მსუბუქია. შესწორებების შეტანა ხდება შესაბამისი გასაღების გამოყენებით. ხშირი მათი გამოყენება გამოიწვევს მექანიზმის ცვეთას და სროლისას ლაზერი დაიწყებს “სეირნობას”.  როგორც ოპტიკური სამიზნეები ასევე ლაზერული სამიზნეც განსხვავებით იარაღისგან მზადდება ჩინეთში. ჩემი აზრით ლაზერულ სამიზნეს ჯობია, რომ მის ადგილას მაგალითად დაყენდეს “ბიპოდი” ანუ ორფეხა სადგარი  ან მაგალითად  ფარანი.  კარგ ამინდში, ღამით, ლაზერის წერტილის დანხვა შესაძლებელია 500 მეტრამდე მანძილზე. დღისით, მზიან ამინდში წერტილის დანახვა 10 მეტრის მანძილზეც პრობლემატურია.  ლაზერი ასევე გამოდგება თუ ცვლით ოპტიკას, უბრალოდ დაიმახსოვრეთ რა მანძილზე ლაზერი და ოპტიკური სამიზნის ბადის ცენტრი ხვდებიან ერთმანეთს, დააყენეთ სხვა სამიზნე, იგივე მანძილზე გაიხედეთ ოპტიკაში და დოლურებით მიიყვანეთ ბადის ცენტრი ლაზერის წერტილამდე, ოპტიკა  გასწორებულია. ეს მოქცემთ საშუალებას სურვილის მიხედვით ადვილად გამოცვალოთ ოპტიკური სამიზნე კოლიმატორით ან პირიქით, ყოველგვარი მისროლის გარეშე.

კლასიკური, უკვდავი და დაუბერებელი მცირეკალიბრიანი კარაბინი Ruger 10/22, ხელში აღებისას ის გავს ხის მორს, რომელზეც მავთულით დამაგრებულია არმატურის ნაჭერი, მაგრამ ის ძალიან საიმედოა და გამძლე. კონსერვატიული დიზაინი და სპარტანული გარეგნობა ვერ აქცევს მას საყვარელ გასართობ იარაღად. ამ მხრივ ფუტურისტული, ‘გაჯეტებით” სავსე G22 უფრო მომგებიან პოზიციაშია.

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. Walther G22 არის კარგი გასართობი იარაღი. პლიუსებს განეკუთვნება: საიმედო მუშაობა ყველა ტიპის ვაზნასთან; არის ძალიან უსაფრთხო; გააჩნია მიმზიდველი დიზაინი; ყველაზე მოკლე ამ კლასის იარაღია და ამავე დროს აქვს სრულყოფილი 520მმ-ნი ლულა; სამი უივერსალური სამაგრი უზრუნველყოფს სხვა და სხვა მოწყობილობების დაყენებას, ყოველგვარი გადაკეთების გარეშე; გააჩნია სიგრძეში რეგულირებადი კონდახი. კარგი კომპლექტაცია, პლასტმასის კეისით, კონდახის ფენებით, ორი მჭიდით, სათადარიგო მუშკით და ასე შემდეგ. ბევრი უსაფრთხოების მექანიზმი. მინუსებია: მოყვარულზე გათვლილი მექანიკური სამიზნე მოწყობილობები. დიდი წონა. ზედმეტად რთული დაშლა და აწყობის პროცედურა. ზოგადად რთული კონსტრუქცია. საშუალო ხარისხის ჩინეთში დამზადებული სატნადრტული ოფციები. უმჯობესია სხვა აქსესუარების და უკეთესი ხარსხის ოპტიკური სამიზნეების ცალკე შეძენა. გამომდინარე იქიდან, რომ იარაღი საიმედოა და საკმარისად ზუსტია, მთლიანობაში ეს კარაბინი დამაკმაყოფილებელ შეფასებას იმსახურებს. ვისაც მოწონს მისი ფუტურისტული დიზაინი, თამამად შეუძლია ის შეიძინოს და არ ინანებს. ვისაც სურს მარტივი უტილიტარული (და იაფი) კარაბინი, ჯობია არჩევანი სხვა მწარმოებლის უფრო ტრადიციულ და კონსერვატიულ მოდელზე შეაჩეროს.

იმისთვის, რომ წარმოდგენა შეგექმნათ რა გამოცდილებით ვსარგებლობდი მე ამ იარაღის შესაფასებლად, გაცნობებთ, რომ ბოლო 7 წლის განმავლობაში მხოლოდ ჩემ ხელში გაიარა 9 სხვა და სხვა მოდელის მცირეკალიბრიანმა შაშხანამ, რომლიდანაც ნასროლი მაქვს ათასობით ვაზნა, 10-დან 300 მეტრამდე მანძილზე, როგორც დახურულ ტირებში ასევე “საველე” პირობებში.

Arcus 98 – ბულგარული ბრაუნინგი

October 9th, 2011

როდესაც ამ მორიგი სტატიის სათაურს ვწერდი, მივხვდი რომ ბრაუნინგი ბულგარეთიდან ორაზროვნულად ჟღერს და ალბათ ცოტა უაზროდ, დღეს აბსოლუტური უმეტესობა ავტომატური პისტოლეტების მოიცავს გენიალური კონსტრუქტორის მიერ მოგონილ სქემებს და გადაწყვეტილებებს, მეოცე საუკუნის დასაწყისში კი საერთოდ ყველა ავტომატურ პისტოლეტს ავტომატურად უწოდებდნენ ბრაუნინგებს. მაგრამ ასეთი სათაურის გამოყენება მაინც აბსოლუტურად მართებულია, იმიტომ, რომ პისტოლეტი, რომელზეც წავა საუბარი ლეგენადრული FN High Power-ის თითქმის ზუსტი კოპიაა. ეს არის 9მმ-ან პისტოლეტი Arcus და მისი ორი ძირითადი მოდიფიკაცია – 94-ე და 98-ე მოდელები. ამ სტატიაში ჩვენ შევეხებით ყველა მოდელს და კონკრეტულად მოდელ 98DAC-ს. აქ რა სახსენეებელია მაგრამ მხოლოდ საქართველოში, “კონსტრუქტორებმა” უარი თქვეს ბრაუნინგის მემკვიდრეობის გამოყენებაზე და შედეგიც შესაბამისი მიიღეს. ბულგარელები სხვა გზით წავიდნენ და საკმაოდ კარგი პისტოლეტი შექმნეს.

ტრადიციულად, როდესაც ვყვები პისტოლეტზე ვიწყებ ხოლმე მწარმოებელზე საუბრით. ხომ უნდა ვოცოდეთ ვინ დგას ამა თუ იმ იარაღის უკან, ერთი ნიჭიერი ან არც ისე მეწარმე, სარდაფი სადღაც ანკარას გარეუბანში ხმამაღალი სახელით ილდიზ ბილდიზ სილახ ბლა ბლა ბლა,  თუ კომპანია სერიოზული რეპუტაციით და ისტორიით, რომელზეც ღირს ერთი ორი სიტყვის დაწერა. ამ შემეთხვევაში ჩვენ ალბათ უკანასკნელ ვარიანტთან გვაქვს საქმე. არკუსი არის ბულგარული, შეიარაღების მწარმოებელი  კომპანია, რომელიც არსებობს 1965 წლიდან (მდებარეობს  ქალაქ ლიასკოვეცის მახლობლად).  ის წარმოადგენს საკამოდ მსხვილ წარმოებას, რომელშიც 2800 კაცი მუშაობს და კიდევ 120 ინჟინერი, რომელიც კვლევის და განვითარების საკითხებით არიან დაკავებულები. მათი საიტიდან ვარკვევთ, რომ კომპანიას აქვს ხარისხის საერთაშორისო სერტიფიკატი iso9001 და პისტოლეტების გარდა ასევე უშვებს ამუნიციას, როგორც ცეცხლსასროლი იარაღისთვის ასევე ნაღმტყორცნებისთვის, ამფეთქებლებს,  ყუმბარტმტყორცნებს და ნაღმტყორცნებს. კატალოგში ასევე არის ერთი რევოლვერიც და მათი პისტოლეტებისთვის განკუთვნილი მცირეკალიბრიანი ადაპტორის ნაკრები.  თუ გადავალთ გვერდზე, რომელიც ეხება საწარმოო საშუალებებს, დავინახავთ ძალიან გრძელ სიას, სადაც მათ შორის ნახსენებია გალვანურ-ნიტრიდული დაფარვები, სპორტული ინვენტარი, ლადას და მოსკვიჩის ნაწილები, ელექტრო-მაგნიტური სარქველები და ა.შ.  ანუ სპექტრი მათი საქმიანობის საკმაოდ დიდია და მაღალტექნოლოგიურ პროცესებს და დანადგარებს მოიცავს.

პისტოლეტს რაც შეეხება მე სიმართლე გითხრათ დიდიხანია ყურადღებით ვაკვირდები ამ პისტოლეტს მაგრამ ისე გამოვიდა, რომ ის არ მოხვდა იმ 80 იარაღის სიაში, რომელიც ჩემ ხელში გაიარა. სტატიის მომზადებისას ეს მაინც და მაინც არ არის პრობლემა თუ სასურველი იარაღი თვქენი მეგობრის საკუთრებაშია. ძალიან მნიშვნელოვანია, როდესაც გადაწყვიტეთ რამის დაწერა იარაღზე, ქონდეთ საშუალება პირადად შეაფასოთ იარაღი, დააკვირდეთ მას, ისროლოთ თუ მასი საშუალება გაქვთ, იმიტომ რომ ყველა წიგნი და სტატიაც, რომ წაიკითხოტ ეს არ არის საკმარისი, რომ სწორი აზრი შეგექმნათ და ეს აზრი გადასცეთ სხვას. მოკლედ ასე  გახდა  შესაძლებელი, რომ კიდევ ერთხელ და ამჯერად ახლოდან და პერსონალურად გამეცნო ეს იარაღი. მანამდე და ეს უნდა განსსაკუთრებით ავღნიშნო, რომ განსხვავებით სხვა დაბალფასიანი იარაღებიდან მე არასოდეს არ მსმენია ცუდი გამოხმაურებები არკუსზე საქართველოში და ამიტომაც კიდე უფრო მეტად დაინტერესებული ვიყავი იმით თუ რას წარმოადგენდა ეს იარაღი რეალობაში.

როგორც უკვე ავღნიშნე ამ პისტოლეტს, რომელიც პირველად გამოჩნდა 1994 წელს, საფუძვლად უდევს ბელგიური ჰაი პაუერი, კლასიკად ქცეული ბრაუნინგის კონსტრუქციის პისტოლეტი, პოპულარული ევროპაში და არა მარტო ამ კონტინენტზე. მოდელი 94 ისევე, როგორც მისი ბელგიური პროტოტიპი იყენებს ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ სასხლეტ მექანიზმის. მოდელი 98 (გამოჩენის წელი 1998)  უკვე ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმი აქვს, რაც ჩემის აზრით არის უდაოდ წინ გადადგმული ნაბიჯი და მთავარი განსხვავება ბელგიურ და ბულგარულ პისტოლეტს შორებს.  98-ე მოდელი ორ ვარიანტში გამოდის, სრული ზომის მოდელი DA და კომპაქტური DAC.  აბრივეატურა იშიფრება, როგორც double action და double action compact, ორმაგი მოქმედების და ორმაგი მოქმედების კომპაქტური, შესაბამისად.

ვიზუალური სხვაობები ორ პისტოლეტს შორის ამ სურათიდან ჩანს. არკუსში იგრძნობა თანამედროვეობა,  ”ეკონომიური” ბასრი ფორმები, დაკუთხული სასხლეტის დამცველი (trigger guard), სრულფასოვანი სამიზნე მოწყობილობები.

პირველი შთაბეჭდილებები. იარაღი გარედან კარგად და სუფთად არის დამზადებული. კარგად ჯდება ხელში, თუმცა ჩარჩოს “კუდი” დიდია და აწვება ხელს ზევიდან, დიდი ხელების პატრონებს ეს არ მოეწონება. ტარი ძალიან წააგავს ამერიკული კომპანია  Hogue-ს მიერ წარმოებულ  Wrap Around სერიის ტარებს, მაგრამ გაცილებით უფრო მკვრივი მასალისგანაა დამზადებული და ამიტომაც ისეთი კომფორტული არაა, როგორც ამერიკული სახელური, მაგრამ აბსოლუტურად მისაღებია, როგორც სტანდარტული ოფცია.  უფრო თხელი, ხის პანელების დაყენება შეამცირებს პისტოლეტის სიგანეს.  სამიზნე მოწყობილობები წარმოადგენენ კლასიკურ სამ წერტილიან მოწყობილობებს, თეთრი წერტილებით. მოწყობილობები საკამოდ დაბალია და უფრო პატარა ზომისაა ვიდრე სამიზნეები სხვა ანალოგიურ პისტოლეტებზე, მაგრამ ბევრად უკეთესი ვიდრე რუდიმენტარული და არასრულფასოვანი სამიზნეები  მაკაროვებზე და სხვა გასული საუკუნის სამხედრო იარაღებზე, მათ შორის ადრინდელ ბელგიურ ჰაი პაუერებზე.

ახალ იარაღი დევს ეკონომიურ, მუყაოს ყუთში, მოყვება ინსტრუქცია, საწმენდი და ორი მჭიდი.

დაფარვას (ოქსიდირება) მაინც და მაინც არ ეტყობა, რომ ის არის გამძლე. ხანმოკლე ექსპლუატაციის შემდეგ მას გარკვეულ ადგილებში ფერი ეცვლება, კუთხეები უთეთრდება, მაგრამ რაიმე კატასტროფულ ცვეთას ნორმალური ექსპლუატაციის პირობებში ადგილი ალბათ არ ექნება.  არსებობს ორ ფერიანი შესრულებაც და მთლიანად გაპრიალებული ქრომირებული მოდელები.

ორ ფერში შესრულებული 98DAC. ჩარჩოზე წინ არის ამერიკული იმპორტიორის დამღა.

სასხლეტი არის მე ვიტყოდი ალბათ ერთ ერთი ყველაზე დიდი სიურპრიზი და მოულოდნელობა ამ იარაღში. მშრალი სროლისას ის თითქოს მძიმე და “ხრაშუნა” არის, მაგრამ სროლისას ის არის აბსოლუტუად ადეკვატური და კიდევე ავღწერდი მას, როგორც ალბათ სწრაფს. მე ვიტყოდი, რომ ის არის თითქმის იდეალური მასობრივი იაფი იარაღისთვის, რომლის დანიშნულება არის პატრონის დაცვა. ის არ გამოდგება სპორტული პისტოლეტისთვის, მაგრამ თავდაცვითი იარაღისთვის ის აბსოლუტუად ადეკვატურია.  იაფფასიან იარაღში არავინ არ დაეძებს სასხლეტს, რომელიც იქნება იდეალური და დააკმაყოფილებს მაღალი დონის მსროლელის მოთხოვნეებს. მთავარია ის იძლეოდეს საშუალებას აწარმოოთ სწრაფი და ზუსტი გასროლები და ამაში ხელს არ გგიშლიდეთ ზედმეტი სიმძიმით, სვლით და ასე შემდეგ. არკუსის შემთხვევაში სასხლეტივიმეორებ  აბსოლუტურად ადეკვატურია . უნდა ვივარაუდოთ, რომ დროთა განმავლობაში ის უფრო გაუმჯობესდება. გარდა ამისა ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის გამო მისი პოლირება და დამუშავება უფრო ადვილი იქნება ვიდრე ორიგინალურ ჰაი პაუერზე.

იარაღს გააჩნია არაავტომატური დამცველი განლაგებული ჩარჩოზე და ასევე დამრტყმელის მცველი, რომელიც კეტავს მას და ითიშება მხოლოდ,  როდესაც თითი სასხლეტს აჭერს. არაავტომატურ სასხლეტს რაც შეეხება ის ისევე, როგორც ბელგიურ პისტოლეტში არის ცოტათი არასწორ ადგილას განლაგებული და დღევანდელი სტანდარტებით ცოტათი მოუხერხებელი ფორმის, მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ, რომ იარაღი ორმაგი მოქმედების არის ეს გენეტიკური ნაკლი პრაქტიკულად ქრება.  თუ ვერ გაიგეთ ავხსნი, ერთმაგი მოქმედების პისტოლეტის სტანდარტული ტარების მეთოდი არის შეყენებული&ჩაკეტილი ანუ ვაზნა სავაზნეშია, ჩახმახი შეყენებულია და მცველი ჩაკეტილია(ამიტომაც საბჭოთა ТТ არის არასრულყოფილი პისტოლეტი).   შესაბამისად, იმისთვის, რომ სწრაფად დაიწყოთ სროლა მცველი უნდა იყოს ადვილად ხელმისწავდომი, მაგრამ მისი განლაგების ადგილი და ფორმა ჰაი პაურზე ცოტათი ამისთვის მოუხერხებელია.  ორმაგი მოქმედების პისტოლეტში დამრტყმელის ავტომატური მცველით შესაძლებელია არაავტომატური მცველის, მისი ფორმის და განლაგების იგნორირება.

არც ისე სწორი  და სწორი მცველის განლაგება და ფორმა.  არკუსი და 1911A1.

დამატებით იარაღი ასევე აღჭურვილია მჭიდის მცველით ანუ გასროლა შეუძლებელია თუ მჭიდი არ არის იარაღში მოთავსებული და თუ ეს არ  არის ვინმესთვის საკმარისი, ჩახმახი  ნახევრად შეყენების საშუალებას იძლევა (half  cock). უკანასკნელი, სწორი თექნიკის გამოყენების შემთხვევაში დამრტყმელის მცველთან ერთად გამორიცხავს ჩახმახის დაშვებისას დამრტყმელის მოხვედრას ვაზნის ამაალებელზე და გამორიცხავს შემთხვევით გასროლას.

იარაღის მჭიდი (როგორც 98DAC ასევე 94)  იტევს 13 ვაზნას და კომპაქტური მოდელი ადვილად იღებს ორიგინალურ ჰაი პაუერისთვის გათვლილ მჭიდებს. სრული ზომის მოდელი 98DA (მჭიდის ტევადობა 15 ვაზნა) იდეაში ასევე იღებს 13 ვაზნიან მჭიდებს მაგრამ არა ყველა მწარმოებლის. (ტარის სიგრძის გამო).  დავამატებდი, რომ  ჩემი აზრით იაფი პისტოლეტების სუსტი წერტილი თითქმის ყოველთვის არის მჭიდი, იმიტომ, რომ მასზე ასევე ცდილობენ ეკონომიას (იაფი მასალები, დამზადების დაბალი ხარისხი, სუსტი დაბალრესურსიანი ზამბარები). არკუსის მჭიდებში მე რაიმე ასეთი არ შემიმჩნევია, მაგრამ კარგია, რომ შესაძლებელია უპრობლემოდ მაღალი ხარსხის მჭიდების გამოყენება, რომელიც ჰაი პაუერისთვის მზადდება. მაგალითად Mec Gar-ის მაღალი ხარისხის მჭიდების.

ჩემი არჩევანი დღეს ალბათ იქნებოდა ეს ერთმაგი მოქმედების უფრო კლასიკური და სრული ზომის Arcus 94, იმიტომ, რომ ორმაგი მოქმედების პისტოლეტი უკვე მაქვს. ამავე დროს ორმაგი მოქმედების 98-ე მოდელი დღევანდელი სტანდარტებით უფრო სრულყოფილი თავდაცვის იარაღია.

შიგნიდან იარაღს ყველგან ეტყობა ინსტრუმენტებით დამუშავების ნაკვალევები, მაგრამ დამერწმუნეთ, რომ ასეთივე ნაკვალევები ეტყობა მაგალითად ჩეხურ CZ-ეებს, რომლებიც 2-ჯერ მეტი ღირს. თუმცა ამას არავინ არასდროს არ უჩივის. დაშლისას აღმოვაჩენთ კარგად ნაცნობ ბრაუნინგის ავტომატიკის სქემის ელემენტებს. სასხლეტის ბერკეტი უკვე პირდაპირ არის გადაბმული ჩახმახთან და განლაგეებულია შესაბამისად ჩარჩოში და არა საკეტში, როგორც  ეს ბელგიურ  ჰაი პაუერში არის შესრულებული. არასრული დაშლა და აწყობა ისევე ხდება, როგორც ორიგინალური ჰაი პაუერის შემთხვევაში. საკეტი იხსნება და ნაწილობრივ გახსნილი ყენდება დამცველზე, შემდეგ საკეტის შემაკავებელი იწევა მაღლა და მარცხნივ, გამოდის ჩარჩოდან და საკეტი ცილდება ჩარჩოს. ხსნით ზამბარას თავისი ღერძით და უკვე ლულა ტოვებს საკეტს. სულ ეს არის. წმენდისთვის ეს საკმარისია.

ლულა ჩვეულებრივი ხრახნებით არის და არ არის ქრომირებული. ყველა ლულა ქარხანაში გადის ტესტირებას და შემოწმებას, რომ გამოირიცხოს დეფექტური ლულის დაყენება პისტოლეტში.

ეხლა კი რაც შეეხება მნიშვნელოვან გაუმჯობესებას. მოგეხსენებათ ჰაი პაუერი ძველი იარაღია. ისიც მოგეხსენებათ, რომ ცნობილია, რომ ეს იარაღი მაინც და მაინც დიდი გამძლეობით არ გამოირჩევა. ისევე, როგორც მაშინდელი 9მმ-ნი ლუგერის ვაზნა და დღევანდელი 9მმ-ნი +P+ ვაზნა ცოტა განსხვავებული რამეებია. ბევრი მითქმა მოთქმა იყო იმაზეც, რომ ბელგიური პისტოლეტები მზადდებოდდა რბილი ფოლადებისგან რაც განაპირობებდა მათი ჩარჩოების და საკეტების შედარებით მცირე რესურსს. გავიხსენოთ ასევე  ბილ ლაუდრიჯის (ცნობილი კომპაიიდან cilinders&slides) მოსაზრებას, რომ იდეალური ჰაი პაუერი არის .40 S&W კალიბრის მოდელი კონვერტირებული 9X19 კალიბრში (ეს მოსაზრება ბლოგზე ერთხელ უკვე ნახსენებია, სტატიაში ჰაი პაუერზე). თუ თქვენ ეს ყველაფერი გადარდებთ, გაგახარებთ, რომ არკუსის საკეტი და ჩარჩო უფრო გაძლიერებულია.  უფრო მსხვილებია და შესაბამისად მძიმეც. ასე, რომ თუნდაც თეორიულად არკუსი უფრო გამძლე უნდა იყოს ვიდრე მისი ბელგიური პროტოტიპი. შესაბამისად თუ ყიდულობთ ბუდეებს, გაითვალისწინეთ, რომ ბელგიური პისტოლეტისთვის უფრო ზუსტად დამზადებული ვიწრო ბუდეები  არ ან გაჭირვებით მიიღებენ ცოტათი უფრო მსხვილ არკუსს. გვერდითი შედეგი ასეთი გამსხვილების არის ნაკლები უკუცემა და გაადვილებული კონტროლი სწრაფი სროლისას.

რაც შეეხება გამოხმაურებებს სპეციალიზირებულ პრესაში და ინტერნეტში ისინი მხოლოდ პოზიტიურია. მე მაქვს რამოდენიმე წიგნი, სადაც ცნობილი ექსპერტები განიხილავენ ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენებით თავდაცვის სხვა და სხვა ასპექტებს. ყველა ამ წიგნში არის თავი, რომელშიც მიმოხილულია  მოკლელულიანი იარაღები - პისტოლეტები და რევოლვერები.  სამ წიგნში ოთხიდან, ნახსენებია Arcus 98, აღწერილი, როგორც იაფი და ეფექტური თავდაცვის საშუალება. შედარებისთვის  ოთხი წიგნიდან მხოლოდ ერთში განხილულია ჩეხური CZ-ს პისტოლეტები. მანდვე ვკითხულობთ სიზუსტეზე. 25 მეტრზე საყრდენიდან სროლისას  ის შეადგენს 5-დან 10 სმ-დე, სხვა და სხვა ვაზნების გამოყენებისას. ეს მაჩვენებელი აბსოლუტურად დამაკმაყოფილებელია თავდაცვის იარაღისთვის. ტესტირებებისას აღინიშნება, რომ იარაღი უპრობლემოდ ინელებს ექსპანსიურ ვაზნებს. ეს კარგი თვისებაა თუ გავითვალისწინებთ, რომ მხოლოდ უკანასკნელი თაობის ჰაი პაუერები ინელებენ ასეთ ვაზნებს.  ჩვენი დამოუკიდებელი ტესტირება გადადებულია იმ დრომდე სანამ შეიცვლება მსოფლიოში  ერთ ერთი ყველაზე აბსურდული კანონი - საქართველოს კანონი იარაღის შესახებ.

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. თუ 94-ე მოდელი ასე თუ ისე პრაქტიკულად ორიგინალური ჰაი პაუერის კოპიაა, და კონსერვატიული მსროლელების მოწონებას იმსახურებს, 98-ე მოდელი უკვე უფრო განსხვავებული პისტოლეტია. ის ატარებს ორიგინალური ჰაი პაუერის ყველა დადებით მხარეს: თხელი, კომპაქტური, დაბალი ლულის ღერძი და ამავე დროს არის უფრო გამძლე, არის ორმაგი მოქმედების, აქვს უფრო მსუბუქი სასხლეტი, სრული ზომის მოდელს დამატებით აქვს მჭიდები ორი ვაზნით უფრო მეტი ტევადობის.  არც თუ ისეთი კარგი ხარისხის დაფარვა და სხვა ნაკლებად მნიშვნელოვანი დეტალები მთლიანობაში არ ამცირებენ ამ იარაღის ღირებულებას, იმიტომ რომ ის ჩემი ღრმა რწმენით არის, როგორც ამერიკელები იტყვიან შამპანიური ლუდის ფასად. მე არ მეგულება სერიოზული მწარმოებლის 9მმ-ნი პისტოლეტი, რომლის შეძენა საქართველოში რეალურია 700 ლარად ხოლო ახალი ღირს 980 ლარი და რომელიც ამავე დროს იქნება საიმედო და გამძლე. ესთეტიურობა და ამაღლებული გრძნობები ამ იარაღს არ ეხება. მას არ ინახავნ ხის, ხავერდით გაწყობილ ყუთებში, ის ინახება ინსტრუმენტებით სავსე უჯრაში. იმიტომ, რომ ის არის უბრალო სამუშაო ინსტრუმენტი, რომელიც თავის საქმეს გააკეთებს.  არც მეტი არც ნაკლები.  კი ბელგიური ბრაუნინგი არის ბრაუნინგი, ღირს 3-4 ათასი ლარი, არის “დონე” იარაღი, მაგრამ რეალობაში 900 ლარიანი არკუსი დიდი ალბათობით უფრო ეფექტური თავდაცვის საშუალებას წარმოადგენს. 9მმ-ნი მთლიანად ფოლადის, 13 (15) ვაზნიანი ბრაუნინგის სისტემის პისტოლეტი, ორმაგი დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმით, საიმედეო მცველებით, მხოლოდ 980 ლარად (მეორადი 700-800), ჩემი აზრით დღეს დღეისობით ეს არის საუკეთესო შემოთავაზება.

 

ps

მიუხდავათ მწარმოებლის საიტზე და სხვა რესურსებზე არსებული ინფორმაციისა ჩვენ პისტოლეტზე არ იყო მჭიდის მცველი.

Sig Sauer P226 მფლობელის თვალით

September 22nd, 2011

მოგახსენებთ, რომ რამოდენიმე დღის წინ მე გავხდი ამ პისტოლეტის (Sig Sauer P226) მფლობელი და შესაბამისად მინდა გაგიზიაროთ რამოდენიმე ჩემი შეხედულება ამ იარაღთან დაკავშირებით.

საკმაოდ ვრცელი ადრინდელი ჩემი სტატია ამ სერიის პისტოლეტებზე დიდიხანია დევს ინტერნეტში და ბლოგზეც, ამიტომაც რაიმე ახლის დამატება ტექნიკური მონაცემების ან ისტორიული ექსკურსის სახით იქნება საკმაოდ ძნელი. შესაძლებელია მხოლოდ კიდევ ერთხელ გავიაროთ ამ იარაღის სუსტი და ძლიერი მხარეები, ზოგადი შეფასებით და ლამაზი სურათებით შემოვიფარგლოთ.

როგორც უკვე ალბათ იცით P22X სერიის პისტოლეტების შექმნაში ლომის წილი ეკუთვნის შვეიცარიელებს. გერმანელების კონტრიბუცია პისტოლეტის კონსტრუქციაში არის ალბათ მხოლოდ ე.წ. ”დეკოკერი”, ანუ ჩახმახის უსაფრთხო დაწევის მექანიზმი, ცნობილი ჯერ კიდე Sauer 38-დან.  გამოჩენისთანავე იარაღი გახდა ძალიან პოპულარული, ერთ რიგიან 220-ს და 225-ს მოყვა ორ რიგინია 226 მოდელი და კომპაქტური 228, გაძლიერებული 229 მოდელი და ასე შემდეგ. წლების განმავლობაში P226 არის ”ფლაგმანური” მოდელი და გამოდის უამრავ მოიდიკაციაში და შესრულებით.

Sauer 38H (1938 წელი), ისრით არის ნაჩვენები ”დეკოკერი”, თუმცა ამ მოდელში ღილაკის გამოყენებით შესაძლებელი იყო ჩახმახის შეყენებაც და არა მარტო დაშვება.

P226 დღეს უკვე ალბათ არ შეიძლება ჩაითვალოს თანამედროვე პისტოლეტად.  რატომ? რა ქმნის დღეს თანამედროვე 9მმ-ან სრული ზომის პისტოლეტს?  მსუბუქი მასა, პოლიმერის რესივერი, დაბალი ლულის ღერძი, მაღალი ტევადობის მჭიდი (17+), მოდულური კონსტრუქცია, შესაძლებლობა კონკრეტულ მსროლელზე მორგების (ტარის პანელების შეცვლით) და შედარებით დაბალი ფასი.  თუ მჭიდის ტევადობის პრობლემა ასე თუ ისე მოგვარებადია, დანარჩენში P226 უკვე ისე დამაჯერებლად აღარ გამოიყურება.  მაგრამ ფაქტი გახლავთ ისიც, რომ P226 არის Glock-ის შემდეგ ყველაზე გავრცელებული პისტოლეტი მსოფლიოში. გადაუმოწმებელი მონაცემებით სულ გაყიდულია დღმდე 2.5 მილიონი ერთეული, რაც ძალიან ბევრია. ამ სერიის პისტოლეტებს და კონკრეტულად P226-ს აქვს შესანიშნავი კარიერა შეიარაღებულ ძალებში და სხვა ძალოვან სტრუქტურებში, ისევე როგორც ”კერძო სექტორში”.  ძალიან ბევრი სერიოზული რეპუტაციის მქონე უწყება და დანაყოფი იყენებდა ამ პისტოლეტს ხანგრძლივი დროის მანძილზე, მათ შორის ტეხასის რეინჯერები, აშშ-ის საზღვაო ფლოტის სპეცდანიშნულების რაზმები, ბრიტანული SAS (უკანასკნელი ორი დღემდე იყენებს) და ასე შემდეგ და ასე შემდეგ.

ჩემი მეორე იარაღია Beretta 92FS. შესანიშნავი პისტოლეტი, ასევე P226-ის თანატოლი, ასევე ვერ ჯდება დღევანდელ მოდაში, რომელსაც მისდევენ პისტოლეტების მწარმოებლები, მაგრამ, ეს პისტოლეტია, რომელიც იმავე დროს თითქოს სპეციალურად ჩემთვის არის დამზადებული, რის გამოც მე მას ძველმოდურობას ადვილად ვპატიებ.  მიუხედავად იმისა, რომ მე ძალიან მომწონს Beretta 92 და მისი დიდი ქომაგი ვარ, ამავე დროს ვათვითცნობიერებ, რომ მის დიზაინში არის გარკვეული ნაკლოვანებები. პირველი და უმნიშვნელოვანესი არის, დამცველის განლაგება საკეტზე.  მისი ძალაუნებურად ამოქმედება საკეტის მოძრაობისას საკმაოდ ადვილია.  გარდა იმისა ის იკავებს ადგილს საკეტზე და ამით ამცირებს ზედაპირის ფართობს, რომელსაც შეიძლება  იარაღის გადატენვისას “მოეჭიდო”. მიუხედავად იმისა, რომ საკეტის და ლულის დიზაინი უზრუნველყოფს საიმედო მიწოდებას, მაინც გაჭედვის შემთხვევაში, გართულებული იქნება საკეტის ხელით ამუშავება, ცხადია პრობლემა დამცველთან კიდევ უფრო იზრდება ასეთი სცენარისას.  დამატეით დამცველის ასეთი განლაგება იწვევს საკეტის კონსტრუქციის გადატვირთვას, პრობლემატური ხდება მისი დაშლა წმენდისთვის ან მომსახურებისათვის. გარკვეულ შეკითხვებს იწვევს ასევე ორ ნაწილად გაყოფილი დამრტყმელი, მბრუნავი ნაწილით, რომელიც მანდ იტალიელი კარაბინერების მოთხოვნით გაჩნდა.

ამ მხრივ ბერეტას თანატოლი P226 გარკვეულ უპირატესობებს სთავაზობს მსროლელს. საკეტი დიდია და ”სუფთა”, ადვილია იარაღის გადატენვა (speed reload, მჭიდის გამოცვლა და ჩაკეტილი საკეტის გათავისუფლება ხელით და არა პატარა ღილაკზე დაჭერით, ე.წ. sling shot მეთოდი).  იარაღს არ გააჩნია არავატომატური დამცველი, რაც კარგია (ჩემთვის), თუმცა ნემსა ჩაკეტილია სანამ არ მოხდება სასხლეტზე დაჭერა, ეს კი უზრუნველყოფს საჭირო უსაფრთხოების დონეს.  ჩემი აზრით მინუსია მხოლოდ საკეტის შემაკავებლის ღილაკის განლაგება, ის ბევრად უფრო უკან არის განლაგებული და ორი ხელით ჭერისას მას ხელი ეშლება მუშაობაში, რის გამოც ბოლო გასროლის შემდეგ საკეტი არ რჩება ღია. ლულის ღერძი მაღლა არის განლაგებული, რის გამოც უკუცემა საკმარისად ხისტია მაგრამ კარგი ბალანსის და ტარი ერგონომიკის გამო იარაღი მალევე ბრუნდება დამიზნების ხაზზე. ცხადია ისეთ პისტოლეტებს, როგორებიც არის Steyr M, Glock დაბალი ლულის ღერძის გამო ექნებათ გარკვეული უპირატესობა სწრაფი სროლისას, მაგრამ მსროლელსთა უმეტესობისთვის ეს უფრო ალბათ თეორიული საკითხია ვიდრე პრაქტიკული. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ P226 შედარებით ადვილად იშლება ბოლომე, როგორც საკეტი ასევე რესივერი. საჭიროა მხოოდ ერთი ინსტრუმენტი შტიფტების ამოსაგდებად და ერთი სახრახნისიც, პირველი ცდის მერე, როდესაც გარკვევით რა რის მერე იშლება და იწყობა, სრულ დაშლას და აწყობას რამოდენიმე წუთი დაჭირდება. ეს საკმაოდ კარგი ”ოფციაა”, რომელსაც მე პატივს ვცემ, მითუმეტეს ”იმ ეპოქის” იარაღებში. ორი სიტყვით მინდა შევეხო სამიზნე მოწყობილობებს, სტანდარტული შესრულებით ასეთი სამზინე მოწყობილობები ძალიან გავს პოპულარულ და ეფექტურ “ექსპრეს” სამიზნეებს. უპირატესობა ჩემი აზრით არის მათი სწრაფი გამოყენება, ერთ ვიწრო ”კოლონად” აწყობილი (პრაქტიკულად ლათინურ i-ს გავს) ის სივიწროვის გამო ადვილად ხვდება თვალის ფოკუსში და ი-ზე წერტილის დასმით დამიზნება ძალიან ადვილია სწრაფად.  დანარჩენში P226-ის ერგონომიკა აბსოლუტურად მისაღებია. სერიოზული იარაღი, სერიოზული საქმეებისთვის. შთამბეჭდავი ბიოგრაფია ამას ადასტურებს.  თავისთავად ის ფაქტი, რომ რომელიღაცა სუპერ სპეც რაზმი რომელიმე იარაღს იყენებს არაფერს არ ნიშნავს, მაგრამ ის ფაქტი, რომ იარაღი ათწლეულების მანძილზე  სხვა და სხვა სამხედრო და პოლიციურ დანაყოფებში მსახურობს, ნიშნავს იმას, რომ ამ წლების განმავლობაში ის მუდმივად იხვეწებოდა და საბოლოო პროდუქტი, რომელშიც თქვენ იხდით ფულს არის ბოლომდე დაწვეწილი და მასში გამოვლენილია და გამოსწორებულია ყველა სისუსტე, ხარვეზი ან ნაკლოვანება.

კონსტრუქციულად ეს ჩემი კონკრეტული P226 არის ე.წ. ადრინდელი მოდელი. მისი საკეტი არის დამზადებული ”შტამპოვკით” და ელექტრო შედუღებით, ხოლო მის შიგნით არის მოთავსებული უკვე ფრეზირებით დამზადებული საკეტის ”გული”, რომელშიც განლაგებულია დამრტყმელი და ექსტრაქტორი.  ეს ნაწილი ფიქსირდება საკეტში ერთი ხვეული შტიფტით. დღეს ასეთი საკეტები აღარ გამოდის, ახალი ზიგების საკეტები მზადდება მხოლოდ ფრეზირების მეთოდით. ზიგის ადეფტები ირწმუნებიან, რომ პირველი მეთოდით დამზადებული საკეტები უფრო მუსუბუქია და იარაღს უკეთესი ბალანსი აქვს.  საერთოდ რომ გადახედოთ გერმანელების მიერ წარმოებულ ე.წ. ”ფოლკს პისტოლეტებს” მიხვდებით, რომ იმ საშინელ უშნო იარაღებთან გაცილებით უფრო მეტი აქვთ საერთო თანამედროვე პისტოლეტებს, ვიდრე ვთქვათ ”ძველი სკოლის” წარმომადგენლებთან, როგორებიცაა Сolt 1911, FN P35, Luger P08.  ”შტამპოვკა”, შედუღება, კომპოზიტური მასალები, შენადნობებისგან დამზადებული ძირითადო ნაწილები და დატვირთის ადგილებში ფოლადის ნაწილების ჩასმა, სწორედ მათ მერე დაიწყო ამ ელემენტების გამოყენება  პისტოლეტების (და არა მარტო)  კონსტრუირებისას.  ამ მხრივ ზიგ ზაუერის პისტოლეეტები ნამდვილად გამოირჩეოდნენ თავისი ტექნოლოგიურობით. ის რაც დაიზოგა მასალებში მთლიანად გამოყენებულ იქნა ხარისხის კონტროლში და მასალების არჩევაში.  სწორედ ამის გამო გაითქვეს სახელი ამ კომპანიის პისტოლეტებმა.  ცნობილი, როგორც უკიდურესად გამძლე და საიმედო, 226-ის და 228-ის მოდიფიკაციები  დღესაც ღირსეულ კონკურენციას უწევენ უახლეს მოდელებს და პერიოდულად იგებენ კონკურსებს და ტენდერებს. თუმცა უნდა ავღნიშნო, რომ გაცილებით უფრო პოპულარულია 228-ის და 229-ის მოდიფიკაციები, ანუ უფრო კომპაქტური მოდელები.

დანარჩენში ჩემი P226 არის ტიპიური ”ექს პოლიციური” იარაღი, მიხვდებით ეს რასაც ნიშნავს თუ წაგიკითხვათ ჩემი სტატია საქართველოში იარაღის არჩევის თავისებურებებზე. ანუ რას ვგულისხმობ? ძალიან გაცვეთილი გარედან და დავარდნის ნიშნები (ჩემ შემთხვევაში სასხლეტი დამცავზე არის პატარა შეჭეჭყილობა). შიგნიდან იარაღი პრაქტიკულად ახალია (რის გამოც მე ის შევიძინე). მთლიანობაში ის წააგავს კარგად ნახმარ და მორგებულ საყვარელ ჯინსებს.   არანაირი გლამური, მხოლოდ კომფორტი და დადებითი ემოციები.

P226 დაყვანილი სრულყოფილებამდე, სპორტული მაღალი კლასის მოდელი Sig Sauer P226 X-Six

 

პს

“ტრადიციულად” ორი ლეგენდის ბერეტასი და ზიგ ზაუერის “ცოცხალი” შედარება ანუ სროლა - შეუძლებელია. 20 წლის დამოუკიდებლობამ ჯერ ვერ მოგვიტანა პატარა მაგრამ საჭირო ცვლილება არაეფექტურ კანონში იარაღის შესახებ. დაველოდოთ…..

იტალიური FABARM SDASS Trainer

September 13th, 2011

ალბათ თუ დიდიხანია კითხულობთ ჩემ ბლოგს ხვდებით, რომ მე განსაკუთრებულად მომწონს თოფები რომელთა გადატენვა ხდება ”ცევიოს” მოძრაობით, ე.წ. „პომპები“.  რატომ უკვე ავხსენი. მარტივი, საიმედო, უნივერსალური, დიდი საცეცხლე ძალის მქონე და ამავე დროს შედარებით იაფი იარაღია. საქართველოში ის არ სარგებლობს პოპულარობით, ამის მიზეზი ალბათ ის არის, რომ ეს შედარებით ახალი იარაღის ტიპია, ხოლო პიონერები ქართულ ბაზარზე იყვნენ იაფი თურქული „პომპები“, რომლებიც ვერ შეუქმნიდნენ კარგ რეპუტაციას მწარმოებლებს ამ ქვეყნიდან. ნაწილობრივ ალაბთ კიდევ იმიტომ ,რომ „პომპა“ ითხოვს გარკვეულ კულტურას და მომზადებას, სპეციფიურ უნარჩვევებს, (ისევე როგორც ბევრად უფო პოპულარული ჩვენთან ნახევრად-ავტომატები) აქვს გარკვეული ტაქტიკური შეზღუდვები. შესაბამისად აზრი, რომ ჯერ უნდა დაიწყო ცალ ლულიანით, მერე ორ ლულიანით, მერე ნახევრად-ავტომატით, პერიოდულად მეორდება ფორუმებზე და მონადირეების წრეებში. მე ამას არ ვეთანხმები. რატომ უნდა დაიწყოს ადამიანმა გაცნობა პისტოლეტთან ცალ ვაზნიანი მოდელით? იყიდეთ რაც მოგწონთ, რაც გჭირდებათ და დაიწყეთ ვარჯიშის და შესწავლის პროცესი.   ასევე მოგახსენებთ, რომ ჩემ ხელში ბოლო 5 წლის განმავლობაში გაიარა რამოდენიმე „პომპამ“ და კიდევ რამოდენიმე სხვისი თოფის ახლოს გაცნობის საშუალება მომეცა. მე პირადად მქონდა Winchester 1300, ადრინდელი FABARM SDASS (გერმანული ბაზრისთვის განკუთვნილი), თურქული ორი თოფი, Stoeger SP312, Akkar Karatay Taktikaა. ახლოს გავიცანი Armsan-ის მოკლე ტაქტიკური „პომპა“, Maverick 88,  Remington 870, Franchi SAS12. სულ ბოლო შენაძენი გახლავთ სულ ახალი FABARM SDASS მოდელი Trainer და სწორედ ამ თოფზე წავა საუბარი.

FABARM SDASS Trainer

მინდა ვაღიარო, რომ იმ მომენტიდან რაც ეს თოფი თბილისის ერთ ერთ მაღაზიათა ქსელში გამოჩნდა, სულ მინდოდა მისი ყიდვა, ფასი არ იყო ძვირი (რაც იშვიათობაა ჩვენი რეალობისათვის), დაახლოებით 1150 ლარი, კარგი მაწრმოებელი და 100%-ით ტაქტიკური მოდელი. ეს ფასი დაახლოებით ორჯერ უფრო მეტია ვიდრე თურქულ პომპებზე. უფრო ძვირია ვიდრე მექსიკურ ამერიკული Maverick 88. პრინციპში ამ ფასში შეიძლება შოვნა ამერიკული თოფის, რემინგტონის ან მოსბერგის. ანუ თოფი ჩვენ ბაზარზე არ ჩაითვლება მინც და მაინც იაფ იარაღად, თუმცა მაგალითად „თურქულ-იტალიური“ Bernardelli-ის ”პომპები” შედარებისთვის 1300 ლარად იყიდებოდა.  ასე თუ ისე ახალი იტალიური თოფი 2000 ლარზე ნაკლებ ფასში ჩემი აზრით კარგი შენაძენია.

იტალიელის ყიდვისას რას ვღებულობთ? ლამაზ ყუთს, რომლის წარწერა იუწყება, რომ თოფი 100%-ით დამზადებულია იტალიაში. ეს კარგია იმიტომ, რომ. თურქები სულ უფრო ღრმად აღწევენ საერთაშორისო ბაზარზე და ამას ხშირად ფარულად და არააფიშირებულად აკეთებენ. ისეთი ფირმები, როგორიცაა Verney Carron, Wetherby, Smith&Wesson, Ceska Zbrojovka უკვეთავენ ან მთლიან თოფებს ან მათ ნაწილებს. მე ვერ მივცემ ჩემ თავს უფლებას შევაფასო ეს მოვლენა, დადებითად თუ უარყოფითად მაგრამ მე ეს არ მომწონს.  თურქული Wetherby??? თქვენ ალბათ ხუმრობთ!  ან შეიძლება მე მგონია, რომ თურქული მარტო აქ, საქართველოში ასოცირდება დაბალ ხარისხთან. შეიძლება ასეც არის. თურქული კაკალი მაგალითად სულაც არ არის ცუდი ხარისხის , პირიქით. მაგრამ ბოროტი ენები ირწმუნებიან, რომ თურქები სხვაგან ყიდულობენ კაკალს და როგორც საკუთარ პროდუქციას მერე ისე ყიდიან.

SDASS Trainer-ის ყუთი და შეფუთვა არ არის ისეთი, როგორც სანადირო თოფების შემთხვევაში, არ არის მოსახსნელი ჩოკები, პლასტმასის კეისი და სხვა პატარა და სასიამოვნო აქსესუარები. თუმცა საქმე გვაქვს სამუშაო ინსტრუმენტთან და ზედმეტი ფუფუნებების მოლოდინში ნუ იქნებით.  სიმპატიურ ფერად მუყაოს ყუთში დევს სერტიფიკატი, რომელიც გაცემულია „საგამოცდო სახლის“ მიერ და იუწყება, რომ თოფი გასინჯულია საცდელი ორი ვაზნით, რომელთა მუხტი შეადგენს 1370 ბარს.  კარგია. მარტივი ინსტრუქცია, რომელიც წარმოადგენს თოფის გაშლილ სქემას, ინსტრუქცია კლასიკური გაგებით არ არის, თუმცა შეგიძლიათ გადმოტვირთოთ ის აქიდან. ასევე მოყვება გრძელი ალუმინის ღერძი, რომელიც მჭიდში მოთავსებისას ზღუდავს მის ტევადობას სამ ვაზნამდე. ზოგ ქვეყანაში მოქმდებს თოფის მჭიდისი ტევადობაზე შეზღუდვა ხოლო ამ ღერძის მჭიდში მოთავსებით, ეს შეზღუდვა სრულდება. ეს არის და ეს.  გადავიდეთ თოფის შეფასებაზე.

საკმარისია, რომ თოფი ამოიღოთ ყუთიდან და ეგრევე მიხვდებით, რომ მიუხედავათ ძალიან დიდი ყურადღებისა, რომელსაც თურქები აქცევენ მათი იარაღის გარეგნობას, იტალია მაინც იტალიაად რჩება. უკეთესი დაფარვა (PVD ტიპის დაფრავა, სრულდება ვაკუუმში, დეტალებზე დაფრქვვით) , უკეთესი დამუშავება და მეტი ყურადღება წვრილმანებისადმი. მაგალითად სასხლეტის ზედაპირის ძალიან წვრილი და ზუსტი დამუშავებით.  ყურადღებას იქცევს დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის კორპუსის მაღალი ხარისხის პლასტმასა და დამზადების ხარისხი. ლულა აღჭურვილია „რადიატორით“ (წააგავს “ფაშისტური” ტყვიამფრქვევის  Mg34-ის ლულას), რომელიც მოგვიანებით ძალიან სასარგებლო აღმოჩნდება. გადაბმა ლულის და მჭიდის, ლულის ბოლოსკენ არის შესრულებული, ეს კიდე ნიშნავს, რომ იარაღი გაუძლებს მიწაზე დაცემას და დარტყმებს, მჭიდის დეფორმაციის გარეშე.


ასევე უნდა ავღნიშნო, რომ იარაღის გადატენვის მექანიზმი ძალიან რბილად მუშაობს, არანაირი ვიბრაცია, რყევა ან გაჭედვა. პლასტმასის ფურნიტურა არ გამოიყურება, როგორც იაფფასიანი დაბალი ხარისხის დეტალები. ნახევრად პისტოლეტურ ტარს აქვს სასიამოვნო ტექსტურა.  კონდახი დაბოლოებულია, რბილი რეზინის ამორტიზატორით. მოკლედ კარგი, ხარისხიანი, „გემრიელი“ თოფია.  ერთადერთი მინუსი, რამაც შეიძლება ყურადღება მიიქციოს არის წონა. თოფი არ არის მსუბუქი.  დანარჩენში მხოლოდ სასიამოვნო ან ძალიან სასიამოვნო შთაბეჭდილებებია.  ბალანსზე ვერაფერს ვერ დავწერ, ტაქტიკური თოფია, საბრძოლო ინსტრუმენტი.  სქელი 51სმ ლულა, დიდი ტვადობის მჭიდი და ”რადიატორი” წევენ სიმძიმის ცენტრს წინ. არაფერი კატასტროფული ამაში არ არის. მას არ მოეთხოვება მსუბუქი ორლულიანი თოფის ბალანსი, ელეგანტურობა და ესთეტიკა.  მხოლოდ საიმედოობა და გამძლეობა.

კონსტრუქციულად, თოფი არის  ამ ოჯახის იარაღების ტიპიური წარმომადგენელი, გრძივად მოძრავი ”ცევიო”, საკეტი, რომელიც იკეტება ერთ საბრძოლო ბჯენზე, განლაგებული საკეტის ზევით და იკეტება ლულის კუდში განლაგებულ პაზში. ერთ ერთი ყველაზე მარტივი და თურქების მიერ ამის გამო ფართოდ კოპირებული სქემა. პირველად ევროპაში სავარაუდოთ გამოჩნდა 1970-ან წლებში იტალიურ Franchi SAS 12-ში, მანამდე მოსბერგ 500-ში.  ჩემთვის ცნობილი გამონაკლისია, თურქული Stoeger SP312, რომლის საკეტი იკეტება საკეტის ირგვლივ განლაგებულ ბჯენებზე და წააგავს ამით Benelli Nova-ს.

დამცველი SDASS-ზე განლაგებულია დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის კორპუსში. მანდვე განლაგებულია ორივე მხრიდან ადვილად ხელმისაწვდომი, საკეტის გახსნის ღილაკი. ყველაზე მოუხერხებელი ეს დეტალი მე შემხვდა Franchi SAS12-ზე, დამალული მარცხენა მხარეს და ბრტყელი ფორმის. კოშმარი ცაციასთვის. თოფის ცევიო არის საკამოდ გრძელი, ეს უზრუნველყოფს საიმედო მოჭიდებას გადატენვისას, გამორიოცხავს ხელის მოყოლას ცევიოს და რესივერს შორის. მაგალითად Stoeger Sp312-ზე მოკლე ცევიო განლაგებულია საკამოდ წინ, რის გამოც მოკლე ხელებიან ადამიანებს გაუჭირდებათ მისი ოპერირება, ხოლო სწრაფი სროლის დროს, შეიძლება ცევიო უბრალოდ გაგექცეთ. დამატებით, იტალიელის ცევიოზე არის ორი ადგილი ხრახნებისთვის, სადაც შეიძლება დაყენდეს უნივერსალური ”პიკატინის” ტიპის სამაგრი.

მჭიდი განლაგებულია ლულის ქვეშ, იტევს 7 ვაზნას. მჭიდის კორპუსი შემოკრულია, რაღაც სინთეტიკური დეკალით, რომელიც სავარაუდოთ ამცირებს ხახუნს და იცავს მჭიდის კორპუსის დაფარვას ცვეთისგან. გარდა ამისა ის უბრალოდ ძალიან ლამაზად გამოიყურება. განსხვავებით თურქებისგან, ამ თოფში პლასტმასისგან დამზადებული არის მხოლოდ დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის კორპუსი (პლასტმასის ფურნიტურას არ ვთვლით). მჭიდის მიმწოდებელიც არის მეტალის, წითელი ფერის. მჭიდის ხუფი არის ფოლადის (არა ალუმინის). რესივერი მსუბუქი შენადნობისგან არის დამზადებული, მარკა- Ergal 55, რომელიც ტიპიურია იტალიური თოფებისთვის. მაგალითისთვის, რა მასალებისგანაა დამზადებული თურქული თოფი თქვენ დიდი ალბათობით ვერ გაიგებთ. არა და ყველაზე ლოგიკურია ივარაუო, რომ სწორედ მასალები არჩევაში მოხდება ეკონომია.  უნდა ავღნიშნო, რომ თითქმის ყოველთვის, თურქულ თოფებში პლასტმასის აქსესუარები, სამიზნე მოწყობილობები, როგორც წესი უბრალოდ სასაცილო ხარისხისაა და პატარა დატვირთვასაც ვერ უძლებს. აქიდან რჩევა: მოერიდეთ ასეთ „დანავაროტებულ“ თურქულ თოფებს, ყველაფერი, რაც მათზე აყენია მალევე დაიწყებს მწყობრიდან გამოსვლას ან უბრალოდ გაგაწვალებთ ექსპლუატაციაში.

არ დაიბნეთ თუ ვერ ნახავთ კონდახზე ქამრის გასაყრელ ადგილს, მე ვიფიქრე რომ ეს არის ეკონომია, მაგრამ შემდეგ აღმოვაჩინე, რომ ქამრის გასაყრელი ადგილი არის ნახევრად პისტოლეტური ტარის ძირში. იარაღის წონა შეადგენს 3.2 კგ-ს. ლულის სიგრძე 51 სმ. მჭიდის ტევადობა 7 ვაზნა. სამიზნე უბრალო, ვერტიკალური ფირფიტა ლულაზე.

FABARM SDASS-ის ლულა არის საკმაოდ საინეტერსო დეტალი და აქაც ის გამოირჩევა თურქული თოფებისგან. ქრომირებული შიგნიდან, დამზადებული ქრომო-მოლიბდენური ფოლადისგან, გარედან დაცულია რადიატორით, რომელიც იცვას თქვენ ხელებს დამწვრობისგან ინტენსიური სროლისას და ამავე დროს, უზრუნველყოფს ჰაერის ცირკულაციას ლულის ირგვლივ და მის სწრაფ გაგრილებას. ლულა დამზადებულია Tribore ტექნოლოგიით (პირველად გამოყენებულია FABARM-ის მიერ დაახლოებით 10 წლის წინ).  ამ ტექნოლოგიით დამზადებული ლულა იყოფა სამ ზონად, უშუალოდ ლულის ძირითადი ნაწილი დიამეტრით 18.8მმ, ლულის კონუსური ნაწილი, სიგრძით 204 მმ. როდესაც ლულის დიამტერი მცირდება 18.4მმ-დე და შემდეგ ცილინდრული ნაწილი ლულის ბოლოსკენ (5მმ), რომელიც მთავრდება დაბალოებით, რომელზეც ყენდება ცვლადი ”ჩოკები”.  შესაძლებელია ფაბარმის სტანდარტული „მულტიჩოკების“ ან ლულის მუხრუჭების/კომპენსატორის დაყენება.  ლულის დამზადების ასეთი ტექნოლოგია უზრუნველყოფს შესანიშნავს რეზულტატებს ტყვიით სროლისას და მისაღებ რეზულტატებს საფანტით სროლისას, სასურველი ჩოკები აქცევენ ამ იარაღს ნამდვილ უნივერსალურ თოფად. ჩოკების დასაყენებელი ადგილი დაცულია სპეციალური ხუფით, რომლის მოსახსნელი გასაღები მოყვება ახალ თოფს კომპლექტში. ცხადია ქრომირებული სავაზნის სიგრძე შეადგენს 76მმ-ს და აქვს საკმაოდ გრძელი გადასვლა ლულაში.

FABARM SDASS-ის ლულის სქემა

უნდა ავღნიშნო, რომ ყველა თურქულ თოფზე, რაც მე მინახია ლულა დამზადებულია კარგი ხარისხით, როგორც მინიმუმ ასე ჩანს ვიზუალუირ დათვალიერებით და პრინციპში ყველა აჩვენებდა აბსოლუტურად მისაღებ რეზულტატს ტყვიით სროლისას.

აბრევიატურა  SDASS (Special Defence And Security Shotgun), ითარგმნება, როგორც სპეციალური თავდაცვითი და უსაფრთხოების თოფი. მოდელების გამა საკმაოდ დიდია, რომლებიც გამოირჩევიან სხვა და სხვა შესრულებით, გამოყენებული მასალებით, კონდახის ტიპებით, სამიზნე მწყობილობებით და რა თქმა უნდა ლულის სიგრძეებით. ყველაზე საინტერესოდ მომეჩვენა FABARM SDASS Heavy Combat , მძიმე საბრძოლო მოდელი სქელი ლულით, აღჭურვილი კომპენსატორით, გათვლილი ინტენსიურ ექსპლუატაციაზე რთულ პირობებში. ასევე მოკლე და კომპაქტური მოდელი Martial Ultra Short 18. თავის დროზე მე მინდოდა სწორედ ამ მოდელის შეძენა და შემდგომ მასზე პისტოლეტის ტარის ნაცვლად სრულყოფილი კონდახის დაყენება. შედეგად მივიღებდი ერგონომიურ ადვილად სასროლ, მაგრამ ამავე დროს კომპაქტურ მოდელს.  თუმცა საბოლოო ჯამში ჩემ ხელში აღმოჩნდა მძიმე და სრული ზომის მოდელი Trainer.

თვითონ SDASS-ის ოჯახის ტაქტიკური თოფების რეპუტაციას და სახელს რაც შეეხება, შეიძლება ითქვას, რომ თოფი საკამოდ პოპულარულია ევროპაში, რუსეთში, სარგებლობს კარგი რეპუტაციით აშშ-ში სადაც ის იყიდება Heckler&Koch-ის დახმარებით, თუმცა ცნობილია, რომ ამ კომპანიის გაურკვეველი პოლიტიკამ სამოქალაქო ბაზარზე,  გამოიხატება იტალიური თოფების მცირე გაყიდვებში. თავის დროზე აღნიშნული გერმანული კომპანია ასევე ყიდიდა თავისი ქსელის გმოყენებით Benelli-ს თოფებს, მაგრამ ეს ალიანსი დაიშალა. საინტერესო ფაქტი ისიც არის, რომ Heckler&Koch-ის საკუთარი წარმოების თოფები იყენებდნენ იტალიური Franchi-ს რესივერს და სხვა ნაწილებს. ასევე თოფი ფართოდ არის გავრცელებული ევროპის სხვა და სხვა ძალოვან სტრუქტურებში.

როგორ იქცევა იარაღი სროლისას. პირველ რიგში უნდა ავღნიშნო, რომ იარაღს აქვს საუკეთესო სასხლეტი, რომელიც მე ოდესმე შემხვედრია ასეთი კლასის იარაღზე. ისევ მისი წარმოშობის დამსახურებაა. ის მსუბუქია, პრაქტიკულად ორ საფეხურიანი და ძალიან რბილი. უკუცემა სრულმუხტიანი ვაზნების სროლისას (კარტეჩი, სლაგები) საკმაოდ მძიმე ასატანია, სამაგიეროდ საფანტის ვაზნების სროლისას უკუცემა არის ძალიან მცირე, მე ვიტყოდი უმნიშვნელო. რბილი კონდახის დაბოლოება, შედარებით დიდი მასა ამას ხელს უწყობს. სამწუხაროდ სროლების დღეს ქროდა ძლიერი ქარი, რაც შეუძლებელს ხდიდა სპეციალურად დამზადებული სამიზნეების გამოყენებას, საჭირო გახდა იმპროვიზაცია, რაც გამოიხატა ასეთ უშნო სამიზნეში, თუმცა ესეც საკმარისი აღმოჩნდა, რომ შეგვეფასებინა სროლის ეფექტურობა, ერთი კონკრეტული თოფისგან. ქვევით მოცემული ილუსტრაციები საკმარისია, რომ შთაბეჭდილება შეგექმნათ თოფის შესაძლებლობებზე. საშუალო და ალბათ არადამაკმაყოფილებელი სიზუსტე ესპანური Rio Royal Buck 12P ვაზნების გამოყენებისას, დიდი გაფნტვა, თუმცა ერთგვაროვანი,  უკვე 15 მეტრის მანძილიდან. მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში ასეთი ვაზნის გამოყენება არ იქნბა სასურველი.

შედარებით უკეთესი რეზულტატები კონტეინერიანი Federal BuckShot-ის გამოყენებისას. რაც სურათებიდან კარგად ჩანს. სიურპრიზი იყო თურქული წარმოების Trible Action-ით მიღებული შედეგები, სამი ქვეკალიბრული, სფერული ჭურვი მოთავსებული რიგში, კონტეინერში, საკმაოდ კარგი შედეგი აჩვენა. თუ გავითვალისწინებთ დაბალ ფასს, მცირე წონას და მცირე უკუცემას ეს შეიძლება გახდეს აბსოლუტურად მისაღები არჩევანი თავდაცვის იარაღისთვის, ქალაქის, მჭიდროდ დასახლებული უბნის პირობებში.  სამწუხაროდ შეუძლებელი გახდა ქრონოგრაფირება, რაც მოგვცემდა თითო ჭურვის ენეერგიის გამოანგარიშების საშუალებას და უფრო სრულფასოვანი შეფასების და დასკვნების გამოტანაში დაგვეხმარებოდა . საკმაოდ საინტერესო ვაზნაა, ჩემი აზრით და მისი შესწავლა ჩვენს მიერ გაგრძელდება.

ტყვიით სროლის შედეგებიც კარგი იყო. სროლის მანძილი დგომიდან დაახლოებით 30 მეტრიდან. ესპანური Rio Royal Star არ იძლეოდა დიდ იმედებს, ტყვიები მასრებში იყო ცერად ჩასმული, ეს დეფექტი ადვილად ვიზუალურად შესამჩნევი იყო. შედეგიც საშუალოა, სამაგიეროდ უკეთესი შედეგი აჩვენა თურქულმა 32 გრამიანმა Yaf Palla Slug-მა. პირველი ორი მორტყმა დაბლა და მარჯვნივ მოხვდა, სავარაუდოთ ძლიერი ქარის გამო, რომელიც გვერდიდან უბერავდა და ხელს გვიშლიდა დამიზნებაში, მეორე ჯგუფი მოთავსდა იქ სადაც საჭიროა, თუმცა ორივე „ჯგუფი“ საკმაოდ მჭიდროა.

სროლისას რაიმე შეფერხება არ მომხდარა. მთლიანობაში თოფმა ძალიან სასიამოვნო შთაბეჭდილებები დატოვა, კარგი სასხლეტი, შესანიშნავად მომუშავე გადატენვის მექანიზმი. ძალიან ლამაზი ”გარეგნობა”, არანაირი იაფი საჩვენებელი მიშურა, რომელიც ხანდახან კი არა და ხშირად ახასიათებს თურქულ პროდუქციას.

ესპანური Rio-ს სლაგები, მასრაში არაერთგვაროვნულად ჩასმული ტყვიები.

თურქული Trible Action

მე ყოველთვის ვარ პრაქტიკულობის მომხრე, „ვიდი“, „ბრენდი“, ფასი, „პაკაზუხობა“ ჩემთვის არ არსებობს. იარაღი, განსაკუთრებით თავდაცვითი, არის ინსტრუმენტი. ის პირველ რიგში უნდა ასრულებდეს თავის ფუნქციას. მაგრამ ყოველთვის საჭიროა შესწორებების შეტანა ფასზე. თუ ფასი პრობლემა არა არის, „ჰაი ენდი“ „პომპებში“ არის პატარა სპეციალიზირებული ფირმების მიერ (მაგალითად Skattergun Technologies) მოდიფიცირებული მაღალი ხარისხის მოდელები, მოსბერგი, რემინგტონი 870, მათი ფასი აჭარბებს 1000 დოლარს, მაგრამ ეს არის უმაღლესი ხარისხის საბრძოლო ინსტრუმენტი.

Skattergun Technologies Standard Model. საწყისი ფასი 1350 დოლარი.  უმაღლესი კლასის თავდაცვითი თოფი

მეორე მხარეს არის საბაზისო მუშა მოდელები მაგალითად ძალიან მარტივი და „უშნო“ Maverick 88, 200 დოლარად, სადღაც შუაში ერთის მხრივ დახვეწილი კარგად დაკომპლექტებული Benelli Supernova Tactical, FABARM SDASS Tactical, მეორეს მხრივ საბაზისო, მარტივი Remington 870 Mariner ან Mossberg 500. სად არის აქ თურქული თოფი? სიმართლე გითხრათ არ ვიცი. თურქეთში არის უამრავი მწარმოებელი, ხარისხი ვარირებს მისაღებიდან – აბსოლუტურ ნაგავამდე და ეს ერთი და იგივე მწარმოებლის შემთხვევაში. უდიდესი აქცენტი გარეგნობაზე , ხშირი პრობლემები თურქულ თოფებთან, არეულ დარეული ანგარიშები ინტერნეტში, უამრავი ახალი მოდელის გამოჩენა მე მაგალითად მაგონებს სიტუაციას ჩინურ ავტომობილებთან, პროგრესი სახეზეა, მოდელები ბევრია, ფასი დაბალია, სიმპატიური გარეგნობა მაგრამ ჩავარდნილი უსაფრთხოების ტესტები, დამზადების დაბალი ხარისხი და იაფი მასალები. გარდა ამისა გაითვალისწინეთ, არსებობს იარაღის მწარმოებლებში პროდუქციის გრადაცია დამზადების ხარისხის მიხედვით. ვის რა გრადაციის პროდუქცია უნდა, წყვიტავს თვითონ, ვგულისხმობ დილერებს. სავარაუდოთ ის რასაც ღებულობს აშშ და ევროპა, როგორც პრიორიტეტული ბაზრები განსხვავდება იმისგან, რაც ხვდება მესამე სამყაროს ქვეყნების ბაზრებზე. რას ვღებულობთ ჩვენ მე არ ვიცი, თუმცა ილუზიები ამასთან დაკავშირებით მე არ მაქვს. ფაქტია, რომ თურქული იარაღის წარმოება სწრაფად პროგრესირებს, მაგრამ რა მიმართულებით მე არ ვიცი, იზრდება მოდელების გამა, მასალების ნაირსახეობები, გარეგნული გაფორმება, ფასი ყოველთვის რჩება მისაღები და ხელმისაწვდომი. ჩემი რჩევა იმისთვის ვინც თურქს ყიდულობს? აირჩიეთ ცნობილი მწარმოებლის ყველაზე საბაზო მოდელი, ზედმეტი ოფციების გარეშე. თურქები აკეთებენ ეკონომიას ყველაფერზე და მათ შორის განსაკუთრებულად „პერიფერიულ“ მოწყობილობებზე, რომლებიც ყველაზე ადრე გამოვლენ მწყობრიდან. მწარმოებელს უნდა ქონდეს გარკვეულუ ცენზი იარაღის წარმოებაში, მაგალითად  იგივე Stoeger, Huglu, Hatsan. ბაზარზე აქტიურად შემოიჭრა ATA Arms, მაგრამ ამ ეტაპზე რამის თქმა მათ პროდუქციაზე ნაადრევი იქნება. თუმცა მდიდრული ხანდახან მყვირალა გაფორმება და ძალიან დაბალი ფასი გარკვეული ეჭვების საფუძველს იძლევა. აირჩიეთ მოდელი, რომელიც აკოპირებს მარტივ, კარგად ცნობილ უცხოურ სისტემას, დააკვირდით დამზადების ხარსხს, შესრულებას, ლულას და მისი დამზადების ხარისხს. ჩემთვის უცნობია, რომელიმე ორიგინალური თურქული კონსტრუქციის თოფი. პირადად მე მქონდა ორი თურქი, Akkar Karatay ჭედავდა პირდაპირ ყუთიდან. გაკეთდა მაგრამ დიდი შრომის და ნერვების ფასად. Stoeger SP312, მარტივი და კარგი თოფი, 300 გასროლაზე გაუტყდა ნემსა, ხელოსანმა მითხრა, რომ ეს ნორმალურია ამ თოფებზე. ასეთი ტიპის გაუმართაობა არ არის დიდი ხარვეზი, ასეთი რამე ხანდახან ხდება უფრო მაღალი კლასის ევროპულ და ამერიკულ თოფებშიც, როდესაც მაგალითად ირღვევა ნემსების წრთობის ტექნოლოგიური პროცესი. იქ ეს არ განიხილება სერიოზულ პრობლემად, მაგრამ ჩვენთან ეს ნიშნავს ორ-სამ დღეს ნაწილის დამზადებაზე, 50-100 ლარს და არანაირ გარანტიას ხარისხზე და რესურსზე.  რას იძახიან სხვა თურქული თოფების მფლობელები? გამოხმაურებები ვარირებს: „თურქულია ნაგავია, ძლივს მოვიშორედან“ სრულს აღრთოვანებამდე. თუ გავითვალისწინებთ იმ ფაქტს, რომ ხარისხი ერთი და იგივე მწარმოებლის შემთხვევაში იქით აქით დახტის, ხვდებით რა ტიპის ლატარეასთან გაქვთ საქმე. თურქულ თოფებს არ აქვთ მოპოვებული სტაბილური რეპუტაცია, ამიტომაც მე არავის არ ურჩევ, წადით და იყიდეთ თურქული „პომპა“, იაფი და კარგია. მაგრამ ჩვენ გავაგრძელებთ ყურადღებით დაკვირვებას სტუაციაზე და მოგახსენებთ ყველფერს, რასაც გავიგებთ.

ამართლებს თუ არა თითქმის ორმაგი სხვაობა ფასში FABARM SDASS-ს და მის თურქულ ანალოგს შორის? ამ შემთხვევაში ჩემთვის კი. იმიტომ, რომ გარდა იმისა, რაც ზევით დავწერე და სერიოზული რეპუტაციის მქონე მწარმოებლის  ხარისხის გარანტიებისა ასევე მას აქვს ის, რაც მე არ შემხვედრია არც ერთ თურქულ თოფში, ეს არის ესთეტიური სიამოვნება იარაღის ფლობისგან.

SDASS-ის ზოგიერთი ვარიანტი


სამხრე ბუდეების ნაირსახეობები და მათი მიმოხილვა

August 22nd, 2011
ალბათ სამხრე იარაღის ბუდეები ყველაზე ფართოდ რეკლამირებული და ქარიზმატული იარაღის აქსესუარია, რომელიც ადამიანს შეიძლება ქონდეს.  ბოლო 80 წელია ეკიპირების ეს ელემენტი მუდმივად გვხვდება კინო და ტელე ეკრანებზე. ის არის ასოციირებული სერიოზულ, ძლიერ, ბრუტალურ, როგორც დადებით ასევე უარყოფით გმირებთან. მისი დანახვა ვინმეს ტანზე ავტომატურად ნიშნავდა, რომ ეკიპირების ასეთი ელემენტის  პატრონი თავის საქმეს სერიოზულად უდგება და ასე ვთქვათ ხუმრობა არ უყვარს. მრავალი წელია, დღემდე ეს აქსესუარი ასევე ცალმხრივად აღითქმება, როგორც მისი მფლობელის პროფესიონალიზმის ყველაზე სერიოზული ნიშანი. ჩემი დაკვირვებით, გაუთვითცნობიერებელი ადამიანი პირველი პისტოლეტის/რევოლვერის შეძენის შემდეგ ბუდეს არჩევისას, ირჩევს სწორედ სამხრე ბუდის მოდელებს, უმეტეს წილად იმიტომ, რომ როგორც უკვე ავხსენი ეს არის გარკვეული სტერეოტიპი. ბოლოს და ბოლოს  ის უბრალოდ ძალიან მაგრად გამოიყურება. სინამდვილეში კი რეალობა ცოტათი უფრო განსხვავებულია, და ამ სტატიაში მე მოგიყვებით იმაზე თუ ზუსტად რა ადგილი უკავია სამხრე ბუდეებს, მათ დადებით და უარყოფით მხარეებზე და ასეთი ტიპის ბუდეების ძირითად სახეობებზე.
როგორც უკვე ავღნიშნე სამხრე ბუდეები უკვე დაახლოებით 80 წელია ჩვენთან ერთად არის, ხოლო სერიოზულ მწარმოებლებს თითქმის ყველას აქვთ კატალოგში რამოდენიმე ასეთი ტიპის ბუდის მოდელი. ეს უკვე თავისთავად მეტყველებს იმაზე, რომ ამ ტიპის აღჭურვილობას აქვს თავისი გამოყენების ”ნიშა” (თუმცა არა ისეთი ფართო, როგორიც შეიძლება წარმოიდგინოთ).  დავიწყოთ სულ თავიდან. სამხრე ბუდის ან უფრო სწორედ იარაღის და ამუნიციის ასეთი ფარული ტარების სისტემის კონცეფციის ავტორი გახლავთ ამერიკელი, რიჩარდ გალახერი, რომლის კომპანია შემდგომ გადაიქცევა უმეტესობა იარაღის მოყვარულთათვის კარგად ცნობილ კომპანია Galco-ში.  ანუ უფრო ზუსტად რომ განვმარტო რიჩარდ გალახერი არის ავტორი კონცეფციის, რომელიც თავისმხრივ მოიცავს ბუდეს, პაუჩებს დამატეებითი მჭიდებისთვის/ვაზნებისთვის გაერთიანებულს ერთიან ფარული ტარების სისტემაში, რომელიც ასევე მოიცავს ქამრების ერთობლიობას, რომ ეს ყველაფერი დამაგრდეს ტანზე. თავად იდეა იღლიის ქვეშ იარაღი ტარების კიდე უფრო ძველია, და ალბათ მე-19 საუკუნეში დაიბადა, როდესაც ხელის იარაღი საკმაოდ კომპაქტური გახდა ტანსაცმლის ქვეშ ფარული ტარებისთვის. მაგალითისთვის ცნობილი განფაიტერი დრ. ჯონ “დოკ” ჰოლიდეი ზუსტად ასე ატარებდა იარაღს (ხანდახან).

სამხრე ბუდეების ნაირსახეობები და ფასების სპექტრი.  საათის ისრის მიმართულებით: TF Deluxe (15 USD), UnderTech Undercover T-shirt (69USD), Nevada Gun Leather Upside Down Holster (105USD), Rothco US Military Issue (50USD), KLC Gambler (265 USD), Blackhawk Vertical Rig M9 (43USD).

არსებობს სამხრე ბუდეების ოთხი ძირითადი ტიპი: 1. იღლიის ქვეშ 45 გრადუსით დაბლა დახრილი ბუდე (ასეთი იყო გალახერის ორიგინალური ბუდე და ამიტომ მისი აღწერით დავიწყებ); 2. ჰორიზონტალურად მოთავსებული ბუდე, რომელიც პირველად შეიქმნა 1950-ან წლეებში ჩიკ გეილორდის მიერ (დღეს მის ტრადიციებს განაგრძობს კომპანია Bell Charter Oak). დიზაინის ავტორის ჩიკ გეილორდის აზრით ეს არის ყველაზე “სწრაფი” სამხრე ბუდე. იგულისხმება, რომ იარაღის ამოღება სწრაფად ხდება. 3. ვერტიკალური ბუდეები, ყვეელაზე ადრინდელი დიზაინი, ცნობილი მე-19 საუკუნიდან. პირველი თაობის ბუდეებიდან იარაღი ამოდიოდა ჯერ ზევით და მხოლოდ შემდეგ ტოვებდა ბუდეს. მოგვიანებით გასული საუკუნის  20-ან წლებში  ხელმისაწვდომი გახდა ზამბარით აღჭურვილი მოდელები, რომლიდანაც იარაღის პირდაპირ გამოძრობა ხდებოდა. ასეთ, Heiser-ის ტიპის ბუდეს ატარებდა ცნობილი გამოძიებათა ფედერალური ბიუროს აგენტი ელიოტ ნესი და მისი განმასახიარებელი კინოგმირები, ასევე მაგალითად ფრენკ სინატრა, რომელსაც ქონდა იარაღის ტარების უფლება და ის ასე ატარებდა თავის 1903 წლის მოდელის კოლტის ავტომატურ პისტოლეტს; 4. ბუდე მოთავსებული ჯავშანჟილეტის (ან სპეციალური მაისურის) სახელოზე, როგორც წესი “კლიპსის” მეშვეობით ან წარმოადგენს მის განუყრელ ნაწილს. იდეაში ის იმეორებს ტარების წესს, რომელიც მე-19 საუკუნიდან გამოიყენება. არსებობს კიდე ბუდეები, რომლებიც ათავსებს იარაღს მკერდზე, ხშირად ბუდე მაგრდება პირდაპირ ეკიპირებაზე ან ჯავშანჟილეტზე. ტარების ეს მეთოდი პოპულარულია გარკვეული სპეციალობის მქონე სამხედროებში ვისაც უწევთ მოვალეობის შესრულება სხვა და სხვა სამხედრო ტექნიკის საჭესთან ჯდომისას, ასევე პილოტები და სხვა სამხედრო პროფესიების წარმომადგენლები.  ასეთი ბუდეები არ გულისხმობენ იარაღის ფარულ ტარებას მოქალაქეების მიერ და ამიტომაც, მე მათ ამ სტატიაში არ შევეხები და მხოლოდ ილუსტრაციით შემოვიფარგლები.

ასეთი ტიპის ბუდე არის ყველაზe მოსახერხებელ ადგილას დამაგრებული, ადვილად ხელმისაწვდომია, თუმცა გასაგბი მიზეზების გამო სამოქალაქო პირებისთვის ასეთი ტარების მეთოდი მიუღებელია. სuრათზე არის ბრიტანელი სპეცრაზმელი. იარაღი – Sig Sauer P226 აღჭურვილი Сrimson Trace Laser Grip-ით.

დავიწყოთ სამხრე ბუდეების უპირატესობებით.

გამოვტოვებთ “მაგრობის” და „დერზკობის“ ფაქტორი, იმიტომ რომ ვიზუალი და კოლორიტი არ შეიძლება იყოს შეიარაღებული პროფესიონალის არც პირველხარისხოვანი და არც მეორეხარისხოვანი კრიტერიუმები, რომლის მიხედვითაც უნდა ხდებოდეს აღჭურვილობის ან იარაღის არჩევა.  სამხრე ბუდეების პირველი და ჩემი აზრით მთავარი უპირატესობა არის ის, რომ იარაღი, სათადარიგო ამუნიცია და დამხმარე აღჭურვილობა (მაგალითად ხელბორკილები) ხელმისაწვდომია ადვილად ჩასაცმელ და გასახდელ კომპლექსში. მაგალითად: თქვენ ხართ გამომძიებელი, მთელი დღე ზიხართ ოფისში და ადგენთ ოქმებს. უცბად ხდება გამოძახება, რამოდენიმე მოძრაობაშია ეგრევე იცვამთ სამხრე ბუდეს და იმ წამსვე თქვენ ტანზე გაქვთ იარაღი, სათადარიგო ამუნიცია და სხვა დამხმარე აღჭურვილობა.  ძალიან მოსახერხებელია.

აღნიშნული სისტემა ასევე გარკვეულ უპირატესობებს სათავაზოპბს მჯდომიარე პოზიციაში ყოფნისას. ის კიდევ უფრო მოსახერხებელია ვიდრე საპირისპირო მხარეს დამაგრებული ქამრის ბუდე (cross draw holster), რომელიც მაგალითად მანქანაში შეიძლება დაიბლოკოს უსაფრთხოების ღვედით. სამხრე ბუდე შესაბამისად შეიძლება იყოს ყველაზე კომფორტული ტარების მეთოდი პერსონალისთვის, რომელსაც უწევს მოვალეობას შესრულება სამუშაო ადგილზე, რომელიც მოითხოვს ჯდომას ხანგრძლივი პერიოდის მანძილზე. ასეთ შემთხვევაში სამხრე ბუდის გამოყენება შეიძლება იყოს იარაღის ტარების საუკეთესო მეთოდი. არ არის აუცილებელი მხოლოდ კაბინეტში ჯდომა, მაგალითად ვერტმფრენების პილოტები (პოლიციელებეი და სამხედროები), უმეტესად სწორედ ასეთ ბუდეებს ატარებენ, ან მაგალითად ინკასატორული მანქანების მძღოლები, რომლებიც არ ტოვებენ თავის ადგილს, მათთვისაც სამხრე ბუდე შეიძლება იყოს და არის მოსახერხებელი. გაიხსენეთ შესანიშნავი ფილმი We Were Soldiers ვერტმფრენის პილოტს იარაღი (სმიტ&ვესონის მოკლე მე-15 მოდელი) მოთავსებული აქვს სამხრე ბუდის ნაირსახეობაში, როდესაც იარაღი პრაქტიკულად მკერდზე არის განთავსებული.  ასევე აქტუალურია სამხრე ბუდე ადამიანებისათვის, რომლებსაც არ ჭირდებათ იზრუნონ ეტიკეტზე და ჩაცმულობაზე და ეს განსაკუთრებულად ცივ ამინდში. მონადირეები, მეთევზეები, შესაძლებელია ფერმერები, რომლებსაც სურთ იქონიონ თან დამხმარე იარაღი ან საშუალება მოიგერიონ გარეული მტაცებლების თავდასხმა, ძალიან მოსწონთ ასეთი ბუდეები და წარმატებითაც იყენებენ მათ. თბილი ტანსაცმლის ქვეშ მოთავსებული იარაღი ასევე რჩება სითბოში და დაცული ამინდის ზემოქმედებისაგან. შესაბამისად არ არის საშიშროება რომ მექანზიმი გაიყინება ან ზეთი იმდენად გასქელდება სიცივისგან, რომ იარაღიდან გასროლა შეუძლებელი გახდება.

პილოტებისთვის სამხრე ბუდე არის იარაღის ტრების საუკეთესო საშუალება, და ამიტომაც ის არის მათი ეკიპირების განუყრელი ნაწილი უკვე მრვალი წელი.

სამხრე ქვეშა ბუდე შეიძლება უალტერნატივო ტარების საშუალება იყოს ადამიანებისთვის, რომელბსაც აქვთ სამედიცინო პრობლემები ზურგთან. ასეთი  ტრავმების დროს ადამიანებს, როგორც წესი ეკრძალებათ ტვირთის ტარება ქამარზე ანუ წელზე (წელის დატვირთვა). ასეთ შემთხვევაში დაბალნსებული სამხრე ბუდე შეიძლება იყოს ერთადერთი ტარების ოფცია. დაბალანსებული, იმიტომ რომ ასეთი ტარების სისტემა კარგად და თანამბრად ანაწილებს წონას, იარაღი ერთ მხარეს და ამუნიცია და აღჭურვილობა მეორე მხარეს.

აღნიშნული სისტემა ასევე გაცილებით უფრო კომფორტულია ქალებისთვის. ქალის სხეული ანატომიიდან გამომდინარე, ქამარზე/წელზე დამაგრებული იარაღი საკამოდ ბევრ პრობლემებს უქმნის მათ. მათი ტორსი უფრო მოკლეა ხოლო გვერდები უფრო განიერი, რის გამოც იარაღი გაცილებით უფრო მაღლა “ზის” და სერიოზულ დისკომფორტს ქმნის, როგორც ტარებისას (იარაღი აწვება ნეკნებს) ასევე იარაღის ამოღებისას (მაღლა განთავსებული იარაღი აიძულებს ხელის და მხარის ზედმეტად მაღლა აწევას უხერხული მოძრაობებით). ჩვეულზე დაბლა მოთავსებული იარაღი წყვეტს პრობლემას, მაგრამ ფარული ტარება ხდება პრაქტიკულად შეუძლებელი ანუ იარაღის დამალვა ძალიან რთულდება. გარდა ამისა ქალისთვის უფრო ადვილია ისევ და ისევ ანატომიური თავისებურებებიდან გამომდინარე მიწვდეს მარჯვენა ხელით მარცხნივ იღლიის ქვეშ მოთავსებულ იარაღს. მამაკაცებს განვითარებული კუნთებით და ფართე მკერდით საკმაოდ გაუჭირდებათ ასეთი ილეთის სწრაფად შესრულება მაშინ, როდესაც ქალს არანაირი პრობლემა არ შეექმნებათ. ასევე მამაკაცთან შედარებით, სამხრე ბუდე უფრო კარგად იმალება ქალის ტანზე, რისი მიზეზიც ისევ და ისევ არის ქალის სხეულის წყობილება.

კიდევ ერთ ერთ უპირატესობა ასეთი ტიპის ბუდეების არის ის, რომ როდესაც თქვენ იხდით მაგალითად პიჯაკს, შეგიძლიათ მასვე გააყოლოთ ბუდეც, ისე, რომ ამას ვერავინ ვერ შეამჩნევს. შემდეგ ჩამოკიდებთ პიჯაკს ბუდესთან ერთად და ჩაცმისას ერთდროულად ჩაიცვავთ ორივეს, იმიტომ, რომ ორივეს ჩასაცმელად დაგჭირდებათ ერთნაირი მოძრაობები.  მცირე პრაქტიკის შემდეგ ამ „ილეთის“ განხორციელებას შეძლებთ ადვილად, სწრაფად და ისე, რომ ვერავინ ვერაფერს ვერ შეამჩნევს. ფარული ტარება გულისხმობს ფარულ ტარებას და ყველაფერი უნდა იყოს აგებული ამ პირობის  ირგვლივ.

სანამ გადავალთ სამხრე ბუდის უარყოფით მხარეებზე საუბარს, ეგრევე გაგიმხელთ საიდუმლოებას: პროფესიონალები არ წყალობენ ასეთ ბუდეებს. მეტსაც ვიტყვი, მთელ რიგ სასწავლო ცენტრებში უბრალოდ აკრძალულია მათი გამოყენება.  ქვევით ამასაც ავხსნი.

ჩვენ უკვე შევთანხმდით, რომ ასეთი ბუდე ძალიან მოსახერხებელია მანქანაში ტარებისას. კი ბატონო, მხოლოდ  ერთი პირობით, თუ თქვენ გაცვიათ ტანსაცმელი, რომელიც მალავს ბუდეს. წინააღმდეგ შემთხვევაში ფარული ტარება ხდება შეუძლებელი, ეს კიდე აბსოლუტურად დაუშვებელია. იგივე საპირისპირო მხარეს დამაგრებული ქამრის ბუდე გარედან იქნება უხილავი და ამავე დროს ადვილი ხელმისაწვდომი, მაშინ, როდესაც სამხრე ქვეშა ბუდე ადვილად შესამჩნევი გახდება, როდესაც ზედა ტანსაცმელს გაიხდით. ხანგრძლივი მოგზაურობის დროს მანქანაში პიჯაკში ჯდომა საკმაოდ მოუხერხებელია.

როგორც უკვე ვთქვი იღლიის ქვეშ მოთავსებული იარაღი შეიძლება იყოს ძნელად ხელმისაწვდომი მსხვილი მამაკაცებისთვის. ამის გამო რთულდება იარაღი ამოღება, მითუმეტეს მოძრაობაში, მითუმეტეს მაგალითად ხელჩართული ბრძოლის დროს.  ხანდახან, როდესაც ოპერატორი ვერ წვდება იარაღს ის ცდილობს თითებით მოიწიოს იარაღი და მერე ჩაავლოს ხელი ტარს და ამოიღოს ის ბუდიდან. ასეთი ტიპის მანევრი ნელია და სტრესულ პირობებში მოუხერხებელი.  დამატებით, ასეთ მომენტში არსებობს რისკი უნებლიე გასროლის.

განსხვავებით პოპულარული მოსაზრებისა, სამხრე ბუდე სულაც არ უზრუნველყოფს  ფარულ და კომფორტულ ტარების მაღალ ან შეუდარებლად მაღალ ხარისხს. დამერწმუნეთ და თუ ჩემი არ გჯერათ, მარტივი ექსპერიმეენტი  გაჩვენებთ, რომ იღლიის ქვეშ მოთავსებული სრული ზომის იარაღის  დამალვა საკამოდ პრობლემატურია. გარდა ამისასამხრე ბუდის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ წინიდან გახსნილი ტანსაცმლის პირობებში და ისიც გარკვეული ფასონის თუ არის. ფართე მხრებიანი პიჯაკი დამალავს იარაღს იღლიის ქვეშ მეტნაკლებად ეფექტურად, მაშინ როდესაც პერანგი ამას უკვე ვერ შეძლებს. მე ვიხსენებ ერთ შემთხვევას, როდესაც ბანკში ყოფნისას ზაფხულში შევამჩნიე ადამიანი ღია ფერის პოლოს ტიპის „გადმოჩაჩულ“ მაისურში, რომელსაც რაღაც უცნაურად ქონდა ამობურცული ზურგი. მივხვდი, რომ ადამიანს შიშველ ტანზე მაისურის ქვეშ ქონდა იღლიის ქვეშა ბუდე ჩაცმული, ხოლო ქამრები ზურგზე აიხლართა და ამით გაუთვითცნობიერებლად აუწყა მთელ მსოფლიოს, რომ ის იარაღს ატარებდა. ქამარზე დამაგრებული ბუდე , მაგალითისთვის ადვილად დამალავდა იარაღს „პოლოს“ ქვეშ და უფრო კომფორტულიც იქნებოდა ცხელ ამინდში, ვიდრე შიშველ ტანზე ჩამოკიდებული იღლიისქვეშა ბუდე. არაფერს ვამბობ იმაზე, რომ ქამრის ბუდიდან იარაღის ამოღება უფრო სწრაფი იქნებოდა ვიდრე დახურული მაისურის ქვეშ დამალული იღლიის ქვეშა ბუდიდან.

მაგრამ ძირითადი მიზეზი, მიზეზი რის გამოც ასეთ ბუდეებს არ წყალობენ პროფესიოანლები არის იარაღის ლულის მიმართულება ბუდეში ყოფნისას და მისი ამოღებისას. საქმე იმაშია, რომ იარაღის უსაფრთხო ტარების და გამოყენების წესი იუწყება, რომ ლულა უნდა მიუშვიროთ მხოლოდ იმას, რის განადგურებასაც აპირებთ. სამხრე ბუდეს ეს ეხება იმდენად რამდენადაც იარაღის ამოღებისას (პოტენციალურად სახიფათო სიტუაცია, როდესაც ხდება უნებლიე გასროლები) და ტარებისას ლულა უმიზნებს ყველას ვინც თქვენს უკან დგას. პარტნიორ პოლიციელს, უდანაშაული გვერდითმდგომს, სასროლოსნო ცნეტრის ინსტრუქტორს ან უბრალოდ იმას ვისი დაცვასაც ცდილობთ.  რა  გასაკვირია, რომ სასროლოსნო ცენტრის, ტირების ინსტრუქტორები და მეთვალყურეები სერიოზულ დისკომფორტს განიცდიან, როდესაც მათ უყურებენ წინ მდგარი სტუდენტების იარაღის ლულები.  უსაფრთხოება არის ერთ ერთი უმთავრესი პრიორიტეტი იარაღის ტარებისას და გასაკვირი არ არის, რომ აღჭურვილობა, რომელიც ოდნავ მაინც აყენებს მას კითხვის ნიშნის ქვეშ მაინც და მაინც არ სარგებლობს პოპულარობით და აღიარებით პროფესიონალურ წრეებში. ყველაფერს ამას შეიძლება დაუმატო ის, რომ ამოღებისას ლულა იკვეთება თქვენი სხეულის ნაწილებთან (არსსებობს ტექნიკა და ბუდეები, რომლებიც ამას გამორიცხავენ, მაგრამ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იარაღის მატარებელი ინფორმირებულია საფრთხის შესახებ და შესაბამის ტექნიკას იყენებს). ასევე, იარაღის ამოღებისას, რომლის ტარი დაბლა იყურება ლულა კვეთს იღლიასთან და მხარის არეში განლაგებულ მსხვილ არტერიებს, მისი დაზიანება უნებლიე გასროლის შემთხვევაში უმძიმეს ჭრილობას მიაყენებს ადამიანს, რაც დიდი ალბათობით ლეტალური შედეგით დამთავრდება.

უარყოფით მხარედ შეიძლება ჩაითვალოლ სამხრე ბუდეების საკმაოდ რთული კონსტრუქციაც, რაც ავტომატურად განაპირობებს მათ მაღალ ფასს. იმისთვის, რომ სწრაფად მოძრაობისას იარაღი და მჭიდები არ გირტყავდნენ ფერდებზე საჭიროა მათი დამატებითი ფიქსაცია ქამარზე. აღნიშნული სამაგრები ერთი ან ორ მხრიაანები მნიშვნელოვნად ართულებენ კონსტრუქციას და ასევე ზრდიან სამხრე ბუდის ჩაცმა გახდის დროს. ილეთი პიჯაკის და ბუდის ერთდროულ გხდასთან ერთად უკვე საკმაოდ რთული ხდება, იმიტომ რომ ყველასგან შეუმჩნევლად ქამრისგან უნდა განაცალკევოთ დამატებითი სამაგრი.

თქვენ თვითონ შეადარეთ უარყოფითი და დადებითი მხარეები, რომლებიც მე ეხლა ჩამოვთვალე. არჩევანი იარაღის ტარების მეთოდისა და შესაბამისი ეკიპირებისა არის მთლიანად თქვენზე დამოკიდებული, ისევე, როგორც ამაზე არის დამოკიდებული თქვენი პირადი უსაფრთხოება.

გადავიდეთ შემდეგ ნაწილზე. რას უნდა სამხრე ბუდის არჩევისას? გამომდინარე ქართული რეალიებიდან ჩათვალეთ, რომ წინასწარი მოზომვა შეუძლებელია ვინაიდან წესიერი ნებისმიერი ტიპის ბუდის შეძენა საქართველოში თითქმის შეუძლებელია. ან შესაძლებელია მაგრამ ორმაგი სამმაგი ფასის გადახდით, თუმცა უნდა ავღნიშნო ბოლო 10 წლის განმავლობაში მე მაღაზიებში არ შემხვედრია წესიერი სამხრე ბუდე. წესიერში ვგულისხმობ წესიერი პატიოსანი მწარმოებლის მიერ დამზადებულ მოდელს. იყიდეთ მხოლოდ ასეთი მწარმოებლის ნაწარმი (სასურველია Bianchi, Galco, Uncle Mike, Mitch Rosen და ა.შ.)! ინტერნეტით შეკვეთისას ლოგიკური იქნებოდა ჯერ გენახათ გამოკითხვები, მაღალი ხარსხის სხვა და სხვა რაკურსის სურათები და კარგად დააკვირდეთ ბუდის ყველა ელემენტს. სამხრე ბუდეს საჭიროა ქონდეს აუცილებელი რეგულირებები, ძალიან კარგად მუშაობენ ჩაკერილი ელასტიური ელემენტები, თუმცა მეორე მხარეს იღლიაში ამოდებული ელასტიური სამაგრი საკამოდ დიდ დიკსომფორტს შეგიქმნით, განსაკუთრებულად, ცხელ ამინდში. იღლიები უნდა იყოს თავისუფალი, სასურველია იყოს ორივე მხარეს სამაგრები ქამარზე, რაც უზრუნველყოფს ბუდის დაფიქსირებას ერთი და იგივე ადგილას და ამით ის არ შეგიქმნით დისკომფორტს სწრაფად გადაადგილებისას. იარაღის და აღჭურვილობის წონა თანაბრად უნდა იყოს გადანაწილებული მხრებზე. იღლიისქვეშა ბუდის ყველა ელემენტი არ უნდა ხმაურობდეს. მიაქციეთ ყურადღება, რომ არაფერი არ უშლიდეს იარაღს ამოღებისას და ბუდე იყოს ადვილად მიღწევადი მათ შორის დგომისას, სიარულისას, მანქანაში ჯდომისას და ასე შემდეგ (ანუ სხვა და სხვა მდგომარეობებში რა დროსაც შეიძლება მოგიწიოთ იარაღის ამოღება). რაც შეეხება მასალებს, ისინი სხვა და სხვა არის მოდელების მიხედვით. მე პირადად ვანიჭებ უპირატესობას კარგი ხარისხის ტყავის ეკიპირიბას, თუმცა ვაღიარებს რომ სინთეტიკური მასალებისგან დამზადებული ბუდეები (კორდურა და ა.შ) და ეკიპირება ძალიან დიდხანს ძლებს და ძალიან გამძლეა. ტყავის ბუდე შესაძლებელია, რომ იყოს დამზადებული კონკრეტული იარაღის მოდელზე რაც მოსახერხებელია. როგორც წესი სინთეტიკური ქსოვილებისგან (ნეილონი, კორდურა) დამზადებული ბუდეები განკუთვნილია რამოდენიმე მოდელის იარაღზე ან კონკრეტული ზომის იარაღებზე. გამონაკლისი ხისტი, პლასტმასის ბუდეები, რომლებიც მე არ მომწონს, იმის გამო, რომ ისინი მალე ცვითავენ იარაღის დაფარვას, დაფარვა კიდე არ არის დატანილი კოსმეტიკური მიზნებისთვის, ის იცავს იარაღს აგრესიული ზემოქმედებისგან (სინესტე, ოფლი და ასე შემდეგ).  არსებობს კომბინირებული მოდელები სადაც მწარმოებელი ცდილობს ყველა მასალისგან მაქსიმალური ეფექტი გამოიღოს. და ბოლო რჩევა, შეეცადეთ აირჩიოთ მოდელი, რომელიდანაც იარაღის ამოღებისას ლულა არ კვეთს, თქვენი სხეულის, რომელიმე ნაწილს. ამ მხრივ ყველაზე არასასურველი არის მოდელები სადაც იარაღის ტარი ქვევით იყურება.

ალბათ ერთ ერთი ყველაზე კლასიკური, ძველი და ამვე დროს დღემდე აქტუალური სამხრე ბუდის მოდელი, Bianchi X15. დამზადებულია ტყავისგან. ფასი 130 აშშ-ის დოლარი.

უდაოდ სხვა და სხვა მოდიფიკაციების ქამრის ბუდეები (belt holsters)  უფრო უნივერსალური და მრავალფეროვანი საშუალებებია იარაღის ფარული ტარების. დიდი ალბათობით უფრო კომფორტულიც, მაგრამ არის სცენარები, სიტუაციები და ადამიანები, რომლებისთვისაც სამხრე ბუდე შეიძლება იყოს საუკეთესო გადაწყვეტილება. ჩემი აღჭურვილობის ამ ელემენტს ნამდვილად აქვს ადგილი თქვენ არსენალში. უბრალოდ უნდა გაითვალისწინოთ ორი რამე, იღლიისქვეშა ბუდე უნდა იყოს უმაღლესი ხარსხის და არა სადღაც თბილისის გარეუბნებში შეკერილი პრიმიტიული იმიტაციები და მეორე: საჭიროა პრაქტიკა და ვარჯიში ასეთი ბუდის უსაფრთხო გამოყენებისთვის.

“კალაშნიკოვის” ორი ნომერი

July 25th, 2011

შაბათს, ”გუდვილში” შევიძინე ორი ნომერი რუსული ჟურნალის ”Калашников”. გადავიხადე არც მეტი არც ნაკლები 12 ლარიცალში. როგორც ჩანს პროდუქციის იმპორტიორები ერთმანეთს ეჯიბრებიან ვინ წაგლიჯავს მომხმარებელს რაც შეიძლება მეტ ფულს. ჟურნალს რაც შეეხება, მე ის მომწონს. შედარებით მაღალი დონის სტატიებია, აქვს ძალიან პრაქტიკული მიმართულებები და თითქმის არ ეხება ნადირობის თემატიკას.

რატომ ვწერ ეხლა ამ სტატიას? იმიტომ რომ საკმაოდ საინტერესო ფოტო სურათები, სტატისტიკა და ინფორმაცია ვნახე ამ ორ ნომერში.

ეს ჟურნალი ტრადიციულად დიდ ყურადღებას უთმობს რუსეთში ჩატარებულ სპორტულ შეჯიბრებებს, მათ შორის პრაქტიკულ სროლაში.  წლიდან წლამდე ფოტო რეპორტაჟებიდან ვხედავ, რომ  რუსული სპორტსმენების არსენალი სულ უფრო მრავალფეროვანი და სპეციალიზირებული ხდება. უკვე ვერავის ვერ გააკვირვებ მძიმედ მოდიფიცირებული ”რეის განებით”, რომელთა უმეტესობა არის საიგების და ვეპრების ბაზაზე აწყობილი,  თუმცა სულ უფრო იზრდება AR15-ის წილი და მასთან ერთად სხვა უცხოური სისტემების.  პისტოლეტებში დომინირებენ რუსეთისთვის სერტიფიცირებული უცხოური მოდელები,  Cz, Sphinx, Grand Power, Glock. მათ შორის სპეციალურად შეჯიბრებებისთვის მოდიფიცირებული ”რეის განები”. შესაბამისად ვითარდება ამ სპორტის გარშემო არებული ინდუსტრია, იარაღის რემონტის და მოდიფიცირების.

ჟურნალიდან ვიგებთ, რომ წელს რუსეთში ჩატარდა 62 შეჯიბრება პრაქტიკულ სროლაში. წინა წელს მხოლოდ 15. პროგრესის სახეზეა.

დიახ, აღინიშნება პრობლემები შეჯიბრებების ორგანიზებისას, დიდია დისკვალიფიცირებულთა რაოდენობა, მაგრამ წლიდან წალმდე შეჯიბრებების დონე მაღლა იწევს.

დავამტებ რომ ტრადიციად იქცა საერთაშორისო შეჯიბრებების ჩატარება სნაიპინგში და ტაქტიკურ რაზმებს შორის. რუსი სნაიპერები და სპეცრაზმები პერიოდულად მიემგზავრებიან საზღვარგარეთ ანალოგიურ შეჯიბერბებში დასასწრებად.  მათი შეიარაღება მეტ წილად უცხოური წარმოებისაა, Sako, Tikka, Remmington, AW, ასევე შედარებით ახალი რუსული წარმოების სნაიპერული შაშხანა СВ98. ოპტიკა ასევე უმაღლესი კლასის.  ყველაფერი ეს ძირითადად მაინც ეხება შსს-ს და სპეც სამსახურების რაზმებს. ჯარი კვლავ შეიარაღებულია მორალურად მოძველებული СВД-ს ტიპის შაშხანებით. რის გამოც სამხედრო სანიპერები სატურნირო ცხრილში ყოველთვის ბოლო ადგილებზე არიან.  პირველ ადგილებზე მყოფი მსროლელების  შეიარაღება არის მეტ წილად შეკვეთით დამზადებული შაშხანები სერიოზული და ხანდახან ეკზოტიკური მწარმოებლებისგან. მაგალითად Prechtl, Farley და სხვა.

რუსი სნაიპერები ჩეხეთში, საერთაშორისო შეჯიბრბაზე. 2011 წელი. ტყავის ქურთუკებში ასპარეზობა არის ФСБ-ს სნაიპერების ტრადიცია. (ყველა სურათი ხსენებული ორი  ჟურნალის ნომრიდანაა აღებული).

წლიდან წლამდე სულ უფრო დახვეწილი ხდება სპეცრაზმების შეიარაღება. ბოლო მოდელების საბრძოლო ოპტიკა, ლაზერები, ფარანები, სხვა დამხმარე აღჭურვილობა.  უცხოური წარმოების უმაღლესი კლასის ეკიპირება.

იმათთვის ვინც ფიქობს, როგორც  ვაჟას ლექსში: ვაჯკაცს გული ლომისა აბჯარი თუ გინდა ხისა (მაპატიეთ თუ არასწორედ ვციტირებ), შევახსენებ, რომ ჩაბარდა ისტორიას ის დრო, როდესაც  ერთი კარგი მსროლელი მოდიფიცრებული მოსინით აჯობებდა ხოლმე მსროლელებს მაღალი კლასისი იარაღით აღჭურვილ მსროლლებს, მხოლოდ ოსტატობი წყალობით. სნაიპერების მომზადების დონე აიწია იმდენად მაღლა, რომ ასეთი კურიოზები უკვე შეუძლებელია.  აიწია არა მარტო დონე მსროლელების არამედ გაიზარდა სნაიპინგის დონეც. წელს ჩეხეთში ჩატარებულ სნაიპერების საერთაშორისო შეჯიბრებაზე, მაგალითად მონღოლეთიდან ჩამოსულ სნაიპერებს ორგანიზატორებმა სასწრაფო წესით გამოუყვეს ჩეხური სნაიპერული შაშხანები, იმის გამო, რომ მათი საშტატო СВД-ეებით შეუძლებელი აღმოჩნდა შეჯიბრის რეგლამენტით გათვალისწინებული დავალებების შესრულება.

რუსული ”ტრი განი”,  და სპორტსმენების არსენალი

ბოლოს გამართულ შეჯიბრებაზე ტაქტიკურ რაზმებს შორის, რომელიც მოიცავდა სხვა და სხვა სცენარის ვარჯიშებს ღამით ან ცუდი განათების პირობებში ადგილობრივი შსს-ს  სპეც რაზმებმა, უბრალოდ ვერ შეძლეს ვარჯიშების შესრულება, იმიტომ, რომ ეს აღმოჩნდა შეუძლებელი შიშველი ”კალაშებით” დამატებითი აღჭურვილობის გარეშე.  მწირ ტექნიკურ საშუალებებს, ტაქტიკურ ფანრებს მებრძოლები როტაციის წესით შეძლბისდაგვარად იყენებდნენ და რა გასკვირია ბოლო ადგილები დაიკავეს.

ეს არის რუსული სპეცრაზმ ალფას მებრძოლები და მათი შეიარაღება. მათ შორის M4 ტიპის კარაბინებიც. არ არის გამორიცხული ”ქართული” წარმოშობის.  უმაღლესი კლასის საბრძოლო ოპტიკა, აღჭურვილობა ასევე სახეზეა.

ჩაბარდა ისტორიას ის დროც, როდესაც სამხედროები და სხვა ძალოვნები იმის წყალობით, რომ ”მუქთა” ვაზნები ქონდათ ადვილად იგებდნენ ღია შეჯიბრებებს. დღეს სამოქალაქო მსროლელები დომინირებენ, და მონაწილეობენ სპეცრაზმელების მომზადებაში.  იგივე ტენდენცია არსებობს ნებისმიერ სხვა ქვეყანაში, სადაც არსებობს სამოქალაქო სასროლოსნო სპორტი.

შეგახსენებთ, რომ მე ვსაუბრობ ქვეყანაზე, რომელიც არის ჩვენი მტერი. შესაბამისად ლოგიკურად ჩნდება კითხვა, რა შეიძლება დაუპირისპიროთ ჩვენ ამას ყველაფერს.  ჯერ ჯერობით არაფერი. საკუთარ წვენში ვიხარშებით, სადაც დამატებულია დიდი რაოდენობით ძველი, გაცვეთილი მითები, მათ შორის:  კალაშნიკოვეზბე, რომლებცი არ ჭედვენ, СВД-ეებზე,რომლბიც ერთ კილომეტრში ისვრიან, მაკაროვებზე ერთი ტყვიით, რომ დაბლა აგდებენ  და ასე შემდეგ. უცნობია (ნაცნობია) ჩვენი სპეცრაზმების ტაქტიკური და საცეცხლე მომზადების დონე, რაც გაირვკეოდა შესაბამისი ფორმატის სპეციალიზირებულ შეჯიბრებებში მონაწილეობით, რომლებიც საზღვარგარეთ ტარდება.  ასეთი ღონისძიებები ასევე სთავაზობენ გამოცდილების გაცვლის საუკეთესო საშუალებას და ეს პრაქტიკა მსოფლიოში მიღებულია.  ასეთი ტიპის აქტიურობა ასევე სასრგებლოა, რომ ის ვინც თვლის რომ ძალიან მაგარია უბრალოდ ან ამაში დარწმუნდეს ან პირიქით მიხვდეს, რომ სასწავლი ჯერ კიდევ ბევრია. სამწუხაროდ ის ფოტო და ვიდეო მასალა, რაც ხელმისაწვდომია, დიდი ოპტიმიზმის საბაბს ჩემი აზრით არ იძლევა. კარგი მასალა დარწმუნებული ვარ ნამდვილად არის, უბრალოდ ალმასები უნდა დამუშავდეს და იქცეს ბრილიანტებად.

HK416, არარსებული პრობლემის არასრულყოფილი გადაჭრა?

July 19th, 2011

არც ისე დიდი ხნის წინ მე გამომიგზავნეს ახალი მასალები სათაურში ხსენებული გერმანული იარაღის  ექსპლუატაციის შესახებ (HK 416).  როგორც ჩანს იმისთვის, რომ გაივიგოთ სიმართლე გაცილებით უფრო მეტი დრო და შრომაა საჭირო ვიდრე თავიდან შეიძლება წარმოიდგინო.  ყველას ვისაც გვაინტერესებს იარაღი ალბათ ბევრი რამ გვსმენია ხეკლერ&კოხის ახალ (ძველ) მოიერიშე შაშხანაზე HK 416-ზე,  რომელშიც ვითომ გამოსწორებულია ყველა ნაკლი, რომელიც ქონდა AR15-ის სისტემას (რა ნაკლები?).  ეს იარაღი გარკვეული დრო უკვე ჩვენთან არის (იგულისხმება ნორმალური ქვეყნების სასროლოსნო წრეები და რიგი სპეციფიური ინსტიტუტების) და უკვე როგორც ჩანს ძალიან ბევრი რამ ისე არ აღმოჩნდა, როგორც ეს თავიდან ჩანდა.

 

HK416

416-ის დაბადების ისტორია, საკმაოდ საინტერესო და დამაინტრიგებელია.  მის მიხედვით აშშ-ის ელიტური ანტიტერორისტული სპეციალური დანიშნულების ნაწილის ოპერატორები (ე.წ.  Delta Force ასევე ნობილი როგორც  1st SFOD-D ან Combat Applications Group) დაუკავშირდნენ კომპანია Heckler&Koch-ს, შესთავაზეს თავისი იდეები და მათი თანამშრომლობის შედეგად გაჩნდა იარაღი, რომელსაც იდეაში უნდა შეეცვალა M16/M4. სხვა ვერსიით ეს იდეა გაჩნდა სპონტანურად, როდესაც Heckler&Koch-ის სამხედრო გაყიდვების მენეჯერი ჯიმ შატცი ”შემთხვევით” ეწვია ლარი ვიკერს, რომელიც იმ დროს იყო აღნიშნული სპეც დანიშნულების რაზმის მეიარაღე.  მათი საუბარი შეეხო პრობლემებს M4-ის ექსპლუატაციასთან და ასე გაჩნდა გაუმჯობესებული M4-ის შექმნის იდეა. ლამაზი ისტორიაა მაგრამ გაგრძელება არც ისე ლამაზი გამოდგა. თავდაპირველად ყვლაფერი კარგად მიდიოდა. 2005 წელს იარაღი მზად იყო სერიაში ფასაშვებად. აგრესიული სარეკლამო კამპანია, 416-ების მცირე რაოდენობით გამოჩენა მსოფლიოს ერთ ერთ საუკეთესო სპეც დანიშნულების შენაერთში, გადაცემები ტელევიზიაში, სტატიები პრესაში და ა.შ.

სარეკლამო კამპანიის ნაწილს წარმოადგენს ამა Tუ იმ იარაღის მოდელის გამოჩენა ბლოკაბასტერებში, მთავარი გმირის ხელებში. ამ შემთხვევაში  ჯონ კონნორის  (კრისტიან ბეილი) ხელებში Terminator 4-ში.

6 წელი გავიდა მას მერე და ცოტა განსხვავებული ინფორმაცია გახდა ხელმისაწვდომი.  დავიწყოთ იქიდან, რომ ინტერნეტში გამოჩნდა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ნორვეგიულ შეიარაღებულ ძალებს (პირველი და ჯერ ჯერობით ერთადერთი შეიარაღებული ძალები, რომლებიც მიიღეს ეს სისტემა შეიარაღებაში, როგორც ფეხოსნის ძირითადი იარაღი ) სერიოზული პრობლემები აქვთ  HK 416-თან.  პრობლემებს შორის დასახელდა არადამაკმაყოფილებელი გამძლეობა,  იარაღი არ მუშაობს ყინვაში, დენთის აირების რეგულატორი სროლისას ირთვება თავისით, რის გამოც იარაღი ვერ ასრულებს გადატენვის ციკლს ბოლომდე. ასევე ცნობილი გახდა, რომ დიდი რაოდენობა მწყობრიდან გამოსული იარაღის დაბრუნდა Heckler&Koch-ის ქარხანაში, იმიტომ რომ ადგილზე მათი შეკეთება შეუძლებელი იყო.  იგივე წყაროს მიხედვით პლასტმასის ნაწილები არ უძლებენ ექსპლუატაციას და მწყობრიან გამოდიოდნენ. აღნიშნულის შესახებ დაიწერა კარგად ცნობილ ფორუმზე ar15.com, თავად ნორვეგიელი ჯარისკაცის მიერ (მთელი მსოფლიო მართლაც, რომ სწავლობდნენ ჩვენ გამოცდილებას ის ჯარისკაცი ალბათ უკვე ჟაშუშობისთვის აღირებითი ჩვენების მიცემის სტადიაში იქნებოდა).  ამასთან დაკავშირებით საინტერესო იქნება იმის ხსენება, რომ ნორვეგიის სპეციალური დანიშნულების რაზმები დღემდე იყენებენ CF8 ტიპის კარაბინს, რომელსაც უშვებს Colt Canada (წარსულში DIEMACO).  ვინც არ იცით შეგახსენებთ, რომ ეს არის პრაქტიკულად იგივე M4, რომელსაც ამერიკის შეიარაღებული ძალები ხმარობენ.  ერთ დროს მანდ,  CF8 გვერდით გამოჩნდა ”დონე იარაღი” H&K G36, მაგრამ ამ მომენტში მხოლოდ CF8 და მისი მოდიფიკაციები წარმოადგენენ ნორვეგიის სპეციალური დანიშნულების ძალების მთავარ შეიარაღებას.

ნორვეგიაში კიდე ერთ ნაკლებად სასიამოვნო ინციდენტს ქონდა ადგილი, რომელიც ალბათ არანაირად არ უკავშირდება 416-ს მაგრამ, გავრცელდა ინფორმაცია, რომ რამოდენიმე ნორვეგიელი ჯარისკაცი მოიწამლა სროლებისას. არ ვიცი არის ეს თუ არა იარაღის ბრალი, თუმცა ცნობილია, რომ კალაშნიკოვის АК47-ის ტესტირებისას, როდესაც სროლა მიმდინარეობდა საბრძოლო ჯავშანმანქანებიდან ჯარისკაცები თავს ცუდათ გრძნობდნენ, იმიტომ რომ ბოლი დამწვარი დენთისგან გროვდებოდა მანქანის შიგნით და მსროლელების მსუბუქ მოწამვლას იწვევდა.

ასეთ კონფიგურაციაში HK 416 მიეწოდება ნორვეგიის შეიარაღებულ ძალებს

ჩემი აზრით პრობლემები, რომლის შესახებ მოყვა ამ მომხრაბელმა,შეძლება ნაწილობრივ აიხსნას იმით, რომ ეს იარაღი მიღებულ იქნა ნორვეგიის ჯარში დაჩქარებული ტემპებით.  კონფიგურაცია, რომელიც შეკვეთილი იყო, და მოიცავს მათ შორის ზედმეტად ფაქიზ სარეზერვო რკინის სამიზნე მოწყობილობას, მასრის ექსტრაქციის ფანჯრის თავსახურს პლასტმასისგან დამზადებულს, არა სამხედრო სტანდარტის კონდახებს და ასე შემდეგ შეკვეთილია ნორვეგიის ჯარის მიერ და გერმანული კომპანია პრინციპში არაფერ შუაში არა არის. ისინი იძლევიან იმას, რასაც მას სთხოვენ. ასევე უნდა ვივარაუდოთ, რომ  სწრაფმა გადაიარაღებამ, მოითხოვა წარმოების მოცულობის გაზრდა, რასაც სავარაუდოთ მოყვა ხარსხის შემცირება, სხვა მწარმოებლის ნაწილების გამოყენება და ასე შემდეგ. მოკლედ, როგორც ჩანს ისტორია მეორდება. ბოლომდე დაუსრულებელი იარაღი ხვდება საბრძოლო ნაწილებში. დამატებით მე ასევე გავარკვიე, რომ დენთის აირების რეგულტორი არ იყო წარმოდგენილი იმ მოდელებზე, რომლებიც ტესტირებას გადიოდნენ ნორვეგიის ჯარში ის გაჩნდა უკვე შეძენილ მოდელებზე. ნაწილი, პრობლემების შეიძლება იყოს გამოწვეული ახალი იარაღის ათვისებით უშუალოდ სამხედრო ნაწილებში.

დარწმუნებული ვარ პრობლემები გამოსწორდება, მაგრამ სავარაუდოთ ინტენსიურ სარეკლამო კამპანიას  უკვე საკამოდ გაუჭირდება HK 416-ის რეპუტაციის შენარჩუნება, თუ საქმე ასე გაგრძელდა.

ასევე როგორც უკვე იცით, აშშ-ის სპეცრაზმებში ფართოდ რეკლამირებული 416-ის გამოჩენა დასრულდა მათი ექსპლუატაციიდან სრული ამოღებით, და მინიმუმ ერთი სერიოზული ინტერნეტ რესურსისთვის მიწოდებული ინფომაციის მიხედვით ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იყო სერიოზული საექსპლუატაციო პრობლემები ამ იარაღთან  (გადაუმოწმებელია) და არა ის რომ ოფიციალური გნმარტების მიხედვით მასზე უარი ითქვა იმიტომ , რომ აღნიშნული სისტემა არ სთავაზობდა გადამწყვეტ უპირატესობებს უკვე არსებულ M4-ზე და კომპაქტურ Mk18-ზე, რის გამოც მიზანშეწონილი იქნებოდა გადაიარაღების დაფინანსება.

HK 416 უკვე გამოჩნდა სხვა და სხვა ქვეყნების  სპეც რაზმების შეიარაღებაში. ამ სურათზე HK 416C-თი არის შეიარაღებული პოლონური სპეცრაზმის Grom-ის ოპერატორი.  ასევე ამ იარაღის მოდიფიკაიებით იარაღდება ინდონეზიის სპეციალური დანიშნულების შენაერთები.

ამ საკითხთან დაკავშირებით, სულ ბოლოს მე მოვიპოვე გადაუმოწმებელი ინფორმაცია, იმის შესახებ, რომ ერთ ერთმა პოლიციურმა დეპარტამნტმა აშშ-ში შეიძინა 25 ახალი HK 416 ტიპის კარაბინი.  თუ ყველაფერი კარგად იქნებოდა, დამატებით 300 ცალი იქნებოდა შეძენილი.  ექსპლუატაციის დროს აღმოჩნდა პრობლემები სროლისას ვაზნების მიწოდების დროს.  აღნიშნული დეპარტამენტის პოლიციელის სიტყვებით ხეკლერ&კოხის წარმომადგენლობაში უბრალოდ არ პასუხობდნენ მათ ზარებს, როდესაც ისინი შეეცადნენ ვითარებაში გარკვევას.

დასკვნა ჩნდება თავისით, HK 416 არ ამართლებს მაღალ ფასს და ალბათ Heckler&Koch-ის მასზე დახარჯულ  დროს და ფულს.  ეს პროგრამა, როგორც ჩანს ეჯახებას ახალ ახალ წყალქვეშა ქვებს და მხოლოდ აგრესიული სარეკლამო კამპანია ფარავს ამ ფაქტებს.

რამხელა გზა გაიარა Heckler&Koch-მა არ არსებული პრობლემის (M4-ის ნაკლოვანებების გამოსწორება) გადასაწყვეტად? საკმაოდ გრძელი და არასასიამოვნო სიურპრიზებით სავსე. როდესაც აღმოჩნდა, რომ უბრალოდ დგუშის ჩამატება AR15-ში იწვევდა უფრო მეტ პრობლემას ვიდრე ის წყვიტავდა, კონკრეტულად მაგალითად სიზუსტის დეგრადაციას და ავტომატურ რეჟიმში სროლისას გაზრდილ ვერტიკალურ გაფანტვას, ინჟინრები იძულებული გახდენ გაესქელებინად ლულა, იმისთვის რომ  დაეხშოთ ვიბრაცია წარმოშობილი ძალის გადატანით ლულიდან შედარები მძიმე დგუშზე. ცხადია ამის შედეგად იარაღის საერთო წონამ მოიმატა.

უნდა აღინიშნოს, რომ თავისთავად მხოლოდ დგუშის დამატება გამოიწვევდა სიზუსტის დეგრადაციას.  ეს მაგალითად დაადასტურა (კიდევ ერთხელ და მერამდენედ) ჟურნალ Shooting Sports USA-ის ორგანიზებულმა ექსპერიმენტმა.  ერთი და იგივე იარაღიდან (კომერციული AR15 აღჭურვილი დაკიდებული ლულით და 24 გადიდებიანი ოპტიკიქით), რომელიც გადაკეთდა ჯერ დგუშიან სისტემაზე, ხოლო შემდეგ პირდაპირ შეფრქვევიან სისტემაზე.  სროლები 200 მეტრზე განხორციელდა ორივე კონფიგურაციაში და მიღებული შედეგების ზუსტი ანალიზი განხორიელდა. დგუშიანმა კონფიგურაიამ აჩვენა საშუალო სუზსუტე 1.38MOA. პირდაპირ შეფრქვევიან სისტემამ აჩვენა საშუალო სიზუსტე 0.84MOA. სხვაობა ორს შორის საკმაოდ დიდი აღმოჩნდა. დავამატებ მხოლოდ, რომ 0.84 MOA და 1.38MOA-ც, მიუღწეველი შედეგია ნებისმიერი მოდერნიზირებული და გადაკეთებული კალაშნიკოვის სისტემის იარაღისთვის (რა გასაკვირია?).

ეხლა ისევ დაუბრუნდეთ 416-ის ევოლუციის საკითხს. გამოცდებისას დამატებით აღმოჩნდა, რომ თავისუფლად მოძრავი დგუშის ღერძი ზედმეტ დატვირთვას ღებულობდა სროლისას და ან იმტვრეოდა ან ამტრევდა რესივერს იმ ადგილას სადაც მას ეხებოდა. პრობლემის აღმოფხვრის მიზეზით ღერძი გასქელდა, რესივერიც გამყარდა. ამის შედეგად მოიმატა წონამ, ხოლო რესივერმა კიდევ დამატებით მოიმატა გაბარიტებში (გაიზარდა მისი სიმაღლე).  მოძრავი ნაწილების გაზრდილი მასა კი დამერწმუნეთ ყოველთვის  ”შეჭამს” სიზუსტის თავის პორციას. მომხმარებლების აზრით, ეს დეტალი ჯერ კიდევ არასაკმარისად გამძლეა. რასაც ადასტურებს ის ფაქტი, რომ აშშ-ის სპეც რაზმებში ექსპლუატაციისას ღერძის მტვრევის და რესივერი დაზიანები ფაქტები დაფიქსირებულია.

კიდევ ერთ პრობლემას წარმოადგენდა ის, რომ ზოგიერთი ტიპის ვაზნის გამოყენებისას იარაღი თავისით ისროდა ჯერებით. ამის მიზეზად დასახელდა მოძრავი ნაწილების მასისი და სისწრაფის ზრდა.  სერიოზულად გადაკეთდა დამრტყმელიც. პრობლემა გადაწყდა დარმტყმელის კონსტრუქციის შეცვლით.

იმ მიზნით, რომ მყიდველი მთლიანად ყოფილიყო დამოკიდებული მხოლოდ Heckler&Koch-ზე, კომპანიამ ისე გააკეთა, რომ უმეტესობა დეტალების არ არის ცვლადი AR15-თან. ჩემი აზრით ეს გადაწყვეტილებაც მცდარია.

ბუნებრივია, იტყვის მკითხველი, იარაღის კონსტრუირებისას ასეთი რამეები სულ ხდება, რაღაცა ისე არ მუსაობს და საჭიროა პრობლემების გადაჭრის გზებზე მუშაობა. გეთანხმებით, მაგრამ აქ არ არის იარაღის კონსტრუირებაზე ლაპარაკი, აქ არის ლაპარაკი უკვე შექმნილ, აპრობირებულ და გამოცდილი სქემის გადაკეთებაზე.  ხოლო ეს გადაკეთება/გაუმჯობესება იოლი არ გამოდგა.  Heckler&Koch-ის გაწეული შრომა მით უფრო უაზროდ გამოიყურება იმის გათვალისწინებით, რომ 60-ან წლებში კომპანია  Сolt-ი საკუთარი კონსტრუქციის დგუშიანი სქემის  ტესტირების შედეგად დარწმუნდა ამ გზის უპერსპექტივობაში.

Сolt-ის ”დგუშიანი” AR15-ის მოდიფიკაცია. 1960-ნი წლები.

შედეგი? თეორიულად უფრო საიმედო იარაღი, ნაკლები სიზუსტით (თეორიულია), უფრო მძიმე, გაბარიტული და გაცილებით უფრო ძვირი. ფასი ცხადია შემცირდება მას მერე, რაც კვლევის და განვითარების (research&development) ხარჯები ამოღებულ იქნება, მაგრამ ფაქტია რომ ამ კომპნიის იარაღი ყოველთვის უფრო ძვირია ვიდრე კონკურენტების.  პრაქტიკლად ისე გამოდის, რომ ჩანაფიქრი: მარტივი და იაფი მოდიფიკაცია, (არსებული პრობლემის გადაჭრა) დაუჯდათ გერმანელებს ძალიან ძვირი.

სამრთლიანობისთვის უნდა ითქვას, რომ როდესაც Heckler&Koch-ის ინჟინრები იკვლევდნენ AR15-ს, ეგრევე დაადგინეს, რომ ლომის წილი არსებული პრობლემების (იარღის ჯარში ექსპლუატაიისას)  უკავშირდებოდა მჭიდის კონსტრუქციას. მის შეცვლაზე მათ უარი მიიღეს, ვინაიდანა არსებული სტანდარტი ვერ შეიცვლებოდა. აქ პრინციპში უნდა დასრულებულიყო ეს პროექტი მაგრამ ასე არ მოხდა.

ხუმრობა ხუმრობით, მაგრამ ჩემი აზრით H&K უფრო მეტ ფულს იშოვიდა, რომ გამოეშვა უბრალოდ კარგი და გამძლე მჭიდი AR15 ტიპის იარაღისთვის.  სხვათაშორის არ ვიცი რატომ, მაგრამ HK 416 მჭიდის შახტა ისეა დამზადებული რომ ის არ იღებს Magpul-ის პლასტმასის მჭიდებს (P Mag).  ანუ ბაზარზე არსებული საუკეთესო მჭიდი თამასშგრე დატოვა. ხმ… ძალიან ”საინტერესო” გადაწყვეტილებაა.

რა შეიძლება დაუმატოთ უკვე ნათქვამს? პირდაპირი შეფრქვევის სისტემა არ არის ხარვეზიანი. ის არის ის რაც არის. ის სთავაზობს გარკვეულ უპირატესობებს გარკვეული კომპრომისების სანაცვლოდ.  აზრი არ აქვს მის გამოსწორებას (არაფერი გამოსასწორებელი არ არის) იმიტომ, რომ AR15-ის  უმთავრესი ელემენტი არის სწორედ, რომ პირდაპირი შეფრქვევის სქემა, რაც განაპიროებებს მეტ სიზუსტეს, დაბალ მასას, იარაღის სიმარტივეს და ა.შ. ყველაფერი AR15-ში დამოკიდებულია და გამომდინარეობს ამ სქემიდან.  მისი გამოცვლა დგუშიანი სქემით უკარგავს ამ ოჯახის იარაღს მთელ ხიბლს, წარმოშობს ახალ პრობლემებს, რომელთა გადაწყვეტა შესაძლებლია, მაგრამ შედეგად ვიღებთ იარაღს, რომელსაც დაკარგული აქვს პირდაპირი შეფრქვევის სქემით განპირობებული ყველა უპირატესობა.  მაგალითად შედარებისთვის ცარიელი M4 იწონის 2.8 კგ-ს, ცარიელი Hk416 იგივე სიგრძის ლულით უკვე 3.4 კგ-ს. დამეთანხმებით საკმაოდ დიდი სხვაობაა.

რეალობა ადასტურებს, რომ  AR15 ტიპის იარაღში პირდაპირი შეფრქვევის სისტემის შეცვლა დგუშიანი სქემით (უბრალოდ ნაწილების გამოცვლით) არის შეცდომა.  ფორუმებზე არსებული გამოხმაურებები ადასტურებენ, რომ დროთა განმავლობაში დგუშიან სისტემაზე გადაკეთბულ AR15-ებს უჩნდებათ პრობლემები, რომლებიც გამოიხატება მათ შორის საკეტის სისტემის ელემენტების დაზიანებაში.

რეალობა არის ისიც, რომ ხელმისაწვდომია საკმაოდ ბევრი დგუშიან სქემიანი იარაღი და თუ გადაწყვეტილების მიმღები პირები თვლიან, რომ ამ სქემიანი იარაღის უპირატესობები გადაწონის პირდაპირი შეფრქვევის სქემის უპირატესობებს, გადაწყვეტილებაც შესაბამისი უნდა იყოს.

რა ბედი ელის 416-ს, დრო გვიჩვენებს.  ჯერ ჯერობით მისი ფასი მხოლოდ ბოროტი ხუმრობების თემაა სასროლოსნო წრეებში.  ასევე ამ იარაღის მოდერნიზირებული ვარიანტი  გადის გამოცდებს აშშ-ის საზღვაო ფეხოსანთა კორპუსში, რომელიც ცნოილია თავისი განსაკუთრებული მოთხოვნებით ცეცხლსასროლი იარაღის მიმართ. ვნახთ რა მოყვება ამას.

 

სანადირო 7.62X39 ვაზნების შესახებ

July 13th, 2011

გაცნობებთ, რომ ბლოგს ახალი ავტორი დაემატა.  აქამდე მხოლოდ ჩემი სტატიები და ერთი სხვისი ნაშრომი იყო ატვირთული.  გთავაზობთ მის პირველ ნაშრომს, რომელიც 7.62 კალიბრის სანადირო ვაზნებს და მათ თავისებურებებს ეხება.   კიდევ ერთხელ მოგიწოდებთ ყველას ვინც ბლოგს კითხულობთ. თუ თვლით, რომ რამე იცით და გინდათ ეს ცოდნა სხვას გაუზიაროთ, მომწერეთ თქვენი ისტორიები, სტატიები, მასალები და თუ გნებავთ ერთად მოვაზმადოთ ახალი ნაშრომები.

სანადირო 7.62X39 ვაზნების შესახებ

ვაზნა არის ერთერთი უმთავრესი კომპონენტი იარაღში, უმეტეს შემთხვევაში ვაზნაზე აწყობენ იარაღს და არა პირიქით. საქართველოში ძალიან ცოტას აინტერესებს ვაზნები, მათი მნიშვნელობა და გამოყენების სპეციფიკა.   ეს მოკლე სტატია შეეხება ცნობილ  7,62X39 კალიბრის ვაზნას, რომლის სანადირო ვარიანტები შეიძლება შეგხვდეს ჩვენ.

ძირითადი მწარმოებლები ამ კალიბრის ვაზნებისა, რომელიც საქართველოში ხელმისაწვდომია, არიან : ჩეხეთი (sellier & bellot), ბულგარეთი, რუსეთი (შეზღუდული რაოდენობით არის ხელმისაწვდომი, და თითქმის აღარ იყიდება მაღაზიებში), აშშ (ძალიან შეზღუდული რაოდენობით, აღარ იყიდება მაღაზიებში).  ვიმეორებ საუბარია სანადირო ვაზნებზე და არა სამხედრო საბრძოლო დანიშნულების, რომელთა ნომენკლატურაც გაცილებით მრავალფეროვანია.

ჩეხური ფირმა Sellier & Bellot ის ორი სახის ვაზნა არის ხელმისაწვდომი ჩვენთან (სხვა სახეობას არც უშვებს ეს ფირმა): FMJ (მთლიანად გარსით დაფარული ტყვია) და SP (რბილთავიანი ტყვია). ვაზნის წონა : 17.2 გრ (FMJ, SP) დენთის წონა : 1.4 გრ (FMJ, SP) ტყვიის წონა : 8.0 გრ (123 გრანი,FMJ, SP) ტყვიის დიამეტრი : 7.90~7.91 მმ (FMJ, SP) გარსი : ბიმეტალი (ფოლადი პლაკირებული ტომპაკით) ჰილზას აქვს ჰერმეტიკის თხელი ფენა. ვაზნები საკმაოდ ხარისხიანი დამზადებულია, იყიდება 20 -იან შეკვრაში.

სურათებზე ნაჩვენები ვაზნები გამოშვებულია 2010 წელს. ერთადერთი მინუსი ისაა, რომ ტყვიის გარსი ბიმეტალის არის, რაც ცვეთის მეტ კოეფიციენტს განაპირობებს, თუმცა СКС-ისა და Сайга-ს ლულები სწორედ ბიმეტალის გარსიან ტყვიებზეა გათვლილი. (უფრო ‘’რბილ’’ გარსიან 7,62-ებს აშშ-ის მწარმოებლები უშვებენ. მაგ : Winchester, Cor-bon, Federal.) ამ 2 ვაზნის სიჩქარე, ენერგია და ბალისტიკური მაჩვენებლები შეგიძლიათ იხილოთ მწარმოებლის საიტზე. http://www.sellier-bellot.cz/rifle-ammunition-detail.php?ammunition=12&product=203 http://www.sellier-bellot.cz/rifle-ammunition-detail.php?ammunition=12&product=204

S&B – მწარმოებლის სახელი, 10 – გამოშვების წელი, 7.62х39 – კალიბრის აღნიშვნა.

ჰილზა, კაფსული, დენთი, ტყვიის ფიქსაციის მეთოდი ჰილზაში იდენტურია ორივე სახეობის შემთხვევაში.

ბულგარეთში, ქარხანა N10 ასევე ორი სახეობის ვაზნებს უშვებს HP (ჩახვრეტილთავიანი ტყვია) და SP (რბილთავიანი ტყვია). ვაზნის წონა : 18.4 გრ (HP) 18.2 გრ ( SP) დენთის წონა : 1.5 გრ (HP, SP) ტყვიის წონა : 9.7 გრ (150 გრანი)(HP, SP) ტყვიის დიამეტრი : 7.89~7.90 მმ (HP, SP) გარსი და ჰილზა: ბიმეტალი (ფოლადი პლაკირებული ტომპაკით). აქვთ  წითელი ლაკ-ჰერმეტიზატორი.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ეს ვაზნები ერთერთი ყველაზე მძიმეწონოსნები არიან ამ კალიბრში,რაც შესაბამისად მეტ კინეტიკურ ენერგიას ნიშნავს, 9.7 გრამი იგივეა რაც 7,62X54 ის ლპს ის წონა (9.6-9.8). სურათზე ნაჩვენები ვაზნები 2008 წლის პარტიიდანაა. ერთი შეხედვით, მათზე განსაკუთრებულად ხარისხიანის შთაბეჭდილება არ დაგრჩება, თან აქაც ბიმეტალის გარსიანი ტყვია არის გამოყენებული. თუმცა პირველ რიგში მათი უპირატესობა სწორედ ტყვიის წონაშია. ფაქტიურად ეს ერთადერთი მძიმე ვაზნაა ჩვენთან, რომელიც ხელმისაწვდომია ამ კალიბრში. მსხვილ ნადირზე სხვა 8 გრამიან ტყვიებთან შედარებით მეტი კინეტ. ენერგია და მეტი დაზიანება უნდა აჩვენოს (სამწუხაროდ ასეთი საკითხებზე მხოლოდ თეორიულად ვარაუდი შეგვიძლია , რადგანაც ე.წ. Range Report – ის გაკეთება და მით უმეტეს ცოცხალ ნადირზე გამოცდა სირთულესთანაა დაკავშირებული, როგორც კანონმდებლობის არასრულყოფილებასთან, ასევე მატერიალური რესურსების სიმცირესთან).

 

 

 

 

 

 

 

განსხვავებით SP ტყვიისა HP უკეთესადაა დამზადებული თუმცა HP – ის სრულყოფილი Boat Tail არ აქვს, ხოლო SP ჩვეულებრივი სწორი ძირითაა. ეს ვაზნები დაახლოებით 200 მეტრზე სასროლად არის გათვლილი (იგულისხმება მაქს. ეფექტურობა + ექსპანსია/სიჩქარის გათვალისწინებით)აქაც შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ HP უფრო მეტ სიზუსტეს აჩვენებს ვიდრე SP, გამომდინარე უშუალოდ ტყვიის ფორმიდან და დამზადების სიზუსტიდან. კიდევ ერთი დეტალი SP-სთან დაკავშირებით, ძალიან ადვილად ზიანდება ტყვიის ზედა გაშიშვლებული ცხვირი და ის არაა ისე ზუსტად დამზადებული როგორც Sellier & Bellot SP ან იმავე ტიპის ბარნაული. დაზიანების საკითხი აქტუალურია თუ იყენებთ ყოფილ სამხედრო იარაღს, რომელიც გათვლილი იყო მთლიანად გარსით დაფარულ ტყვიებზე.

ჰილზა, კაფსული, დენთი, ტყვიის ფიქსაციის მეთოდი ჰილზაში იდენტურია ორივე სახეობის შემთხვევაში.

08 – გამოშვების წელზე მიუთითებს. 10 – მწარმოებელი ქარხნის კოდია.

ავტორი: Pensia_27