“მაკაროვი” კრიტიკული თვალით

December 5th, 2012

 

ეს პისტოლეტი, როგორც ჩანს არასდროს არ დაკარგავს პოპულარობას, ან როგორც მინიმუმ მასზე ჯერ კიდევ დიდხანს და ბევრს იკამათებენ და ილაპარაკებენ. მიუხედავად იმისა, რომ დანარჩენი მსოფლიოსთვის ამ პისტოლეტის გამოჩენამ და შემდგომ რუსეთშიც კი შეიარაღებიდან მოხსნამ ჩაიარა ზედმეტი აჟიოტაჟის გარეშე ყოფილ პოსტსაბჭოთა სივრცეში ის კვლავ ინარჩუნებს აქტუალურობას და მაღალ რეიტინგს. მიზეზი ამისი ბევრია. ეს იარაღი ძალიან დიდიხანი იყო ყოფილი სსრკ-ას რესპუბლიკების და რუსეთის ძალოვანი სტრუქტურების ერთადერთი პისტოლეტი. მას მერე რაც ნაწილ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში ნებადართული გახდა მოკლელულიანი იარაღის შეძენა უბრალო მოქალაქეებისათვის, ბუნებრივია „მაკაროვმა“ სწრაფად დაიკავა თავისი ნიშა, ისევე, როგორც გაჩნდა კასტა, რომელიც ბოლომდე ინარჩუნებდა ლოიალურობას ამ იარაღის მიმართ. მსროლელებში და იარაღის მოყვარულებში „მაკაროვის“ მიმართ განწყობები ვარირებენ აბსოლუტური აღფრთოვანდებიან თითქმის ფიზიკურ ზიზღამდე. ზოგი თვლის, რომ “მაკაროვი” საუკეთესო რამეა, რაც ოდესმე გამოგონილა იმიტომ, რომ იჟევსკში ხელოსნებმა იცოდნენ ჯადოსნური ფოლადის რეცეპტები და მაგიურ ძალის გამოყენებით ქმნიდნენ საუკეთესო პისტოლეტს. ზოგი თვლის, რომ “მაკაროვი” არის ძალიან ძნელად ასათვისებელი სროლის სიზუსტის მხრივ, ხოლო ნაწილს “მაკაროვი” უბრალოდ მობეზრდა იმის გამო, რომ ის ბევრია, ყველგან ყრია და ადვილად ხელმისაწვდომია. არც ერთი ეს მოსაზრება ჩემი აზრით არ არის ზუსტი და სიმართლე, როგორც ყოველთვის სადღაც შუაშია. მე პირადად „მაკაროვს“ ძალიან კარგად ვიცნობ. მე მქონდა აღმოსავლეთ გერმანული, საბჭოთა, ბულგარული კომერციული, ბულგარული კომერციული „ლუქს“ მოდელის და ბულგარული სამხედრო „მაკაროვები“. ყველა დანარჩენი პისტოლეტები სია 30 მოდელს აჭარბებს, ასე, რომ ალბათ მაქვს უფლება ერთი ორი სიტყვა ხანდახან პისტოლეტებზე დავწერო ხოლმე, მათ შორის ეხლა ამ სტატიაში „მაკაროვზე“. მე მინდა კრიტიკული თვალი გადავავლო ამ პისტოლეტს და კიდევ ერთხელ ხაზი გაუსვა მის სუსტ და ძლიერ მხარეებს და გავაკეთო ეს გამომდინარე იმ ტენდენციებიდან, რაც დღეს არსებობს თავდაცვით იარაღში და იმ მოთხოვნებიდან რაც დღეს არსებობს ამ კლასის იარაღის მიმართ. ვნახოთ რა გამოვა.

მოგეხსენებათ, რომ ბევრ იარაღის მწარმოებელ კომპანიას აქვს ხოლმე სარეკლამო სურათები/პოსტერები, სადაც არის ასახულია პისტოლეტი და გვერძე არის მიწერილი მისი კონსტრუქციული თუ ერგონომიული უპირატესობები. მაგალითად: „ცვლადი ტარის პანელები უზრუნველყოფენ ტარის სწრაფ და მარტივ ადაპტაციას სხვა და სხვა ზომის ხელისთვის“; „დაბალპროფილიანი სამიზნე მოწყობილობები უზრუნველყოფენ მკაფიო სამიზნე გამოსახულებას და არ ედებიან ტანსაცმელს ან აღჭურვილობას“ და ა.შ. ისინი ამახვილებენ ყურადღებას იმაზე, რაც მათი აზრით ქმნის კარგ პისტოლეტს.  გარდა ამისა ყველა „პისტოლეროს“ აქვს საკუთარი პრეფერენციები, რის მიხედვითაც ისინი განსაზღვრავენ რამდენად მისაღებია მათთვის ესა თუ ის პისტოლეტი. მეც მაქვს ჩემი პრეფერენციები და  ჩემთვის ესენია მაგალითად დაბალი ლულის ღერძი, მინიმუმი გამოშვერილი დეტალების, მექანიკური მცველის არ არსებობა, დაბალპროფილიანი სამიზნე მოწყობილობები,  გამძლე მუქი დაფარვა, ტარის “შახტის” პროფილი, რომელიც უზრუნველყოფს სწრაფ გადატენვას და ასე შემდეგ. შესაძლებელია დამატებით განვსაზღვროთ კიდევაც სია იმ „ოფციების“, რომელიც სასურველია ან აუცილებელია თუ გნებავთ, რომ იყოს პისტოლეტში. აი მაგალითად დღეს ძნელად წარმოსადგენია ავტომანქანა ABS-ის ან „აირბაგების“ გარეშე. არა და 10-15 წლის წინ ეს ყველაფერი ყოველთვის არ ყენდებოდა ყველა ავტომობილზე. ცოტათი უფრო დიდიხნის წინ არც უსაფრთხოების ღვედები არ იყო აუცილებელი. დღეს შეიძლება ითქვას, რომ ბევრი, რამ რაც ცოტახნის წინ არ წარმოადგენდა კარგი პისტოლეტის ელემენტს არის თანამედროვე თავდაცვითი პისტოლეტის აუცილებელი ელემენტი. მცველის გადამრთველები ერგონომიული ფორმის არის, რომ ადვილად მოხდეს მათი გამოყენება, სამიზნე მოწყობილობები დიდი ზომის არიან და აადვილებენ დამიზნებას. მაღალტექნოლოგიური დაფარვა, რომელიც გაუძლებს ოფლის, ნესტის ზემოქმედებას არის უკვე სტანდარტი, და ასე ჩანს, რომ ყველა კომპანიას აქვს თავისი საფირმო დაფარვა, რომელიც სხვისას ჯობია, Sigarms-ის Nitron-ი, Kimber-ის Kimpro, Glock-ის Tenifer და ასე შემდეგ. თავისთავად ცხადია გაიზარდა პისტოლეტების შესაძლებლობებიც, საიმედოობა, სიზუსტე, რესურსი. გამოიყენება სულ უფრო მეტი თანამედროვე მასალები და სრულყოფილი საწარმოო პროცესები. ამით იმის თქმა მინდა, რომ ხალხნო იყავით რეალისტები! „მაკაროვი“ პრაქტიკულად არ შეცვლილა იმ დროიდან რა დროსაც ის მიიღეს შეიარაღებაში, ანუ 1951 წლიდან. თვალი, რომ გადაავლოთ იმ მოდლების გამას, რომელიც არსებობს კომპაქტური თვადაცვითი პისტოლეტების კლასში, ბუნებრივია გამოდის, რომ მაკაროვი არის მორალურად მოძველებული იარაღი, მაგრამ ეს ცხადია არ ნიშნავს, რომ მას არ შეუძლია შეასრულოს მასზე დაკისრებული ფუნქციები.

ავხსნათ რატომ არის „მაკაროვი“ მორალურად მოძველებული. დავიწყოთ მთავარით, სროლით. თუ გაქვთ საშუალება შეეცადეთ გაატაროთ “მაკაროვი” სტანდარტულ ტესტირებაში, რომელიც მოიცავს თქვენთვის ტიპიურ ვარჯიშებს. მაგალითად აუცილებელი ვარჯიში პისტოლეტისთვის, რომელსაც გააჩნია ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი: პისტოლეტი ამოღება და ხორციელდება სწრაფი გასროლა დამიზნებით ჯერ ორმაგ რეჟიმში შემდეგ ერთმაგ რეჟიმში. შეადარეთ მიღებული რეზულტატი იმ რეზულტატებს, რომლებსაც აღწევდით თანამედროვე თუნდაც უფრო დიდი კალიბრის პისტოლეტებით. დამერწმუნეთ სხვაობა იქნება და თან დიდი. მიზეზი ამისა იქნება ორმაგ რეჟიმში საოცრად მძიმე “მაკაროვის” სასხლეტი. შემდგომ შეეცადეთ სწრაფად ისროლოთ ერთი ხელიდან ორმაგ რეჟიმში. ძალიან ძნელი იქნება მიაღწიოთ იგივე შედეგს, რასაც თქვენ აღწევთ თანამედროვე „ბლასტერებით“.

სამი გასროლა ორმაგ რეჟიმში 12 მეტრიდან. პისტოლეტი Sig Sauer P226. შეეცადეთ გაიმეოროთ ანალოგიური შედეგი “მაკაროვით”!

სხვაობას სროლის შედეგიანობაში ცხადია შეამჩნევთ თუ იცით პისტოლეტიდან სროლის თუნდაც საფუძვლები და გარკვეული გამოცდილება გაგაჩნიათ სხვა და სხვა პისტოლეტებთან. თუ არა, მენდეთ სიტყვაზე, სხვაობა არის. ანუ კიდევ ერთხელ, რომ ავხსნა, მაკაროვიდან შეიძლება სროლა, შეიძლება სწრაფად სროლა და შესაძლებელია ზუსტი სროლა, მაგრამ  ნებისმიერი თავდაცვითი პისტოლეტი კარგი მწარმოებლისგან იქნება გაცილებით უფრო ეფექტური/სწრაფი/ზუსტი. თუნდაც .40 ან .45 კალიბრის.

მიუხედავად იმისა, რომ მაკაროვი დიდი და მძიმე იარაღია, 30-40 გასროლის შემდეგ ხელი აგტკივდებათ. მას საკამოდ არაკომფორტული და ხისტი უკუცემა აქვს. ტარის ფორმის გამო ორი ხელით მისი ჭერა საკმაოდ პრობლემატურია, თუმცა ეს ეხება ნებისმიერ ანალოგიური კლასის იარაღს გარდა რამდენიმესა.

Smith&Wesson-ის მიერ წარმოებული Walther PPK-ს თანამედროვე ვერსია. დააკვირდით ტარის ზედა უკანა ნაწილს (1) და ანალოგიურ დეტალს ადრინდელ ვალტერში (2). ის გამორიცხავს ხელის ტრავმირებას. „მაკაროვში“ ეს არც ისე იშვიათია თუ იარაღი გიჭირავთ მაღალი ჭერით, როგორც ეს დღეს „საუკეთესო სახლებში“ არის მიღებული (3).

მაკაროვის მჭიდში მხოლოდ 8 ვაზნა ჩადის. შესაბამისად მჭიდის გამოცვლის საკითხი ეგრევე იძენს აქტუალურობას. აქაც მაკაროვი დიდს ვერაფერს ვერ გთავაზობთ. თუ თანამედროვე პისტოლეტში (მჭიდის ღილაკით აღჭურვილები) მჭიდის გამოცვლა შესაძლებელია ერთი ხელით, “მაკაროვში” ეს შეუძლებელია.

“მაკაროვის” ტარი შორს არის ერგონომიულობისგან. ის გვერდებიდან აბსოლუტურად ბრტყელია და საკმაოდ მოუხერხებელია.  ხანგრძლივი სროლა იწვევს ხელში არასასიამოვნო შეგრძნებას. იარაღის კონტროლი სწრაფი სროლისას ძალიან ძნელია. მაგალითად Walther PPS-ზე ტარი ასვე თხელია, მაგრამ მისი ფორმა ნაფიქრია, რის გამოც ამ პისტოლეტის ჭერა და სროლის დროს კონტროლირება ადვილია. „მაკაროვის“ საბჭოთა ტარს აქვს ერთი პლიუსი, ის კომპაქტურია. ბულგარულ „მაკაროვებზე“ ყენდებოდა უფრო ერგონომიული ტარები, მაგრამ ეს საგრძნობლად და უარყოფითად აისახება პისტოლეტის კომპაქტურობაზე.

სამიზნე მოწყობილობები მაკაროვის ყველაზე დიდი ნაკლია. ასეთი სამიზნე მოწყობილობები იყო აქტუალური 60-70 წლის წინ, როდესაც მაკაროვს აპროექტებდნენ. დღეს ამხელა პისტოლეტზე ასეთი რუდიმენტული მოწყობილობები უკვე მიუღებელია. ცუდი განათების პირობებში „მაკაროვიდან“ ზუსტი სროლა შეუძლებელია. კარგი განათების პირობებშიც მიკროსკოპული „მუშკის“ დანახვა სწრაფი დამიზნებისას საკმაოდ რთულია, და კიდე უფრო რთული იქნება ამის გაკეთება მსროლელისთვის სუსტი მხედველობით. როდესაც იყენებთ ალტერნატიულ დამიზნების მეთოდებს (სილუეტით და ასე შემდეგ) სიტუაცია ცოტათი უმჯობესდება.

ჯამში მაკაროვი არ გამოირჩევა კარგი სროლისუნარიანობით, რის გამოც ტირის პირობებში ნელი სროლის რეჟიმში სიზუსტით ის ჩამოუვარდება ბევრ სხვა პისტოლეტს. თუმცა მას გააჩნია აბსოლუტურად ადეკვატური სიზუსტე თავდაცვითი პისტოლეტისთვის.

დღეს ყველაზე კომპაქტური პისტოლეტებიც კი აღიჭურვება ადეკვატური სამიზნე მოწყობილობებით.

 

 

ავტორის კუთვნილი „მაკაროვი“. სავარაუდოთ ამ პისტოლეტის ხელახალი ოქსიდირება საქართველოში მოხდა. ამის გამო რკინის თხელი ფენაც მოიხსნა.  ავტორი არ თვლის, რომ ეს არის მინუსი. ე.წ. „ბეველინგი“ ანუ უხეში კუთხეების „დამრგვალება“ იარაღის კომფორტული ტარებისთვის მიღებული წესია თავდაცვით იარაღში. ამ შემთხვევაში მას ეს უფასოდ ერგო. „მაკაროვს“ არც ერთი ბასრი კუთხე ან დეტალი არ დარჩა.


პროფესიონალურად შესრულებული ე.წ. „ბეველინგის“ ნიმუში.

დაფარვაზე რამის თქმა ზედმეტია. საბჭოთა „მაკაროვები“ დაცულია ოქსიდირებით, რომელიც კარგი ხარისხის არის, მაგრამ ის არ უძლებს საკმარისად კარგად ნესტის და ოფლის მავნე ზემოქმედებას, ის ასევე შედარებით მალე იცვითება. განსაკუთრებული რისკის ქვეშ არის ფოლადი ტარის ქვეშ და თუ იარაღით ხშირად ვარჯიშობთ ანუ ეს ადგილი ხელის ოფლის ზემოქმედებას ხშირად განიცდის, ჯობია რეგულარულად პისტოლეტს ტარი მოხსნათ და ეს ადგილი გაწმინდოთ.

როგორც უკვე ავღნიშნე, მაკაროვი თავისი კლასისითვის დიდი და მძიმე იარაღია. ის 730 გრამს იწონის ვაზნების გარეშე. ამდენს და ცოტათი უფრო ნაკლებს იწონიან კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტები ხოლო სუბკომპაქტურები კიდე უფრო ნაკლებს.  ფოლადის ასეთი რაოდენობის გამო “მაკაროვი” საკმაოდ გამძლეა. პრაქტიკულად შეუძლებელია ამ პისტოლეტის უნებლიე დაზიანება. რისკის ქვეშ არის მხოლოდ საბრძოლო ზამბარის წვერი. არასწორი აწყობის შემთხვევაში ის შეიძლება გატყდეს. მე არასდროს არ შემხვედრია მაკაროვი რაიმე მექანიკური დაზიანებით. ჩემი აზრით „მაკაროვის“ დიდი გაბარიტები და მასა განპირობებულია იმ ფაქტით, რომ საბჭოთა კავშირში იყო სერიოზული პრობლემები ხარისხიანი დენთის წარმოებაში, რის გამოც პარტიიდან პარტიამდე წნევები, რომელიც იქმნებოდა მასრაში გასროლის მომენტში აჭარბედნენ დასაშვებ ნორმებს. იარაღს უნდა ქონოდა საკმარისი გამძლეობა, რომ ასეთი რამეებისთვის გაეძლო, რის გამოც ის გახდა ასეთი მასიური. ცნობილია პრობლემები უცხოურ იარაღებთან, რომელთა ექსპლუატაცია ხდება რუსეთის ტირებში და როდესაც გამოიყენება მხოლოდ ადგილობრივი წარმოების ვაზნები. მათი რესურსი ხშირად ვერ აღწევს გარანტიით გათვალისწინებულ ნორმას, თუმცა საზღვარგარეთ მარავლჯერ გადაცილებული რესურსი არის ნორმა. ასევე ცნობილია პრობლემების შესახებ, რომლებიც წარმოიქმნება რუსეთის მიერ წარმოებული ტყვია-წამლის გამოყენებისას, რომლებსაც აქვთ მეტალის მასრები.  ეს მაგალითად იწვევს ექსტრაქტორების ნაადრევ ცვეთას. ამიტომაც შედარებით დაბალი ხარისხის ამუნიცია ჩემი აზრით ასევე არის იმის მიზეზი, რომ მაკაროვი გამოვიდა ასეთი მძიმე, მაგრამ ეს მხოლოდ ჩემი მოსაზრება არის. „მაკაროვის“ შემქმნელი ნიკოლაი მაკაროვი წერდა თავის მემუარებში, რომ პისტოლეტს უნდა გაეძლო 3000 გასროლას. დღევანდელი სტანდარტებით ეს უბრალოდ სასაცილოა. ცხადია რეალური რესურსი ალბათ უფრო მეტი იქნება. რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია კრიტიკული მნიშვნელობა აქვს დამაბრუნებელი ზამბარის დროულ შეცვლას. თუ ის “დაჯდება” მაშინ გასროლიდან გასროლამდე დატვირთვა პისტოლეტის კონსტრუქციაზე იზრდება და ის მალევე გამოდის მწყობრიდან. ყველაზე გავრცელებული დეფექტია, ბზარი საკეტში.

საერთოდ რატომ მოხდა თავიდანვე ასეთი ტაქტიკურ-ტექნიკური მოთხოვნების ფორმირება, რატომ მოხდა პრაქტიკულად სამოქალაქო პისტოლეტის კონცეფციის ადაპტირება სამხედრო დანიშნულებისთვის  ჩემთვის უცნობია. ერთ ერთი ვერსიით მიჩნეულ იქნა, რომ TT-ს პისტოლეტი ზედმეტად დიდი და მძიმე იყო ჯარისკაცისთვის და ოფიცრისთვის. რის გამო არჩეულ იქნა ასეთი მსუბუქი „წონითი“ კატეგორია. კონკურსის ფარგლებში ტესტირებისას შედარებისთვის გამოიყენებოდა სწორედაც რომ ანალოგიური კლასის პისტოლეტები, Walther PPK, Mauser HSc, Browning M22, Sauer 38h, Beretta M1934.

„მაკაროვის“ კალიბრს, რაც შეეხება, შეიძლება აღინიშნოს, რომ ხელმისაწვდომია 9X18 კალიბრის  მხოლოდ მთლიანად გარსით დაფარული მრგვალთავიანი ტყვიები, რაც რბილად, რომ ვთქვათ არ არის საუკეთესო არჩევანი. სამწუხაროდ საქართველოს ნაირ ქვეყანაში, სწორედ რომ მხოლოდ ასეთი ტიპის ამუნიცია არის ხელმისაწვდომი და დიდი არჩევანიც არ არის, უფრო სწორედ არჩევანი საერთოდ არ არის. სამაგიეროდ „მაკაროვი“ იქმნებოდა ასეთი ტიპის ტყვიის ირგვლივ და ამიტომაც ამ ტიპის ამუნიციით პისტოლეტი საიმედოდ იმუშავებს. მაგრამ კალიბრის შემცირებასთან ერთად იზრდება მოთხოვნა ზუსტი სროლის მიმართ, თუმცა როგორც ერთმა ავტორმა დაწერა ვერც ერთი პისტოლეტის კალიბრი ვერ მოახდენს არაზუსტი სროლის კომპენსირებას. ზოგადად 9X18 და მისი დასავლური ანალოგი .380 ACP წარმოადგენს დაბალ ზღვარს თავდაცვითი კალიბრის სიძლიერის მხრივ და ისიც ადეკვატური თავდაცვითი მუხტის პირობებში. მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიის გამოყენების შემთხვევამ და თანაც არც ისე კარგი სროლისუნარიანობას გადაყავს „მაკაროვი“ კატეგორიაში, რომელი არ შეიძლება იქნას რეკომენდირებული თავდაცვისთვის, მაგრამ ეს „იქ“, „იმათი“ სტანდარტებით. ჩვენ კი შეიძლება უბრალოდ სხვა არჩევანი არც გვქონდეს.  სულ არაფერს 9X18 ნამდვილად ჯობია.

თანამედროვე თავდაცვითი პისტოლეტი უნდა იყოს უსაფრთხო. ის უნდა იყოს ძალიან უსაფრთხო, აბსოლუტურად. „მაკაროვს“ გააჩნია მექანიკური მცველი, მაგრამ მას არ გააჩნია დამრტყმელის ავტომატური მცველი (დღეს აუცილებელი ელემენტი ნებისმიერ პისტოლეტზე). დამრტყმელი თავისუფლად მოძრაობს ვინაიდან მას არ აქვს ზამბარა. თეორიაში „რბილ“ ამაალებლიანი უცხოური ვაზნის სავაზნეში ყოფნის და საკმარისი სიმაღლიდან მყარ ზედაპირზე ვარდნის კომბინაციამ  შეიძლება გამოიწვიოს შემთხვევითი გასროლა მაგრამ მე ასეთი შემთხვევის შესახებ არ მსმენია.

და ბოლოს შედარებისთვის. შედარებით იაფი და ხელმისაწვდომი სუბ-კომპაქტური პისტოლეტი Steyr S9 “მაკაროვის” წინააღმეგ. პისტოლეტი უფრო სქელია ვიდრე მაკაროვი მაგრამ აქვს იდენტური გაბარიტების და სისქის ტარი, რომელიც იტევს 10 უფრო ძლიერ ვაზნას, ამ შემთხვევაში 9X19  კალიბრის. იარაღს გააჩნია ძალიან გამძლე დაფარვა Tennifer-ი, სამიზნე მოწყობილობები, იდეალური სწრაფი სროლისთვის და ბევრი სხვა რამ, რაც უნდა იყოს პრემიუმ კლასის თავდაცვით პისტოლეტში. ის ორჯერ ნაკლები ღირს ვიდრე მისი ანალოგები და სამჯერ უფრო მეტი ვიდრე “მაკაროვი”. დეტალების დამზადების დიდი სიზუსტის, ხარისხიანი ლულის, კარგი სასხლეტის და სრულყოფილი სამიზნე მოწყობილობების წყალობით ამ პატარა პისტოლეტის ეფექტური გამოყენება შესაძლებელია 0-დან 100 მეტრამდე მანძილებზე. არასდროს არ მქონია სურვილი “მაკაროვის” ასეთ მანძილზე „გაყვანა“, იმიტომ რომ ტიპიურ მანძილებზეც კი მაღალი რეზულტატის მიღწევისთვის „მაკაროვი“ მსროლელისგან ითხოვს კონცენტრაციის მაღალ დონეს.

დღეს მიუხედავად იმისა, რომ Walther PP/K-ს კლასის იარაღი აღარ სარგებლობს დიდი პოპულარობით, გამომდინარე იქიდან, რომ იგივე წონით კატეგორიაში შემოიჭრნენ პისტოლეტები გათვლილი უფრო სერიოზულ კალიბრებზე, მაინც .380 და კალსიკური ფორმების მქონე პისტოლეტები ჯერ კიდევე დიდხანს იქნებიან ჩვენთან. დღემდე საკამოდ ბევრი მწარმოებელი უშვებს ამ ტიპის პისტოლეტებს და ბუნებრივია ადგილი აქვს ამ კონცეფციის ევოლუციას. ქვედა სურათზე სწორედ, რომ ამ ევოლუციის შედეგია. არგენტინული პისტოლეტი  Bersa Thunder. კალიბრი არის .380ACP  რაც 9X18-ის ექვივალენტია. წონა შეადგენს 570 გრამს, ვაზნების გარეშე. იარაღს აქვს შესანიშნავი ერგონომიკა და სრულყოფილი სამიზნე მოწყობილობები. არც მჭიდის გამოცვლა არ არის პრობლემა ამ პისტოლეტში. როგორც თავდაცვითი იარაღი ის აშკარად უკეთესია ვიდრე “მაკაროვი”.

მე მიმაჩნია, რომ იარაღი, რომელიც არის საიმედო იმსახურებს პატივისცემას, შეიძლება ის არ გიყვარდეთ, როგორც მე არ მიყვარს მაგალითად კალაშნიკოვის სისტემის იარაღები მაგრამ მე მათ ასე ვთქვათ პატივს ვცემ, იმიტომ, რომ „კალაშასაც“ და „მაკაროვსაც“ აქვთ პირადი იარაღის მთავარი თვისება – საიმედოობა. საიმედოობის გათვალისწინებით “მაკაროვს” აქვს თავისი ნიშა. ის შედარებით კომპაქტური იარაღია, ის ძალიან საიმედოა და ძალიან იაფია. იაფი და საიმედო იარაღი საკამოდ იშვიათია. სწორედ ამის გამო არის მაკაროვი დასაფასებელი. სამწუხაროდ მეტი დადებითი მხარე მას დღევანდელი გადმოსახედიდან არ გააჩნია. საიმედოობა კი მიღწეულია იმის წყალობით, რომ შეიარაღებაში მიღებამდე „მაკაროვმა“ გაიარა ძალიან რთული ტესტირება, რომელიც იქნებოდა ჩათვლილი, როგორც ზედმეტი სამოქალაქო იარაღისთვის. ტესტირების მსვლელობის პერიოდში მის კონსტრუქციაში შედიოდა შესაბამისი ცვლილებები, რომ მიღწეულ ყოფილიყო შესაბამისი საიმედოობის მაჩვენებლები. ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ არც ერთი პისტოლეტი, რომელიც მონაწილეობდა კონკურსში „მაკაროვის“ ჩათვლით ვერ დააკმაყოფილა ბოლომდე თავიდან წაყენებული რიგი მოთხოვნები, რომლებიც ეხებოდა მასას და გაბარიტებს და ასევე სიზუსტეს. მაკაროვი უბრალოდ აღმოჩნდა საუკეთესო და გამოცხადდა გამარჯვებულად. არის მაკაროვი კარგი პისტოლეტი? დიახ არის. არის ის საუკეთესო? არა. საუკეთესო თუნდაც თავის კლასში? არა.

 

 

რას ვესროლოთ?

November 12th, 2012

 

უამრავი სტატია იწერება იმაზე თუ რა ისროლო, საიდან ისროლო და როგორ ისროლო, მაგრამ გაგიჭირდებათ იპოვოთ სტატია იმაზე თუ რას ესროლოთ. ანუ როგორ სამიზნეს. მორიგი სტატია, რომელსაც მე ვამზადებდი ეხებოდა ისევ პისტოლეტს, ისევ ავსტრიულ გლოკს. სტატია პრაქტიკულად დასრულებული იყო როდესაც მე გამახსენდა, რომ დიდიხანი მინდოდა ბლოგის მეშვეობით გამეზიარებინა ჩემი მოსაზრებები და გამოცდილება სხვა და სხვა სამიზნეების ტიპებთან „მუშაობისას“, ისევე, როგორც დამეწერა სხვა და სხვა სამიზნეების ტიპების მოკლე მიმოხილვა.  განვმარტავ მხოლოდ, რომ საუბარი წავა სამიზნეებზე, რომლებიც გამოსადეგია თავდაცვითი იარაღიდან სროლაში ვარჯიშისთვის და ამ მოთხოვნიდან გამომდინარე მოხდება მათი ანალიზი.

საქართველოს პირობებში სადაც არ არსებობს შაშხანისთვის განკუთვნილი სასროლეთები, ჩემ შემთხვევაში საუკეთესოდ მუშაობს ასეთი მუყაოს ყუთები. მისი დადგმა შესაძლებელია ყველგან. თუ მის შიგნით ძირში მოათავსებთ ქვებს (უმჯობესია მიწა) ის საკმარისად მდგრადია და ქარი მას ვერ წააქცევს. მის ზედაპირზე ადვილად მაგრდება  ქაღალდის ნებისმიერი სამიზნე. ასეთი სამიზნის მინუსია, რომ ის შედარებით დაბლა დგას და ეს ყოველთვის შეიძლება არ იყოს მოსახერხებელი. იარაღი არის მოსინ-ნაგანის სისტემის შაშხანა ATI-ს კონდახში, ხოლო სროლის მანძილი შეადგენდა 100 მეტრს.

ყველაზე გავრცელებული ტიპის სამიზნეებია, ერთ განზომილებიანი და დამზადებული როგორც წესი ქაღალდისგან. მათი პოპულარობის მიზეზი არის დამზადების სიმარტივე და დაბალი ფასი. გარდა ამისა ბრტყელ სიბრტყეზე შეიძლება აისახოს ნებისმიერი გამოსახულება და ტაქტიკური სცენარი (მაგალითად მძევალს ამოფარებული დამნაშავე და ა.შ.). თუ გაქვთ სახლში პრინტერი ასეთი სამიზნის დამზადება თქვენც შეგიძლიათ.  ასეთი სამიზნეები, პირობით ჯგუფებად რომ დავყოთ გამოდის, რომ არსებობს შემდეგი ერთ განზომილებიანი სამიზნეების ტიპები:

shoot-n-сee-ს წარმოებული მრგვალი ერთ განზომილებიანი სამიზნე. ღია ფერის ქვედა ფენა დაფარულია შავი საღებავით, რომელიც ჩამოიფშვნება მორტყმის ადგილას რის გამოც ნასროლის დანახვა შესაძლებელია უფრო დიდი მანძილიდან. მათი ფასი შედარებით მაღალია ხოლო პრაქტიკაში ის რამე უპირატესობას არ იძლევა. სამიზნეს მოყვება მისაწპებელი ნაჭრები, რის გამოც მისი “სიცოცხლის ციკლი”  ცოტათი იზრდება

„გრფიკული სამიზნეები“ ანუ პოსტერები ზედ აღბეჭდილი სამიზნეების გამოსახულებებით უკეთესია ვიდრე მრგვალი სპორტული სამიზნეები თუმცა მათაც გააჩნიათ ბევრი ნაკლოვანებები. არსებობს სამიზნეები საკმაოდ პირობითი გრაფიკული ნახატები მინიმალური დეტალიზაციით და  არსებობს  უფრო დეტალიზირებული სამიზნის გამოსახულებებით ხანდახან პრაქტიკულად ფოტო სურათებით სადაც მოდელები ახდენენ ტაქტიკური სიტუაციის იმიტაციას.  ასეთი სამიზნეები ძალიან პოპულარულია ისევ და ისევ დამზადების სიმარტივის და ფასის გამო. ასევე ასეთი ტიპის სამიზნე შეიძლება განსხვავებულ სამიზნეებს ასახავდეს. არაბ ტერორისტს, მოწინააღმდეგეს ჯარისკაცს, მძევალს ამოფარებულ დამნაშავეს და ასე შემდეგ. ნაკლოვანებებს რაც შეეხება, ერთ განზომილებიან ნახატი სურათი აღთქმის თვალსაზრისით ისეთივე რეალისტურია, როგორც მულტფილმი. ანუ კი ხვდებით რას ხედავთ მაგრამ არ აღიქვამთ ნანახ სურათს, როგორც რეალურ გამოსახულებას. ამ მხრივ ცოტათი უკეთესი ფოტო სამიზნეებია, თუმცა ნახატი სამიზნეების არჩევანი გაცილებით უფრო მდიდარია. პრინციპში ამ ტიპის სამიზნეები, როგორც უკვე აღვნიშნე დღეს არის ყველაზე გავრცელებული.

პოპულარული ერთ განზომილებიანისილუეტები“. მარცხნიდან მარჯვნივ: B27 (აშშ) - მრავალი წელი იყო სტანდარტული სავარჯიშო სამიზნე აშშ-ის პოლიციურ სამსახურებში. სამინზე ნომერი 4 (სსრკ-რუსეთი), როგორც B27 ასევე სტანდარტული ტიპის სამიზნე ჯარისთვის და მილიციისთვის. პრაქტიკული სროლის კონფედერაციის სტანდარტული სამიზნე გამოიყენება ამ ორგანიზაციის მიერ ორგანიზებულ სპორტულ ღონისძიებებში და შესაბამისად ძალიან გავრცელებულია.

 

რკინის სამიზნეები ბოლო წლებში ასევე ძალიან პოპულარული გახდა. ასეთი სამიზნეები არიან ორი ძირითადი ტიპის – ე.წ. „გონგები“ და „პოპერები“. მათი გეომეტრიული ზომები განსხვავდება ხოლო მორტყმის იდენტიფიცირება ხდება პირველის შემთხვევაში ხმით, მეორეს შემთხვევაში ხმით და მათი დაცემით, მესამე შემთხვევაში სამიზნე იღებება და მორტყმა უბრალოდ აცლის საღებავს და ხდება გასაგები სად მოხვდა ტყვია სამიზნის განახლება ხდება უბრალოდ საღებავის ახალი ფენის გადასმით.  პირველ შემთხვევაში (გონგი) სამიზნე უფრო „ადვილია“, იმიტომ რომ რა ნაწილშიც არ უნდა მოარტყათ, ხმას მაინც გაიგებთ და ესეიგი სამიზნე დაზიანებული. მეორე შემთხვევა უფრო რთულია, იმიტომ რომ პოპერი ვარდება თუ ტყვია მას მოხვდება კარგად (ამისთვის საჭიროა „პოპერის“ სადგარის შესაბამისი რეგულირება). მესამე პრაქტიკულად უბრალო რკინის ფილები მყარად დამაგრებული გამოიყენება როგორც წესი სპორტსმენების მიერ. ასვრით სამიზნეს, ეგრევე ღებულობთ „გამოხმაურებას“, ისმის ხმა და ტყვიის მორტყმის ადგილიც ეტყობა, შემდეგ უბრალოდ აეროზოლით უბრალოდ მიასხავთ საღებავს და აგრძელებთ სროლას. სამიზნის განახლებაზე იხარჯება მინიმალური დრო, ესეიგი მეტი დრო რჩება სროლისთვის. უბრალოდ ჩემი აზრით „პოპერები“ და „გონგები“ ყოველთვის უნდა იღებებოდეს საღებავით და ყოველთვის უნდა ხდებოდეს სროლის რეზულტატების კონტროლი. მორტყმის ხმა ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ სამიზნეს თქვენ „კარგად“ მოარტყით.

 

„სკრინშოტზე“ ჩანს რკინის მყარად დამაგრებული სილუეტი, რომელსაც მკაფიოდ ეტყობა ტყვიის ორი მორტყმის ადგილი. მომენტალური გამოხმაურება მორტყმის ხმით და ადვილად ხილვადი მორტყმის ადგილი, რამდენიმე მოძრაობა აეროზოლიანი საღებავის ქილით და სამიზნე კვლავ განახლებულია.

 

„გონგების“ და „პოპერების“ ნაკლოვანება არის ის რომ არსებობს რიკოშეტის ან ტყვიის ნამსხვრევით დაზიანების საფრთხე (თუ დგეხართ სამიზნესთან საკმარისად ახლოს). უსაფრთხოების მოსაზრებებიდან გამომდინარე ასეთ სამიზნეებს ტყვია უნდა ხვდებოდეს რაც შეიძლება სწორი კუთხით, რომ გამოირიცხოს რიკოშეტი. თავისთავად ცხადია გამოყენებულ უნდა იქნას ტყვიები რბილი გულებით.  ზოგადად ამ ტიპის სამიზნეები გამოიყენება ღია სასროლეთებში.

 

ტიპიური პოპერი და გონგი ხოლო მარჯვნივ არისმოსიარულესამიზნე. ტყვიის მორტყმა აიძულებს მას გადაადგილდეს მიწაზე რაც დამატებით სირთულეებს უქმნის მსროლელს და იძულებს მას შეიტანოს შესწორებები დამიზნებაში.

მიუხედავად იმისა, რომ ქაღალდის ერთ განზომილებიანი სამიზნეები და მათ შემდეგ „პოპერები“ და „გონგები“ ყველაზე გავრცელებული ტიპის სამიზნეებია, რომელსაც წვრთნისას იყენებენ ამავე დროს მათ გააჩნიათ მნიშვნელოვანი და შეიძლება ითქვას კრიტიკული ნაკლი. ასეთი სამიზნეები არის ერთ განზომილებიანი. ისინი მუშაობენ თუ თქვენ დგეხართ უშუალოდ მათ პირდაპირ. პრაქტიკულად რომ აგიხსნათ რაში მდგომარეობს ნაკლი გთავაზობთ ასეთ ექსპერიმენტს: დადექით სამიზნის წინ, შემდეგ გადადგით 10 ნაბიჯი მარცხნივ ან მარჯვნივ და ის რაც სამიზნეში პირდაპირ კუთხით სროლისას  არის მასის ცენტრი ავტომატურად ხდება სამიზნის პერიფერიული ნაწილი თუ გადაინაცვლებთ მარჯვნივ ან მარცხნივ. სწორედ ეს არის ყველაზე მთავარი ნაკლოვანება ასეთი სამიზნეების და აქიდან მივდივართ ლოგიკურ დასკვნამდე, ერთ განზომილებიანი სამიზნე არ შეიძლება იყოს ერთადერთი სამიზნეს ტიპი, რომელსაც თქვენ ესვრით. ხოლო აღნიშნული ფაქტორის არ გათვალისწინებამ შეიძლება გამოიმუშავოს სროლის წარმოების არასწორი უნარ ჩვევები რასაც შეიძლება ცუდი შედეგები მოყვეს. ისევ ჯიმ სირილოს და მის მიერ დაწერილ წიგნს, რომ დაუბრუნდეთ იქ არის აღწერილი ზუსტად ასეთი სიტუაცია.  ორი მეწყვილე იჯდა ჩასაფრებაში და ელოდება შეიარაღებულ მძარცველს. მისი გამოჩენისთანავე მათ ცეცხლი გაუხსნეს მას და ის ეგრევე დაბლა დაეცა. მიუხედავად ამისა ისს ცდილობდა მიწვდომოდა მიწაზე დავარდნილ იარაღს. ბუნებრივია პოლიციელები აგრძელებდნენ სროლას მაგრამ დამნაშავე არ ნებდებოდა. ამ მომენტში ჯიმის მეწყვილე მიხვდა რომ მისი ნასროლი ტყვიები (ის უმიზნებდა იქ სადაც ასწავლიდნენ, მკერდში)  ცერად ხვდებოდა მიწაზე დავარდნილ დამნაშავეს და ტყვიები  უბრალოდ ხვდებოდნენ ბეჭებს და ვერ აღწევდნენ სხეულის შიგნით. მხოლოდ მას მერე რაც მან დაუმიზნა დამნაშავეს ქამრის ცოტა ზევით და განახორციელა რამდენიმე გასროლა დამნაშავემ შეწყვიტა მოქმედებები. სულ გასროლილ იქნა 27 ვაზნა რაც ასეთი ტიპის დაპირისპირებისთვის იყო ძალიან ბევრი.

ყოველთვის უნდა ეცადოთ გაართულოთ სროლის პირობები. ეს მუყაოს საშუალოზე პატარა სილუეტი პრაქტიკულად ერთი ფერის არის ფონთან, რაც ართულებს დამზინებას მაგრამ მიუხედავად ამისა მას მოხვდა ორი კარგად დამიზნებული სლაგი Mossberg 590-დან.

მატერიალური სამიზნეები. საზამთროები, კვახი, კოკა-კოლას ქილები, თოფის მასრები და ა.შ. ბევრი აღითქვავს მათ როგორც სამიზნეებს არასერიოზული გასართობი სროლისთვის, მაგრამ მე ასე არ ვთვლი. ყველა ეს „მატერიალური“ სამიზნე როგორც წესი არის პატარა ზომის, სამ განზომილებიანი და არც ისე კონტრასტული. ასეთ სამიზნეს აქვს ერთი მნიშვნელოვანი თვისება, რომელიც შეიძლება იყოს ძალიან სასარგებლო ახალბედა მსროლელისთვის. თუ ასეთ სამიზნეს ააცილეთ არანაირი ამის მტკიცებულება ან კვალი არ დარჩება. მსროლელი ივიწყებს აცილებას და არაფერი მას ამის შესახებ არ ახსენებს. შესაბამისად არც ფსიქოლოგიურ დისკომფორტს არ უქმნის. სამიზნე დგას, გამზადებული ახალი ცდისთვის. ეს ქმნის სროლისს კომფორტულ პირობებს ვინაიდან არავინ არ ხედვას ახალბედას აცილებას და მას შესაბამისად  არ უჩნდება სირცხვილის ან დანაშაულის გრძნობა. ის არ კომპლექსდება, ხოლო განადგურებული სამიზნე ანიჭებს მას ცოტა მეტ თვითდაჯერებულობას და უბიძგებს გააგრძელოს სროლა მანამ სანამ ის უფრო ხშირად მოარტყავს ვიდრე ააცილებს.  ამ მეთოდის შემდგომი  გამოყენება მაინც და მაინც არ არის სასარგებლო ვინაიდან მსროლელს უნდა ყოველთვის ახსოვდეს, რომ ის აგებს პასუხს ყოველ მის გასროლილ ტყვიაზე და ჩვენ აქ შეგახსენებთ ვსაუბრობთ თავდაცვით სროლაზე მჭიდრო დასახლებულ ადგილებში და არა ცეცხლზე მოწინააღმდეგის სავარაუდო ადგილმდებარეობის მიმართულებით საშტატო, ავტომატური იარაღიდან. დავამატებ მხოლოდ იმას, რომ მატერიალური სამიზნეების გამოყენების შემდეგ უბრალოდ არ უნდა დაგავიწყდეთ აკრიფოთ მათი ნარჩენები. ამ მიზეზის გამო მე მატერიალური სამიზნის როლში შუშის ნაკეთობების გამოყენების წინააღმდეგი ვარ.

კეგლები ხშირად გამოიყენება, როგორც სამიზნე და არსებობს სპორტული სროლის მინიმუმ ერთი სახეობა სადაც სამიზნის როლში მხოლოდ ეს სპორტული ინვენტარი გამოიყენება. კეგლი ზომით და პროფილით წააგავს გულის, ხერხემლის თავის ქალის ფუძის და ტვინის ცენტრალურ ნაწილს, და ყველა ეს ნაწილი არის ყველაზე სასურველი მორტყმის ადგილი.

 

ჩემი აზრით უნარი სხვა და სხვა მანძილებიდან  მოარტყათ პატარა სამიზნეს  არის ძალიან მნიშვნელოვანი. სამიზნე ყოველთვის არ იდგება თქვენს პირისპირ და სრულ სიმაღლეში. თუ ბოროტმოქმედი იმალება, ცდილობს რამეს ამოეფაროს საჭირო იქნება იმ ნაწილში მორტყმა, რომელიც თქვენთვის იმ მომენტში ხილვადია. კედელს ამოფარებული სამიზნის ფეხის წვერი თუ გამოშვერილი იარაღი, თქვენ უნდა გქონდეთ საშუალება მოარტყათ ასეთ სამიზნესაც. ამისთვის კარგად უნდა იცოდეთ თქვენი იარაღი, როგორ ისვრის ის და როგორ იცვლება მორტყმის ადგილი სხვა და სხვა მანძილზე. ამ მიზნის მისაღწევად გამოდგება პატარა სამიზნეები, როგორც ნახატი ასევე რკინის ან მატერიალური.

„aim small, miss small“. სიმართლე გითხრათ მე არ ვარ ბოლომდე დარწმუნებული რა დგას ამ „კონცეფციის“ უკან მაგრამ ეს იდეა პირველად გაჟღერდა ამერიკულ მხატვრულ ფილმში „პატრიოტი“. ლეგენდის თანახმად მელ გიბსონმა, რომელიც ამ ფილმში მთავარ როლს ასრულებდა ეს ფრაზა მოისმინა ერთ ერთი ექსპერტისგან, რომელიც მუშაობდა კონსულტანტად აღნიშნული ფილმის გადაღებებზე. ფრაზა მას ისე მოეწონა, რომ მან ის გამოიყენა სცენაში, სადაც ის ასწავლიდა სროლას მოხალისეებს.  აღნიშნული მეთოდის თანახმად თუ თქვენ უმიზნებთ მთლიანად მოწინააღმდეგის ჯარისკაცს თქვენ შეიძლება მას ააცილოთ, მაგრამ თუ თქვენ უმიზნებთ, მაგალითად ჯარისკაცის ეკიპირების რომელიმე ნაწილს, ქამარს მაგაალითად, შეიძლება ააცილოთ ქამარს მაგრამ მაინც მოარტყავთ ჯარისკაცს. გთავაზობთ თავად შეამოწმოთ აღნიშნული მეთოდის სისწორე, ხოლო თუ მე ეს თავად გადავამოწმე, შედეგების შესახებ აუცილებლად დავწერ.

თოფის გასროლილი მასრა არის ძალიან მცირე ზომის და მომთხოვნი სამიზნე, შეამოწმეთ შეგიძლიათ თუ არა სტაბილურად მოარტყათ მას 10-15 მეტრის მანძილზე. იარაღი სურათზე არის მცირეკალიბრიანი Taurus 96 Target Scout. ასეთი იარაღით ამ ვარჯიშის შესრულება ცოტა ადვილია, 9მმ-ნი პისტოლეტით ცოტა უფრო ძნელი.

 

და ბოლოსთვის შემოვიტოვე ყველაზე საუკეთესო სამიზნეები, სამგანზომილებიანი მანეკენები. გამომდინარე იქიდან, რომ ასეთი სამიზნეები სამგანზომილებიანია, იხსნება ძირითადი ტაქტიკური შეზღუდვა დაკავშირებული ყველა წინად აღწერილ სამიზნესთან. ძნელია წარმოიდგინოთ სტატიკური სამიზნე, რომელიც უფრო მეტად წააგავს ადამიანს ვიდრე მანეკენი ჩაცმული რეალურ ტანსაცმელში. მართალია ასეთ სამიზნეებს აქვთ რამდენიმე მნიშვნელოვანი მინუსი, მისი კუსტარულად დამზადება შეუძლებელია, სამიზნე ღირს ძვირი, ხოლო მისი ექსპლუატაციის ვადა საკმაოდ მცირეა, მაგრამ ის რჩება ყველაზე კარგ თუ არა იდეალურ სამიზნედ.  ასეთი მანეკენების სიძვირე განაპირობებს იმ ფაქტს, რომ მხოლოდ „მდიდარი“ უწყებები იყენებენ მათ.

პრაქტიკულად ყველა აღნიშნული სამიზნის ტიპი შეიძლება გახდეს მოძრავი რაც მეტ რეალიზმს უზრუნველყოფს. არსებობენ ე.წ. სვინგერები ანუ სამიზნე რომელიც მოძრაობს ინერციით წინ და უკან, არსებობს კარუსელები, ბრუნავდი სამიზნეები. თუ გნებავთ მეტი დინამიკა აქ ყველაფერი შეზღუდულია იმ საშუალებებით რაც ხელთ გაქვთ და რამდენად ცოცხალი ფანტაზია გაგაჩნიათ.

დაჯგუფებული სამიზნეები, მხოლოდ სამიზნე შავ ქუდში არის „ცუდი ბიჭი“. ამაზე მეტი რეალიზმის უზრუნველყოფა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ილუსტრაცია აღებულია ლუის ავერბუკის წიგნიდან Hit or myth.

ცნობილ ინსტრუქტორს, სამხრეთ აფრიკელი ლუის ავერბუკს აღწერილი აქვს თავის წიგნში მოძრავი სამგანზომილებიანი სამიზნე კომპლექსი, რომელიც შედგება თავად სამიზნესგან (ის შეიძლება ერთ განზომილებიანიც იყოს) და შასისგან (ხის ჩარჩო ოთხი პატარა ბორბლით), რომელზეც ეს სამიზნე დამაგრებულია ზამბარის მეშვეობით. მოძრაობისას ასეთი სამიზნე ირხევა და სვინგერისგან განსხვავებით ეს მოძრაობები ქაოტურია რაც საგრძნობლად ართულებს მასზე სროლას.

მოძრავი სამგანზომილებიანი სამიზნე. ილუსტრაცია წიგნიდან Hit or myth.

არსებობენ სამიზნეები ან სასროლეთები, რომელიც უზრუნველყოფენ სამიზნის გადაადგილებას ელექტროძრავების მეშვეობით. არსებობს ხერხები უზრუნველეყოთ სამიზნის მექანიკური გადაადგილება ტროსების საშუალებით.  ერთ ერთ გადაცემაში, რომელიც ეძღვნებოდა ლოს ანჯელესის პოლიციური სპეცრაზმის სნაიპერების მომზადებას მე ვნახე ალბათ ყველაზე იდეალური სამიზნე კომპლექსი. ეს იყო სამგანზომილებიანი მანეკენი, რომელიც დაყენებული იყო ზამბარით აღჭურვილ ღერძზე, რითიც მიიღწეოდა მისი ქაოტური მოძრაობა, ხოლო გადაადგილებას უზრუნველყოფდა დისტანციურად რადიო მართვადი შასი ელექტრო ძრავით, (რომელიც წინა ცხოვრებაში იყო დისტანციურად მართვადი მანქანის მოდელი) რომელზეც ეს კომპლექსი დაყენებული იყო.  მე შევეცადე მეპოვნა ეს გადაცემა ინტერნეტში ან რამე სურათი ამ კომპლექსის მაგრამ ეს ვერ მოვახერხე. ჩემი აზრით ეს არის ყველაზე სრულყოფილი სამიზნე, რომლის შესახებ მე ოდესმე მსმენია. იმპროვიზაციის კარგი  მაგალითი მე ვნახე ერთ-ერთ გადაცემაში, სადაც აღწერილი იყო ისრაელის არმიის სნაიპერების მომზადება. სამიზნეს წარმოადგენდა ფერადი ბუშტები, რომელსაც აგორებდნენ გორაკიდან და სანამ ისინი დაბლა მიგორავდნენ სნაიპერები მათ ესროდნენ. მოკლედ იმის თქმა მინდა, რომ თუ გესმით რა უნარჩვევების გამომუშავება გსურთ და რისთვის ამზადებთ მსროლელებს, შესაძლებელია შედარებით მინიმალური დანახარჯებით მიიღოთ სრულყოფილი სამიზნეები და ააგოთ ადეკვატური საცეცხლე მომზადების კურსი.

აღნიშნული სამიზნეები წარმოადგნენ სამგანზომილებიანი სამიზნის იაფ/გამარტივებულ ვარიანტს.


შესაძლებელია ერთგანზომილებიანი სამიზნე გახდეს სამგანზომილებიანი. სუერათი გადაღეულია ლუის ავერბუკის სასწავლო ცენტრში სადაც დიდი ყურადღება ენიჭება სროლის მიმართულებებს და ტრაექტორიებს.

სტატიის ბოლოს მინდა ვახსენო ასევე ისეთი რამ, რაც უბრალო ადამიანებისთვის არის (ჩვენ შემთხვევაში) მიუწვდომელი. ლაპარაკი მაქვს ინტერაქტიულ ტირებზე. სადაც გამოიყენება სპეციალურად მოდიფიცირებული იარაღები და ძლიერი კომპიუტერები, რომლებიც ქმნიან რეალური სიტუაციის იმიტაციას, როგორც რეალური ვიდეოკლიპების ასევე კომპიუტერული გრაფიკის მეშვეობით. ასეთი კომპლექსები შეიძლება წარმოადგენდნენ შედარებით მარტივ პორტაბელურ დანადგარებს ასევე ძალიან რთულ და ძვირადღირებულ სტაციონარულ კომპლექსებს. არსებობს სისტემები, რომლებიც მონტაჟდება ტირში, გამოსახულება პროეცირდება ეკრანზე ხოლო სროლა საბრძოლო ამუნიციის გამოყენებით მიმდინარეობს. ზოგ სისტემას აქვს ასევე ფუნქცია, რომელიც მაგალითად იძლევა ინფორმაციას მსროლელის მიერ სასხლეტის დამუშავებაზე გასროლამდე და გასროლის შემდეგ, რაც შეიძლება ძლიერი ინსტრუმენტი გახდეს მაღალი დონის მსროლელის მომზადებისთვის. მე გამაჩნია გარკვეული გამოცდილება ასეთ სისტემებთან მუშაობის მათ შორის საკმაოდ რთულ და დახვეწილ კომპლექსთან. ჩემი აზრით ასეთი სისტემები შეიძლება იყოს შესანიშნავი სასწავლო სისტემა, მაგგრამ რომელიც ნამდვილად ვერ გამორიცხავს რეალური იარაღიდან სროლას, თუმცა შეიძლება იყოს დამატებითი სასწავლო საშუალება, რომელიც მაგალითად უზრუნველყოფს უსაფრთხო გარემოში ძირითადი საბაზისო ცოდნის გადაცემას ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების შესახებ და შემდგომ უზრუნველყოფს ვთქვათ გარკვეული ტაქტიკური სიტუაციების იმიტაციას. თან ეს მოხდება ამუნიციის და იარაღის რესურსის დაზოგვით.  ამართლებენ თუ არა ასეთი კომპლექსები მაღალ ფასს? მე არ ვიცი. არ ვარ დარწმუნებული. გააჩნია გარემოებებს, რომელიც არსებობენ და მოთხოვნილებებს, რომლებიც უნდა დაკმაყოფილდეს. ჩემი აზრით მსხვილ სასწავლო ცენტრებში სადაც რამდენიმე სტრუქტურის პერსონალი მზადდება ასეთი კომპლექსი ნამდვილად არ იქნება ზედმეტი. მასში შეიძლება „გატარდეს“ ხანმოკლე პერიოდში უამრავი „სტუდენტი“ ხოლო სამიზნეების განახლება ხდება უბრალოდ ღილაკის დაჭერით რაც უზრუნველყოფს ასეთი სასროლეთის მუდმივ მზადყოფნას ვარჯიშის ჩატარებისთვის. თავისთავად ცხადია იარაღის ტიპი, რომელიც გამოიყენება ასეთ კომპლექსებში უნდა იყოს იგივე მოდელის რა იარაღსაც ატარებენ „სტუდენტები“ რეალურ ცხოვრებაში. სამწუხაროდ ჩვენ შემთხვევაში ეს თითქოს და უმარტივესი და გასაგები პირობა რატომღაც დაცული არ იყო. ჩემი  გარკვეული სიფრთხილეა საჭირო სწავლების ხანგრძლივობის და ინტენსიურობის გათვლისას. გარკვეული დროის მერე ეს ყველაფერი ხდება ვიდეო-თამაში და მსროლელი კარგავს კონცენტრაციას, მას ავიწყდება რას სწავლობს და ის იწყებს „თამაშს“.

საბოლოო ჯამში ცუდი ვარჯიში უკეთესია ვიდრე საერთოდ არანაირი ვარჯიში. იმისთვის, რომ მოაწყოთ რეალისტური სასროლეთი არ არის ყოველთვის საჭირო ძვირად ღირებული ტექნიკა და აღჭურვილობა. თუ არის სურვილი, ხოლო ის მიზნები, რომელიც მიღწეულ უნდა იქნას გასაგებია, შედეგების მიღებაც შესაძლებელი ხდება ნებისმიერ პირობებში ძალიან შეზღუდული რესურსებითაც.

პს

აღნიშნული ტიპის სამიზნე არის ავტორის იდეა. პირობითად მას ქვია Ghost Target. ასეთი სამიზნის ძირითადი იდეა არის არა კონტრასტული სამიზნის შექმნა, რომლის ფორმები იქნება ბუნდოვანი და არა მკვეთრი, რაც იმიტაციას უკეთებს ცუდ ხილვადობას ან მხედველობის დეგრადაციას სტრესის პირობებში. შესაძლებელია მხოლოდ ასეთი „აჩრდილის“ გამოყენება, შესაძლებელია იგივე ფორმის აჩრდილის გადაფარება უფრო მკვეთრ ნახატ სამიზნეზე და შემდგომ სროლის რეზულტატების კონტროლი. შესაძლებელია სხვა და სხვა აჩრდილის „დახატვა“ ხოლო მის უკან აისახოს უფრო მკვეთრი სამიზნის სურათი სასიცოცხლო ორგანოების  მითითებით. სროლის შემდეგ შესაძლებელია ამის მეშვეობით ზუსტად დადგენა რა ტიპის დაზიანებებს მიიღებს სამიზნე.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Taurus 96 – ლეგენდარული რევოლვერის ხელმისაწვდომი მემკვიდრე

October 29th, 2012

წლების განმავლობაში მე გარკვეული სიმპათიები გამიჩნდა რევოლვერების მიმართ. რაც უფრო მეტს ვიგებ მე ამ ტიპის იარაღზე მით უფრო მეტად მომწონს ის. ფაქტია, რომ დამწყებისთვის რევოლვერი მოხმარებაში უფრო ადვილია ვიდრე პისტოლეტი, მაგრამ იმისთვის, რომ გამოიყენოთ მისი შესაძლებლობების მეტი ნაწილი უნდა მართლაც სერიოზულად მომზადებული მსროლელი იყოთ. სამწუხაროდ ჩვენ ქვეყანაში რევოლვერების არჩევანი არის ძალიან მწირი. მეტ ნაკლებად ხშირად გვხვდება მხოლოდ ბრაზილიური Taurus-ის და Rossi-ს რევოლვერები. მიუხედავათ იმისა, რომ ტაურუსი  მსოფლიოში ყველაზე დიდი სამოქალაქო იარაღის ბაზარზე – აშშ-ში, ყიდის უფრო მეტ რევოლვერს ვიდრე Smith&Wesson ან Ruger-ი, მე მაინც და მაინც არ ვარ დიდი აზრის ამ ორი კომპანიის რევოლვერებზე და ზოგადად ვთვლი, რომ მაგალითად ტაურუსის პისტოლეტები ბევრად უფრო უკეთესი იარაღებია ვიდრე იგივე კომპანიის რევოლვერები. მაგრამ ისიც უნდა ავღნიშნო, რომ ბოლო წლების განმავლობაში ტაურუსის პროდუქციის ხარისხი მნიშვნელოვნად გაიზარდა, ხოლო კომპანია საკმაოდ აგრესიულად სთავაზობს მომხმარებლებს ნაირ-ნაირ რევოლვერებს და საკმაოდ გაბედულ ნაბიჯებსაც დგავს მათი დიზაინის დახვეწისას. არჩევანი მკითხველისთვის მომინდია, მაგრამ მიუხედავად ჩემი დიდი სურვილისა ვიქონიო მსხვილ-კალიბრიანი რევოლვერი მე ტაურუსს ალბათ ჯერ არ შევიძენ. მიუხედავად იმისა, რომ მათ აქვთ შედარებით ხელმისაწვდომი ფასი, მიუხედავად იმისა, რომ რევოლვერი, რომელიც მე განსაკუთრებით მომწონს ეხლაც დევს ერთ ერთი მაღაზიის დახლზე.  ეს არის მსხვილ  ჩარჩოიანი რევოლვერი 4 დუიმიანი ლულით, კალიბრით .357 მაგნუმი. მსხვილი ჩარჩოს დიდი მასა დაახშობს უკუცემას ხოლო რეგულირებადი სამიზნე შესაძლებელს გახდის ზუსტ სროლას .357 მაგნუმის ეფექტური მოქმედების მანძილების მთელ დიაპაზონში. სხვა დროს მე არც დავფიქრდებოდი ისე შევიძენდი მაგ რევოლვერს მაგრამ დღეს მიწევს მეტი სიფრთხილის გამოჩენა.  ეს რევოლვერი (მოდელი 66) ღირს 1900 ლარი, რაც ჩვენი რეალობიდან გამომდინარე არც ისე ბევრია. მიუხედავად იმისა, რომ მე გადავწყვიტე ცოტახანი დამეცადა, როდესაც მომეცა საშუალება შემეძინა სხვა ტაურუსის რევოლვერი მე უკვე ცდუნებას ვერ გაუძელი და აგიხსნით რატომ. ამ სტატიაში მინდა შემოგთავაზოთ .22 კალიბრის ტაურუსის რევოლვერის მიმოხილვა. ამ რევოლვერის ფასის, გარეგნობის და კონფიგურაციის ერთობლიობამ მე სხვა გზა არ დამიტოვა. ჩვენ ტესტირებისთვის და შესწავლისთვის ხელთ გვაქვს .22lr კალიბრის ტაურუსი მოდელი 96. მსხვილი და მძიმე რევოლვერი, ეფექტური 6 დუიმიანი სქელი ლულით და 6 ვაზნიანი დოლურათი.

პირველი რასაც ეგრევე მიაქცევთ ყურადღებას არის რევოლვერის გაბარიტები და წონა, რომელიც არანაირად არ შეესაბამება მცირე კალიბრს და მხოლოდ 6 ვაზნიან დოლურას. დღეს 96- ტაურუსის წონის მესამედის მქონე რევოლვერები გათვლილია ძლიერ .357 მაგნუმზე.

პირველად, როდესაც მე ის ხელში ავიღე ვიფიქრე, რომ ეს ალბათ რაღაც ბრაზილიურ იუმორის შედეგია. „გეკოს“ რევოლვერი და იწონის, როგორც მსხვილკალიბრიანი „მაგნუმი“! ამასთანავე შეუძლებელი იყო გულგრილი დარჩენილიყავი მისი სილამაზის მიმართ. სურათები, რომელიც განცხადებაში იყო თანდართული უბრალოდ არ გადმოსცემდნენ ამ რევოლვერის სილამაზეს. ეხლა უკვე აღარ მიკვირდა რატომ გაუჭირდა ასე მის პატრონს ამ რევოლვერის გასხვისება. 96-ე ტაურუსს გააჩნია ძალიან ლამაზი და ჰარმონიული ფორმები, დაფარვა არის შესანიშნავი ხარსხის, ტარზე მე უკვე ვხედავდი „Hogues“-ს რეზინის „მონო-სახელურს“ და ამიტომაც ტრადიციული ტაურუსის ხის ტარს არც ვამჩნევდი.

რევოლვერი იდო ტაურუსი ტრადიციულ შავ, მუყაოს ყუთში, მოყვებოდა ინსტრუქცია, საგარანტიო სერტიფიქატი და უხმარი ლულის ჯაგრისი. თვითონ რევოლვერი იდო საკონსერვაციო ზეთით სავსე ცელოფანში. ვერ ვიტყვი, რომ ეს ირაღის შენახვის საუკეთესო და ყველაზე პრაქტიკული მეთოდია, მაგრამ იარაღი გარეგნულად იყო იდეალურ მდგომარეობაში  მიუხედავად იმისა, რომ ის მაღაზიაში შეძენიდან 14-15 წელი ინახებოდა ერთ ოჯახში.  არც ისე ცუდია თუ გავითვალისწინებთ, რომ იარაღი მერგო მე უფრო დაბალ ფასში ვიდრე მაგალითად სხვა მცირეკალიბრიანი იარაღები. გარდა ამისა პატრონმა გამოიჩინა სიკეთე და გამოაყოლა რევოლვერს ვაზნების ისეთი არჩევანი, რომლის ნახვის შემდეგ მე ნოსტალგია გამიჩნდა იმ დროზე, როდესაც თბილისის მაღაზიები გაძეძგილი იყვნენ ნაირ-ნაირი იარაღებით და ამუნიციით. აქ იყო ჩეხური Sellier&Bellot-ის 40გრანიანი მაღალ სიჩქარიანი ვაზნები, Remington-ის Yellow Jacket, 32 გრანიანი ექსპანსიური ვაზნა შთამბეჭდავი საწყისი სიჩქარით 500 მ/წ-ში და ასევე Winchester Super X-ის მაღალ სიჩქარიანი ვაზნები. სულ ყველა ამა თუ იმ სახის გარსით დაფარული ტყვიებით რაც დაიცავს ლულას ტყვიით ზედმეტი დაბინძურებისგან.  დარწმუნებული ვარ მცირეკალიბრიანი იარაღის მოყვარულებს გული ცოტათი მაინც აუჩქარდებოდა ასეთი დასახელების ჩამოთვლის შემდეგ. დღეს ხომ პრაქტიკულად შეუძლებელია იშოვნით რამე ნორმალური სწრაფი მცირეკალიბრიანი ვაზნები.  თავისთავად ცხადია ეს მინი არსენალი კიდე უფრო ამცირებდა იარაღის ღირებულებას.

რაც შეეხება რევოლვერს ასეთ კონფიგურაციაში, ცხადია სრული ზომის მცირეკალიბრიანი იარაღი არ არის ტაურუსის გამოგონება.  სანამ ტაურუსი საერთოდ იარაღის მწარმოებლების რუქაზე გამოჩნდებოდა, საკმარისად იღბლიან მსროლელებს ქონდათ საშუალება შეეძინათ (ხოლო საუკეთესო მსროლელები ვალდებულად თვლიდნენ თვაის თავს ქონოდათ ის თავის არსენალში)  სმიტ&ვესონის რევოლვერი მოდელი K-22 Masterpiece.  აქ აქვს მნიშვნელობა მოვყვეთ ამ შესანიშნავი იარაღის ისტორია, იმიტომ, რომ ის მოყვება ჩვენი ტაურუსის გაჩენის ისტორიას. დაახლოებით 20-ნი წლების მიწურულს სმიტ&ვესონმა დაიწყო მიღება თხოვნების დაეწყოთ გამოშვება სრული ზომის .22 კალიბრის რევოლვერის.  მოდელები არსებული მანამდე იყვნენ მსუბუქი და შეიძლება ითქვას მინიატურული რევოლვერები და ასევე ცალ ვაზნიანი სპორტული პისტოლეტები. დაახლოებით იგივე პერიოდს დაემთხვა პირველი მაღალ სიჩქარიანი მცირეკალიბრიანი ვაზნების გამოჩენა, რომლების გამოშვებაც დაიწყო რემინგტონმა. სმიტ&ვესონმა დააკმაყოფილა მოთხოვნები და ახალი რევოლვერის წარმოება დაიწყო 1931 წელს. აგებული .38 Special-ის „K” ჩარჩოზე ის ატარებდა სახელს Outdoorsman და კონფიგურაციით იმეორებდა სმიტ&ვესონის რევოლვერის Military&Police Target-ს, რომელიც ზუსტი სროლისთვის იყო განკუთვნილი. „Outdoorsman“-ს მალევე  ჩაენაცვლა მოდელი „Masterpiece“ უფრო მსხვილი უკანა სამიზნე მოწყობილობით და რიგი სხვა გაუმჯობესებებით. მას მერე რაც სმიტ&ვესონი გადავიდა მოდელების დასახელების ახალ სისტემაზე, ამ რევოლვერს მიენიჭა ინდექსი 17. რა გასაკვირია K-22 ეგრევე გახდა დიდი წარმატება სმიტ&ვესონისთვის. მართალია სპორტში მან ვერ ჰპოვა განსაკუთრებული აღიარება, ვინაიდან იმ დროს უკვე დომინირებდნენ კოლტის სპორტული პისტოლეტები, სამაგიეროდ K-22 გახდა საყვარელი იარაღი, მონადირეებისათვის, ტრაპერებისათვის, სამოქალაქო მსროლელებისათვის. პოლიციელებმა და სამხედროებმა ასევე სათანადოდ შეაფასეს იარაღი, რომელიც ერგონომიკით და გაბარიტებით იმეორებდა სამსახურეობრივ რევოლვერს და ამავე დროს „იკვებებოდა“ ბევრად უფრო იაფი ვაზნებით. მათთვის K-22 გახდა სტანდარტული სავარჯიშო იარაღი.

 

Smith&Wesson K-22 და თანამედროვე მისი მემკვიდრე Smith&Wesson 617.

K-22-ის დღევანდელი მემკვიდრეები იყენებენ უფრო მსხვილ  ლულებს, 10 ვაზნიან დოლურებს მაგრამ  ტაურუსი 96 ზუსტად იმეორებს სწორედ იმ პირველ K-22-ებს, 6 დუიმიანი ლულით და 6 ვაზნიანი დოლურათი. რამდენიმე წლის წინ სმიტ&ვესონმა განაახლა კლასიკური მოდელების რევოლვერების გამოშვება   და 2009 წელს ასევე განახლდა Model 17-ის გამოშვებაც თავდაპირველი კონფიგურაციით. უნდა ვივარაუდოთ, რომ ტაურუს 96-ის სასხლეტი ისეთი კარგი არ არის, როგორც სმიტ&ვესონის რევოლვერში, ხოლო სტანდარტული ხის ტარიც ითხოვს შეცვლას, მაგრამ მას გააჩნია შესანიშნავი რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები და სიზუსტე, რომლითაც ის არ ჩამოუვარდება კარაბინებს.   „საგვარეულო“, რომელიც მას თან ახლავს არის მდიდარი და საინტერესო. მასად აიუბმა ტყვილა არ შეიყვანა K-22 თავის წიგნში „Greatest Handguns of The World”, სადაც სულ 21 მოდელის იარაღზეა მოთხრობილი.

 

განიერი სუფთა სასხლეტი, იდეალურია ერთმაგ რეჟიმში სროლისთვის, ხოლო მის უკან მოჩანს ჩარჩოში განლაგებულ, სასხლეტის სვლის მარეგულირებელი (Trigger Stop). მარეგულირებელი ხრახნი დამალულია ტარის ქვეშ.

გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ ვსაუბრობთ რევოლვერზე, რომელიც პრაქტიკულად ზუსტი კოპია არის იარაღის, რომელსაც აქებდნენ მსოფლიოს ყველაზე გამოცდილი მონადირეები  და ლეგენდარული პიროვნებები იარაღის და სროლის სამყაროში, როგორებიცაა მაგალითად ელმერ კეიტი, ჯეფ კუპერი, ედ მაკ გივერნი, ჯეკ ო’კონორი, ჩვენი (ჩემი) მხრიდან რაიმე ნაკლოვანებებზე საუბარი იქნება დაახლოებით იგივე რომ აკაკი ბობიხიძეს დაეწყო ამერიკული საარჩევნო სისტემის კრიტიკა.  დიახ ის მძიმეა მაგრამ სამაგიეროდ ის ხელში კარგად ზის და უკუცემაც არ იგრძნობა. დიახ ის გაბარიტულია, მაგრამ სამაგიეროდ 6 დუიმიანი ლულა უფრო სრულად იყენებს .22 ბალისტიკურ პოტენციალს ხოლო იარაღი შესანიშნავად „ზის“ ხელში. გარდა ამისა მისი გარეგნობა არ დატოვებს გულგრილს ადამიანს, რომელიც თუნდაც საერთოდ არ ერკვეოდეს იარაღში, რაც ბუნებრივია იწვევს სიამაყის გრძნობას ასეთი იარაღის ფლობისგან, თუნდაც ის იყოს ბრაზილიაში დამზადებული.

რაც შეეხება .22 კალიბრს, ჩემი ღრმა რწმენით ზიანი, რომლის მიყენებაც ამ პატარა ტყვიებს შეუძლიათ არანაირად არ შეესაბამება მათ პატარა ზომებს. თავისთავად ცხადია მე არავის არ ურჩევ ამ კალიბრს თავდაცვისთვის, მაგრამ .22-ს აქვს ძალიან ბევრი ძლიერი მხარე და უამრავი პრაქტიკული გამოყენება განსაკუთრებით თუ ქალაქგარეთ გაქვთ რეზიდენცია. .22 კალიბრის რევოლვერი არის კლასიკური და მოქნილი კომბინაცია. ჩვენ ვიცით უამრავი ამ ტიპის იარაღი, რომელიც ფენომენალური რაოდენობებით იყიდებოდა და უდიდესი პოპულარობით სარგებლობდა იარაღის მოყვარულთა ძალიან ფართო წრეებში. მაგალითად  ესეთებია უკვე ნახსენები K-22, Ruger Single-Six ან Smith&Wesson .22 Kit Gun და ასევე მათი ურიცხვი კლონები.

shooterscentral.ge- დასკვნა: Taurus 96 არის ლეგენდარული K-22-ის ზუსტი ასლი. თუ მისი გაბარიტები, წონა თქვენთვის მისაღებია მე მიჭირს დავასახელო იარაღი, რომელიც მას კონკურენციას გაუწევს სიზუსტეში და საიმედოობაში. ფასი ასეთი რევოლვერების მეორად ბაზარზე არ არის მაღალი, მაგრამ კონკრეტულად 96-ე მოდელის შოვნა პრაქტიკულად არარეალურია. ფასი უნდა იყოს 800-900 ლარის ფარგლებში თუ რევოლვერი საუკეთესო მდგომარეობაშია. ტაურუსი 96 რევოლვერია და შესაბამისად განსხვავებით პისტოლეტებისგან ის მოინელებს ნებისმიერი სიმძლავრის და ხარისხის .22 კალიბრის ვანზებს. სიზუსტე შესანიშნავია. ასეთი ტიპის იარაღისგან უნდა ელოდოთ 2.5-5 სმ-ან ჯგუფებს 50 მეტრზე. მინუსებს განეკუთვნება ტაურუსი საფირმო ხის ტარი, რომელიც არ არის მოსახერხებელი და ასევე ბრაზილიური რევოლვერების ხარისხი. გარეგნულად მოდელი 96 არის უნაკლო, თუმცა ხანგრძლივი და ინტენსიური ექსპლუატაციის გაძლება არასდროს არ იყოს ტაურუსის რევოლვერების ძლიერი მხარე.

 

 

სურათები ინტერნეტიდან

October 29th, 2012

არასდროს არ ენდოთ სურათებს ინტერნეტიდან, კონკრეტულად სურათებს, რომლებიც მაგალითად ასახავენ მწყობრიდან გამოსულ იარაღს. ასეთ სურათს რატომღაც ხშირად იყენებენ ინტერნეტ „ექსპერტები“, რომ დაასაბუთონ საკუთარი მოსაზრება.  ეს აპრიორი უკიდურესად იდიოტური ტაქტიკაა, დაახლოებით იგივეა რომ ატვირთოთ სადმე დამტვრეული მერსედესის სურათი და ამით შეეცადოთ დაამტკიცოთ, რომ BMW უკეთესი მანქანაა. ამას არავინ არ აკეთებს ავტო-მოყვარულთა ფორუმზე, არ მესმის იარაღის მოყვარულთა ფორუმებზე ეს რატომ ხდება.

მაგალითისთვის, ეს სურათი გამოდგება მაკაროვის აპოლოგეტებისთვის.  სურათზე არის  არც მეტი არც ნაკლები 15 გლოკის დამტვრეული საკეტი! ნამდვილი განძი ინტერნეტ
„ექსპერტისთვის“ და „ჯოკერი“ ნებისსმიერ კამათში ფორუმებზე. ასეთი სურათის ნახვის მერე ყველაზე დიდი „გლოკოფილიც“ დაგნებდებათ. ვერდიქტი ნათელია: გლოკი ნაგავი იარაღი ყოფილა! სინამდვილეში ეს სურათი სულ სხვა ისტორიის ნაწილია. კი ნამდვილად სურათზე 15 დამტვრეული გლოკის საკეტია.  საინტერესო კიდე არის ის, რომ ეს არის გასაქირავებელი გლოკები ისრაელის ერთ ერთ ყველაზე სერიოზულ სასწავლო ცენტრში, რომელიც ამზადებს როგორც „ძალოვნებს“ ასევე კერძო პირებს. ერთ გლოკზე თვეში მოდის 10-15 ათასი გასროლა. ყველა ამ გლოკიდან გასროლილია 200 000-ზე  (დიახ ორასი ათასზე) მეტი ვაზნა. გარდა ამისა ამ იარაღებზე რამე იცვლებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ ის დეტალი ბოლომდე მწყობრიდან გამოდიოდა. სავარაუდოთ დამაბრუნებელი ზამბარები, რომ გამოცვლილიყო დროზე და არა მანამ სანამ ისინი შუაზე გატყდებოდნენ  ეს გლოკები კიდე უფრო დიდხანს გაძლებდნენ. „ადრე თუ გვიან ჩვენთან ყველა იარაღი გამოდის მწყობრიდან, უბრალოდ გლოკები უფრო დიდხანს ძლებენ ვიდრე სხვები“ ეს არის აღნიშნული სასწავლო ცენტრის უფროსი ინსტრუქტორის სიტყვები.

ასე, რომ მარტო სურათი არაფერს არ ნიშნავს. მნიშვნელოვანია ის ისტორია, რომელიც სურათის უკან დგას. ინტერნეტში იპოვით დამტვრეულ მაკაროვსაც და 2000 დოლარიან Les Baer 1911-საც.

კიდევ ერთი ილუსტრაცია, რომელიც გამოდგება იმ ექსპერტებისთვის ვინც თვლიან, რომ პლასტმასი არის სუსტი და ტყდება. დიახ სურათზე ნამდვილად არის გლოკის დამტვრეული ჩარჩო. მიზეზი არ გაინტერესებთ? არა მიზეზი არ არის პლასტმასის სისუსტე. გლოკზე რიგ რიგობით ადრე თუ გვიან მწყობრიდან გამოდის ბევრი დეტალი, უბრალოდ პლასტმასის ჩარჩო პრაქტიკულად არასდროს არ  ტყდება.  სკდება ლულები, იმტვრევა საკეტის სარკეები, ტყდება საბრძოლო ბჯენები, ტყდება „პინები“ და ზამბარები. ჩარჩო? ის პრაქტიკულად არ იცვითება. მაშ რამ გატეხა ის? მიზეზი მარტივია, სტანდარტულ გლოკ 19-ში ჩადეს გლოკ 19C-ს ლულა, ანუ ლულა აღჭურვილი კომპენსატორით. დენთის აირებმა ვერ იპოვეს გასაქცევი გზა 19-ის მთლიანი საკეტიდან (19C-ს საკეტი აღჭურვილია ფანჯრებით) და ამოტეხეს პლასტმასა. პლასტმასის სისუსტე არაფერ შუაშია. რა თქმა უნდა უნდა ვივარაუდოთ რომ ფოლადის ჩარჩო ასეთ ექსპერიმენტს გაუძლებდა მაგრამ ფოლადის და პოლიმერების შედარება უკვე სხვა თემაა და აქ უკეთესი უარესი არ არსებობს. არის ორი ტიპის მასალ, რომელიც გამოდგება იარაღიც ჩარჩოს დასამზადებლად და ორივეს აქვთ თავიანთი პლუსები და მინუსები.

ვიმეორებ დანგრეული იარაღის სურათი ჯერ არაფერს არ ნიშნავს თუ არ არის ცნობილი ის რამაც აქამდე მოგვიყვანა – კატასტროფის მიზეზი ან მიზეზები.

რაც შეეხება ფორუმებს, კამათებს და დისკუსიებს, მე 13 წელი ვარ ფორუმების აქტიური მომხმარებელი. თუმცა ბოლო წლებში ჩემი ინტერესი ფორუმებისადმი საკმაოდ შემცირდა. დღეს მე პრაქტიკულად პერიოდულად ვპოსტავ ორ-სამ პრაქტიკულად დახურულ ფორუმზე სადაც ძალიან ვიწრო წრე საუბრობს ერთმანეთში (არც ერთი ეს ფორუმი არ არის ქართული). ჩემი აზრი ფორუმებზე? კარგია და შეიძლება სახალისოც და სასარგებლოც იყოს მაგრამ ზომიერი დოზებით.  თუმცა ფორუმების და ინტერნეტ-ბატალიები არის გზა, რომელიც ალბათ თითქმის ყველა რამით გატაცებულმა უნდა გაიაროთ და მოგიწევთ გავლა. მეც ეს გზა გავიარე. ამავე დროს ფორუმი არის საოცარი საშუალება კონტაქტის ხალხთან, რომელიც სუნთქავს იგივე ჰაერით რაც თქვენ, თუნდაც ცხოვრობდეს თქვენგან რამოდენიმე ათას კილომეტრში.  უბრალოდ ნუ შეეხდებით შეცვალოთ სამყარო ფორუმებზე „პოსტვით“ და ყველაფეერი კარგად იქნება.

და ისევ გლოკი

September 26th, 2012

1982 წლის ოქტომბერში გლოკის პისტოლეტებზე პირველად დაიწერა ბელგიურ სპეციალიზებულ ჟურნალში.  მოკლე სტატია იუწყებოდა, რომ გლოკის სისტემის პისტოლეტი გახდებოდა სტანდარტული შეიარაღება ავსტრიის შეიარაღებულ ძალებში.

ამ მომენტამდე იარაღის მოყვარულთა ასე ვთქვათ ფართო მასებში ავსტრიული კომპანია გლოკის შესახებ პრაქტიკულად არ იყო არაფერი ცნობილი. პირველ კომერციულ წარმატებას კომპანია მიაღწია 1978 წელს და ის არ უკავშირდება ცეცხლსასროლ იარაღს. უბრალოდ ამ წელს ავსტრიულმა არმიამ მიიღო შეიარაღებაში ამ კომპანიის მიერ წარმოებული სამხედრო დანა მოდელი 78. მას მოყვა ხელყუმბარა, რომელიც ამ კომპანიამ შექმნა “დინამიტ-ნობელთან” ერთად. ხელყუმბარას ქონდა პლასტმასის კორპუსი და აფეთქებისას ის წარმოქმნიდა დაახლოებით 5 000 -ს ნამსხვრევს.

კომპანია გლოკი დაარსდა 1962 წელს ავსტრიაში, ქალაქ დოიჩ-ვაგრამში

გლოკი (Glock) გერმანულად ნიშნავს ზარს, და ის არის ამ კომპანიის მფლობელის გასტონ გლოკის გვარი. 1980 წლამდე გასტონ გლოკს ქონდა ნული გამოცდილება ცეცხლსასროლ იარაღში. მიზეზი, რის გამოც ის ჩაერთო ამ საკითხში ერთ ერთი წყაროს მიხედვით იყო სურვილი მიეღო სამეწარმეო კომპენსაცია იმ შემთხვევაში თუ ავსტრიული არმიისთვის არჩეული იქნებოდა უცხოური წარმოების პისტოლეტი. 1980 წელს ავსტრიის შეიარაღებულმა ძალებმა გამოაცხადა კონკურსი ახალ პისტოლეტზე, რომელსაც უნდა შეეცვალა იმ დროისთვის შეიარაღებაში მყოფი გერმანული Walther P38-ის მოდიფიკაციები. თუ წყაროს დაუჯერებთ ნიჭიერი ინჟინერი გაოცებული დარჩა იმ ტექნოლოგიებით, რომლებიც გამოიყენებოდა პისტოლეტების წარმოებისთვის  და გადაწყვიტა გარკვეული რამეების შეცვალა და წარმოედგინა საკუთარი ხედვა იმაზე თუ როგორი უნდა ყოფილიყო თანამედროვე პისტოლეტი. აქ უნდა აღინიშნოს, რომ გასტონ გლოკი არ იყო ბიზნესმენი, რომელმაც უბრალოდ გამოიყენა სხვისი ნიჭი და ცოდნა და ის ფულად აქცია. ეს ასე არ არის. ის არის ამ პისტოლეტის უშუალო ავტორი. სწორედ მან შეიძინა თავდაპირველად რამდენიმე პოპულარული იმ დროს პისტოლეტი და შეისწავლა მათი კონსტრუქცია და მოქმედების პრინციპები. მას ასევე ამოიღო საპატენტო არქივიდან სხვა პისტოლეტების ნახაზი და სწორედ ამიტომ გადაწყვიტა მან გამოეყენებინა დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მუშაობის პრინციპი, რომელიც პირველად გამოყენებულ იქნა ავსტრიულ როტ-შტეირში. ეს პისტოლეტი კი შექმნილი იყო 1907 წელს. ის თავად ცდიდა პირველ გლოკებს და როგორც ერთი წყარო იუწყება გასტონ გლოკი ისროდა მარცხენა ხელით, იმიტომ რომ თუ პისტოლეტი აფეთქდებოდა მას დარჩებოდა მარჯვენა ხელი, რომლითაც ის გააგრძელებდა ნახაზების შედგენას. ამ ისტორიას აქვს ბევრი საერთო მეორე ისტორიასთან, რომელიც უკავშირდება რონი ბარეტს და მის მსხვილკალიბრიან სნაიპერულ შაშხანას, რომელმაც ასევე ბევრი რამ შეცვალა იარაღის წარმოების სამყაროში. ბარეტს ასევე არ ქონდა გამოცდილება, ის ასევე იყენებდა მეთოდებს, რომელიც დღეს სასაცილო იქნებოდა.  მაგალითად ხაზავდა სამზარეულოს მაგიდაზე და პირველ სროლებს ახორციელებდა სასხლეტზე მიბმული ზონარის საშუალებით. ამ ორივე დილეტანტმა მიუხედავად ყველაფრისა შეცვალეს ძალიან ბევრი რამე და ორივე ამისთვის იმსახურებს პატივისცემას და აღიარებას.

გასტონ კლოკმა შეიტანა განაცხადი პატენტზე 1981 წლის 30 აპრილს . ვინაიდან ეს იყო მისი მე-17 განაცხადი, პისტოლეტს დაერქვა გლოკ 17.

გასტონ გლოკი. დღეს ის 83 წლის არის და კვალვ ხელმძღვანელობს თავის კომპანიას. “ის რომ მე არ ვიცოდი  არაფერი (პისტოლეტებზე) იყო ჩემი უპირატესობა” განაცხადა მან ერთ ერთ ინტერვიუში.

გასტონ გლოკს დაჭირდა კიდევ ხანმოკლე კონსულტაციები გერმანულენოვან ექსპერტებთან, რის შემდეგაც პისტოლეტის პირველი პროტოტიპი მზად იყო 6 თვეში, რაც იმ დროინდელი სტანდარტებით იყო ძალიან ხანმოკლე პერიოდი.

1983 წელს, როდესაც დასრულდა საგამოცდო პროგრამა,  გლოკმა მიიღო პირველი შეკვეთა 25 000 პისტოლეტზე. იმ დროს გლოკის წარმოებაში მუშაობდა 45 კაცი.

მე არ ვიქნები პირველი და უკანასკნელი, თუ დავწერ რომ გლოკმა მთლიანად შეცვალა წარმოდგენა პისტოლეტების წარმოებაზე პისტოლეტების დიზაინი და იქონია უდიდესი გავლენა თანამედროვე პისტოლეტების დიზაინზე. დღეს გლოკი მიუხედავად იმისა, რომ კვლავ არის გამორჩეული, კვლავ არის თანამედროვე და კვლავ იყენებს თანამედროვე მასალებს ის ისეთივე კლასიკური იარაღია, როგორც Colt Single  Action Army ან Luger P08. ის აბსოლუტურად ადეკვატურად გამოიყურება, როგორც სპეცრაზმელის ასევე ტეხასელი კოვბოის ხელში.

გასტონ გლოკის კონცეფციის წარმატებაზე მეტყველებს მისი პისტოლეტის კლონების რაოდენობა, რომლებიც პრაქტიკულად ბოლომდე იმეორებენ ავსტრიული პისტოლეტის კონცეფციას, მაქსიმალური სიმარტივე და ტექნოლოგიურობა, პოლიმერის ჩარჩო, ხელის მცველის და ჩახმახის არ არსებობა.

დღეს კომპანია გლოკში ასეულობით ადამიანი მუშაობს. კომპანიას აქვს მსხვილი აშშ-ს ფილიალი და ორი მაღალტექნოლოგიური სასროლეთი, ასევე გააჩნია წარმომადგენლობები სამხერთ ამერიკაში, ურუგვაიში, არაბეთის გაერთიანებულ საემიროებში და ჰონგ-კონგში. კომპანია მოღვაწეობს ქველმოქმედებაში, ყავს საკუთარი სასროლოსნო ნაკრები, აფინანსებს NASCAR-ში მონაწილე სარბოლო ნაკრებს. გასტონ გლოკს ასევე ეკუთვნის ავსტრიის საუკეთესო საჯინიბოც.

1985 წელს გლოკმა გახსნა წარმოამდგენლობა აშშ-ში, ხოლო 1986 წლის იანვარში გლოკის პისტოლეტების პირველი პარტიის იმპორტი მოხდა.

უდიდესი როლი გლოკის წარმატებაში ითამაშა აშშ-მ. გლოკი გაჩნდა საჭირო დროს და საჭურო ადგილას.  80-ან წლებში მიდიოდა აშშ-ის პოლიციური სამსახურების მასიური გადაიარაღება. რევოლვერს ცვლიდნენ ავტომატური პისტოლეტები, ხოლო გლოკი იყო ყველაზე მარტივი, ყველაზე იაფი, ყველაზე საიმედო და ყველაზე ადვილი სასწავლებლად.  ფუნქციურად ის დიდად არ განსხვავდებოდა რევოლვერისგან, მოათავსე მასში სავსე მჭიდი, მოათავსე ვაზნა სავაზნეში და ის მზადაა გამოყენებისთვის.  ძალიან მალე მომხმარებლები მიხვდნენ რომ გლოკი არ არის იაფი ერთჯერადი იარაღი. ის არის გამძლე, საიმედო და ზუსტი. უფრო გამძლე, უფრო საიმედო და უფრო ზუსტი ვიდრე ნებისმიერი სხვა პისტოლეტი, რომელიც იმ დროს იყო ხელმისაწვდომი.

უნდა კიდევე ერთხელ აღინიშნოს, რომ გლოკი არ იყო პიონერი არც პოლიმერების გამოყენებაში ისევე როგორც მისი პისტოლეტი არ იყო უნიკალური კონსტრუქციულად. მანამდე 10 წლით ადრე, გერმანულ კომპანია ხეკლერ&კოხს ქონდა საკამოდ საინტერესო ორი პისტოლეტი Vp70 და P9, რომლებსაც ბევრი საერთო ქონდათ გლოკთან თუმცა მთლიანობაში ორივე ეს პისტოლეტი აღმოჩნდა წარუმატებელი და დიდი გავლენა არ იქონია საერთოდ პისტოლეტების კონსტრუქციის განვითარებაზე. მეორეს მხრივ გლოკმა შეძლო გაეერთიანებინა მის პროექტში როგორც ტექნოლოგიურობა ასევე თავად პისტოლეტის შესანიშნავი საბრძოლო თვისებები. ამიტომ კიდევ ერთხელ მინდა გავამახვილო ყურადღება იმ ფაქტორებზე, რომლებმაც განაპირობეს გლოკის პისტოლეტების წარმატება და რაც გამოარჩევს მას დღესაც, როდესაც უკვე 30 წელია გასული.  დღეს ყველაფერი ქვემოთ ჩამოთვლილი არავის შეიძლება არ მოეჩვენოს რაიმე განსაკუთრებულად მაგრამ 80-ან წლებში ეს თავისებურებები იყო პრაქტიკულად რევოლუციური.

 

აშშ-ში გლოკი გახდა ბესტსელერი. ის ისეთივე მარტივია მოხმარებაში როგორც რევოლვერი, განსხვავებით იმ დროს არსებული სტერეოტიპებისგან ის იყო აბსოლუტურად საიმედო და მარტივი, ხოლო BATF-მა აღიარა მისი მექანიზმი როგორც მხოლოდ ორმაგი მოქმედების და ამით გახადა ის აბსოლუტურად პოლიტკორექტული პოლიციისთვის, რომელსაც არ სურდა “განსაკუთრებულად საშიში” – შეყენებული იარაღის ნახვა მათი თანამშრომლების ხელში. სურათზე არის ასახული პოლიციური იარაღის ორი პარადიგმა, მარცხნივ Smith&Wesson Model 10, რომელიც თითქმის 100 წელი იყო განსახიერება პოლიციური იარაღის და მისი შემცვლელი Glock 17, რომელიც ასეთია უკანასკნელი 30 წელი.

ტექნოლოგიურობა. გლოკის წონის 83% -ს შეადგენენ ლითონის დეტალები, 17% პოლიმერისგან დამზადებული დეტალებია. გლოკი არ იყო პირველი პისტოლეტი, რომელიც იყენებდა პოლიმერის დეტალებს, თუმცა ის იყო ყველაზე ტექნოლოგიური. გლოკის ჩარჩოს დასამზადებლად საჭიროა 80 წამი ხოლო საკეტის დასამზადებლად რკინის საჭრელი დანადგარების გამოყენებით 8 საათი. ყველა დეტალი (გარდა ჩამკეტი ბლოკისა) განლაგებული ჩარჩოში არის დამზადებული პრესით (stamping, штамповка) რაც ძალიან იაფი გამოდის. მინიმალური პროცესების რაოდენობა არის საჭირო მაგალითად საკეტის დასამზადებლად. ეს ასევე მიიღწევა სპეციალურად გლოკისთვის დამზადებული რკინის საჭრელი დანადგარების გამოყენებით. თავისთავად საკეტიც მარტივი ფორმისა არის და არ არის გადატვირთული ზედმეტი ელემენტებით, რომლებიც საჭიროებენ “გამოჭრას”.

გლოკმა ასევე გამოიყენა მაღალტექნოლოგიური ფოლადის დამუშავების მეთოდები. დაფარვა ცნობილი კომერციული სახელით Tenifer-ი ქმნის უნიკალურად მდგრად ზედა ფენას, რომელიც უძლებს პრაქტიკულად ნებისმიერ დატვირთვას, რომელსაც პისტოლეტი განიცდის ექსპლუატაციის დროს და ასევე იცავს დეტალს მავნე ზემოქმედებისგან. სოფლურ ენაზე რომ აღვწერო ეს პროცესი, რკინის დეტალები იძირება 500 გრადუსამდე გაცხელებულ ციანიდის აბაზანაში რა დროსაც ხდება რკინის დეტალის ზედაპირის „ცემენტირება“. ასეთი ზედაპირს (მისი სისქე შეადგენს დაახლოებით 0.05 მმ-ს) უფრო ძლიერი ანტი კოროზიული თვისებები აქვს ვიდრე უჟანგავ ფოლადს, ის არ იკაწრება და არ იჭეჭყება. როკველის სკალით მისი სიმკვრივე 68-64 ერთეულს შეადგენს, რაც ცოტათი უფრო ნაკლებია ვიდრე საწარმოო დანიშნულების ალმასის სიმკვრივე. გარდა მკაცრი ოფიციალური ტესტირებებისა ყველგან სადაც გლოკი შეიარაღებაში იქნა მიღებული,  რამდენი სამოყვარულო ტესტირება აქვს გავლილი ამ პისტოლეტს იმისთვის, რომ დაედგინათ სად გადის მისი გამძლეობის ზღვარი. პისტოლეტებს ათრევდნენ მანქანაზე გამობმულს, აგდებდნენ სახურავიდან, ვერტმფრენიდან, თვითმფრინავიდან, ესროდნენ „გეკოს“ მარხავდნენ მიწაში რამდენიმე წლით, ძირავდნენ ოკეანეში და ინახავდნენ მოყინვის საწინააღმდეგო ქიმიურ ხსნარში. მე ჯერ ასეთი ტესტირების შედეგად განადგურებული გლოკი არ მინახავს. თუ მომაწოდებთ ინფორმაციას დიდი სიამოვნებით გავეცნობი მას. არის კიდევე ერთი მაგალითიც, რომლის შესახებ ჩემთვის ცოტახნის წინ გახდა ცნობილი. ქარიშხალ კატარინას დროს ბევრი პოლიციური განყოფილება დაიტბორა. მას მერე რაც წყალი წავიდა და შესაძლებელი გახდა საიარაღო ოთახებამდე მიღწევა როგორც ამბობენ, მხოლოდ გლოკის პისტოლეტები იმყოფებოდნენ მუშა მდგომარეობაში, მაშინ როდესაც სხვა მწარმოებლის პისტოლეტების უმეტესი ნაწილი მწყობრიდან გამოვიდნენ კოროზიის გამო….

 

ეს გლოკი რამოდენიმე კვირა იდო წყლის ქვეშ, ჩაძირულ სახლში. მიუხედავად კოროზიისა იარაღი მზადაა გამოყენებისთვის. ორი სხვა იარაღი ზიგი და ხეკლერი მწყობრიდან გამოვიდა. გლოკებიც იჟანგება უბრალოდ ის უკეთესად არის დაცული კოროზიის ზემოქმედებისგან. ეს ცხადია მხოლოდ ერთი შემთხვევაა მაგრამ ის გამოდგება, როგორც კარგი ილუსტრაცია.

იარაღის ინტენსიური ექსპლუატაცია (ანუ სროლა)  იწვევს შეხების წერტილებში დატვირთული დეტალების დეფორმაციას (peening, наклеп). ეს განსაკუთრებულად აქტუალურია ბიუჯეტური იარაღისთვის, რომლებსაც აქვთ დაბალი ხარისხის ან საერთოდ არ აქვთ დატვირთული დეტალების თერმული დამუშავება. მე მინახია ბიუჯეტური პისტოლეტები ასეთი ცვეთის ნიშნებით. ასევე მე დავათვალიერე სულ ახალი ჩემი Glock 17 და Glock 19 რომლიდანაც 9 წლის განმავლობაში გასროლილი იქნა მინიმუმ 25 000 ვაზნა. ორივე იარაღის დეტალების მდგომარეობა იყო პრაქტიკულად იდენტური და მხოლოდ ექსპერტის თვალი თუ შეამჩნევდა მცირე სხვაობებს რამდენიმე ადგილას.

კონსტრუქციის სიმარტივე. გლოკი არ არის პრიმიტიული იარაღი მიუხედავად იმისა, რომ შედგება 33 დეტალისგან რაც  დაახლოებით ორჯერ უფრო ნაკლებია ვიდრე იმ დროს ტიპიურ პისტოლეტების კონსტრუქციაში იყო გათვალისწინებული. დეტალების სიმცირე და კონსტრუქციის სიმარტივე მიიღწევა მაღალი ტექნოლოგიების გამოყენებით და კონსტრუირების მაღალი დონით.

 

დააკვირდით ამ სამ ნახაზს, და შეაფასეთ გლოკის კონსტრუქციის სიმარტივე სხვა იმ ეპოქისთვის ორ ტიპიურ პისტოლეტთან შედარებით: Beretta 92 და  CZ 75.

1983 წლიდან დღემდე გლოკს პრაქტიკულად არ განუცდია არანაირი მნიშვნელოვანი კონსტრუქციული ცვლილება. ტექნიკურად და ერგონომიულად გლოკი დღეს ისეთივეა, როგორც 30 წლის წინ რაც მეტყველებს თავდაპირველი იდეის სრულყოფილებაზე. ყველაზე რადიკალური ცვლილებად შეიძლება ჩაითვალოს მეოთხე თაობის გლოკები, რომლებიც გარედან განსხვავდებიან „კლასიკური“ გლოკებისგან. კონსტრუქცია დარჩა უცვლელი, შეიცვალა რამდენიმე ელემენტი მხოლოდ. ტარს დაემატა მოსახსნელი სხვა და სხვა ზომის პანელები, მჭიდის ღილაკი გახდა ორმხრივი, შეიცვალა ტარის ტექსტურა და ასევე შეიცვალა დამაბრუნებელი ზამბარის კონსტრუქცია.  თავდაპირველად მომხმარებლებმა არ მიიღეს კარგად ახალი გლოკები. გარკვეულ წილად ამის მიზეზი იყო გარკვეულმა პრობლემებმა ამ მოდიფიკაციის სერიაში გაშვებისას, თუმცა ეხლა მეოთხე თაობის გლოკები პრაქტიკულად ისეთივე პოპულარულია, როგორც წინა თაობის პისტოლეტები. მე პირადად მიმაჩნია, რომ საუკეთესო გლოკები არიან მესამე თაობის, მაგრამ ეს ჩემი სუბიექტური აზრია.

გლოკის ოთხივე თაობა.

 

1992 წელს გლოკმა შეცვალა რამოენიმე დეტალის დიზაინი და შესთავაზა უფასო “აპგრეიდი” ყველა გლოკის პატრონს. ცვლილებები ეხებოდა დამრტყმელს, ექსტრაქტორს, დამრტყმელის მცველს, ექსტრაქტორის ზამბარის ღერძს და სასხლეტის ბერკეტს. ეს არის პირნციპში ერთადერთი მნიშვნელოვანი ცვლილება გლოკის “შიგნეულობებს”.

ერთ ერთი მნიშვნელოვანი  უპირატესობა, რაც გააჩნია გლოკს ჩემი აზრით არის ის, რომ ის მთლიანად იშლება პრაქტიკულად ერთი ლურსმნის დახმარებით. შეიძლება ეს არ არის კრიტიკული მნიშვნელობის კრიტერიუმი, მაგრამ  მე მიმაჩნია მნიშვნელოვან უპირატესობად ის, რომ შესაძლებელია პისტოლეტის დეტალური დათვალიერება და გაწმენდა ნებისმიერ პირობებში, სპეციალური ინსტრუმენტების გარეშე. საკეტში არ არის არც ერთი შტიფტი. ჩარჩოში განლაგებული სამი შტიფტი, რომლების ამოსაღებად არ არის საჭირო დარტყმები საკმარისია უბრალოდ დააწვეთ მათ ხელით.

მეორე თაობის გლოკების წარმოება დაიწყო 1988 წელს

ტექნოლოგიურობა და სიმარტივე განაპირობებს იმ ფაქტს, რომ გლოკების პისტოლეტების არსენალი არ საჭიროებს მაღალკვალიფიციურ მეიარაღეებს. გლოკის მეიარაღეების სასერტიფიკაციო კურსი გრძელდება მხოლოდ 1 (ერთი) დღე ….

ბუნებრივია, ნაკლები დეტალების რაოდენობა ამცირებს ალბათობას რაიმე ტექნიკური პრობლემების. თუმცა ეს თეზისი ყოველთვის არ არის სწორი რა თქმა უნდა. გლოკის საიმედოობაზე რამე ახლის დაწერა შეუძლებელია. რეალობა ადასტურებს, რომ გლოკის ერთ ერთი ყველაზე ძლიერი მხარე არის საიმედოობა და ეს მინიმალური მოვლის პირობებში. კონტრაქტორები “ქვიშიან ქვეყნებში” ცალმხრივად ირჩევენ მხოლოდ გლოკებს ხოლო ინტერნეტში გახდა ტრენდი, ეგზოტიკური და უჩვეულო ტესტის მოგონება, რომელიც აიძულებს გლოკს “გაჩუმდეს”. გლოკი უბრალოდ გახდა საიმედოობის სინონიმი.

Glock 20 და 29 გათვლილი ძლიერ კალიბრზე 10mm Auto ითვლებიან ერთადერთ პისტოლეტებად, რომლებიც უპრობლემოდ მუშაობენ მთელი სიცოცხლის ცილის განმავლობაში ამ კალიბრის ყველაზე ძლიერ მუხტებთან.

ურთიერთ თავსებადობა. ავსტრიის არმიის მოთხოვნები ითვალისწინებდა დეტალების სრულ თავსებადობას, რომლებიც არ უნდა საჭიროებდნენ ხელით მორგებას. ჭკვიანურმა მოთხოვნამ შესანიშნავი შედეგები გამოიღო. იმისთვის, რომ დადასტურებულიყო ამ მოთხოვნის შესრულება, რამდენიმე ათეული პისტოლეტი დაიშალა, ნაწილები აირია და ამ  დეტალებისგან მოხდა პისტოლეტების ხელახლა აწყობა, რის შემდეგაც ტესტირებები განახლდა. ამის წყალობით ერთი და იგივე მოდელის პისტოლეტები თავსებადია 100%. თავისთავად ცხადია ეს მიიღწევა დეტალების ხარისხის და ზომების მკაცრი კონტროლით. გლოკის წარმოებაში ეს პროცესი მთლიანად ავტომატიზებულია.

შემდგომ გასტონ გლოკი უფრო შორს წავიდა და მომდევნო მოდელებიც პროექტირდებოდნენ ამ მოთხოვნის გათვალისწინებით, რის წყალობითაც დეტალების თავსებადობა სხვა და სხვა მოდელის გლოკებს შორის შეადგენს 65%-დან 95%-მდე. ბუნებრივია, რომ სხვა და სხვა კალიბრის პისტოლეტებში იქნება განსხვავებული გეომეტრიის დეტალები.  მჭიდები ასევე თავსებადია, თუ კალიბრი იდენტურია უფრო დიდი მჭიდის გამოყენება შეიძლება უფრო მცირე ზომის პისტოლეტში (გამონაკლისი არის Glock 36, რომელიც იყენებს უნიკალურ ერთ რიგიან მჭიდს).

სროლისუნარიანობა გარდა ყველასთვის ცნობილი გლოკების თავისებურებებისა (ტარის კუთხე, ლულის ღერძის დაბალი სიმაღლე და ა.შ.) მე დამატებით აღვნიშნავდი იმას, რომ იარაღი არის თხელი, არ აქვს გარეთ გამოშვერილი დეტალები, რაც აადვილებს თუნდაც ყველაზე დიდი .45 და 10მმ-ნი კალიბრის მოდელების ტარებას. საკეტის ზედა ნაწილი ბრტყელია და ერთგვაროვანი, რის გამოც ის პრაქტიკულად გამოიყენება, როგორც სამიზნე ხარიხა თოფებში.  სწრაფი „საბრძოლო/თავდაცვითი“ სროლა ადვილია. გლოკის სასხლეტი ერთნაირია პირველიდან ბოლო გასროლამდე. ეს კიდე ზოგავს დროს პისტოლეტის ათვისებისას. მოგეხსენებათ ორმაგი მოქმედების პისტოლეტების სასხლეტს გააჩნია ორი რეჟიმი, სროლა შეყენებული და დაშვებული ჩახმახიდან, ეს კიდე გულისხმობს მეტ დროს და ამუნიციას, დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის ორივე რეჟიმის ათვისებისთვის. ორმაგი მოქმედების პისტოლეტის მფლობელის სპეციფიური ვარჯიშია გასროლა დაშვებული ჩახმახით და მოყოლებული მეორე გასროლა უკვე ერთმაგი მოქმედების რეჟიმში. გლოკის პატრონი თავისუფალია ასეთი სირთულეებისგან. გლოკების სროლისუნარიანობაზე მეტყველებს მისი ფართო გავრცელებაც პრაქტიკული სროლის ყველა დისციპლინებში.

რესურსი. შეიძლება ვცდები, მაგრამ გლოკი არის პირველი პისტოლეტი, რომლის შემთხვევაშიც რესურსის საკითხი მსროლელისთვის გახდა წმიდა თეორიული საკითხი. არსებობს უამრავი დოკუმენტირებული ტესტირება, რომლის დროსაც გლოკის პისტოლეტებმა გადააბიჯეს 100 000 გასროლიან ზღვარს და ეს პრაქტიკულად წვრილმანი დეტალების გამოცვლის გარეშე. თუ ამუნიცია არის ხარისხიანი და ჯდება სპეციფიკაციებში გლოკის რესურსი პრაქტიკულად იქნება ამოუწურავი. ცნობილია ჩაკ ტეილორის და მისი Glock 17-ის ტესტი. თუ სწორედ მახსოვს ბოლო ჩვენება იყო 380 000 გასროლა. ავსტრიულმა კომპანია ჰირტენბერგერმა ასევე გამოცადა გლოკი და სულ გასროლილ იქნა 342 000 ათას ვაზნამდე. ეს იარაღი გამოფენილი იყო ერთ ერთ გამოფენაზე შესაბამისი განმარტებით. 342 ათასზე პისტოლეტს გაებზარა ლულა. საქმე იმაშია, რომ 342 000 ვაზნიდან 60%-ს შეადგენდა ე.წ. სატესტო მუხტები, რომელთა წნევა ბევრად აღემატება სტანდარტული ვაზნების სამუშაო წნევებს.

სხვა თავისებურებები. თავდაპირველად მე არ მომწონდა იდეა იარაღის ტარების, ვაზნით სავაზნეში, რომელსაც არ გააჩნდა მცველი და ამავე დროს იქნებოდა ნახევრად შეყენებული. გლოკის ადრინდელ ინსტრუქციებში ასევე ეწერა რჩევა, რომლის მიხედვითაც მფლობელს უნდა მოეთავსებინა ვაზნა სავაზნეში უშუალოდ სროლის წინ. პრაქტიკულმა ექსპლუატაციამ დაადასტურა, რომ შეუძლებელია გამართული გლოკიდან მოხდეს გასროლა თუ არ მოხდა სასხლეტზე დაჭერა. ხოლო ყველაფერთან ერთად გლოკი სავაზნით სავაზნეში ითხოვს სასხლეტის თითის დისციპლინის  შესრულებას რაც არის კარგი. პისტოლეტს არ გააჩნია ორი ღოლაკი, მჭიდის და საკეტის  შემაკავებლის. არანაირი მცველი, „დეკოკერი“ ან ასეთი რამე. ის არის ძალიან მარტივი და ეფექტური მოხმარებაში. მისი შესწავალა დვილია. დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის გაკონტროლება შესაძლებელია სასხლეტის მდგომარეობის მიხედვით. თუ ის წინ არის იარაღი ნახევრად შეყენებულია, თუ უკან ესეიგი სავაზნე ცარიელი უნდა იყოს. ეს თავისთავად არ ნიშნავს ახალ სიტყვას იარაღის უსფრთხოებაში თუმცა ინფორმირებას უკეთებს მსროლელს მისი პისტოლეტის შესაძლო მდგომარეობის შესახებ. მჭიდები არის ნებისმიერი ავტომატური პისტოლეტის სუსტი წერტილი. მაგრამ არა გლოკის. გლოკის მჭიდებზე გათვლილი რამდენიმე სხვა იარაღი. იმიტომ, რომ ეს მჭიდები არიან პრაქტიკულად უკვდავი. ჩემთვის უცნობია, რატომ აქვს გლოკის მჭიდის ხუფს ისეთი კონსტრუქცია, რომელიც დამატებით აფიქსირებს მათ მჭიდის კორპუსზე, მაგრამ ფაქტია, რომ გლოკის მჭიდები იტანენ ექსპლუატაციას ყელაზე რთულ პირობებშიც კი. ბევრი კომპანია უშვებს მჭიდებს გლოკებისთვის, მაგრამ ორიგინალურ მჭიდებს ჯერ ვერც ერთმა ვერ აჯობა.

გლოკ 17-ის (პირველი გლოკის პისტოლეტების ოჯახში) მჭიდის დიდი ტევადობა განისაზღვრა იმ მოთხოვნით, რომელიც წარმოადგინა ავსტრიის არმიამ. დიდი ტევადობის შემთხვევაში საჭირო იქნებოდა მხოლოდ ერთი მჭიდი კომპლექტში ნაცვლად ორისა, რაც დაზოგავდა სახსრებს.

სამწუხაროდ არის კატეგორია დაკომპლექსებული, გაუწვრთნელი  მსროლელების, რომლებსაც ჭირდებათ ბევრი მცველი პისტოლეტზე, იმისთვის რომ დაძლიონ შიში იარაღის მიმართ. გლოკი ისვრის მხოლოდ მაშინ როდესაც აჭერთ სასხლეტს. მე ეს მაკმაყოფილებს. ყველაფერი დანარჩენი არის ისტორია.: 10 მლნ გამოშვებული პისტოლეტი, 65-70% ამერიკელი ძალოვნების, რომლებიც იყენებენ გლოკს,  50 ქვეყნის ძალოვანი სტრუქტურები, რომლებმაც შეისყიდეს გლოკის პისტოლეტები, უამრავი კლონი და კოპია და ა.შ.  საქართველოშიც კი სადაც ჯერ ჯერობით სერიოზული პრობლემებია ყველაფრის ათვისებაში, რაც ცოტათი უფრო რთულია ვიდრე ქვა, გლოკი სერიოზული რეპუტაციით სარგებლობს.  გლოკი მუშაობს და მუშაობს კარგად.  პისტოლეტი, რომელიც ქარხნულ კონფიგურაციაში ჰპოვებს აღიარებას, სამოქალაქოებში, პოლიციელებში, სპორტსმენებში, „სპეცებში“ და სამხედროებში იმსახურებს პატივისცემას.

 

 

დეივ სევინი, სპორტსმენი მსროლელი, რომელიც ცნობილია იმით, რომ იგებდა ნებისმიერი ფორმატის სასროლოsნო შეჯიბრებებს პრაქტიკულად ქარხნული გლოკით და ჯობნიდა მსოფლიო კლასის მსროლელბს, რომლებიც იყენებდნენ მძიმედ მოდიფიცირებულ სპეციალიზირებულ პისტოლეტებს. სურათზე ის არის თავისი საფირმო Glock 34-ით.

პს

იარაღს და მათ შორის გლოკებსაც აწარმოებენ ადამიანები, ადამიანები აკონტროლებენ ავტომატიზირებულ წარმოებას და ადამიანები ქმნიან იმ დაზგებს და რობოტებს, რომლებიც აწარმოებენ იარაღს. შეცდომები ხდება და არც გლოკი არის გამონაკლისი. ხანდახან ადგილი აქვს ბრაკს ან ტექნოლოგიის დარღვევას, რასაც მოყვება პისტოლეტის დეტალების თვისებების დეგრადაცია. გარდა ამისა ჩემთვის დღემდე გასაკვირია, რატომ არ შეცვალა გლოკმა პლასტმასის სამიზნე მოწყობილობების კონსტრუქცია. ეს ნაწილები არ არის ისეთი გამძლე, როგორც დანარჩენი იარაღი. ამიტომაც კარგი ხარისიხს რკინის სამიზნე მოწყობილობები არის აუცილებელი რამ გლოკზე. ხოლო მათი გამოცვლა ამ პისტოლეტზე არის ადვილი, შესაბამისად ბევრი სხვა და სხვა მოდელიც ხელმისაწვდომია. ორი სიტყვით მინდა შევეხო „დანგრეული“ გლოკების სურათებს. ეს აიხსნება ჩემი აზრით იმით, რომ გლოკი მილიონობით არის გამოშვებული და ის არის ალბათ ყველაზე მოდიფიცირებადი პისტოლეტი, ის იაფია და ამიტომაც მას ხშირად იყენებენ როგორც მოდიფიკაციის ბაზას. ბუნებრივია, რომ დღეს როდესაც ყველას აქვს ტელეფონში ციფრული კამერა ინტერნეტში ყველანაირ სურათს ვნახავთ. ხშირად ასეთ სურათს არ ახლავს ტან დეტალური ახსნა იმისა, თუ რა მოხდა. შემიძლია მხოლოდ დაგარწმუნოთ, რომ შემთხვევები, როდესაც გლოკმა უმტყუნა მსროლელს და განიცადა სტრუქტურული დაზიანება ეხება მხოლოდ გადატენილი ვაზნების გამოყენებას. მეორეს მხრივ თუნდა ვაზნის დეტონაციის შემთხვევაშიც, მაქსიმალური დაზიანება, რომელსაც იღებს პატრონი არის ხელზე  მცირე ნაკაწრები და უმნიშვნელო დამწვრობა. ჩემი აზრით “ფეთქებადი” გლოკები არის წმიდა ინტერნეტ-ფენომენი, ვინაიდან მე ასეთი პრობლემის არსებობის შესახებ სპეციალურ ლიტერტაურაში ჯერ არსად არ წამიკითხავს.

 

“რედაქტორის სვეტი” 10.09.2012 -თურქული თოფები და ა.შ.

September 10th, 2012

თემა, რომელსაც მინდა შევეხო ძალიან აქტუალურია და ეხება თურქულ იარაღს, კონკრეტულად კი თურქულ თოფებს. ქართულ ფორუმებზე და დარწმუნებული ვარ სუფრებზეც სადაც მონადირეები ან ისინი ვინც თავის თავს ასეთად თვლის იკრიბებიან ეს არის ნომერ პირველი განხილვის თემა. მიზეზი ამისი ცხადია არის ამ ქვეყანაში წარმოებული თოფების მომრავლება.  ალბათ ლომის წილი მოდელების გამის, რომელიც წარმოდგენილია დღეს მაღაზიებში არის თურქული წარმოების. ფასებიც მიმზიდველია, თოფები კარგად გამოიყურება, მაგრამ ჩემი გადმოსახედიდან აქ მთავრდება ამ თოფების პლუსები. ავხსნი ჩემ პოზიციას, უკანასკნელი 3 წლის განმავლობაში „პომპები“ ჩემი განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ არის. მათ შორის მეც მქონდა და მხვდება სხვის ხელებში საკმაოდ ბევრი თურქული თოფიც. ჩემი პრეფერენციები ამ კლასის იარაღში ბლოგის მკითხველებისთვის ცნობილია, ეს არის ამერიკული მოსბერგის, 590 სერიის თოფები. წლების განმავლობაში მე რამდენიმე ათასი ვაზნა მაქვს ნასროლი სხვა და სხვა თოფებიდან ისევე, როგორც თვალს ვადევნებ სხვა თოფების ინტენსიურ ექსპლუატაციას ჩემი მეგობრების ხელებში. მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში მე არ მინახია არც ერთი პრობლემა, უფრო მეტიც არც ერთი დაბრკოლება ამერიკულ „პომპებთან“. მე მინახია რამდენიმე იშვიათი პრობლემა ვაზნების მიწოდებაში იტალიური FABARM-ის თოფებში და მინახია საკმაოდ ბევრი პრობლემა თურქულ თოფებთან. ჩემ Stoeger Sp312-ზე დაახლოებით 300-350 ვაზნის შემდეგ გატყდა დამრტყმელი. დაახლოებით 150 ვაზნის შემდეგ აქ დამზადებული ეს დეტალი ისევ გატყდა და ასევე გატყდა მეორე Sp312 დამრტყმელიც (ნემსა), რომელიც ჩემ მეგობარს ეკუთვნოდა. სულ ახალი, ყუთიდან, Akkar Karatay Taktik არ მუშაობდა და არ აწვდიდა ვაზნებს. ამის შესახებ მე ვწერდი უკვე ჩემ ბლოგზე. სულ ბოლოს პიროვნებამ მოიტანა სულ ახალი, გაუხსნელი, მაღაზიაში ნაყიდი Hatsan Escort, რომელიც ეგრევე გავიტანეთ სასროლად. თოფი ისევ არ აწვდიდა ვაზნებს. სწორედ ამ შემთხვევამ მიბიძგა ეს „მინი-სტატია“ დამეწერა.  სათქმელი უნდა ითქვას. ვიცნობ რამდენიმე ადამიანს, რომლებმაც იყიდეს ATA-ს ფირმის ნახევრად-ავტომატური თოფები და მალევე გაყიდეს პრობლემატური საიმედოობის გამო. ვიცნობ რამდენიმე ფორუმის წევრს, რომლებმაც იყიდეს იგივე თოფები, ძალიან აქებდნენ და მერე ზედმეტი ხმაურის გარეშე ასევე გაყიდეს. მეორად ბაზარზე პრაქტიკულად ახალი ATA-ს თოფების სიმრავლე საკმაოდ დაბალ ფასად, ასევე გარკვეულ დასკვნებამდე მივყავართ. ორმა ჩემმა მეგობარმა იყიდეს Armsan-ის „პომპები“. ორივე უჩიოდა პრობლემურ მიწოდებას და ერთმა თოფი გაყიდა ამის გამო.  ეს ყველაფერი იმის ფონზე, რომ მე ჯერ არ მინახია, არ გამიგია არც ერთ პრობლემაზე თუნდაც ძალიან ნახმარ ამერიკულ „პომპასთან“. იმ ასობით და ათასობით ვაზნაზე, რომელიც მე გავისროლე, ამერიკულ თოფთან მე მქონდა ერთი პრობლემა არ ამოგდებული მასრა გასროლის შემდეგ. მეტი არაფერი. მიუხედავად მათი უხეში დიზაინისა და დამზადებისა, მოსები, რემები და ვინჩოები, მავერიკებთან ერთად ვირივით მუშა თოფები არიან. ეს არის ფაქტი. თურქები? დიდი მადლობა, პირადად მე  თავს შევიკავებ. ისინი ძალიან კარგად გამოიყურებიან, აქვთ უნაკლო ლულები მაგრამ, საიმედოობა არ აქვთ დამაკმაყოფილებელი. გასართობად, ტყეში ლასქრობებში სათრევად, უბრალოდ, რომ იყოს, „თურქი“ გამოდგება. სერიოზული საქმისთვის მე მას არავის არ ურჩევ. არის კიდე ალბათობა, რომ თურქეთიდან შემოდის უბრალოდ არა ლიკვიდური საქონელი, ხოლო უფრო მაღალი ხარისხის პროდუქცია მიდის უფრო მნიშვნელოვან ბაზრებზე, რუსეთის და აშშ-ის მაგალითად. გარდა ამისა თურული თოფები ისედაც ვარირებენ მუშა მოდელებიდან აბსოლუტურ ნაგვამდე, რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ ნაგავია საკმაოდ სიმპატიურად გამოიყურება. აქ დავასრულებდი მაგრამ მხოლოდ იმას დავამატებ, რომ ყველაფერი, რაც მე დავწერე ჩემი პირადი აზრია და ჩემ პირად დაკვირვებებზეა აგებულია მხოლოდ და მხოლოდ. შეიძლება მე არ ვხედავ სრულ სურათს, მაგრამ ეს არის რასაც მე ვხედავ ჩემი თვალებით ჩემი გადმოსახედიდან. ამდენს იმიტომ ვწერ, რომ ნამდვილად არ მინდა ვინმემ დაიწყოს ლაპარაკი, რომ თურქული თოფები ნაგავია, იმიტომ რომ ამას „შუტერი“ წერს თავის ბლოგზე. ყოველთვის აღმოჩნდება კმაყოფილი თურქული თოფის პატრონი, რომელიც ეგრევე გამომაცხადებს მე არიფად, რომელიც საკითხში არ ერკვევა. ამის მიზეზის მიცემა მე არ მინდა, იმიტომ, რომ ყოველგვარი მიზეზის გარეშედაც ჩვენ ინტერნეტ-პროვინციაში უკვე გაჩნდნენ „ექსპერტები“, რომლებიც თავის რეპუტაციას ქმნიან ჩემი ლანძღვით (ეს მაშინ როდესაც, ჩვენში დარჩეს და როგორც ჩვენს მიმართ მტრულად განწყობილ მეზობელ ქვეყანაში იძახიან сами  х.. от пальца отличить не могут). ასე, რომ ნამდვილად არ მინდა, რომ ეს „ბრწყინვალე“ კასტა კიდე უფრო გაიზარდოს, თუმცა გულზე ხელი, რომ დავიდო ჩემთვის სიმართლე გითხრათ სულ ერთია. ძაღლი ყეფს ქარავანი მიდის.  …мне ругань дураков милее всех похвал….

საინტერესო იარაღი უჩვენეს ტელევიზორში რამოდენიმე დღის წინ. ის ეკუთვნოდა ბარამბოს  შოკოლადის მოყვარულ რამდენიმე ქართველს და რამდენიმე უცხოელსაც, რომლებსაც ისე უნდოდათ მსოფლიოში ცნობილ ლოპოტას ტბის კურორტზე დასვენება, რომ გადაწყვიტეს რეისს არ დალოდებოდნენ და კუთხე მოეჭრათ, ასე რომ პირდაპირ აქით, ფეხით გადმოვიდნენ. რა მოხდა მერე ყველამ ვიცით ან არ ვიცით. იარაღი, რომელიც კადრებში გამოჩნდა ძალიან წააგავდა Steyr-ის სნაიპერულ შაშხანას, რომელიც შეიძლება ეგზოტიკურ ნივთად ჩაითვალოს სამთო ლაშქრობების მოყვარული ტურისტების ხელში.  თუმცა ცალკე დაყენებული სადგარი  (შტეირს ინტეგრირებული სადგარი აქვს, ხოლო მოდელი ელიტი, რომელსაც სადგარი არ აქვს განსხვავებული დიზაინის კონდახი აქვს) და მისი საკეტის უკანა ნაწილმა, ისევე როგორც ლულის კონფიგურაციამ, მე ვიტყოდი 85% დამარწმუნა, რომ ეს არის, რაღაც ნახევრად-კუსტარულად დამზადებული შაშხანა, რომელიც „ჩასმულია“ ATI-ს იაფფასიან პლასტმასის კონდახში, რომელიც თავიდან გათვლილია მაუზერის სისტემის შაშხანებისთვის.  100% არ ვარ დარწმუნებული, მაგრამ ჩემი აზრით ის იარაღი არ არის Steyr Scout-ი. პარტიზანების და მეამბოხეების შეიარაღებაში ეგზოტიკური იარაღი იშვიათობა არ არის, ძალიან შორს რომ არ წავიდეთ გავიხსენოთ Steyr AUG-ები სირიელი პარტიზანების ხელში, ან ცოტათი უფრო შორს, რომ წავიდეთ SiG Stg 510-ები, რომლებითაც კოსოვოელი მეამბოხეები სარგებლობდნენ და ასე შემდეგ. მოკლედ იმის თქმა მინდა, რომ ხანდახან ისე ხდება, რომ იარაღი ხვდება იქ სადაც ის არანაირად თითქოს არ შეიძლება, რომ მოხდეს. მითუმეტეს, როდესაც საქმე ეხება იარაღს, რომელიც მათ შორის სამოქალაქო ბაზარზე იყიდება.  მაგრამ მე მაინც მგონია, რომ царь вовсе не царь.

ბლოგმა იერსახე ცოტათი შეიცვალა. იმედია მოგეწონათ :) შესაძლებელია სურათებზე „დაკლიკება“ და მათი გადიდება. ცოტათი უფრო კითხვადი გახდა სტატიები. ცოტა გავაქტიურდი, ეტყობა ზაფხულში სიცხე მიშლიდა და ეხლა სტატიებს რეგულარულად ვამატებ.  სამწუხაროდ ფინანსური პრობლემების გამო ისე აქტიურად უკვე არ ვახორციელებ ჩემი არსენალის როტაციას, მაგრამ წლების განმავლობაში იმდენი მასალა დაგროვდა, რომ კიდე დიდხანს მეყოფა. გადამზიდავი კომპანიებიც აქტიურად მუშაობენ და ახალი წიგნები რეგულარულად ჩამომდის ასე, რომ ბლოგი თავის ფუნქციონირებას გააგრძელებს კიდევ დიდხანს.

 

ზუსტი, ერგონომიული, იტალიური და ხელმისაწვდომი – Tanfoglio TA95

September 3rd, 2012

არავინ არ დაობს, რომ Heckler&Koch, Walther, SiG, Glock და რიგი სხვა მწარმოებლების უშვებს უმაღლესი ხარისხის ცეცხლსასროლ იარაღს, უფრო კონკრეტულად პისტოლეტებს. მაგრამ მაგათი ფასი იწყება მინიმუმ 600 დოლარიდან. 600 დოლარი პრემიუმ კლასის პისტოლეტში ჩემი აზრით არ არის ბევრი. თუმცა ტოპ-კლასის თავდაცვითი იარაღის ფასი ჩემი აზრით იწყება კიდე უფრო მაღალი ნიშნულიდან – 800 დოლარიდან სერიულ მოდელში. ზოგი სისტემის პისტოლეტისთვის არც 1000 დოლარი არ არის მინიმალური ფასი. მაგალითად მაღალი კლასის სტანდარტული (ანუ სერიული წარმოების) M1911A1 ტიპის პისტოლეტის ფასი იწყება საშუალოდ 1000 დოლარიდან 2500 დოლარამდე. ეს საკმაოდ ბევრია თუნდაც საკმაოდ მდიდარი ქვეყნის მოსახლეობისთვისაც. იგივე აშშ-ში სწორედ დაბალი ფასის გამო ბრაზილიური ტაურუსი ყიდის უამრავ რევოლვერს, მიუხედავად იმისა, რომ ხარისხით ის ბევრად ჩამოუვარდება სმიტებს ან რუგერებს. (ტაურუსის პისტოლეტები ჩემი აზრით გაცილებით უფრო უკეთესი იარაღია თავის ფასში ვიდრე მათ მიერ გამოშვებული რევოლვერები). ჩვენთან სიტუაცია გაცილებით უფრო უარესია და პრემიუმ კლასის იარაღის ფასი კიდე უფრო მაღალია, ხოლო მისი ხელმისაწვდომობა კიდე უფრო დაბალია.  ახალი ნორმალური პისტოლეტის ფასი იწყება მინიმუმ 2000 დოლარიდან და შეიძლება 3500-ს 4000 დოლარს აღწევდეს. სწორედ ამ მიზეზის გამო განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ მყავს იაფი და ამავდროულად ხარისხიანი და მუშა მოკლე ლულიანი იარაღის მოდელების. იმიტომ, რომ თუ საშუალო სტატისტიკურ ადამიანს გაუჩნდა სურვილი იარაღის შეძენის შეიძლება სასურველ რეზულტატს მან მიაღწიოს ბევრად ნაკლები ხარჯის გაწევით.  კარგი პისტოლეტები, რომლებიც ღირს 1000 ლარზე ნაკლები საკმაოდ ცოტაა და მათ შორის კიდე უფრო ცოტა არიან მართლაც კარგი იარაღები. ჩემი აზრით დღეს საუკეთესო არჩევანს მეორადი 9მმ-ნი პისტოლეტების ბაზარზე წარმოადგენს თურქული Stoeger P8000.  მისი შოვნა შეიძლება 800-დან 900 ლარამდე (ახალი ის 1600 ლარი ღირს). ეს პისტოლეტი არის ბერეტა 8000-ის კოპია, მას აქვს ბერეტას ნაწილები შიგნით, ორივე მჭიდი ასევე იტალიურია ბერეტასთვის განკუთვნილი. დახვეწილი კონსტრუქცია, გამძლე დაფარვა, ძალიან კარგი ხარისხი და ქრომირებული ლულა 1000 ლარზე ნაკლებ ფასში არის მართლაც ჩემი აზრით საუკეთესო შემოთავაზება. კომპანია შტოეგერი შედის ბერეტას ხოლდინგში და შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ხარისხის კონტროლი ამ წარმოებაში უნდა იყოს მაღალი, რაც ამცირებს ქარხნული ბრაკის ალბათობას.

ბულგარულ არკუსზეც მე უკვე ვწერდი ადრე. პისტოლეტი არის დამაკმაყოფილებელი, თუმცა აქვს ნაკლოვანებებიც, ცუდი ხარისხის დაფარვა, საკმაოდ არაკომფორტული პატარა სამიზნე მოწყობილობები, საკმაოდ უხეში და მძიმე სასხლეტი  და ტარის მასალა მე პირადად არ მომწონს. მაგრამ იარაღი არის მუშა და თავის საქმეს ის აკეთებს კარგად.

კიდევ ერთი პისტოლეტი, რომელსაც მე პრაქტიკულად შემთხვევით გადავაწყდი ასევე იშოვება 1000 ლარზე ნაკლებ ფასში და ამ ფასად საკმაოდ ბევრი რამის შემოთავაზება შეუძლია. ლაპარაკი მაქვს იტალიური წარმოების ტანფოლიოს პისტოლეტებზე.

კომპანია Fratelli Tanfoglio S.N.C. (წარსულში ცნობილი როგორც Fabbrica d’armi Tanfoglio Giuseppe, დაფუძნებული 1940 წელს) მდებარეობს იტალიაში, ქალაქ გარდონე ვალ ტრომპიაში, ქალაქში, რომელიც კარგად არის ცნობილი იარაღის მოყვარულთათვის, იმიტომ, რომ იგივე ქალაქში მდებარეობს ბერეტას წარმოება და არა მარტო. კომპანია ტანფოლიო სპეციალიზირდება მხოლოდ და მხოლოდ პისტოლეტებზე და 1980-ების დასაწყისიდან მათი საფირმო პროდუქტია სპორტული პისტოლეტები დაფუძნებული კარგად ცნობილ ჩეხური CZ-75-ის კონსტრუქციაზე. კომპანია წელიწადში დაახლოებით 90 000 პისტოლეტს უშვებს და მათი 80% მიდის ექსპორტზე. ტანფოლიოს კატალოგი მოიცავს თავდაცვით მოდელებს ფოლადის და პოლიმერის ჩარჩოთი და ასევე მოდელებს, რომლებიც პირდაპირ არიან მზად სასროლოსნო შეჯიბრებებისთვის. ფასის და ვარიანტების დიდი რაოდენობის გამო, ისევე გამომდინარე CZ-75-ის შესანიშნავი სროლის უნარიანობიდან, ტანფოლიოს პისტოლეტები ძალიან პოპულარულია სპორტსმენებს შორის ევროპაში და ასევე პოპულარობას იძენს აშშ-ში, სადაც სტანდარტული ტანფოლიოს მოდელები (ტანფოლიოს პისტოლეტები იყიდება აშშ-ში, როგორც EEA Witness მოდელები) ღირს 350-450 დოლარი, ხოლო სპორტული მოდელები 1000 დოლარის ფარგლებში. აშშ-ში ამავე კომპანიის მეორადი სტანდარტული (თავდაცვითი) მოდელების ფასი შეადგენს 200-250 დოლარს. ეს ძალიან დაბალი ფასია იარაღში, რომელიც ხელმისაწვდომია არც მეტი არც ნაკლები 6 კალიბრში (9x19mmParabellum, 9x21mm, .40 S&W, 10mmAuto, .45ACP და .22 Long Rifle). აშშ-ში გამოდის საკონვერსიო ნაკრებიც გათვლილი .357SiG-ზე. ადვილია ერთმანეთში მათი გამოცვლაც, თუ ემთხვევა პისტოლეტის წონითი კატეგორია, რომელიც წარმოდგენილია დიდი და სტანდარტული ზომის ჩარჩოებით. .22 კალიბრის საკონვერსიო ნაკრები ხელმისაწვდომია ორივე ტიპის ჩარჩოებისთვის. პოლიმერის ჩარჩოიან ტანფოლიო Force-ში ეს შეზღუდვა აღარ არის და კალიბრის გამოცვლა კიდე უფრო ადვილია. გარდა ამისა სტანდარტული და კომპაქტური მოდელების საკეტიც და ჩარჩოც ურთიერთცვლადია. შესაძლებელია კომპაქტზე სტანდარტული სიგრძის საკეტის და ლულის დაყენება.

ფრანგი ერიკ გრაუფელი არის ოთხგზის მსოფლიო ჩემპიონი პრაქტიკულ სროლაში და ის ასპარეზობს ტანფოლიოს პისტოლეტებით. პისტოლეტი არის მოდიფიცირებული Tanfoglio Limited Custom.

ტანფოლიოს TA სერიის პისტოლეტები დაფუძნებულია, როგორც უკვე ვთქვი CZ-75-ის კონსტრუქციაზე (ტექნიკურად ორივე პისტოლეტი პრაქტიკულად იდენტურია) და ფოლადის მოდელები იზიარებენ ყველა იმ დადებით მხარეს, რაც ჩეხურ პროტოტიპს გააჩნია. მართვის ორგანოების განლაგებაც და ფუნქციონირებაც პრაქტიკულად  იგივეა. სხვანაირად მუშაობს მხოლოდ მცველი, რომელიც როგორც ისრაელის Jericho-ში ირთვება მაშინაც, როდესაც ჩახმახი დაწეულია. ადრინდელ მოდელებზე მცველი იყო განლაგებული საკეტზე, შემდგომ მან გადაინაცვლა ჩარჩოზე სადაც ის წესით უნდა იყოს. მოდელები პოლიმერის ჩარჩოთი (მოდელები Force) შესაბამისად უფრო მეტს იზიარებენ Jericho-ს პოლიმერის მოდელებთან, და პირველი “იერიხოებიც” მზადდებოდნენ ტანფოლიოს წარმოებული დეტალებისგან.

ერთი შეხედვით ტანფოლიო არის CZ-ს ზუსტი კოპია. ორივე ერთნაირად იშლება მაგრამ სხვაობები მაინც არის.

ჩვენ შესწავლის მიზნით ხელთ გვაქვს მეორადი მაგრამ კარგ მდგომარეობაში მყოფი ტანფოლიო მოდელი T95 Compact. ის წარმოადგენს ავტომატურ პისტოლეტს ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმით, ორ რიგიანი მჭიდით, რომელიც იტევს 14 ვაზნას. იარაღი აღჭურვილია არაავტომატური მცველით. ავტომატიკის სქემა იგივეა რაც CZ-75-ის შემთხვევაში. ბრაუნინგის სისტემა, რომელიც იყენებს საბრძოლო ბჯენებს ლულის ზედაპირზე და შესაბამის ღარებს საკეტის შიგნით. ვიზუალურად ტანფოლიო ნაკლებად გავს ჩეხურ პისტოლეტს, ხოლო ტექნიკურადაც გარკვეული „უხილავი“ სხვაობები არის. პირველ რიგში წინა სამიზნე მოწყობილობა შესრულებულია საკეტთან ერთად, რაც შესაბამისად შეუძლებელს ხდის მის გამოცვლას და ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ან ღამის სამიზნე მოწყობილობის დაყენებას. საჭირო გახდება ხელოსნის ჩარევა, რომელიც ჩვენ პირობებში ან მოკიდებს ასეთ საქმეს ხელს ან არა. მცველი, როგორც აღვნიშნე ირთვება დაწეულ ჩახმახზეც.  უკანა სამიზნე მოწყობილობა საკმაოდ მაღალია, დაახლოებით, როგორც რუსულ ტტ-ზე, რის გამოც მისი საშუალებით ვიწრო და დაბალი საკეტის გადატენა საკამოდ ადვილია.

უკანა სამიზნე მოწყობილობა დამზადებული ფოლადისგან საკმაოდ ვიწრო ღარით არის, ხოლო წინა სამიზნე მოწყობილობა წარმოადგენს საკეტის ნაწილს. ამის გამო მათი გამოცვლა არის ძნელი. არც სხვა მწარმოებლების სამიზნე მოწყობილობების დიდი არჩევანი ამ პისტოლეტისთვის არ არის.

შიგნიდან ასევე გარკვეული სხვაობები სახეზეა. მცველის ღილაკის ფიქსატორმა გადაინაცვლა უშუალოდ ღილაკზე და ის მიკროსკოპული ზამბარა და რკინის ფიქსატორი, რომელიც თავსდებოდა CZ-75-ის ჩარჩოში უკვე არ წარმოადგენს ტანფოლიოს კონსტრუქციის ნაწილს. ასევე გაქრა სასხლეტის ბერკეტის ზამბარა. ეხლა ნაწილი, რომელიც იჭერს ადგილზე მჭიდის ღილაკს ამავ დროულად ასრულებს ბერკეტის ზამბარის ფუნქციასაც. მიღწეულია ეს ხვეული ზამბარის გამოყენებით, რომელიც ჩზ-ში არსებული ორი ზამბარის ფუნქციას ასრულებს. დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის ჩარჩოზე ამოჭრილია ღარი, რომელშიც თავსდება ზამბარის წვერი დაშლის დროს. ის უკვე აღარ ხტება უკან და აწყობაც შესაბამისად გაადვილდა. ჩახმახის, სასხლეტის და სასხლეტის ბერკეტის შტიფტები არის ხვეული რაც ჩემი აზრით არც ისე კარგია, მთლიანი შტიფტები CZ-ზე ჩემი აზრით უკეთესია. ბოლოს ტანფოლიოში დამრტყმელი ფიქსირდება საკეტში მოსახსნელი დეტალით, რომელიც საკეტის უკანა ნაწილში არის განლაგებული (როგორც ადრინდელ CZ-75-ში). ამის გამო დამრტყმელის ამოღება და გაწმენდა უფრო ადვილია.

დეტალების დამუშავებით ტანფოლიო ჯობნის CZ-ს პისტოლეტებს, განსაკუთრებით გარედან, როდესაც კარგად ჩანს, რომ საკეტის და ჩარჩოს ფორმები უკეთესად და უფრო კარგად არის გამოყვანილი. გარედან ტანფოლიო იდეალურად არის დამუშავებული და არ ტოვებს იაფი უხარისხო პისტოლეტის შთაბეჭდილებას. შთაბეჭდილებებს მხოლოდ აფუჭებს თხელი ბინძური ნაცრისფერი დაფარვა.

საკმაოდ დიდი ზომის მჭიდის ერთმხრივი ღილაკი კომპაქტს ერგო სპორტული მოდელებისგან.

დაფარვას რაც შეეხება, ჩვენ ტანფილიოზე გამოყენებულია ოქსიდირება, რომელიც აშკარად ნაკლებად უძლებს ცვეთას ვიდრე CZ-ეების კომბინირებული დაფარვა. თუმცა ამავე დროს ის  ბევრად უფრო მდგრადი ჩანს ვიდრე მაგალითად ბულგარული არკუსის დაფარვა. უფრო ძვირიანი მოდელები იფარებიან ქრომით, რომელიც უფრო გამძლეა და ბევრად უფრო უკეთესადაც გამოიყურება.

ხელში იარაღი კარგად ზის. მას აქვს კარგად გამოხატული კუზი სახელურის ზურგის ქვედა ნაწილში (როგორც პოლიმერის „იერიხოს“ კომპაქტურ პისტოლეტში). ამ მხრივ ის „ებრაელთან“ უფრო ახლოს დგას ვიდრე CZ-75 კომპაქტთან. ტარის პანელები მყარი მაგრამ რბილი რეზინისგან არის დამზადებული და ძალიან კომფორტულია. საერთოდ კომპაქტურ და სუბკომპაქტურ პისტოლეტებში ტარის დიზაინი ჩემი აზრით თავისუფალი უნდა იყოს ზედმეტი „ორთოპედიულობისგან“, მაგრამ ამავე დროს უნდა იტოვებდეს მისი მორგების საშუალებას, ტარის პანელების, ჩამოსაცმელი რეზინის სახელურების და მჭიდის ქუსლების გამოცვლის მეშვეობით.

იარაღის 14 ვაზნიანი მჭიდები მაღალი ხარისხის არის, აქვთ პლასტმასის დიდი ზომის ხუფები და პრიალა ანტი-ფრიქციული დაფარვა. ამ შემთხვევაში მე ვისურვებდი მხოლოდ ფოლადის ხუფებს, ვინაიდან თუ ეს დეტალი თავიდანვე არ არის გათვლილი დარტყმებზე ის შეიძლება შედარებით ადვილად გამოვიდეს მწყობრიდან თუ სავსე მჭიდი დავარდება მყარ ზედაპირზე. მე მინახია რამდენიმე CZ-ს და მისი კლონების მჭიდები გაბზარული პლასტმასის მჭიდის ხუფებით. და ეს იყო ერთადერთი ასეთი ტიპის დაზიანება, რომელიც მე ოდესმე შემხვედრია. თუმცა არაერთხელ მსმენია, რომ ჩვენი პოლიციის შეიარაღებაში მყოფ HS-9-ს იგივე პრობლემები აღენიშნებოდა (დაუდასტურებელია).

ლულა არის ქრომირების გარეშე, კლასიკური ხრახნებით. მისი სიგრძე 97მმ-ია.

მთლიანობაში იარაღი ტოვებს ძალიან დადები შთაბეჭდილებებს. ხარისხიანად დამზადებული, მას აქვს კარგი ერგონომიკა, ადეკვატური ტარი, დიდი ზომის სასხლეტის დამცავი რკალი. საკეტი მოძრავი ჩარჩოს შიგნით და ლულის დაბალი ღერძი ყველაფერ ზემოაღნიშნულთან ერთად მთლიანობაში ხელს უწყობს პისტოლეტის შესანიშნავ სროლის უნარიანობას. იარაღი მძიმეა ამ კლასის იარაღისთვის (1000 გრამი), მაგრამ წონის და ერგონომიკის გამო მისი სროლა გაცილებით უფრო კომფორტულია ვიდრე პოლიმერის ჩარჩოიან ანალოგებისგან. მე ალბათ ვისურვებდი საკეტის შეთხელებულ წინა მხარეს, მაგრამ მიუხედავად ამისა იარაღი ერგონომიკის, სიზუსტის და დამზადების ხარისხის მხრივ საუკეთესო შეფასებებს იმსახურებს.

მოდიფიკაციები. იმისთვის, რომ იარაღის სროლის უნარიანობა გაზრდილიყო, მე გადავწყვიტე მთლიანად დამეშალა დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი და ყველა ნაწილის შეხების ადგილები გამეპრიალებინა. დაახლოებით საათნახევრიანი მუშაობის შედეგად სასხლეტი მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, თუმცა მანამდეც ის ბევრად უკეთესი იყო ვიდრე ბევრ სხვა პისტოლეტზე მათ შორის რამდენიმე CZ-ზე, რომელიც მე მქონდა. ეს ნაწილობირვ იმის ბრალია, რომ დამრტყმელიც მცველი სხვაგვარად მუშაობს და არ ამძიმებს სასხლეტს.  ასევე გადაკეთდა მჭიდის ერთი ხუფი, რის გამოც იარაღის ჭერა კიდევ უფრო კომფორტული გახდა.

ავტორის მიერ „მოდიფიცირებული“ მჭიდის ხუფი.

დამატებით გაპრიალდა ლულის ზედაპირი და ლულის „რამპა“, იმისთვის, რომ შემცირდეს კოროზიის ალბათობა, ვაზნების მიწოდება გაადვილდეს  და გარდა ამისა პისტოლეტმა მოიგო ესთეტიურების მხრივ.  ნებისმიერი გაპრიალება/პოლირება გულისხმობს რკინის ფენის მოხსნას ასე, რომ აქ სიფრთხილეა საჭირო რომ იარაღმა არ მიიღოს დაზიანება. ჩემ შემთხვევაში არანაირ მნიშვნელოვან გადაკეთებებს ადგილი არ ქონდა, იმიტომ, რომ ამის საჭიროება უბრალოდ არ იყო.

დაშლილი ტანფოლიო, დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის დეტალები დამუშავებისას.

რა შეიძლება ითქვას კრიტიკული ტანფოლიოს პისტოლეტების მიმართ ზოგადად და იმ პისტოლეტის მიმართ, რომელიც ჩვენ ხელთ გვაქვს? სიმართლე გითხრათ მე არ მგონია ამ იარაღს შეექმნას რაიმე სერიოზული პრობლემები. ადრინდელი გამოშვების მოდელებისთვის ხანგრძლივი და ინტენსიური ექსპლუატაციის შედეგად ცდება დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის დეტალები არადამაკმაყოფილებელი თერმული დამუშავების შედეგად. დამრტყმელი ფუძე იჭეჭყება ჩახმახის დარტყმებისგან. ხანდახან პისტოლეტები საჭიროებენ ლულის „რამპის“ და საკეტის „სარკის“ პოლირებას, იმისთვის, რომ საიმედოდ მოხდეს  ვაზნების მიწოდება. პრინციპში უკანასკნელი შენიშვნა მართებულია „იერიხოს“ პისტოლეტების მიმართაც.  შედარებით ახალ Force-ში მჭიდი 2 მმ-ით უფრო მაღლა ზის რამაც გაზარდა იარაღის საიმედოობა.  გარკვეულ სირთულეებს იწვევს სამიზნე მოწყობილობების პროპორციები. წინა სამიზნე მოწყობილობა მთლიანად ავსებს ღარს უკანა სამიზნე მოწყობილობაში, რაც არც ისე მოსახერხებელია.

ნუ შეგექმნებათ ილუზიები. პისტოლეტი, რომლის ფასი 4 -ჯერ დაბალია კონკურენტებზე ვერ ქინება ყოველთვის უნაკლო. მექანიკური პრობლემების ალბათობაც მეტია. ბიუჯეტური იარაღი არ გამოდგება ინტენსიური ექსპლუატაციისთვის (იგულისხმება ათასობით გასროლა ხანმოკლე პერიოდში) მაგრამ ტიპიური თავდაცვის იარაღი საშუალო სტატისტიკური მომხმარებლის ხელში გაცილებით მეტ დროს გაატარებს სეიფში ვიდრე სასროლეთზე ასე, რომ დიდი რესურსი და სხვა ნიუანსები, რომლებიც ახასიათებს ტოპ-კლასის პისტოლეტებს მაინც არ იქნება გამოყენებული. ამავე დროს ხაზგასმით უნდა ავღნიშნო, რომ ბიუჯეტური პისტოლეტის შეძენა გამართლებულია მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ არანაირი საშუალება არ გაქვთ იყიდოთ ტოპ-კლასის იარაღი. საქმე ეხება თქვენ პირად უსაფრთხოებას, ჯანმრთელობას და სიცოცხლეს ასე, რომ თავდაცვითი იარაღის არჩევისას მე მინდა მთელი საიმედოობა, სიზუსტე და ყველაფერი საუკეთესო რაც შეიძლება ქონდეს ტოპ-კლასის იარაღს. თუ ფასი წარმოადგენს გადაულახავ სირთულეს მაშინ თქვენი არჩევანია კარგი „ბიუჯეტური“ იარაღი. ჩვენი დღევანდელი სტუმარი, ტანფოლიო კომპაქტი ისვრის კარგად, ისვრის ზუსტად, არის მოსახერხებელი და ერგონომიული, ის ღირს ძალიან იაფი და ის გამოდგება თავდაცვითი იარაღის როლში. დავამატებ მხოლოდ, რომ კარგი იქნება მის ყიდვამდე გარკვეული გარანტიები მიიღოთ ან წინასწარ შეამოწმოთ პისტოლეტის ფუნქციონირება თუ ამის საშუალება გაქვთ.

„ბიუჯეტური“ 9მ-ების სამეული. მარცხნიდან მარჯვნივ: Arcus 98DAC, Zastava CZ99, Tanfoglio TA95 Compact.

 

ჩვენი ტესტი – Вепрь 308 Супер

August 27th, 2012

როდესაც მე ბევრი წლის წინ პირველად ვნახე „ცოცხალი“ “სუპერ ვეპრი”, ძალიან გაკვირვებული დავრჩი. ეს იარაღი არ გავდა არაფერ რუსულს, რაც მე აქამდე მქონდა ნანახი. მთლიანი ხის კონდახი, საკმაოდ კარგი ხარისხის აწყობა. ცოტახანში მე პრაქტიკულად შემთხვევით ვიყიდე 5.45X39-ზე გათვლილი აღნიშნული იარაღი. ეს იყო ჩვეულებრივი ვეპრი, რომელიც უფრო წააგავდა კალაშნიკოვის სისტემის იარაღს და, როგორც უკვე ავღნიშნე იყო საკამოდ მაღალი ხარისხით დამზადებული. საერთოდ ჩემი მოკრძალებული აზრით ხარისხით და შესრულებით „ვეპრი“ უფრო მაღლა დგას ვიდრე „საიგები“. მიუხედავად ამისა, რატომღაც მათი მწარმოებელი ქარხანა „Молот” მდებარე ქალაქში ვიატსკიე პოლიანი მუდმივ ფინანსურ პრობლემებს განიცდის. საქმე იქამდე მივიდა, რომ რამოდენიმე კვირის წინ მათ დავალიანების გამო ელექტროენერგიის მიწოდებაც შეუწყვიტეს. “მოლოტის” ასეთი მდგომარეობის მიზეზი ჩემთვის უცნობია. ეს კომპანია საკმაოდ საინტერესო იარაღს უშვებს. მაგალითად “ბეკასის” სერიის თოფებს, აქვთ მოდიფიცირებული მოსინის სისტემის შაშხანები, რომლებიც განკუთვნილია ზუსტი სროლისთვის. კომპანიის სპეციალისტები მოქმედ სპორტსმენებთან ერთად აქტიურად იყვნენ ჩართულნი გლუვლულინი “ვეპრების” მოდიფიკაციაში, რომლებიც განკუთვნილი იყვნენ პრაქტიკული სროლის დისციპლინებისთვის.

“მოლოტის” წარმოებული იარაღი, რომელზეც წავა საუბარი არის .308 კალიბრის კარაბინი „ვეპრი“ მოდელი  „308 სუპერ“. მიუხედავად იმისა, რომ „სუპერ ვეპრი“ არის დაფუძნებული კალაშნიკოვის სისტემის ავტომატზე, უფრო სწორედ მისივე კონსტრუქციის მსუბუქ ტყვიამფრქვევ РПК-ზე, ის ნაკლებად გავს თავის პროტოტიპს. შეიძლება ითქვას, საერთოდ არ გავს.  ნაცნობი „კალაშას“ რესივერი დამალულია ხის ორთოპედიული კონდახის შიგნით. წარსულს ჩაბარდა ამავე ავტომატის სამიზნე მოწყობილობები. წინა სამიზნე მოწყობილობამ გადაინაცვლა დენთის აირების კამერაზე, ხოლო უკანა სამიზნე მოწყობილობა შეიცვალა სანადირო ორ პოზიციანი (100 და 300 მეტრზე სასროლად) სამიზნე მოწყობილობით, რომელიც ამავე დროს წარმოადგენს სწრაფად მოსახსნელი კრონშტეინის ბაზას. ასევე გაქრა დენთის აირების მილის ჩამკეტი და გადატყავებული თითები, რომელიც საჭირო ოყო ამ მილის მოსახსნელად. ამჯერად მილი ფიქსირდება თავის ადგილას ზამბარიანი ღილაკით. რომ გავაგრძელოთ სია  კიდევ რა ჩაბარდა წარსულს ვნახავთ, რომ ასევე გაქრა მცველი, რომლის მაგივრადაც დაყენებულია რესივერში გვერდიდან გაყრილი ღერძი, რომელიც ასრულებს მცველის როლს. არც პირველი იყო მოსახერხებელი და არც ეს არ გამოირჩევა ესთეტიურებით. ასეთი მცველები მე მინახია ყველაზე იაფ და უტილიტარულ მცირეკალიბრიან კარაბინებში და „პომპებში“. თუმცა ამ შემთხვევაში მთავარია ის, რომ კალაშნიკოვშიც და „ვეპრშიც“ მცველები მუშაობენ და დავკმაყოფილდეთ ამით. მჭიდის ღილაკი თუ ბერკეტი ასევე შეიცვალა და ეხლა წარმოადგენს ორ მხრივ დეტალს, რომელზე დაჭერით 10 ვაზნიანი პლასტმასის მჭიდი ძირს ვარდება.  მჭიდი კვლავ ფიქსირდება ორ წერტილზე, კბილებით, რომლებიც განლაგებულია მჭიდის წინა და უკანა კედელზე. გადატენვა ასეთივე ნელია, როგორც აკ-ში მაგრამ სანადირო იარაღში, მითუმეტეს .308 კალიბრში ეს ასეთი კრიტიკული არ არის. სამწუხაროდ არსად არ წავიდა საკეტის სახელური, ბასრი დაბოლოებით. ალბათ სანამ ისრაელიდან გალილის სახელურის იდეა ჩააღწევს იჟევსკამდე ან ვიატსკიე პოლიანამდე მანქანებს უკვე ბორბლები არ ექნებათ და ისინი ჰაერში იფრენენ (ც).  მართალია გალილი ვერტიკალური სახელური არც ისე მოსახერხებელი შეიძლება იყოს ოპტიკით აღჭურვილ იარაღში, მაგრამ თუნდაც სკს-ის ნაირი ცილინდრული ღერძი ბევრად უკეთესი იქნება ვიდრე ის რაც ეხლა არის კალაშნიკოვზე და მის კლონებზე.

იარაღის დაშლისას ყველაფერი თავის ადგილას დგება. ყველაფერი გასაგებია და კარგად ნაცნობი. კარგად ჩანს, რისი წყალობით კალაშნიკოვები ასეთი საიმედოები არიან. მოძრავი ნაწილების დიდი მასა, მათი მოძრაობის დიდი სიჩქარე და გრძელი მანძილი, დიდი „ლუფტები“ დეტალებს შორის. იარაღი ჩემ ხელში ნახმარი მოხვდა. რუსული ხრახნილ ლულიანი იარაღი დიდიხანი არ შემოდის საქართველოში და ახალი საიგის, ტიგრის ან ვეპრის შოვნა საკმაოდ პრობლემატურია. დგუშს და ლულას არანაირი კოროზიის ნიშნები არ ქონდა. დენთის აირების მილი ცხადია იყო დაჟანგებული შიგნიდან, მაგრამ ეს ამ ტიპის იარაღისთვის არის ჩვეულებრივი ამბავი. იარაღი შიგნიდან ტოვებდა ახალიიარაღის შთაბეჭდილებას. ცვეთის ნიშნები პრაქტიკულად არ იყო. დავამატებდი მხოლოდ, რომ ეტყობა ესთეტიურიბის მოთხოვნებიდან გამომდინარე რესივერის (ლულის კოლოფის) ხუფის  ღილაკი დააპატარავეს, რის გამოც იარაღზე ხუფის მოხსნა და დაყენება კიდე უფრო “სახალისო” გახდა.

“ვეპრის” არსებული შესრულებები

სქელ კედლიანი 550მმ-ნი ლულა ბეჭებით, ქრომირებული არხით, დაბოლოებული კომპენსატორი/ლულის მუხრუჭით, ორთოპედიული კონდახი და ჩინებული კალიბრი .308 ვინჩესტერი მიგვანიშნებდა გარკვეული სიზუსტის პოტენციალზე, მაგრამ ეგრევე ჩემი ენთუზიაზმი გარკვეულწილად გააქარწყლა სასხლეტმა. ის იყო აბსოლუტურად საშინელი, საზარელი რამე. მე არ ვიცი, როგორ აღვწერო ის. გრძელი, მძიმე და ხრაშუნა, თითქოს იარაღი ქვიშით სავსე იყო. თავისი გრძელი გზის განმავლობაში, რომელსაც ის გადიოდა მასზე დაჭერიდან გასროლამდე, დაჭერის ძალა მუდმივად იცვლებოდა.  ესეთი საშინელი სასხლეტი მე აქამდე არ შემხვედრია არც ერთ იარაღზე აქამდე. მიზეზი? უხეშად დამზადებული დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის დეტალები. დაახლოებით ნახევარი საათის შემდეგ, მათი დამუშავების შედეგად სიტუაცია გაუმჯობესდა, აღმოჩნდა, რომ ამ ხრაშუნის ქვეშ იმალებოდა ორ საფეხურიანი სასხლეტი. სასხლეტის კიდე უფრო გაუმჯობესება ითხოვდა მექანიზმის სრულ დაშლას, რაც მე ძალიან მეზარებოდა და ამიტომაც დავკმაყოფილდი უკვე მიღებული რეზულტატით.

ნახმარ შაშხანაზე, კრონშტეინი არასწორად იყო დაყენებული და მიჭირს ავხსნა, როგორ ხმარობდა მას წინა პატრონი. არასწორი მონტაჟის გამო დაიკაწრა ოპტიკის კორპუსიც და კრონშტეინიც. სურათზე ჩამკეტი სწორედ არის განლაგებული.

რესივერი კონდახში წინ და უკან დადიოდა. ხრახნების დაჭერით (სამი ცალი გაყრილი ტარში, მჭიდის წინ რესივერში და ლულასთან, დენთის აირების კამერის ქვეშ) ეს პრობლემა მოგვარდა. მოუგვარებელი დარჩა ორთოპედიული კონდახის საკითხი, რომელიც გათვლილია მხოლო მარჯვენა მხრიდან სასროლად მე კიდე მარცხენა მხრიდან ვისვრი …..

„ვეპრის“ არაბუნებრივად სქელი და მოკლე ტარი ასევე არ უწყობს ხელს ერგონომიკას. „ვეპრების“ კონდახის მზადდება კაკლისგან ან უფრო უბრალო წიფელისგან. კარგად ჩანს მცველის ღილაკი და მჭიდის ორმხრივი ბერკეტი.

მოკლედ დეტალური დათვალიერების შემდეგ უნდა ავღნიშნო, რომ მიუხედავად იმისა, რომ „სუპერ ვეპრი“ არ არის AK, ის ამავე დროს ვერ გახდა მოსახერხებელი ერგონომიული იარაღი. არც კალიბრი .308 არ არის 7.62X39 მაგრამ, იარაღი არის გაბარიტული, მძიმე (4.05კგ, ვაზნების, ოპტიკის და სამაგრის გარეშე) და მითუმეტეს გვეგრძე ვერ დაუდგება სხვა უცხოურ ანალოგებს, Benelli Argo-ს, Browning BAR-2-ს ან Winchester SX3-ს. შედარებაც არ შეიძლება. ამასთანავე „ვეპრს“ აქვს მილიტარისტული სერიოზული გარეგნობა, რომელიც მეორეს მხრივ გაცილებით უკეთესია ვიდრე „სანადირო“ საიგები.  მე მაინც და მაინც არ ვარ კლასიკური სანადირო იარაღის ესთეტიკის მოყვარული, მირჩევნია ტაქტიკური, სამხედრო იარაღის უბრალო ესთეტიკა, მაგრამ ჩემთვის „ვეპრის“ დიზაინი მისაღები აღმოჩნდა. შეიძლება მისი შორეული მზგავსების გამო .308 კალიბრის ლეგენდასთან,  M14-თან….

დადგა დრო სროლების. ეჭვებს იწვევდა სამაგრის/კრონშტეინის კონსტრუქცია. ერთ წერტილიანი თუმცა მასიური, მან უპრობლემოდ გაუძლო სროლებს. „ვეპრებზე“ ასევე ყენდება სამ წერტილიანი სამაგრებიც, რომლებიც გამოხმაურებების მიხედვით უფრო საიმედოა. ეს ერთ წერტილიანიც პრინციპში მუშაობდა მაგრამ ზუსტ იარაღზე ასეთი ოპტიკის სამაგრი ალბათ ნონსენსია. ის არის ალუმინის, ის ვიბრირებს სროლისას, ხოლო მოხსნა დაყენებისას მოხვედრის წერტილი უმნიშვნელოდ მაგრამ იცვლება. მეეჭვება ასეთმა სამგრმა “მიიღოს” მძიმე ოპტიკა. გამოსავალი იქნებოდა ბაზის ცოტათი წინ გადაწევა, რის გამოც შემცირდებოდა ვიბრაცია და მასზე გრძელ ფოკუსიანი ოპტიკის დაყენება. შედეგად გამოვიდოდა “ვეპრი სკაუტი”. გასაწმენდად დაშლისთვის ასეთი კრონშტეინის მოხსნაც არ გახდებოდა საჭირო…. თუმცა ალბათ დენთის აირების მილის მოხსნა გართულდებოდა. მოკლედ კალაშნიკოვს კლონზე ოპტიკის მონტაჟი რჩება სერიოზულ ტექნიკურ პრობლემად.

როგორც უნდა ველოდოთ „კალაშნიკოვის“ კლონიდან, „სუპერ ვეპრიც“ აღმოჩნდა საიმედო. არანაირ დაბრკოლებებს სროლისას ადგილი არ ქონია. ექსტრაქცია იყო სტაბილური, თუმცა მასრების ასევე სტაბილურად იჭეჭყებოდნენ, ეტყობა რესივერის ხუფთან დაჯახების შედეგად.

რაც შეეხება მთავარს, სიზუსტეს აქ დიდი იმედგაცრუება გველოდებოდა. არაადეკვატური ოპტიკური სამიზნე ВОМЗ 4Х32, ძალიან უხეში სასხლეტი და კონდახი, რომელიც საერთოდ გათვლილი არ არის ცაციაზე, პირდაპირ ვიტყვი ხელს არ უწყობდნენ კომფორტულ სროლას. გარდა ამისა ძალიან ცხელოდა და მუდმივი გარბენები პოზიციიდან სამიზნემდე და უკან თავისას შვებოდა.  პირველი ჯგუფები იყო დამაიმედებელი. 100 მეტრზე 5სმ, მერე 6სმ. მერე კიდე იარაღი გაცხელდა და ჯგუფები გაიზარდა 10სმ-მდე. რამდენიც არ ვეცადე ჯგუფები შემემცირებინა არაფერი არ გამომდიოდა. მზის ქვეშ იარაღი გავარვარდა. მეც უკვე აშკარად ვიტანჯებოდი სიცხისგან  და სულ უფრო მიჭირდა სროლის სერიების დროს გულის და სუნთქვის დაწყნარება. საბოლოო ჯამში, მოუმზადებელი პოზიციიდან, მიწაზე დაწოლილი ასეთი სასხლეტით და ოპტიკით, ასეთი რეზულტატიც არ არის ალბათ ცუდი. ყველაფერი იწვევდა ეჭვს სიზუსტის დეგრადაციაში გარდა ალბათ Black Hills-ის მაღალი კლასის ამუნიციისა (168 გრანინი A-max ტიპის ტყვიით). სროლა გაგრძელდა უკვე ღია სამიზნით. მიუხედავად იმისა, რომ სამიზნე ხაზი არის საკმაოდ მოკლე ხოლო უკანა სამიზნე მოწყობილობის ზომა იყო ძალიან პატარა, სხვაობა ოპტიკით ნასროლთან შედარებით იყო ძალიან მცირე და შეადგენდა 7-8 სმ-ს 100 მეტრზე. იარაღის კარგად იყო მისროლილი ღია სამიზნით რაც რუსული იარაღისთვის იშვიათობაა.

პირდაპირ ვიტყვი სროლების შედეგები მთლიანობაში არ მომეწონა. ასეთი “ბანდურისგან” მე ცოტათი მეტს ველოდი. გავიხსენე რა ჩემი CZ 550 ვარმინტი, რომელიც საბეჭდი მანქანივით ბეჭდავდა 4 სმ-ან ჯგუფებს იგივე მანძილზე და ეს მიუხედავად სროლის პირობებისა, პოზიციებისა, მსროლელის სულიერი მდგომარეობისა  და ა.შ. 3სმ-ნი ჯგუფიც მახსოვს 200 მეტრზე. ყველაზე კარგი შედეგი რაც მე მივიღე ჩეხური შაშხანისგან.

ოპტიკა…..  თითქოს გასული საუკუნის დასაწყისიდან მოხვდა იარაღზე. მოყვითალო გამოსახულება, უძველესი სამიზნე ბადე, რომელიც იწვევს ღიმილს და ეჭვებს რუსი კონსტრუქტორების მენტალურ ჯანმრთელობაში. ამ ოპტიკურმა სამიზნემ, როგორც ჩანს თავის დროზე მიიღო სერიოზული დარტყმა, რის გამოც ოკულარის ერთი მხარე დაჭეჭყილი იყო. ბარაბანს, რომლის საშუალებითაც ხდებოდა ვერტიკალური შესწორებების შეტანა ქონდა „ლუფტი“. საბოლოო ჯამში ეს „ვომზი“ ალბათ უფრო ერზაც-ოპტიკა არის ვიდრე სერიოზული ხელსაწყო. მე არ მგონია, რომ ასეთი ოპტიკის ნდობა იქნება გონივრული. საჭიროა უფრო სერიოზული ხელსაწყოს გამოყენება. მიკვირს ადამიანების, რომლებიც 20012 წელს დაეძებენ ПУ-ს ПСО-ს და ასეთ ‘ვომზებს”. როგორც ერთმა ჩემმა მეგობარმა სნაიპერმა აღნიშნა: რაღა დროს “პე-ეს-ო” არის, ხალხი კოსმოსში დაფრინავს.

ВОМЗ 4Х32-ის სამიზნე ბადე.

სამწუხაროდ დღეს საქართველოში არ არსებობს არც ერთი სასროლეთი სადაც შესაძლებელია შაშხანის სროლა. რის გამოც ძალიან ძნელია იდელაური ან უბრალოდ კარგი საგამოცდო პირობების შექმნა. შესაბამისად არადამაკმაყოფილებელი რეზულტატების შედეგად საკამოდ ძნელია დადგენა რა უშლის ხელს ზუსტ სროლას? არადამაკმაყოფილებელი პოზიცია? ქარი? კლიმატური პირობები? რაც არის ეს არის და მეტის გაკეთება შეუძლებელია. მე ჩემი მხრიდან მაქსიმალურად აგიღწერეთ სროლის პირობები, რომ თავად განსაზღვროთ არის ჩემს მიერ მიღებული შედეგი მაქსიმუმი, რომლის მოცემა შეუძლია „სუპერ ვეპრს“ თუ მას მეტი პოტენციალი აქვს.

35 გრადუსი სიცხე, ტანსაცმელი სველია ოფლისგან,  არსად არ ჩანს ჩრდილი, წყალი გაცხელდა ისე, რომ შესაძლებელია ყავის მოდუღება. სამაგიეროდ არ არის სიზუსტის მთავარი მტერი – ქარი. „ვეპრი“ კიდე არ გრილდება და ჯიუტად არ ისვრის ისე, როგორც საჭიროა. მახარებდა მხოლოდ კომპენსატორის/ლულის მუხრუჭის ეფექტური მუშაობა, რის გამოც იარაღს ქონდა უფრო ნაკლები უკუცემა ვიდრე სკს-ს.   უცბად  ჩემამდე დავიდა ერთი მარტივი სიმართლე. “ვეპრი” არ არის ზუსტი სროლისთვის განკუთვნილი იარაღი! მიუხედავად სქელი ლულისა, ორთოპედიული კონდახის და ოპტიკისა ის უბრალოდ არ არის ზუსტი იარაღი და ამან ყველაფერმა უბრალოდ მე თავიდან შეცდომაში შემიყვანა. უცბად ჩემ თვალ წინ გაჩნდა .308 კალიბრის, იაფი და მარტივი კარაბინი, რომელიც მაქსიმუმ უფრო ითხოვდა კარგ კოლიმატორს და კონდახის მსუბუქ მოდერნიზაციას. შედეგად საკმაოდ მოკრძალებულ ფასად ჩვენ მივიღებდით .308 კალიბრზე გათვლილ სანადირო ნახევრად-ავტომატურ კარაბინს, რომელსაც აქვს ეფექტური ლულის მუხრუჭი, რის გამოც მისი სწრაფად სროლა ძალიან ადვილია. სამუშაო მანძილი ამ იარაღის იქნება მაქსიმუმ 200 მეტრი, რაც მთლიანად ფარავს იმ დავალებებს, რომლებიც შეიძლება გაჩნდეს სარეკში, ტყეში ნადირობისას ან თუნდაც თავდაცვით სცენარებში. ის ცდომილება, რომელსაც აქვს ადგილი „კრონის“ მოხსნა დაყენებისას, პრინციპში ამ მანძილზე იქნებოდა უმნიშვნელო. მოდით დავფიქრდეთ, 308 კალიბრის, რომელი იარაღია ხელმისაწვდომი, რომელსაც ექნება ლულის მუხრუჭი, მოსახსნელი 10 ვაზნიანი მჭიდები, სწრაფად მოსახსნელი კრონშტეინი და იქნება მარტივი და საიმედო? ყველაზე ხელმისაწვდომი Benelli Argo-ს ფასი არის ორჯერ დიდი ვეპრზე, და ეს ყველაზე საბაზისო მოდელში. კიდე უფრო ძვირი ღირს ბრაუნინგის ნახევრად ავტომატები. არის კიდე საიგები, მაგრამ ჩემი აზრით „სუპერ ვეპრი“ ამ კალიბრში მირჩევნია კვაზი კალაშნიკოვებს, რომლებსაც საიგები ქვია.

იაფი, მარტივი, საიმედო, უტილიტარული ნახევრად-ავტომატი, გათვლილი ჩინებულ .308-ზე. ვინ იყიდის მას? იგივე კატეგორიის ხალხი, რომელიც ყიდულობს საიგებს, სკს-ებს და სვტ-40-ებს. კი „სუპერ ვეპრი“ ძვირია მაგრამ დაფიქრდით, 7.62X39 და 7.62X54R კალიბრის ვაზნის ფასი დაახლოებით იგივეა, რაც .308-ის ფასი. სკს-ის ფასი მერყეობს 1000-დან 1500 ლარამდე, საიგები სანადირო ვარიანტში ღირს იმდენივე, ტაქტიკური მოდელები ორჯერ მეტი. ვეპრის ფასი 1800 ლარიდან იწყება. ცუდია, რომ „ვეპრი“ საკმაოდ იშვიათად ჩნდება გაყიდვაში. თუ ცოტათი უფრო მეტი გინდათ ვიდრე აღნიშნული იარაღები გთავაზობენ, მაშინ მოემზადეთ გაცილებით მეტი გადაიხადოთ. დააყენეთ ზედ კარგი კოლიმატორი და მიიღებთ საკმაოდ ეფექტურ ინსტრუმენტს მინიმალური დანახარჯებით.  როგორც კი ყველაფერ ამას მივხვდი, ეგრევე დავწყნარდი, მოვხსენი იარაღს ოპტიკა და კრონშტეინი, შევინახე ჩანთაში, გადავიკიდე იარაღი მხარზე და გავემართე მანქანისკენ, რომელიც ერთ კილომეტრში დავტოვე. ყველანაირი იმედგაცრუება გაქრა. .308 კალიბრიანი „ვეპრის“ თემა ჩემთვის ბოლომდე გაიხსნა და დაიკეტა კიდევაც.

პს

ჩემი გამოცდილება „კალაშნიკოვის“ კლონებთან და ბოლო ნაცნობობამ „სუპერ ვეპრთან“, კიდევ ერთხელ დამარწმუნა ორ რამეში. 1) 5,45-ზე გათვლილი კალაშნიკოვის სისტემის ავტომატები (AK-74M, მე-100 სერიის მოდელები) არის მაქსიმუმი რის მიღებაც შეიძლება ამ სისტემისგან. ისინი სთავაზობენ დამაკმაყოფილებელ სიზუსტეს, არიან მსუბუქები და საკმაოდ საიმედოები. განსხვავებით 7.62X39 კალიბრის მოდელებისგან, პირველები უფრო კონტროლირებადი არიან სროლაში და გაცილებით უფრო ეფექტურები ჯერებით სროლისას. ხოლო ვეპრი კალიბრში 5.45 რჩება ჩემ ერთ ერთ ყველაზე საყვარელ გრძელლულიან იარაღად, რომელიც მე ოდესმე მქონია. 2) ამავე დროს „კალაშნიკოვზე“ დაფუძნებული სნაიპერული სისტემები (ერაყული ტაბუკი, რუმინული PSL, ებრაელების გალილი) სავარაუდოთ არის ერზაც-იარაღები, იმიტომ, რომ ის რაც წარმოადგენს კალაშნიკოვების ძლიერ მხარეს არის დიდი ნაკლი სნაიპერულ იარაღში. თვით დამტენი სნაიპერული იარაღი ან უნდა იქმნებოდეს სუფთა ფურცლიდან ან უნდა იყო დაფუძნებული AR-10 სისტემაზე., რომელიც თავის სქემის და მოძრავი ნაწილების სიმცირის და მათი დაბალი მასის გამო, საუკეთესოდ გამოდგება ამ მიზნებისთვის. რა თქმა უნდა არის კიდე H&K PSG მაგრამ მისი ფასი ნამეტანი არაჰუმანური აღმოჩნდა თითქმი ყველასთვის.

 

თავდაცვითი კალიბრების მოკლე მიმოხილვა

August 16th, 2012

კარგია, რომ დისკუსიები, „ყველაზე მაგარ“ და საუკეთესო კალიბრზე წარსულს ჩაბარდა. კარგია, რომ სასროლოსნო საზოგადოებაში არის ცნობილი ტყვიის ეფექტურობის განმსაზღვრელი ჯადოსნური ფორმულების არასრულყოფილებაზე.  კარგია, რომ მსროლელები დღეს ფოკუსირებულები არიან საკითხებზე რომლებსაც მართლა აქვთ მნიშვნელობა, როდესაც საქმე ეხება საჭირო კალიბრის არჩევანს. ცუდია, რომ ჩვენამდე ამ ტენდენციას ჯერ არ მოუღწევია. არა და დღეს, როდესაც ხელმისაწვდომია (მეტ ნაკლებად საქართველოშიც)  ინფორმაციის სწრაფი გაცვლის  საშუალებები, შესაძლებელია საკმარისი მონაცემების მოგროვება პრაქტიკულად ნებისმიერ საკითხზე, რომელიც თქვენ გაინტერესებთ. ინფორმაცია ამა თუ იმ მიღწევების, წარმატებების და პირიქით წარუმატებლობების/პრობლემების შესახებ ძალიან მალე ვრცელდება სამართალდამცავების საზოგადოებაში და შესაბამისად ხდება ცნობილი ჩვეულებრივი ადამიანებისთვისაც. თუ იარაღის სპორტული დანიშნულებით გამოყენებაში სამოქალაქო სექტორი უსწრებს სამხედროებს და სამართალდამცავებს, როდესაც საქმე ეხება უშუალოდ სროლას ცოცხალ სამიზნეებზე ამ მხრივ უკანასკნელი ორი უფრო წინ წასულები არიან. გარდა ამისა სამხედროებსაც და სამართალდამცავებსაც აქვთ საშუალება დააგროვონ დიდი მოცულობის ინფორმაცია (იარაღის და ამუნიციის პრაქტიკული გამოყენების შესახებ), მოახდინონ მისი სისტემატიზება და ანალიზი (მართალია არა ყველა და არა ყოველთვის ამას აკეთებს). მე ვერ ვიტყვი, რომ ყველაფერი რაც მათთვის ხდება ცნობილი ავტომატურად ხდება ცნობილი უბრალო მოქალაქეებისათვის, მაგრამ საკმაოდ  დიდი ინფორმაციის ნაკადთან გვაქვს საქმე. საჭიროა მხოლოდ მისი წაკითხვა და გაანალიზება. საერთო ტენდენციებიც ძალიან მკაფიოდ იკვეთება.  აშშ-ში ამუნიციის ეფექტურობის განსაზღვრის საკითხებზე საკმაოდ ბევრი სპეციალიზებული სამსახური მუშაობს. ბევრ სერიოზულ სამართალდამცავ სტრუქტურას აქვს ამუნიციის ტესტირების საკუთარი პროტოკოლები, რომლებიც უზრუნველყოფენ ამა თუ იმ კალიბრის ვაზნის მეტ ნაკლებად ადეკვატურ შეფასებას. ასეთი ფორმატის ტესტირების ჩატარება ცალკეული მსროლელისთვის იქნება საკმაოდ პრობლემატური და დაკავშირებული დიდ ხარჯებთან, შესაბამისად მასშტაბური ტესტირებები რჩება ფუფუნებად, რომელიც ხელმისაწვდომია მხოლოდ მსხვილი ძალოვანი სტრუქტურებისთვის. აქიდან გამომდინარე ნამდვილად აზრი აქვს დავაკვირდეთ რას იყენებენ სამხედროები და უფრო საინტერესოა რას იყენებენ სამართალდამცავები. მასად აიუბი მაგალითად სთავაზობდა კალიბრის და „მუხტის“ (მუხტი, load, კონკრეტული ვაზნა, ტყვიის წონით, ტყვიის ტიპით და საწყისი სიჩქარით) არჩევისას დაინტერესებულ პირს შეესწავლა ის თუ რა კალიბრის და რა მუხტებს ხმარობს ესა თუ ის პოლიციური სამსახური. ეს არის იოლი და ხანდახან ერთადერთი მისაღები გზა კალიბრის და მუხტის არჩევის. ბევრს არ აქვს დრო იკითხოს მსხვილი ნაშრომები ტერმინალურ ბალისტიკაზე ან გაეცნოს რეალური შეტაკებების საკმაოდ ტევად სტატისტიკურ მასალებს. ამ შემთხვევაში მიბაძვა სამართალდამცველებისთვის არის ყველაზე მარტივი გზა. მათ აქვთ საშუალება გამოცადონ უამრავი კალიბრი და მუხტი და აირჩიონ საუკეთესო, მათ შორის გამომდინარე ამა თუ იმ მუხტის რეალური გამოყენებიდანაც გამომდინარე. დიახ შედეგები მიღებული ქუჩაში და ლაბორატორიაში ხშირად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. მაგრამ ამ მეთოდსაც აქვს თავისი ნაკლოვანებები. არის პოლიციური სამსახურები და პოლიციური სამსახურებიც. ერთია რას ხმარობს აშშ-ში ნიუ ჰემფშირის პოლიცია და მეორეა რას ხმარობენ ასე ვთქვათ სხვა ქვეყნების სამსახურები, თუ გნებავთ ლიმას პოლიციის სამსახური. მაგალითად ვენესუელას პოლიცია მჭიდროდ დასახლებულ ქალაქებში პატრულირებისას ურიგებს თავის თანამშრომლებს ჯავშანგამტან ამუნიციას, რომლის გამოყენებითაც ადვილია მანქანაში მყოფი სამიზნეების განადგურება. საკითხავია რამდენად ეს არის სწორი გადაწყვეტილება, მაგრამ დარწმუნებული ვარ კარაკასის პოლიციის მაღალჩინოსნებს აქვთ სერიოზული არგუმენტები ასეთი მიდგომის სასარგებლოდ. მეორეს მხრივ აშშ-ის გამოძიებათა ფედერალური ბიუროს ტესტირების პროტოკოლი (ჩემი აზრით ერთ ერთი საუკეთესო ასეთი პროტოკოლი) ითვალისწინებს სროლას ბარიერების გავლით (შუშა, ავტომანქანის კარი და ა.შ.) თუმცა არასდროს მათ არ გაუკეთებიათ რეკომენდაცია გამოყენებულიყო ჯავშანგამტანი ამუნიცია. ქართული პოლიცია, ჯერ არც დაინტერესებულა ეფექტური კალიბრის არჩევით და იყენებს ყველაზე ალბათ არაეფექტურ კალიბრს და მუხტს, 115 გრანიან მსუბუქ 9მმ-ან ვაზნებს სტანდარტული საწყისი სიჩქარით და  მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიებით. ეს მუხტი შესანიშნავია პრაქტიკისთვის, ის იაფია და ნაკლებად ტვირთავს იარაღის კონსტრუქციას, მაგრამ ცუდი არჩევანია საბრძოლო/თავდაცვითი როლებისთვის. ცხადია ზემოაღნიშნული მეთოდი ჩვენ შემთხვევაში არ მუშაობს.

ეს მორიგი სტატია სთავაზობს მკითხველს პოპულარული  თავდაცვითი კალიბრების მოკლე მიმოხილვას, მათი ძლიერი და სუსტი მხარეების დასახელებით ისევე, როგორც მოკლე ექსკურსს იმ იარაღის ტიპებში, რომლებისთვისაც აღწერილი კალიბრები არიან ტიპიური. თანაც ეს გაკეთებულია ჩვენი ქვეყნის რეალიებიდან გამომდინარე. ეს სტატია გარკვეული გამონაკლისია იმ წესიდან, რომლის მიხედვითაც ბლოგზე არ იწერება არაფერი ადგილობრივ თემატიკაზე. ვითვალისწინებ რა, რომ ბლოგის მკითხველისთვის ეს თემა საინტერესო იქნება, ხოლო ადგილობრივი ფაქტორის გათვალისწინება აუცილებელია, ვინაიდან ის რაც არის ჩვენთან და რაც არის იქ ძალიან განსხვავდება.

პრაქტიკულად ნებისმიერი წიგნი ან ნაშრომი, რომელიც ეხება თავდაცვისთვის ვარგისი კალიბრის არჩევას/გარჩევას იწყება „მოკლე“ 9მმ-ნი ვაზნების აღწერით, რომელიც სახელდება, როგორც თავდაცვისთვის მინიმალური ადეკვატური კალიბრები. ამ კატეგორიაში გადის ორი ვაზნა: .380ACP (9mm Kurz, 9X17mm) და 9მმ მაკაროვი (9X18mm). საქართველოში ხელმისაწვდომია ორივე კალიბრი და ორივე კლაიბრზე გათვლილი იარაღი. ორივე კალიბრები თითქმის ყოველთვის მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიებით არიან წარმოდგენილი. „კურცის“ ენერგია შეადგენს მაქსიმუმ 260 ჯოულს (თანამედროვე თავდაცვითი მუხტების ენერგია აღწევს 300 ჯოულს) ხოლო 9მმ მაკაროვის 300 ჯოულს. უკანასკნელი ძალიან იშვიათად ხელმისაწვდომია ექსპანსიური ტყვიით. ასეთი ვაზნა არ გამოირჩევა საიმედო ექსპანსიით, მაგრამ, როგორც წესი ის საიმედოდ მუშაობს ძველ მაკაროვის პისტოლეტებში, რომლებიც იქმნებოდა მხოლოდ გარსით დაფარული ტყვიებისთვის. მიზეზი ასეთი გამონაკლისის არის მაკაროვში ვაზნის მიწოდების სქემა, რომელიც მინიმალურად იხრება და მოკლე მანძილს გადის მჭიდიდან სავაზნემდე. სწორედ ეს უზრუნველყოფს ექსპანსიური ვაზნების საიმედო გამოყენებას მაკაროვის პისტოლეტებში, მაშინ როდესაც ცნობილია, რომ ძველი გამოშვების პისტოლეტებს ხშირად ჭირდება მოდიფიკაციები, რომ გახდეს შესაძლებელი ექსპანსიური ვაზნების გამოყენება. მიუხედავად ამისა საიმედო ფუნქციონირების შემოწმება მაინც აუცილებელია. დავამატებ მხოლოდ, რომ საკითხავი ეფექტურობის გამო, ასეთი ტიპის ვაზნების გამოყენება გარკვეულ რისკებთან არის დაკავშირებული. მაკაროვის ექსპანსიური ვაზნები არიან ვერცხლისფერი მასრებით და მოწითალო ფერის გარსით დაფარული ტყვიით. საქართველოში .380 კალიბრის სხვადასხვა მწარმოებლის ვაზნებია ხელმისაწვდომი, მაგრამ სულ ყველა მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიებით არიან აღჭურვილები.

სროლაში პირველიც და მეორეც ძალიან კომფორტულია, მინიმალური უკუცემა აქვთ და იძლევიან სწრაფი და ზუსტი სროლის საშუალებას, საშუალო ზომის იარაღიდან. ეს არ ეხება Walther PPK-ს და მის კლონებს. ეს იარაღი საკმაოდ არაკომფორტულია სროლისას. მეორეს მხრივ ორივე კალიბრის ვარიანტში არსებული ჩეხური CZ 83 არის ძალიან ეფექტური და დაბალანსებული იარაღი. მისი დიდი მასა ,  შესანიშნავი ერგონომიკა და კარგი სამიზნე მოწყობილობები იძლევა საშუალებას ისროლოთ სწრაფად და ძალიან ზუსტად. CZ 83 არის საუკეთესო არჩევანი ამ კალიბრში, თუმცა ფასიდან გამომდინარე მაკაროვის პისტოლეტი ალბათ მაინც კონკურენციის გარეშეა. საქართველოში ცხელი მოკლე 9მმ-ნი ვაზნები ხელმიუწვდომელია.  მაკაროვის ვაზნა ღირს 1.3 – 2 ლარი. 9მმ კურცის ფასი 2-3 ლარს.

საზღვარგარეთ ხელმისაწვდომია მიკრო პისტოლეტები გათვლილები მოკლე 9მმ-ან ვაზნაზე. სულ ცოტა ხნის წინ  ასეთ პაკეტში თუნდაც მოკლე 9მმ-ნი ვაზნის „ჩატევება“ გადაულახავ ინჟინრულ პრობლემას წარმოადგენდა. რიგი მწარმოებლების უშვებს ამ კალიბრების „ცხელ“ ვაზნებს ექსპანსიური ტყვიებით, რომლებიც საუკეთესო არჩევანია.

9მმ ლუგერი (9X19 Luger, 9X19 Para, 9X19mm). ყველაზე გავრცელებული პისტოლეტის კალიბრია მსოფლიოში. ტყვიის ტიპიური წონა ვარირებს 115 გრანიდან 158 გრანამდე. რიგი ავტორების ეჭვქვეშ აყენებს ამ კალიბრის ვაზნის ეფექტურობას და პრაქტიკულად თვლის მას მინიმალურ დასაშვებ კალიბრად თავდაცვისთვის ან ასეტად მას საერთოდ არ თვლის. მიუხედავად ამისა „ლუგერი“ ფართოდ არის გავრცელებული სამართალდამცავ სტრუქტურებში, რჩება NATO-ს სტანდარტულ კალიბრად და დიდი პოპულარობით სარგებლობს კერძო მსროლელებში. მიზეზები ამისი მარტივია. ვაზნა ღირს ძალიან იაფი, ხელმისაწვდომია მრავალი „მუხტის“ ვარიანტში დაწყებული „ბიუჯეტური“ მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიებიანი და დამთავრებული მაღალტექნოლოგიური და ძვირი „მუხტებით“, როგორიც არიან Mag-Safe, Federal Hydra-shock ან Glaser Safety Slug. ეტალონურ მუხტებად ითვლება +P და +P+ კლასის 115 და 124 გრანიანი გარსით დაფარული ჩახვრეტილ თავიანი ტყვიებით. ცნობილი თავისი დაბალი ეფექტურობის გამო 147 გრანიანი ექსპანსიური ვაზნების კონსტრუქცია შეიცვალა და დღეს ისინი უზრუნველყოფენ მეტ ნაკლებად საიმედო ექსპანსიას და ადეკვატურ შეღწევადობას.  ყველა ამ ტიპის ვაზნა საქართველოში ხელმიუწვდომელია. თუმცა პერიოდულად მაღაზიებში ამოყვინთავენ ხოლმე ექსპანსიური ვაზნების მცირე პარტიები (10-30 ცალი), მაგრამ ყუთების გარეშე ძნელია დადგენა რა ტიპის „მუხტთან“ გვაქს საქმე.

იარაღი გათვლილი ლუგერზე ფართოდ არის ხელმისაწვდომი საქართველოში და გაყიდვაში არსებული ახალი და მეორადი პისტოლეტების 99% სწორედ ამ კალიბრზეა გათვლილი. სამწუხაროდ, როგორც აღვნიშნე მაღალი კლასის ამუნიცია გაყიდვაში არ გვხვდება. ხელმისაწვდომია, მხოლოდ სტანდარტულ საწყის სიჩქარიანი, მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიით და ორ წონაში, 115  და 124 გრანი. ეს კიდე არის ყველაზე ცუდი არჩევანი ამ კალიბრისთვის. 9მმ ლუგერის ტყვიის ფორმა არ უზრუნველყოფს ადეკვატური ჭრილობის არხის შექმნას. მისი ფორმის გამო ის აზიანებს ძალიან ცოტა ქსოვილს და აქვს ტენდენცია ასხლეტის მსხვილი ძვლებისგან. არის ზედმეტი შეღწევის და რიკოშეტის რისკიც. დადებითი მხარე არის ის, რომ პრაქტიკულად ნებისმიერი პისტოლეტი  საიმედოდ მუშაობს ასეთი ტიპის ვაზნებთან. 9მმ ლუგერზე გათვლილი პისტოლეტების მოდელების გამა ძალიან დიდია, ჯიბის მიკრო პისტოლეტებიდან ერთ რიგიანი 6 ვაზნიანი მჭიდებით დაწყებული და ნამდვილ სპორტულ ბლასტერებამდე 120 მმ-ნი ლულებით და 20 ვაზნიანი მჭიდებით დამთავრებული. შესაძლებელია ამ კალიბრზე პისტოლეტის არჩევა, რომელიც იქნება თხელი, მსუბუქი და ექნება შთამბეჭდავი ტევადობის მჭიდი. ასევე უნდა აღინიშნოს, რომ უკანასკნელი 10 წლის განმავლობაში ეს ვაზნა პრაქტიკულად მუდამ ხელმისაწვდომია საქართველოში, მაშინ როდესაც პრაქტიკულად ყველა სხვა კალიბრის ვაზნების მომარაგებაში მე მახსოვს საკმაოდ ხანგრძლივი წყვეტები.  9მმ ლუგერის ფასი საქართველოში შეადგენს 2-2.5 ლარს ერთ ცალში.

ალბათ საუკეთესო 9მმ-ნი პისტოლეტი, Glock 19. წონა 595 გრამი, მცირე გაბარიტები, 15 ვაზნიანი მჭიდი და შესანიშნავი სროლისუნარიანობა.

.38 Smith&Wesson Special. (9.1x29mmR) ტყვიის წონები ვარირებს 125 გრანიდან 180 გრანამდე. ყველაზე ტიპიური წონა 158 გრანია. ენერგია სტანდარტული ვაზნის შეადგენს მაქსიმუმ 300 ჯოულს. +P კლასის ვაზნის შემთხვევაში ის იზრდება 370 ჯოულამდე.  ძალიან ბევრს შეცდომით გონია, რომ მასრის სიგრძიდან გამომდინარე ეს ძალიან ძლიერი ვაზნაა, მაგრამ თავდაპირველად ის გათვლილი იყო შავ დენთზე, რის გამოც საჭირო იყო დიდი მოცულობის მასრის გამოყენება.  ამ კალიბრის თავისებურება არის ის, რომ დაბალი საწყისი სიჩქარის გამო ამ კალიბრში შესაძლებელია გარსის გარეშე ტყვიების გამოყენება. რბილი ტყვია და დაბალი სიჩქარე განაპირობებს კარგ ექსპანსიას პრაქტიკულად ფრაგმენტაციის გარეშე, რის გამოც ტყვია ინარჩუნებს მასას და უზრუნველყოფს ადეკვატურ შეღწევას. გარდა ამისა ეს კალიბრი ცნობილია იმით, რომ აქვს ძალიან დიდი ტექნიკური სიზუსტე. ეტალონურად ითვლება +P კლასის 158 გრანიანი ჩახვრეტილი თავიანი ტყვია  (ე.წ FBI Load, სახელი გაჩნდა მას მერე რაც, ბიურომ მიიღო ამ ტიპის მუხტი შეიარაღებაში ეგრევე, რაც ვინჩესტერმა ის გამოუშვა 1972 წელს).  ასეთი „მუხტი“ ან მისი ექვივალენტი, ხელმიუწვდომელია საქართველოში. ხელმისაწვდომია სტანდარტული სიჩქარის 158 გრანიანი ტყვიები მთლიანად გარსით დაფარული ან ნახევრად გარსით დაფარული ბრტყელი ტყვიის თავით. ასეთ მუხტის ენერგია დიდად არ აღემატება მაკაროვის ვაზნას და თუ გავითვალისწინებთ, რომ უკანასკნელი მინიმუმ სამჯერ (მაქსიმუმ რვაჯერ) იაფიც ღირს, თავდაცვის მიზნებისთვის .38 კალიბრის იარაღზე არჩევანის შეჩერება ყოველგვარ აზრს კარგავს, მიუხედავად იმისა, რომ .38 spec-ის ზოგ მუხტს, რომელიც ხელმისაწვდომია ჩვენთან ექნება შედარებით უკეთესი ტერმინალური ბალისტიკა (ტყვიის უფრო ეფექტური ფორმის გამო). ეს კალიბრი ტრადიციულად გამოიყენება „მოკლეცხვირიან“ რევოლვერებში და შედარებით ნაკლებად პოპულარულ, უფრო გრძელ ლულიან და დიდ ჩარჩოიან რევოლვერებშიც. გამომდინარე იქიდან, რომ ვაზნა სუსტია, უნდა ვივარაუდოთ, რომ შედარებით დაბალი ხარისხის რევოლვერიც ამ კალიბრზე იქნება მეტ ნაკლებად საიმედო და რესურსიანი.  .38 სპეშელის ფასი საქართველოში შეადგენს 3-4 ლარს.

.38-ზე გათვლილი ტიპიური იარაღი. ამ შემთხვევაში Taurus 85.

 

.357 SIG. (მეტრიკული აღნიშვნა 9X22mm) 9მმ-ნი ვაზნა, რომელიც შეიქმნა 1993 წელს იმისთვის, რომ მიღებულიყო .357 მაგნუმის ენერგეტიკა სტანდარტული გაბარიტების ავტომატურ პისტოლეტებში. გარდა ამისა ეს პირველი კალიბრია, რომელიც ატარებს SIG-ის სახელს. ის ასევე პირველი კომერციულად წარმატებული ვაზნაა ბოთლის ფორმის მასრით. წონა ვარირებს 64 გრანიდან (ფრაგმენტირებადი ტყვია) 147 გრანამდე. ტყვიის ტიპიური წონა შეადგენს 125 გრანს. 125 გრნიანი ტყვიის საწყისი სიჩქარე აღწევს 430 მ/წ-ში. ენერგია კი აღწევს 780 ჯოულს. ეს კალიბრი საქართველოში პრაქტიკულად არ არის წარმოდგენილი და მისი დეტალური განხილვაც აზრს კარგავს.  საზღვარგარეთ მას ზომიერი პოპულარობა გააჩნია. პისტოლეტები ამ კალიბრზე გათვლილი, გაბარიტებით არ განსხვავდება .40 და 9მმ-ნი პისტოლეტებისაგან.

.40 Smith&Wesson. (მეტრიკული აღნიშვნა 10X22mm) შექმნილი, როგორც შუალედური ვარიანტი 9მმ ლუგერსა და .45ACP-ს შორის. ის თავიდანვე იქმნებოდა, როგორც პოლიციური კალიბრი (მის შექმნაში დიდი როლი ითამაშა აშშ-ს გამოძიებათა ფედერალურმა ბიურომ) და თავიდანვე ითვალისწინებდა ექსპანსიური ტყვიების გამოყენებას. წონები ვარირებს 115 გრანიდან 185 გრანამდე. სიჩქარე ვარირებს შესაბამისად 390-დან 290 მ/წ-მდე. ენერგია შეადგენს 550-დან 650 ჯოულს. ეტალონური მუხტი არის 180 გრანიანი გარსით დაფარული ჩახვრეტილთავიანი ტყვია საწყისი სიჩქარით 290 მეტრი წამში. ამ ვაზნამ გამოჩენისთანავე უდიდესი პოპულარობა მოიპოვა.

.40 დაფუძნებულია უფრო ძლიერ 10mm Auto-ზე, ხოლო სმიტ&ვესონის და ვინჩესტერის ინჟინრებმა მუხტის შემცირებასთან ერთად მასრის გაბარიტებიც შეამცირეს, როს გამოც შესაძლებელი გახდა ამ ახალი კალიბრის გამოყენება 9მმ-ან ვაზნაზე გათვლილ პისტოლეტებშიც. შესაბამისად პისტოლეტი გათვლილი ამ ვაზნაზე ზომით არ აღემატება გაბარიტებით 9მმ-ან მოდელებს (ახალი პისტოლეტების შემთხვევაში, ძველი მოდელების პისტოლეტების საჭიროებდნენ კონსტრუქციის გადახედვას უფრო ძლიერი ვაზნის “მოსანელებლად”)  სამაგიეროდ ის გათვლილია 10მმ-ან ძლიერ ვაზნაზე. უნდა ავღნიშნო, რომ ტყვიის ფორმა ამ კალიბრის იარაღში ყოველთვის არის ბრტყელი თავით, რის გამოც თუნდაც მთლიანად  გარსით დაფარული ტყვიას მაინც შედარებით უკეთესი ტერმინალური ბალისტიკა ექნება ვიდრე შედარებისთვის ანალოგიური სიმძლავრის კალიბრის მრგვალთავიან ტყვიას. ნაკლებია მსხვილი ძვლებისგან რიკოშეტის ალბათობაც. საქართველოში 9მმ-ანი პისტოლეტების შემდეგ ყველაზე ხშირად სწორედ ამ კალიბრის იარაღი გვხვდება. ჩემი აზრით თავდაცვისთვის ეს კალიბრი საქართველოში ერთ ერთი საუკეთესო არჩევანია. უკუცემა ცხადია უფრო დიდია ვიდრე ლუგერის შემთხვევაში, მაგრამ ის არავითარ შემთხვევაში არ არის ძნელად ასატანი. მინუსები ჩვენი რეალობიდან გამომდინარე არის ფასი და ხელმისაწვდომობა. როგორც ვაზნების ასევე მათზე გათვლილი იარაღის. რეალურად მე აქ გაყიდვაში არ მინახავს არც ერთი ამ კალიბრის ვაზნა ექსპანსიური ტყვიით. ზოგადად ამ კალიბრის მინუსები არის ზედმეტი მგრძნობიარობა ტყვიის მასრაში ჯდომის სიღრმეზე, რაც იწვევს წნევის მკვეთრ ზრდას და ასევე ის, რომ ეს ვაზნა არ გამოირჩევა დიდი ტექნიკური სიზუსტით. “რელოუდისას” ის ასევე განსაკუთრებულ ყურადღებას ითხოვს.

ერთი ცალი .40 Smith&Wesson საქართველოში ღირს 3-4 ლარი.

.357 Smith&Wesson Magnum. (მეტრიკული აღნიშვნა 9X33mmR) ეს ვაზნა რევოლვერებისთვის არის განკუთვნილი. წონა ვარირებს 110 გრანიდან 158 გრანამდე.  ენერგია შეადგენს 500-დან 800 ჯოულამდე. 158 გრანიანი ბრტყელთავიანი ტყვია, რომლითაც ეს ვაზნა თავდაპირველად იყო აღჭურვილი, არ უზრუნველყოფდა ადეკვატურ ეფექტურობას და ხასიათდებოდა ზედმეტი შეღწევით. მდგომარეობა რადიკალურად შეიცვალა მას მერე რაც კომპანია Super-Vel-მა გამოუშვა 110 გრანიანი ექსპანსიური ვაზნა, ხოლო ეტალონურ მუხტს წარმოადგენს 125 გრანიანი ვაზნა ჩახვრეტილთავიანი ტყვიით, რომლის საწყისი სიჩქარე შეადგენს 440 მ/წ-ში. აშშ-ში ეს მუხტი განიხილება ყველა დროის საუკეთესო „შემაჩერებლად“. მეტსაც ვიტყვი, 125 გრანიან .357 მაგნუმს ეძახიან „ჯადოსნურ ტყვიას“, „ელვის ეფექტს“ და „ქუჩების მეფეს”. უდავოდ ის ითვლება ეტალონურ თავდაცვით მუხტად. ხოლო რეპუტაცია, რომელიც მას გააჩნია შეიძლება აღწერილ იქნას, როგორც ლეგენდარული. ამას ამყარებს მდიდარი სტატისტიკური მონაცემებიც, რომლებიც ბევრ წყაროში არის გამოქვეყნებული. ცხადია ეს ყველაფერი მიიღწევა გარკვეული საფასურის გადახდით. უკუცემა ძალიან ძლიერია, ხმა ძალიან მაღალია, ცეცხლის ბურთი ჩანს მზიან ამინდშიც ხოლო ბინდში სროლისას ის უბრალოდ აბრმავებს მსროლელს. ზუსტი და სწრაფი სროლა შესაბამისად პრობლემატურია. ამ იარაღის ეფექტური გამოყენება შეუძლია მხოლოდ კარგად მომზადებულ მსროლელს. „მოკლეცხვირიან“ რევოლვერში .357 მაგნუმი მოითხოვს მსროლელისგან კიდე უფრო სერიოზულ მომზადებას. სრული ზომის რევოლვერში .357 მაგნუმის მოთოკვა შედარებით ადვილია. მაგრამ სრული ზომის .357 კალიბრის რევოლვერი წარმოადგენს 1 კგ-ის წონის, დიდი გაბარიტების მქონე იარაღს, რომლის ტევადობა არ აღემატება მაქსიმუმ 8 ვაზნას, ხოლო ტიპიური ტევადობა არის 6 ვაზნა. ასევე აღსანიშნავია, რომ .357 მაგნუმზე გათვლილ იარაღში შესაძლებელია უფრო სუსტი .38 Special კალიბრის ვაზნების გამოყენებაც. ამ კალიბრის იარაღი საქართველოში წარმოდგენილია ძირითადად ბრაზილიური ტაურუსის რევოლვერებით, რომლებსაც შედარებით ზომიერი ფასი აქვთ და ასეთივე „ზომიერი“ ხარისხი. ახალი და ყველაზე ხელმისაწვდომი მოდელი 1500 ლარი ღირს.

.357 მაგნუმის ვაზნის ფასი შეადგენს 3-4 ლარს.

.44 Remington Magnum (10.9X32mmR). იშვიათად მაგრამ გაყიდვაში ჩნდება ხოლმე რევოლვერები გათვლილი ამ გოლიათურ კალიბრზე. თავიდანვე მე ხაზგასმით უნდა ავღნიშნო, რომ მე ვიზიარებ იმ აზრს, რომლის მიხედვითაც .44 მაგნუმი ითვლება სპორტულ/სანადირო ვაზნად. მისი ენერგია აჭარბებს 1000 ჯოულს. იარაღი გათვლილი მასზე არის ძალიან მსხვილი და მძიმე. .44 მაგნუმი ითხოვს მსროლელისგან უმაღლეს ოსტატობას. მე მიჭირს დავასახელო სამართალდამცავი ან სპორტსმენი (საბრძოლო დისციპლინებში მოასპარეზე, IPSC, IDPA, PPC), რომელიც იყენებდა ამ კალიბრის იარაღს. არსებობს შედარებით მსუბუქი და შედარებით კომპაქტური .44 კალიბრის რევოლვერები მაგრამ, თუ დაუჯერებთ ექსპერტებს სროლა ასეთი მოდელებიდან არის სერიოზული გამოცდა. მიუხედავად ამისა, დარწმუნებული ვარ არის ხალხი, რომელიც ჩათვლის, რომ .44 მაგნუმი არის კარგი არჩევანი თავდაცვის იარაღისთვის, მითუმეტეს როდესაც ჩვენი კანონმდებლობით მისი ტარება ისედაც იკრძალება (დასაშვებია გარკვეული „ელიტარული“ კატეგორიებისთვის, რომლებიც არა აუცილებლად გადიან საცეცხლე მომზადებას და რაც ჩემი აზრით წარმოადგენს დისკრიმინაციის ძალიან უშნო ფორმას). სანამ ვინმე არჩევანს შეაჩერებს ამ უდავოდ უძლიერეს კალიბრზე, მე მხოლოდ შეგახსენებთ, რომ საჭიროა დარწმუნდეთ, რომ შეძლებთ იარაღის არა თუ ეფექტურ გამოყენებას არამედ საერთოდ სროლას. ხმას და ლულის ალს ჯერ არავინ არ მოუკლავს, ჯობია მოარტყა „გეკოთი“ ვიდრე ააცილო მაგნუმით, თუმცა არის აღწერილი შემთხვევები, როდესაც ბოროტმოქმედი მომენტალურად ნებდებოდა მას მერე რაც მას ესროდნენ და ააცილებდნენ მაგნუმებს. საჭიროა ერთხელ მაინც ისროლოთ .357 ან .44 მაგნუმი, რომ მიხვდეთ რასთან გაქვთ საქმე.  ცხადია ასეთი „ემოციური შოკის“ სერიოზულ ფაქტორად აღთქმა იქნება არასწორი. თუ მსროლელს შეუძლია გაუმკლავდეს .44 მაგნუმს მაშინ სახლის დაცვისთვის ის იქნება კარგი იარაღი. თუ შეიცვალა და გახდა შესაძლებელი მისი ტარება, .44 ნადირობა შესაძლებელი იქნება ნებისმიერ ცხოველზე, რომელიც საქართველოში ბინადრობს.

.45 ACP. (11.43×23mm). ლეგენდარული ამერიკული კალიბრი, რომელიც უკვე 100 წელზე მეტია მსახურობს. ბევრი თვლის, რომ M1911A1 კალიბრით .45 არის საუკეთესო საბრძოლო იარაღი. საბრძოლო ალბათ კი, თავდაცვითი ალბათ არა. დიდი მასა, ტარის სისქე და ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლტი მექანიზმი მაინც და მაინც არ არის სასურველი თვისებები თავდაცვითი იარაღისთვის.  .45 ACP არის შედარებით დაბალწნევიანი კალიბრი, რის გამოც სრული ზომის პისტოლეტიდან სროლა არის საკმაოდ კომფორტული. ტყვიის წონა ვარირებს 180 გრანიდან 230 გრანამდე. ენერგია აღწევს 720 ჯოულს ყველაზე ცხელი მუხტის შემთხვევაში (185 გრანიანი +p კლასის). ამ ტყვიის შექმნამდე მისმა ავტორებმა საკმაოდ სრულყოფილი (იმ დროისთვის) ტესტირებები ჩაატარეს და ასე შექმნეს ამ კალიბრის ვაზნის საბოლოო ვარიანტი. გამომდინარე იქიდან, რომ ისინი იყენებდნენ მხოლოდ გარსით დაფარულ ტყვიებს ჩვენი რეალობებისთვის ეს საკმაოდ მნიშვნელოვანია. ამ კალიბრის თანამედროვე თავდაცვითი მუხტები ხელმიუწვდომელია. რაც მე მინახავს გაყიდვაში მხოლოდ არის კლასიკური მუხტი: 230 გრანიანი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვია საწყისი სიჩქარით 245 მ/წ-ში. ასეთი მუხტის შემთხვევაშიც იარაღი ამ კალიბრზე გათვლილი იქნება საკმაოდ ეფექტური იარაღი და ბევრად უფრო უკეთესი არჩევანი ვიდრე იგივე 9მმ ლუგერი. სრული ზომის პისტოლეტები გათვლილი ამ კალიბრზე საკმაოდ გაბარიტულებია და საკმაოდ განიერი ტარები აქვთ. ცხადია მჭიდის ტევადობა იშვიათად აღემატება 10-12 ვაზნას.  ფასის და ხარისხის შეფარდებით საუკეთესო იარაღი ამ კალიბრში ჩემი აზრით ჩვენი ქვეყნისთვის არის ჩეხური CZ 97. გარდა ამისა თუ გაქვთ ამ კალიბრის იარაღი, ჯობია მოიმარაგოთ ვაზნები, ვინაიდან ამ კალიბრის შოვნა საკმაოდ ძნელია.

კალიბრები, რომლებიც არ მოხვდა მიმოხილვაში. .22lr, ცნობილი ჩვენთან, როგორც „გეკო“. შედარებით იაფი, სუსტი, სავარჯიშო ვაზნა. არ შეიძლება განხილულ იქნას საბრძოლო/თავდაცვით კალიბრად.

5.45ПСМ. კურიოზული კალიბრი რუსეთიდან. წარმოადგენს ფრანგული 5მმ კლემანის ასლს. დაბალი ენერგეტიკა (სასაცილო 137 ჯოული), ზედმეტი შეღწევადობა და არადამაკმაყოფილებელი ტერმინალური ბალისტიკა, არ გვაძლევს საშუალებას ჩავთვალოთ ეს ვაზნა თავდაცვით კალიბრად. გარდა იმისა მისი ფასი შეადგენს 15-დან 25 ლარამდე რაც უკვე ჩვენი ქართული კურიოზია. მე ვიცი არა ერთი და არა ორი შემთხვევა, როდესაც ადამიანი „დახვრეტილი“ ამ პისტოლეტიდან საკუთარი ფეხით მისულა საავადმყოფოში.

6.35 Browning (.25Auto). ანემიური, მცირეკალიბრიანი ვაზნა, გათვლილი ჯიბის არასრულყოფილ პისტოლეტებზე. ენერგია შეადგენს საწყალ რაც არადამაკმაყოფილებელია თავდაცვითი იარაღისთვის.  თუ გაქვთ ასეთი პისტოლეტი, არავითარ შემთხვევაში არ გამოიყენოთ ჩეხური Sellier&Bellot-ის წარმოებული გარსით დაფარული ვაზნები. მათ აქვთ შემცირებული მუხტი და ეფექტურობით ის არ აღემატება ე.წ. „გეკოს“. შეღწევადობა ორჯერ უფრო ნაკლებია ვიდრე სხვა მწარმოებლის იგივე კალიბრის ვაზნების შემთხვევაში.

7.62TT. არადამაკმაყოფილებელი ხარისხის იარაღი გათვლილი ამ კალიბრზე, ზედმეტი შეღწევადობა და მუდმივი წყვეტა ამ ვაზნებით მომარაგებაში ასევე არ გვაძლევს საშუალებას აღვიქვათ ის სერიოზულ მოთამაშედ, თუნდაც საქართველოს პირობებში. მუხტები ექსპანსიური ვაზნებით საქართველოში არ იყიდება და საზღვარგარეთაც დიდი იშვიათობაა.  99% პრობლემების პისტოლეტებში, რომლებიც მე შემხვედრია და გამიგია უკავშირდება სწორედაც TT-ს პისტოლეტებს და მის კლონებს და მათ ამუნიციას.  ეს ჩემი აზრია, მაგრამ საქართველოს რეალობიდან და ჩემი გამოცდილებიდან გამომდინარე მე ამ კალიბრს არ ურჩევ არავის. თუმცა გავიმეორებ არაფერს TT ნამდვილად ჯობია.

7.65 Browning (.32 ACP). ასევე მოძველებული ვაზნა არის. მთლიანად გარსით დაფარული ტყვია არის ანემიური და პირდაპირ ვიტყვი არაფრის მაქნისი. საზღვარგარეთ ხელმისაწვდომია ცხელი მუხტები მაგრამ არც ერთი მათგანი არ იყიდება საქართველოში.

ასევე გამოტოვებულია 10მმ აუტო (პრაქტიკულად არ გვხვდება საქართველოში) და რევოლვერის კიდე უფრო იშვიათი  კალიბრი .41 მაგნუმი, რომელიც ასევე არ გვხვდება საქართველოში.

რუსეთში წარმოებული ვაზნები უცხო კალიბრებზე. მე მიმაჩნია, რომ რუსული ვაზნები უნდა გამოიყენებულ იქნას მხოლოდ რუსულ იარაღში. უცხოური იარაღი უბრალოდ არ არის გათვლილი ასეთი ტიპის პროდუქციაზე. მასრები  არის რკინის, რაც ზედმეტად ტვირთავს ექსტრაქტორებს, რომლებიც გათვლილია უფრო რბილი მეტალებისგან დამზადებულ მასრებზე. ხშირად ვაზნები გარედან იფარება ლაკ-გერმეტიზატორით. ისროლეთ ერთი ორი მჭიდი ასეთი ვაზნებით და იარაღი შიგნიდან ამოთხვრილია ამ ლაკის ნარჩენებით. სიზუსტე საშუალოა, ექსპანსიური ვაზნები არ იშლება. ფასი იგივეა რაც უცხოური წარმოების ამუნიციაზე, რის გამოც მე არავის არ ურჩევ რუსული „ლუგერების“ ან სხვა ვაზნების შეძენას. გარდა ამისა დენთი, რომელსაც იყენებენ რუსული მწარმოებლები არის დაბალი ხარისხის, ჭუჭყიანია (ანუ ზედმეტად აბინძურებს იარაღს) და არასტაბილური წვა აქვს რაც გამოიხატება, როგორც საწყისი სიჩქარეების მნიშვნელოვან ცვლილებაში და ასევე იწვევს წნევის ხტომებს, რასაც მოყვება იარაღის ზედმეტი ცვეთა. რუსულ ტირებში დაგროვდა სტატისტიკა ასეთი ვაზნების გამოყენებისას. პისტოლეტებში ტყდება საბრძოლო ბჯენები, იბზარება საკეტები და მწყობრიდან გამოდიან სხვა დატვირთული დეტალები. იარაღი აქ არაფერ შუაში არ არის. ანალოგია, რომ გამოვიყენოთ ავტო-სამყაროდან: არავინ არ ჩაასხავს 280 ცხენის ძალიან Subaru Impreza WRX STI-ში АИ-76 ბენზინს.   დაუმატეთ ამას საკითხავი ხარისხის კონტროლი და წარმოების დაბალი კულტურა.  მოკლედ მე ვერ ვხედავ ვერანაირ მიზეზს შეიძინოთ რუსული წარმოების ამუნიცია თუ ხელმისაწვდომია უცხოური წარმოების. გამონაკლისი არის მხოლოდ .22 კალიბრის ვაზნები. როგორც წესი რუსული და საბჭოთა გამოშვების ეს ამუნიცია ძალიან სტაბილურად მუშაობს. საუკეთესო ჯგუფები, რომელიც მე მიმიღია მცირეკალიბრიანი იარაღიდან მიღწეული იყო სწორედაც, რომ რუსული და ძველი საბჭოთა კავშირის დროს გამოშვებული ამუნიციით.

რა დასკვნების გამოტანა შეიძლება? რაოდენ გასაკვირი არ უნდა იყოს, საუკეთესო იარაღი თუ გავითვალისწინებთ იარაღის ფასს, ამუნიციის ფასს და ასორტიმენტს, ბალისტიკურ მონაცემებს, იმ ფაქტს, რომ გამორიცხულია სასროლოსნო პრაქტიკა, გამორიცხულია ტარება, გამოდის, რომ .357 მაგნუმი საშუალო ან დიდი ზომის რევოლვერში არის ყველაზე ეფექტური თავდაცვის საშუალება. მას მოყვება .40S&W-ზე გათვლილი იარაღი. ეს ორი კომბინაცია უზრუნველყოფს  ამუნიციის ძალიან მწირი არჩევნის პირობებში ადეკვატურ დაცვას. თუ გავითვალისწინებთ იმ ფაქტს, რომ ახალბედა მსროლელი გაცილებით უკეთეს რეზულტატს აჩვენებს პისტოლეტით ვიდრე რევოლვერით, მაშინ რჩება მხოლოდ .40S&W.

ლოგიკურია ისიც, რომ თუ ხელმიუწვდომელია ექსპანსიური ტყვიები, რჩება მხოლოდ კალიბრის გაზრდა. .45ACP კარგი არჩევანია მაგრამ უკუცემა მაინც საკმაოდ დიდია (იარაღიც გაბარიტულია და ყველას არ მოუხდება) და ჩვენი რეალობიდან გამომდინარე მისი „მოთოკვა“ იქნება შეუძლებელი. საბოლოო ჯამში არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ იარაღის მფლობელმა უნდა შეძლოს ზუსტი და სწრაფი სროლა თავისი იარაღიდან. .44 მაგნუმი იქნება უვარგისი თუ მსროლელს არ შეუძლია ამ კალიბრის იარაღიდან სროლას. სწორედ ეს არის უმთავრესი.

ერთ დროს (და ალბათ ეხლაც) პოლიციის თანამშრომლებში იყო მოდური ჯავშანგამტანი ტყვიებით „მარიაჟობა“. ერთხელ „სანებართვოში“ გადავაწყდი ორ „თანამშრომელს“. ერთს ქონდა ბელგიური Five-seveN, მეორეს რუსული „გიურზა“, როგორც ჩანს ასლან აბაშიძის არსენალებიდან წამოღებული. ორივეს ქონდა საკმაოდ სახალისო დისკუსია, იმაზე თუ ვისი პისტოლეტი უფრო მეტს ხვრიტავს. ბელგიური პისტოლეტის მჭიდში იყო მოთავსებული ცისფერ თავიანი ჯავშანგამტანი ვაზნები SS190, ხოლო გიურზაში რუსული ასევე ჯავშანგამტანი 7N21.  ჩემი აზრით ეს კიდევ ერთხელ მეტყველებს, რომ რაიმე საღ მიდგომას კალიბრების და იარაღის არჩევის მხრივ მანდ ადგილი არ აქვს.

სამწუხაროდ ჩვენ ვცხოვრობთ ქვეყანაში სადაც სასროლოსნო საქმე მკვდარია, არა კლინიკურად არამედ უკვე ბიოლოგიურად მკვდარი. ხოლო იარაღი და ამუნიცია ღირს ყველაზე ძვირი ვიდრე სადმე დანარჩენ მსოფლიოში. მე აღმოვაჩინე რომ ჩვენნაირი ფასები არის მხოლოდ ჰაიტის კუნძულზე სადაც “გლოკი” მაღაზიაში ღირს 2000 დოლარი. შესაბამისად ჩვენთან ვერც ისვრი, ვერც ატარებ, ვერც ვარჯიშობ, ვერც ყიდულობ… რჩება მხოლოდ იმპროვიზირება. ეს სტატია, მოგაწვდით მინიმალურ ინფორმაციას კალიბრების შესახებ და დაგეხმარებათ გააკეთოთ სწორი არჩევანი.

ეს სურათი, რომელიც მე სპეციალურად ამ საიტისთვის გადავიღე ზუსტად ასახავს იმას რის თქმაც მინდა. ეს ტყვიები ამოღებულია სველი თიხისნაირი მასიდან, რომელიც წარმოადგენდა ცოცხალი ქსოვილების იმიტატორს. მარცხნიდან მარჯვნივ პირველი სამი ტყვია არის 9მმ ლუგერი, პირველი მთლიანად გარსით დაფარულ ტყვიას ფორმა პრაქტიკულად არ შეუცვლია. მეორე არის უხარისხო რუსული ექსპანსიური ტყვია. ტყვია საერთოდ არ გაიშალა და ყველაზე პატარა შეღწევა ქონდა. მესამე არის 147 გრანიანი ვინჩესტერის მაღალი კლასის ტყვია Ranger SXT (წარსულში ცნობილი როგორც Black Talon). თავის დროზე ეს იყო პირველი ტყვია, რომელიც იყენებდა დამატებით ჭრილობის მიყენების მექანიზმს, ჭრას. ეს მიიღწეოდა სქელი „ბრჭყალების“ მეშვეობით, რომლებიც კარგად ჩანან სურათზე. ამ შემთხვევაში სახეზეა შესანიშნავი ექსპანისა და ადეკვატური შეღწევა. სულ ბოლოს არის .45 ACP მთლიანად გარსით დაფარული ტყვია, რომელმაც მოხვედრისას ასევე არ განიცადა დეფორმაცია. სურათი ერთის მხრივ აჩვენებს რამხელა სხვაობა შეიძლება იყოს ერთი კალიბრის სხვა და სხვა მუხტს შორის და ასევე ადასტურებს იმას, რომ ექსპანსიური ტყვია შეიძლება იყოს საუკეთესო არჩევანი, თუნდაც ის იყოს უფრო მცირე კალიბრის. ამ სურათი ნახვის შემდეგ ამ ოთხიდან საუკეთესო არჩევანი იქნება Winchester-ის მუხტი.

 

CZ75/85 გამადიდებელი შუშის ქვეშ

July 23rd, 2012

ჩენ ბლოგზე უკვე დევს სტატია, რომელიც CZ 75-ს და მის მოდიფიკაციებს ეხება. სტატია დიდი ხნის წინ დაიწერა ფორუმისთვის და ალბათ ცოტა მშრალი და ენციკლოპედიური გამოვიდა. ამიტომაც ეხლა, როდესაც ფინანსური კრიზისი გვიტევს და მე დამჭირდა არჩევანის გაკეთება ბიუჯეტური პისტოლეტის სასარგებლოდ, მე ისევ ავირჩიე ჩეშსკა ზბროიოვკას იარაღი.  კონკრეტულად კი მოდელი CZ 85B.  კრიზისი მარტო, როგორც ჩანს მე არ მიტევს და დღეს შესაძლებელია ამ მოდელის მეორადი პისტოლეტის შეძენა საკმაოდ ზომიერ ფასად, დაახლოებით 1300-1600 ლარის ფარგლებში. რატომ CZ და არა ვთქვათ სხვა „ბიუჯეტური“ მოდელები, მაგალითად Jericho 941 ან თურქული Stoeger Cougar 8000? პირველ რიგში იმიტომ, რომ მე ძალიან დიდიხანია ვარ CZ-ს პისტოლეტების მოყვარული. ჩემ ხელში გაიარეს 75-ის ბევრმა მოდიფიკაციამ. ესენია: CZ 75, CZ 75 Compact, CZ 85B, CZ 85BD, CZ SP-01, CZ 75 Phantom. მქონდა ამ კომპანიის სხვა მოდელებიც: CZ 92, CZ 97, СZ P07 Duty და CZ 82-ები ორ კალიბრში, .380 და 9მმ მაკაროვი.  ყველა ეს პისტოლეტი იდეალურად მუშაობდა და მათთან არასდროს არ მქონია  არანაირი პრობლემა. ხოლო განსაკუთრებულად მომწონდა კლასიკური 75-ის ერგონომიკა, 83-ის „სროლისუნარიანობა“ და 97-ის ფენომენალური  სიზუსტე, რომელიც 50 მეტრზე ისეთ ჯგუეფებს აკეთებდა, როგორც სხვა პისტოლეტები 15 მეტრზე. როდესაც ცნობილი ექსპერტი და ჟურნალისტი პიტერ კოკალისი წერდა ჟურნალ Soldier of Fortunes-თვის, მან ერთ ერთმა პირველმა გამოცადა .45 კალიბრის მოდელი 97 და დაწერა სიტყვა სიტყვით შემდეგი: CZ 97 არის ყველაზე ზუსტი სერიული .45 კალიბრის პისტოლეტი, რომლიდანაც მას აქამდე უწევდა სროლა.  კონკრეტულად მოდელ 75-ს რაც შეეხება, მე განსაკუთრებული გრძნობები მაქვს ამ პისტოლეტის მიმართ, იმიტომ, რომ ჩემი პირველი შედეგები სროლაში, რომელთა ჩვენება არ იქნებოდ სირცხვილი, უკავშირდება სწორედ ამ პისტოლეტს. ამ სტატიაში მე მექნება საუბარი სწორედ, რომ ჩზ75/85-ზე, რომლებსაც პრაქტიკულად არანაირი მნიშვნელოვანი სხვაობა არ არის გარდა ორმხრივი მცველის და საკეტის დამშვების ღილაკებისა 85-ე მოდლეში. მათ ბაზაზე შექმნილია სპეციალიზირებული სპორტული პისტოლეტები და ასევე P სერიის სამოქალაქო და პოლიციური მოდელები, რომელთა დამზადების მასალები და კონფიგურაცია შეიძლება განსხვავდებოდეს ორიგინალური 75/85 სერიის მოდელებისგან. მოდელების გამა, რომელიც წარმოადგენენს 75-ის მოდიფიკაციებს საკმაოდ დიდია. მათი დაყოფა პირობიღად შესაძლებელია კომპაქტურ (Cz75 Compact, Cz P07),  სტანდარტულ მოდელებათ (Cz75, Cz85, Cz 85 Combat, Cz SP 01) და სპორტულ მოდელებად (Cz Shadow, Cz75 Tactical Sport და ასე შემდეგ ). ყველას მათ საფუძვლად  უდევს პირველი და კლასიკური  Cz 75.  სულ ეს ოჯახი დღეს ითვლის დაახლოებით ოცამდე სხვა და სხვა მოდიფიკაციას.

დღეს ძალიან ცოტა პისტოლეტია ხელმისაწვდომი, ორ რიგიანი მჭიდით, ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმით და ამავე დროს მთლიანად ფოლადის ჩარჩოთი. თანაც ხელმისაწვდომ ფასად. თანაც ასეთი პისტოლეტების 90% წარმოადგენს ისევ  CZ 75-ის კლონებს. კარგია, რომ თუ ადამიანი შეაჩერებს არჩევანს ამ მწარმოებლის პისტოლეტზე,  მას საკმაოდ დიდი არჩევანი ექნება.

დააკვირდით რამდენად ლამაზი ფორმები აქვს იარაღს, არც ერთი ბასრი კუთხე. ის ძალიან დახვეწილია და ესთეტიური თვალსაზრისით ის ძალიან ლამაზია. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგი დეტალი ახლო დაკვირვებით ძალიან კარგი ხარისხით არ არის დამზადებული. პისტოლეტის თხელი ფორმები აადვილებენ მის ტარებას.

CZ 75 იყო პირველი სერიული პისტოლეტი ევროპაში, რომელიც შეითავსებდა ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმს და დიდი ტევადობის ორ რიგიან მჭიდს.  3 წლით ადრე, 1972 წელს აშშ-ი გამოვიდა Smith&Wesson M59, რომელიც გახდა პირველი ასეთი მსოფლიოში. თავისი დროისთვის პისტოლეტი მართლაც გამორჩეული იყო. მას გააჩნდა საკმაოდ ორიგინალური  დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი და აქამდე უკვე არსებული ტექნიკური გადაწყვეტილებები, რომლების გამოყენებამაც შექმნა საკმაოდ ეფექტური იარაღი იქ და იმ დროს რა დროსაც ის წესით არ უნდა შექმნილიყო. აღმოსავლეთ ევროპაში, პრაქტიკულად ოკუპირებულ ჩეხოსლოვაკიაში, სადაც საბჭოთა მენტალიტეტი მეფობდა. ზუსტი მიზეზი ასეთი პისტოლეტის შექმნის ჩემთვის უცნობია, ვერც ჯარი და ვერც პოლიცია მას დასავლური კალიბრის გამო ვერ მიიღებდა შეიარაღებაში. ერთ ერთი ვერსიით ჩეშსკა ზბროიოვკას სურდა საექსპორტო პისტოლეტის შექმნა, რომელიც დამატებით შემოსავალს მოუტანდა ქვეყანას. სიმართლე გითხრათ არ მგონია, რომ ერთი მოდელის პისტოლეტის ექსპორტს, რამე როლი ეთამაშა ქვეყნის ეკონომიკაში მაგრამ ფაქტია, რომ ჩეხოსლოვაკებმა შექმნეს მართლაც კარგი პისტოლეტი, რომელმაც ვარშავის პაქტის ქვეყნებში წარმოებული სხვა მოკლელულიანი იარაღებივით არ დაკარგა აქტუალურობა მას მერე რაც საბჭოთა კავშირი და ვარშავის ფაქტიც ისტორიას ჩაბარდა. ჩეხებს ყოველთვის ყავდათ ძალიან ნიჭიერი და მე ვიტყოდი უნიკალური სტილის მქონე კონსტრუქტორები და იარაღის ოსტატები. ჩეხი კონსტრუქტორების წვლილი იარაღის და მისი წარმოების განვითარებაში საკმაოდ დიდია და მათ ნამდვილად ბევრი რამით შეუძლიათ იამაყონ.  ნაწილობრივ ეს იმის „ბრალიც“ არის, რომ დასავლეთ ჩეხეთი ავსტრიის კულტურული ზემოქმედების ქვეშ იყო. ქვეყნის, რომელსაც ასევე ძალიან ძლიერი კონსტრუქტორების სკოლა და იარაღის წარმოების მდიდარი ტრადიციები ქონდა. „სირცხვილია, რომ ეს იარაღი არ გამოიგონეს აშშ-ში“. ეს სიტყვები ეკუთვნის ჯეფ კუპერს, რომელიც იყო ამ სისტემის პისტოლეტების დიდი მოყვარული. მისი იდეების თანამხმად შექმნილი ძლიერ 10mm Auto-ზე გათვლილი პისტოლეტი Bren Ten, კონსტრუქციულად იყო სწორედ  CZ 75-ზე დაფუძნებული. „როდესაც ჩზ75-ს მოხსნით საკეტს, თქვენ არ დაინახავთ უამრავ პატარა ზამბარას და დეტალს, რომელიც ელოდება იმას რომ ამოხტეს პისტოლეტიდან და თვალი ამოგთხაროთ“, ამას წერდა პიტერ კოკალისი თავის სტატიაში, რომელიც ეხებოდა CZ 75-ის გამოცდას.  თავიდან მე სიმართლე გითხრათ არ ვეთანხმებოდი კოკალისის შეფასებას. CZ-ში საკმაოდ ბევრი ზამბარაა, მათ შორის მცველის ღილაკის ფიქსატორის მიკროსკოპული ზამბარები, მაგრამ ნამდვილად არც ერთი მათგანი  იარაღის სრული დაშლისას არ ხტება თავისი ადგილიდან. თუმცა სრული დაშლისას ჯობია ამ დეტალებისთვის ყურადღბის მიქცევა, რომ არ დაკარგოთ ისინი. CZ75 ერთი შეხედვით რთული იარაღია, მაგრამ მისი სრული დაშლა და აწყობა საკმაოდ ადვილია ძალიან ჭკვიანური კონსტრუქციის გამო. დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმი პრაქტიკულად ცალკე მოდულის სახით არის წარმოდგენილი, რომელიც იხსნება ეგრევე მას მერე რაც გარეთ გამოაძრობთ  მცველს თავის ღერძით. ამით ადვილდება ამ მოდულის წმენდა, ისევე, როგორც ჩარჩოს შიგნიდან გასუფთავება ხდება შესაძლებელი. შეგიძლიათ გააგრძელოთ და პისტოლეტი ბოლომდე დაშალოთ, მაგრამ მისი აწყობისას გაარკვეული ხრიკები უნდა გამოიყენოთ. როგორც კი ყველაფერს „დაამუღამებთ“, ჩზ-ს ბოლომდე დაშლა ძალიან ადვილი ხდება, მაგრამ მე ამის გაკეთებას  მაინც არ გირჩევთ. არის დეტალები, რომელთა დაკარგავა ან დაზიანება ადვილია და თუ კარგად არ გესმით რას აკეთებთ, ჯობია ბოლომდე პისტოლეტი არ დაშალოთ. საკმარისია შემოიფარგლოთ დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მოდულის ამოღებით, რაც უზრუნველყოფს ძალიან დაბინძურებული პისტოლეტის მისაღები ხარისხის წმენდას.

უკანასკნელ CZ-ებზე ჩახმახი არის მრგვალი ფორმის. ის უფრო მოსახერხებელია ვიდრე ადრინდელი ქუსლიანი ჩახმახი. ის არ ედება არაფერს და გამორიცხავს სროლისას ხელზე დარტყმას. ბელგიურ FN-ში, რატომღაც პირიქით გადაწყვიტეს და უკანასკნელ ჰაი პაუერებზე მრგვალ ჩახმახზე უარი თქვეს. მარჯვნივ CZ 75-ის, ხოლო მარცხნივ FN High Power MKIII ჩახმახები.

კონსტრუქციის შეფასებას რომ დაუბრუნდეთ, პისტოლეტის ჩაკეტვის სქემა არის… რა გასაკვირია ბრაუნინგის. ჩაკეტვა ხდება ბჯენებით, რომლებიც განლაგებულია ლულაზე, სავაზნის წინ, ხოლო შესაბამისი ღარები განლაგებულია საკეტის შიგნიდან. იგივე სქემა არის გამოყენებული Сolt 1911-ში და FN High Power-ში.  75/85 მოდელები მთლიანად ფოლადის კონსტრუქციის არიან, თუმცა არსებობს მოდელები ალუმინის ჩარჩოთი  და ერთ მოდელი Phantom, პოლიმერის  ჩარჩოთი გამოდის.  ერთ ერთ წყაროში ნახსენებია, რომ სანამ ჩეხები აითვისებდნენ დეტალების ზუსტი ჩამოსხმის ტექნოლოგიას, პირველი CZ 75-ის საკეტები და ჩარჩოები მზადდებოდა ესპანეთში. პირველი რკინის საჭრელი ზუსტი დანადგარები ჩეხეთში ასევე მოხვდა ესპანეთიდან.  ალუმინის ჩარჩოები, ნახევარფაბრიკატის სახით ასევე მიეწოდება ჩეშსკა ზბრიოვკას გარე კონტრაქტორისგან. ადგილზე ხდება მხოლოდ მათი საბოლოო დამუშავება.  მცველი პისტოლეტზე განლაგებულია იქ სადაც ის უნდა იყოს, ანუ ჩარჩოზე. CZ 75, იქმნებოდა, როგორც სამხედრო პისტოლეტი და დღემდე მის ბევრ მოდიფიკაციაზე, ტარის შიგნით განლაგებულია დიდი ბრტყელი ზამბარა, რომელიც მჭიდის ღილაკზე დაჭერის შემდეგ არ აძლევს მას საშუალებას თავისუფლად ამოვარდეს.  საჭიროა გათავისუფლებული მჭიდის ხელით ამოღება. ამბობენ, რომ პირველად ამის საჭიროებაზე გერმანელები დაფიქრდნენ, სადღაც პირველ და მეორე მსოფლიო ომებს შორის. მათ ჩათვალეს, რომ ბრძოლის პირობებში თავისუფლად ვარდნადი მჭიდები გამოიწვევდნენ  მათ დიდი რაოდენობით დაკარგავს და დაზიანებას, რაც შემდგომში ლოგისტიკურ პრობლემებს შექმნიდა. დიახ ბატონებო, როდესაც გერმანელები ქმნიდნენ უძლიერეს საბრძოლო მანქანას, ისინი ასეთ წვრილმანებზეც ფიქრობდნენ… მაგალითად პირველი Glock 17-ები, რომლებიც ავსტრიის არმიისთვის მზადდებოა ასევე გამორიცხავდნენ მჭიდის თავისუფალ ამოვარდნას იარაღიდან. კარგია თუ გერმანელებს მიბაძავენ ჩვენი შეიარაღებული ძალების „მშენებლები“…

CZ-ს არასრული დაშლა

CZ-ს შემთხვევაში აღნიშნული ზამბარის ამოღება შესაძლებელია, მაგრამ მე არ გირჩევდით ამის გაკეთებას, იმიტომ, რომ ზამბარა უზრუნველყოფს მჭიდის რბილ  მოძრაობას ტარის შიგნით და პრაქტიკულად წარმოადგენს ტარის შიდა უკანა კედელს, რომელიც საბრძოლო ზამბარას ფარავს. მჭიდის „ამოფერთხვა“ შესაძლებელია ერთი სწრაფი მოძრაობით ან მეორე დამხმარე ხელით. სანამ ეს ხელი დაიწყებს მოძრაობას სათადარიგო მჭიდისკენ გზად ის ამოაგდებს დაცლილ მჭიდს. მართალია სწრაფი გადატენვისას დაცლილი მჭიდის ამოგდება ხდება მხოლოდ მას მერე, რაც დამხმარე ხელი აიღებს სავსე მჭიდს, მაგრამ თქვენზეა დამოკიდებული რა მეთოდს აირჩევთ. CZ-ეები არ არიან აღჭურვილი მჭიდის მცველით და თუ გადატენვისას გახდება საჭირო სროლა და ვაზნა სავაზნეში იქნება, გასროლა შესაძლებელი იქნება მჭიდის გარეშეც. მჭიდის გარეშე CZ 75/85-ში ექსტრაქცია არის საიმედო. ზოგ პისტოლეტებში ეს ასე არ არის. მაგალითად Walther P38 და Steyr M სერიის პისტოლეტები  მჭიდის გარეშე სროლისას მასრას ბოლომდე არ აგდებდნენ და ის იარაღში იჭედებოდა ხოლმე.  ეს შეიძლება არ ხდებოდეს ყოველთვის მაგრამ უკანასკენლ ორში ეს ხდებოდა ხშირად.

“მჭიდის მუხრუჭი”

რაც შეეხება უსაფრთხოებას, ამ ნაწილშიც CZ 75 ღირსეულად გამოიყურება. მას გააჩნია არა ავტომატური მცველი, რომელიც ირთვება მხოლოდ მაშინ თუ ჩახმახი შეყენებულია. მე მიმაჩნია ეს უპირატესობად, როდესაც მცველის გააქტიურება შესაძლებელია მხოლოდ შეყენებულ სასხლეტზე. იერიხოში და სხვა კლონებში მაგალითად ეს შესაძლებელია, როდესაც ჩახმახი დაშვებულია. მე მიმაჩნია, რომ არსებობს საფრთხე მცველის უნებლიე გააქტიურების და როდესაც მოვა სროლის დრო, შესაძლებელია, რომ მსროლელი დაიბნეს და ვერ მიხვდეს რატომ არ ხდება გასროლა. ამის გამო პოლიციელების დაღუპვის შემთხვვები ცნობილია და სამწუხაროდ არა ერთი და ორი არამედ საკმაოდ ბევრი ასეთი ფაქტი. მოდელებზე ინდექსით BD, მცველი შეცვლილია დეკოკერით. პისტოლეტებს აქვთ ჩახმახის ნახევრად შეყენების ფუნქციაც. ეს კაარგია და აუცილებელიც არის, როდესაც არ არის გათვალისწინებული დეკოკერი. ასე მცირდება უნებლიე გასროლის საფრთხე ჩახმახის დაწევისას, ხოლო ორმაგი მოქმედების რეჟიმში სროლისას სასხლეტის სვლის სიგრძეც ცოტათი მცირდება. ერთ დროს ჩეხებმა მასზე უარი თქვეს მაგრამ გახშირებული უბედური შემთხვევების გამო ეს ფუნქცია დააბრუნეს.  ადრინდელი CZ 75-ები არ იყვნენ აღჭურვილი დამრტყმელის მცველით. მოდელებში ინდექსით B ის უკვე წარმოდგენილია თუმცა ამის გამო გართულდა დამრტყმელის ამოღება, რომელიც ფიქსირდება არა, როგორც ადრე ადვილად მოსახსნელი დეტალით საკეტის უკანა ნაწილში არამედ საკეტში გაყრილი ხვეული „შტიფტით“.  დღეს შესაძლებელია CZ 75-ის ბაზაზე შექმნილი სპორტული მოდელების შეძენა ასეთი მცველის გარეშე. მცველის არ არსებობა ოდნავ აუმჯობესებს სასხლეტს, რაც მნიშვნელოვანია სპორტული პისტოლეტისთვის. უნდა ავღნიშნო, რომ იერიხოზეც არის დამრტყმელის მცველი მაგრამ იქ დამრტყმელის ამოღება ადვილად შესაძლებელია.  საიმედოობის მხრივ მე არ ვარ დარწმუნებული რომელია უფრო მისაღები მიდგომა. დამრტყმელის „ხუფიც“ საკტში და გვერდიდან გაყრილი ღერძიც ტყდება ხოლმე ინტენსიური ექსპლუატაციის დროს.

სროლის სიზუსტე არის ის, რაც ახასიათებს Cz75/85-ს. ეს მიიღწევა მაღალი ხარისხის ლულით, რომელიც როტაციული ჭედვის მეთოდით მზადდება და ასევე იმით, რომ საკეტი მოძრაობს ჩარჩოს შიგნით (სულ პერველად მზგავსი სქემა სავარაუდოთ გამოყენებულ იქნა 1900 წლის მოდელის ბრაუნინგში). ასეთი გადაწყვეტილება განაპირობებს საკეტის და ჩარჩოს შეხების დიდ ფართს და შესაბამისად ამცირებს ვიბრაციაებს.  ამის გამო ასევე 75-ს აქვს დაბალი ლულის ღერძი. კარგი სასხლეტი და სამიზნე ხაზის დიდი სიგრძე ასევე სიზუსტისთვის ხელშემწყობი ფაქტორებია. დამატებით ლულა ფიქსირდება საკეტში მის წინა მხარეს ჩაპრესილი ფოლადის რგოლით, რომელიც „ბუშინგის“ როლს ასრულებს. ეს ელემენტი გააჩნია პრაქტიკულად ყველა მაღალი კლასის ზე-ზუსტ პისტოლეტს.  შემიძლია ვთქვა, რომ 75/85 და მათი კლონები ერთ ერთი ყველაზე ზუსტი სტანდარტული პისტოლეტებია, რომლებთანაც მე მქონდა საქმე.

ჩზ-ს ტარის პანელები საუკეთესო ასეთი დეტალებია და ისინი დიდი როლს თამაშობენ ამ პისტოლეტის ერგონომიულობაში და ასევე ხელს უწყობენ ზუსტ სროლას. დააკვირდით მათ საკმაოდ რთულ ფორმას. ისინი ერგონიმიკის თვალსაზრისით სრულყოფილებია. უკანასკნელ მოდელებზე ყენდება რეზინით დაფარული რთული ფორმის პლასტმასის პანელები, რომლებიც არის საუკეთესო ასეთი დეტალები, რომლებიც მე შემხვედრია.

ლულა პისტოლეტებში არ არის ქრომირებული, მაგრამ მე ჯერ არ მინახია კოროზიისგან დაზიანებული ჩზ-ეს ლულა. ნაწილობრივ ამას განააპირობებს კოროზიული 9მმ-ნი ვაზნების პრაქტიკულად არ არსებობა.  ისეთ პისტოლეტებშიც კი, რომელბსაც აშკარად ეტყობოდა, რომ პატრონები არ უვლიდნენ, მე დაზიანებული ლულები არ მინახავს. გარედან ლულა საჭიროებს მოვლას, იმისთვის, რომ მას არ გაიუჩნდეს მუქი კოროზიის ლაქები. თუმცა მათი მოშორებაც საკმაოდ ადვილია.

CZ-ს სტანდარტული სამიზნე მოწყობილობები, მე მაინც და მაინც არ მომწონს, ისევე, როგორც ის ფაქტი, რომ მათი გამოცვლა ძალიან ძნელია, იმიტომ რომ მათი ადგილიდან დასაძრავად ძალიან დიდი ძალაა საჭირო. ისინი კარგია ზუსტი სროლისთვის და ცოტათი უფრო ნაკლებად გამოდგებიან სწრაფი საბრძოლო სროლისთვის.

მინუსები? ნაკლოვანებები? როგორც ყველა იარაღს, 75-საც აქვს გარკვეული ნაკლოვანებები. იარაღი მთლიანად ფოლადისაა და მას აქვს დიდი მასა. ვაზნების გარეშე ის 1000 გრამს იწონის რაც დაახლოებით 300 გრამით მეტია ვიდრე მაგალითად იგივე გაბარიტების პისტოლეტი პოლიმერის ჩარჩოთი.  ამ მხრივ ფარული ტარებისთვის კომპაქტური მოდელებიმსუბუქი შენადნობისგან დამზადებული ჩარჩოთი უფრო მოსახერხებელია. გარდა ამისა უნდა ავღნიშნო, რომ ჩეშსკა ზბროიოვკას პისტოლეტები მაინც და მაინც არ გამოირჩევიან დამზადების მაღალი ხარისხით. დეტალების დამუშავება სტანდარტულ მოდელებში დასაშვების ზღვარზეა. ინსტრუმენტების ნაკვალევი შიგნიდან ყველგან გვხვდება. აქტიური მსროლელეები უჩივიან ზამბარების მოკლე სიცოცხლის ციკლს და ზოგი დეტალის დაბალ რესურს. საკეტის შემაკავებლის ღერძის გატეხვის მიზეზი ხშირად არის არაზუსტად გახვრეტილი ჩარჩო, რის გამოც ღერძი ცერად ზის და არათანაბრად იღებს დარტყმას. ისიც უნდა ავღნიშნო, რომ ბევრი პრობლემა, რომელიც უკავშირდება პისტოლეტს იშვიათად თუ დასტურდება მწარმოებლების მიერ, რომლებიც ამჯობინებენ ჩუმად ხმაურის გარეშე გამოცვალონ იარაღი, შეიტანონ ცვლილებები კონსტრუქციაში ან დაარქვან პროდუქციის გამოთხოვას მაგალითად პროდუქციის უფასო გაუმჯობესება. იარარის მფლობელებისგან ცალკეული „რეპორტები“ პრობლემებზე, შეიძლება არაფერზე არ მეტყველებდნენ თუ ავიღებთ გამოშვებული პისტოლეტების საერთო რაოდენობას. თუმცა გარკვეული ტენდნციების გამოვლენა შეიძლება. ბევრს არ მოწონს საღებავი, რომლითაც იღებება CZ 75-ები.  თუ ის იწყებს გადასვლას, იარაღი ღებულობს ძალიან ნახმარ და გაქუცულ იერსახეს. საღებავის განახლება შეუძლებელია. მისი მოცილება იმისთვის რომ მოხდეს იარაღის ოქსიდირება ძალიან ძნელია. ამავე დროს ეს საღებავი გაცილებით უფრო უკეთესად იცავს ფოლადს კოროზიისგან. მე ვნახე ერთი ცუდად შენახული CZ 85B, რომელსაც კოროზიის გამო ქონდა დაზიანებული ოქსიდირებული ჩახმახი, მცველის და საკეტის შემაკავებლის ღილაკები, მაგრამ საღებავით დაფარული დეტალები აბსოლუტურად სუფთა იყო.  მთლიანობაში CZ-ს პისტოლეტები აბსოლუტურად შეესაბამება იმ ფასს, რომელსაც მასში ითხოვენ, ხოლო მოდელი 97 მე ვთვლი საუკეთესოა ფასის და ხარისხის მიხედვით.  ამავე დროს უნდა ავღნიშნო, რომ მე არ დავაყენებდი CZ-ს სტანდარტულ მოდელებს ერთ რიგში “გლოკებთან”, “ხეკლერებთან” და სხვა თანამედროვე მაღალ ტექნოლოგიურ პისტოლეტებთან. ასევე დავამატებ, რომ ჩვენი ქვეყნის პირობებში სადაც ძალიან ცოტას ისვრიან და პრაქტიკულად ყოველთვის იყენებენ სტანდარტულ მუხტიან ვაზნებს, CZ-ს საიმედოობა და რესურსი არ წარმოადგენს პრაქტუკული მნიშვნელობის მქონე საკითხს.

გარედან გაცვეთილი CZ 75 ისე კარგად არ გამოიყურება, როგორც სხვა პისტოლეტები. ამის გამო მათზე ფასი მნიშვნელოვნად მცირდება. ეს CZ 85 ნაყიდი იყო 1300 ლარად. უხეში გარეგნობის და მსუბუქი კოროზიის ნიშნების ქვეშ იმალებოდა პრაქტიკულად ახალი პისტოლეტი, ზუსტი და საიმედო იარაღი.

მე მიმაჩნია, რომ CZ 75/85 არის ძალიან ერგონომიული, ტექნოლოგიური და შედარებით მარტივი პისტოლეტი. ის არის ამავე დროს მძიმე და გაბარიტული რაც ერთის მხრივ ართულებს ტარებას მაგრამ მეორე მხრივ განაპირობებს მის შესანიშნავ სროლისუნარიანობას. განსხვავებით თანამედროვე პისტოლეტებისგან CZ-ს აქვს ძალიან თხელი ფორმები.  ყველაფერი ეს ხელმისაწვდომია საკმაოდ ზომიერ ფასად. ჩემი აზრით დღეს აღნიშნული პისტოლეტი ერთ ერთი საუკეთესო შენაძენია.

არის CZ 75/85 მორალურად მოძველებული? არა. ის დღემდე რჩება ერთ ერთ ყველაზე კოპირებულ პისტოლეტად. ევროპაში და რუსეთში და სხვა ქვეყნებში (ცოტა ნაკლებად ჩრდილო ამერიკაში) ის ძალიან პოპულარულია პრაქტიკული სროლის დისციპლინებში მოასპარეზე მსროლელებში. ეს პისტოლეტი დღემდე გამოდის და კარგადაც იყიდება ანუ თავისი ადგილი უკავია ბაზარზე. ძალიან ბევრ ქვეყანაში 75-ები არიან შეიარაღებაში მიღებული. პოპულარულია ეს პისტოლეტი ყოფილი სსრკ-ს ქვეყნების სპეცრაზმებშიც. რამოდენიმე წელია აშშ-ში ამუშავდა CZ Custom Shop, რომელიც დაკავებულია სპეციალიზირებული სპორტული პისტოლეტების შექმნით და სტანდარტული მოდელების მოდიფიკაციებით.

 

კომპაქტური CZ-ები ძალიან კარგი პისტოლეტებია და დღეს წარმოადგენენ ყველაზე დაბალანსებულ თავდაცვისთვის გამოსადეგ მოდელებს. პისტოლეტები შედარებით მსუბუქია, აქვთ უნივერსალური სამაგრები და ყველა ის დადებითი მხარე , რაც კლასიკურ CZ 75-ს გააჩნია. სურათზე CZ 75 D PCR Compact არის ასახული. სურათის წყარო thefiringline.com