Colt Detective Special და სხვა “მოკლეცხვირიანები”

July 2nd, 2012

მიუხედავად ავტომატუირ პისტოლეტების დომინირებისა, შეიძლება ითქვს რომ დღეს ადგილი აქვს „მოკლეცხვირიანი“ რევოლვერების და მათი ეფექტური გამოყენების ტაქტიკის რენესანსს. შესაბამისად არც მოთხოვნა მათზე არ კლებულობს. უფრო მეტიც, პოლიმერებმა შეაღწიეს ამ ძალზედ კონსერვატიულ სეგმენტში, რასაც მოყვა რევოლვერების გამოჩენა ნაწილობრივ პოლიმერისგან დამზადებული ჩარჩოებით. რუგერი, ტაურუსი და ეხლა უკვე სმიტ&ვესონიც უშვებენ ასეთ რევოვერებს, ხოლო რამოდენიმე წლის წინ რუსულმა „იჟმაშმა“ წარმოადგინა რევოლვერის პროტოტიპი ასევე პოლიმერის ჩარჩოთი. როგორც ჩანს რევოლვერები კიდევ დიდიხანი არ დათმობენ თავის პოზიციებს.

რა იგულისხმება ტერმინში „მოკლეცხვირიანი რევოლვერი“? ეს არის .38 კალიბრის კომპაქტური რევოლვერი, რომლის ლულის სიგრძე არის ორი დუიმი (5 სმ). ასეთი კომბინაცია არის იდეალური კომპრომისი კომპაქტურობასა და საცეცხლე ძალას შორის. ასეთი რევოლვერები წარმოადგენენ პირადი თავდაცვის იარაღის ცალკე კლასს, რომელსაც პირობითად „მოკლეცხვირიანებს“ ეძახიან.  არის ასევე ტერმინი belly gun, რომელსაც უკვე არავინ არ ხმარობს. ეს ტერმინი (ითარგმნება დაახლოებით როგორც მუცლის იარაღი) წამოვიდა იმ მოსაზრებიდან, რომ ერთადერთი მეთოდი ასეთი რევოლვერის გამოყენების არის მიაბჯინო ის მოწინააღმდეგის მუცელს და ასე ესროლო. რა თქმა საქმე ასე ცუდათ არ არის და პრინციპში ამ სახელს არავინ უკვე არ ხმარობს.

მიუხედავად უამრავი ტაქტიკური შეზღუდვებისა და მცირე საცეცხლე ძალისა მწარმოებლების კატალოგები სავსეა ამ ტიპის რევოლვერებით. მათ პოპულარობას ირიბად ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ როდესაც Blackhawk-მა გამოუშვა თავის CQC ტიპის ბუდეები, პირველი მოდელი იყო გათვლილი Glock-ის სტანდარტული ზომის პისტოლეტებზე, ხოლო მეორე სერია იყო გათვლილი არა ზიგებზე არა 1911-ზე არამედ სმიტ&ვესონის J-frame-ის რევოლვერებზე. რევოლვერების ოჯახზე, რომელიც არის დღეს „მოკლეცხვირიანი რევოლვერის“ სინონიმი. დიახ ამ ტიპის იარაღი არის ყველაზე რთული „დასამუღამებელი“ რევოლვერი, დიახ 5-6 ვაზნა თანამედროვე სტანდარტით ცოტა არის, მაგრამ ამავე დროს ასეთი რევოლვერი არის (გარკვეულ შემთხვევაში) ეფექტური და ძალზედ საიმედო დამხმარე/სათადარიგო ან თუ გნებავთ უკანასკნელი შანსის იარაღი. ის არის ძალზედ კომპაქტური და ამავე დროს აბსოლუტურად საიმედო. რაც ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია ის არის მარტივი. უმარტივესი. არა კონსტრუქციის მხრივ არამედ მისი ექსპლუარაციის თვალსაზრისით. ავხსნი უფრო გასაგებად.  ნებისმიერი ვისაც ქონდა საქმე სუსტი სქესის მოწაფეებთან, დაადასტურებს, რომ მათთვის რევოლვერის მოწყობილობის და ფუნქციონირების ახსნა საჭიროებს ბევრჯერ ნაკლებ დროს ვიდრე ავტომატური პისტოლეტის შემთხვევაში. არ არის მძიმე საკეტი, რომლითაც ოპერირება რთულია, და რომელსაც შეუძლია მოაგლიჯოს თითი ახალბედას (ყოველთვის, ყოველთვის ახალბედები ისე კიდებენ იარაღს რომ ხელის დაზიანების დიდი საშიშროება იქმნება) მას არ აქვს მჭიდი და სავაზნე რომლის მდგომარეობის კონტროლირებაა საჭირო. დააჭირე ღილაკს დოლურა გაიხსნება, ჩადე შიგნით ვაზნები, დახურე დოლურა დააჭირე სასხლეტს და მოხდება გასროოლა. ამას შეძლებს პრაქტიკულად ნებისმიერი, 10 წლის ბავშვიდან დაწყებული და 80 წლის მოხუცით დამთავრებული. პისტოლეტი ბევრი რამით არის უპირატესი რევოლვერზე მაგრამ ამის შედეგად ის გაცილებით მეტ მომზადებას ითხოვს საბოლოო მომხმარებლისგან.

დავაზუსტებ ჩემ პოზიციას ამ კლასის იარაღის მიმართ: „მოკლეცხვირიანი“ რევოლვერი შეიძლება იყოს უალტერნატივო უკანასკნელი შანსის ან მეორე სათადარიგო იარაღი, ან იარაღი მფლობელისთვის, რომელიც სავარაუდოთ არ მოიცლის ადეკვატური ვარჯიშისთვის. ეს არის პარადოქსი რომელსაც პირველად ალბათ მე გავაჟღერებ, მიუხედავად იმისა, რომ ახალბედები უკეთესად ისვრიან პისტოლეტს, რომელიც ამასთანავე უკეთესი თავდაცვის საშუალებაა, რევოლვერს აქვს უპირატესობა მოხმარების სიმარტივეში. ის არ საჭიროებს მჭიდის გამოცვლას, ვაზნის მიწოდებას და მცველთან მუშაობას, მისი შენახვა შესაძლებელია მრავალი წლის განმავლობაში. ის ყოვლეთვის მზადაა სროლისთვის და არის აბსოლუტურად უსაფრთხო. თუ დრო მოვიდა საკმარისია აიღო ის ხელში მიუშვირო მტერს და დააჭირო სასხლეტს. არის სიტუაციები რა დროსაც ასეთი რევოლვერი შეიძლება იყოს საკამარისი ძირითადი თავდაცვის იარაღიც, თუმცა კიდევ ერთხელ ხაზ გასმით ავღნიშნავ ამ როლში მას ნებისმიერი კარგი ხარისხის პისტოლეტი ყოველთვის აჯობებს. რაც ძალიან მნიშვნელოვანია და კიდე ერთ არგუმენტს წარმოადგენს რევოლვერების სასარგებლოდ, განსხვავებით პისტოლეტეებისგან, რევოლვერის საიმედოობა არ მცირდება გაბარიტების შემცირებასთან ერთად. ამასთანავე 6 ან 5 .38 კალიბრის ვაზნა არის სერიოზული არგუმენტი ნებისმიერ შეიარაღებულ დაპირისპირებაში. 158 გრანიანი +P ტიპის ვაზნის ეფექტურობა არასდროს არ დამდგარა ეჭვქვეშ და 6 ასეთი „არგუმენტი“ 400 გრამიან ხელის იარაღში არის საკმოდ კარგი კომბინაცია, რომელიც ბევრის მოთხოვნილებებს დააკმაყოფილებს და აკმაყოფილებს კიდევაც. სწორედ ამ მიზეზების გამო „მოკლეცხვირიანი“ რევოლვერის კონცეფცია დღემდე ინარჩუნებს აქტუალურობას.

Smith&Wesson J-frame რევოლვერები დღეს განასახიერებებენ  საუკეთესო „მოკლეცხვირიან“  რევოლვერებს. J აღნიშნავს ჩარჩოს ზომას და ის ყველაზე პატარაა სმიტ&ვესონის რევოლვერების ოჯახში.

მიუხედავად იმისა, რომ დღეს სმიტები წარმოადგენენ ტოპ კლასს „მოკლეცხვირიანებში“ არც ისე დიდიხნის წინ ეს ასე სულაც არ იყო. მას ყავდა ძლიერი და ღირსეული კონკურენტი, კოლტი დეტექტივ სპეშლის სახით (შემდგომში უბრალოდ დეტექტივი). ეს რევოლვერი იყო პირველი მერცხალი, რომელმაც შექმნა მთელი კლასი თავდაცვით იარაღებში. ის იყო პირველი „მოკლეცხვირიანი“ რევოლვერი .38 კალიბრში და 1927 წელს, გამოჩენიდან კიდევ რამოდენიმე ათეული წელი ის იყო სტანდარტული და უალტერნატივო იარაღი ფარული ტარებისთვის.

კოლტის „დეტექტივის“ წარმოება პირველად  დაიწყო 1927 წელს (სხვა წყაროების მიხედვით 1926 წელს). ახალი ფარული ტარებისთვის განკუთვნილი კომპაქტური რევოლვერი წარმოადგენდა კოლტის კარგად ცნობილი Police Positive-ის მოდელის რევოლვერს მაგრამ დამოკლებული ორ დუიმიანი ლულით. პირველი დეტექტივები ამ მოდელის სახელსაც ატარებდნენ ლულებზე. სიტყვა Positive სახელში, ნიშნავს კოლტის რევოლვერებში გამოყენებულ მცველის სისტემას. ის წარმოადგენს ფოლადის ფირფიტას, რომელიც სასხლეტზე დაჭერისას ჩადის დაბლა და აძლევს საშუალებას ჩახმახზე განლაგებულ დამრტყმელს მიაღწიოს ვაზნის ამაალებლამდე. აღნიშნული სისტემა მიზნად ისახავდა გამორიცხულიყო სასლეტზე თითის დაჭერის გარეშე დამრტყმელის მიღწევა ამაალებლამდე, მაგალითად მიწაზე დავარდნისას ჩახმახზე ძლიერი დარტყმის დროს. ტექნიკური თვალსაზრისით კოლტის აღნიშნული რევოლვერი წარმოადგენს 6 ვაზნიან კომპაქტურ რევოლვერს, ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმით. მისი წონა შეადგენ 590 გრამს. დამრტყმელი განლაგებულია ჩახმახზე, საბრძოლო ზამბარა არის ბრტყელი. ლულის სიგრძე შეადგენს 2 დუიმს, თუმცა ასევ გამოდიოდა რევოლვერები 3 დუიმიანი ლულებით. დღეს ასეთი ლულით აღჭურვილი კოლტების ღირებულება არის ძალიან მაღალი. აღსანიშნავია, რომ კოლტის რევოლვერებზე ჩახმახზე განლაგებული დამრტყმელი დიდხანს შენარჩუნდა დეტექტივის რევოლვერში მანამდე სანამ მისი წარმოება შეწყდა 1987 წელს.

კოლტის რევოლვერებში პირველად ჩარჩოში განლაგებული დამრტყმელი გამოჩნდა  მოდელ Python-ში და შემდგომ „გადაეცა“ დეტექტივის ბაზაზე შექმნილ რევოლვერებს, რომელთა წარმოება დროებით განახლდა 1995 წელს და შეწყდა 90-ნი წლების ბოლოს. მარჯვნივ პიტონის ჩახმახი დამრტყმელის გარეშე, მარცხნივ “დეტექტივის” იგივე დეტალი მასზე განლაგებული დამრტყმელით.


სტანდარტული დეტექტივები გამოდიოდა ორი ტიპის დაფარვით, მუქი ლურჯი პრიალა ოქსიდირებით (1) და ნიკელით დაფარულები (2). 1985 წელს ასევე გამოვიდა მოდელი Commando Special „პარკერიზებული“ დაფარვით (3).  ისინი გათვლილები იყვნენ .32 და .38 კალიბრების მთელ გამაზე.

მთელი პერიოდის მანძილზე 1927 წლიდან 1987 წლამდე, რაც „დეტექტივი“ იყო წარმოებაში მისი კონსტრუქცია პრაქტიკულად არ იცვლებოდა, იცვლებოდა მხოლოდ მისი დიზაინი. 1927 წლიდან 1933 წალმდე ტარი იყო დაკუთხული ფორმის. 1933 წლიდან 1947 წლამდე ტარის ფორმა შეიცვალა და კუთხეები გახდა მომრგვალებული. 1947 წლიდან 1966 წლამდე შეიცვალა წინა სამიზნე მოწყობილობის ფორმა და ის გახდა დახრილი ფორმის და არა ნახევარ წრის ფორმის. 1966 წლიდან დამოკლდა ტარის სიგრძე, თუმცა ხის ან პლასტმასის ტარის პანელეები იყო მისაწვდომი, რომელთა საშუალებითაც სიგრძე იგივე რჩებოდა, რაც ადრინდელ მოდელებზე. (საინტერესოა მაგრამ რევოლვერის ტარის პანელებს/სახელურს ამერიკელები ეძახიან stock-ს ანუ „ლოჟას“, როგორც შაშხანის ანალოგიურ დეტალს. უწოდო მას ტარი ან სახელური იგივეა რაც მჭიდს უწოდო „აბოიმა“). 1972 წლიდან რევოლვერმა ყველა მნიშვნელოვანი ცვლილებები განიცადა, დოლურას ეჟექტორის ღერძი მოექცა დამცავ ჩარჩოში, რომელიც ლულის განუყრელ ნაწილს წარმოადგენდა. სამიზნე მოწყობილობა იწყებოდა პირდაპირ იმ ადგილიდან სადაც ლულა უერთდებოდა ჩარჩოს. ტარის პანელები მთლიანად ფარავდნენ  სახელურის ფოლადის ნაწილს. ეს „დეტექტივების“ რიგით მეხუთე და უკანასკნელი „თაობა“ იყო. უნდა ითქვას, რომ „დეტექტივების“ თაობებზე დაყოფა ძალიან პირობითია, ვინაიდან გამანსხვავებელი ნიშნები (სხვებიც არის გარდა ჩამოთვლილისა) გვხვდება იმ წლების რევოლვერებში რა დროსაც ეს ნიშნები არ უნდა ყოფილიყო. თავად კოლტი განასხვავებს თავის რევოლვერებს არა თაობების არამედ მხოლოდ გამოშვების წლების მიხედვით. ასე, რომ რაიმე დაყოფა თაობებად ან გენერაციებად არის პირობითი. დამატებითი ინფორმაცია თქვენი კოლტის იარაღის გამოშვების წლის შესახებ შეგიძლიათ იპოვოთ ამ ლინკზე.

სურათში ნათლად ჩანს სხვაობები, მარცხნივ ზევით  პირველი მოდიფიკაციის “დეტექტივი” დაკუთხული სახელუირით და წინა სამიზნე მოწყობილობით ნახევარწრის ფორმით, მარჯვინვ ზევით დაახლოებით 1966 წელს გამოშვებული “დეტექტივი”, დაკუთხული წინა სამიზნე მოწყობილობ, დოლურას ღერძი ღიად არის განლაგებული, სახელურის კუთხეები დამრგვალებულია. ქვევით ცენტრში 1972 წლიდან გამოშვებული მოდელია, დოლურას ღერძი მოთავსებულია დამცავ ჩარჩოში, Pachmayr-ირის რეზინის ტარით და “ზურგიანი” წინა სამიზნე მოწყობილობით.

გარდა მოდელებისა ფოლადის ჩარჩოთო გამოდიოდა „დეტექტივის“ მოდიფიკაციები ჩარჩოთი დამზადებული მსუბუქი შენადნობისგან. კონკრეტულად 1950 წელს კოლტმა წარმოადგინა მოდელები Cobra და Agent. კიდე უფრო იშვიათი იყო მოდელი “Aircrewman”, რომლის დოლურაც იყო ალუმინისგან დამზადებული. დაახლოებით ათასამდე ეს მოდელი მიეწოდა სახელიდან გამომდინარე აშშ-ის საჰაერო ძალებს და გამოცდების შემდეგ სულ ყველა დაუბრუნდა კოლტს და განადგურდა.  ცალკე ხსენებას იმსახურებს სხვა მოდიფიკაცია სახელით Commando Special, იგივე პირობითად მეხუთე თაობის „დეტექტივი“ უფრო იაფფასიანი ფოსფატირების მეთოდით დაფარული. მას ფოლადის ჩარჩო ქონდა. ყველა მოდიფიკაციის „დეტექტივების“ გამოშვებული რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 450 000 რევოლვერს.

პრაქტიკულად 1949 წლამდე სანამ სმიტ&ვესონი წარმოადგენდა თავის მოკლელულიანს, „დეტექტივი“ იყო ერთადერთი მოთამაშე მოკლელულანი რევოლვერების ბაზარზე.  მოგვიანებით, როდესაც სმიტმა ფეხი კარგად მოიკიდა ბაზარზე და კოლტს შეუტია მთელი პლეადა ცნობილი მსროლელების და სამართალდამცავების უპირატესობას ანიჭებდა კოლტის მოკლელულიან რევოლვერს. მათ შორის ცნობილი მოსამართლე მილს ლეინი, ჩიკაგოელი პოლიციელი და პოლიციელთა გაერთიანების პრეზიდენტი ჯონ დინინი, ყველაზე „სასიკვდილო“ პოლიციელი ნიუ იორკის პოლიციის დეპარტამანტში ბილ ალარდი, მისი კოლეგა ასევე ლეგენდარული პიროვნება  ჯიმ სირილიო, კარგად ცნობილი მსროლელები და ინსტრუქტორები კლინტ სმიტი და რეი ჩაპმანი, გენერალი ჯორჯ პატონი და დუაიტ ეიზენხაუერი….. ამ სიის გაგრძელება შეიძლება კიდევ დიდხანს.

გარდა კვალისა, რომელმა „დეტექტივმა“ დატოვა იარაღის ისტორიაში ის ასევე უკავშირდება და განასახიერებს მთელ ეპოქას კინემატოგრაფში. კადრი ფილმიდან The Big Sleep. 1946 წელი.

ასეთი პოპულარობის მიზეზი, რომლითაც სარგებლოდა კოლტის იარაღები ყოველთვის იყო მათი დამზადების უმაღლესი ხარისხი და ასევე მაღალკვალიფიციური ოსტატების ხელის შრომა (მაგალითად Colt Python-ის ყველა მოდიფიკაციების მექანიზმების სრულყოფა ხდებოდა ოსტატების მონაწილეობით და დიდი რაოდენობით ხელით შრომას ითვალისწინებდა). ესთეტიური თვალსაზრისით კოლტის რევოლვერები ყოველთვის გამოირჩეოდნენ და ამით იმსახურებდნენ მოწონებას იმათგან ვისთვისაც იარაღი ასევე იყო სტატუსის ნიშანი. მეორეს მხრივ მიზეზი კოლტის პოპულარობისა სასროლოსნო წრეებში  იყო მისი შესანიშნავი „სროლისუნარიანობა“. უფრო გრძელი სასხლეტის სვლა განპირობებული ბრტყელი ზამბარის გამოყენებით განაპირობებდა მის სიმსუბუქეს. მას ყოველთვის ქონდა ძალიან კარგი სრულფასოვანი სამიზნე მოწყობილობები საკმარისად განიერი და კარგი ხილვადობის, ასევე შედარებით მძიმე წონა, რომელიც შთანთქავდა უკუცემას, სიმძიმის ცენტრი გადანაცვლებული რევოლვერის ლული წვერისკენ და დიდი ზომის ტარი.  გარდა ამისა  დოლურას ორმაგი ფიქსაციის მექანიზმი იცავდა რევოლვერს სინქრონიზაციასთან დაკავშირებული პრობლემებისგან, მანამდე სანამ დეტალები არ გაიცვითებოდნენ რაღაც სასწაულ დონემდე. აღნიშნული ფიქსაციის სქემა ითვალისწინებს დოლურას დამატებით ფიქსატორს, რომელიც სასხლეტზე დაჭერისას ამოდის და დამატებით აფიქსირებს დოლურას უშუალოდ  გასროლის წინ. ამის შედეგად დოლურის მოძრაობა პრაქტიკულად გამოირიცხება და ამის მარტივად დადასტურება შეიძლება თუ ერთდროულად გასინჯავთ დოლურას თავისუფალ მოძრაობას კოლტზე და ნებისმიერ სხვა რევოლვერზე. ბევრი ცნობილი მსროლელი სერიოზული რეპუტაციით თანხმდებიან, რომ სმიტებს შორის მხოლოდ უფრო დიდი K-frame რევოლვერები შეედრებიან პატარა კოლტს სროლის კომფორტით. გარდა ამისა ისინი იმასაც აღნიშნავენ, რომ კოლტს აქვს ისეთი ერგონომიკა, რომელიც ერთნაირად კარგად უხდება მსროლელებს დიდი და პატარა ხელებით. ჩემმა ექსპერიმენტმა იგივე დაადასტურა, დიდიც და პატარაც, 50კგ-ნი ქალებიც და 120 კგ მამაკაცებიც არა თუ მოიწონეს კოლტი არამედ აღრთოვანებულები იყვნენ მისი ერგონომიკით და აღნიშნავდნენ, რომ იარაღი ისე ჯდება მათ ხელში თითქოს მათთვის იყო შექმნილი. ამას ხელს უწყობს ასევე Pachmayr-ის შესანიშნავი რეზინის „ლოჟა“, რომლითაც სტანდარტულად კომლექტებოდა „დეტექტივები“.  15 მეტრამდე მანძილებზე სროლაში სმიტი და კოლტი ახლოს იდგნენ ხოლო 15 მეტრიდან და ზევით კოლტი აშკარად უგებდა სმიტს, ზემოაღნიშნული მიზეზების გამო.

დეტექტივის დიდი წონის მიზეზი იყო მისი უფრო მყარი კონსტრუქცია და შესაბამისად დიდი რესურსი. დეტექტივი ასევე იყო პირველი „მოკლეცხვირიანი“ რომელშიც მწარმოებელმა დაუშვა +P კლასის ვაზნების გამოყენება. გარდა ამისა ეხლა უკვე დაზუსტებით შეიძლება ითქვას, რომ თავის დროზე კოლტში აიღეს სტანდარტული .38 კალიბრის „დეტექტივები“, ექსპერიმენტის ფარგლებში გაჩარხეს დოლურა .357 მაგნუმის კლაიბრზე და ასეთი წესით გადაკეთებულმა რევოლვერებმა გაუძლეს 5 000 გასროლას, ყოველგვარი მექანიკური პრობლემის გარეშე. აქიდან გამომდინარე დეტექტივის რესურსის საკითხი გადადის, როგორც მე ამის თქმა მიყვარს ხოლმე, თეორიულ სიბრტეში და მასზე ფიქრი აღარც ღირს. სხვათაშორის იგივე გამძლეობა და საიმედოობა ერგო „დეტექტივის“ მოდიფიკაციას Magnum Carry-ს. გაძლიერებული კრიტიკულ ადგილებში და გათვლილი ძლიერ .357 მაგნუმზე ის  ცნობილი იყო თავისი საიმედოობით მაშინ, როდესაც სმიტ&ვესონის ანალოგი მოდელი 640 პირველ ეტაპზე სერიოზულ მექანიკურ პრობლემებს განიცდიდა, როდესაც მას „კვებავდნენ“ სრულ მუხტიანი მაგნუმებით. ამის შესახებ წერდა მასად აიუბიც. ის ადასტურებდა  „კოლტების“ საიმედოობას და სმიტის პირველი პატარა მაგნუმების ძალზედ პრობლემატურ ექსპლუატაციას სხვა და სხვა კურსებზე სადაც საბრძოლო და თავდაცვით სროლას ასწავლიდნენ.

„დეტექტივი“ ხუთივე თაობის განმავლობაში არასდროს არ გამოდიოდა უჟანგავი ფოოლადისგან დამზადებული. 1965 წელს გამოშვებული სმიტ&ვესონის მოდელი 60 იყო პირველი მოკლელულიანი იარაღი დამზადებული მთლიანად  უჟანგავი ფოლადისგან. უჟანგავი ფოლადი გამოდგა გაცილებით უფრო მოსახერხებელი იარაღისთვის, რომელიც მუდამ ტანთან ახლოს იტარებოდა და ოფლის მუდმივი ზემოქმედების ქვეშ იყო. სურათზე არის Smith&Wesson Model 60.

რაც შეეხება მოსაზრებას, რომ კოლტი გაცილებით უფრო უკეთესი იარაღი იყო ვიდრე მისი პირდაპირი კონკურნტი J-frame სმიტ&ვესონები, მე (და არა მარტო მე) ამას ვერ დავეთანხმები. ნამდვილად „დეტექტივს“ ქონდა ბევრი ძლიერი მხარე იყო მაგრამ ასეთი ტიპის იარაღში ასეთი შესაძლებლობები არ იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი, ხოლო სმიტებს პირიქით ქონდათ ისეთი ძლიერი მხარეები, რომლებიც ასეთი კლასისი იარაღში უფრო მნიშვნელოვანი იყო.  საბოლოო ჯამში მიუხედავად იმისა, რომ სმიტს აქვს ერთი ვაზნით ნაკლები ის ამავე დროს უფრო მსუბუქია (ყველაზე მსუბუქი J-Frame იწონის სულ რაღაც 320 გრამს) , კომპაქტურია, თეორიულად მაინც უფრი გამძლე მექანიზმი აქვს, უფრო უკეთესი სასხლეტი (ორმაგ რეჟიმში სწრაფი სროლისთვის), დამრტყმელიც ჩარჩოში განლაგებული უფრო საიმედო აღმოჩნდა. დოლურას ღილაკი უფრო ბუნებრივ ადგილას არის განლაგებული და უფრო სწრაფია გამოყენებისას ვიდრე კოლტის ანალოგიური დეტალი, რომელიც არა წინ არამედ საპირისპირო მიმართულებით მოძრაობს. სმიტი იყენებს ხვეულ საბრძოლო ზამბარას მაშინ, როდესაც კოლტში ზამბარა არის ბრტყელი, რაც ხშირად იწვევდა ჩახმახის არასტაბილურ მუშაობას. უკიდურესად უკანა პიზიციაში ის თითქოს რაღაცს ედებოდა ხოლმე, რაც კომპეტენტური ხელოსნის ჩარევას ითხოვდა. ამის წყალობით სმიტ&ვესონმა წაართვა კოლტს მოკლე ცხვირიანი რევოლვერების ბაზარი. შემდეგ რუგერმა გადახედა კოლტის კლასიკური ერთმაგი მოქმდების რევოლვერების კონსტრუქციას და შესთავაზა  მომხმარებელს მოდერნიზირებული რევოლვერი სახელად Blackhawk, რომელიც გამოჩენისთანავე იქცა კლასიკად. წარსულს ჩაბარდა ორიგინალური კოლტის ასაწყობი ჩარჩო და მუდმივად დაშვებული ხრახნების პრობლემა. მას ჩაენაცვლა ერთიანი ჩარჩო. ბრტყელი ზამბარა შეიცვალა უფრო საიმედო ხვეული ზამბარით. შედეგად ამერიკელმა მსროლელებმა ხელახლა აღმოაჩინეს კოლტის კონსტრუქციის მაგრამ რუგერის წარმოებული კლასიკური ერთმაგი მოქმედების რევოლვერები. Springfield Armory-მ პირველად შესთავაზა მომხმარებელს 1911A1 ტიპის პისტოლეტი ხელმისაწვდომ ფასად, რომელიც არ საჭიროებდა არანაირ გაუმჯობესებებს და გადაკეთებებს იმისთვის, რომ საიმედოთ ემუშავა და ამითაც წაართვა კოლტს ბაზრის წილი. ამავე დროს სხვა კომპანიებს არ ეშინოდათ ექსპერიმენტირება ახალ მოდლეებთან, სმიტმა გამოუშვა მოდელები დახურული ჩახმახით და სახელურის მცველით. მოდელები Bodyguard და Centennial გახდნენ ბესტესლერები თუმცა უკანასკნელს მეორედ მოსვლა დაჭირდა ამისთვის. მას მერე რაც სმიტ&ვესონმა დაბალი გაყიდვების გამო შეწყვიტა 1974 წელს Centennial-ის წარმოება, ამას მოყვა ამ მოდელზე მოთხოვნის ზრდა. ფასი ამ მოდელის მეორად რევოლვერებზე იზრდებოდა გეომეტრიულ პროგრესიაში, რასაც ბოლოს მოყვა წარმოების განახლება. თავის მხრივ კონცეფცია „მოკლეცხვირიანი“ რევოლვერის დახურული ჩახმახით ეკუთვნის პოლკოვნიკ რექს ეპლგეიტს, ლეგენდარულ ფიგურას, რომელიც არ საჭიროებს ჩემგან წარმოდგენას. სწორედ ამაზე პასუხად სმიტ&ვესონმა გამოუშვა მოდელები Bodyguard და Centennial. პირველს ქონდა გარეთ გამოშვერილი ჩახმახის კუდი რაც იძლეოდა მისი ხელით შეყენების საშუალებას. მეორეს ქონდა მთლიანად დახურული ჩახმახი. რა იყო კოლტის პასუხი? ხრახნებით დასამაგრებელი მოსახსნელი „შალითა“…… ის მუშაობდა მაგრამ ეს იყო არა ყველაზე ელეგანტური და კარგი გადაწყვეტილება, Bodyguard და Centennial მსროლელებმა აშკარად უფრო თბილად მიიღეს. ნაწილობრივ იმის გამო, რომ ორივეს კონსტრუქცია დამალული ჩახმახით განაპირობებდა მათ ღრმა ჭერას სროლის დროს, რაც უზრნველყოფდა  რევოლვერის სტაბილურობას. „დეტექტივის“ ანალოგიურ ჭერას მოყვებოდა ჩახმახის „კბენა“ ხელზე.  აღნიშნული არის კოლტის არამოქნილობის მხოლოდ ერთი მაგალითია, მაგრამ სამწუხაროდ სხვა მაგალითებიც იყო.

ორი უგებს ერთს. ორივე, Smith&Wesson Centennial (1) და Bodyguard (2) დღემდე გამოდიან და არიან ბესტსელერები. მარჯვნივ „დეტექტივი“ (3) აღჭურვილი ჩახმახის „შალითით“ უკვე წარმოადგენს იარაღის ისტორიას.

კლიენტებისადმი ასეთი არაკონსტრუქციული დამოკიდებულების გამო რა გასაკვირია, რომ კოლტმა  ნელ ნელა დათმო პოზიციები, რასაც 90-ების ბოლოს მოყვა რევოლვერების წარმოების საბოლოო შეწყვეტა.  გარკვეულ წილად  ამას ასევე ხელი შეუწყო ფინანსურმა და საორგანიზაციო პრობლემებმა კომპანიის შიგნით მათ შორის ხანგრძლივმა მუშების გაფიცვამ. მე ვერ ვიტყვი, რომ სამყარომ ბევრი დაკარგა იმით, რომ კოლტმა რევოლვერების წარმოება შეწყვიტა. ეს იყო ბუნებრივი გამომდინარე იქიდან, რომ სხვა კომპანიები უბრალოდ უფრო უკეთეს პროდუქციას უშვებდნენ და სწრაფად აკმაყოფილებდნენ მზარდი სასროლოსნო წრეების ახალ მოთხოვნებს. ამავე დროს ბაზარზე ასევე იყვნენ რუგერის და ჩარტერ არმსის „მოკლეცხვირიანები“. მოკლედ როგორც რუსები იტყვიან свято место пусто не бывает და დღეს „დეტექტივის“ ანალოგი ასეთივე კარგი „სროლისუნარიანობით“ არის 6 ვაზნიანი Ruger SP101.

კოლტი იყენებდა V ფორმის ზამბარას (მარცხნივ), მაშინ როდესაც სმიტ&ვესონის რევოლვერებს ქონდათ უფრო საიმედო ხვეული ზამბარა (მარჯვნივ). ხვეული ზამბარა კოლტის რევოლვერებში მოგვიანებით გაჩნდა მოდელებში Mark3 და “ანაკონდა”.

95 წლიდან გამოშვებული კოლტის რევოლვერები იყო მაქსიმუმი რაც ამ კომპანიას შეეძლო შეეთავაზებინა მომხმარებლებისათვის. ცვლილებები კონსტრუქციაში იყო მინიმალური და დიდი შედეგიც არ მოიტანეს. ალბათ ყველაზე საინტერესო რევოლვერი გამოშვებული ამ პერიოდში  არის „დეტექტივის“ ბაზაზე შექმნილი .357 მაგნუმ კალიბრის მოდელი „Magnum Carry“. მას ქონდა გაძლიერებული კონსტრუქცი, რომელიც უზრუნველყოფდა გამძლეობის და საიმედოობის საჭირო დონეს. მის გარდდა გამოვიდა „დეტექტივის“ სხვა მოდიფიკაციები, მათ შორის უჟანგავი ფოლადისგან დამზადებული, მოდელები Lady Special და SF-VI (small-frame six shot). ეს კარგი რევოლვერები იყო, მაგრამ მათი გამოჩენა არ იყო საკმარისი და პროცესებმა კოლტის შიგნით შეუქცევადი ხასიათი მიიღო. ხისტი კონკურენციის პირობებში იმარჯვებს უფრო ძლიერი და  კოლტს მოკლელულიანი იარაღების წარმოებას ეწია იგივე ბედი რაც ბრიტანულ პატარა სპორტული მანქანების მწარმოებლებს, რომლებმაც ვერ გაუძლეს კონკურენციას უფრო წინ წაწეულ და სრულყოფილ გერმანულ „ცხელ“ ხეტჩბეკებისგან.  იცვლება ბაზარი, იცვლება მოთხოვნები და თუ კომპანია ვერ ამჩნევს ცვლილებებს და ვერ რეაგირებს საკმარისად სწრაფად ის აგებს ბრძოლას. სამწუხაროდ კოლტი პირწმინდად დამარცხდა კონკურენტულ ბრძოლაში, რასაც მოყვა 1999 წელს რევოლვერების წარმოების მთლიანად შეწყვეტა.

Colt Magnum Carry, გამოდიოდა  1997 წლიდან 1999 წლამდე. პატარა მასა (590გრ) და ექვსი .357 მაგნუმის ვაზნა კარგ კომბინაციას ქმნიდა.

რაც შეეხება კალიბრს,  1898 წელს შექმნილი .38 Special (9×29.5mmR) ყოველთვის იყო და იქნება „მოკლეცხვირიანების“  მთავარი გამანსხვავებელი ნიშანი. ის იდეალურად მოერგო „მოკლეცხვირიანებს’ და არ მგონია უახლოეს მომავალში ის რამე ახალი კალიბრით შეიცვალოს. .357, .44 კალიბრის მოკლელულიანი იარაღები საშუალო და დიდი ზომის ჩარჩოებით მიუხედავად მოკლე ლულებისა არიან ძალიან მძიმე და გაბარიტული  იარაღები, ხოლო ასეთები პატარა ჩარჩოთი უკვე საკმაოდ ექსტრემალური ინსტრუმენტებია. უკუცემა არის ძალიან ძლიერი რის გამოც მათში ნებადართულია მხოლოდ გარსით დაფარული ტყვიების გამოყენება, უკუცემის გამო „რბილი“ ტყვიის ტყვიები უბრალოდ ცვივან მასრებიდან და ჭედავენ იარაღს. ხმა არის ძალიან მაღალი ხოლო ალი გასროლისგან ძალიან დიდი. რამდენადაც მე ამას ვამჩნევ არც ერთი ინსტრუქტორი, ექსპერტი არ ურჩევენ ასეთ იარაღებს გამოუცდელ მსროლელებს იმის გამო, რომ მათი მოთვინიერება და ეფექტურად გამოყენება ძალიან ძნელია.

ალი და ხმა შეიძლება შთამბეჭდავად გამოიყურება მაგრამ ის ჯერ არავინ არ მოუკლავს, მთავარია იარაღის სროლისუნარიანობა და ის ასეთი ტიპის პატარა მონსტრების შემთხვევაში ძალიან მცირეა და მოითხოვს მაღალ ოსტატობას მსროლელისგან. დააკვირდით უკუცემის ზემოქმედებას და ცეცხლის ბურთს, რომელიც დღისითაც ჩანს. ცუდი განათების პირობებში ასეთმა ალმა შეიძლება დროებით დააბრმავოს მსროლელი.

ხანდახან ზოგი თვლის, რომ რახან თავის დროზე  .357 მაგნუმმა ჩაანაცვლა პოლიციაში .38 (სხვათაშორის ძალიან არასწორი მოსაზრება), ესეიგი აზრი არ აქვს .38 კალიბრის რევოლვერის ყიდვას და ის აუცილებლად უნდა იყოს მაგნუმზე გათვლილი, მითუმეტეს, როდესაც ტექნოლოგიურმა პროგრესმა შესაძლებელი გახადა საიმედო მცირე ჩარჩოიანი “მაგნუმების” გამოშვება. მეც ადრე ასე ვფიქრობდი და უფრო .357 მაგნუმს დავეძებდი ხოლო .38 არასერიოზულად აღვითქვავდი, მაგრამ მოდით შევხედოთ ციფრებს. მსუბუქი 115 გრანიანი ტყვია იღებს საწყის სიჩქარეს 300 მეტრს წამში. ენერგია შეადგენს 319 ჯოულს. ეს მაჩვენებელი უტოლდება 9X18 მაკაროვის სტანდარტული ვაზნის მაჩვენებლებს. +p ტიპის ვაზნის ტყვიის ენერგია შეადგენს უკვე შთამბეჭდავ 400 ჯოულს. არც ისე ცუდია კომპაქტური და მსუბუქი იარაღისთვის.  რეკომენდირებულ ვაზნად მიიჩნევა +P კლასის 158 გრანიანი ტყვიის ჭურვი ბრტყელი ჩახვრეტილი თავით (Lead Semi Wad Cutter Hollow Point) ე.წ. FBI Load. დრომ აჩვენა, რომ ეს გამოცდილი ვაზნა არის, მაგრამ მაგის გარდა არსებობს მთელი რიგი დახვეწილი ამუნიციის, რომელიც სპეციალურად შექმნილია “მოკლეცხვირიანებისთვის”. მაგალითად Hornady XTP და ასე შემდეგ. აბსოლუტური უმეტესობა ტყვიების წონით 125 გრანიდან 158 გრანამდე აღწევს სასურველ შეღწევის დონეს (30–38სმ) 10%–ან ბალისტიკურ ჟელატინში. თანამედროვე მაღალი კლასის ვაზნის ტიპები ასევე იძლევიან სტაბილური ექსპანსიის გარანტიას. აქიდან გამომდინარე იმ როლისთვის რა როლისთვისაც „მოკლეცხვირიანი“ არის გათვლილი .38 არის აბსოლუტურად არა თუ ადეკვატური არამედ საკმარისად ეფექტური. გარდა ამისა .38 ასევე ცნობილია იმით, რომ აქვს სიზუსტის ძალიან დიდი პოტენციალი. ჩვენი ქვეყნის გაჭირვებული რეალობიდან გამომდინარე, ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ განსხვავებით ავტომატური პისტოოლეტის კალიბრებისგან, .38 კალიბრში ხელმისაწვდომია ვაზნები სხვა და სხვა ტიპის ტყვიებით. მათ შორის მთლიანად გარსით დაფარულები და ასევე ექსპანსიური ტყვიებით. ასე, რომ თუ .38 კალიბრის რევოლვერი გაქვთ, რაღაც ვაზნების შერჩევის საშუალებაც ჯერ ჯერობით არის.

ბოლოს მინდა ავღნიშნო, დადის ჭორები, რომ კოლტში გამზადებულია ყველა ნახაზი და მხოლოდ გადაწყვეტილებაა საჭირო, რომ რევოლვერების წარმოება კვლავ განახლდეს და პირველ რიგში აღდგება “Magnum Carry“-ს გამოშვება. არ ვიცი მოხდება ეს თუ არა მაგრამ დარწმუნებული ვარ კოლტებს მყიდველები ადვილად გამოუჩნდება. ყოველ შემთხვევაში მე მინდა ამის მჯეროდეს. მანამდე კოლტის მთავარი კონკურენტი სმიტ&ვესონი განაგრძობს დომინირებას და მოდის კარნახს რევოლვერებში. მის კატალოგში 12 ფურცელი ეკუთვნის რევოლვერებს, აქიდან 5 ფურცელი მხოლოდ j-frame მოდელებს უკავია მათ შორის Bodyguard-ებს და Centennial-ებს.  ძალიან დიდი სეგმენტი ბაზრის ასევე უკავია ბრაზილიური ტაურუსის რევოლვერებს. ამ კომპანიას ძალიან აგრესიული მარკეტინგული კამპანია აქვს და ძალიან ბევრ მოდელს უშვებს, ხოლო „მოკლეცხვირიანი“ მოდელი 85 არის ამ კომპანიის ყველაზე გაყიდვადი რევოლვერი. რუგერი სარგებლობს მძიმე მაგრამ საიმედო და გამძლე რევოლვერების მწარმოებლის რეპუტაციით. თუ კოლტი ოდესმე განაახლებს რევოლვერების წარმოებას მას საკმაოდ რთულ კონკურენტულ ბრძოლაში ჩაბმა მოუწევს. ვნახოთ რა იქნება.

“მოკლეცხვირიანების” ყველაზე ტექნოლოგიურად დახვეწილი წარმომადგენელი. Smith&Wesson Model 340PD. ჩარჩო მსუბუქი შენადნობისგან, დოლურა დამზადებულია ტიტანისგან. წონა 332 გრამი მხოლოდ. კალიბრი .357 მაგნუმი. რა თქმა უნდა შესაძლებელია ნებისმიერი ტიპის (გარსით დაფარული ტყვიით)  .38 ვაზნის გამოყენება .

 

 

FN Herstal FNP-9

June 18th, 2012

ბელგიური სამხედრო/პოლიციური პისტოლეტი FNP-9 შეიძლება ითქვას არის თანემედროვე სერვის-პისტოლეტის ტიპიური წარმომადგენელი. მას აქვს ყველაფერი რაც უნდა ქონდეს ამ კლასის იარაღს: პოლიმერის ჩარჩო, დიდი ტევადობის მჭიდი, კარგი ხარისხის დიდი სამიზნე მოწყობილობები, კარგი ერგონომიკა, უნივერსალური სამაგრი და საშუალება პისტოლეტი მოირგოს კონკრეტულმა მომხმარებელმა. ეს მიიღწევა ორმხრივი სასხლეტის დამშვებით, გადასაყენებელი მჭიდის ღილაკით და ცვლადი ორი სხვა და სხვა ზომის ტარის პანელებით.  გარდა ამისა იარაღს აქვს ისეთი რამეები, რაც მე ძალიან მომეწონა, ესენია საკმაოდ და ალბათ ყველაზე დიდი „მაგველი“ ამ კლასის იარაღებში, და საკეტის კონსტრუქცია, რომლის დაშლაც (ექსტრაქტორის და დამრტყმელის ამოღება) შესაძლებელია მარტივი ინსტრუმენტის გამოყენებით.

პისტოლეტი 2003 წლიდან გამოდის როგორც FN-ის ამერიკულ ქარხანაში (სამხრეთ კაროლინაში) ასევე ბელგიაშიც. თავდაპირველად სამოქალაქო ვერსიის სახელი უნდა ყოფილიყო Browning Pro-9, ხოლო სამხედრო/პოლიციური მოდელის FN FNP-9, თუმცა ეხლა ყველაფერი იერია და ორივე სახელით ეს პისტოლეტი თავისუფლად იყიდება სამოქალაქო ბაზარზე.  პისტოლეტი არის ბელგიური პოლიციის გარკვეული დანაყოფების შეიარაღებაში, ასევე კომპანიამ გადასცა 27 პისტოლეტი ლუიზიანას შტატის ერთ ერთი ქალაქის პოლიციის დეპარტამენტს, მას მერე რაც მათი პისტოლეტები განადგურდა ხანძრის შედეგად. მეტი ინფორმაცია ამ პისტოლეტის შეიარაღებაში მიღების შესახებ მე ვერ მოვიპოვე.

როდესაც კომპანია ქმნიდა ამ პისტოლეტს (ის დაფუძნებულია უფრო ადრინდელ მოდელზე FN Forty Nine-ის ბაზაზე) აქცენტი კეთდებოდა პისტოლეტის გამოყენებაზე პოლიციელების და სამხედროების მიერ. ამის გამო პისტოლეტი არის შექმნილი საკმაოდ დიდი გამძლეობის მარაგით, არის მარტივი და საიმედო. შესაძლებელია მათ შორის ჩარჩოში კრიტიკული მნიშვნელობის ელემენტების გამოცვლა იმისთვის, რომ გახანგრძლივდეს პიტოლეტის ექსპლუატაციის ვადა. გამოყენებულია ბრაუნინგის ჩაკეტვის სისტემა, სადაც ლულა იკეტება მასრების საექსტრაქციო ფანჯარის ერთ მხარეზე (პირველად ეს სქემა განხორციელდა Sig Sauer P220-ში) . მჭიდი ორ რიგიანია და იტევს 16 ვაზნას, თუმცა ზოგი მოდელი კომპლექტდება 10 ვაზნიანი მჭიდებით. ლულა კლასიკური ხრახნებით არის და როტაციული ჭედვის მეთოდით მზადდება. თავისი სქემით FNP-9 ძალიან წააგავს ზიგ ზაუერის მოდელებს, Pro-ს და 250-ს. დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი ორმაგი მოქმედების არის, გარეთ განლაგებული ჩახმახით. პისტოლეტი აღჭურვილია ორმხრივი ჩახმახის უსაფრთხო დაშვების ღილაკით. არაავტომატური მცველი ამ პისტოლეტზე არ არის, თუმცა არსებობს მოდიფიკაციები სადაც ის გათვალისწინებულია.  არსებობს ასევე ამავე პისტოლეტის მოდიფიკაციები, ერთმაგი და მხოლოდ ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმებით. ჩარჩოს წინა ნაწილში განლაგებულია უნივერსალური სამაგრი. არაფერი განსაკუთრებული, რაც გამოარჩევს ამ პისტოლეეტს პრინციპში არ არის. ყველაფერი ნაცნოიბია, უკვე ბევრჯერ აქამდე ნანახი სხვა მოდელებში. მიუხედავად ამისა მე ვერ ვიტყოდი რომ პისტოლეტი არის უბრალო, მაგრამ ამავე დროს მას აქვს ლაკონური, მარიტივი დიზაინი და კონსტრუქცია, რომელიც შედგება დროით გამოცდილი გადაწყვეტილებებისგან. ყურადღებას იქცევს მხოლოდ დამზადების მაღალი ხარისხი და რკინის დეტალებზე ინსტრუმენტების ნაკვალევის არ არსებობა. არც გარედან და არც შიგნიდან. ეს არც უნდა იყოს გასაკვირი, კომპანია Fabrique Nationale d’Herstal და მისი ამერიკული შვილობილი კომპანია FNH USA, LLC (დაფუძნებული 1998 წელს) არიან ერთ ერთი ყველაზე სერიოზული მოთამაშეები ცეცხლსასროლი იარაღის მწარმოებლებს შორის, და ქარხანაში, რომელიც ამ პისტოლეტებს აშშ–ში აწყობენ ასევე აწყობენ M4-ებს, და ტყვიამფრქვევებს M240 და M249–ს, რომლებითაც აშშ–ის შეიარაღებული ძალები არიან შეიარაღებული. ზედმეტია იმის თქმა, რომ ხარისხის კონტროლი არის უმაღლეს დონეზე, რაც განაპირობებს საბოლოო პროდუქტის აბსოლუტურ სრულყოფილებას.

პისტოლეტის გაცნობის შემდეგ, შეიძლება ითქვას, რომ FNP-9 არის მარტივი სამუშაო ინსტრუმენტი, ყოველგვარი ზედმეტობების გარეშე. პისტოლეტის დანარჩენი ტტმ-ები შემდეგია: წონა სავსე 16 ვაზნიანი მჭიდით 980გრ; წონა ცარიელის 760გრ; ლულის სიგრძე 100მმ; სამიზნე ხაზის სიგრძე 152მმ. პისტოლეტი ასევე გამოდის კალიბრებში: .40S&W; .357SIG; .45ACP. არსებობს სტანდარტული და კომპაქტური მოდელები და ასევე ტაქტიკური მოდელი ხელმისაწვდომი მხოლოდ .45 კალიბრში.

FNP-9 პისტოლეტები საკმაოდ იაფი ღირს მეორად ბაზარზე აშშ-ში და საფასურში შედის სიმპატიური ყუთი FN-ის ლოგოთი, საკეტით, ინსტრუქციით, გამოსაცვლელი თხელი ტარის უკანა პანელით და რაც მთავარია 3 მჭიდით.

ახალი პისტოლეტი FNX, სავარაუდოთ ჩაანაცვლებს FNP სერიის მოდელებს, თუმცა საიტზე ჯერ ჯერობით ორივე ამ სერიის პსიტოლეტებია განთავსებული. მიუხედავად ვიზუალური მსგავსებისა სხვაობები საკმაოდ დიდია და ყველაზე მნიშვნელოვანი არის ლულის ღერძის შემცირებული სიმაღლე. ასევე FNX–ს აქვს 4 ცვლადი ტარის პანელი და პიკატინის სტანდარტის უნივერსალური სამაგრი. გარდა ამისა პისტოლეტი ბოლომდე ორმხრივი კონტროლის ელემენტებით არის აღჭურვილი. თუ FNX ბოლომდე ჩაანაცვლებს FNP-ს (მჭიდები ორ პისტოლეტს შორის არ არის ცვლადი), მეორად ბაზარზე უკანასკნელი კიდე უფრო გაიაფდება და იქნება ალბათ ერთ ერთი საუკეთესო მოდელი ფასის და ხარსხის შეფარდებით.


ახალი პისტოლეტი FNX არის რებრენდინგის შედეგი და FN-ის მცდელობა გააუმჯობესონ გაყიდვები. სურათის წყარო tactical-life.com

FNP-ს დაშლა ხდება ისევე, როგორც ზიგ-ზაუეის პისტოლეტების. საკეტი იკეტება გახსნილ მდგომარეობაში (აღნიშნული გამორიცხავს ვაზნის ჩარჩენას სავაზნეში). ჩარჩოზე მარცხნივ განლაგებული შესაბამისი ბერკეტის დაწევის შემდეგ ათავისუფლებთ საკეტს და ის ცილდება ჩარჩოს.  შემდეგ ხსნით ზამბარას და იღებთ საკეტიდან ლულას. ისევ და ისევ არაფერი განსაკუთრებული პისტოლეტი დაშლა-აწყობაში არ არის.

ნაწილობრივ დაშლილი პისტოლეტი გამზადებული წმენდისთვის.

პისტოლეტის საკეტი დამზადებულია უჟანგავი რკინისგან. მე მიმაჩნია, რომ პისტოლეტები პოლიმერის ჩარჩოთი და საკეტით უჟანგავი რკინისგან საუკეთესოდ იტანენ  ყოველდღიურ ექსპლუატაციას. არა არის არანაირი დაფარვა საჭირო, შესაბამისად არ მოხდება მისი ცვეთა და არ შემცირდება იარაღის რკინის ნაწილების დაცვის ხარისხი.

სავაზნის მდგომარეობის ინდიკატორი. თუ ვაზნა სავაზნეშუ იმყოფება წითელი ფერის ინდიკატორი ხდბა ხილვადი.

ტარის დიზაინი წააგვას ამავე კომპანიის ყველაზე ცნობილ პისტოლეტს FN High Power MkIII-ის ტარს. თუმცა მისი დიზაინი გამორიცხავს ხელის კანის მოყოლას ჩარჩოსა და სასხლეტს შორის, როგორც ეს ხდება ხოლმე ჰაი პაუერის შემთხვევაში. ერგონომიკის თვალსაზრისით FNP-9 რა თქმა უნდა არის დიდი ნაბიჯი წინ ჰაი პაუერთან შედარებით და ეს ცხადია არც არის გასაკვირი თუ გავითვალისწინებთ  ამ პისტოლეტებს შორის 70 წლიან სხვაობას ასაკში. ტარი საკმაოდ სქელია და ალბათ არა ყველაზე მოსახერხებელი მაგრამ ცვლადი ტარის პანელი შეიძლება ბევრს გამოადგეს და მისცეს საშუალება იარაღი უკეთესად მოირგოს. ტარის პანელის ფიქსაციის მეთოდი ღიმილს იწვევს, ბანალური ხრახნი გაყრილი ტარში აფიქსირებს მას თავის ადგილას. მარტივი და ეფექტური გადაწყვეტილებაა, თუმცა ალბათ არც ისე ელგენატური.

რამე განსაკუთრებულ უარყოფითი მხარეები ან ნაკლოვანებები პისტოლეტს ჩემი აზრით არ აქვს, და საშუალო სტატისტიკური მომხმარებლისთვის ეს პისტოლეტი, აბსოლუტურად დამაკმაყოფილებელი იქნება. იმათ ვინც ცოტათი წინ წაწეული მსროლელები არიან, ალბათ არ მოეწონებათ ზედმეტად მძიმე სასხლეტი (ორმაგი მოქმედების რეჟიმში მისი ძალა შეადგენს 4.5კგ-ს ინსტრუქციის მიხედვით თუმცა სინამდვილეში გაცილებით მძიმე გეჩვენებათ). გარდა ამისა მიუხედავათ დიდი მაგველისა, პისტოლეტი მაინც და მაინც კარგად არ იქცვა მჭიდის გამოცვლისას. ამის მიზეზი არის ტარის შიდა მხარეს არსებული ამობურცული პლასტმასის ზოლები, რომლებმაც იდეაში უნდა შეამცირონ ხახუნის ძალა ტარის შიდა ზედაპირსა და მჭიდის კედლებს შორის, მაგრამ სინამდვილეში მათი არსებობა ითხოვს მჭიდის მოთავსებისას კუთხის ზუსტ შენარჩუნებას, წინააღმდეგ შემთხვევაში მჭიდი გაიჭედება ტარში და ეს არის ერთადერთი ასეთი პისტოლეტი, რომელშიც ამის გაკეთება გახდა შესაძლებელი. მე არ მგონია, რომ ეს არის ნაკლოვანება, ალბათ უფრო თავისებურებაა, რომელსაც ყურადღება უნდა მიაქციოთ. ტარში მოთავსება უმჯობესია განხორციელდეს ორ მოძრაობაში და არა ერთ მოძრაობაში, როგორც ამას სპორტსმენი მსროლელები აკეთებენ.  ანუ ჯერ უნდა მოათავსოთ მჭიდის თავი ტარის ძირთან და დარწმუნდეთ, რომ ორივე ერთმანეთის მიმართ გასწორებულია და შემდეგ ერთი მოძრაობით შეაგდოთ ის ბოლომდე ტარში. ასევე ლულის ღერძი შედარებით მაღლა არის განლაგებული, თუმცა მისი განლაგება და ამასთან დაკავშირებული პისტოლეტის კონტოლირებადობის პრობლემა არის ჩემი აზრით გადაჭარბებული. გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანია, რამდენად სწრაფად ბრუნდება იარაღი პირვანდელ მდგომარეობაში, გასროლის შემდეგ. აქ კიდე ტარის ფორმა, იარაღის ჭერა და მსროლელის მომზადების დონე უფრო დიდ როლს თამაშობენ, თუმცა ეს ჩემი აზრია და მე მას არავის თავზე არ ვახვევ. მეტი არაფერი განსაკუთრებული და ყურადღების მიმქცევი ამ პისტოლეტში არ არის.  რა თქმა უნდა გამოვლენილი თავისებურება მჭიდის გამოცვლასთან იყო ცოტა გამაღიზიანებელი. თუ აცხადებთ პრეტენზიას, რომ იცით რა თვისებები უნდა ქონდეს პისტოლეტს და ასეთ კარგ საჩუქარს აკეთებთ დიდი სპორტული ტიპის მაგველის სახით, ბოლომდე უნდა დარწმუნდეთ რომ მიზანი მიღწეულია, ტარის შიდა ზედაპირის დიზაინმა ჩემი აზრით მაგველის უპირატესობები გააქარწყლა. არ არსებობს იდეალური პისტოლეტი და ნებისმიერ მოდელს ექნება დადებითი და უარყოფითი მხარეეები.

დიდი ზომის მაგველი არის კარგი გადაწყვეტილება თუმცა ამის გამო მჭიდებს აქვს საკმაოდ გაბარიტული ქუსლები, რამაც შეიძლება გაართულოს სათადარიგო მჭიდების ფარული ტარება. ასევე სურათზე ჩანს ცვლადი ტარის პანელი და ხრახნი, რომელიც აფიქსირებს მას ადგილზე.

დამატებით რამის დაწერა ამ პისტოლეტზე ძნელია. ისევ და ისევ უნდა ავღნიშნო მარტივი გამოცდილი გადაწყვეტილებები, ლაკონური დიზაინია ზედმეტობების გარეშე რაც ერთობლიობაში ქმნის კარგ სამუშაო ინტრუმენტს. რაიმე განსაკუთრებული, რაც დამატებით აღწერილობას საჭიროებდეს უბრალოდ არ არსებობს. გამომდინარე იქიდან, რომ ეს მოდელი ნაკლებად არის ცნობილი საქართველოში, ფასი მაგაზე თუ ის გამოჩნდა მაგალიტად მეორად ბაზარზე ვერ იქნება მაღალი. ჩემი პისტოლეტი იგივე ფასი კატეგორიაში მოხვდა, სადაც „ბინადრობენ“ იერიხოები და მეორადი ჩზ-ეები. მაგრამ მაგათგან შედარებით ეს ჩემი აზრით გაცილებით უფრო უკეთესი იარაღია.  ინტერნეტში მხოლოდ კარგი გამოხმაურებები არის ამ პისტოლეტზე, რაიმე ნეგატიურის მოძებნა მე ვერ მოვახერხე. სხვა და სხვა ტესტირებებისას, რომელთა შედეეგები დევს ინტერნეტში,  პისტოლეტებიდან გაისროლეს 2-3 ათასი სხვა და სხვა  ტიპის ვაზნები, +P კატეგორიის ჩათვლით და საიმედოობა იყო საუკეთესო. სიზუსტე ასევე სხვა და სხვა მიმოხილვებიდან აბსოლუტურად დამაკმაყოფილებელი ჩანს ასეთი კლასის იარაღისთვის.  ის შეადგენს საშუალოდ 5-დან 8 სმ-მდე 25 მეტრზე.

თანამედროვე პისტოლეტის უპირატესობას წარმოადგენს ასეთი მარტივი წმენდის პროცედურა. პოლიმერის ჩარჩო ხოლო ლულა და საკეტი დამზადებული უჟანგავი ფოლადისგან იძლება პისტოლეტის გარეცხვის საშუალებას. ამ შემთხვევაში ამის მიზეზი გახდა ზეთის გამოყენება, რომელიც შეიცავდა ტეფლონს. ინსტრუქციის მიხედვით ეს არ იყო რეკომენდირებული, ასე რომ ყოველთვის, ყოველთვის წაიკითხეთ ინსტრუქცია. უკუჩვენება ტეფლონის მინარევებიან ზეთზე მე პირველად შემხვდა იარაღის ინსტრუქციაში.

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. შედარებით ახალი და საქართველოში ნაკლებად ცნობილი პისტოლეტი FNP-9, არის კარგი მაგალითი იმისა, თუ როგორი უნდა იყოს სერვის-პისტოლეტი. ის ატარებს ყველა იმ თვისებას რაც ასეთ იარაღს უნდა ქონდეს, არის მოსახერხებელი ცაციებისთვის. მისი დამზადების ხარისხი არის მაღალი და ამით ის არ ჩამოუვარდება სხვა პრემუმ-კლასის თავდაცვით სამსახურეობრივ პისტოლეტებს. კომპლექტში ერთი მჭიდით მეტი არის კარგი დანამატი. რაიმე აშკარა მინუსები იარაღს არ გააჩნია. გამომდინაარე იქიდან, რომ ეს პისტოლეტი ჩვენ ქვეყანაში ნაკლებად არის ცნობილი, შესაძლებელია მისი შეძენა საკმაოდ დაბალ ფასად, რომელიც შეიძლება ჩაითვალოს სიმბოლურად ასეთი კლასის იარაღაში.

 

PS  არ არის საჭირო უმაღლესი მათემატიკის ცოდნა და სამეცნიერო ხარისხები იმისთვის, რომ დაადგინოთ რა კანონების მიხედვით იგება თანამედროვე სერვის–პისტოლეტები. ესენია დიდი ტევადობის მჭიდი, საშუალება ტარის სხვა და სხვა ზომის ხელებზე მორგების,  პოლიმერებისგან დამზადებული ჩარჩო, დიდი ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები, უნივერსალური სამაგრი, მინიმალური ღონისძიებები იმისთვის, რომ პისტოლეტი იყოს გამოსაყენებელი ორივე ხელიდან სროლისთვის, აქცენტი სიმარტივეზე, მოდულურობაზე, მომსახურების სიადვილეზე და რა თქმა უნდა ერთი სისტემის პისტოლეტის მნიმუმ სტანდარტული ზომის და კომპაქტურ შესრულებაში ხელმისაწვდომობა. ჩამოთვლილის გარდა სხვა მოთხოვნებიც არსებობს, მაგალითად კოროზიისგან სრულყოფილი დაცვა და ასე შემდეგ.  ამის ფონზე გასაკვირია უსახელო და აქამდე უნახავი ახალი ქართული პისტოლეტის გამოჩენა, რომელიც, როგორც ჩანს გამოფენილი იყო თბილისში რუსთაველის გამზირზე მოწყობილ გამოფენაზე. სურათიდან ჩანს 1935 წლის ბრაუნინგ ჰაი პაუერის გადაკეთებული მოდელი, რომელზეც მიდუღებული იყო პიკატინის სამაგრის იმიტაცია, და ამასთანავე პისტოლეტი იყო იმდენად გადაპრიალებული, რომ არც ერთი სწორი კუთხე არ იყო შენარჩუნებული ისევე, როგორც ამის შედეგად გაქრა ორიგინალური ბელგიური წარწერები, რომლებიც made in georgia–მ შეცვალა. ყუარდღებას იქცევდა ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ–სასხლეტი მექანიზმი და მიკროსკოპული სამიზნე მოწყობილობები, რომელიც მას პირველი თაობის (ანუ პირველად 1935 წელს გამოშვებულ ) ჰაი პაუერისგან ერგო. იყო ეს ხუმრობა თუ ვინმეს შეცდომა რომ ეს არტეფაქტი მოხვდა გამოფენაზე მე არ ვიცი, მაგრამ არ მინდა ვიფიქრო, რომ ის რაც იქ  ვიტრინაში იდო ნამდვილად არის ქართველი კონსტრუქტორების ხედვა იმაზე თუ როგორი უნდა იყოს თანამედროვე ქართული პისტოლეტი.

 

საუკეთესო სურვილებით,

Shooter

 

მფლობელის თვალით – Walther PPS

June 4th, 2012

კომპანია Carl Walther Gmbh წარმოადგინა ახალი კომპაქტური პოლიციური პისტოლეტი Walther PPS, 2007 წელს, გამოფენა IWA Outdoor Classics-ზე. სპეციალური სარეკლამო სლოგანი ასე იკითხებოდა: იფიქრე თხლად (Think Thin). სლოგანის ასეთი არჩევანი აიხსნებოდა იმით, რომ ახალი პისტოლეტი ინდექსით PPS (Polizei Pistole Schmal, Police Pistol Slim, პოლიციური პისტოლეტი თხელი) იყო ძალიან თხელი სხვა ანალოგიურ მოდელებთან შედარებით. შექმნილი ევროპული ქვეყნების პოლიციური სამსახურებისთვის, ეს პისტოლეტი ასევე მალე მოხვდა ჩრდილო ამერიკის ბაზარზე კომპანია Smith&Wesson-ის მეშვეობით. გარდა ამისა პისტოლეტი ლიცენზიით გამოდის პოლონეთში, სადაც მას აწარმოებს Fabryka Broni Radom. კონკრეტულად ჩვენი იარაღი აშშ-დან არის ჩამოტანილი და შესაბამისად საკეტზე მარჯვენა მხარეს არის იმპორტიორი კომპანიის დამღა.

ყოველი პისტოლეტის შექმნის უკან დგას რაღაც იდეა, რომლის წარმატებულმა განხორციელებამ უნდა განაპირობოს საერთო პროექტის წარმატებულობა. PPS-ი იდეაში უნდა ყოფილიყო ისეთივე კომპაქტური და მსუბუქი, როგორც კლასიკური Walther PPK/S და ამავე დროს უნდა ყოფილიყო გათვლილი გაცილებით უფრო ძლიერ 9X19 კალიბრზე და უფრო მეტიც, უნდა გაეძლო +P ტიპის უფრო ძლიერ ვაზნების გამოყენება.  2001 წელს ამ პროექტის განსახორციელებლად კომპანია ვალტერმა დაიქირავა ვილი ბუბიცი (Wilhelm Bubits), ავსტრიელი კონსტრუქტორი, რომელიც ადრე მუშაობდა კომპანია გლოკში და ასევე არის Steyr M სერიის პისტოლეტების ავტორი. შეიძლება ამით აიხსნება PPS-ის ბევრი მზგავსება ავსტრიულ გლოკებთან.

ინსტრუქცია, რომელიც მოყვება პისტოლეტს გვაფრთხილებს, რომ + P ტიპის ვაზნების გამოყენება დააჩქარებს იარაღის ცვეთას, რაც აბსოლუტურად ბუნებრივია, მაგრამ მთავარი არის ის, რომ პისტოლეტში ასეთი ტიპის ვაზნების გამოყენება ნებადართულია. ჩემი აზრით ზედმეტ ცვეთაზე დარდი არ ღირს, სავარჯიშო სროლები შეიძლება განხორციელდეს სტანდარტული ტიპის ვაზნებით ხოლო ტარებისას მჭიდში უკვე იქნება უფრო ძლიერი „საბრძოლო“ ვაზნები. ასევე აქიდან გამომდინარეობს, რომ პატარა პისტოლეტს ექნება საკმაოდ დიდი რესურსი სტანდარტული ვაზნების გამოყენების შემთხვევაში. ეს კიდე კარგი ამბავია, იმიტომ, რომ როგორც წესი პისტოლეტები ან რევოლვერები, რომლებიც წარმოადგენენ ულტრა მსუბუქ და კომპაქტურ მოდელებს, ხშირად აღწევენ ასეთ კომპაქტურობას დაბალი რესურსის და კონსტრუქციის საერთო გამძლეობის ხარჯზე. მათი პრინციპი არის: ატარე დიდიხანი ისროლე ცოტახანი. დავამატებ, რომ რამდენადაც ჩემთვის დღეს ცნობილია,Walther PPS და Kimber Solo არიან ამჟამად ორად ორი მაღალი კლასის ულტრა კომპაქტური პისტოლეტები გათვლილი +P ტიპის ვაზნებზე.  თუ 9X19 თქვენთვის არ არის საკმარისი PPS-ი ხელმისაწვდომია ასევე .40S&W კალიბრში. საინტერესოა გამოჩნდება თუ არა ეს იარაღი .45 კალიბრში (ACP ან უფრო მოსახერხებელი GAP)?

მარცხნიდან მარჯვნივ: ნამდვილი ჯიბის პისტოლეტი Cz92, ძალიან პატარა მაგრამ გათლილი ანემიურ კალიბრზე; Walther PPS და FN High Power MkIII. სურათიდან ჩანს, რომ გერმანული პისტოლეტი გვერდითი პროექციიდან ნაკლებად ჯდება სუბ–კომპაქტურ კლასში, მაგრამ მისი სისქე 27მმ (საკეტის დამშვების ჩათვლით) არის ერთ ერთი ყველაზე მცირე, 9მმ–ან პისტოლეტებში.

კლასებს რაც შეეხება, PPS-ი არის სრული ამ სიტყვის მნიშვნელობით მაღალი კლასის იარაღი, ხარისხიანად დამზადებული პისტოლეტი. შეიძლება იფიქროთ რომ ვალტერისგან სხვას არც უნდა ველოდოთ, მაგრამ მაგალითად მოდელი P22 ნამდვილად არ იმსახურებს ატაროს ამ კომპანიის სახელი.  ყველა დეტალი PPS-ში არის უნაკლოდ დამზადებული, ხოლო რკინის დეტალები დაცულია Tennifer-ით, იგივე ტიპის „დაფარვით“ რაც ავსტრიული გლოკის სისტემის პისტოლეტებში. მაღალტექნოლოგიური დაფარვა არის ის სასიამოვნო რამ, რაც გამოარჩევს მაღალი დონის იარაღებს, ხოლო ასეთი ტიპის დაფარვებს აქვთ დიდი მნიშვნელობა, როდესაც საქმე გვაქს იარაღთან, რომელიც მუდამ უნდა იყოს ტანზე დამაგრებული. PPS-ი ნამდვილად არის პრემიუმ კლასის თავდაცვითი იარაღი.


დაშლისას აღმოვაჩენთ „შიგნეულობებს“, რომლებიც ძალიან წააგავს გლოკისას. პლასტმასის ჩარჩოში ზის ფოლადის „ჩონჩხი“, რომელზეც მოძრაობს საკეტი. ანალოგიური გადაწყვეტილება გამოყენებულია ავსტრიულ Steyr M სერიის პისტოლეტებში და რუსულ „ვიკინგშიც“.

P99, რომლის გავლენა ასევე იგრძნობა ვალტერის ახალ პისტოლეტში, ყოველთვის ითვლებოდა ერგონომიულ იარაღად და თანაც კარგი დიზაინით, რომელზეც ჩეზარე მორინი მუშაობდა. როგორ ჩანს გერმანელმა  (და ერთმა ავსტრიელმა) ინჟინრებმა ახალი სტანდარტი შესთავაზეს კონკურენტებს და შეძლეს შეექმნათ ულტრა თხელი კომპაქტური პისტოლეტი და ამ მიზნის მიღწევას არ შეწირეს არაფერი, ალბათ გარდა მჭიდის ტევადობისა. ჩვენ დღეს მივეჩვიეთ, რომ როგორც წესი ძლიერ კლაიბრზე გათვლილი სუბ-კომპაქტური პისტოლეტები არიან შექმნილი სრული ზომის პისტოლეტების ბაზაზე, „მოჭრილი“ ტარით და ლულა/საკეტით. ასეთი კლასის წარმოშობას თავის დროზე ხელი შეუწყო აშშ-ში 1994 წელს ფედერალურ დონეზე მიღებულმა შეზღუდვამ სამოქალაქო იარაღის  მჭიდის ტევადობაზე (მაქსიმუმ 10 ვაზნა). პირველი მერცხალი იყო Glock 26, ხოლო დღეს, როდესაც ეს შეზღუდვა ისტორიას ჩაბარდა, პრაქტიკულად ყველა მსხვილი მწარმოებელი მაინც სთავაზობს თავისი სრული ზომის პისტოლეტების ე.წ. „სუბ-კომპაქტურ“ მოდიფიკაციებს. ასეთ პისტოლეტებში ტარი და საკეტი ლულით კი არის მოკლე მაგრამ ორ რიგიანი მჭიდის გამო, ეს პისტოლეტები გამოირჩევიან საკამოდ დიდი სისქით, და ამიტომ ბოლომდე ვერ ჯდებიან ე.წ. ჯიბის პისტოლეტის ან ულტრა კომპაქტური პისტოლეტის გატეგორიაში. სწორედ ამ მხრივ PPS-ი გამოირჩევა, და კონკურენციას უწევს პისტოლეტებს, რომლებიც არც ისე მრავალფეროვან კლასს ქმნიან, მაგრამ ამაზე ცოტათი მოგვიანებით.

PPS-ის სითხელე კარგად ჩანს ამ სურათიდან სადაც მის გვერდით სხვა 99მმ-ნი „მსუბუქი წონოსანია“ – FN High Power. უკანასკნელი ამის გამო არ კარგავს აქტუალურობას 1935 წლიდან.

ძნელად წარმოსადგენია, მაგრამ ერთი შეხედვით უჩვეულო და მოუხერხებელი ფორმის პისტოლეტი, რომელიც თითქოს არ შეიძლება იყოს კომფორტული სროლაში ამავე დროს ამტკიცებს სრულიად საპირისპიროს. არ ვიცი მიმართეს თუ არა გერმანელება ჯადოქრებს დახმარებისთვის მაგრამ ეს ბრტყელი დაკუთხული პისტოლეტი შესანიშნავად ჯდება ხელში, და თანაც პრაქტიკულად ნებისმიერი ზომის ხელში. ამას ასევე რა თქმა უნდა ხელს უწყობს ორი ცვლადი ტარის უკანა პანელი. კომპლქტში მოყვება ასეთი ორი ცალი, პატარა და დიდი ზომის. თუ ეს არ აღმოჩნდება საკმარისი, რომ მოირგოთ პისტოლეტი, მინიმუმ ორი კომპანია უშვებს რეზინის ტარზე ჩამოსაცმელ სახელურებს. უკანა პანელის მოხსნის შემთხვევაში იარაღიდან სროლის განხორციელება ხდება შეუძლებელი. ინსტრუქციის მიხედვით რეკომენდირებულია პისტოლეტის ყოველი დაშლის წინ პანელის მოხსნა, იმიტომ, რომ მისი მოხსნისას ხდება დამრტყმელის ავტომატური დაშვება, რაც წარმოადგენს უსაფრთხოების ზომას.  ჯადოქრები ტყვილა არ ვახსენე, იმიტომ, რომ სროლისას უკუცემა არის …. არ არის. ის უბრალოდ არ იგრძნობა, რაც არის ძალიან უჩვეულო ასეთი კლასის პისტოლეტებისთვის. სროლისას პისტოლეტი კონტროლირებადია და არანაირი დისკომფოტი არ წარმოიშვება. P99-სგან PPS-ს ერგო ტარის კუთხე და მისი ფორმა, როდესაც ხელი საკმაოდ ღრმად „ზის“ პისტოლეტში. ბევრი მსროლელი თვლიდა, რომ P99-ის ტარის ზედა ნაწილი, რომელიც დაბლა არის ჩამოწეული და კაუჭის ფორმას იმეორებს, ტკენდა ხელს ძლიერი ვაზნების გამოყენებისას. P99-ის სმიტ&ვესონის მოდიფიკაციას ამის გამო ტარის ფორმა შეცვლილი აქვს, PPS-შიც ასევე ეს „კაუჭი“ აღარ არის. მზგავსება P99-თან ასევე გამოჩნდება თუ ძალიან კარგად დააკვირდებით PPS-ის საკეტის დიზაინს. ტარის ფორმა, ლულის დაბალი ღერძი და ასევე ალბათ ძლიერი ორმაგი დამაბრუნებელი ზამბარა განაპირობებენ იმას, რომ უკუცემა არის უმნიშვნელო.  უნდა ავღნიშნო, რომ ერგონომიკა და „სროლისუნარიანობა“  იყო ყველაზე დიდი სიურპრიზები ამ პატარა პისტოლეტში. შესანიშნავ სიზუსტეს ასევე ხელს უწყობს ძალიან კარგი საკეტი, უჩვეულოდ მოკლე სვლით და მოკლე “რესეტით”. შემიძლია ვთქვა, რომ PPS-ის სასხლეტი არის ერთ ერთი საუკეთესო, რომელიც მე შემხვედრია თავდაცვით პისტოლეტებში.

არა და როდესაც მე პირველად ვნახე PPS-ის სურათი, მე ის ძალიან არ მომეწონა. გავიხსენე რა ვალტერ P22 და ცუდი სიტყვებით მოვიგონიე კომპანია Umarex-ი, რომელმაც ვალტერის კომპანია შეიძინა. აღმოჩნდა, რომ მე ვცდებოდი და ასეთი გულუბყვილო გარეგნობის ქვეშ სერიოზული მებრძოლი იმალებოდა. ვინ წარმოიდგენდა? სხვათაშორის ანალოგიური რეაქცია მე ვნახე არა ერთ სხვა სტატიაში, რომელიც ამ პისტოლეტს აღწერდა. ინტერნეტში არსებული გამოხმაურებები მხოლოდ პოზიტიურია, რაც მეტყველებს იმაზე, რომ სულ მალე ამ პისტოლეტს სერიოზული რეპუტაცია ექნება.

 

დიდი ზომის ძლიერი დამაბრუნებელი ზამბარა, ერთ ერთი მიზეზია, რომელიც განაპირობებს PPS-ის მსუბუქ უკუცემას.

დაუბრუნდეთ იარაღის აღწერას. სამიზნე მოწყობილობები განსაკუთრებულ მოწონებას იმსახურებენ და კიდევ ერთხელ გვარწმუნებენ იმაში, რომ საქმე გვაქს არა კურიოზთან, არა “ერზაც-პისტოლეტთან” არამედ სერიოზულ საბრძოლო ინსტრუმენტთან. განსხვავებით ბევრი სხვა თანამედროვე პისტოლეტებისაგან, PPS-ს “ყუთიდან” უყენია რკინის და არა პლასტმასის და თანაც დიდი ზომის სამიზნი და საჭვრეტი. ისინი საიმედოთ დამაგრებულია საკეტზე, აქვთ მომრგვალებული ფორმები, რის გამოც დამიზნება ადვილია ხოლო მათი ფორმიდან გამომდინარე გამორცხულია, რომ ისინი პისტოლეტის ამოღებისას წამოედონ რამეს (ტანსაცმელს ან ეკიპირების ელემენტებს).  თუმცა ალბათ ასეთი ტიპის იარაღზე რამე XS Express Big Dot მაგვარი სამიზნე მოწყობილობები უფრო მოსახერხებელი იქნებოდა. პირადად მე უპირატესობას ვანიჭებ სამიზნე მოწყობილობებს სადაც დამიზნების ელემენტები განლაგებულია ვერტიკალურად, მაგ. ადრინდელი King Combat Sights (მოგვიანებით სტანდარტული Sig Sauer-ის პისტოლეტებში), Heinie Straight Eight ან უკვე ნახსენები Express Big Dot. მიმაჩნია, რომ ასეთი სამიზნე მოწყობილობები გაცილებით უფრო სწრაფი დამიზნების საშუალებას იძლევა. მაგრამ ეს ჩემი პირადი მოსაზრებაა.

მჭიდებს ვალტერის პისტოლეტებისთვის უკვე დიდი ხანია აწარმოებს იტალიური კომპანია Mec-Gar, რომელიც საქმეშია 1965 წლიდან და მთლიანად კონცენტრირებულია მხოლოდ მჭიდების წარმოებაზე.მათი მჭიდები უმაღლესი ხარისხის მასალებისგან მზადება. მჭიდის კორპუსის დაფარვა უზრუნველყოფს შესანიშნავ ანტიკოროზიულ დაცვას და ამცირებენ ხახუნის ძალას. PPS-ის მჭიდები სამი ტევადობის არის, 6, 7 და 8 ვაზნიანი (მოაკელით თითო ვაზნა თუ პისტოლეტის კალიბრია .40 S&W). განსხვავება გარდა ამისა არის მჭიდის ძირებში. ყველაზე კომპაქტური 6 ვაზნიანი ბოლომდე შედის ტარში, ხოლო დანარჩენი ორის ქუსლები წარმოადგენენ ტარის გაგრძელებას, რაც ხელს უწყობს იარაღის კომფორტულ ჭერას.  მჭიდის ღილაკი (ბერკეტი, სასხლეტის დამცველი რკალის ქვევით განლაგებული) ისეთივეა, როგორც ბოლო თაობის P99-ში.

PPS-ი იშლება ისევე, როგორც გლოკის პისტოლეტები. ოდნავ გამოქაჩეთ უკან საკეტი, ერთდროულად დაწიეთ დაბლა ჩარჩოზე,  გვერდებიდან განლაგებული ორი ღილაკი და გაუშვით საკეტი წინ. ის თავისუფლად მოცილდება ჩარჩოს. თავისთავად ცხადია დაშლამდე ამოიღეთ მჭიდი. დარწმუნდით, რომ სავაზნეში არ დარჩა ვაზნა და იარაღის დამრტყმელი დაშვებულია. ტარის უკანა პანელის მოხსნა დაშლამდე, უზრუნველყოფს დამრტყმელის უსაფრთხო დაშვებას. შეგიძლიათ არ მოხსნათ ის და ისე დაშალოთ იარაღი. გაითვალისწინეთ, რომ მოხსნილი პანელით პისტოლეტი არ გაისსვრის. კიდევ ერთი  მექანიზმი, რომელიც იცავს იარაღს არაავტორიზირებული მომხმარებლისგან.

რაც შეეხება PPS -ის ძირითად ტაქტიკურ-ტექნიკურ მონაცემებს ისინი შემდეგია: წონა ცარიელის 550 გრ; კლასიკური ხრახნებიანი ლულის სიგრძე 81მმ; სიგანე, შესაშური 27მმ; ავტომატიკის სქემა, მოდიფიცირებული ბრაუნინგის არის, სადაც ლულის და საკეტის გახნსა ხორციელდება ლულის დაწევით. დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმი წინასწარი შეყენებით, (როგორც გლოკზე, დამრტყმელი შეყენებულია ნაწილობრივ და სასხლეტზე დაჭერისას ხდება მისი ბოლომდე შეყენება). სასხლეტზე განლაგებულია მცველი, საკეტის უკანა მხარეს კი დამრტყმელის შეყენების ინდიკატორი. ზევიდან, რომ დახედოთ იარაღს, შეიძლება დაინახოთ ვაზნა, რომელიც მოთავსებულია სავაზნეში. ეს შესაძლებელია მხოლოდ კარგი განათების პირობებში და მე სხვა ტიპის ინდიკატორები მირჩევნია მაგალითად  ისეთი, რომლის გაკონტროლება შეიძლება სიბნელეშიც,  შეხებით. თუმცა ასეთი დაცვის მექანიზმი, რომელიც PPS-ზე არის, არ მოითხოვს დამატებით დეტალებს და სულ არაფერს ნამდვილად ჯობია. PPS-ის ფასი ამერიკულ ბაზარზე შეადგენს 500–დან 600 დოლარამდე.

PPS-ის უსაფრთხოების სისტემები: 1) მცველი სასხლეტზე; 2) დამრტყმელის მცველი; 3) სავაზნის ინდიკატორი (ჩანს ვაზნის ვერცხლისფერი მასრა ); 4) ბლოკირატორი ტარის უკანა ნაწილში (პანელი მოხსნილია); 4) დამრტყმელის მდგომარეობის ინდიკატორი (შეყენებულია). 5) ზოგი მოდელი შეიძლება იყოს აღჭურვილი მჭიდის მცველით, რომელიც გამორიცხავს გასროლას თუ იარაღში ის არ არის მოთავსებული. ამ შემთხვევაში ისრით ნაჩვენებ დეტალზე იქნება ასო „M“. დაცვის ასეთი მრავალფეროვანი სისტემებით ბევრი სრული ზომის პისტოლეტი ვერ იტრაბახებს!

აქვს თუ არა PPS-ს კონკურენტები? უდაოდ აქვს, მაგრამ მე არ შევადარებდი მას სხვა პისტოლეტებს, რომლებსაც აქვთ ორ რიგიანი მჭიდები. ნებისმიერი სუბ-კომპაქტური პისტოლეტი ორ რიგიანი მჭიდით სისქეში საკმაოდ დიდი არის და თუ კომპაქტურ მოდელში ეს სისქე ნაკლებად ქმნის პრობლემებს, სუბ-კომპაქტებში იგივე უკვე გაცილებით უფრო ნეგატიურ როლს თამაშობს.  PPS-ი თავის მხრივ განეკუთვნება სხვა კლასს, სუბ-კომპაქტურ პისტოლეტებს ერთ რიგიანი მჭიდით და ამიტომ ის წარმოადგენს პისტოლეტის ტიპს, რომელიც შეიძლება პირობითად ჩაითვალოს ე.წ. ჯიბის პისტოლეტად. ამ კლასში კი არც ისეთი დიდი არჩევანია. 9X19 ძლიერი ვაზნაა და ეს მოითხოვს კონსტრუქციას, რომელიც ითვალისწინებს ავტომატიკის სქემას მოძრავი ლულით (თუ არ ჩავთვლით რამოდენიმე ეკზოტიკურ  მოდელს, მაგ. Detonics Pocket 9, Sardius SD9). საკმარისად კომპაქტური და ამავე დროს საიმედო 9მმ-ნი (და ზევით) პისტოლეტის წარმოება საკმაოდ რთული ამოცანაა. აქიდან გამომდინარე ამ კლასში ძალიან ცოტა მოდელი არის წარმოდგენილი. ნომერ პირველი კონკურენტებია ალბათ Kahr PM სერიის პისტოლეტები და უკვე ნახსენები Kimber Solo. პირველი მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან კომპაქტურია ცნობილია იმით, რომ საჭიროებს პერიოდს სანამ პისტოლეტი საიმედო ფუნქციონირებას დაიწყებს, ამავე დროს არის საკმაოდ მოუხერხებელი ერგონომიკით ხოლო მოდლები კალიბრში .40 და .45 ცნობილია დაბალი გამძლეობით.  მეორე, კიმბერ სოლო ჯერ ახალი მოთამაშეა მაგრამ ის თითქმის ნახევარი სანტიმეტრით უფრო სქელია ვიდრე  ვალტერი. დრო გვაჩვენებს გახდება თუ არა კიმბერის პატარა პისტოლეტი სერიოზული მოთამაშე. კიდე ალბათ შეიძლება ვახსენოთ Kel-tec-ის პისტოლეტი PF-9, მაგრამ ამ კომპანიის პისტოლეტები ალბათ არ განეკუთვნება პრემიუმ კლასის თავდაცვით იარაღს, რის გამოც მე არ შევადარებდი მას ვალტერის პისტოლეტს. თუმცა კელ–ტეკის 9მმ–ნი მოდელები ძალიან კომპაქტურებია. არის სხვა მოდელებიც, მაგრამ სულ ყველა ცნობილია საკითხავი ერგონომიკით, ითხოვენ კონკრეტულ ვაზნებს (ზოგი საერთოდ გათვლილია ერთ კონკრეტულ ბრენდზე) და გააჩნიად სხვა შეზღუდვები. ამ მხრივ PPS-ს ასეთი შეზღუდვები საერთოდ არ აქვს და ეს და ასევე ის, რომ PPS-ი არის ოქროს შუალედი მიკრო–პისტოლეტებს და ორ რიგიან სუბ–კომპაქტებს შორის გამოარჩევს მას სხვა კონკურენტებისგან.  მე მიჭირს დავასახელო ამ პისტოლეტის ზუსტი ანალოგი. ალაბათ შეიძლება ითქვას, რომ PPS-ი მაინც უფრო არის ერთ რიგიანი კომპაქტური (და არა სუბ–კომპაქტური) 9მმ–ნი პისტოლეტი.  ბოლოს მახსენდება მხოლოდ Springfield EMP, რომელიც იდეით წააგავს ვალტერის პისტოლეტს მაგრამ არის 250 გრამით მძიმე და 6 მმ უფრო სქელი ან Sig Sauer P938 რომელიც გამოჩნდა პირველად 2012 წელს, მხოლოდ 450 გრამს იწონის და მხოლოდ 1 მმ–ით უფრო განიერია ვიდრე PPS-ი.  უკანასკნელზე ჯერ რამის თქმა ძნელია, მაგრამ უდაოდ PPS-მა ალბათ შექმნა ცალკე კლასი, და სულ მალე უფრო მეტი კომპაქტური ერთ რიგიანი პისტოლეტები გამოჩნდება.

Shooterscentral.ge-ს დასკვნა. პისტოლეტი Walther PPS ჩემი აზრით შეიძლება ჩაითვალოს ერთ ერთ საუკეთესო პისტოლეტად, რომელიც ამ კომპანიას ოდესმე გამოუშვია. მისი პატარა სისქე და კარგად გათვლილი კონსტრუქცია უზრუნველყოფს ამ იარაღის ფარული ტარების მაღალ კომფორტულობას ამავე დროს მას არ გააჩნია პრაქტიკულად არანაირი შეზღუდვა ან თავისებურება ექსპლუატაციაში, რომლის შესახებ უნდა იფიქროს მისმა მფლობელმა. ეს არის იდეალური პისტოლეტი ფარული ტარებისთვის, რომელიც ერთდროულად კარგი იქნება, როგორც დამხმარე/მეორე იარაღი, ასევე რაც ძალიან მნიშვნელოვანია ძირითადი იარაღის როლშიც გამოდგება, თუ რა თქმა უნდა ერთ რიგიანი მჭიდი არ წარმოადგენს თქვენთვის პრობლემას. უპირველეს ყოვლისა ამის განცხადების საშუალებას გვაძლევს ძალიან კარგი ერგონომიკა და სიზუსტე. ამ მხრივ PPS არ ჩამოუვარდება სრული ზომის პისტოლეტებს. ნაკლოვანებებში შეიძლება ჩაიწეროს მხოლოდ ორი  ნიუანსი, ბლოკირატორი/მცველი რომელიც მუშაობს უკანა პანელთან ერთად. მე წინააღმდეგი ვარ ასეთი უნიკალური და თავისებური კონსტრუქციის მოწყობილობების გამოყენებას, თუმცა ეს მე ვარ და სხვამ შეიძლება სხვანაირად იფიქროს.  მეორე ნაკლი ალბათ არის ის, რომ 7 და 8 ვაზნიან მჭიდებს აქვთ საკმაოდ მსხვილი ქუსლები, რომლებიც ტარის ნაწილის როლს ასრულებენ. ამის გამო მათი მაგალითად ჯიბეში ტარება შეიძლება გართულდეს. გარდა ამისა სათადარიგო მჭიდები საკმაოდ ძვირია. იმ არჩევნიდან გამომდინარე, რაც დღეს საქართველოშია მე მიჭირს დავასახელო PPS-ის რეალური კონკურენტი.

PPS-ი მაკაროვის წინააღმდეგ. პირველი 200 გრამით ნაკლებს იწონის ხოლო 9Х19 +P ბევრად უფრო ეფექტურია ვიდრე 9X18 ПМ. სურათის ავტორი Foxbat.

ტაქტიკური გადატენვა– tactical reload

May 24th, 2012

ამ სტატიაში მინდა შემოგთავაზოთ მოკლე ექსკურსი იმაში რაც წარმოადგენს პისტოლეტის ფლობის საბაზისო ტექნიკის ნაწილს. ლაპარაკია ავტომატური პისტოლეტის ტაქტიკურ გადატენვაზე.  განსხვავებით სწრაფი გადატენვისგან (speed reload) ეს ტექნიკა არ გულისხმობს ცარიელი იარაღის გადატენვას, ის გულისხმობს გარკვეულ მომენტში ნაწილობრივ დაცლილი მჭიდის სავსე მჭიდით შეცვლას.

სტატისტიკა არ იტყუება და გვეუბნება ჩვენ, რომ უმეტესობა შეტაკებების (იგულისხმება თავდაცვის შემთხვევები მოკლელულიანი იარაღის გამოყენებით) გრძელდება რამოდენიმე წამი და ხდება ძალიან ცოტა გასროლა, რის შემდეგ ერთი მხარე იგებს ან პირველი კონტაქტის შემდეგ ისინი უბრალოდ “იშლებიან” და დაპირისპირებაც სრულდება. ჯეფ კუპერიც იძახდა, თუ მიზანს ვერ მიაღწიეთ 6 ვაზნით, რა გაფიქრებინებთ იმას რომ იგივეს მიაღწევთ შემდეგი 6 ვაზნით? რამდენად მნიშვნელოვანია თქვენთვის სროლის ტექნიკის ეს ნაწილი თქვენთვის, თქვენი გადასაწყვეტია.  მაგრამ ლოგიკურია, რომ თუ ატარებთ სათადარიგო მჭიდს, არ იქნება ურიგო ეს ტექნიკაც აითვისოთ. მე მექმნება შთაბეჭდილება მსროლელზე ასევე მათ შორის იმაზე დაკვირვებით თუ როგორ ტენის ის იარაღს. თუ ეს ხდება სწრაფად მინიმალური მოძრაოებებით ესეიგი საქმე მაქვს თავისი საქმის მაღალი კლასის ოსტატთან.

შეიძლება იფიქროთ, რომ რა არის რთული პისტოლეტში მჭიდის გამოცვლაში მაგრამ გაითვალისწინეთ ის გარემოება რა გარემოებაშიც მოგიწევთ ტაქტიკური გადატენვის განხორციელება. ტაქტიკური გადატენვა გახდება საჭირო მას მერე რაც მოხდა შეტაკება აგრესიულ მოწინააღმდეგესთან. სამოქალაქო პირისთვის ასეთი ტიპის შეტაკება ნიშნავს პირის პირ ახლო და უშუალო კონტაქტს აგრესორთან. რამოდენიმე წამის წინ თქვენი სიცოცხლე იყო უკიდურესი საფრთხის ქვეშ, შესაძლებელია თქვენ პირველად ესროლეთ ცოცხალ ადამიანს, შესაძლებელია ის მოკალით ან თქვენ დაჭრილი ხართ. ჩვეულებრივი ადამიანისთვის ასეთი სიტუაცია წარმოადგენს უდიდეს სტრესს. ბუნებრვია ასეთ სიტუაციაში თქვენი ემოციური მდგომარეობა იქნება რბილად, რომ ვთქვათ არასტაბილური ხოლო გამოყოილი ადრენალინი გაართულებს მოძრაოებების კოორდინაციას. ასეთ მენტალურ და ფიზიკურ მდგომარეობაში ყოფნისას ტაქტიკური გადატენვა შეიძლება გახდეს შესასრულებლად ძალიან რთული მოქმედება. შესაბამისად აქიდან გამომდინარე პრაქტიკა ამ შემთხვევაში არის ძალიან მნიშვნელოვანი. მოძრაობები უნდა იყოს დაყვანილი ავტომატიზმამდე და ეს ძალიან მნიშვნელოვნია. ვიმეორებ ლაპარაკია კომპლექსურ ქმედებაზე, რომელიც სავარაუდოთ უნდა განხორციელდეს უკიდურესი სტრესის პირობებში.

რაც შეეხება ტექნიკას აქ ისევ და ისევ უნდა ავღნიშნო, რომ ტაქტიკური გადატენვა მოითხოვს რამოდენიმე შედარებით რთული მოძრაობის შესრულებას, მაგალითად ორი ხელით სამი ნივთით „ჟონგლირებას“: სავსე მჭიდი, ცარიელი მჭიდი და იარაღი. ტაქტიკური გადატენვისას, სწრაფი გადატენვისგან განსხვავებით მჭიდი, რომელიც იცვლება არ იკარგება, იმიტომ რომ მასში რჩება ვაზნები და ამ მჭიდის მოგვიანებით გამოყენება შეიძლება გახდეს საჭირო. ეს პირობა კიდე უკვე მნიშვნელოვნად ართულებს ყველაფერს. ყველაზე იოლი ხერხი განახორციელოთ ტაქტიკური გადატენვა არის უბრალოდ ამოიღოთ იარაღიდან სავსე მჭიდი ჩაიდოთ ის ჯიბეში, შემდეგ პაუჩიდან „ამოაძროთ“ ახალი მჭიდი და მოათავსოთ ის იარაღში. ეს მარტივია, ადვილია სასწავლებლად მაგრამ აქვს ერთი დიდი მინუსი – დრო. ასეთი მეთოდი გაცილებით უფრო ხანგრძლივია ვიდრე სხვა შედარებით რთული მეთოდები.

მეორე მეთოდი, როგორც უკვე ვთვქი არის უფრო კომპლექსური და გულისხმობს ერთდროულად სავსე მჭიდის ამოღებას და მაგით ნახევრად დაცლილი მჭიდის გამოცვლას. ეს მეთოდი და ზოგადად  ტერმინი „ტაქტიკური გადატენვა“ შემოიღო ჩაკ ტეილორმა და მანვე პირველად დაიწყო ამ ილეთის სისტემატიზირება და სწავლება 1981 წლიდან.

ტაქტიკური გადატენვის ალგორითმი არის შემდეგი: 1) დამხმაარე ხელით იღებთ პაუჩიდან ახალ მჭიდს და მიგაგქვთ ის იარაღთა; 2) იგივე ხელში ათავსებთ ნახევრად სავსე მჭიდს იარაღიდან; 3) ათავსებთ სავსე მჭიდს იარაღში; 4) აბრუნებთ ნახევრად სავსე მჭიდს ჯიბეში ან ცარიელ პაუჩში.

 

სიტყვებზე უკეთესად ამას აგიხსნით ეს ილუსტრაცია რომელიც მე “ავაწყვე” ილუსტრაციებით წიგნიდან Tactical Pistol Shooting. Mike Pannone and Erik Lawrence.

ილუსტრაციაზე უკეთესად ამას აგიხსნით ეს ვიდეო

წლების განმავლობაში ჩაკ ტეილორი და სხვა ინსტრუქტორებიც ასწავლიდნენ ამ მეთოდს მანამ სანამ პრაქტიკამ არ აჩვენა, რომ ერთ ხელში ორი მჭიდის მოთავსება თითებს შორის არ არის ყოველთვის ეფექტური. ხელები კანკალებს, ხელები ოფლიანია, მჭიდების საიმედო კონტროლი მხოლოდ ერთი ხელით აღმოჩნდა რთული. ამის შედეგად ჩაკ ტეილორმა შეცვალა ტექნიკა და ამჯერად ახალი ტექნიკის მიხედვით ნახევრად სავსე მჭიდი თავსდებოდა არა დამხმარე ხელში არამედ სასროლო ხელში. ერთის მხრივ ეს უფრო ადვილია, მაგრამ ამავე დროს სროლის განხორციელება სავაზნეში დარჩენილი ვაზნით გართულებულია. უახლეს სასწავლო ვიდეოში, რომელიც კომპანია Magpul-მა გამოუშვა ტეილორის პირველი მეთოდია აღწერილი.

ამ ილუსტრაციებიდან კარგად ჩანს სხვაობა ტეილორის ორ ტექნიკას შორის.

მე დავასახელე მხოლოდ სამი ტექნიკა, რომელიც ჩემი აზრით ყველაზე მეტ ყურადღებას იმსახურებს, მაგრამ არის სხვებიც. თქვენ თვითონ აირჩიეთ რა მუშაობს თქვენთვის.

ტაქტიკური გადატენვის სისწრაფის თვალსაზრისით ძალიან დიდ მნიშვნელობას იძენს აღჭურვილობის ელემენტი, რომელსაც აქამდე ალბათ ძალიან ცოტა ყურადღებას ანიჭებდით. ვგულისხმობ სათადარიგო მჭიდის „პაუჩს“. აღჭურვილობის ამ ელემენტის არ არსებობა მნიშვნელოვმად გაზრდის ტაქტიკური გადატენვის დროს. გარდა ამისა პაუჩში შენახული მჭიდი გაცილებით უფრო ნაკლებად დაბინძურდება და ასე ვთქვათ დაცული იქნება გარეშე ზემოქმედებისგან.

ჩემი და არა მარტო ჩემი არჩევანი არის ვერტიკალურად განლაგებული სინთეტიკური პაუჩი ღია ზედა ნაწილით. ასეთი პაუჩი არის მსუბუქი, გამძლე და ძალიან სწრაფი. სურათზეა სწორედ ასეთი მოდელი JM Custom-ისგან არის ასახული.  სქელი ტყავისგან დამზადებული პაუჩი ასევე კარგად მუშაობს.

არსებობს ასევე მაგალითად ასეთი მოდელი, ჰორიზონტალურად განლაგებული, წარმოებული Dale Fricke–ს მიერ. არჩევანი დიდია და აირჩიეთ ის რომელიც თვქენ მოთხოვნილებებს აკმაყოფილებს.

მჭიდი ვერტიკალურ პაუჩში უნდა იყოს მიმართული  ვაზნის თავებით წინ და ქუსლით ზევით. ყურადღება მიაქციეთ მჭიდის სწორ პოზიციონირებას იარაღის ტარის მიმართ. სპორტსმენი მსროლელები ამას ასრულებენ ერთი მოძრაობით, მათი იარაღები აღჭურვილია უზარმაზარი „ტარის ძაბრებით“ (მაგველებით) და ამიტომაც ერთი მოძრაობით მათთვის მჭიდის მოთავსება იარაღში ადვილია. თავდაცვით იარაღში ასეთი ფუფუნება (დიდი მაგველის სახით) იშვიათია და ამიტომაც მჭიდის იარაღში მოთავსება ხდება ორი მოძრაობით, ჯერ მჭიდის უკანა ზედა მხარე ედება ტარის ქვედა უკანა მხარეს და შემდეგე ერთი ძლიერი მოძრაობით შედის ბოლომდე და რჩება შიგნით. ხელის მოშორება და დამატებით მჭიდის ქუსლზე დარტყმა არის არაეფექტური ტექნიკა და მარტო კინოფილმებში თუ მუშაობს.


ყველაფერი ამ სისტემაში  (ქამარი, პაუჩები, მათი განლაგება და იარაღი), რომელიც განკუთვნილია პტრაქტიკული სროლის შეჯიბრებაში მონაწილეობისთვის, მოწყობილია სწრაფი გადატენვისთვის. ყოველდღიურად და ფარულად ასეთი სისტემის ტარება შეუძლებელია.

ბუნებრივია ტაქტიკური გადატენვის დროს უნდა იყოთ ამოფარებული რამეს ისე, რომ არ წარმოადგენდეთ ღია სამიზნეს ან როგორც მინიმუმ უნდა შეეცადოთ რომ საკუთარი პროექცია შეამციროთ. თუ ატარებთ რამოდენიმე სათადარიგო მჭიდს, ჯობია ნახევრად დაცლილი მოათავსოთ ჯიბეში და არა სავსე მჭიდებს შორის, რომ შემდგომ არ აგერიოთ ისინი ერთმანეთში.

მნიშვნელოვანი ნიუანსები ტაქტიკური გადატენვისას არის მჭიდის სწორი პოზიციონირება ხელში და შემდგომ იარაღის ტარის მიმართ. ამ სურათზე ეს კარგად ჩანს. დააკვირდით როგორ უჭირავს მსროლელს ხელში მჭიდი და სად არის საჩვენებელი თითი განლაგებული. ეს თითი „უჩვენებს“ მჭიდს სწორ მიმართულებას.

ტაქტიკური გადატენვის ეფექტური შესრულება. მიაქციეთ ყურადღება შემდეგ რამეს: იარაღი რაც შეიძლება ნაკლები დრო უნდა იყოს მჭიდის გარეშე და რაც შეიძლება მალე უნდა დაბრუნდეს დამიზნების ხაზზე ან მიმართული იყოს საფრთხის მიმართულებით. სავსე მჭიდის ამოღებისას იარაღი შეიძლება დატოვოთ დამიზნების ხაზზე, ხოლო მჭიდის ამოღება დაიწყოთ მაშინ როდესაც სავსე მჭიდი ხელშია და იარაღთან ახლოს არის. იარაღი ჯერ ბრუნდება ხაზზე ან მიმართულია საფრთხის მიმართულებით და შემდეგ ხდება ნახევრად დაცლილი მჭიდის ჯიბეში ან პაუჩში მოთავსება. თუ საფრთხე გამოჩნდება გადატენვის პროცესში თქვენ მინიმალური დრო დაგჭირდებათ გასროლის განხორციელებისთვის.  მჭიდის გამოცვლის შემდეგ შეგიძლიათ მეორე მჭიდი დატოვოთ ხელში და დაუბრუნდეთ იარაღით ორი ხელით ჭერას (თუ იყენებთ ტეილორის პირობითად პირველ მეთოდს). მას მერე რაც დარწმუნდებით რომ საფრთხე არ არის შეგიძლიათ დააბრუნოთ ნახევრად სავსე მჭიდი პაუჩში ან ჯიბეში. თუ აბრუნებთ მჭიდს ჯიბეში, კარგი იქნება დაუთმოთ დრო მჭიდის ჯიბიდან სწრაფად ამოღებაში ვარჯიშს.

ტეილორის პირობითად პირველი მეთოდი გაძლევთ საშუალებას გადადოთ ნახევრად დაცლილი მჭიდის ჯიბეში მოთავსება და გააგრძელოთ სიტუაციის კონტროლი პისტოლეტით ორ ხელში. „მოდიფიცირებული ტეილორი“ ამის საშუალებას არ მოგცემთ ვინაიდან მჭიდი სასროლოსნო ხელში იქნება რაც იარაღის კონტროლს მნიშვნელოვნად გაართულებს.

დავამატებ მხოლოდ, რომ ყველანაირი ვიდეო, ილუსტრაცია და აღწერილობა არის მხოლოდ დასაწყისი. ტექნიკის დახვეწა, ევოლუცია თუ გნებავთ, არის თქვენზე დამოკიდებული. იპოვეთ ის რაც მუშაობს თქვენთვის და იმეორეთ ეს სანამ მოძრაობები არ იქნება სრულ ავტომატიზმამდე დაყვანილი. პრაქტიკა ყველაზე მნიშვნელოვანია.

 

Mosin-Nagant VS Mauser 98

May 15th, 2012

გთავაზობთ განახლებულ და ჩასწორებულ სტატიას, რომელიც ამ ორ ძალიან პოპულარულ იარაღს შეეხება. წავაწყდი ამ სტატიას “მეზობელ” საიტზე, გადავიკითხე და შემრცხვა, რომ ამდენი ორფოგრაფიული შეცდომა იყო და ზოგადად ეს ერთ ერთი პირველი ჩემი სტატია ეხლა აღმოჩნდა ჩემთვის ძალიან არასრულყოფილი. მას მერე, რაც ეს სტატია დავწერე, ბევრი დრო გავიდა და ინფორმაციაც მეტი დამიგროვდა ამიტომაც გადავწყვიტე, რომ სტატია მნიშვნელოვნად გადამეკეთებინა და ხელახლა გამომექვეყნებინა.  იმედია შედეგი მოგეწონებათ.

დაახლოებით 7 წლის განმავლობაში ჩემ ხელში გამოიარეს, როგორც მოსინის ასევე მაუზერის მიერ შექმნილმა შაშხანებმა. ნასროლია ასობით ვაზნა, ათობით გასვლა გაკეთდა სასროლად. მინახია და მისვრია არა ერთი სხვისი მაუზერი და მოსინი. დაგროვილი ინფორმაცია მაძლევს საშუალებას გავაკეთო ამ ორი სისტემის შედარება არა მათი ტტმ–ის მიხედვით არამედ მათი ესპლუატაციის პრაქტიკული გამოცდილებიდან გამომდინარე. მიმაჩნია, რომ ეს შეიძლება ბევრისთვის საინტერესო იყოს.  მე მქონდა ძალიან კარგი მაუზერის კარაბინი (kar98k) გამოშვებული 1943 წელს, ლამინირებული კონდახით და ასევე ე.წ. სპარსული მაუზერი, ანუ მაუზერის შაშხანის ჩეხური კლონი, დმზადებული სპარსეთის შახის შეკვეთით. ასევე მე მქონდა სამი მოსინის ტიპის იარაღი, 1931 წელს გამოშვებული შაშხანა, 1943 წელს გამოშვებული შაშხანა  ATI-ს კონდახში და 1944 წელს გამოშვებული კარაბინი, რომელიც ყველაზე დიდხანს გაჩერდა ჩემთან. ყველა ამ იარაღიდან უკანასკნელი 7 წლის განმავლობაში ასობით ვაზნა იქნა გასროლილი.

დავიწყოთ შედარება კალიბრებით. ზოგიერთ ექსპერტს (მაგალითად ჩაკ ხოკს) მიაჩნია, რომ მაუზერის 8X57 ვაზნა არის თითქმის იდეალური უნივერსალური სანადირო  ვაზნა და ამავე დროს ყველაზე დაუფასებელიც. რომელმაც ვერ მოიპოვა ის აღიარება, რომელსაც იმსახურებდა. 1905 წელს ამ ვაზნამ საბოლოო ფორმა მიიღო, შეიცვალა ტყვიის ფორმაც, რამაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა  ბალისტიკა.  11.7  გრამიანი გერმანულ ტყვიას და რუსულ 9.6 გრამიან ტყვიებს შორის სხვაობა ვარდნაში არის მხოლოდ 2 სმ 300 მეტრზე, რაც უმნიშვნელოა. ამასთანავე სხვაობა ენერგიებში 9.6 გრამს და 12.1 გგრამს შორის საკმაოდ დიდია და ის იგივე 300 მეტრზე შეადგენს დაახლოებით 250 ჯოულს გერმანული კალიბრის სასარგებლოდ.  სხვა და სხვა წონის ტყვიებს თუ ავიღებთ აღმოჩნდება რომ 8X57 ენერგიით იკავებს ნიშას 7.62X39 (დაბალ წნევიანი ე.წ. ამერიკული 8X57) და 30-06 შორის. ანუ ის ძალზედ უნივერსალური ვაზნა გამოდის. რა თქმა უნდა რამდენი ტიპის ვაზნის შოვნა შეიძლება საქართველოში ცალკე თემაა მაგრამ იარაღი ამ კალიბრზე გამოდის და ასორტიმენტიც უფრო დიდია (ამ ეტაპზე მხოლოდ თუ არ ვცდები 196 გრანიანი “სოფტპოინტი” სელიერ&ბელოტის გამოშვებული). აღსანიშნავია რომ ყოველგვარი კონსტრუქციული ცვლილებების გარეშე მაუზერის კარბინი კარგად მუშაობს სოფტ პოინტებთან, ტყვიებთან რბილი თავით. დიდი მინუსია (თუმცა არა ვაზნის) მისი ფასი, რომელიც ჩვენ ქვეყანაში შეადგენს 4-7 ლარს. 8X57-ის ენერგია შეადგენს 3600-4100 ჯოულს. ცოტა უფრო მრავალფეროვანია სიტუაცია 7,62X54-თან დაკავშირებით. ძველი გამოშვების სხვა და სხვა ტიპის ვაზნებია ხელმისაწვდომი და უფრო “იაფიც” ღირს. 2-3 ლარი. ეხლა აქ ვაზნების ნაირსახეობების აღწერას აზრი არ აქვს. ფაქტია რომ გაცილებით უფრო მეტი ტიპის ვაზნა არის ხელმისაწვდომი “რუსულ” კალიბრში. მაგრამ ეს მხოლოდ აქ, ჩვენ ქვეყანაში. საზღვარგარეთ სიტუაცია განსხვავდება, ასორტიმენტი ქარხნული 8Х57 კალიბრის ვაზნების გაცილებით მეტია, ისევე, როგორც იარაღის არჩევნის. საქმე იმაშია, რომ 7,62X54 დიდიხანია არის მორალურად მოძველებული და “ფლანეციანი” (rimmed) ვაზნების გამოყენება დიდიხანი აღარ ხდება (გამონაკლისია მხოლოდ შტუცერები). 7,62X54–ის ენერგია შეადგენს დაახლოებით 2920-3780 ჯოულს. თუ მსროლელი თავად ტენის ვაზნებს აქაც ლატუნის მასრები გერმანულ ვაზნებში შეიძლება გადაიტენოს, ამავე დროს რკინის მასრები (ლატუნის მასრები ამ კალიბრისთვის გაცილებით უფრო ძნელი საშოვნელია)  კალიბრში 7,62X54 პრაქტიკულად გამოუსადეგარია გადატენვისთის. მაუზერის კალიბრი დღესაც აქტუალურია, მოსინის კალიბრი უკვე აღარ.


საუკეთესო ჯგუფი მაუზერის კარაბინიდან, ჩეხური რბილთავიანი სანადირო ვაზნების გამოყენებით. არც ისე ცუდი 1943 წელს გამოშვებული და შემდგომ საბჭოთა კავშირში გადაწყობილი სამხედრო იარაღისთვის.

ერგონომიკა და ექსპლუატაცია.  ამაზე ძალიან გაცხარებული კამათები მიდის სხვა და სხვა რესურსებზე მაგრამ პირდაპირ განვაცხადებ: ფაქტია ის, რომ რომ მაუზერის კარაბინი უფრო მოსახერხებელია ვიდრე მოსინის შაშხანები და ეხლა ავხსნი რატომ:

1. მაუზერის კონდახი ნახევრად პისტოლეტური სახელურით უფრო მოსახერხებელია ვიდრე მოსინის “სწორი” კონდახი. ეს განმსაკუტრებულად იგრძნობდა როდესაც დაწოლილი ისვრი.

2. დახრილი მაუზერის საკეტის სახელურით ოპერირება უფრო ადვილად, სწრაფად და ბუნებრივად ხდება. ასევე ხელსაყრელია მისი საკეტის უკანა ნაწლში განლაგება და არა შუაში, როგორც მოსინის იარაღში.

3. კარ98კ-ს გაცილებით უფრო მოსახერხებელი დამცველი აქვს. მოსინს ჩათვალეთ, რომ დამცველი არ აქვს საერთოდ, უბრალოდ კონსტრუქციულად შესაძლებელია საკეტის ბლოკირება, რაც მოითხოვს ძლიერ ხელებს და სპეციალური უნარჩვევს ჩამოყალიებას.

4. მაუზერს აქვს ორ რიგიანი კონდახში “ჩამალული” მჭიდი. მოსინს აქვს ერთ რიგიანი მჭიდი, რომელიც კონდახის გარეთ გამოდის.  ინტენსიური ექსპლუატაციის დროს ხშირია მოსინის მჭიდის თვითნებური გახსნა, მაშინ როდესაც მაუზერის მჭიდი თავსახური გაცილებით უფრო საიმედოთ არის დახურული და მისი შემთხვევით გახსნა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ანუ მე მინახავს გახსნილი მოსინის მჭიდები, ბალახში გაფანტული ვაზნებით და არ მინახავს არც ერთი ასეთი შემთხვევა მაუზერის შაშხანებთან.

მოკლედ რომ ვთქვათ კარ98კ-დან უფრო სწრაფად და კომფორტულად შესაძლებელია სროლა. განსაკუთრებით თუ მარცხენა მხრიდან ისვრით, როგორც მე.

5. იგივე წონის მიუხედავად, კარ98კ-ს უფრო გრძელი ლულა აქვს და უფრო მეტი მოდერნიზაციის პოტენციალი აქვს და უფრო ძლიერი ვაზნაც გააჩნია.

6. დამზადების ხარისხით კარ98კ ასევე ჯობია მოსინის შაშხანებს. ესთეტიკური თვალსაზრისით მე, როგორც იარაღის მფლობელს მინდა რომ მქონდეს არა დაღეჭილი და უხეში რკნის ნაგლეჯი არამედ ლამაზი და ხარისხიანად დამზადებული იარაღი. აბა რაში ვიხდი სიმწრით ნაშოვნ ფულს? ამ მხრივ ნებისმიერ წელს გამოშვებული მაუზერი აჯობებს საბჭოთა კონკურენტს. მე მინახია ძველი “ცარის” რუსეთშუ გამოშვებული შაშხანები, რომელთა ხარისხი ასევე იყო საკმაოდ მაღალი. ყოველშემთხვევაში ასეთის ხელში აღებისას მე არ მიჩნდებოდა ნეგატიური ემოციები, როგორც 1943 წელს გამოშვებული მოსინის დანახვისას. პარადოქსია, მაგრამ, როგორც ჩანს ექსპორტისთვის გამოშვებული 98–ები უფრო უკეთესად იყვნენ დამზადებულები ვიდრე შიდა ბაზრისთვის გამოშვებული იარაღები.

7. ჩემი დაკვირვებით კარ98კ-ს რესურსი გაცილებით უფრო მაღალია ვიდრე ნებისმიერი მოსინის შაშხანის. (ინტერნეტში არსებული მასალებზე დაყრდნობით).  მაუზერს არ ეტყობოდა ფიზიკური ცვეთა მაშინ, როდესაც “ახალ” და “ნახმარ” მოსინებს შორის სხვაობა აღინიშნებოდა. ეს ეხება მაგალითად საკეტის მოძრაობას, თუ ახალ მოსინებში მოძრაობა იქით აქით იყო მინიმალური, გარკვეული გასროლების შემდეგ, იქმნებოდა შთაბეჭდილება, რომ საკეტი მოძვრებოდა იარაღს.

8. ასევე ჩემი დაკვირვებით კარ98კ გაცილებით უფრო ნაკლებ მოვლას და ყურადღებას ითხოვს. ანუ ის ისე მალე არ იჟანგება როგორც მოსინი. მაუზერის საკეტი მოსინის საკეტისგან განსხვავებით ოქსიდირებულია და დაცულია ნესტის ზემოქმედებისგან. მოსინს პერიოდულად ჭირდებოდა ჟანგისგან გაწმენდა.

9. მე არ მინახია არც ერთი გაბზარული მაუზერის კონდახი, მაგრამ შემიძლია სრული პასუხისმგებლობით გითხრათ, რომ მოსინის კარაბინებში 200–300 გასროლის შემდეგ კონდახი იბზარება იქ სადაც ხდება მისი გადაბმა დამრტყმელ–სასხლეტი მექანიზმის და მჭიდის ადგილებს შორის. ეს ეხება, როგორც ხის ასევე ლამინატის კონდახებს.

ასეთი რამე მე მოსინის კარაბინებში იმდენჯერ მინახია, რომ დავრწმუნდი: საქმე არ გვაქვს იზოლირებულ შემთხვევებთან, საქმე გვაქვს ტენდენციასთან.

მაუზერი გამძლე და საიმედო იარაღია, რომელზეც მე რამდენიც არ უნდა დავწერო საკმარისს მაინც ვერ მოვიფიქრებ. პრაქტიკულად უნაკლო კონსტრუქცია. სუსტი წერტილები არ არსებობს. ვაზნების კონტროლირებადი მიწოდება არის მთავარი მისი თავისებურება და ის რითიც მაუზერი ჯობნის ნებისმიერ მოსინს. ჩემი მაუზერის კარაბინიდან სადღაც 120 ვაზნამდე ვისროლე ყოველგვარი დაბრკოლების გარეშე. ძალიან მოსახერხებელია, ძალიან ერგონომიული, ძალიან საიმედო. ძალიან სასიამოვნო სასროლია. ლამინირებული კონდახი მძიმეა მაგრამ საიმედოა. არ რეაგირებს ამინდის ცვლილებაზე. ზეთით გაჟღენთილი ის იტანს ნაკაწრებს და დასველებას. ადვილად ხდება მისი აღდეგენა. სრულიად სხვა ისტორიაა მოსინი. გარკვეული პერიოდის გავლის შემდეგ შაშხანას სროლის მერე გადატენვისას ძვრებოდა საკეტი. ანუ კბილი მას არ იჭერდა და ის უკან ბოლომდე გამოდიოდა. არა კონტროლირებადი მიწოდების გამოდაბრკოლებები სროლისას ხშირად არა მაგრამ მაინც ხდებოდა.  90% დაბრკოლებების, სწორედ ამის გამო იქმნებოდა. მაგალითად: ნასროლი მასრა არ ამოვარდა ბოლომდე ხოლო მეორე მის ქვეშ შეძვრა და ორივე რესივერში გაიჭედა. ასეთი რამ ვერ მოხდება მაუზერში, რომლის მასიურ ექსტრაქტორს ვაზნა უჭირავს მთელი გზის მანძილზე მჭიდიდან სავაზნემდე. ძალიან ბევრ მოსინზე და მათ შორის ორივე ჩემ შაშხანაში კონდახი არ იყო კარგად მორგებული, რის გამოც იყო პატარა “ლუფტი”. “საფენებმა” უშველა მხოლოდ შაშხანას. კარაბინში დამჭირდა დატეხილი ბრიტვის ფირფიტების ჩადება ნაგელსა და რესივერს შორის იმისთვის,  რომ “ლუფტი” გამქრალიყო. როგორც უკვე ავღნიშნე თუ არ მოუარე მუდმივად იჟანგება საკეტი. განსაუთრებით სახელური, რის გამოც იარაღი იძენს ნაცვეთ და ნახმარ გარეგნობას. ორივე იარაღს საგრძნობი უკუცემა აქვს და გასროლის მაღალი ხმა თუმცა გრძელი ლულის გამო მაუზერს ხმა მაინც ისეთი შემაწუხებელი არ აქვს, როგორც მოსინის კარაბინებს (600მმ მაუზერზე და 510მმ მოსინზე) . ამავე დროს მოსინის შაშხანას ყველაზე ნაკლები ხმა და უკუცემა ქონდა. მიუხედავათ უფრო მოკლე ლულისა მოსინის კარაბინი იწონის იგივეს რაც უფრო გრძელ–ლულიანი კარ98კ.

მაუზერის რესივერზე უფრო ადვილია ოპტიკის დაყენება, ამავე დროს კონსტრუქციიდან გამომდინარე მოსინის რესივერი უფრო ნაკლებად მყარია, და მასზე ოპტიკის დაყენება პრობლემატურია. ასეთი გადაბმული  მაუზერის რესივერი და უფრო საიმედო ჩაკეტვის სქემა განაპირობებს მაუზერის კონსტრუქციის ლეგენდარულ გამძლეობას. სამხედრო მაუზერები მინიმალური გადაკეთებით, ხდებოდნენ .375 ჰოლანდ&ჰოლანდ კალიბრის სანადირო კარაბინები. რა მოხდება, რომ მოსინი გადაკეთდეს იგივე კალიბრზე? არ მგონია რომ საკეტმა და რესივერმა ასეთ ტრანსფორმაციას გაუძლოს.

გადავიდეთ ორივე კონსტრუქციის მინუსებზე. ორივე იარაღს აქვს საკმაოდ მოუხერხებელი სამხედრო ტიპის სასხლეტები. მძიმე და უხეში.  ჩემი დაკვირვებით მოსინის სასხლეტები უკეთესია. მაგრამ ამავე დროს განსვაბებით მოსინისგან, მაუზერისთვის ადვილად შეიძლება იყიდოთ სპორტული ტიპის ან სანადირო ტიპის სასხლეტები  და ასევე ადვილად დააყენოთ ის იარაღზე ყოველგვარი გადაკეთებების გარეშე. კომპანია Timney უშვებს სასხლეტებს მოსინისთვის მაგრამ აშშ0ში ეს მოდული უფრო მეტი ღირს ვიდრე თვითონ მოსინის შაშხანა. ორივე იარაღს აქვს ფოლადის “ზატილნიკები”. ზატილნიკის მოდიფიკაცია არის ის რაც ეგრევე უნდა გააკეთოთ ამ იარაღებზე. მოსინს მე ტყავის სქელი ნაჭერი გადავაკარი, ხოლო მაუზერზე პირდაპირ ფოლადზე დავაწებე რეზინის ბალიშები. შესაძლებელია ორივე იარაღისთვის რეზინის ამორტიზატორების შეძენა.  ეფექტი იქნება ძალიან თვალსაჩინო. თუ აქამდე მაუზერი ლამის ნახევარ მეტრზე ვერტიკალურად ფანტავდა ტყვიებს და მიმტრევდა მხარს, ბალიშების დაყენების შემდეგ ის გახდა პრაქტკულად  1MOA სიზუსტის შაშხანა. საკამოდ შემცირდა უკუცემის ძალაც. დაახლოებით იგივე ეფექტი მივიღე ტყავის გადაკვრით მოსინზე, უბრალოდ საჭირო ფორმის ტყავის ნაჭერი ამოვჭერი და ზედ დავამაგრე იგივე ხრახნებით, რომლებითაც მაგრდებოდა ფოლადის “ზატილნიკი”. ორივე იარაღს აქვს საკმაოდ მარტივი და ალბათ მოუხერხებელი სამიზნე მოწყობილობები. მე ვისურვებდი ორივეზე მქონოდა დიოპტრები. თვალები დამისუსტდა და ამიტომაც მომეჩვენა რომ მოსინის მსხვილი სამიზნე მოწყობილობები უფრო მოსახერხებელია მაგრამ ზუსტი სროლისთვი მაუზერის სამკუთხედი “მუშკა–ცელიკი” უფრო ხელსაყრელია. ამავე დროს, სუსტი განათების პირობებში ასევე პრობლემატური ხდებოდა მაუზერიდან დამიზნება.  საკმაოდ ძნელია მოარგო კარ98კ-ს ქამარი. ან უნდა დაუყენო ჩვეულებრივი “ანტაბკები” ან უნდა იწვალო. მოსინის ღვედები ყველგან იშოვება და მორგებას დიდი წვალება არ უნდა. მაუზერის ღვედები ან უნდა შეაკერინოთ ან შეუკვეთოთ. ან როგორც ინგლისურ სპეცრაზმ SAS–ში საერთოდ ღვედზე უარი თქვათ. მოსინის მინუსი არის ის რომ შაშხანა ძალიან მძიმე გრძელი და მიუხერხებელია ხოლო კარაბინზე აყენია დასაკეცი ხიშტი, რომელიც საკმაოდ უაზრო კონსტრუქციისა და უკვე 1944 წელს მოძველებული იყო. თუ ხიშტი მოხსენი იარაღი ხელახლა მისასროლია. გამომდინარე იქიდან, რომ შაშხანების მისროლა ხდებოდა დაყენებული ხიშტით, საჭირო იქნება მისი ხელახალი მისროლა. მაუზერს თითქმის იდეალური ზომა წონა აქვს და ზედემტი ნაწილები არ გააჩნია. ხიშტი ყენდება სამაგრზე, რომელიც ლულის ქვეშ არის მოთავსებული და დაყენებულია კონდახზე და არა ლულაზე.


მოსინმა გაჭედა.  ლეგენდები მოსინის საიმედოობაზე არ დადასტურდა. წლების განმავლობაში მე ასეთი რამ არა ერთხელ და არა ერთ მოსინზე მინახავს.

პრაქტიკული სიზუსტე. რატომ პრაქტიკული? იმიტომ, რომ სროლა ხორციელდებოდა დაწოლილი მდგომარეობიდან საველე პირობებში, ძველი იარაღებიდან, არც თუ ისე კარგი ხარისხის ვაზნებით. ასეთ პირობებში რაიმეს ზუსტად დადგენა არის საკმაოდ პრობლემატური. შესაბამისად თუ ვისვრით იარაღს “ველურ” სასროლეთებში, იმით რაზეც ხელიმიგვიწვდება გამოდის, რომ ვადგენთ პრაქტიკულ სიზუსტეს, რომელიც მისაღწევია ერთი კონკრეტული ქვეყნის კონკრეტულ პირობებში არსებული ვაზნების გამოყენებით და გარდა ამისა საველე პირობებში, როგორც ომის დროს ან ნადირობისას, განსხვავებული საყრდენებიდან, პოზიციებიდან, განსხვავებულ კლიმატურ პირობებში. შეუძლებელია ასეთ პირობებში რაიმე ზუსტი ტესტის ჩატარება მაგრამ გარკვეულ დასკვნებამდე მისვლა შესაძლებელია. ორივე ტიპის შაშხანები შესაბამისი მოდიფიკაციების შემდეგ (რაც ზემოდ დავწერე) დამაკმაყოფილებელ სიზუსტეს აჩვენებდნენ. უბრალოდ მოსინს ასეთი სამუშაოები, რომელთა მიზეზი იყო სიზუსტის გაუმჯობესება ჭირდებოდა უფრო მეტი და უფრო ხშირად.    ტყავის “საფენებმა” ლულასა და კონდახს შორის ჩემ კარაბინს არ უშველა. გაფანტვა იყო ერთი ა4 ფურცლის სიგანე. მას მერე რაც თხელი ფოლადის ფირფიტები მოვათავსე, ჯგუფები შემცირდა 7 სმ-მდე. მეორე შაშხანამ, რომელიც მე მქონდა მომცა რამოდენიმეჯერ საუკეთესო ჯგუფი 4.5სმ, და შესანიშნავი 7 სმ 200 მეტრზე. შემდეგ ეს სიზუსტე სადღაც გაქრა… სად და რატომ მე ვერ დავადგინე. საუკეთესო ჯგუფი მაუზერიდან იყო 4 სმ. მოსინის კარაბინიდან 4.5სმ.  საშუალო სიზუსტე მაუზერებიდან შეადგენდა 5–6 სმ, მოსინიდან 6–9 სმ.

უნდა გვესმოდეს, რომ ასეთი ტიპის იარაღში ლულის, რესივერის და ხის კონდახის მორგებას ერთმანეთის მიმართ აქვს დიდი მნიშვნელობა. ეს ორი ჯგუფი ნასროლია სხვისი მაუზერის კარაბინიდან და ჩემი მოსინის კარაბინიდან.  მონიშნული ჯგუფი არის მოსინიდან ნასროლი, დანარჩენი მაუზერიდან, რომელიც დაზარალდა რესივერის და კონდახის არასწორი მორგების მცდელობისგან. სხვაობაც სიზუსტეში უზარმაზარია.  სროლის მანძილი 100 მეტრი. მეორეს მხრივ სიზუსტის დეგრადაცია მოსინში სროლიდან სროლამდე იყო საკმაოდ დიდი. “ჯდებოდა” ტყავის სალნიკები, ფირფიტები, რომელსაც ვადებდი “ნაგელს” …..  კარგად მორგებულ მაუზერში დეგრადაცია არ აღინიშნებოდა.

პრობლემა, რომელიც მე  მაუზერთან შემექმნა იყო ის, რომ კარაბინი საგრძნობლად მაღლა ისროდა (10–15 სმ), ალბათ იმის გამო რომ თანამედროვე ვაზნები მეტ წნევას ანვითარებენ და მეტ საწყის სიჩქარეს აძლევენ ტყვიას. ამის გამოსწორება შეიძლება მხოლოდ უფრო მაღალი “მუშკის” დაყენებით რაც უკვე ნიშნავს ხელოსნის ჩარევას. მაგრამ სამაგიეროდ შეიძლება ჩაითვალოს, რომ სანადირო იარაღისთვის ასე უკეთესიც არის. 250 მეტრამდე მსხვილ ნადირს არ ააცილებთ, ყოველგბარი ქორექტირების გარეშე. თუმცა ასეთი თავისებურების გათვალისწინება აუცილებელია. ოპტიკის გამოყენების პირობებში ეს პრობლემაც ქრება.

მოსინის შაშხანით ნასროლი 200მეტრზე (ორი ჯგუფი). არც ისე ცუდია, თუ გავითვალისწინებთ რომ სროლა ხორციელდებოდა საყრდენის გარეშე, 1943 წელს გამოშვებული იარაღიდან, საკითხავი ხარისხის ვაზნებით. სიზუსტე სამი გასვლის შემდეგ გაქრა ….

სულ ეს არის, რისი მოკლედ თქვენთვის მოყოლაც მე მინდოდა. მე 100% დარწმუნებული ვარ, რომ კარ98კ ყველაფრით ჯობია მოსინის შაშხანას და კარაბინს , მაგრამ ვინაიდან კარ98კ ჩემ არსენალში შეცვალა მისმა “შვლიშვილმა” ჩზ550-მა ლოგიკურია რომ სათრევი და გასართობი კარაბინის როლში მე მექნება მოსინის კარაბინი. ის უფრო იაფია, ვაზნები უფრო ხელმისაწვდომია. ის თავის საქმეს აკეთებს, თუმცა გარკვეული პირობების შესრულების შემთხვევაში. კარგ მოსინის კარაბინს აქვს აბსოლუტურად ადეკვატური სიზუსტე. ამასთანავე მაუზერი არის მაუზერი, ლეგენდა და მსოფლიოში საუკეთესო შაშხანის დიზაინი. კალიბრში 8Х57, თუნდაც ომის დროინდელი სამხედრო კარაბინის კონფიგურაციაში,  ის აბსოლუტურად ადეკვატური იქნება და კონკურენციას გაუწევს თანამედროვე კლასიკურ სანადირო კარაბინებს. ძველი სამხედრო მაუზერი თუ ის თავიდანვე არის კარგ კონდიციაში, ხე და რკინა მორგებულია ერთმანეთზე, იმუშავებს ძალიან კარგად და სტაბილურად. მე ძალიან ძალიან ვნანობ, რომ ვერ შევინარჩუნე მაუზერი ჩემ კოლექციაში. მოსინზე კიდე არასდროს არც მინატრია და არც მინანია რომ ის გავასხვისე….. შეკითხვაზე, რომელი ჯობია,  მე მაქვს ცალსახა პასუხი: მაუზერი 100%–ით. თუ ჩემი არ გჯერათ და მე არ მეთანხმებით, შეგახსენებთ, რომ მაუზერის კონსტრუქცია აღიარებულია საუკეთესოდ, ამ სისტემის იარაღები დღემდე გამოდის და მაუზერის სამხედრო შაშხანები და კარაბინების კლონები უამრავ ქვეყანაში და კონტინენტზე გამოდიოდა. აბსოლუტური უმეტესობა ყველაზე სახიფათო,  აფრიკული ნადირობისთვის განკუთვნილი “ბოლტების” არის მაუზერის სისტემის. სწორედაც რომ ამ სისტემის აბსოლუტური საიმედოობის გამო.  რით შეუძლია იტრაბახოს მოსინმა?  რამოდენიმე მოდიფიკაცია ფინეთში, გამოშვებული ომის დროს, ერთი ორი ზუსტი მოდელი შექმნილი მის ბაზაზე, გამოსული უმნიშვნელო რაოდენობით და სულ ეს არის.

 

გლუვლულიანი კალაშნიკოვი – Caйга 12

May 8th, 2012

რამოდენიმე კვირის წინ, რუსულ ინტერნეტ სივრცეში აქტიურად ვრცელდებოდა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ამერიკული სამართალდამცავები იძენენ საიგას ტიპის 12 კალიბრის ნახევრად-ავტომატურ თოფებს. გადამოწმებამ ვერც უარყო და ვერც დაადასტურა ეს ინფორმაცია, რაღაც რაოდენობა შეძენილია, რასაც “იჟმაშის” (საიგების მწარმოებელი კომპანია) ადასტურებს თუმცა რაოდენობა და კონკრეტული სამსახურის დასახელება არ გაჟღერებულა. ალბათ სიმართლე სადღაც შუაშია, არ არის გამორიცხული, რომ რომელიღაცა  პოლიციურმა სამსახურმა ნამდვილად შეიძინა რამოდენიმე ცალი ასეთი თოფი, მაგრამ ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ამერიკულ ქალაქში გამოჩდნენ პოლიციელები შეიარაღებული იარაღით, რომელიც პრაქტიკულად ვიზუალურად არ განსხვავდება „აკ47″-გან და რომელიც ასოცირებულია კომუნისტურ საბჭოთა კავშირთან ან არაბ ტერორისტებთან. მოგეხსენებათ, 90-ი წლების დასაწყისში, რუსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მაღალჩინოსნებს ქონდათ იდეა შეეცვალათ კალაშნიკოვის სისტემის ავტომატები პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებით, რომლებიც უფრო მოსხერხებელი იქნებოდა პოლიციელებისათვის ქალაქის პირობებში. ამ იდეის თანახმად კონსერვაციიდან უნდა ამოღებულ ყოფილიყვენ 9მმ-ნი გერმანული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები MP40–ები. საბჭოთა მოდელები არ გამოდგებოდა მათი კალიბრის გამო (7.62X25TT). მაგრამ როდესაც გაიაზრეს, რა ასოციაციები გაუჩნდებოდათ მოქალაქეებს, როდესაც ნახავდნენ ფორმაში ჩაცმულ ჭარბწონიან მილიციელებს მუცელზე ჩამოკიდებული „შმაისერით“  ამ იდეაზე ეგრევე უარი თქვეს.

მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის სამართალდამცავები ალბათ არასდროს არ იყიდიან საიგას იმ რაოდენობით, რომ ეს გახდეს სალაპარაკო, აღნიშნული ტიპის თოფები გარკვეული პოპულარობით სარგებლობენ  აშშ-ში სამოქალაქო მსროლელებს შორის. ფასი ვარირებს 300-დან 600 დოლარამდე, რაც არც ისე ბევრია ნახევრად ავტომატური თოფისთვის.  გარდა ამისა აქ როლს თამაშობს ამერიკელების ტრადიციული ინტერესი რუსული იარაღის მიმართ.

გლუვლულიანი საიგების ისტორია იწყება 90-ნი წლებიდან, როდესაც კონვერსიის პირობებში იჟევსკში დაიწყეს .410 კალიბრის თოფების გამოშვება. 1993 წელს, როდესაც დაიწყო მათი გაყიდვები პრაქტიკულად ეს იყო პირველი ე.წ. „აკმოიდი“, რომელიც ხელმისაწვდომი გახდა ყოფილი სსრკ-ს მოქალაქეებისათვის და რა გასაკვირია .410 კალიბრის საიგა დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. ამას ასევე ხელს უწყობდა იარაღის დაბალი ფასი. ის დაახლოებით 150 დოლარიდან იწყებოდა. .410-ს მოყვა 20 და 12 კალიბრის თოფებიც. ჩემი აზრით წონის და კალიბრის მხრივ ყველაზე დაბალანსებული არის ალბათ 20 კალიბრის საიგა – საუკეთესო შუალედური ვარიანტი მძლავრს 12 კალიბრისა და ანემიურ .410-ს შორის. მიუხედავად ამისა ყველაზე პოპულარული არის სწორედაც, რომ 12 კალიბრის მოდელები. .410 კალიბრის თოფები ცნობილია თავისი არასაიმედოობის გამო და იმით, რომ პრაქტიკულად არასდროს ეს თოფები პირდაპირ ყუთიდან არ მუშაობენ ხოლო მათი მოყვანა სამუშაო მდგომარეობამდე არის მთელი ხელოვნება. ალბათ ეს იმის ბრალია, რომ ამ იარაღის შექმნაზე, უფრო სწორედ კი AK-ს ადაპტირებაზე .410 კალიბრზე მუშაობდა დაახლოებით ათამდე კონსტრუქტორი, მათ შორის გენადი ნიკონოვი “აბაკანის” შემქმნელი. როგორც რუსულ ანდაზაში იტყვიან: შვიდ ძიძას ცალთვალიანი ბავშვი ყავთ…..

დენთის აირების რეგულატორი. პირველი პოზიცია (ციფრი 2) სტანდარტული ვაზნებისთვის, მეორე მდგომარეობა (ციფრი 1) “მაგნუმის” კლასის ვაზნების გამოყენებისთვის არის გათვალისწინებული.

იდეა ავტომატის ერგონომიკის მქონე თოფის შექმნისა ახალი არ არის და საიგა 12-ის კონკურენტები/ანალოგებიც ყავს, მათ შორის: 1) პრაქტიკულად იდენტური რუსული „Вепрь 12“, განსაკუთრებით საინტერესოა სპეციალურად პრაქტიკული სროლისთვის შექმნილი მოდიფიკაცია; 2) იტალიური Franchi SPAS 15 ძალიან კარგი თოფი და ამდენადვე მძიმე, გაბარიტული და რთული კონსტრუქციით; 3) თურქული Akdal 1919, მაქსიმალურად მიახლოებული AR15-თან, ნელ ნელა იკიდებს ფეხს აშშ-ის ბაზარზე, თუმცა იმისთვის, რომ იარაღი დაყვანილ იქნას ადეკვატურ დონემდე საკმაოდ ბევრი ინვესტიცია არის საჭირო; 4) კორეული Daewoo USAS12, რომელიც პრაქტიკულად არ გვხვდება სამოქალაქო ბაზარზე.  ყველა ამ იარაღს (გარდა კორეული თოფისა) აერთიანებს მათი მზგავსება კონკრეტულ ავტომატებთან. რას ემზგავსება საიგა 12 და ვეპრ 12 ალბათ არ  საჭიროებს დაკონკრეტებას, მაგრამ მაგალითად SPAS 15 იქმნებოდა, როგორც ქვეითის დამხმარე იარაღი და ამიტომაც მისი ფორმა მაქსიმალურად მიახლოებულია იმ დროს იტალიის არმიის შეიარაღებაში მყოფი Beretta AR70 ტიპის ავტომატებთან. იდეა იყო მარტივი, ის ვინც მომზადებულია და მიჩვეულია გამოიყენოს თავისი ავტომატი ასევე ადვილად აითვისებს იგივე ერგონომიკის მქონე გლუვლულიან თოფს. ეს იტალიური თოფი დიიდხანია აღარ არის წარმოებაში და პრაქტიკულად საკოლექციო იარაღს წარმოადგენს. თურქული თოფი აშკარად წმიდა მარკეტინგული მოსაზრებებიდან გამომდინარე დაემზგავსა AR-15/M16-ს.  გარდა SPAS 15-ისა ყველა ზემოაღნიშნული თოფი იქმნებოდა სამოქალაქო ბაზრისთვის. ასევე არსებობს ნაკრებები, რომელბიც გადაყავთ თოფები ლულის ქვეშა ცილინდრული მჭიდებით – სექტორულ მჭიდებზე. არის თოფები კლასიკური კონსტრუქციის მაგრამ სექტორული მჭიდებით, მაგალითად Valtro PM5 და რუსული ИЖ81КМ. თურქეთში კიდე გამოდის უცნაური თოფი Derya Aanakon, რომელსაც აქვს “ყალბი” მჭიდი, დაყენებული წმიდა კოსმეტიკური მიზნებით.  არც ვიცი საერთოდ, რომელ ინჟინერს ასეთი იდეა შეუძლია თავში მოუვიდეს ….

 

გლუვლულიანი საიგა უამრავ ვარიანტში გამოდის, უცნაური „სვდ“-ს სტილი შესრულებული მოდელები და ბევრად უფრო ადეკვატური და ეფექტური „ტაქტიკური“ მოდელები.

ჩვენ მოგვეცა საშუალება ახლოს გავეცნოთ საიგა 12-ს და შევაფასოთ ის. 

ჩვენი თოფი არის პრაქტიკულად ახალი საიგა 12 მოდელი ს, აღჭურვილი დასაკეცი АК-74М-ის პლასტმასის კონდახით. თოფს აქვს 58სმ სიგრძის ლულა და გათვლილი “მაგნუმის” ტიპის 12 კალიბრის ტყვიაწამალზე. ახალ საიგას კომპლექტში მოყვებოდა ორი მჭიდი – 8 და 5 ვაზნაზე გათვლილი, ცარიელი ზეთის პატარა ბოთლი, რკინის შომპოლი და სამი ლულაზე დასამაგრებელი შევიწროება (ჩოკი, ნახევარ-ჩოკი, და ცილინდრი, ანუ პრაქტიკულად ხუფი, რომელიც იცავს ლულის დაბოლოებას). ასევე ყუთში იდო გასაღები, რომელიც შევიწროების დასაყენებლად გამოიყენება, ინსტრუქცია და თოფის პასპორტი. დათვალიერებისას ეგრევე შეამჩნევთ, რომ იარაღი არის ძალიან უხეშად დამზადებული, რაც ბუნებრივია პრაქტიკულად ნებისმიერი იარაღისთვის, რომელიც რუსეთში გამოდის. ლულის სიგრძე 58 სმ საკმაოდ დიდია და ამ მხრივ საიგა 12 კ 43 სმ-ნი ლულით უფრო მოსახერხებელია თავდაცვის იარაღის როლისთვის, მაგრამ რუსული იარაღის იმპორტი დიდიხანია უკვე პრობლემატური გახდა და ამიტომაც რაც გვაქვს ის უნდა ვიმყოფინოთ.

ჩვენი საიგა 12 მოდელი ს, ქვევით Mossberg 590

ვინც ჩემ ბლოგს კითხულობს კარგად იცის რომ გლუვლულიანი თოფები – „პომპები“  მე ძალიან მომწონს და ვაფასსებ. პირველ რიგში მათი სიმარტივის, ეფექტურობის და საიმედოობის გამო ყველა ტიპის ვაზნასთან. მომწონს, რომ სწრაფად შესაძლებელია ვაზნის ტიპის გამოცვლა თუ სიტუაცია ამას მოითხოვს. ასევე მომწონს, რომ ძალიან ადვილია ასეთი თოფების მჭიდის შევსება უბრალოდ ვაზნების დამატებით, ყოველგვარი რთული მანიპულაციების გარეშე, ამავე დროს რაც არ უნდა მოხდეს თოფი მზადაა სროლისთვის, მაშინ როდესაც თოფი სექტორული მოსახსნელი მჭიდით გადატენვის პროცესში პრაქტიკულად ცარიელია და არასაბრძოლო მდგომარეობაში იმყოფება. გარკვეული ვარჯიშის შემდეგ სწრაფი სროლის განხორციელება კლასიკური სქემის თოფიდან შესაძლებელია, როდესაც მჭიდი ბოლომდე დაცლილია და შესაძლებელია ვაზნების ხელით, პირდაპირ სავაზნეში მიწოდება. ამ მხრივ საიგა 12 ძალიან ზღუდავს მსროლელს იმიტომ, რომ  სწრაფი გადატენვა (speed reload), ვაზნის ტიპის გამოცვლა, მჭიდის შევსება, ყველაფერი ის, რაც ასე ვთქვათ ქმნის კარგ ტაქტიკურ თოფს საიგა 12-ში გამორიცხულია. ამ მხრივ მაგალითად იტალიური ბენელის ნახევრად ავტომატური ტაქტიკური თოფები, რომლებიც „ხვდებიან“ როდის მსროლელი ხსნის საკეტს ხელით და როდის საკეტი იხსნება გასროლის შემდეგ ამ მხრივ არიან გაცილებით უფრო წინწაწეული ტაქტიკური თოფები ვიდრე ნებისმიერი საიგა ან ვეპრი. იგივე, როგორც უკვე ავღნიშნე შეიძლება ითქვას ნებისმიერ „პომპაზეც“ საიგასთან შედარებით.  თქვენ იტყვით ალბათ: რა პრობლემაა, შესაძლებელია მჭიდის სწრაფად გამოცვლა, მაგრამ ყველაფერი ასე ადვილად არ არის. საქმე იმაშია, რომ სავსე მჭიდის იარაღზე დამაგრება ძალიან ძნელია და მოუხერხებელია. ზედა ვაზნა ძალიან შორს არის გამოწეული წინ, რის გამოც მჭიდის მოთავსება იარაღში მოითხოვს საკმაოდ რთული უნარჩვევის გამომუშავებას. რაიმე სწრაფ მჭიდის გამოცვლაზე ლაპარაკი ზედმეტია. ყველა ვისაც მე ვთხოვე საიგა 12–ზე მჭიდის გამოცვლა დაყველას მათგან ქონდა გამოცდილება საიგის ხრახნილულიან მოდელებთან, უბრალოდ ვერ შეძლეს მჭიდის გაოცვლა. ზოგს დაჭირდა დეტალური ახსნა, როგორ უნდა მოხდეს გამოცვლა, იმიტომ რომ ამას თვითონ ვერ მიხვდნენ. საერთოდ საიგას კვების სქემა არის ყველაზე სუსტი წერტილი ამ იარაღში. ამ მხრივ კიდევ ერთხელ ხაზს გაუსვავ: საიგა 12, როგორც თავდაცვითი და ტაქტიკური თოფი ბევრად ჩამორჩება „პომპებს“ და ნახევრად-ავტომატეს კლასიკური სქემით. შეიძლება წუწუნი გავაგრძელო და დავამატო, რომ საიგას 8 ვაზნიანი მჭიდები ძალიან დიდებია, 5 ვაზნიანი მჭიდები ასევე გაბარიტულია მაგრამ მათ ტარება გაცილებით უფრო ადვილია. ჩემი აზრით 8 ვაზნიანი მჭიდის მაგივრად ბევრად უფრო მოსახერხებელია ორი 5 ვაზნიანი მჭიდი.

მარჯვნიდან მარცხნივ: საიგა 12–ის 5 ვაზნიანი მჭიდი; 8 ვაზნიანი მჭიდი და Magpul-ის 30 ვაზნიანი AR15-ის მჭიდი. სხვაობა ზომებში და სისქეში კარგად ჩანს. გარდა ამისა ზედა ვაზნა, რომელსაც ქვევიდამ მჭიდის ზამბარა აწვება ხოლო ზევიდან საკეტი, ხშირად დეფორმირდება იარაღში ხანგრძლივი შენახვის დროს.

 

კონდახი ბევრ პრობლემას ქმნის სროლისას, ის არ არის კომფორტული, იმიტომ რომ არ აქრობს უკუცემას არის ვიწრო და მოკლე. რკინის ქუსლი უკვე სრული უაზრობაა.

ასევე დიდი მინუსია დასაკეცი კონდახის კონსტრუქცია. ის საიგა 12-ს ასევე ყოველგვარი ცვლილებების გარეშე ერგო, მის უკანა მხარეს არის ე.წ. “პენალის” ადგილიც, რომელშიც ინახებოდა AK74M-ის საწმენდი კომპლექტი, ჩვენ შემთხვევაში ეს ადგილი ცარიელი იყო. რატომ 90–ნი წლებიდან დღემდე იჟმაშზე არ დაიწყეს თოფებზე ნორმალური კონდახების დაყენება ჩემთვის გაურკვეველია. რუსულ ვეპრებზე, რომელსაც კომპანია “მოლოტი” უშვებს გაცილებით უფრო უკეთესო კონდახები ყენდება. საიგას კონდახი ძალიან მარტივია და საიმედოა, ჩამკეტი დეტალების ფართი ძალიან დიდი, რის გამოც კონდახი საიმედოთ ფიქსირდება და პრაქტიკულად არ გააჩნია „ლუფტები“.  მოკლე საიგაში, მოდელ კ-ში გათვლისწინებულია დამცველი, რომელიც გამორიცხავს სროლას დაკეცილი კონდახით. მაგრამ მიუხედავად მარტივი და საიმედო კონსტრუქციისა  ამავე დროს ის მოკლეა ხოლო მისი რკინის ფირფიტა უკანა მხარეს ხელს არ უწყობს კომფორტულ სროლას. დინამიური ვარჯიშებისას ადრენალინის გამო ტკივილი და დისკომფორტი არ იგრძნობა, მაგრამ მეორე დღეს მხარი არასასიამოვნოდ გახსენებთ საკუთარ თავზე, ხოლო შელურჯება საკმაოდ დიდია.  გამოსავალია რეზინის ამორტიზატორის დაყენება, მაგრამ მაშინ დაკეცილი კონდახის გაშლა პრობლემატრუ ხდება, იმიტომ რომ კონდახის გახსნის ღილაკი მის უკანა მხარეს, ამორტიზატორის ქვეშ ექცევა …..  სუსტი ტანის მსროლელისთვის ასეთი ამორტიზატორი არის აუცილებელი ის ინახავს მსროლელის მხარს და ამავე დროს აგრძელებს კონდახს, რაც გამორიცხავს რესივერის თავსახურის მოხვედრას სახეში, თუ მსროლელი ზედმეტად ახლოს მიიტანს თოფს სახესთან.

ვინც იცნობს კალაშნიკოვის ავტომატებს და მის სამოქალაქო ვერსიებს არ გაუჭირდება საიგა 12–ის დაშლა და გაწმენდა. გასათვალისწინებელია მხოლოდ რომ საკეტი შედგება ორი ნაწილისგან და აწყობისას მათი გასწორება ერთმანეთის მიმართ აუცილებელია, რომ ღარები ორივე დეტალზე, რომელშიც გადის ეჟექტორი ერთმანეთს გაუსწორდნენ. განსხვავდება ცოტათი დენთის აირების სისტემა, თუმცა პრაქტიკული თვალსაზრისით ეს სხვაობა შეუმჩნეველია.

პისტოლეტის ტარი არის გიგანტური ნაბიჯი წინ, იმ სახელურებთან შედარებით, რომლებიც აყენია ხრახნილ-ლულიან საიგებზე. ის წააგავს ზომაში გადიდებულ H&K Mp5-ის ტარს და ძალიან მოსახერხებელია.

სამწუხაროდ ეს ტარი არის ერთადერთი გაუმჯობესება, რომელიც განასხვავებს საიგა 12-ს მისი პროტოტიპისგან. კალაშნიკოვის ავტომატის დარჩენილი ყველა მინუსი გადმოყვა საიგა 12-საც. ეს არის მოუხერხებელი მცველის კონსტრუქცია, მჭიდის ფიქსაციის სქემა ორ წერტილზე, მოუხერხებელი საკეტის სახელური, მოკლე კონდახი და ცუდი სასხლეტი.

საცდელი სროლების ხორციელდებოდა საველე პირობებში, იარაღი იქნა გაწმენდილი, დაზეთილი.  როგორც ყოველთვის აქცენტი კეთდებოდა „სლაგებით“ და კარტეჩით სროლაზე. ასევე სროლების დროს თოფს არ ეყენა რამე ლულის შევიწროება. თოფმა აჩვენა კარგი დამაკმაყოფილებელი რეზულტატები თავდაცვითი ამუნიციის გამოყენებისას. რაოდენს საოცარი არ უნდა იყოს თოფმა ასევე შეჭამა გადატენილი ვაზნები, რომლებიც უკვე ერთხელ გამოყენებულ მასრებს იყენებდნენ, როგორც მაღალი ასევე დაბალი ცოკოლით. მიუხედავად იმისა, რომ მასრების დიამეტრი აშკარად განსხვავდებოდა და ზოგს დეფორმაციები აღენიშნებოდა, ხოლო უკუცემა იყო სუსტი (28 გრამიანი „ფოსტერის“ ტიპის ტყვიის გამო), საიგამ არც ერთი დაბრკოლება არ განიცადა. აღნიშნულ გადატენილ ვაზნებს ჩვენ ვიყენებთ პრაქტიკისთვის, პომპებიდან სროლებისას და გარკვეულ პრობლემებს საიმედოობასთან ადგილი ქონდა. როგორც ჩანს საიგა 12-ს ასეთი „დიეტა“ მოწონს. მცირე უკუცემის გამო სწრაფი და ზუსტი სროლის წარმოება ძალიან ადვილი იყო. გადატენილი ვაზნების გამოყენება მაინც ვერ იქნება რეკომენდირებული, განსაკუთრებით ნახევრად–ავტომატურ თოფებში და თავდაცვითი მჭიდი ყოველთვის უნდა იყოს გავსებული პრემიუმ კლასის ვაზნებით.  ჩვენ შემთხვევაში ის ფაქტი, რომ საიგა12 საიმედოთ მუშაობს გადატენილ ვაზნებზე, მხოლოდ ნიშნავს იმას რომ პრაქტიკა ამ თოფით ისეთივე იაფი იქნება, როგორც პომპებით, ეს კიდე ძალიან კარგია.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

როგორც მინიმუმ აქ ლულის სიგრძე არ მოქმედებს შეჯგუფებაზე. 10 და 25 მეტრზე საიგამ ისეთივე რეზულტატი აჩვენა კარტეჩით სროლისას, როგორც თითქმის ყველა სხვა კარგმა თოფმა ცილინდრული და უფრო მოკლე ლულებით.

სასიამოვნოა, როდესაც რუსული წარმოების იარაღი მისროლილია ქარხანაში. როგორც წესი ეს ასე არ არის ხოლმე.

ბოლოს როდესაც საიგამ შეჭამა ყველაფერი რაც მას “მივართვით” გახდა საინტერესო, როდის შეწყვიტავდა თოფი მუშაობას. მხოლოდ მას მერე რაც მჭიდში მოთავსდა 24 გრამიანია „სკიტისთვის” განკუთვნილი 7 ნომერი საფანტი და თოფი თავისუფლად დავიჭირეთ ხელში (მხარზე მიბჯენის გარეშე), საიგა 12-მა შეწყვიტა მუშაობა ანუ აღარ ხდებოდა მასრების ექსტრაქცია. იგივე უკვე 36 გრამიანი ვაზნებით სროლისას აღარ გამეორდა. მხარზე მიბჯენით, საიგა მუშაობდა ყველა ტიპის ვაზნით. ორი სესიის და დაახლოებით 80 ვაზნის გასროლის შემდეგ არ დაფიქსირდა არც ერთი დაბრკოლება სროლისას. 7,8,9 ნომერი საფანტი, „სლაგები“, გადატენილი ვაზნები, სხვა და სხვა ტიპის კარტეჩი, ყველა ამ ვაზნებით თოფი უპრობლემოდ მუშაობდა. უკუცემა იყო უმნიშვნელო მაგრამ მოუხერხებელი კონდახი გარკვეულ პრობლემებს ქმნიდა და სროლის კომფორტს ამცირებდა. ჩვენ დავრწმუნდით, რომ თოფი იყო საიმედო იარაღი. ამას ალბათ ასევე ხელს უწყობს ლულის დიდი სიგრძე. რა თქნა უნდა გამომდინარე იქიდან, რომ რუსეთში იარაღის წარმოების ხარისხის კონტროლი ძალიან მტკივნეული თემაა, გასაგებია, რომ იქნება დიდი განსხვავებები საიგებს შორის. ეს თითქმის ყოველთვის გარდაუვალია, როდესაც საქმე გვაქვს „ბიუჯეტურ“ იარაღთან და იარაღთან, რომელიც რუსეთში იწყობა.  იქნება კარგი საიგებიც და იქნება ცუდი საიგებიც. ჩვენ/მე ამ შემთხვევაში გაგვიმართლა. მიუხედავად იმისა, რომ  ვაზნების რაოდენობა იყო შეზღუდული და ეს ტესტი ვერ იქნება აკადემიური, ის მაინც გვაძლევს ჩვენ საშუალებას გავაკეთოთ გარკვეული დასკვნები იარაღის პოტენციალზე. ის საიმედოა და იარაღი მისროლილია. ჩათვლაც მიღებულია.

ასეთი რამ არც თუ ისე იშვიათად ხდება: დენთის აირების ნახვრეტები ლულაზე გაბურღულია არასწორედ, რის გამოც მისი დაყენებისას იარაღზე ისინი ნაწილობრივ იკეტებიან, ეს კიდე იწვევს დაბრკოლებებს იარაღის მუშაობაში.

ამერიკულ და რუსულ ფორუმებზე საკმაოდ დიდი და ვრცელი თემებია, რომელიც ეძღვნება სხვა და სხვა პრობლემების მოგავრებას, რომელიც წარმოიშობა 12 კალიბრის საიგების ექსპლუატაციის დროს ან ახალ თოფებში არადამაკმაყოფილებელი ხარისხის კონტროლის გამო. ტრადიციულად ძალიან ბევრი საჩივარია აწყობის ხარისხის მიმართ. სამწუხაროდ და ამას ჩემი პირადი გამოცდილებაც ადასტურებს საბჭოთა და განსაკუთრებით რუსული იარაღის უნიკალური საიმედოობა არის მითი. ანუ იარაღი, როგორც წესი საიმედოა მაგრამ არა იმ დონემდე, როგორც ამას ზოგი თვლის. განსაკუთრებულად ეს ეხება თანამედროვე რუსულ იარაღს. ჩემი პრაქტიკა კი ადასტურებს იმას, რომ ყველაზე მეტი პრობლემა სწორედ რუსული წარმოების იარაღთან ჩნდება. ამ მხრივ დღეს ჩვენ/მე გაგვიმართლა, იმიტომ, რომ ეს კონკრეტული საიგა 12 იდეალურად მუშაობს.

რამოდენიმე დღიანმა მჭიდრო და ახლო ურთიერთობამ საიგა 12–თან არაერთგვაროვანი შთაბეჭდილებები დაგვიტოვა. საიგა12-ის უდაოდ ძლიერი მხარეებია  გამძლე დასაკეცი კონდახი, ოპტიკის სამაგრი,  საიმედოობა, ქრომირებული ლულა და სავაზნე. სისუსტებია: დიდი წონა (ის 3.7 კგ–ს აღწევს), არადამაკმაყოფილებელი ერგონომიკა და გარკვეული ოფციების არ არსებობა, რომლებიც აადვილებენ ასე ვთქვათ მსროლელის ცხოვრებას.  ასეთ კომპლექტაციაში სამწუხაროდ ჩემი აზრით ეს თოფი ბევრად ჩამოუვარდება კლასიკური სქემის თოფებს, რომლებიც უფრო მსუბუქია, მარტივია, უფრო მოსახერხებელია და მეტი ტაქტიკური შესაძლებლობები აქვთ. ასევე ისინი გაცილებით ადვილია მომსახურებაში, უფრო ადვილდ იშლებიან, იწმინდებიან, შესაძლებელია ლულების სწრაფი გამცოვლა. ამავე დროს გამომდინარე იქიდან, რომ თოფმა აჩვენა შესაშური საიმედოობა, მე გამიჭირდება უარყოფითი განაჩენის  გამოტანა. საიმედოობა  იყო, არის და ყოველთვის იქნება ნომერ პირველი პრიორიტეტი. თუ იარაღი საიმედოა და ამავე დროს ზუსტი ის შეიძლება რეკომნდირებულ იქნას როგორც იარაღი, რომელსაც შესაძლებელია ანდო საკუთარი სიცოცხლე ანუ, როოგრც უკვე ვთქვი საიგა 12-მა ნამდვილად გაიარა ტესტირება და მიიღო კიდევაც ჩათვლა. ყველაფერი დანარჩენი პრინციპში შესაძლებელია ნაწილობრივ მაინც გამოსწორდეს მარტივი „ტუნინგით“ და როგორც წესი ასეც ხდება.  ასევე საიგა 12 შეიძლება იყოს საუკეთესო არჩევანი ადამიანისთვის, რომელსაც აქვს გამოცდილება კალაშნიკოვის ავტომატებთან (მაგალითად დიდიხანი მსახურობდა, კარგად იცნობს AK-ს ტიპის იარაღს)  და სურს შეიძინოს გლუვლულიანი თოფი.  გადართვა ავტომატიდან თოფზე იქნება ძალიან ადვილი და სწრაფი. ასევე დიდია გართობის ფაქტორი, ტაქტიკური თავიდან ბოლომდე საიგა 12 საკმაოდ კარგი გასართობი იარაღია, მხოლოდ როგორც ყველა ნახევრად ავტომატის შემთხვევაში ვაზნების ხარჯი მნიშვნელოვნად გაზრდილია.


ძნელია უწოდოთ ამას საიგა. ეს არის საიგის ბაზაზე ხელით აწყობილი სპორტული თოფი განკუთვნილი პრაქტიკული სროლისთვის. სპეციალიზირებული სპორტული იარაღი. სახელური გადმოტანილია მარცხენა მხარეს, შეცვლილია მცველის ფორმა, ასევე გადაკეთებულია მჭიდის ღილაკი. იარაღის ერგონომიკა პრაქტიკულად მთლიანად შეცვლილია.

რა უნდა გაუმჯობესდეს საიგაში? ყველა მოდელზე უნდა დაყენდეს საკეტის შემაკავებელი, რომელიც დაუშვებს  ვაზნის პირდაპირ სავაზნეში ხელით მოთავსებას, ისევე, როგორც გაადვილებს სავსე მჭიდის მიერთებას. უნდა დაგრძელდეს სამიზნე ხაზი. წინა სამიზნე მოწყობილობა უნდა დაყენდეს ლულის ბოლოსკენ. საიგა 12 საკმაოდ გრძელი იარაღია მაგრამ სამიზნე ხაზი ძალიან მოკლე, პრაქტიკულად პისტოლეტის კლასშია. უნდა დაყენდეს მჭიდის “ძაბრი” იმისთვის, რომ გაადვილდეს მჭიდის გამოცვლა. ასეთი მოწყობილობები უკვე ყენდება საიგებზე და იყიდება ცალკე, მაგრამ ყველა რაც მე ვნახე არის პლასტმასის. გამომდინარე იქიდან, რომ დავარდნისას მჭიდი დარტყმას იღებს და გადაცემს მას „ძაბრს“, ჩემი აზრით ეს დეტალი უნდა იყოს ფოლადის და მყარად უნდა იყოს დამაგრებული რესივერზე. უნდა შეიცვალოს საკეტის სახელური,  როგორც ისრაელის Galil-ზე ან საბჭოთა CKC-ზე. ეს მნიშვნელოვნად გაზრდის ერგონომიკას. ის სახელური რაც ეხლა აყენია საიგებზე უბრალოდ სახიფათოა თქვენი ხელის მტევნის ჯანმრთელობისათვის. აუცილებელია უფრო გრძელი, მასიური და ამორტიზატორით აღჭურვილი კონდახის დაყენება. კარგი იქნება თუ კომპლექტში ყველა საიგას ექნება ლულის მუხრუჭი-კომპენსატორი. ყოველლშემთხვევაში ასეთი, რამ სასურველი იქნება საიგა 12-ის თავდცავით და ტაქტიკურ მოდიფიკაციებში სადაც ლულის შევიწროებები აუცილებელი არ არის.

Tromix Lead Delivery Systems არის ალბათ ერთ ერთი ყველაზე წინ წასული კომპანია საიგების მოდიფიკაციის ბიზნესში. სურათზე სწორედ მათ მიერ აწყობილი საიგა 12–ია. თუ არ ჩავთვლით 450 დოლარის ღირებულების მჭიდს, ყველა მოდიფიკაცია არის პრაქტიკული და კარგად გააზრებული.

ამერიკაში საკმაოდ პოპულარულია საიგების ტუნინგი, რა დროსაც ამ თოფის ერგონომიკა მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება. ასეთი სამუშაოების შედეგად საიგას ფასი აჭარბებს ათას დოლარს მაგრამ საბოლოო პროდუქტი არის საკმაოდ ეფექტური სისტემა. გამომდინარე იქიდან, რომ ასეთი საიგები პერიოდულად ჩნდებიან შეჯიბრებებზე პრაქტიკულ სროლაში, როგორც ჩანს არის ხალხი, რომელსაც უღირს ამ თოფზე მუშაობა და მასში ფულის ინვესტირება. საკმაოდ კარგ რეკლამას უკეთებს ამ თოფებს ცნობილი კომპანია, რომელიც ასევე არის „რეალითი შოუს“ „Sons of Guns” მონაწილე Discovery Channel-ზე, ლაპარაკი მაქვს კომპანია Red Jacket-ზე. ძალიან ბევრ სერიაში სხვა და სხვა პროექტებისთვის ისინი სწორედ საიგებს ირჩევენ.  მე მაინც ვერ ვიტყვი, რომ საიგა 12 არის „ბესტსელერი“ აშშ-ში და ფორუმზე, რომ დასვათ კითხვა, რომელი თოფი იყიდოთ ალბათ არავინ მას არ გირჩევთ მაგრამ საიგა 12–მა იპოვა თავისი ნიშა მსოფლიოში ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვან ბაზარზე და ეს ასევე მასზე  დადებითად მეტყველებს.

კიდევ ერთი მოდიფიცირებული სპორტული საიგა 12 სპორტსმენის ხელებში. ყურადღებას იქცევს დაგრძელებული მჭიდი , ორი ლულის მუხრუჭი და მაღლა აწეული კონდახის ხაზი.

 


 

იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის პრაქტიკული ასპექტები

April 25th, 2012

რამდენიმე დღის წინ ინტერნეტში გადავაწყდი თემას, რომელშიც ერთი‑ერთი ქართულენოვანი ფორუმის წევრები განიხილავდნენ იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის წესებს.

თემაში გამოქვეყნდა უკვე კარგად ცნობილი უსაფრთხოების წესები, მაგრამ, როგორც ჩანს, რამდენიმე წევრმა ინიციატივა გამოიჩინა და ეს წესები საკუთარი შეხედულებისამებრ გადააკეთა. შედეგად კი საკმაოდ ჭრელი და გაუგებარი ტექსტები მივიღეთ.

ბუნებრივია, ამ ფაქტის გამო გამიჩნდა მორიგი სტატიის იდეა, რომელსაც უსაფრთხოების წესებსა და პრაქტიკული თვალსაზრისით მათი მნიშვნელობის ახსნას ეძღვნება.

რა შეიძლება ითქვას ახალი უსაფრთხოების წესებზე? ალბათ, არაფერი, მაგრამ არის ერთი მნიშვნელოვანი დეტალი.  პრობლემა ისაა, რომ დღეს ვინც ამ წესების შესწავლას მოისურვებს, წააწყდება უამრავ გამოცემას. ხშირად წესები იცვლება, გამომდინაარე იქიდან, თუ ვინ და სად აქვეყნებს მათ. ეს ყოველივე კი ქმნის გაუგებრობას. უფრო მეტიც, ზოგიერთი ასეთი „მოდიფიცირებული“ და კონკრეტულ გარემოს მორგებული წესი შეიძლება არ მოერგოს კონკრეტული მსროლელის გარემოს. წესთა ერთობლიობა ქმნის კოდექსს, კოდექსში შემავალი ყველა წესი კი დაცული უნდა  იყოს, ყოველგვარი გამონაკლისის გარეშე. აქ კიდე ერთი პრობლემა ჩნდება: რაღაცა მოთხოვნებს ვასრულებ, რაღაცას – ვერ, ესე იგი – კოდექსი არ სრულდება. თუ შედარებით ჩამოყალიბებულ ფორუმელებს აქვს გარკვეული პრობლემები უსაფრთხოების წესების განმარტებისას, ესე იგი – გარკვეული პრობლემა არსებობს, რომლის მოგვარევაბაში მცირედი წვლილის შეტანა ამ ბლოგის საშუალებით შესაძლებელია.

ამ სტატიის მიზანს არ წარმოადგენს ისტორიული ექსკურსი, თუ საიდან გაჩნდა და როგორ ვითარდებოდა ეს წესები; უბრალოდ აღვნიშნავ, რომ სრულყოფილი, სპეციალიზებული უსაფრთხოების კოდექსი ჩამოყალიბდა 1902 წელს, როდესაც ინგლისელმა Mark Hanbury Beaufoy-მ დაწერა პირველი ვრცელი ნაშრომი, ერთგვარი  მონადირის ეთიკის კოდექსი, სახელად „მამის რჩევა“.  მასში განხილული იყო იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის თემაც. საზოგადოებამ წიგნი მოიწონა. მალევე იარაღის მწარმოებლებმა დაიწყეს ამ ნაშრომის ციტირება იმ ბროშურებსა და ბუკლეტებში, რომლებიც მოჰყვებოდა მათ მიერ გაყიდულ იარაღს. ცხადია, ეს წესები თავიდან მორგებული იყო ნადირობასა (ავტორი მონადირე გახლდათ) და სპორტულ სროლას. აშშ-ში თავდაცვითი იარაღის გამოყენების კულტურის განვითარების დაწყებისთანავე ჯეფ კუფერმა (ყველაზე მნიშვნელოვანმა ფიგურამ ამ პროცესში)  სროლის ახალი სტილის ფართო საზოგადოებისთვის გაცნობა დაიწყო. გაჩნდა კერძო სკოლები და სასწავო ცენტრები, პარალელურად იხვეწებოდა საცეცხლე მომზადების მეთოდიკა ძალოვან სტრუქტურებში.  ბუნებრივია, ამას თან მოჰყვებოდა უსაფრთხოების ტექნიკის დახვეწა. საბოლოო ჯამში, ჩამოყალიბდა მცირე განსხვავებებით 10 უსაფრთხოების წესის კონცეფცია, რომელიც უზრუნველყოფს მომხმარებლისა და სხვების უსაფრთხოებას იარაღთან ურთიერთობისას. ის განსხვავებები, რომლებიც ზემოთ აღვნიშნეთ, ძირითადად გამოწვეულია ამ წესების ადაპტირების მცდელობით იარაღის გამოყენების განსხვავებული გარემოების გათვალისწინებით, მაგ.: ნადირობა; სპორტული სროლა, თავდაცვა და ასე შემდეგ. უბრალოდ, ყველაზე ფართოდ არის გავრცელებული 10‑წესიანი ფორმატი, რომელშიც უცვლელია 4‑5 წესი, ხოლო დანარჩენი ადაპტირებულია კონკრეტლ გარემოსთან.

ამ 10‑წესიანი ფორმატის გარდა არსებობს უფრო უნივერსალური კოდექსი, ცნობილი, როგორც ოთხი ძირითადი უსაფრთხოების წესი.  ეს ოთხი წესი არის ყველასთვის მინიმალური, აუცილებელი და შესრულებადი ნებისმიერ დროსა და სიტუაციაში. ისინი თავის დროზე ჩამოაყალიბა ჯეფ კუპერმა, რათა ოთხივე მათგანი მისაღები ყოფილიყო ყველა შეიარაღებული ადამიანისთვის.

შეიძლება ითქვას, რომ პრაქტიკულად კუპერის ოთხი ძირითადი წესი წარმოადგენს იარაღთან უსაფრთხოების ტექნიკის არსს. ეს წესები ნამადვილად უნივერსალურია და მათი შესრულება აუცილებელია ტირში, პოლიგონზე, ნადირობისას, ბრძოლაში და ასე შემდეგ, მოკლედ, ყველგან და ყოველთვის.

რატომ „დარჩა“ ათიდან მხოლოდ ოთხი? წესები იმისთვისაა, რომ შესრულდეს, მაგრამ როგორც აღვნიშნე, სხვადასხვა სპეციფიკიდან გამომდიანრე,  10‑წესიანი კოდექსისი ნაწილი ყოველთვის არ სრულდება ან ვერ სრულდება. აი, მაგალითად, ყველამ ან თითქმის ყველამ კარგად ვიცით წესი, რომლის მიხედვითაც, თუ ჩახმახი დაეცა და გასროლა არ მოხდა, უნდა დაველოდოთ 5‑10 წამი (ზოგი ინსტრუქცია ითვალისწინებს 2‑წუთიანი ლოდინის რეჟიმს), შემდეგ გავხსნათ საკეტი და ამოვაგდოთ დეფექტური ვაზნა. პრაქტიკულ სროლასა და თავდაცვით სროლაში ამ წესის შესრულება შეუძლებელია, ხოლო დაბრკოლება სროლისას სწორდება ელვის სისწრაფით. თავისთავად ცხადია, რომ ტირის პირობებში სასურველია ეს 10 წამი დაიცადოთ, არაფერი მოხდება, მაგრამ საბრძოლო კურსის დროს 10‑წამიანი დაბრკოლება ნიშნავს, რომ შეიარაღებულ შეტაკებაშიც იმავეს გაიმეორებთ და შედეგიც შეიძლება სავალალო აღმოჩნდეს.  გარდა ამისა, თუ იარაღს თავდაცვისთვის ან სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას იყენებთ, უმჯობესია მიაჩვიოთ საკუთარი თავი მომენტალურად აღმოფხვრათ დაბრკოლება დეფექტური ვაზნის მომენტალური ამოგდებით და ახალი ვაზნის ჩანაცვლებით, მათ შორის, ტირის პირობებშიც. ისიც უნდა დავამატო, რომ ათასობით გასროლიდან მხოლოდ ერთხელ მქონდა შემთხვევა, როდესაც 7.62X25 კალიბრის ვაზნები (ძველი და დაობებული) ისროდნენ ერთი ან ნახევარი წამის დაგვიანებით. თანამედროვე ვაზნების შემთხვევაში ასეთი რამ თითქმის არ ხდება. კიდევ ერთი ანალოგიური მაგალითის მოყვანა შემიძლია: მონადირის ეტიკეტის მიხედვით, რაიმე ბარიერის გადალახვა უნდა ხდებოდეს განმუხტული იარაღით, მოთხოვო ჯარისკაცს ბრძოლის დროს იგივე შეასრულოს, უბრალოდ სისულელეა. იარაღი უნდა იყოს მცველზე და მცველის სწორ გამოყენებას და მის აუცილებელ არსებობას იარაღში სამხედროები ოდითგანვე დიდ ყურადღებას აქცევდნენ.

აქიდან გამომდინარე, ჩვენც უნდა განვასხვავოთ ზოგადი და აუცილებელი წესები, რომლებსაც მე მაგალითად ვუწოდებ ოქროს წესებს და კონკრეტულ სპეციფიკური წესები. ისინი გამომდინარეობს იმ გარემოებიდან, რომელშიც თქვენ ცხოვრობთ და მუშაობთ (ეს წესები თავად უნდა შეიმუშაოთ) და ასევე წესები, რომლებიც უკავშირდება თქვენ კონკრეტულ იარაღს, რადგან ურიცხვი ტიპის და მოდელის იარაღი არსებობს. ყველა ტიპს აქვს თავისი უსაფრთხოდ მოპყრობის წესები, რომლებიც გამომდინარეობს მათი კონსტრუქციიდან, ტიპიდან და დანიშნულენიდან. მაგალითად, ძველი ერთმაგი მოქმედების რევოლვერები ყოველთვის იტენება 5 ვაზნით, 6-ის ნაცვლად, ჩახმახის დაწევა ხდება  ცარიელ მექვსე სავაზნეზე და ასე ხდება იარაღის ტარება. ეს იმიტომ, რომ ასეთი ტიპის იარაღი არ არის აღჭურვილი მოწყობილობით, რომელიც კეტავს ჩახმახს, სანამ სასხლეტზე არ იქნება დაჭერილი თითი, როგორც ეს თანამედროვე რევოლვერებშია განხრორციელებული. მსგავსი იარაღი ასე უნდა ვატაროთ: 5 ვაზნა დოლურაში და ჩახმახი დაწეული ცარიელ ვაზნაზე. აღნიშნული წესი დაარღვია ლეგენდარულმა ამერიკელმა სამართალდამცავმა და განფაიტერმა უაიტ ერპმა. მას სალუნში გამოუვარდა რევოლვერი ბუდიდან, დაეცა და გაისროლა. ტყვია ჭერს მოხვდა და იქვე ჩარჩა. იმ დროს ამისთვის მას პასუხს არავინ მოსთხოვდა. დღეს ასეთი ინციდენტი შეიძლება სერიოზული სანქციების მიზეზი გახდეს. ზემოაღნიშნული წესი, რომ შესრულებულიყო, არაფერი მოხდებოდა.

შესაბამისად, ყოველი მსროლელის, ასე ვთქვათ, უსაფრთხოების კონსტიტუცია უნდა შედგებოდეს მინიმუმ სამი ნაწილისგან. პირველი არის 4 ზოგადი უსაფრთხოების წესი (ქვევით განვიხილავთ), კონკრეტული სპეციფიკური უსაფრთხოების წესები და წესები, რომლებიც გამომდინარეობს თქვენი იარაღის კონსტრუქციიდან. ერთ სტატიაში ყველაფრის დაწერა და ახსნა შეუძლებელია. საჭიროა, იარაღის მფლობელებმა საღად იაზროვნონ და ყურადღებით გაანალიზონ ის გარემო, სადაც უწევთ იარაღთან ურთიერთობა.

დამატებით, გარდა ზემოაღნიშნული უსაფრთხოების წესებისა, არსებობენ ცალკე  წესები სპორტში, სპორტულ დისციპლინებში, ტირებში, სანადირო მეურნეობებში, სამსახურებში, რომელთა პერსონალი შეიარაღებულია, და ბოლოს, სპეციალურ კანონებში (რაც, ჩემი აზრით, უკვე მიზანშეუწონელია თითქმის ყოველთვის). ყოველი მათგანის ცოდნა და შესრულება ასევე სავალდებულოა, ისევე, როგორც მოძრაობის წესების ცოდნა სავალდებულოა ავტომობილის მძღოლისთვის. ყველა შემთხვევაში, ყველგან და ყოველთვის სავალდებულოა შესრულდეს კუპერის ოთხი ძირითადი წესი.

ამ სტატიის ფორმატში შესაძლებელია განვიხილოთ კუპერის ოთხი წესი სათითაოდ და ვრცლად. პირადად მე მომწონს ე.წ. TAB+K ფორმულა/რედაქცია კუპერის წესებისა (ადვილად დასამახსოვრებელი, აბრევიატურა იკითხება, როგორც ღილაკი „ტაბ“ კომპიუტერის კლავიატურაზე ან „ტაბ“ + კ ღილაკი).  ავხსნი წესებს შეძლებისდაგვარად დაწვრილებით და მაგალითების გამოყენებით, რომ ბოლომდე და კარგად გვესმოდეს, რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი და რა შეიძლება მოჰყვეს ამ წესების უგულებელყოფას.

T= Treat every firearm as if it is loaded. ეს არის პირველი და ყველაზე მთავარი წესი. დაუკვირდით, რას ამბობს ის. მოეპყარი იარაღს ისე, თითქოს ყოველთვის დატენილია. ეს წესი თავიდან სხვანაირად ჟღერდა: ყველა იარაღი ყოველთვის დატენილია. ყველა იარაღი ყოველთვის არ არის დატენილი და უკვე არასწორი თეზისის შესრულება თავიდანვე არალოგიკურია. აზრი ასე თუ ისე გასაგებია, ბევრი სპეკულირება აქ არ ღირს, თუმცა 2003 წელს კუპერმა თავად შეცვალა ეს წესი იმით, რაც ამ აბზაცის დასაწყისშია დაწერილი. მანამდე მთელი რიგი ექსპერტები არაერთხელ აკრიტიკებდნენ ამ მოსაზრებას უკვე ახსნილი მიზეზის გამო.  ეს პირველი წესი არის უსაფრთხოების  ქვაკუთხედი. იგი არ გულისხმობს რაღაც კონკრეტულ ქმედებას ან ამ ქმედების არჩადენას. ის გკარნახობთ, ასე ვთქვათ, მენტალურ მდგომარეობას და მოგიწოდებთ სიფრთხილისაკენ, იაზროვნოთ საღად და იყოთ მობილიზებული, როდესაც ხელში იარაღი გიჭირავთ. თქვენ დაუმიზნებთ დატენილ იარაღს მეგობარს ხუმრობის მიზნით? დაუმიზნებთ საკუთარ თავს? საჭიროების გარეშე დააჭერთ სასხლეტს? არა. ესე იგი, იმავეს გაკეთება ცარიელი იარაღით ანალოგიური სისულელეა. ჩემთვის პირადად, პირველ რიგში, ეს წესი გამოიხატება „ლულის დისციპლინაში“, არც დატენილი და არც ცარიელი იარაღით არასდროს დავუმიზნებ სხვა ადამიანს (თუ, რა თქმა უნდა, ეს ადამიანი არ წარმოადგენს საფრთხეს, რომელსაც მე უნდა გავუმკლავდე). ასევე – არასდროს დავაჭერ სასხლეტს, სანამ ვათვალიერებ ან ვამოწმებ იარაღს. მისი ვიზუალურად დათავლიერებისას, საკუთარი იქნება ეს თუ სხვისი იარაღი, მიუხედავად იმისა, რომ დავრწმუნდები იმაში, რომ იარაღი განმუხტულია, სასხლეტის შემოწმებისას, როდესაც თითს ვაჭერ მას და იმავე დროს არ ვარ ტირში და სროლას არ ვაპირებ, შინაგანად ვგრძნობ, რომ რაღაცას არასწორად ვაკეთებ. გაიხსენეთ, რამდენი ადამიანი დაშავდა ან დაიღუპა იმის გამო, რომ არ იცოდა, იარაღი დატენილი იყო თუ არა. ამიტომ, თუ იარაღს მუდამ ისე მოეპყრობით, თითქოს იგი სულ დატენილია, მსგავის სულელური შეცდომისგან დაზღვეული იქნებით. ანალოგიური მაგალითი შეიძლება მოიყვანოთ ცივ იარაღთან მოპყრობისას. ხელში რომ აიღოთ პლასტმასის დანა, რომელიც ნამდვილს ჰგავს, ან დანა, რომელსაც ჯერ საერთოდ არ აქვს პირი, მაინც მოგერიდებათ ხელზე მისი დასმა, რატომ? იმიტომ, რომ გამჯდარი გვაქვს სტერეოტიპი: დანა ჭრის და ეს მტკივნეულია.  ამას ემატება ისიც, რომ აქამდე ხელი ბერვჯერ გაგიჭრიათ და იცით, ეს მტკივნეული და არასასიამოვნოა. ზუსტად ასეთივე სტერეოტიპი უნდა გამოიმუშაოთ იარაღთან დაკავშირებით. უკეთესი იქნება, თუ ამას წინასწარ გაითავისებთ, სანამ იარაღი თქვენს ხელში „თავისით“ გაისვრის. თუ არავინ დაშავდება, მერწმუნეთ, ეს ინციდენტი ერთხელ და სამუდამოდ ჩაწერს ამ წესს თქვენს გონებაში, მაგრამ თუ ვინმე დაშავდა? ალბათ, თქვენი ცხოვრება მნიშვნელოვნად შეიცვლება, სამწუხაროდ, არასასიკეთო მრივ…

A = Always point the muzzle in a safe direction. ლულა ყოველთვის მიმართეთ უსაფრთხო მიმართულებით. ამ წესის თანახმად, არასდროს დაუმიზნოთ იარაღი იმას, რის განადგურებასაც არ აპირებთ (აღნიშნული წესის სხვა რედაქციებიც არსებობს, მაგრამ აზრი ერთი და იგივეა): ლულის მიმართულება მუდმივად უნდა აკონტროლოთ! მათ შორის, ტაქტიკური ვარჯიშის შესრულებისას, რეალურ შეტაკებაშიც. განსაკუთრებულად ეს აქტუალურია სხვადასხვა ტაქტიკური მანევრების შესრულების დროს, სადაც ბევრი შეიარაღებული ადამიანი ვიწრო სივრცეშია თავმოყრილი. არ არსებობს აბსოლუტურად უსაფრთხო მიმართულებები, მიწაში ან ჰაერში მიწიდან ასხლეტილი ტყვია ან ნამსხვრევები სახიფათოა, ჰაერში ნასროლი ტყვია უკან ბრუნდება და რა იცით, ვის მოხვდება. ალბათ, ერთადერთი აბსოლუტურად უსაფრთხო მიმართულება არის სამიზნისკენ/მტრისკენ გაშვერილი ლულა. მოკლედ, არსებობს, მხოლოდ ნაკლებად სახიფათო მიმართულებები. საჭიროა, მუდმივად აკონტროლოთ სიტუაცია თქვენ ირგვლივ, ლულის მიმართულება და იარაღის მდგომარეობა. სად იყურება მაგალითად თქვენი პისტოლეტის ლულა ტაქტიკური გადატენვისას? წინ, მტრის/სამიზნის მიმართულებით, თუ გვერდით, სადაც შეიძლება იდგეს თქვენი თანამებრძოლი ან უდანაშაულო პირი, ვის დაცვასაც ცდილობით? მნიშვნელოვანია ამ წესის დაცვა გადაადგილებისას, შენობაში დინამიური შეღწევის დროს, სადაც თითქოს ქაოსურად ხდება ყველაფერი, მაგრამ ტაქტიკური ჯგუფების პროფესიონალი ოპერატორები არასდროს მოქმედებენ ისე, რომ ლულა მიუშვირონ თანამებრძოლს. არსებობს სხვა გაგებაც, როგორიცაა უსაფრთხოების კუთხეები. იგი აქტუალურია ტირებში ან სასროლოსნო შეჯიბრებებში (სადაც უსაფრთხოების კუთხეები წინასწარ არის განსაზღვრული). უსაფრთხოების კუთხე არის ყველაზე პატარა კუთხე საკუთარი ძალებსა და მტრის მიმართულებას შორის, რომელიც გამორიცხავს თავისიანის დაზიანებას შემთხვევითი ტყვიით. გარდა ამისა, სროლის წესებში არის მითითებული მანძილი და უსაფრთხო სროლის კუთხეები, რომელთა დაცვაც სავალდებულოა ჯარისკაცებისათვის. თუ სამხედრო მოსამსახურე ხართ და არაფერი გსმენიათ სროლის უსაფრთხო კუთხეებზე, ესეიგი, თქვენი მომზადებისას სერიოზული შეცდომაა დაშვებული.

 

მაგალითი: ერთი ვიდეორგოლი მაქვს ნანახი ინტერნეტში. მსროლელი ისვრის იარაღს თავის წინ მოშორებით განლაგებულ სამიზნისკენ, შემდეგ ტრიალდება 180 გრადუსით, გადაატარებს იარაღს კამერის ოპერატორს და დაიწყებს უკან, გაურკვეველ სროლას. რა სისულელეა! ამისი გაკეთების არანაირი საჭიროება არ იყო. რატომ უნდა განალაგო ორი სამიზნე ერთმანეთის საპირისპიროდ და ჩადგე შუაში? რატომ ქმნი ხელოვნურად საშიშ სიტუაციას? ამას პრაქტიკული სროლის სამყაროში უსაფრთხოების კუთხის გატეხვა ჰქვია. უსაფრთხოების კუთხის „გატეხვა“ პრაქტიკულ სროლაში ავტომატურად იწვევს დისკვალიფიკაციას. პრაქტიკული სროლა იყო, არის და იქნება იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის შესწავლის და შესრულების ავანგარდში. „ველური“ სასროლეთის პირობებში (სასროლეთი, რომელიც არ არის მოწყობილი, ანუ საქართველოს პირობებში) სროლის ადგილის სექტორებად დაყოფა და სროლის უსაფრთხოების კუთხეების მკაფიო განსაზღვრა ძალიან მნიშვნელოვანია უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მხრივ! მწარედ უნდა მოგხვდეთ, თუ უსაფრთხოების კუთხეს გატეხთ ან ტაქტიკური ვარჯიშისას ლულას გადაატარებთ თანამებრძოლს და ამას თქვენი მეთაური ან ინსტრუქტორი დაინახავს.  ალბათ, გარკვეული კატეგორია ამის წაკითხვისას იფიქრებს: მოიცა რა! ბრძოლაში ისეთი რამეები ხდება, ვის სცალია, აკონტროლოს, საით არის მიშვერილი ლულა?! ბატონებო, შეიარაღებული პროფესიონალი იმით განსხვავდება შეიარაღებული დილეტანტისაგან, რომ ის არის სპეციალურად მომზადებული, ნებისმიერ პირობებში იმოქმედოს ეფექტურად და უსაფრთხოდ თანამებრძოლების მიმართ. იცით, რით განსხვავდება პროფესიონალური ტაქტიკური ჯგუფების სავარჯიშო ვიდეორგოლები და ქართული  სპეცრაზმების ვიდეორგოლები? პირველნი ამ წესს ან ყოველთვის იცავენ, ან მაქსიმალურად ცდილობენ, რომ დაიცვან, ხოლო მეორენი ისე იქცევიან, თითქოს არასდროს გაუგიათ ამ წესის შესახებ. თან იმ დროს, როდესაც ამის შესრულება ძალიან ადვილია. ამის დასადასტურებლად მთელი რიგი „სკრინშოტების“ მაქვს მოყვანილი.

 

ჩვენ ვიდეორგოლებზე ტაქტიკური ჯგუფების წევრები გარდა უსაფრთხოების წესების დარღვევისა პრაქტიკულად მთლიანად უგულებელყოფენ იარაღის მაღლა ჭერას, მაქსიმუმ ქვევით ან გვერდით აქვთ გაშვერილი იარაღი, რაც, როგორც სურათებიდან ხედავთ, ყოველთვის არ უზრუნველყოფს უსაფრთხოებას. ასევე, რასაც დავაკვირდი, იარაღი ვარჯიშის პრაქტიკულად ყველა ეტაპზე (მათ შორის, გადაადგილებისას) ყოველთვის აქვთ low ready მდგომარეობაში, ხოლო ლულები დასეირნობენ ყველა მიმართულებით. ეს აგრეთვე წარმოქმნის დამატებით პრობლემებს უსაფრთხოების მხრივ. ქვედა მარჯვენა სურათზე მებრძოლი უმიზნებს პირდაპირ კამერის ოპერატორს, ამ ვიდეოს სხვა კადრებში ოპერატორი სროლის დროს მსროლელის წინ დგა. თუ გახსოვთ, ანალოგიური სარეკლამო სიუჟეტის გადაღებებისას ერთერთი ტელეკომპანიის ოპერატორი დაიღუპა. ქვედა მარცხენა სურათზე მიმდინარეობს სროლა საბრძოლო ვაზნებით, ხოლო მებრძოლები ერთმანეთს გატენილ და შეყენებულ პისტოლეტებს უშვერენ…..


აქ სკრინშოტების სერიაში ჩანს ამ წესის შესრულების მაგალითები სხვადასხვა ქვეყნებში გადაღებულ ვიდეორგოლებიდან, ხოლო მარცხენა ზედა სურათი აჩვენებს ჯგუფის წევრის აშკარა შეცდომას, რამაც გამოიწვია ამ ვიდეოს მაყურებლების უარყოფითი კომენტარები. მთელი ვიდეოს განმავლობაში, ვარჯიშისას ჯგუფი იდეალურად იცავს ამ უსაფრთხოების წესს, გარდა ერთი მემრძოლისა, რომელიც აშკარად არ შეესაბამება მომზადების დონეს, რომლის დემონსტრირებას სხვა ჯგუფის წევრები ახდენენ. ამით იმის თქმა მინდოდა, რომ არაფერი განსაკუთრებული ასეთ შეცდომებში არ არის, ცდებიან აქაც, ცდებიან იქაც, განსხვავებულია მხოლოდ მასშტაბები და ის ფაქტი, რომ ვიღაც სწავლობს შეცდომებზე, ვიღაცა არა.

ვისაც ჰგონია, რომ ველოსიპედის გამოგონებას ვცდილობ, ნახეთ ეს საკმაოდ ძველი ვიდეორგოლი, სადაც ვარჯიშობენ აშშ-ის საზღვაო ძალების სპეცრაზმელები, განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ იმას, თუ  როგორ გადაადგილდება პირველი მსროლელი MP5-ით, რა მდგომარეობაშია იარაღი გადაადგილებისას და ასევე ყურადღებით უყურეთ ვიდეოს დანარჩენ ნაწილს და ინსტრუქტორის ბრიფინგს.

 

ცნობილმა ექპსერტმა და ინსტრუქტორმა ენდი სტენფორდმა ტაქტიკური ჯგუფების წევრებს, რომლებიც იყენებენ პისტოლეტს, შესთავაზა იარაღის ჭერის მეთოდი. იგი მაქსიმალურად უსაფრთხო ლულის მიმართულებას იძლევა, თუნდაც საკმაოდ მჭიდრო საბრძოლო წყობაში. სურათზე .. position suhl (პორტუგალიურიდან მიმართულება სამხრეთი) არის ასახული. შესწორება: აღნიშნული ტექნიკის ავტორია ინსტრუქტორი მაქს ჯოზეფი, რომელმაც ეს ტექნიკა შეიმუშავა ბრაზილიაში წვრთნებზე ყოფნისას. ენდი სტენფორდს აღწერილი აქვს ეს თავის წიგნში Surgical Speed Shooting.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი რამ. იარაღის განმუხტვისას, ყოველთვის შეუძლებელია ჩახმახის დაწევა ხელით, იმიტომ რომ იარაღი არ არს აღჭურვილი დეკოკერით, ხოლო ჩახმახი იარაღის შიგნითაა (მაგალითად, კალაშნიკოვის სისტემის ავტომატები), ან ჩახმახის მაგივრად იარაღი აღჭურვილია დამალული დამრტყმელით (მაგალითად, Glock-ის პისტოლეტები). ასეთ შემთხვევაში უსაფრთხო ბარიერი სასურველია, სადაც მიუშვერთ იარაღის ლულას და დააწვებით ჩახმახს, რა თქმა უნდა, მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დარწმუნდებით, რომ იარაღი განმუხტულია. იგივე ფაქტორი მნიშვნელოვანი, თუ თქვენ სახლში მშრალად ვარჯიშობთ, იმას, რასაც პირობითად განმუხტულ იარაღს ესვრით, უნდა შეძლოს გააჩეროს ამავე იარაღიდან ნასროლი ტყვია. ერთადერთი სამარცხვინო ინციდენტი, რომელიც შემემთხვა, სწორედ ამ წესს უკავშირდება. მისმა დაცვამ არ გამოწვია არანაირი დაზიანება, გარდა დაზარალებული თავმოყვარეობისა. ანუ კიდევ ერთხელ მარტივად რომ ავხსნა: ფანჯარაზე, რომელიც ეზოში იყურება, მშრალი ვარჯიშისთვის განკუთვნილი სამიზნე არ უნდა ჩამოკიდოთ.

განმუხტვის პროცედურა, რომელიც მოიცავს სასხლეტზე დაჭერას, მოითხოვს ამისთვის სპეციალურ ადგილს და მოწყობილობას, ეს უკანასკნელი საჭიროების შემთხვევაში დაიჭერს ტყვიას. თუ ასეთი რამე არ არის ხელმისაწვდომი, ლულა სასხლეტზე დაჭერისას მაქსიმალურად უსაფრთხო ადგილას უნდა იყოს მიშვერილი.

სურათზე არის ასახული .. weapon clearing station.

მაგალითი: რამდენიმე წლის წინ მივემგზავრებოდი აშშ-ის ერთ‑ერთ სასწავლო დაწესებულებაში. ამის გამო მომიწია საელჩოში მისვლა. შესასვლელთან გუშაგმა (სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის მოსამსახურე) გაურკვეველი მიზეზით დააპირა ავტომატის განმუხტვა, გააკეთა ეს არასწორედ, რის გამოც ვაზნა ჩარჩა სავაზნეში. გუშაგმა ჩახმახის დაწევა მოახდინა, როგორც ეს ხდება ანუ სასხლეტზე დაჭერით. ამას, ბუნებრივია, მოჰყვა ჩემ თვალწინ ჰაერში გასროლა. ეს მაგალითი ადასტურებს, რომ ხანდახან იარაღი, რომელიც წესით ცარიელი უნდა იყოს, ცარიელი არ არის, რის გამოც ის ისვრის მაშინ, როდესაც თქვენ აბსოლუტურად დარწმუნებული ხართ, რომ ის არ უნდა ისროდეს. ასევე, მიუხედავად იმისა, რომ ერთი წესი დაირღვა, მეორე წესის შესრულებამ  (მიშვერა შედარებით უსაფრთხო ადგილისაკენ) გამორიცხა ვინმეს დაშავება. აღნიშნულის თავიდან ასაცილებლად რა ვარიანტები არსებობს? როგორც უკვე აღვნიშნე, უსაფრთხო ბარიერი (რომელიც არ გამორიცხავს გასროლას, მაგრამ გამორიცხავს ზარალს) და აკრძალვა ჩახმახის დაწევის სასხლეტზე დაჭერით. იყოს შეყენებული, მერე რა? საკმარისია, ვაზნა სავაზნიდან ამოიღოთ და გააქტიუროთ მცველი.  როგორც ვიცი, ბევრი პოლიციური სამსახური აშშ-ში იყენებს ასეთ პრაქტიკას მათი AR15-ის შენახვისას და აქამდე არც ერთი უნებლიე გასროლა არ მომხდარა, იმიტომ რომ სასხლეტზე დაჭერა საერთოდ არ ხდება.

B = Be certain of your target and what’s beyond it. დარწმუნებული იყავით, თუ რას ესვრით და რა არის სამიზნის უკან. ეს წესი შედგება ორი უმთავრესი ნაწილისგან. პირველი – უნდა დარწმუნდეთ, რას ან ვის ესვრით. ვიღაც ეპარება თქვენს ჭიშკარს და ამიტომ კარების გავლით ესვრით მას? ეს სისულელეა. სამიზნე უნდა იყოს იდენტიფიცირებული, როგორც საფრთხე, რომელიც წარმოადგენს რეალურ საშიშროეებას. ანალოგიური მაგალითი შეგვიძლია მოვიხმოთ ნადირობის სამყაროდან: ნამდვილი მონადირე არ ესვირს ყველაფერს, რასაც დაინახავს, ის ყურადღებით არჩევს სასურველ სამიზნეს. როგორ გააკეთებთ ამას, თქვენზეა დამოკიდებული. პოლიციელები ხოცავენ ბავშვებს სათამაშო პისტოლეტებით, რადგან ჰგონიათ, რომ ესვრიან შეიარაღებულ ბოროტმოქმედებს. შეცდომები ხდება  და ამას ვერ გაექცევით, მაგრამ შესაძლებელია შეცდომის დაშვების ალბათობის შემცირება.  თქვენი მხივ მაქსიმუმი უნდა გააკეთოთ, რომ დარმწმუნდეთ – ნამდვილად ესვრით იმას, რისი განადგურებაც გინდათ, რაც წარმოდგენს პირდაპირ და უშუალო საფრთხეს. ალბათ, ამ ოთხი წესიდან ამ წესისი ეს ნაწილი შესასრულებლად ყველაზე რთულია და, საერთოდ, სამიზნის იდენტიფიკაცია არის ცალკე და ძალიან დიდი თემა. ამ წესის მეორე ნაწილიც ძალიან მნიშვნელოვანია. რა არის სამიზნის უკან, სად გავარდება ტყვია თუ აცდა სამიზნეს ან გახვრიტა იგი? პოლიგონის ან „ველური“ სასროლეთის პირობებში, ასევე ნადირობისას, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. სასროლეთის პირობებში ტყვია უნდა ხვდებოდეს ბარიერს, რომელიც მას გარანტირებულად გააჩერებს და გამორიცხავს მის ფრენას და მოშორებით რამის დაზიანებას, აგრეთვე რიკოშეტს. ხანდახან  წარმოუდგენელი ფაქტებიც ხდება. მაგალითად, რაც ზემოთ მოყვანილ  ვიდეორგოლშია ასახული. ჩვენი ვალდებულებაა, მაქსიმალურად ვეცადოთ, რათა ჩვენმა ტყვიამ მხოლოდ ის „გააკეთოს“, რაც ჩვენ გვინდა და არაფერი მეტი. ძალიან კარგი და სასარგებლო წესია, სროლისას, გარდა სმენისა და თვალების დაცვისა, ასევე ჩაიცვათ მსუბუქი ჯავშანჟილეტი, მით უმეტეს, თუ სროლა ხდება ახლო მანძილიდან, არაუსაფრთხო გარემოში, საეჭვო კამპანიაში, სადაც ბევრი გამოუცდელი მსროლელია. ჩვენთან, გარკვეულ სტრუქტურებში, მტკივნეულმა გამოცდილებამ აიძულა სროლების ჩატარება ყოველთვის სრულ დამცავ აღჭურვილობაში.

მაგალითი: კომპანია „მაგპულის“ სასწავლო ვიდეოში (Art of dynamic shotgun) ამ საფრთხის შესანიშნავი დემონსტრირება განახორციელეს. ინსტრუქტორებმა სამიზნის უკან მოათავსეს სტანდარტული სისქის კედელი, მის მიღმა კი – დამატებით სამიზნე, რომელიც წარმოადგენს უდანაშაულო ადამიანს და იმალება კედლის იქით. სტუდენტებმა გაისროლეს 12 კალიბრის თოფიდან “00″ კარტეჩით, იდეალურად მოარტყეს სამიზნეს 7 მეტრის მანძილიდან, მაგრამ ხუთი ჭურვი სამიზნეს აცდა და მოხვდა კედელს, გახვრიტა ის და ერთ‑ერთი „უდანაშაულოს“ გვერდში აღმოჩნდა. 7 მეტრი იდეალური მანძილია კარტეჩისთვის, გასროლა იყო ზუსტი, ყველაფერი სწორედ შესრულდა, მაგრამ მაინც „უდანაშაულო“ „დაზარალდა“.

ასევე შეიძლება დაუკავშიროთ ამ წესს ვაზნების ტიპის სწორი არჩევანი.  არა კალიბრისა და ტყვიის კონსტრუქციის/ტიპით, გამომდინრე იქიდან, რომელი უფრო ეფექტურია ბიოლოგიური არსებების წინააღმდეგ, არამედ ავარჩიოთ ვაზნა და, თუ გნებავთ, იარაღიც უსაფრთხოების მიხედვით.  თუ ცხოვრობთ მჭიდროდ დასახლებულ ადგილას, დიდი სიმძლავრის კალიბრის კარაბინი ფოლადის გულიანი ტყვიებით ალბათ არ იქნება კარგი არჩევანი. ასევე არ იქნება კარგი არჩევანი ზაფხულში ღია ადგილას ან ტყეში მგეზავი ვაზნების გამოყენებაც. ამის საუკეთესო დასტურია ერთ‑ ერთი პატარა პოლიგონი, რომელიც ჩემი სახლის ფანჯრებიდან ჩანს (არ დავაკონკრეტებ, რომელ სამსახურს ეკუთვნის ის). შაშრშან იქ რამდენიმეჯერ გაჩნდა ცეცხლი, ბინოკლში კარგად ჩანდა,  პოლიგონის  „მცხოვრებლები“ როგორ  დარბოდნენ და აქრობდნენ ცეცხლს. რამდენიმეჯერ სახანძრო სამსახურის გამოძახება და საკმაოდ მასშტაბური ოპერაცია გახდა საჭირო. ხანძრების კვალი ახლაც კარგად ეტყობა პოლიგონის მიმადებარე ტყეს (ეს სტატია თითქმის მზად იყო, როდესაც ჩემს თვალწინ სროლას იმავე პოლიგონზე, ერთდროულად სამ ადგილზე ცეცხლის გაჩენა მოჰყვა და ისევ სახანძრო სამსახურის ჩარევა გახდა საჭირო). ასევე მინდა ანალოგიის მოყვანა ნადირობის სამყაროდან.  არავინ წავა სანადიროდ ფრინველზე აფრიკული შტუცერით. ასეთ დროს არა მარტო იარაღს, არამედ შესაბამის ტყვიაწამალსაც საგანგებოდ არჩევენ. თავდაცვის იარაღის, კალიბრის, ვაზნის ტიპის არჩევისას საჭიროა იარაღის გამოყენების ყველა გარემოებისა და სცენარის გათვალისწინება.

ამავე საკითხს ასევე შეიძლება დავამატოთ ტყვიის ზედმეტი შეღწევის პრობლემა (over penetration), რომელიც არსებობს და უკავშირდება მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიების გამოყენებას. პრობლემა აქტუალურია ჩვენთან, სადაც ყველა ძალოვანი სამსახური იყენებს ასეთი ტიპის ტყვიით აღჭურვილ ვაზნებს, ხოლო ექსპანსიურ ტყვიებს ჩვენთან მხოლოდ „დუმ-დუმის“ სახელით იცნობენ და დარწმუნებული არიან, რომ მათი გაყიდვა და გამოყენება აკრძალულია. ბატონებო, FMJ ტიპის ვაზნების გამოყენება სამართალდამცავი სამსახურების მიერ უკვე დიდი ხანია, რბილად რომ ვთქვათ, მოვეტონია და დროა ეს პრობლემაც მოგვარდეს. დავამატებ მხოლოდ, რომ ზედმეტი შეღწევის ან, თუ გნებავთ, გახვრეტის საფრთხე, მაინც არსებობს (მიუხედავად იმისა, რომ ზედმეტად გაზვიადებულია), რადგან თავის დროზე ამ ფაქტორით სამართალდამცავები ამართლებდნენ ექსპანსიური ტყვიების შემოღებას.

K = Keep your finger outside the trigger guard until ready to shoot. და ბოლოს, ადგილით,  მაგრამ არა მნიშვნელობით. თითი უნდა იყოს სასხლეტის გარეთ სანამ არ დააპირებთ გასროლას. თუ ამ ოთხ წესს განვალაგებთ არა დასახელების,  არამედ მნიშვნელობის მიხედვით, იგი იქნება მნიშვნელობით მეორე ამ სიაში. ეს არის მარტივი, ადვილად გასაგები  და შესასრულებელი წესი. თითი შორს სასხლეტიდან! არანაირი ზედმეტი ფილოსოფია არ არის საჭირო. თითი არის პატარა, მისი მოტეხვა ადვილია, სუსტად არის დაცული, იგი შეიძლება ამოძრავდეს რეფლექსურად, სპაზმის შედეგად, თუნდაც პატრონს ეს საერთოდაც არ სურდეს. ამიტომაც ეს პატარა, ფაქიზი სხეულის ნაწილი უნდა მოთავსდეს იარაღის სასხლეტზე უკიდურესად ბოლო მომენტში, სროლის დამთავრების შემდეგ კი ისევ მოცილდეს მას. ამ მარტივი წესის შესრულება გამორცხავს ალბათ 99.9%  ყველა ე.წ. „უნებლიე“ გასროლის შემთხვევას.

მაგალითი: ერთ‑ერთი ჩრდილო ამერიკული ქალაქის პოლიციის დეპარტამენტის სპეცრაზმი ახორციელებდა დინამიურ შეღწევას ბინაში, სადაც იმყოფებოდა განსაკუთრებულად საშიში დამნაშავე.  ასაფეთქებელი მუხტი აღმოჩნდა უფრო მძლავრი, რამაც გამოიწვია ძლიერი აფეთქება. ტაქტიკური ჯგუფის ერთ‑ერთი წევრის რექცია ბუნებრივი იყო ძლიერ ხმაზე, მან შეკუმშა ოროვე ხელი, ხოლო ვინაიდან თითი იარაღის სასხლეტზე ედო, ამას მოჰყვა გასროლა. გასროლილი ტყვია ხელში მოხვდა წინ  მდგარ პოლიციელს, რომელსაც კონვულსიის გამო ასევე დაეჭირა თითი სასხლეტზე, 12 კალიბრის თოფიდან გასროლილი კარტეჩი მოხვდა კარებს და კარების უკან მდგომ ფეხმძიმე ქალს. რატომ მოვიხმობ აშშ‑ის მაგალითს? იმიტომ, რომ, საკითხის დელიკატურობიდან გამომდინარე, არ მინდა იმ შემთხვევების შესახებ გიამბოთ, რომლებიც ჩვენთან ხდება (მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ მეხება). პრაქტიკულ სროლაში ამ წესის შესრულებას უდიდეს ყურადღებას აქცევენ. საკმარისია ეს წესი დაირღვეს, დისკვალიფიკაცია გარანტირებულია. გადარბენაას, გადატენვისას, სამიზნიდან სამიზნეზე გადართვისას – თითი სასხლეტზე არ დევს და მორჩა.


სკრინშოტი ერთ ერთი ქართული ვიდეოდან, მსხვილი პლანით ჩანს აშკარა შეცდომა, თითი სასხლეტზეა მაშინ როდესაც მსროლელმა შეწყვიტა სროლა, იარაღი აღარ უმიზნებს მოწინააღმდეგეს და მსროლელი მზად არის გადატენვისთვის.  დაიმახსოვრეთ, თითი არის სასხლეტზე მხოლოდ მაშინ, როდესაც თქვენ ხართ გასროლის განხორციელების პროცესში!

არსებობს საპირისპირო მაგალითი: ცნობილი ფოტოსურათი ერაყიდან, სადაც დაჭრილი ჯარისკაცი გამოყავთ შენობიდან. ისინი იცავენ მარტივ უსაფრთხოების წესს. ჯარისკაცს თითი არ უდევს სასხლეტზე. მიუხედავად იმისა, რომ დაჭრილია 7 ტყვიით და 43 ნამსხვრევით. თუ ეს შესაძლებელია მსგავს რთულ სიტუაციაში, არანაირი მიზეზი არ არსებობს ზემოაღნიშნული წესი არ შესრულდეს პოლიგონის პირობებში, მით უმეტეს, სარეკლამო რგოლებისას. სხვაობა მხოლოდ ადეკვატურ მომზადებაშია.

ძალიან მარტივად შევაჯამებ ამ წესს: მისი შესრულება დაგიცავთ ე.წ. უნებლიე გასროლისგან, იმიტომ რომ ძალიან იშვიათი გამონაკლისების გარდა, იარაღი თავისით არ ისვრის. კარგ ტექნიკურ მდგომარეობაში მყოფი, მოვლილი, თანამედროვე იარაღი თავისით არასდროს გაისვრის. დღეს იარაღის მწარმოებელი კომპანიები ყველა ზომას ხმარობენ, რათა გამორიცხონ გასროლა, გარდა შემთხვევებისა, როდესაც მსროლელი აჭერს თითს სასხლეტს.  წინააღმდეგ შემთხვევაში, გარანტირებულია მრავალმილიონიანი სარჩელი, რომელიც სასამართლო დიდი ალბათობით მოსარჩელეს სასარგებლოდ დააკმაყოფილებს. ასევე ყველა ძალოვან სტრუქტურას აქვს თავისი ტესტირების პროტოკოლები ან ხმარობენ სხვას, რომელშიც ყოველთვის გათვალისწინებულია ე.წ. ვარდნის ტესტი, ამ დროს მოწმდება, რამდენად დაცულია იარაღი გასროლისგან, თუნდაც ძალიან ძლიერი დარტყმის შედეგად. იმავეს ახორციელებს პრაქტიკულად ყველა იარაღის პატიოსანი და სერიოზული მწარმოებელი, მანამ სანამ იარაღი მოხვდება გაყიდვაში.

რაც შეეხება უნიკალურ უსაფრთხოების წესებს, რომლებიც გამომდინარეობს იმ გარემოდან, სადაც გიწევთ ცხოვრება. ეს არ არის უმაღლესი მათემატიკა და ყველაფერი გაცილებით მარტივია. მაგალითად, თუ ხშირად გიწევთ სასროლეთზე სიარული, გარკვეული წესები უნდა დაიცვათ ტრანსპორტირებისას: არასდროს დატოვოთ მანქანა ღია, როდესაც მასში იარაღი დევს, თუნდაც 2 წუთით სახლისთვის პურის საყიდლად გადადიოდეთ.  იარაღი საბარგულში (თუ მანქანა უნივერსალია ან „ჯიპის“ ტიპისაა) არ უნდა ჩანდეს გარედან, რომ არ მოხდეს ამით ქურდობის პროვოცირება.

კიდე ერთი მაგალითი: თუ მონადირე ხართ, საერთო ნადირობისას, შესვენების დროს ყოველთვის ბოლომდე განმუხტეთ იარაღი. ვინმეს დაუკითხავათ რომ მოუნდეს თქვენი იარაღის ნახვა, ამ უსაფრთხოების წესით იარაღიდან გასროლა მაინც შეუძლებელი იქნება.

რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, არც ერთი პოლიციური დეპარტამენტი აშშ-ში არ რთავს ნებას პოლიციელებს, ატარონ საპატრულო მანქანებში 12 კალიბრის თოფები ვაზნით სავაზნეში. ამ კონსტრუქციის თოფებში არსებობს მცირე  შანსი, რომ ძლიერი დარტყმის შედეგად მოხდეს გასროლა. თუ მანქანა ავარიაში მოხვდა, დარტყმის სიძლიერის გამო  შესაძლებელია მოხდეს გასროლა.

ეს მხოლოდ რამდენიმე მაგალითია. მთავარია, იფიქროთ, გაანალიზოთ, აწონ-დაწონოთ ყველაფერი და საღად იაზროვნოთ. უბედური შემთხვევები თავისით არ ხდება. მათ კონკრეტული მიზეზები აქვს. უმეტესობა გამოწვეულია მსროლელის მიერ ამ ოთხიდან ერთერთი ან რამდენიმე უსაფრთხოების წესის დარღვევით. მართალია, ხანდახან ხდება ისეთი რაღაცეები, რომელთა წინასწარმეტყველება შეუძლებელია ერთი შემთხვევა, ჩემ თვალწინ მოხდა, რისი მიზეზიც იყო. ჩაჟანგული და გაჭედილი ნემსა გლუვლულიან საიგაშია. ვაზნის მიწოდებისას მოხდა გასროლა და შედეგად გაფუჭდა ჭერი ბინაში.  მეეჭვება, რომ უფრო ინტენსიურ მოვლას გამოერიცხა ნემასას გაჭედვა (კალაშნიკოვის სისტემის იარაღის საკეტი არც ისე ადვილად იშლება, საჭიროებს ორ ინსტრუმენტს და მას უბრალოდ ხშირად არ შლიან გასაწმენდად), თუმცა პროფილაქტიკური ინსპექტირება უდავოდ გამოავლენდა პრობლემას. აქიდან ჩვენ გადავდივართ უსაფრთხოების კონსტიტუციის მესამე ნაწილზე, რომელიც ასე ჟღერს: იცოდე შენი იარაღი. ცოდნაში იგულისხმება, როგორც ტექნიკური მოწყობილობის ცოდნა, ასევე კონკრეტულად თქვენი იარაღის, მისი ტექნიკური მდგომარეობის, თუ გნებავთ, თავისებურებების ცოდნა.  აღსანიშნავია, რომ დაბალი კლასის იარაღი უფრო მეტ ყურადღებას საჭიროებს და უფრო დიდი ალბათობით შეექმნება პრობლემები, თუ მომსახურება არ არის სრულყოფილი. ასევე საკმაოდ ბევრი პრობლემა უკავშირდება კოროზიული ტყვიაწამლის გამოყენებას. საიგის მაგალითი რომ გავაანალიზოთ, გამოიხატება შემდეგი ღონისძიებები, რომლებიც გამორიცხავს ასეთ პრობლემას მომავალში. ესენია: 1) პერიოდული პროფილაქტიკური იარაღის ინსპექტირება; 2) ჩახმახის არდაწევა, რაც გამორიცხავს დაწოლას ნემსაზე და მის გამოწეულ მდგომარეობაში გაჭედვას;  3) იარაღის წმენდის რეგლამენტის გადახედვა, და განსაკუთრებული ყურადღების მიქცევა საკეტის და ნემსას წმენდისას.

მაგალითი საიგის მონაწილეობით გვეუბნება, რომ იარაღის რეგულარული დათვალიერება, ძირითადი ელემენტების ინსპექტირება აუცილებელია, რათა დარწმუნდეთ, რომ ყველა კომპონენტი კარგად მუშაობს. თუ არ გესმით სხვაობა ჩახმახსა და სასხლეტს შორის, თუ ვერ ხვდებით, რა განსხვავებაა  გადაბმულ და თავისუფალ საკეტებს შორის და გგონიათ, რომ თუ მჭიდს დაზეთავთ, ვაზნები იქიდან უკეთესად ამოვა, მაშინ დროა, შეისწავლოთ ზოგადად იარაღის მოწყობილობა, მუშაობის პრინციპები და მისი მოვლა-მომსახურების თავისებურებები.

კიდევ ერთი მაგალითი: ერთ‑ერთ ტირში მსროლელი ისროდა Taurus PT92-იდან, ხოლო მის გვერდზე მსროლელი – Beretta 92-ით. ტაურუსი პრაქტიკულად ბერეტას კლონია. თუ ექსპერტი არ ხართ, მათი გარჩევა საკმაოდ ძნელია. მსროლელი ტაურუსით დაინტერესდა, როგორ ახერხებს მსროლელი ბერეტათი ჩახმახის ასე სწრაფად დაშვებას. მეორე მსროლელმა აუხსნა, რომ საკმარისია მცველის ღილაკს დაბლა დააწვეთ და ჩახმახი თავისით დაიწევა და თან ამის დემონსტრირებაც მოახდინა. შემდეგ დააწვა სასხლეტს და აჩვენა,  რომ ის თავისუფლად მოძრაობს, ვინაიდან მცველმა იგი გამოთიშა. ტაურუსზე მცველის დაბლა დაწევა ნიშნავს მცველის გამორთვას, ხოლო იარაღი შეყენებული რჩება და გამზადებულია სროლისთვის. მსროლელი ნახულს ზედმიწევნით  იმეორებს, შედეგად კი დღეს ამთავრებს საოპერაციოში – ნახვრეტით ფეხში. ეს იყო ორი, ერთი შეხედვით, იდენტური იარაღი და უბედური შემთხვევა გამოწვეული თითქოს და უმნიშვნელო დეტალით (აღნიშნული შემთხვევა აღწერილია მასად აიუბის ერთ‑ერთ სტატიაში).

მოდით, კიდევ ერთ შეკითხვას დაგისვამთ: ვინც ახლა ამ სტატიას კითხულობთ, რამდენმა თქვენგანმა იცით, როგორ ხდება, მაგალითად, პისტოლეტში ჩახმახის სწორი დაშვება? სწორია დაშვება, როდესაც თითით იჭერთ ჩახმახს, ათავისუფლებთ მას სასხლეტზე დაჭერით, გიჭირავთ ის თითით და უშვებდ სასხლეტს. ყურადღბა გაამახვილეთ ერთ მომენტზე:  სასხლეტს უშვებთ მაშინ, როდესაც ჩახმახს დაწევთ ისე, რომ ის გაათავისუფლოთ, ხოლო მისი ბოლომდე მიწევა მხოლოდ მას შემდეგ ხდება, რაც სასხლეტს თითს აუშვებთ. რატომ? რადგან  თითი რომ აგიცდეთ და სასხლეტი ნემსას დაეცეს, მცველი გამორიცხავს მის მიღწევას ამაალებლამდე, იმიტომ რომ სასხლეტს თითი უკვე არ აჭერს, ეს აქტუალურია თანამედროვე იარაღისთვის, იარაღის ძველ მოდელებზე ნემსას მცველი ან სხვა მცველი, რომელიც გამორიცხავს დარტყმას ამაალებელზე სასხლეტზე დაჭერის გარეშე, შეიძლება უბრალოდ არ იყოს გათვალისწინებული. აქიდან გამომდინარე, კიდევ ერთხელ ვიმეორებ: იცოდეთ თქვენი იარაღი!  კიდევ ერთი რჩევა მინდა მოგცეთ: თავდაცვის იარაღში (და პრინციპში ყველა სხვა იარაღშიც) თავი შეიკავეთ რაიმე მოდიფიკაციებისგან, რომელიც უკავშირდება იარაღის მექანიზმებს, ყველაზე უფრო დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმს და მის „გაუმჯობესებას“. ჩემს ხელში ათობით ასეთმა იარაღმა გაიარა და ყველა პირდაპირ ყუთიდან იყო გამზადებული გამოყენებისთვის. ყველას ჰქონდა ადეკვატური სასხლეტები. არც ერთი არ საჭიროებდა გაუმჯობესებას და სრულიად საკმარისი იყო იმისთვის, რისთვისაც იარაღია განკუთვნილი.  უბრალოდ თავი შეიკავეთ პოლირებებისგან, ქლიბვისგან და ა.შ.

მაგალითი: ჩემი ერთი ნაცნობი გარკვეულ ექსპერიმენტებს ატარებდა თავის მცირეკალიბრიან კარაბინით. შედეგად, მან ისე დაარეგულირა სასხლეტი, რომ ის თავისუფლდებოდა საკეტის დაკეტვისას. იარაღი შეუმოწმებლად წაიღო სასროლად. საკეტის დაკეტვისას მოხდა გასროლა, რაც დიდი სიურპრიზი იყო გვერდზე მდგომებისა და იარაღის პატრონისთვის. თუ ასე ძალიან გინდათ თქვენს ჭკუაზე მოიყვანოთ სასხლეტი და ვერ ისვენებთ, სანამ სასროლად წახვალთ, დარწმუნდით, რომ იარაღი მუშაობს ისე, როგორც საჭიროა და არ არის მწყობრიდან გამოსული. ასეთი მიდგომით გაფუჭებული კი არა ერთი იარაღი მინახავს.

არის გამონაკლისებიც, როგორც წესი იაფ და დაბალი ხარისხის იარაღებში. შორს რომ არ წავიდეთ, პატარა გერმანული მცირეკალიბრიანი რევოლვერები Weihrauch HW 22 გამოირჩეოდნენ იმდენად მსუბუქი სასხლეტით, რომ თითქმის ყველას, ვინც აიღო ის ხელში, პირველად და ხანდახან  მეორე ჯერზეც, იარაღი უბრალოდ „უვარდებოდა“. კიდევ კარგი, იარაღი სამიზნისკენ იყო მიმართული! ასეთი ტიპის სასხლეტით იარაღის გაყიდვა დიდი შეცდომაა.

სტატიის დასასრულს ასევე მინდა აღვნიშნო, რომ აშშ–ში NRA-მ (National Rifle Association) 1988 წლიდან შემოიღო ქცევის წესები ბავშვებისთვის, რომლებსაც არ აქვთ იარაღთან ურთიერთობის გამოცდილება და წააწყდნენ მას უპატრონოდ მიტოვებულს ან სადმე იპოვეს. წესები ასე ჟღერს:

წესი 1: გაჩერდი!

წესი 2: არ მოკიდო ხელი!

წესი 3: დატოვე ადგილი!

წესი 4: აცნობე უფროსებს!

და ბოლოს, გარდა ტყვიის მოხვედრით გამოწვეული ჭრილობებისა, შეიძლება სროლამ ჯანმრთელობას სხვა ტიპის ზიანი მიაყენოს. ზოგი უფრო გრძელვადიანი ზემოქმედების შედეგად. ხანგრძლივი სროლით აისახება ჯანმრთელობაზე. თუმცა, მხედველობის,  სმენის დაცვასა და სხვა საკითხებს  სამომავლოდ ცალკე სტატიაში განვიხილავთ.

ეს ყველაფერი, რაც ეხლა თქვენ წაიკითხეთ მხოლოდ ნაწილია იმისა, რაც შეეხება იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობას, მაგრამ აღსანიშნავია მთავარი: აქ ახსნილი ოთხი ძირითადი წესის შესრულება უზრუნველყოფს იმას, რომ უნებლიე გასროლას (მათ შორის, ყველაზე საოცარი არაჩვეულებრივი მიზეზების გამო)   არ მოჰყვეს სავალალო შედეგები (ვინმეს დაჭრა ან სიკვდილი), დანარჩენი კი რაც არ უნდა საწყენი, ნერვების მომშლელი, გამაღიზიანებელი იყოს, ზოგჯერ დამამცირებელიც კი, მაინც უმნიშვნელო ინციდენტია, რომელსაც შემდეგ სიცილით  უამბობთ  თქვენს მეგობრებს.

P.S. სტატიაში განხილული თემა გამომდინარეობს ჩემი შეხედულებებიდან, ცოდნიდან, გამოცდილებიდან. ბოლომდე ვარ დარწმუნებული, რომ ის, რაც დავწერე, მნიშვნელოვანი და მართალია: უსაფრთხოების წესები დაცული უნდა იყოს ყველგან და ყოველთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ვცხოვრობთ ქვეყანაში, სადაც იარაღის და უსაფრთხო სროლის კულტურა პრაქტიკულად არ არსებობს, სწორედაც საკუთარი თავიდან უნდა დავიწყოთ ამის გამოსწორება და ასევე ვასწავლოთ სხვას. არ არის საჭირო ველოსიპედის გამოგონება და საკუთარი შთაგონების და ფანტაზიის გამოყენება, ყველაფერი დაწერილია და უფრო მეტია ვიდრე თქვენ მოასწრებთ წაკითხვას და ამიტომაც გირჩევთ ეხლავე დაიწყოთ ამ საკითხის შესწავლა. ამავე დროს, მე არ შეიძლება ვიცოდე ყველაფერი და გავითვალისწინო ყველანაირი სიტუაცია, ამიტომ მივესალმები ნებისმიერ გამოხმაურებას ამ სტატიაზე, შემოთავაზებას და კრიტიკას.

 

 

ჩვენი ტესტი – Mossberg 590

April 11th, 2012

თავდაცვითი და ტაქტიკური იარაღი კვლავ რჩება ჩვენი ბლოგის ყურადღების ფოკუსში და ამჯერად ჩვენი სტუმარია არ მომერიდება ამის თქმა და ლეგენდარული “მძიმეწონოსანი” და დამსახურებული ვეტერანი ტაქტიკურ თოფებში – Mossberg 590 Special Purpose. მოგეხსენებათ მოსბერგის 500 სერიის თოფები მეტ ნაკლებად ფართოდ წარმოდგენილია საქართველოში ისევე, როგორც მისი უფრო გამარტივებულ-გაიაფებული მოდიფიკაცია Maverick 88. საბრძოლო მოდელი 590 მე ჯერ  არ შემხვედრია და თუ აქამდე ის იყო საქართველოში ალბათ ძალიან უმნიშვნელო რაოდენობით. ეხლა სიტუაცია შეიცვალა, ერთ–ერთმა მაღაზიამ შემოიტანა ეს თოფები და ეხლა მათი შეძენა უკვე ყველასთვის შესაძლებელია. მე ამ თოფის შეძენისას მაღაზიაში ფასი დამიკლეს და ამიტომაც ჩემი მხრიდან არ იქნება ლამაზი ფასზე წუწუნი. “590″–ის ფასი შეადგენს 1700 ლარს, რაც არ არის იაფი, თუმცა თოფიც არ არის ორდინარული.  ბევრისთვის „უტილიტარულ“ პომპაში“ ამხელა ფასის გადახდა იქნება ალბათ მიუღებელიც. მაგრამ არა ჩემთვის, ხოლო ფასის და არჩევნის საკითხს ჩვენ მოგვიანებით კიდე დაუბრუნდებით, ამ სტატიის ბოლოს. ეხლა კიდე გავაგრძელოთ „590“-ზე ლაპარაკი. ჩვენი მიზანი არის დავადგინოთ იმსახურებს თუ არა მოდელი 590 მაღალ შეფასებებს, რასაც მას აძლევენ მსროლელები მთელ მსოფლიოში და შევადაროთ ის მის სამოქალაქო „ძმას“ მოდელ 500-ს.

ორი მოსბერგი, “590″ და “500″. ხელუხლებლები, სრულიად ახლები, გამზადებულები სროლისთვის.

ვინც არ იცით, შეგახსენებთ, რომ მოდელი 500 წარმოებაშია 1961 წლიდან. 1971 წელს მან გარკვეული ცვლილებები განიცადა. ყველაზე სერიოზული აქიდან არის ერთ ღერძიანი წინა სახელურს შეცვალა ორ ღერძიანი დიზაინით. მოდელი 590, რომელიც კონსტრუქციით იდენტურია 500 მოდელის, 1987 წლიდან იმყოფება ამერიკის შეიარაღებული ძალების არსენალში. სახმელეთო ჯარებში მას უკვე ჩაენაცვლა იტალიური ნახევრად–ავტომატური Benelli M1014, თუმცა ფლოტში და საზღვაო ქვეითთა კორპუსში “590″ დღემდე რჩება შეიარაღებაში. ძირითადი განსხვავებები მოდელ 500–გან არის, მჭიდის განსხვავებული კონსტრუქცია, რომელიც წინიდან მოსახსნელი ხუფით არის დახურული. ასევე “590″–ს აქვს უფრო სქელ კედლიანი ლულა და მჭიდი. ასევე თუ დაუჯერებთ ინტერნეტ წყაროებს, უფრო გაძლიერებული კონსტრუქციის სხვა ელემენტებიც აქვს. რომლები კონკრეტულად მე ვერ დავადგინე.  ლულის და მჭიდის სქელი კედლები ნიშნავს, რომ ორივე ეს დეტალი აიტანს ძლიერ დარტყმებს, დავარდნას, რაც სამხედრო იარაღისთვის ჩვეულებრივი ამბავია. პრინციპში ვინც აქტიურად ნადიორბს კარგად იცის, რომ თოფის ლულის ან მჭიდის დაზიანება დარტყმით საკმაოდ ადვილია. “500″–ის და “590″–ის ლულის და მჭიდის განსხვავებული გადაბმის გამო, ამ ორ მოდელს შორის ლულები ცვლადი არ არის. უნდა დავამატო ასევ, რომ 590 სერიის ოჯახი საკმაოდ განსხვავებული მოდელებისგან შედგება. მოდელები ინდექსით A1 გამოირჩევიან კიდე უფრო სქელი ლულებით, ალუმინის დამრტყმელ–სასხლეტი მექანიზმის კორპუსით და განსხვავებული ლულის დამცავი ფარით, რომელიც, როგორც ჩანს ხელმისაწვდომია მხოლოდ სამხედრო ვერსიებისთვის. ლულის სისქის გამო სტანდარტული მოსბერგის ფარი არ ერგება მოდელს ინდექსით A1.  ანუ მოდელი 590 A1 და უბრალო 590 არის ცოტათი განსხვავებული თოფები. თუმცა ცხადია სხვაობა ისეთი მნიშვნელოვანი არ არის, როგორც “500″–ს და “590″–ს შორის. A1–ის სხვა და სხვა მოდიფიკაციებიც არსებობს, თუმცა დიდ ნაწილი სამხედრო მოსბერგების არის მოკლე ვარიანტები, 6 ვაზნიანი მჭიდით და  ცოტათი უფრო მოკლე 46 სმ–ნი ლულით. ჩვენი თოფი არის მოდელი 590 Special Purpose, რაც ნიშნავს, რომ ეს არის 9 ვაზნიანი 12 კალიბრის თოფი (სავაზნე გათვლილია 70მმ–ან და 76მმ–ან მასრებზე), აღჭურვილი ლულის დამცავი ფარით და დამრტყმელ–სახლეტი მექანიზმით პლასტმასის კორპუსში. ლულის სიგრძე შეადგენს 51სმ–ს. ისევე, როგორც A1-ს ამ თოფსაც აქვს ხიშტის დაყენების შესაძლებლობა.  ”590″–ის დაშლა–აწყობის ვიდეო იხილეთ აქ, ინგლისურენოვანი ინსტრუქციის ელექტრონული ვერსია აქ.

როგორ შეიძლება მოკლედ დახასიათდეს მოდელი 590 მას მერე, რაც მას ხელში აიღებთ? სამი სიტყვა: მძიმე, ძლიერი და გამძლე. მძიმე პირველ რიგში იმიტომ, რომ თოფი იწონის 3.4 კგ-ს  ცარიელი. ასევე ყურადღებას იპყრობს შთამბეჭდავი 9 ვაზნიანი მჭიდი, ლულის და მჭიდის საიმედო გადაბმა ორ და არა ერთ წერტილში, სტანდარტულზე უფრო სქელ კედლიანი ლულაც და მჭიდიც. ისეთი შთაბეჭდილება გრჩება, რომ ეს თოფი ბირთვული ბომბის ახლო აფეთქებას უპრობლემოდ გადაურჩება. რა გასაკვირია, რომ ეს თოფი ამდენი წელია აშშ-ის შეიარაღებული ძალების შეიარაღებაში იმყოფება. და არც აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებში ისეთი გრანდის გამოჩენამ, როგორიც არის იტალიური ბენელი, არ გამოდევნა ეს თოფი.

590A1 ამ დღემდე რჩება ეთი კლასის სტანდარტული იარაღად აშშ–ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსში

კიდევ ერთხელ გავამახვილებ დადებით და მოსახერხებელ მხარეებზე, რომლებიც გამოარჩევს  მოსბერგებს სხვა ანალოგებისგან. კიდევ ერთხელ, იმიტომ, რომ მოსბერგის დიზაინის დადებით თვისებებზე ამ ბლოგზე უკვე არაერთხელ დამიწერია. ესეიგი ესენია: მცველის “ბუნებრივი” განლაგება რესივერის ზედა მხარეს, რის გამოც მისი ჩართვა გამორთვა ადვილია ორივე ხელით, ხოლო მისი მდგომარეობა ადვილად კონტროლირდება იმიტომ, რომ ის კარგად ჩანს ზევიდან; ღია ფანჯარა საიდანაც ხდება მჭიდის შევსება. მოსბერგში მჭიდის შევსება ხდება უფრო სწრაფად და ადვილად ვიდრე ნებისმიერ სხვა თოფში. თოფი წმენდისას იშლება პრაქტიკულად ბოლომდე, იხსნება ვაზნის შემაკავებელი და ინტერცეპტორი, რაც აადვილებს ხარისხიან წმენდას.

„შესრულება არ მომწონს“ კატეგორიულად განაცხადა ერთმა საკმაოდ გამოცდილმა მონადირემ და FABARM XLR5 –ის პატრონმა. დავეთანხმები, ამერიკელი ვერ შეედრება იტალიელს შესრულების ხარისხით, მაგრამ იტალიელიც ვერ შეედრება მოსბერგს ფასით! არ დაგვავიწყდეს მოსბერგების თოფები ყოველთვის იყო პრაქტიკული და უტილიტარული ინსტრუმენტები ზედმეტი ფუფუნების ნიშნების გარეშე. როდესაც ბინძური და მძიმე სამუშაოსთვის ვყიდულობთ პიკაპს, შიგნით არ გვჭირდება მაკაგონის დეკორატიული პანელები და ტყავის საჭე. მითუმეტეს სისულელეა ამაში ფულის დამატებით გადახდა.  დიდი მადლობა O.F. Mossberg & Sons, რომ ის ჯერ კიდევ უშვებს თავიდან ბოლომდე 100%-ით პრაქტიკულ იარაღს, ყოველგვარი ზედმეტობების გარეშე და თანაც უამრავ მოდიფიკაციაში, ისე, რომ ყველაზე პრეტენზიული მომხმარებელიც კი აუცილებლად იპოვის თავისთვის საჭირო მოდელს. მუქი დაფარვის გამო, “590″ გაცილებით უფრო უკეთესად გამოიყურება და მხოლოდ მას თუ შეედრება ძველი გამოშვება ვინჩესტერ 1300–ის გაპრიალებული შავი დაფარვა. ვინჩესტერს, რომელსაც დავემშვიდობე იმისთვის რომ ეს “590″ მეყიდა და ეხლაც ვფიქრობ, რომ შეცდომა დაუშვი, რომ ოირვე არ დავიტოვე.

მოდიფიკაციები. ჩვენი „590“ განსხვავებით ქარხნული თოფისგან დამატებით იყო აღჭურვილი გვერდითა პატრონტაშით Tac Star Side Saddle, რომელიც შეუდარებელია ფასის და ხარისხის შეფარდებით. ასევე მას გააჩნდა Hi-viz-ის სამიზნე, დასაყენებელი პირდაპირ ლულაზე, რომელიც, როგორც უკვე ავღნიშნე ადრინდელ სტატიაში აშკარად უპირატესია ანალოგიურ სამიზნეზე, რომელსაც Tru-Glo უშვებს. ამ სამიზნეს მოყვება ოთხი „შუქის მილი“, ორი ფერის ორ-ორი ზომის. მისი ფაქტურა იდეალურად უხდება 590-ის მუქ დაფარვას. დანარჩენში იარაღი აბსოლუტურად ქარხნულია. თუ არ ჩავთვლით თეთრი საღებავის წერტილს ლულაზე განლაგებულ ფარის უკანა მხარეს და რომელიც ხელს უწყობს ზუსტ დამიზნებას. ასეთი კონფიგურაცია მუშაობს ისევე, როგორც Heinie Straight Eight ტიპის სამიზნე და ჩემი აზრით მნიშვნელოვნად გაზარდა სროლის სიზუსტე.  „590“ თავიდანვე აღჭურვილია  Speed Feed-ის კონდახით, რომელიც დამატებით იტევს 4 ვაზნას (ორ ორი ორივე მხარეს). შესაბამისად შესაძლებელია თოფზე ერთდროულად იყოს დამაგრებული 10 ვაზნა + 9 მჭიდში. ჯამში 19 ვაზნა და ეს თოფის გაბარიტების მნიშვნელოვანი ზრდის გარეშე. მეორე თოფი, მოდელი 500 ჯერ ჯერობით თავიდან ბოლომდე ქარხნულ კომპლექტაციაშია. ჯერ ჯერობით იმიტომ, რომ მის პატრონს უკვე აქვს გეგმა აქციოს სანადირო-სამოქალაქო თოფი 590-ზე არანაკლებ მეომრად. ეხლა კიდე მას გააჩნია საკმაოდ ლამაზი ხის ფურნიტურა, ლულა კომპენსატორით, მოსბერგის სტანდარტული სამიზნე მოწყობილობები, 6 ვაზნიანი მჭიდი.

ავტორის კუთვნილი Mossberg 590 Special Purpose

„590“-ის ტესტირებისას ყურადღება ექცეოდა ირ ძირითად საკითხს, პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი: სიზუსტე (ძალიან მნიშვნელოვანი პარამეტრი თოფისთვის, რომელსაც არ გააჩნია რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები). მეორე: თოფის ქცევა სხვა და სხვა პრაქტიკულ/დინამიურ სცენარებში. სროლა მოძრაობაში, სწრაფი სროლა და ასე შემდეგ. ეს იმისთვის, რომ დადგინდეს რამდენად ადვილია სროლა ამ თოფიდან, რამდენად მოსახერხებელია ის თავდაცვითი იარაღის როლში.

სროლა. სასიამოვნო იყო, როდესაც იარაღმა პრაქტიკულად იდეალური პრაქტიკული სიზუსტე აჩვენა. პრაქტიკული სიზუსტე ამ შემთხვევაში შეიძლება განიმარტოს, როგორც ალბათობა დააზიანო სილუეტის ტიპის სამიზნის ცენტრალური ნაწილი (მასის ცენტრი) ამ თოფის გამოყენების რეალურ მანძილებზე, ადეკვატური ვაზნების გამოყენების შემთხვევაში. სამივე ტიპის ვაზნების გამოყენებისას, წვრილი კარტეჩი, კარტეჩი და სლაგები, ჭურვები ხვდებოდა იქ სადაც საჭიროა და ისე, როგორც საჭიროა, რასაც შესაბამისი ფოტოსურათები ადასტურებენ. როგორც უკვე ვთქვი მოხვედრის წერტილი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, როდესაც თოფი არ არის აღჭურვილი შაშხანისთვის განკუთვნილი რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობებით. ეს ნიშნავს, რომ სროლის დროს თქვენ უნდა კორექტირებები შეიტანოთ დამიზნებაში, რაც არც ისე მოსახერხებელია. ცხადია მეორე თოფს, მოდელ 500–ს ეს პრობლემა არ ქონდა. ჩვენი „590“ იდეალურად ისროდა, მორტყმების ცენტრი იყო იქ სადაც უმიზნებდით. 25–დან  5 მეტრამდე სროლა იყო ეფექტური. ყველა ტყვია, პრაქტიკულად ყველა ჭურვი (კარტეჩი) იყო სამიზნეში. სამწუხაროდ ხრახნილ-ლულიანმა მოსბერგმა ვერ აჩვენა ადეკვატური სიზუსტე სხვადასხვა ზომის კარტეჩის გამოყენებისას. მიუხედავად უკიდურესად მოკლე მანძილებისა გაფანტვა მაინც იყო ძალიან დიდი. დარწმუნებული ვარ არსებობს ვაზნების ტიპები, რომლებიც ადეკვატურ ეფექტურობას მოგვცემენ ასეთი ლულის პირობებში. სამაგიეროდ უნდა ითქვას, რომ ამ თოფმა „შური იძია“ გრძელ მანძილებზე ტყვიით სროლისას. 100 მეტრზე ზუსტი სროლა, თუნდაც საკითხავი ხარისხის ვაზნის გამოყენებისას იყო აბსოლუტურად რეალური, და თანაც საყრდენების და ბეტონში ჩამაგრებული მაგიდის გამოყენების გარეშეც. ჩემი ღრმა რწმენით ასეთი ლულით აღჭურვილი თოფი არის ვიწრო სპეციალიზირებული ინსტრუმენტი და მას არ აქვს „პომპებისთვის“ დამახასიათებელი მთავარი პლუსი, უნივერსალურობა. მეორე ჩვეულებრვივი ლულა არის აუცილებელი, ხოლო თუ ის მიუწვდომელია მაშინ საჭიროა ვაზნების სწორი არჩევა, რაც გაზრდის თოფის შესაძლებლობებს, თუმცა მეორე ლულა კომპლექტში იქნება გაცილებით უფრო უკეთესი გამოსავალი. დავამატებ, რომ ჩემი აზრით საქართველოს პირობებში ნადირობისას, ასეთი ზუსტი თოფი იქნებოდა საუკეთესო არჩევანი ნადირზე ნადირობისას, რა დროსაც სროლა ხორციელდება მაქსიმუმ 150 მეტრზე.

ამ სურათიდან ნათლად ჩანს “590″–ის შესაძლებლობები.  ორი “სლაგი” და ერთი კარტეჩი არის ნასროლი.  9 –ვე ჭურვი, რომლისგანაც შედგება კარტეჩის ვაზნა, თანაბრად “განაწილებულია” სამიზნეზე.

ხრახნილლულიანი “500″ კარტეჩით სროლისას აშკარად ჩამოუვარდება “590″–ს.  უკვე 10 მეტრიდან სროლისას სამიზნეზე ჩანს, რომ ჭურვები განზე იშლება, მანძილის ზრდასთან ერთად ეფექტურობა პირდაპირპროპორციულად შემცირდება. “590″–ის ცილინდრულმა გლუვმა ლულამ გაცილებით უფრო უკეთესი შედეგი აჩვენა.

„590“-დან ასევე განხორციელდა 3 გასროლა 100 მეტრზე.  გამოყენებულ იქნა გადატენილი ვაზნები. დიდი ზომის ოპტიკურ-ბოჭკოვანი „მუშკა“ განკუთვნილი ახლო მანძილებზე სწრაფი სროლისთვის პრაქტიკულად ბოლომდე ფარავდა სამიზნეს. ორი ტყვია სამიზნეს აცდა, მოხვდა ზევით, ერთი ტყვია კი ზუსტად მოხვდა სამიზნეს, 25 სმ-ის დიამეტრის შავ რგოლს.  დამატებითი სროლა გადაიდო. 100 მეტრზე თოფის სრული პოტენციალი დადგინდება სხვა დროს, შესაბამისი ზომის მუშკის დაყენებით. შეგახსენებთ Hi – Viz -ის მუშკას ასეთი შესაძლებლობა აქვს.

მას მერე რაც გაირკვა, რომ თოფი არტყავს იქ სადაც უმიზნებთ დაიწყო ჩვენი საველე გასვლის დინამიური ნაწილი, რა დროსაც მსროლელები აზიანებდნენ სამიზნეებს სხვა და სხვა ტაქტიკური სცენარების იმიტირებისას. საიმედობა ორივე თოფის შემთხვევაში იყო აბსოლუტური. სულ გასროლ იქნა დაახლოებით 150 ვაზნა ორივე თოფიდან. აქიდან აბსოლუტური უმეტესობა სრულმუხტიანი სლაგები და კარტეჩები, მათ შორის ნაწილი გადატენილ ვაზნები, რომელთა მასრების დიამატრები აშკარად განსხვავდებოდა. არანაირ დაბრკოლებას, რომელიც უკავშირდებოდა იარაღს ან ტყვიაწამლს ადგილი არ ქონდა.  მიუხედავად ახალი თოფებისა, საკმაოდ რთული ვარჯიშებისა და განგებ დამზადებული და შესაბამისად განლაგებული არაკონტრასტული სამიზნეებისა ორივე მსროლელს ქონდა სულ ჯამში ხუთი აცილება სლაგებით სროლისას. ასევე პირველივე ჯერიდან განადგურდა ყველა ჰაერში აგდებული იმპროვიზირებული „თეფში“.  ეს მეტყველებს იმაზე, რომ მოსბერგის თოფები ადვილია სასროლად. დღის ბოლოს არანაირ დისკომფორტს ხანგრძლივი სროლისგან არ განვიცდიდით. “590″–ის მძიმე წონა ეფექტურად შთანთქავდა უკუცემის ძალას. ორივე თოფი იდეალური მსროლელი აღმოჩნდა. ზუსტი და საიმედო. ავღნიშნავდი, რომ უფრო მსუბუქი 6 ვაზნიან „500“-ს უფრო ნაკლები ინერცია ქონდა და უფრო მანევრირებადი იყო ვიდრე მძიმე „590“. მეორეს მხრივ 9 ვაზნიანი მჭიდი „590“-ში უფრო ასე, რომ ვთქვათ მეტ ტაქტიკურ მოქნილობას აძლევდა მსროლელს (ვაზნების ტიპის და მათი განლაგების არჩევისას). საბოლოო ჯამში ორივე თოფის ორივე პატრონი იყო აბსოლუტურად კმაყოფილი თავიანთი იარაღების ქცევით. მოსახერხებელი, ზუსტი და საიმედო. გარდა ამისა, ორივე თოფი ძალიან სიმპატიურად გამოიყურება.

სროლა ხორციელდებოდა სამიზნეებში, რომლებიც არ იყო კონტრასტული, იმისთვის, რომ იმიტირებული ყოფილიყო სროლის რთული პირობები, როდესაც სამიზნე არ ჩანს კარგად.

რაიმე მინუსები ორივე იარაღში არ გამოვლენილა. „500“ დაბალანსებული შესანიშნავი თოფია, ოფციებით, რომლებიც ძალიან იშვიათად გვხვდება პომპებში (რომლებიც ჩვენ ქვეყანაში იყიდება). „590“ არის ალბათ „ხამერი“ თოფებში. ყოველთვის და ყველა სიტუაციაში არ არის პრაქტიკული დიდი წონის გამო, მაგრამ სამაგიეროდ საიმედოობის და გამძლეობის უდიდესი მარაგით. იარაღი, რომელიც ხვდება ჯარისკაცის ხელში უნდა იყოს გამძლე, ძალიან გამძლე, რომ გაუძლოს მძიმე ცხოვრებას ჯარში ჯარისკაცის ხელში. ამ მხრივ “590″ ილუზიებს არ ქმნის. ის გაუძლებს ყველაფერს ან თითქმის ყველაფერს. ეს თოფი არის სულით და გულით მეომარი. არანაირი მინიშნება ნადირობაზე ან სამოქალაქო დანიშნულებაზე. ჩემი აზრით ის არის ლეგენდარული ვინჩესტერის „Trench Gun“-ის ღირსეული შთამომავალი. მე ეხლა მესმის რატომ პრაქტიკულად არასდროს არ მსმენია უარყოფითი გამოხმაურება “590″–ებზე. მხოლოდ, ვიმეორებ მხოლოდ დადებითი და აღრთოვანებული დახასიათებები. “590″–ის საკმაოდ სანახაობრივი ტესტი, განხორციელებული ჩვენი უკრაინელი კოლეგების მიერ შეგიძლიად იხილოთ აქ.

ღირს თუ არა „590“ 1700 ლარი? ამ ფასად იყიდით სამ თურქულ თოფს, მაგრამ ჩემთვის ეს არ არის ვარიანტი. რაც უფრო მეტს ვგებულობ მე თურქულ თოფებზე მით უფრო ნაკლებად მომწონს მე ისინი (არა ყველა მაგრამ უმეტესობა). ამართლებს თუ არა „590“ 600 ლარიან სხვაობას ფასში, სტანდარტულ „500“-თან შედარებით? პრაქტიკული თვალსაზრისით და სამოქალაქო მსროლელისთვის – არა. “590″ უფრო მეტი თოფია ვიდრე უბრალო მომხმარებელს შეიძლება დაჭირდეს. რეალური უპირატესობა, რომელსაც აქვს მნიშვნელობა და რომელიც პრინციპში ვერ „გამოსწორდება“ „500“-ში არის მხოლოდ „590“-ის გაზრდილი მჭიდის ტევადობა,  მეტი არაფერი.  ორივეს აქვს რესივერი გამზადებული უნივერსალური სამაგრის დასაყენებლად. ტექნიკურად ორივე იდენტურია. რა თქმა უნდა „590“ უფრო გამძლეა იმის წყალობით, რომ აშკარად უფრო ძლიერი კონსტრუქცია აქვს, მაგრამ არც მოდელი 500 არ არის სუსტი თოფი. დამატებით „590“ აღჭურვილია ლულაზე დაყენებული დამცავი ფარით, რაც ტაქტიკური თოფისთვის არც ისე ურიგო დამატებაა. დამცავი ფარის დაყენება შესაძლებელია 500 სერიის მოდელზეც. მჭიდის შედარებით მცირე ტევადობის ნიველირება შესაძლებელია “500″–ზე დამატებით პატრონტაშების გამოყენებით. ასევე შესაძლებელია ხის ფურნიტურის შეცვლა და სხვა და სხვა ტიპის პლასტმასის კონდახის და წინა სახელურის დაყენება, რის შედეგადაც სანადირო „500“ გახდება ტაქტიკური „500“.  ყველაფერი ამის განხორციელება დაგიჯდებათ დაახლოებით 250 მაქსიმუმ 300 ლარი. მეორეს მხრივ სიმბოლური თვალსაზრისით „590“ მაინც იქნება „590“. გამორჩეული, სამხედრო საგვარეულოთი და მდიდარი საბრძოლო ბიოგრაფიით. ჩემთვის, არ შემრცხვება ამის აღიარება ეს ფაქტი უკვე ამართლებს სხვაობას ფასში და მე ჩემი არჩევანი გავაკეთე „590“-ის სასარგებლოდ. ამართლებს თუ არა ეს 600 ლარიან სხვაობას ფასში თქვენთვის ეს თქვენი გადასაწყვეტია.

 

 

პატარა იტალიელი დიდი ისტორიით – Beretta 71

April 2nd, 2012

დაახლოებით ერთი ორი თვე გავიდა მას მერე, რაც მე ბლოგის საშუალებით უპასუხე მკითხველს შეკითხვაზე ბერეტა 71-ის შესახებ და აი დღეს ამ მოდელის პისტოლეტი უკვე ჩემ საკუთრებაშიც მოხვდა. ვინც პირადად მიცნობს იცის, რომ იარაღი ჩემთან დიდხანს არ ჩერდება და გარკვეული ხანდახან საკმაოდ ხანმოკლე დროის განმავლობაში ის მე მტოვებს და მორიგი იარაღით იცვლება. სავარაუდოთ ეს პატარა პისტოლეტი იქნება გამონაკლისი და შევეცდები ავხსნა რატომ ვფიქრობ მე ასე.

მე გადავწყვიტე უარი ვთქვა ენციკლოპედიური ტიპის სტატიებზე. თუ გაინტერესებთ მშრალი ინფორმაცია, ფაქტები და ციფრები შეგიძლიათ მიმართოთ შესანიშნავ ინგლისურ და რუსულენოვან რესურს, რომელსაც უკვე მრავალი წელია მიუძღვება ძალიან კარგი ადამიანი და შესანიშნავი ექსპერტი მაქსიმ პოპენკერი. მისგან და მისი საიტისგან და მისი ძალიან ადრინდელი პროექტისგან, რომელიც ითვალისწინებდა მოკლე და საინეტერსო მეილების დაგზავნას  დაიწყო ჩემი ნაცნობობა ცეცხლსასროლი იარაღის სამყაროსთან.

დღეიდან ჩემი სტატიები იქნება უფრო ცოცხალი, უფრო უშუალო მაგრამ ძალიან ინფორმატიული. ყოველშემთხვევაში მე ვეცდები, რომ ეს ასე იყოს. გარდა ამისა სტატიები იქნება აქტიური ბმულებით დოკუმენტებზე და ვიდეოფაილებზე, რომ უფრო მეტი და უკეთესი ხარისხის ინფორმაცია მიიღოთ.

ამჯერად მოვიდა დრო ავღწეროდ კლასიკა იტალიიდან, მცირეკლაიბრიანი ავტომატური პისტოლეტი ბერეტა 71, მეტ სახელად “იაგუარი”. ვინც არ იცით,  ბერეტას ქონდა ტრადიცია იარაღებისთვის კატების ოჯახის ცხოველების სახელების დარქმევის , ტომკეტი, ბობკეტი, ჩიტა (პუმა) და ასე შემდეგ.

რატომ მომწონს მე ეს იარაღი და რატომ დაიმსახურა ამ იარაღმა ჩემი განსაკუთრებული სიმპატიები? პირველ რიგში ეს იარაღი გამოირჩევა იმ პლასტმასის ხარახურებისგან, რომლებიც ეხლა ქმნიან მცირე ზომის მსუბუქი გასართობი .22 კლაიბრის პისტოლეტების სეგმენტს.  მე ნამდვილად არ ვარ წინააღმდეგი თანამედროვე იარაღების, პირიქით მიმაჩნია, რომ თანამედროვე პოლიმერებისგან და შენადნობებისგან დამზადებული მოკლელულიანი იარაღი ბევრად უპირატესია „ძველი სკოლის“ პისტოლეტებზე, მაგრამ სამწუხაროდ იგივე არ შეიძლება ითქვას ე.წ. „პლინკერებზე“, სადაც ეს პროცესი უკუღმა წარიმართა. ეს პისტოლეტები, ვალტერები, მოსკიტოები და ასე შემდეგ გამოირჩევიან საშინელი საიმედოობით, საშუალო დამზადების ხარისხით და საკმაოდ პრობლემატურებია მექანიკური გამძლეობის თვალსაზრისით. “იმ ეპოქის” (მაგ. გასული საუკუნის 50–ნი 70–ნი წლები), „ძველი სკოლის“ პლინკერები გაცილებით უფრო საინტერესო იარაღია და ალბათ იმიტომ, რომ მაშინ .22 კალიბრის პატარა პისტოლეტები, სულაც არ განიხილებოდნენ სათამაშო იარაღად. 1972 წელს, როდესაც ებრაელი სპეცრაზმელები ათავისუფლებდნენ ბელგიური კომპანია საბენას ავუალაინერს, მათი შეიარაღება სწორედაც, რომ ასეთი პისტოლეტები იყო, უფრო კონკრეტულად კიდე იტალიური ბერეტა 71-ები.  ზუსტად ისეთი, რომელიც ეხლა მე აქვე ჩემი ლეპტოპის გვერძე მიდევს. ასე, რომ იმ დროს, როდესაც ეს და ანალოგიური პისტოლეტები იქმნებოდა, კონსტრუქტორები არ ფიქრობდნენ კოკა-კოლის ცარიელი ბანკების გამანადგურებელ მოწყობილობებზე, ისინი ფიქრობდნენ იარაღზე, რომლის საშუალებითაც ერთი ადამიანი მეორეს სიცოცხლეს ართმევდა .

“იმ ეპოქის” კიდევ ერთი კარგი მცირეკალიბრიანი პისტოლეტი Star Model F. გამოდიოდა 1932 წლიდან 1983 წლამდე.

ანუ უფრო გასაგებად რომ ავხსნა ჩემი აზრი, რას ვგულისხმობ იმ ეპოქის იარაღში, ეს არის პირველ რიგში დამზადების ხარისხი და მასალები. ასევე ჩემი ღრმა რწმენით, მცირეკალიბრიან იარაღს იმ დროს, სთხოვდნენ ისეთივე საიმედოობას და გამძლეობას, როგორც საბრძოლო მსხვილკალიბრიან იარაღს. არანაირი წარმოების გაიაფება, გამარტივება, მეორეხარისხოვანი მასალები. რა თქმა უნდა იმ დროსაც ყველა არ იყო კეთილსინდისიერი მწარმოებელი, მაგრამ დამერწმუნეთ, რომ ბერეტა 71 ისეთივე კარგია, როგორც ბერეტა 92, მაგრამ მაგალითად იგივე არ შეიძლება ითქვას ზიგ ზაუერ P226-ზე და ზიგ ზაუერ მოსკიტოზე. პირველი არის შესანიშნავი საბრძოლო/თავდაცვითი იარაღი, მეორე არის ჩემი აზრით აშკარად იარაღის ცუდი იმიტაცია, რომელიც არ უნდა ატარებდეს ასეთ ცნობილ სახელს.

ბერეტა 71 პატარა და მსუბუქი პისტოლეტია, ის იწონის სულ რაღაც 460 გრამს, მაგრამ არ გამოიყურება, როგორც სათამაშო. 70–ე სერიის პისტოლეტები ასევე გამოდიოდა უფრო ძლიერ კალიბრებში, .32ACP და .380ACP. აქიდან გამომდინარე შესაძლებელია დასკვნების გაკეთება პისტოლეტის კონსტრუქციის გამძლეობაზე. საკეტი ბერეტას პისტოლეტებისთვის დამახასიათებელი ფორმის არის, ანუ ზევიდან ღია არის და დამზადებულია ფოლადისგან და არა მისი იაფფასიანი შემცვლელისგან. საკეტში განლაგებულია სოლიდური ზომის ექსტრაქტორი (ყველაზე დიდი, რაც მე მინახავს მცირეკალიბრიან პისტოლეტებში), რომელსაც არ გაუჭირდება ურპობლემოდ “ამოათრიოს” სავაზნიდან თუნდაც ძალიან ბინძური და დეფორმირებული მასრა. 71-ე მოდელის ჩარჩო ალუმინისგან არის დამზადებული, მოდელი ინდექსით S არის ფოლადის ჩარჩოთი. ჩარჩოს უკანა მხარეს არის განლაგებული ერთმხრივი (მარცხენა მხარეს)  მცველი, რომელიც კეტავს შეყენებულ ჩახმახს. იმ დროს cocked&locked ჩვეულებრივი ტარების მეთოდად მოისაზრებოდა! ადრინდელ მოდელებზე მცველი წარმოადგენდა ღილაკს, რომელიც გვერდიდან იყო “გაყრილი ჩარჩოში”.  მცველის ჩართვა შესაძლებელია ნახევრად შეყენებულ ჩახმახზეც. რაც კარგი ოფციაა თუ გსურთ დამატებით დაიცვათ იარაღი არაავტორიზირებული მომხმარებლისგან და რომელიც ნაკლებად ერკვევა იარაღის მოწყობილობაში, მაგალითად ბავშვისგან.  ტარის პანელები, ორი ცალი არის შავი პლასტმასის (ზოგ მოდელებზე ყავისფერებია დაყენებული) და ორივე ნაწილზე არის ბერეტას საფირმო ლოგო.  ისინი მაგრდებიან ჩარჩოზე ორი ხრახნის მეშვეობით და ადვილად იხსნებიან და ყენდებიან.

საინტერესო თავისებურებაა, რომ პისტოლეტს ლულა არ აქვს მყარად დამაგრებული ჩარჩოზე, რაც ძალიან მოსახერხებელია. ლულა ასევე მთლიანად ფოლადის არის და არა შენადნობის შიგნით თხელი ფოლადის ლეინერით. წინიდან ორი წერტილი აქვს, რაც ალაბთ არის როკველის მეთოდით ფოლადის სიმყარის ტესტირების ნიშნები. მოსახსნელი ლულის გამო, ბერეტაზე ადვილად ყენდება უფრო გრძელი ლულები და ხანდახან ის იყიდებოდა, ორი ლულით კომპლექტში.

არასრულად დაშლილი ბერეტა 71.

სამიზნე მოწყობილობები მოდელ 71–ზე არარეგულირებადია (რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები დაყენებულია მოდელ 74–ზე), მუშკა ლულაზე არის შესრულებული და მის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, ცელიკი დამაგრებულია ჩარჩოზე და არ არის რეგულირებადი. თუმცა შესაძლებელია მისი დაძვრა მარჯვენა ან მარცხენა მხარეს.  მაინც და მაინც მე არ მომწონს როდესაც სამიზნე მოწყობილობები სხვა და სხვა დეტალებზეა დაყენებული, მაგრამ მცირე ზომის მცირეკალიბრიან იარაღში ეს ალბათ ისეთი კრიტიკული არ არის.

უჩვეულოა მჭიდის ღილაკის განლაგება, ის განლაგებულია ჩარჩოს ძირში, მარცხენა მხრიდან. რა დაგიმალოთ და მე ვამჯობინებდი მის განლაგებას უფრო ტრადიციულ ადგილას, მაგრამ მჭიდის ღილაკი საიმედოთ მუშაობდა, საიმედოთ აფიქსირებდა მჭიდს თავის ადგილას და დაჭერისას ადვილად აგდებდა მას გარეთ. თუ გავითვალისწინებთ, რომ იარაღს მხოლოდ ერთი მჭიდი მოყვება ხოლო მეორეს შოვნა პრაქტიკულად არარეალურია, მჭიდის ღილაკის განლაგება ხდება არა პრინციპული. ბერეტას მჭიდი არის ფოლადის, შიგნით განთავსებულია ცილინდრული ზამბარა. მასში ჩადის მხოლოდ 8 ვაზნა და მერვე ვაზნა თუ მას არ აქვს მრგვალთავიანი ტყვია მიწოდებისას გაიჭედება – დაეჯახება სავაზნის ზედა კუთხეს. ჩვეულებრივი მრგვალთავიანი ტყვია უკვე უპრობლემოდ ხვდება სავაზნეში. ძალიან მოსახერხებელია მჭიდის ძირის ფორმა, რომელიც უზრუნველყოფს პისტოლეტის კომფორტულ ჭერას და ეს მიუხედავად მოკლე ტარისა. ასევე უჩვეულო ფორმის არის საკეტის შემაკავებელი, რომელიც მიუხედავადდ მისი ფორმისა ასევე კარგად მუშაობს. ბერეტა 71–ის ინსტრუქცია შეგიძლიათ იხილოთ აქ ხოლო სრული დაშლა აწყობის ვიდეო აქ.


ჩარჩოს მეორე მხარეს არის განლაგებული ბერკეტი, რომელის საშუალებითაც იარაღი იშლება. თუ წითელი წერტილი ჩანს იარაღი მზად არის სროლისთვის, იმისთვის, რომ დაშალოთ პისტოლეტი, საკეტი უკან უნდა გამოწიოთ სანამ მასში ამოჭრილი ადგილი არ გაუთანაბრდება ბერკეტს, შემდეგ ბერკეტი უკან უნდა გადაწიოთ და საკეტი წინ გაუშვათ, ის თავისუფლად დაცილდება ჩარჩოს.

ბერეტა 71–ის ისტორიას, რომ დაუბრუნდეთ მას საკმაოდ საინეტერსო ბიოგრაფია ქონდა ისარელში და ამ პისტოლეტმა დიდი მოწონება დაიმსახურა ამ ქვეყანაში მისი პატარა ზომა წონის, სუზუსტის და საიმედოობის გამო.  ეს პისტოლეტი ფიგურირებდა, რამოდენიმე ეპიზოდში, რომლებიც ქმნიან ამ ქვეყნის ძალოვანი სტრუქტურების ბრწყინვალე ისტორიას და ასევე ფიგურირებდა რამოდენიმე … მმმ… არც თუ ისე ბრწყინვალე ეპიზოდში. მაგალითად კანადელი  მეცნიერის ჯერარდ ბულის მკვლელობას, რომელიც ეხმარებოდა სადამ ხუსეინის დიქტატორული მმართველობის დროინდელ ერაყს იარაღის შექმნაში.  ამ პისტოლეტით იყო შეიარაღებული ისრაელის ავიაკომპანია “ელ–ალის” მცველი მორდეხაი რახამიმი, როდესაც ის 1968 წელს გაუმკლავდა ოთხ მძიმედ შეიარაღებულ პალესტინელ ტერორისტს ციურუიხის საერთაშორისო აეროპორტში. მოკლა ერთი (ორი გასროლით) და დააკავა მეორე. ბერეტა 71 ასევე იყო ისრაელის შეიარაღებული ბორტ-გამცილებლების სტანდარტული შეიარაღება 60-80-ან წლებში. 80–ნი წლებიდან ისრაელში ბერეტა 71 ყველგან შეცვალეს უფრო სერიოზული კალიბრის პისტოლეტებით.

ასე, რომ არ გეგონოთ, რომ ბერეტა 71 არის სათამაშო, გასართობი პისტოლეტი.  ეს არის საკმაოდ მდიდარი საბრძოლო ისტორიის მქონე იარაღი, რომელიც არ შეესაბამება მის ზომა-წონას და კალიბრს. არც ისე ბევრი მცირეკალიბრიანი იარაღს შეუძლია იტრაბახოს ასეთი სოლიდური  ბიოგრაფიით.  იშვიათი შემთხვევაა ისიც, რომ ეს იარაღი ჩვენთან იყიდება უფრო იაფად ვიდრე ის ნამდვილად ღირს. აშშ-ში ბერეტა 71 იაგუარი ღირს 400-დან 700 დოლარამდე, გააჩნია მდგომარეობას და კომპლექტციას. ჩვენთან ისინი იყიდება ან უკვე გაიყიდნენ 690 ლარად. აშშ-ში ის უყვართ და დაეძებენ ასეთ პისტოლეტებს. არც არის გასაკვირი, განსხვავებით ჩვენგან მსროლელ აშშ-ში იციან ფასი საიმედო და გამძლე მცირეკალიბრიანი იარაღის. განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც ამ კლასის ახალი თაობის იარაღები არ არიან მოწოდების სიმაღლეზე. მე მქონდა ანალოგიური რუსული წარმოების პისტოლეტი Марго, ის  ძალიან წააგავდა ბერეტას, ასეთივე კომპაქტური, აბსოლუტურად ერთი კლასის იარაღი, მაგრამ ბერეტასტან შედარებით მარგო იყო უკვე ზედმეტად გამარტივებული, მე ვიტყოდი პრიმიტიული პისტოლეტი. მას არ გააჩნდა მცველი, მისი დაშლა და აწყობა გარკვეულ წილად კურიოზულიც კი იყო. მჭიდში მხოლოდ 7 ვაზნა ჩადიოდა. რა თქმა უნდა დამზადების ხარსხითაც რა გასაკვირია იტალიური პისტოლეტი ჯობდა რუსულს. ორივე ერთი კლასისი და ერთი ფასის  (საქართველოში) პისტოლეტია და ბერეტა გაცილებით უფრო უკეთესი არჩევანს წარმოადგენს. სხვა თანამედროვე პისტოლეტებთან შედარებით, ის უკვე მოძველებულად გამოიყურება. მჭიდში 2  ვაზნით ნაკლები ჩადის, დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი ერთმაგი მოქმედებისაა, არ აქვს აქსესუარების დასაყენებელი სამაგრი, მჭიდის ღილაკი უჩვეულო ადგილას არის განლაგებული, მაგრამ ამავე დროს ბერეტა უფრო მარტივია, უფრო გამძლეა და უფრო საიმედოც. უბრალოდ ის უფრო იარაღია თუ მიხვდებით რასაც ვგულისხმობ.

აღნიშნული მოდელის პისტოლეტები ერთ-ერთმა მაღაზიამ შემოიტანა საქართველოში, სულ დაახლოებით 50 ცალი. გადაუმოწმებელი ინფორმაციით ეს პისტოლეტები ისრაელიდან არის ჩამოტანილი, თუმცა ჩემმა ებრაელმა მეგობრებმა არ ამოიცნეს ეს პისტოლეტები, ანუ მათ რაიმე ძალოვანი სტრქუტურის დამღები არ გააჩნდათ. ჩემმა პისტოლეტმა დატოვა ეს პარტია მანამდე სანამ ის გაყიდვაში მოხვდებოდა, ანუ, როგორც ეხლა იტყვიან: არჩეულია 50 ცალიდან! ვინც არჩევდა და ვისგანაც ის ჩემთან მოხვდა აშკარად იცოდა რას ეძებდა. სხვა ამ ტიპის პისტოლეტებისგან განსხვავებით, რომელიც მე ვნახე, კონკრეტულად ეს პისტოლეტი შესანიშნავ მდგომარეობაშია, საუკეთესო დაფარვით და რაც მთავარია, მის მჭიდი (ის ერთი ცალი მოყვება) არის იდელაურ მდგომარეობაში. სხვა პისტოლეტებს, რომლებიც მე ვნახე, მჭიდები სავალალო მდგომარეობაში ქონდათ. მჭიდი ასევე ორგინალურია და ბერეტას მიერ არის დამზადებული. ტექნიკურად იარაღი იდეალურ მდგომარეეობაში არის, სუფთა ლულით და ყოველგვარი დეგექტების ფარეშე, მხოლოდ დაფარვაზე ცვეთის მსუბუქი ნიშნები აღენიშნება. სამწუხაროდ სიურპრიზი იყო პისტოლეტის მდგომარეობა, რა მდგომარეობაშიც ის გაიყიდა. სურათიდან კარგად ჩანს დაბინძურების უკიდურესი ხარისხი. თავიდან ტარის პანელებიც კი არ შორდებოდა ჩარჩოს. ორივე მიკრული იყო ჩარჩოზე ნამწვავის, ზეთის და მტვერის ნარევით.  ისევ და ისევ, ასეთ მდგომარეობაში პისტოლეტის გაყიდვა არ არის ეთიკური საქციელი. მიუხედავად იმისა, რომ ფუნქციონალურად იარაღს დიდი არაფერი ეტყობოდა, ადრე თუ გვიან ასეთი დაბინძურება გავლენას მოახდენდა საომედოობაზე.  ასეა თუ ისე მაღაზიიდან ნაყიდი პისტოლეტის დაშლის შემდეგ, ასეთი სურათის ნახვა არ მგონია ვინმეს ესიამოვნოს.

 

ერთი საღამო, WD40, ნამწვავის მოსაშორებელი მსუბუქი სითხე, სუფთა ჩვრები და ბამბის ჩხირები სკმარისი იყო, რომ იარაღი გაწმენდილიყო. მარტივი კონსტრუქციიდან გამომდინარე სრული დაშლა არ გახდა საჭირო. გაწმენდის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ დაფარვა და ფოლადი არ იყო დაზიანებული ან შელახული.  ძალიანაც კარგი. მსუბუქი, საიმედო, უმაღლესი ხარისხით დამზადებული საუკეთესო მასალებისგან, ასეთ ფასში მას კონკურენტი არ ყავს. მისი ისტორიიდან გამომდინარე ასეთი პისტოლეტის ფლობა კიდევ უფრო სასიამოვნოა.

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. ბერეტა 71 მიუხედავად მჭიდის ღილაკის უჩვეულო განლაგების, ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის და მჭიდის ტევადობისა (ასევე იმის გამო, რომ მოყვება მხოლოდ ერთი მჭიდი) ალბათ ვერ შეედრება თანამედროვე მის კონკურენტებს, პირველ რიგში Walther P22-ს, ISSC M-22 და Sig Sauer Mosquito -ს, გასართობი იარაღის როლში.  მაგრამ ის წარმოადგენს ერთ ერთ საუკეთესო მცირეკალიბრიან კომპაქტურ პისტოლეტს, არის ძალიან მარტივი, უფრო ადვილი მოვლაში, უკეთესი დამზადების ხარისხით და დიდი ალბათობით გაცილებით უფრო საიმედო და გამძლე იქნება. მიუხედავად მცირე ზომებისა, ის არის ძალიან ერგონომიული და სასიამოვნო სროლაში. ის შესანიშნავი არჩევანი იქნება იმისთვის ვისაც მოწონს „ძველი სკოლის“ პისტოლეტები და არ წყალობს თანამედროვე პოლიმერულ მოდელებს.  მიუხედავად მისი კომპაქტური ზომისა და მსუბუქი წონის ბერეტა 71 არ ტოვებს სათამაშო პისტოლეტის შთაბეჭდილებას და არც შეიძლება ასეთად ჩაითვალოს. გამომდინარე იქიდან, რომ იარაღი აღარ გამოდის და მას მდიდარი ისტორია გააჩნია მას უკვე  გარკვეულ საკოლექციო ღირებულებაც აქვს. იმ პირობით თუ იარაღი კარგ ტექნიკურ მდგომარეობაშია, ხოლო მჭიდი ორიგინალურია და ასევე კარგ მდგომარეობაშია ის ძალიან კარგი შენაძენი იქნება.

 

წამიერი ნაცნობობა ნაგანთან

March 5th, 2012
Справа наган,
Да слева шашка,
Цейсс посередке,
Сверху — фуражка…

Э. Багрицкий, “Разговор с комсомольцем Н. Дементьевым”

არ დაგიმალავთ აქამდე მე ნაგანს ყოველთვის ძალიან დაბალ შეფასებებს ვაძლევდი. ალბათ იმიტომ, რომ აქამდე მე ის რამოდენიმეჯერ მეჭირა ხელში და რამოდენიმე ვაზნა მქონდა გასროლილი, რამაც დამარწმუნა, რომ ნაგანი იყო მოძველებული მოუხერხებელი რევოლვერი, რომლის სერიოზულ თავდაცვის ან საბრძოლო იარაღად აღთქმა არ შეიძლებოდა.  როდესაც, პირველად ავიღე ხელში გავოცდი, იმით თუ რამდენად არანორმალურად მძიმე სასხლეტი ქონდა. ეს იარაღი სწორედ ამის არის ცნობილი აქტიურ მსროლელებში. მე შემიძლია, როდესაც საჭიროა მთელი დღე ვათრიო ეზოში 50კგ-ნი ცემენტის შეკვრები მაგრამ, ჩემთვის იყო ძალიან პრობლემატური არა თუ სასხლეტზე თითის დაჭერა არამედ ამ პროცესში იარაღის დამიზნების ხაზზე შენარჩუნება.

ბელგიელების, ძმები ემილ და ლეონ ნაგანის  კონსტრუქციის რაევოლვერი პირველად მიღებულ იქნა შეიარაღებაში ჯერ კიდევ 1878 წელს, ბელგიის შეიარაღებული ძალების მიერ.

ეხლაც, როდესაც მომეცა საშუალება კიდე უფრო ახლოდან გავცნობოდი ამ რევოლვერს, მე არ გამიკვირდა, როდესაც არაბუნებრივად მძიმე სასხლეტმა პირველივე წამებიდან შემახსენა თავისი თავი. საბოლოო ჯამში მე ისე გავწვალდი, რომ გავიფიქრე, ალბათ რაღაც პრობლემები იყო დამალული იარაღის შიგნით. იმდენად არაბუნებრივად მძიმე იყო სასხლეტზე დაჭერა.

სურათმა, რომელიც მე დავინახე იარაღის დაშლის შემდეგ სიმართლე გითხრათ ძალიან არ გამაკვირვა. იარაღი გამოტენილი იყო საკონსერვაციო საფოხით. მე არ მიკვირს, რომ ბოლო დროს გახშირდა ტენდენციები, როდესაც იარაღის მაღაზიები ყიდიან მთლად მწყობრიდან გამოსულ იარაღს არა (თუმცა ესეთი შემთხვევებიც არის) არამედ იარაღს, რომელიც რბილად, რომ ვთქვათ ბოლომდე არ არის მზად გამოყენებისთვის. მე მიმაჩნია, რომ წესით და რიგით იარაღის „დეკონსერვაცია“ უნდა მოხდეს გაყიდვამდე, ან როგორც მინიმუმ მყიდველმა უნდა მიიღოს მინიმალური ინფორმაცია ‘დეკონსერვაციის“ შესახებ. იდეალურ ვარიანტში მაღაზია უნდა ყიდიდეს მოხმარებისთვის ბოლომდე გამზადებულ იარაღს.


ცივ ამინდში ეს საფოხი გამაგრდება და იარაღიდან გასროლის განხორციელება იქნება შეუძლებელი

დავანებოთ ამას თავი და დაუბრუნდეთ რევოლვერს და მის შეფასებას. ნაგანი არის საკმაოდ დიდი და მძიმე. მისი მასა შეადგენს 750 გრამს, რაც დღეს უდრის თანამედროვე სრული ზომის პისტოლეტის წონას. მიუხედავად დიდი ზომებისაა ტარი არც ისე მოსახერხებელია და პატარაც კი მომეჩვენა. მე საკმაოდ დიდი ხელები მაქვს მაგრამ არა გიგანტური. მომეჩვენა, რომ ნაგანის ტარი, რომ ყოფილიყო ერთი ორი მილიმეტრით უფრო მოკლე, ის ჩემთვის იქნებოდა სერიოზული დისკომფორტის გამომწვევი.

ჩახმახის შეყენებას დიდი ძალა ჭირდება. ტაოტის მოშორების და დაზეთვის შემდეგაც, ჩახმახის შეყენება და დაშვება არ იყო კომფორტული. ორმაგი მოქმედების რეჟიმში ის დარჩა მძიმედ. მეორეს მხრივ ერთმაგი მოქმედების რეჟიმში სასხლეტი იყო მძიმე მაგრამ პრინციპში დიდ და გადაულახავ პრობლემას აღარ ქმნიდა, როგორც გაწმენდამდე. არსებობს ნაგანის სასხლეტის გაუმჯობესების მეთოდი აღწერილი შესაბამის ინსრტუქციაში, რომელიც მათ შორის მოიცავს საბრძოლო ზამბარის შეთხელებას და სხვა პროცედურებს.

1895 წელს ნაგანის რევოლვერი მიღებულ იქნა შეიარაღებაში ცარის რუსეთში. მას მიენიჭა ოფიციალური სახელი  ’3-линейный револьвер системы Нагана образца 1895 года”.  ერთი სახელის ქვეშ იმალებოდა ორი მოდიფიკაცია, ოფიცრის მოდელი, დამრტყმელ–სასხლეტი მექანიზმით ორმაგი მოქმედების და ე.წ. “ჯარისკაცის მოდელი” ერთმაგი მოქმედების მექანიზმით. რუსი გენერლების აზრით ეს შეამცირებდა ვაზნების ზედმეტ ხარჯვას.

მე ჩავთვალე, რომ კარგი იქნებოდა სროლა, მაგალითად ყოველი გასროლის წინ დამხმარე ხელის მეშვეობით ჩახმახის შეყენებით. პირველი მცდელობების შემდეგ მივხვდი, რომ ეს არ იმუშავებდა.  ჩახმახს აქვს გრძელი კუდი და ის უკანა პოზიციაში მოყვანისას “კბენს” ხელს, რომლითაც ის გიჭირავთ. საკმაოდ მტკივნეული რამოდენიმე მცდელობის შემდეგ, მე შევეშვი ექსპერიმენტირებას. მერე გავიხსენე ვესტერნები. გაშლილი ხელის გულით ჩახმახის შეყენებება. არც ამან არ იმუშავა, ჩახმახის კუდი ვიწროა და თან ბასრი კუთხეებით.  ბოლოს მივხვდი, რომ ყვლაფერი რაც მე ვიცოდი მოკლელულიანი იარაღიდან სროლაზე ნაგანის შემთხვევაში უბრალოდ არ მუშაობდა. საიდუმლო ნკვდ-ს ტექნიკის გაცნობის სურვილი მე არ გამჩენია, ამიტომაც შევეშვი სასხლეტზე ფიქრებს.  ვიტყვი ძალიან მარტივად და პირდაპირ, ამ იარაღს პრაქტიკულად აქვს “ერზაც” ორმაგი მოქმედების რეჟიმი, რომლის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ ძალიან ახლო მანძილებზე ან ძალიან კრიტიკულ სიტუაციებში. ის ძალიან ძალიან მძიმეა და ალბათ არსებობს გარკვეული კატეგორია მამაკაცების, რომლებიც უბრალოდ ვერ შეძლებენ ფიზიკურად ორმაგ რეჟიმში განახორციელონ გასროლა ნაგანიდან. შეიძლება ასეთი მძიმე სასხლეტის მიზეზი არის (გარდა დენთის აირების ჩაკეტვის სქემისა, რომელიც ითვალისწინებს ასევე დოლურას წინ მიწევას, ორმაგ რეჟიმში გასროლის განხორციელების პროცესში) ის, რომ ორმაგი მოქმედების ოფცია გაჩნდა მოგვიანებით რუსეთში ტესტირებების შემდეგ და კონსტრუქტორებს არ ქონდათ საკმარისი დრო ამ პრობლემის მოსაგვარებლად. თავიდან წარმოდგენილი რევოლვერები იყო ერთმაგი მოქმედების. სხვა მოთხოვნებს, რაც შეეხება უნდა ავღნიშნო, რომ კომისია, რომელმაც მიიღო მონაწილეობა ახალი რუსული რევოლვერის მიმართ მოთხოვნილებების შემუშავებაში, ასევე უარი თქვა მასრების ერთდროულ ექსტრაქციაზე. მიზეზი? ვაზნების ხარჯვის შემცირება. ერთ ერთი ვერსიით რუსეთის გენერალიტეტი იყო შეშფოთებული რევოლვერის ვაზნების დიდი ხარჯვით რუსეთ–თურქეთის ომის დროს. მხოლოდ ეს თუ ახსნის იმას რომ შემცვლელს (ნაგანს) უფრო არაეფექტური გადატენვის სქემა აქვს ვიდრე შეცვლილს (სმიტ&ვესონის ე.წ. რუსულ მოდელს).

დენთის აირების ჩაკეტვის იდეა და ვაზნა, რომელშიც ტყვია მთლიანად დამალულია მასრაში , არ ეკუთვნის ძმებ ნაგანებს. იდეის ავტორია სხვა ბელგიელი მეიარაღე – ჰენრი პიპერი. ნაგანებმა დახვეწეს და გაამარტივეს დენთის აირების ჩაკეტვის სქემა, ხოლო ვაზნა პრაქტიკულად უცვლელად გადმოიღეს.

ეხლა უფრო კონკრეტულად რაც შეეხება გადატენვას. მე ვიყავი გაოცებული, როდესაც აღმოვაჩინე, რომ ეჟეტქორი არა ამარტო გვერძე უნდა გაწიო, რომ დაიწყო მისი გამოყენება, არამედ მანამდე კიდე თავისი ღერძის გარშემო უნდა დაატრიალო, იმისთვის რომ ის გამოათავისუფლო.  მართალია ტექნიკურად გამართულ იარაღში მისი გამოყენება საერთოდ არ არის საჭირო (მასრები პირდაპირ ცვივა დოლურადან), მაგრამ მაინც მე ეს საოცრად მოუხერხებლად მიმაჩნია. განსაკუთრებით იმის, ფონზე, რომ იმ დროს როდესაც ნაგანი იქმნებოდა უკვე  20-30 წლით ადრე არსებობდა ყველა მასრის ერთდროული ექსტრაქციის სქემები.

როდესაც სათითაოდ გადმოყრით მასრებს, ასევე სათითაოდ უნდა ჩადოთ ახალი ვაზნები. ამას უნდა ბევრი დრო და ბრძოლის/შეტაკების პირობებში სერიოზულად მეეჭვება ეს საერთოდ იყოს შესაძლებელი. საინტერესოა, რომ დასატენი „კარების“ გაღებისას ის თავისი მეორე ბოლოთი ზემოქმედებს პაზებზე, რომლებიც ამოჭრილია დოლურას უკანა კედელზე. ამ პაზების მეშვეობით ხდება დოლურას  პოზიციონირება, ისე რომ მოხდეს სათითაოდ ვაზნის ჩადება/ამოღება. კარები იმდენად დიდია, რომ შესაძლებელია ერთდროულად ორი ვაზნის ჩადება მაგრამ პაზები ისეა განლაგებული, რომ ღიად რჩება მხოლოდ ერთი სავაზნე. გასაგებია, რომ ეჟექტორი ერთია, და ცალობით შეუძლია მასრების ექსტრაქცია, მაგრამ მაინც მიმაჩნია, რომ თუ შესაძლებელი იქნებოდა უნდა მომხდარიყო ორ ორი ვაზნის ექსტრაქცია და დატენვა, ან თუ მასრის ამოსაღებად ეჟექტორი, როგორც წესი საჭირო არაა, მაშინ საკმარისი იქნებოდა   დოლურას ხელით დაფიქსირება და მისი ისე გამოყენება. არ ვიცი შეიძლება, რაღაც სისულელეებს ვწერ, მაგრამ ჩემთვის გაუგებარია ასეთმა კონსტრუქციამ, როგორ დაიმსახურა მოწონება მეფის რუსეთში. ცეცხლის ქვეშ ნაგანის გადატენვა ალბათ იქნება ღამის კოშმარი ნებისმიერი მსროლელისთვის.  ცნობილია, რომ ერთ ერთ მოდიფიკაციად განიხილებოდა ავტომატური ეჟექტორის გამოყენება, მაგრამ მასზე უარი თქვეს სირთულის გამო.  მთელი ექსპლუატაცციის მანძილზე პრაქტიკულად ნაგანს ცვლილებები არ განუცდია, თუ არ ჩავთვლით მცირე კოსმეტიკურ გაუმჯობესებებს. რა გასაკვირია, თუ გავითვალისწინებთ, რომ მოსინ-ნაგანის შაშხანა ასევე უცვლელად დარჩა, არც მას არ ეღირსა უფრო კომფორტული ნახევრად-პისტოლეტის ტარიანი კონდახი, დახრილი საკეტის სახელური და ნორნალური მცველი.

1895 წლიდან 1944 წლამდე გამოშვებულ იქნა დაახლოებით 2 000 000 “რუსული” ნაგანი. თავდაპირველად ნაგანის რევოლვერები იწყობოდა ბელგიაში. 1899 წლიდან წარმოება მთლიანად გადავიდა რუსეთში, ტულას ქარხანაში.

სამიზნე მოწყობილობები ძალიან მარტივია. სრულფასოვანი „მუშკა“ არის ჰორიზონტალურ სიბრტყეში რეგულირების ოფციით და უკანა სამიზნე მოწყობილობა, წარმოდგენილია რევოლვერის ჩარჩოში გაჭრილი ღარის სახით, რაც სრული ზომის რევოლვერზე ჩემი აზრით უბრალოდ ნონსენსია. ასეთი გადაწყვეტილება უფრო მისაღებია კომპაქტური „მოკლეცხვირიანისთვის“, მაგრამ სრული ზომის სამხედრო რევოლვერზე???  სამიზნეების ეფექტური გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ კარგი განათების პირობებში, მათი მიკროსკოპული ზომების გამო. არ არის გასაკვირი, რომ ტირის პირობებში, გრძელი ლულის, დაბალი უკუცემის და გრძელი სამიზნე ხაზის გამო ნაგანი საკმაოდ ზუსტი იარაღია. საბრძოლო პირობებში ზუსტი სროლა მოითხოვდა მსროლელისგან მაღალ ოსტატობას.

ნაგანის სამიზნე მოწყობილობები თანამედროვე Sig Sauer P226-ის სამიზნეებთან შედარებით. ასეთი რუდიმენტარული სამიზნე მოწყობილობები დამახასიათებელია იმ ეპოქის იარაღისთვის და მოგვიანებითაც საბჭოთა წარმოების იარაღისთვის.

1924 წლიდან 1932 წლამდე გამოდიოდა ე.წ. “სამეთაურო მოდელი”, მოკლე ლულით და ტარით. კიდე უფრო იშვიათი და ნაკლებად ცნობილი მოდიფიკაცია იყო მოკლე ტარით და სტანდარტული სიგრძის ლულით. დროის ხანმოკლე პერიოდში ასევე გამოდიოდა რევოლვერი კონდახით და გრძელი ლულით. სუსტი ვაზნის გამო ამ მოდელის წარმოება მალევე შეწყდა.

ეხლა რაც შეეხება ნაგანის რევოლვერის კალიბრს – 7.62x38mmR. ის დღეს აშკარად სუსტად გამოიყურება.  7 გრამიანი ტყვია, საწყისი სიჩქარე  მაქსიმუმ 270 მ/წ–ში და ენერგიით, რომელიც შეადგენს მხოლოდ 240 ჯოულს. ანალოგიური წონის .38 special–ის ენერგია მინიმუმ იქნება 320 ჯოული, არა და არც .38 special არ არის თანამედროვე ვაზნა.  გარდა იმისა, რომ 7.62x38mmR არის სუსტი კალიბრი,  ის ასევე არის „მკვდარი“ კალიბრი, ანუ ეს კალიბრი აღარ არის წარმოებაში.  მას მგონი დღემდე უშვებს კომპანია Fiochi, მაგრამ არ ვარ ამაში დარწმუნებული. ის ვიცი, რომ მათ ძალიან შეამცირეს დენთის მუხტის წონა და სიჩქარე დაეცა ანემიურ 200მ/წ–მდე. ეს გაკეთდა უსაფრთხოების მიზნებიდან გამომდინარე იმიტომ, რომ ნაგანები ამდენი წლის მერე ზოგადად ძალიან ცუდ ტექნიკურ მდგომარეობაშია.  ამის გარდა ძველი საბრძოლო ვაზნების შოვნა მისაღებ მდგომარეობაში პრაქტიკულად შეუძლებელია, ხოლო საბჭოთა წარმოების სპორტული ვაზნები (ტყვია წითელი ლაკით არის დაფარული), განკუთვნილია მიზანში სროლისთვის და გავრცელებული ხმების მიხედვით ვერ ხვრიტავს სქელ ტყავის ქურთუკსაც კი.

ერთ ერთი ვერსიის თანამხმად კალიბრი 7.62 არჩეული იქნა მისი უნიფიკაციის მიზნით შაშხანის კალიბრთან და რევოლვერის წარმოებისას  შაშხანის ხარვეზიანი ლულების გამოყენების შესაძლებლობით.

დაახლოებით ორი საათის ურთიერთობის მერე მე მივხვდი, რომ ნაგანის შეფასებას თანამედროვე გადმოსახედიდან აზრი არ ქონდა. ეს იარაღი არის მორალურად მოძველებული, რთული გამოყენებაში მაგრამ ის არ არის უნიჭო და ის არ არის წარუმატებელი კონსტრუქცია. ეს არის რაშიც მე დავრწმუნდი. მას აქვს მნიშვნელოვანი ნაკლოვანებები და ბელგიელი კონსტრუქტორების კომპეტენცია აქ არაფერ შუაში არ არის.  პრინციპში, მათ შექმნეს ის რასაც მათ თხოვდნენ წარმომადგენლები არც თუ ისე მოწინავე სამხედრო მანქანის – ცარის რუსეთის არმიის გენერლები.

ნაკლებად ცნობილი ისტორიული ფაქტია, რომ კონკურსზე ნაგანის რევოლვერთან ერთად იყო წარდგენილი ექვს ლულიანი რევოლვერი (!!!), რომლის ავტორი გახლდათ სერგეი მოსინი, რომელიც ნაგანის კონსტრუქციის  შაშხანის”გააუმჯობესებით”   შევა ისტორიაში.

როდესაც ბოლოს და ბოლოს მივხვდი, რომ ჩემ თვალ წინ არ არის თავდაცვის საშუალება, იმ გაგებით, რა გაგებითაც მე მიჩვეული ვარ აღვითქვა იარაღი – მე ნაგანს უკვე სხვა თვალით შევხედე და დავიწყე დადებითი მხარეების შემჩნევა. პირველ რიგში იარაღი არის ძალიან მარტივი. მისი ბოლომდე დაშლა არ წარმოადეგნს პრობლემას და ამისთვის სულაც არ არის საჭირო რაიმე ფოტო ან ვიდეო ინსტრუქცია. დასაშლელად დაგჭირდებათ მხოლოდ ერთი სახრახნისი, მეტი არაფერი. ყველა ნაწილი მსხვილი და სოლიდურია. რა უნდა მოხდეს, რომ ისინი მწყობრიდან გამოვიდეს მე არ ვიცი. რევოლვერი ტოვებს შთაბეჭდილებას უკიდურესად გამძლე კონსტრუქციის იარაღის.

მიუხედავად იმისა, რომ დაშლა და აწყობა შესაძლებელია ყოველგვარი წინასწარი მომზადების გარეშე, მისი სწორი თანმიმდევრობით დაშლას შეიძლება ვერ მიხვდეთ, არა და ეს მნიშვნელოვანია, იმიტომ, რომ გამორიცხავს საბრძოლო ზამბარის დაზიანების ალბათობას. საქმე იმაშია, რომ რევოლვერის დაშლისას ზამბარა არ უნდა ამოაგდოთ პირველ რიგში.  ჯერ დააფიქსირეთ ხრახნის დაყენებით სპეციალურ ნახვრეტში ზამბარის ზედა ბოლო,  და შემდეგ დაიწყეთ იარაღის დაშლა. არავითარ  შემთხვევაში არ შეეცადოთ  ზამბარის ჩასმა ინსტრუმენტების დახმარებით, ერთ „მშვენიერ“ დღეს თქვენ ზამბარას უბრალოდ გატეხავთ. საერთოდ არ იქნებოდა ურიგო გაეცნოთ ოფიციალურ დოკუმენტს/ინსტრუქციას, რომელიც მოიცავს ბევრ სასარგებლო ინფორმაციას.

სურათებზე კარგად ჩანს, სად უნდა დამაგრდეს ხრახნი, რომ ზამბარა არ ამოხტეს თავისი ადგილიდან.  ასევე ის თუ როგორ უნდა გათავისუფლდეს ზამბარა. ამ მეთოდის გამოყენება კიდე უფრო  გაგიადვილებთ დაშლა აწყობას და დიაცავს ზამბარას დაზიანებისგან. საბრძოლო ზამბარის მოხსნის დაყენების ამაზე ადვილი და უფრო ელეგნატური მეთოდი მე ჯერ არ შემხვედრია.

რა შეიძლება ითქვას ნაგანის მთავარ თავისებურებაზე, დენთის აირების ჩაკეტვაზე. მე პირადად არ მესმის ეს იდეა. იმ დროს, როგორც ჩანს არ არსებობდა ზუსტი მოწყობილობები, თორე ცხადი გახდებოდა, რომ დენთის აირების დანაკარგებზე ფიქრი და ღელვა საჭირო არ არის. დენთის აირების დანაკარგები ძალიან უმნიშვნელოა, ხოლო ჩვენ შემთხვევაში ამ უმნიშვნელო დანაკარგების შენარჩუნების მცდელობას შეეწირა…. არა სიმარტივე არ შეეწირა, რევოლვერი მარტივია მიუხედავად ყველაფრისა. სინამდვილეში ამ სისტემამ შეიწირა საიმედოობის მცირე წილი და რა თქმა უნდა მნიშვნელოვნად დაამძიმა სასხლეტი. საიმედოობა  ”დაზარალდა” იმიტომ, რომ გაუმართავ რევოლვერში ზამბარას, რომელიც დოლურას შიგნით არის მოთავსებული (და რომელსაც კუმშავს მსროლელი სასხლეტზე დაჭერით)  შეიძლება ძალა არ ეყოს, რომ დოლურა და ლულა განაცალკევოს და იარაღი გაიჭედება. ნაგანის რევოლვერის კიდევ ერთი საკმაოდ საინტერესო თავისებურებაა (გამოწვეული დენთის აირების ჩაკეტვის პრინციპით) ის მოძრავი დეტალი, რომელიც უკან “მისდევს” დოლურას და კეტავს ვაზნას, რომელიც ცილდება ჩარჩოს, დოლურას წინ სვლის შედეგად. ამის გამო დამრტყმელი განლაგებული ჩახმახზე არის ასეთი უცნაური ფორმის და თანაც საკმაოდ გრძელი. ასეთი მოძრავი დეტალის გამოყენება ეფექტური და ორიგინალური გადაწყვეტილებაა, რაც კიდევ ერთხელ მეტყველებს იმაზე თუ რამდენად ნიჭიერი კონსტრუქტორები იყვნენ ძმები ნაგანები. დენთის აირების ჩაკეტვამ ასევე განაპირობა ნაგანის რევოლვერში მაყუჩის გამოყენების ეფექტურობა. ასეთი მოწყობილობა სახელით Брамит (Прибор Братьев Митиных) 1930–ნი წლებიდან იწყობოდა და შეზღუდულად გამოიყენებოდა.

ეს “ეშმაკური” მოძრავი დეტალი, უზრუნველყოფს საყრდენს ვაზნისთვის, გასროლის მომენტში. ის იგივე ფუნქციას ასრულებს რაც საკეტის სარკე ავტომატურ პისტოლეტებში.

საკმაოდ ორიგინალურია ტარის კონსტრუქციაც, ის იტევს ძლიერ ბრტყელ საბრძოლო ზამბარას და ხის ორ დეტალს, რომელიც ქმნიან ტარის პანელებსს, ხე ასევე არის ტარის წინა და უკანა მხარეს. ხრახნები პირიქითაა გაყრილი და შიგნიდან იჭერენ ხის დეტალებს.  ტარის ქვეშ არის მოთავსებული საკმაოდ სასარგებლო, ქამრის გასაყრელი.

 

საკონსერვაციო საფოხისგან გაწმენდილი და ასაწყობად გამზადებული რევოლვერი. ძალიან მარტივი და გამძლე კონსტრუქციის მაგალითი.

სულ ეს არის, რისი თქმაც მე შემიძლია ნაგანთან ურთიერთობის რამოდენიმე დღის შემდეგ. მე ვერ და არ ურჩევს არავის ამ იარაღის შეძენას თავდაცვის მიზნით. არც გასართობად გამოდგება ცუდი ერგონომიკი, ძვირი ვაზნების და უაზრო კანონის გამო.  საკოლექციოდ კი ეს რევოლვერი ნამდვილად  გამოდგება. ის იწვევს შეგრძნებას, რომ თქვენ ხელში არის იარაღის ისტორიის ნაწილი “იმ” ეპოქიდან, რომელსაც ჩვენ ვიცნობთ ძველი რომანებიდან, დეტექტივებიდან ან მხატვრული ფილმებიდან. აარჩიეთ ყველაზე კარგად შენახული და სიმპატიური ნაგანი, კარგად გაწმინდეთ, დაზეთეთ და შეინახეთ სეიფში. პერიოდულად ამოიღეთ სეიფიდან და წარმოიდგინეთ რომ ხართ ცარის “ახრანკის” აგენტი, რომელიც ბნელ ეზოებში ანარქისტებს დასდევს ან წითელი კომისარი, რომელიც წინ უძღვება შეტევას სადმე სტალინგრადის მახლობლად ან ხართ ნკვდ-ს „ზონდერი“ და ახლო მანძილიდან კეფაში გასროლით  ანადგურებთ კომუნისტური რეჟიმის მტრებს (ხუმრობაა).

საინტერესო ფაქტია, რომ ნაგანი დღემდე გამოიყენება რუსეთში გასამხედროებული დაცვის დანაყოფების მიერ, ხოლო ბელორუსიაში ის ოფიციალურად მოიხსნა შეიარაღებიდან მხოლოდ 2005 წელში.

თავის დროზე ამ იარაღის საშუალებით ცარის რუსეთმა მიიღო მარტივი, ტექნოლოგიური, იაფი და უკიდურესად გამძლე და საიმედო იარაღი, რომელიც გამოდგებოდა ცუდათ მომზადებული ჯარისკაცების და ოფიცრების შესაიარაღებლად. რაც რუსეთმა მოითხოვა, ძმებმა ნაგანება ის მიაწოდეს. რუს გენერლებს, რომ ცოტა უფრო განსხვავებული და შორსმხედველი მოთხოვნები წარედგინად, რევოლვერიც სხვანაირი და ალბათ უფრო უკეტესიც გამოვიდოდა.  მიუხედავად ამისა დროის აღნიშნული პერიოდისთვის ასეთი ორიგინალური და ამავე დროს მარტივი და გამძლე იარაღის შექმნა ნამდვილად სერიოზული მიღწევა იყო და ამის იგნორირება და არ დაფასება იქნება სისულელე  და უბრალოდ არასერიოზული საქციელი. კიდევ ერთხელ ავღნიშნავ, კონსტრუქციის მხრივ ნაგანი არის ძალიან საინტერესო და ორიგინალური რევოლვერი, წარმოშობით ქვეყნიდან, რომელიც ცნობილია თავისი იარაღის წარმოების მდიდარი ტრადიციებით.