Mosin-Nagant VS Mauser 98

May 15th, 2012

გთავაზობთ განახლებულ და ჩასწორებულ სტატიას, რომელიც ამ ორ ძალიან პოპულარულ იარაღს შეეხება. წავაწყდი ამ სტატიას “მეზობელ” საიტზე, გადავიკითხე და შემრცხვა, რომ ამდენი ორფოგრაფიული შეცდომა იყო და ზოგადად ეს ერთ ერთი პირველი ჩემი სტატია ეხლა აღმოჩნდა ჩემთვის ძალიან არასრულყოფილი. მას მერე, რაც ეს სტატია დავწერე, ბევრი დრო გავიდა და ინფორმაციაც მეტი დამიგროვდა ამიტომაც გადავწყვიტე, რომ სტატია მნიშვნელოვნად გადამეკეთებინა და ხელახლა გამომექვეყნებინა.  იმედია შედეგი მოგეწონებათ.

დაახლოებით 7 წლის განმავლობაში ჩემ ხელში გამოიარეს, როგორც მოსინის ასევე მაუზერის მიერ შექმნილმა შაშხანებმა. ნასროლია ასობით ვაზნა, ათობით გასვლა გაკეთდა სასროლად. მინახია და მისვრია არა ერთი სხვისი მაუზერი და მოსინი. დაგროვილი ინფორმაცია მაძლევს საშუალებას გავაკეთო ამ ორი სისტემის შედარება არა მათი ტტმ–ის მიხედვით არამედ მათი ესპლუატაციის პრაქტიკული გამოცდილებიდან გამომდინარე. მიმაჩნია, რომ ეს შეიძლება ბევრისთვის საინტერესო იყოს.  მე მქონდა ძალიან კარგი მაუზერის კარაბინი (kar98k) გამოშვებული 1943 წელს, ლამინირებული კონდახით და ასევე ე.წ. სპარსული მაუზერი, ანუ მაუზერის შაშხანის ჩეხური კლონი, დმზადებული სპარსეთის შახის შეკვეთით. ასევე მე მქონდა სამი მოსინის ტიპის იარაღი, 1931 წელს გამოშვებული შაშხანა, 1943 წელს გამოშვებული შაშხანა  ATI-ს კონდახში და 1944 წელს გამოშვებული კარაბინი, რომელიც ყველაზე დიდხანს გაჩერდა ჩემთან. ყველა ამ იარაღიდან უკანასკნელი 7 წლის განმავლობაში ასობით ვაზნა იქნა გასროლილი.

დავიწყოთ შედარება კალიბრებით. ზოგიერთ ექსპერტს (მაგალითად ჩაკ ხოკს) მიაჩნია, რომ მაუზერის 8X57 ვაზნა არის თითქმის იდეალური უნივერსალური სანადირო  ვაზნა და ამავე დროს ყველაზე დაუფასებელიც. რომელმაც ვერ მოიპოვა ის აღიარება, რომელსაც იმსახურებდა. 1905 წელს ამ ვაზნამ საბოლოო ფორმა მიიღო, შეიცვალა ტყვიის ფორმაც, რამაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა  ბალისტიკა.  11.7  გრამიანი გერმანულ ტყვიას და რუსულ 9.6 გრამიან ტყვიებს შორის სხვაობა ვარდნაში არის მხოლოდ 2 სმ 300 მეტრზე, რაც უმნიშვნელოა. ამასთანავე სხვაობა ენერგიებში 9.6 გრამს და 12.1 გგრამს შორის საკმაოდ დიდია და ის იგივე 300 მეტრზე შეადგენს დაახლოებით 250 ჯოულს გერმანული კალიბრის სასარგებლოდ.  სხვა და სხვა წონის ტყვიებს თუ ავიღებთ აღმოჩნდება რომ 8X57 ენერგიით იკავებს ნიშას 7.62X39 (დაბალ წნევიანი ე.წ. ამერიკული 8X57) და 30-06 შორის. ანუ ის ძალზედ უნივერსალური ვაზნა გამოდის. რა თქმა უნდა რამდენი ტიპის ვაზნის შოვნა შეიძლება საქართველოში ცალკე თემაა მაგრამ იარაღი ამ კალიბრზე გამოდის და ასორტიმენტიც უფრო დიდია (ამ ეტაპზე მხოლოდ თუ არ ვცდები 196 გრანიანი “სოფტპოინტი” სელიერ&ბელოტის გამოშვებული). აღსანიშნავია რომ ყოველგვარი კონსტრუქციული ცვლილებების გარეშე მაუზერის კარბინი კარგად მუშაობს სოფტ პოინტებთან, ტყვიებთან რბილი თავით. დიდი მინუსია (თუმცა არა ვაზნის) მისი ფასი, რომელიც ჩვენ ქვეყანაში შეადგენს 4-7 ლარს. 8X57-ის ენერგია შეადგენს 3600-4100 ჯოულს. ცოტა უფრო მრავალფეროვანია სიტუაცია 7,62X54-თან დაკავშირებით. ძველი გამოშვების სხვა და სხვა ტიპის ვაზნებია ხელმისაწვდომი და უფრო “იაფიც” ღირს. 2-3 ლარი. ეხლა აქ ვაზნების ნაირსახეობების აღწერას აზრი არ აქვს. ფაქტია რომ გაცილებით უფრო მეტი ტიპის ვაზნა არის ხელმისაწვდომი “რუსულ” კალიბრში. მაგრამ ეს მხოლოდ აქ, ჩვენ ქვეყანაში. საზღვარგარეთ სიტუაცია განსხვავდება, ასორტიმენტი ქარხნული 8Х57 კალიბრის ვაზნების გაცილებით მეტია, ისევე, როგორც იარაღის არჩევნის. საქმე იმაშია, რომ 7,62X54 დიდიხანია არის მორალურად მოძველებული და “ფლანეციანი” (rimmed) ვაზნების გამოყენება დიდიხანი აღარ ხდება (გამონაკლისია მხოლოდ შტუცერები). 7,62X54–ის ენერგია შეადგენს დაახლოებით 2920-3780 ჯოულს. თუ მსროლელი თავად ტენის ვაზნებს აქაც ლატუნის მასრები გერმანულ ვაზნებში შეიძლება გადაიტენოს, ამავე დროს რკინის მასრები (ლატუნის მასრები ამ კალიბრისთვის გაცილებით უფრო ძნელი საშოვნელია)  კალიბრში 7,62X54 პრაქტიკულად გამოუსადეგარია გადატენვისთის. მაუზერის კალიბრი დღესაც აქტუალურია, მოსინის კალიბრი უკვე აღარ.


საუკეთესო ჯგუფი მაუზერის კარაბინიდან, ჩეხური რბილთავიანი სანადირო ვაზნების გამოყენებით. არც ისე ცუდი 1943 წელს გამოშვებული და შემდგომ საბჭოთა კავშირში გადაწყობილი სამხედრო იარაღისთვის.

ერგონომიკა და ექსპლუატაცია.  ამაზე ძალიან გაცხარებული კამათები მიდის სხვა და სხვა რესურსებზე მაგრამ პირდაპირ განვაცხადებ: ფაქტია ის, რომ რომ მაუზერის კარაბინი უფრო მოსახერხებელია ვიდრე მოსინის შაშხანები და ეხლა ავხსნი რატომ:

1. მაუზერის კონდახი ნახევრად პისტოლეტური სახელურით უფრო მოსახერხებელია ვიდრე მოსინის “სწორი” კონდახი. ეს განმსაკუტრებულად იგრძნობდა როდესაც დაწოლილი ისვრი.

2. დახრილი მაუზერის საკეტის სახელურით ოპერირება უფრო ადვილად, სწრაფად და ბუნებრივად ხდება. ასევე ხელსაყრელია მისი საკეტის უკანა ნაწლში განლაგება და არა შუაში, როგორც მოსინის იარაღში.

3. კარ98კ-ს გაცილებით უფრო მოსახერხებელი დამცველი აქვს. მოსინს ჩათვალეთ, რომ დამცველი არ აქვს საერთოდ, უბრალოდ კონსტრუქციულად შესაძლებელია საკეტის ბლოკირება, რაც მოითხოვს ძლიერ ხელებს და სპეციალური უნარჩვევს ჩამოყალიებას.

4. მაუზერს აქვს ორ რიგიანი კონდახში “ჩამალული” მჭიდი. მოსინს აქვს ერთ რიგიანი მჭიდი, რომელიც კონდახის გარეთ გამოდის.  ინტენსიური ექსპლუატაციის დროს ხშირია მოსინის მჭიდის თვითნებური გახსნა, მაშინ როდესაც მაუზერის მჭიდი თავსახური გაცილებით უფრო საიმედოთ არის დახურული და მისი შემთხვევით გახსნა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ანუ მე მინახავს გახსნილი მოსინის მჭიდები, ბალახში გაფანტული ვაზნებით და არ მინახავს არც ერთი ასეთი შემთხვევა მაუზერის შაშხანებთან.

მოკლედ რომ ვთქვათ კარ98კ-დან უფრო სწრაფად და კომფორტულად შესაძლებელია სროლა. განსაკუთრებით თუ მარცხენა მხრიდან ისვრით, როგორც მე.

5. იგივე წონის მიუხედავად, კარ98კ-ს უფრო გრძელი ლულა აქვს და უფრო მეტი მოდერნიზაციის პოტენციალი აქვს და უფრო ძლიერი ვაზნაც გააჩნია.

6. დამზადების ხარისხით კარ98კ ასევე ჯობია მოსინის შაშხანებს. ესთეტიკური თვალსაზრისით მე, როგორც იარაღის მფლობელს მინდა რომ მქონდეს არა დაღეჭილი და უხეში რკნის ნაგლეჯი არამედ ლამაზი და ხარისხიანად დამზადებული იარაღი. აბა რაში ვიხდი სიმწრით ნაშოვნ ფულს? ამ მხრივ ნებისმიერ წელს გამოშვებული მაუზერი აჯობებს საბჭოთა კონკურენტს. მე მინახია ძველი “ცარის” რუსეთშუ გამოშვებული შაშხანები, რომელთა ხარისხი ასევე იყო საკმაოდ მაღალი. ყოველშემთხვევაში ასეთის ხელში აღებისას მე არ მიჩნდებოდა ნეგატიური ემოციები, როგორც 1943 წელს გამოშვებული მოსინის დანახვისას. პარადოქსია, მაგრამ, როგორც ჩანს ექსპორტისთვის გამოშვებული 98–ები უფრო უკეთესად იყვნენ დამზადებულები ვიდრე შიდა ბაზრისთვის გამოშვებული იარაღები.

7. ჩემი დაკვირვებით კარ98კ-ს რესურსი გაცილებით უფრო მაღალია ვიდრე ნებისმიერი მოსინის შაშხანის. (ინტერნეტში არსებული მასალებზე დაყრდნობით).  მაუზერს არ ეტყობოდა ფიზიკური ცვეთა მაშინ, როდესაც “ახალ” და “ნახმარ” მოსინებს შორის სხვაობა აღინიშნებოდა. ეს ეხება მაგალითად საკეტის მოძრაობას, თუ ახალ მოსინებში მოძრაობა იქით აქით იყო მინიმალური, გარკვეული გასროლების შემდეგ, იქმნებოდა შთაბეჭდილება, რომ საკეტი მოძვრებოდა იარაღს.

8. ასევე ჩემი დაკვირვებით კარ98კ გაცილებით უფრო ნაკლებ მოვლას და ყურადღებას ითხოვს. ანუ ის ისე მალე არ იჟანგება როგორც მოსინი. მაუზერის საკეტი მოსინის საკეტისგან განსხვავებით ოქსიდირებულია და დაცულია ნესტის ზემოქმედებისგან. მოსინს პერიოდულად ჭირდებოდა ჟანგისგან გაწმენდა.

9. მე არ მინახია არც ერთი გაბზარული მაუზერის კონდახი, მაგრამ შემიძლია სრული პასუხისმგებლობით გითხრათ, რომ მოსინის კარაბინებში 200–300 გასროლის შემდეგ კონდახი იბზარება იქ სადაც ხდება მისი გადაბმა დამრტყმელ–სასხლეტი მექანიზმის და მჭიდის ადგილებს შორის. ეს ეხება, როგორც ხის ასევე ლამინატის კონდახებს.

ასეთი რამე მე მოსინის კარაბინებში იმდენჯერ მინახია, რომ დავრწმუნდი: საქმე არ გვაქვს იზოლირებულ შემთხვევებთან, საქმე გვაქვს ტენდენციასთან.

მაუზერი გამძლე და საიმედო იარაღია, რომელზეც მე რამდენიც არ უნდა დავწერო საკმარისს მაინც ვერ მოვიფიქრებ. პრაქტიკულად უნაკლო კონსტრუქცია. სუსტი წერტილები არ არსებობს. ვაზნების კონტროლირებადი მიწოდება არის მთავარი მისი თავისებურება და ის რითიც მაუზერი ჯობნის ნებისმიერ მოსინს. ჩემი მაუზერის კარაბინიდან სადღაც 120 ვაზნამდე ვისროლე ყოველგვარი დაბრკოლების გარეშე. ძალიან მოსახერხებელია, ძალიან ერგონომიული, ძალიან საიმედო. ძალიან სასიამოვნო სასროლია. ლამინირებული კონდახი მძიმეა მაგრამ საიმედოა. არ რეაგირებს ამინდის ცვლილებაზე. ზეთით გაჟღენთილი ის იტანს ნაკაწრებს და დასველებას. ადვილად ხდება მისი აღდეგენა. სრულიად სხვა ისტორიაა მოსინი. გარკვეული პერიოდის გავლის შემდეგ შაშხანას სროლის მერე გადატენვისას ძვრებოდა საკეტი. ანუ კბილი მას არ იჭერდა და ის უკან ბოლომდე გამოდიოდა. არა კონტროლირებადი მიწოდების გამოდაბრკოლებები სროლისას ხშირად არა მაგრამ მაინც ხდებოდა.  90% დაბრკოლებების, სწორედ ამის გამო იქმნებოდა. მაგალითად: ნასროლი მასრა არ ამოვარდა ბოლომდე ხოლო მეორე მის ქვეშ შეძვრა და ორივე რესივერში გაიჭედა. ასეთი რამ ვერ მოხდება მაუზერში, რომლის მასიურ ექსტრაქტორს ვაზნა უჭირავს მთელი გზის მანძილზე მჭიდიდან სავაზნემდე. ძალიან ბევრ მოსინზე და მათ შორის ორივე ჩემ შაშხანაში კონდახი არ იყო კარგად მორგებული, რის გამოც იყო პატარა “ლუფტი”. “საფენებმა” უშველა მხოლოდ შაშხანას. კარაბინში დამჭირდა დატეხილი ბრიტვის ფირფიტების ჩადება ნაგელსა და რესივერს შორის იმისთვის,  რომ “ლუფტი” გამქრალიყო. როგორც უკვე ავღნიშნე თუ არ მოუარე მუდმივად იჟანგება საკეტი. განსაუთრებით სახელური, რის გამოც იარაღი იძენს ნაცვეთ და ნახმარ გარეგნობას. ორივე იარაღს საგრძნობი უკუცემა აქვს და გასროლის მაღალი ხმა თუმცა გრძელი ლულის გამო მაუზერს ხმა მაინც ისეთი შემაწუხებელი არ აქვს, როგორც მოსინის კარაბინებს (600მმ მაუზერზე და 510მმ მოსინზე) . ამავე დროს მოსინის შაშხანას ყველაზე ნაკლები ხმა და უკუცემა ქონდა. მიუხედავათ უფრო მოკლე ლულისა მოსინის კარაბინი იწონის იგივეს რაც უფრო გრძელ–ლულიანი კარ98კ.

მაუზერის რესივერზე უფრო ადვილია ოპტიკის დაყენება, ამავე დროს კონსტრუქციიდან გამომდინარე მოსინის რესივერი უფრო ნაკლებად მყარია, და მასზე ოპტიკის დაყენება პრობლემატურია. ასეთი გადაბმული  მაუზერის რესივერი და უფრო საიმედო ჩაკეტვის სქემა განაპირობებს მაუზერის კონსტრუქციის ლეგენდარულ გამძლეობას. სამხედრო მაუზერები მინიმალური გადაკეთებით, ხდებოდნენ .375 ჰოლანდ&ჰოლანდ კალიბრის სანადირო კარაბინები. რა მოხდება, რომ მოსინი გადაკეთდეს იგივე კალიბრზე? არ მგონია რომ საკეტმა და რესივერმა ასეთ ტრანსფორმაციას გაუძლოს.

გადავიდეთ ორივე კონსტრუქციის მინუსებზე. ორივე იარაღს აქვს საკმაოდ მოუხერხებელი სამხედრო ტიპის სასხლეტები. მძიმე და უხეში.  ჩემი დაკვირვებით მოსინის სასხლეტები უკეთესია. მაგრამ ამავე დროს განსვაბებით მოსინისგან, მაუზერისთვის ადვილად შეიძლება იყიდოთ სპორტული ტიპის ან სანადირო ტიპის სასხლეტები  და ასევე ადვილად დააყენოთ ის იარაღზე ყოველგვარი გადაკეთებების გარეშე. კომპანია Timney უშვებს სასხლეტებს მოსინისთვის მაგრამ აშშ0ში ეს მოდული უფრო მეტი ღირს ვიდრე თვითონ მოსინის შაშხანა. ორივე იარაღს აქვს ფოლადის “ზატილნიკები”. ზატილნიკის მოდიფიკაცია არის ის რაც ეგრევე უნდა გააკეთოთ ამ იარაღებზე. მოსინს მე ტყავის სქელი ნაჭერი გადავაკარი, ხოლო მაუზერზე პირდაპირ ფოლადზე დავაწებე რეზინის ბალიშები. შესაძლებელია ორივე იარაღისთვის რეზინის ამორტიზატორების შეძენა.  ეფექტი იქნება ძალიან თვალსაჩინო. თუ აქამდე მაუზერი ლამის ნახევარ მეტრზე ვერტიკალურად ფანტავდა ტყვიებს და მიმტრევდა მხარს, ბალიშების დაყენების შემდეგ ის გახდა პრაქტკულად  1MOA სიზუსტის შაშხანა. საკამოდ შემცირდა უკუცემის ძალაც. დაახლოებით იგივე ეფექტი მივიღე ტყავის გადაკვრით მოსინზე, უბრალოდ საჭირო ფორმის ტყავის ნაჭერი ამოვჭერი და ზედ დავამაგრე იგივე ხრახნებით, რომლებითაც მაგრდებოდა ფოლადის “ზატილნიკი”. ორივე იარაღს აქვს საკმაოდ მარტივი და ალბათ მოუხერხებელი სამიზნე მოწყობილობები. მე ვისურვებდი ორივეზე მქონოდა დიოპტრები. თვალები დამისუსტდა და ამიტომაც მომეჩვენა რომ მოსინის მსხვილი სამიზნე მოწყობილობები უფრო მოსახერხებელია მაგრამ ზუსტი სროლისთვი მაუზერის სამკუთხედი “მუშკა–ცელიკი” უფრო ხელსაყრელია. ამავე დროს, სუსტი განათების პირობებში ასევე პრობლემატური ხდებოდა მაუზერიდან დამიზნება.  საკმაოდ ძნელია მოარგო კარ98კ-ს ქამარი. ან უნდა დაუყენო ჩვეულებრივი “ანტაბკები” ან უნდა იწვალო. მოსინის ღვედები ყველგან იშოვება და მორგებას დიდი წვალება არ უნდა. მაუზერის ღვედები ან უნდა შეაკერინოთ ან შეუკვეთოთ. ან როგორც ინგლისურ სპეცრაზმ SAS–ში საერთოდ ღვედზე უარი თქვათ. მოსინის მინუსი არის ის რომ შაშხანა ძალიან მძიმე გრძელი და მიუხერხებელია ხოლო კარაბინზე აყენია დასაკეცი ხიშტი, რომელიც საკმაოდ უაზრო კონსტრუქციისა და უკვე 1944 წელს მოძველებული იყო. თუ ხიშტი მოხსენი იარაღი ხელახლა მისასროლია. გამომდინარე იქიდან, რომ შაშხანების მისროლა ხდებოდა დაყენებული ხიშტით, საჭირო იქნება მისი ხელახალი მისროლა. მაუზერს თითქმის იდეალური ზომა წონა აქვს და ზედემტი ნაწილები არ გააჩნია. ხიშტი ყენდება სამაგრზე, რომელიც ლულის ქვეშ არის მოთავსებული და დაყენებულია კონდახზე და არა ლულაზე.


მოსინმა გაჭედა.  ლეგენდები მოსინის საიმედოობაზე არ დადასტურდა. წლების განმავლობაში მე ასეთი რამ არა ერთხელ და არა ერთ მოსინზე მინახავს.

პრაქტიკული სიზუსტე. რატომ პრაქტიკული? იმიტომ, რომ სროლა ხორციელდებოდა დაწოლილი მდგომარეობიდან საველე პირობებში, ძველი იარაღებიდან, არც თუ ისე კარგი ხარისხის ვაზნებით. ასეთ პირობებში რაიმეს ზუსტად დადგენა არის საკმაოდ პრობლემატური. შესაბამისად თუ ვისვრით იარაღს “ველურ” სასროლეთებში, იმით რაზეც ხელიმიგვიწვდება გამოდის, რომ ვადგენთ პრაქტიკულ სიზუსტეს, რომელიც მისაღწევია ერთი კონკრეტული ქვეყნის კონკრეტულ პირობებში არსებული ვაზნების გამოყენებით და გარდა ამისა საველე პირობებში, როგორც ომის დროს ან ნადირობისას, განსხვავებული საყრდენებიდან, პოზიციებიდან, განსხვავებულ კლიმატურ პირობებში. შეუძლებელია ასეთ პირობებში რაიმე ზუსტი ტესტის ჩატარება მაგრამ გარკვეულ დასკვნებამდე მისვლა შესაძლებელია. ორივე ტიპის შაშხანები შესაბამისი მოდიფიკაციების შემდეგ (რაც ზემოდ დავწერე) დამაკმაყოფილებელ სიზუსტეს აჩვენებდნენ. უბრალოდ მოსინს ასეთი სამუშაოები, რომელთა მიზეზი იყო სიზუსტის გაუმჯობესება ჭირდებოდა უფრო მეტი და უფრო ხშირად.    ტყავის “საფენებმა” ლულასა და კონდახს შორის ჩემ კარაბინს არ უშველა. გაფანტვა იყო ერთი ა4 ფურცლის სიგანე. მას მერე რაც თხელი ფოლადის ფირფიტები მოვათავსე, ჯგუფები შემცირდა 7 სმ-მდე. მეორე შაშხანამ, რომელიც მე მქონდა მომცა რამოდენიმეჯერ საუკეთესო ჯგუფი 4.5სმ, და შესანიშნავი 7 სმ 200 მეტრზე. შემდეგ ეს სიზუსტე სადღაც გაქრა… სად და რატომ მე ვერ დავადგინე. საუკეთესო ჯგუფი მაუზერიდან იყო 4 სმ. მოსინის კარაბინიდან 4.5სმ.  საშუალო სიზუსტე მაუზერებიდან შეადგენდა 5–6 სმ, მოსინიდან 6–9 სმ.

უნდა გვესმოდეს, რომ ასეთი ტიპის იარაღში ლულის, რესივერის და ხის კონდახის მორგებას ერთმანეთის მიმართ აქვს დიდი მნიშვნელობა. ეს ორი ჯგუფი ნასროლია სხვისი მაუზერის კარაბინიდან და ჩემი მოსინის კარაბინიდან.  მონიშნული ჯგუფი არის მოსინიდან ნასროლი, დანარჩენი მაუზერიდან, რომელიც დაზარალდა რესივერის და კონდახის არასწორი მორგების მცდელობისგან. სხვაობაც სიზუსტეში უზარმაზარია.  სროლის მანძილი 100 მეტრი. მეორეს მხრივ სიზუსტის დეგრადაცია მოსინში სროლიდან სროლამდე იყო საკმაოდ დიდი. “ჯდებოდა” ტყავის სალნიკები, ფირფიტები, რომელსაც ვადებდი “ნაგელს” …..  კარგად მორგებულ მაუზერში დეგრადაცია არ აღინიშნებოდა.

პრობლემა, რომელიც მე  მაუზერთან შემექმნა იყო ის, რომ კარაბინი საგრძნობლად მაღლა ისროდა (10–15 სმ), ალბათ იმის გამო რომ თანამედროვე ვაზნები მეტ წნევას ანვითარებენ და მეტ საწყის სიჩქარეს აძლევენ ტყვიას. ამის გამოსწორება შეიძლება მხოლოდ უფრო მაღალი “მუშკის” დაყენებით რაც უკვე ნიშნავს ხელოსნის ჩარევას. მაგრამ სამაგიეროდ შეიძლება ჩაითვალოს, რომ სანადირო იარაღისთვის ასე უკეთესიც არის. 250 მეტრამდე მსხვილ ნადირს არ ააცილებთ, ყოველგბარი ქორექტირების გარეშე. თუმცა ასეთი თავისებურების გათვალისწინება აუცილებელია. ოპტიკის გამოყენების პირობებში ეს პრობლემაც ქრება.

მოსინის შაშხანით ნასროლი 200მეტრზე (ორი ჯგუფი). არც ისე ცუდია, თუ გავითვალისწინებთ რომ სროლა ხორციელდებოდა საყრდენის გარეშე, 1943 წელს გამოშვებული იარაღიდან, საკითხავი ხარისხის ვაზნებით. სიზუსტე სამი გასვლის შემდეგ გაქრა ….

სულ ეს არის, რისი მოკლედ თქვენთვის მოყოლაც მე მინდოდა. მე 100% დარწმუნებული ვარ, რომ კარ98კ ყველაფრით ჯობია მოსინის შაშხანას და კარაბინს , მაგრამ ვინაიდან კარ98კ ჩემ არსენალში შეცვალა მისმა “შვლიშვილმა” ჩზ550-მა ლოგიკურია რომ სათრევი და გასართობი კარაბინის როლში მე მექნება მოსინის კარაბინი. ის უფრო იაფია, ვაზნები უფრო ხელმისაწვდომია. ის თავის საქმეს აკეთებს, თუმცა გარკვეული პირობების შესრულების შემთხვევაში. კარგ მოსინის კარაბინს აქვს აბსოლუტურად ადეკვატური სიზუსტე. ამასთანავე მაუზერი არის მაუზერი, ლეგენდა და მსოფლიოში საუკეთესო შაშხანის დიზაინი. კალიბრში 8Х57, თუნდაც ომის დროინდელი სამხედრო კარაბინის კონფიგურაციაში,  ის აბსოლუტურად ადეკვატური იქნება და კონკურენციას გაუწევს თანამედროვე კლასიკურ სანადირო კარაბინებს. ძველი სამხედრო მაუზერი თუ ის თავიდანვე არის კარგ კონდიციაში, ხე და რკინა მორგებულია ერთმანეთზე, იმუშავებს ძალიან კარგად და სტაბილურად. მე ძალიან ძალიან ვნანობ, რომ ვერ შევინარჩუნე მაუზერი ჩემ კოლექციაში. მოსინზე კიდე არასდროს არც მინატრია და არც მინანია რომ ის გავასხვისე….. შეკითხვაზე, რომელი ჯობია,  მე მაქვს ცალსახა პასუხი: მაუზერი 100%–ით. თუ ჩემი არ გჯერათ და მე არ მეთანხმებით, შეგახსენებთ, რომ მაუზერის კონსტრუქცია აღიარებულია საუკეთესოდ, ამ სისტემის იარაღები დღემდე გამოდის და მაუზერის სამხედრო შაშხანები და კარაბინების კლონები უამრავ ქვეყანაში და კონტინენტზე გამოდიოდა. აბსოლუტური უმეტესობა ყველაზე სახიფათო,  აფრიკული ნადირობისთვის განკუთვნილი “ბოლტების” არის მაუზერის სისტემის. სწორედაც რომ ამ სისტემის აბსოლუტური საიმედოობის გამო.  რით შეუძლია იტრაბახოს მოსინმა?  რამოდენიმე მოდიფიკაცია ფინეთში, გამოშვებული ომის დროს, ერთი ორი ზუსტი მოდელი შექმნილი მის ბაზაზე, გამოსული უმნიშვნელო რაოდენობით და სულ ეს არის.

 

გლუვლულიანი კალაშნიკოვი – Caйга 12

May 8th, 2012

რამოდენიმე კვირის წინ, რუსულ ინტერნეტ სივრცეში აქტიურად ვრცელდებოდა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ამერიკული სამართალდამცავები იძენენ საიგას ტიპის 12 კალიბრის ნახევრად-ავტომატურ თოფებს. გადამოწმებამ ვერც უარყო და ვერც დაადასტურა ეს ინფორმაცია, რაღაც რაოდენობა შეძენილია, რასაც “იჟმაშის” (საიგების მწარმოებელი კომპანია) ადასტურებს თუმცა რაოდენობა და კონკრეტული სამსახურის დასახელება არ გაჟღერებულა. ალბათ სიმართლე სადღაც შუაშია, არ არის გამორიცხული, რომ რომელიღაცა  პოლიციურმა სამსახურმა ნამდვილად შეიძინა რამოდენიმე ცალი ასეთი თოფი, მაგრამ ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ამერიკულ ქალაქში გამოჩდნენ პოლიციელები შეიარაღებული იარაღით, რომელიც პრაქტიკულად ვიზუალურად არ განსხვავდება „აკ47″-გან და რომელიც ასოცირებულია კომუნისტურ საბჭოთა კავშირთან ან არაბ ტერორისტებთან. მოგეხსენებათ, 90-ი წლების დასაწყისში, რუსეთის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მაღალჩინოსნებს ქონდათ იდეა შეეცვალათ კალაშნიკოვის სისტემის ავტომატები პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებით, რომლებიც უფრო მოსხერხებელი იქნებოდა პოლიციელებისათვის ქალაქის პირობებში. ამ იდეის თანახმად კონსერვაციიდან უნდა ამოღებულ ყოფილიყვენ 9მმ-ნი გერმანული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები MP40–ები. საბჭოთა მოდელები არ გამოდგებოდა მათი კალიბრის გამო (7.62X25TT). მაგრამ როდესაც გაიაზრეს, რა ასოციაციები გაუჩნდებოდათ მოქალაქეებს, როდესაც ნახავდნენ ფორმაში ჩაცმულ ჭარბწონიან მილიციელებს მუცელზე ჩამოკიდებული „შმაისერით“  ამ იდეაზე ეგრევე უარი თქვეს.

მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის სამართალდამცავები ალბათ არასდროს არ იყიდიან საიგას იმ რაოდენობით, რომ ეს გახდეს სალაპარაკო, აღნიშნული ტიპის თოფები გარკვეული პოპულარობით სარგებლობენ  აშშ-ში სამოქალაქო მსროლელებს შორის. ფასი ვარირებს 300-დან 600 დოლარამდე, რაც არც ისე ბევრია ნახევრად ავტომატური თოფისთვის.  გარდა ამისა აქ როლს თამაშობს ამერიკელების ტრადიციული ინტერესი რუსული იარაღის მიმართ.

გლუვლულიანი საიგების ისტორია იწყება 90-ნი წლებიდან, როდესაც კონვერსიის პირობებში იჟევსკში დაიწყეს .410 კალიბრის თოფების გამოშვება. 1993 წელს, როდესაც დაიწყო მათი გაყიდვები პრაქტიკულად ეს იყო პირველი ე.წ. „აკმოიდი“, რომელიც ხელმისაწვდომი გახდა ყოფილი სსრკ-ს მოქალაქეებისათვის და რა გასაკვირია .410 კალიბრის საიგა დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. ამას ასევე ხელს უწყობდა იარაღის დაბალი ფასი. ის დაახლოებით 150 დოლარიდან იწყებოდა. .410-ს მოყვა 20 და 12 კალიბრის თოფებიც. ჩემი აზრით წონის და კალიბრის მხრივ ყველაზე დაბალანსებული არის ალბათ 20 კალიბრის საიგა – საუკეთესო შუალედური ვარიანტი მძლავრს 12 კალიბრისა და ანემიურ .410-ს შორის. მიუხედავად ამისა ყველაზე პოპულარული არის სწორედაც, რომ 12 კალიბრის მოდელები. .410 კალიბრის თოფები ცნობილია თავისი არასაიმედოობის გამო და იმით, რომ პრაქტიკულად არასდროს ეს თოფები პირდაპირ ყუთიდან არ მუშაობენ ხოლო მათი მოყვანა სამუშაო მდგომარეობამდე არის მთელი ხელოვნება. ალბათ ეს იმის ბრალია, რომ ამ იარაღის შექმნაზე, უფრო სწორედ კი AK-ს ადაპტირებაზე .410 კალიბრზე მუშაობდა დაახლოებით ათამდე კონსტრუქტორი, მათ შორის გენადი ნიკონოვი “აბაკანის” შემქმნელი. როგორც რუსულ ანდაზაში იტყვიან: შვიდ ძიძას ცალთვალიანი ბავშვი ყავთ…..

დენთის აირების რეგულატორი. პირველი პოზიცია (ციფრი 2) სტანდარტული ვაზნებისთვის, მეორე მდგომარეობა (ციფრი 1) “მაგნუმის” კლასის ვაზნების გამოყენებისთვის არის გათვალისწინებული.

იდეა ავტომატის ერგონომიკის მქონე თოფის შექმნისა ახალი არ არის და საიგა 12-ის კონკურენტები/ანალოგებიც ყავს, მათ შორის: 1) პრაქტიკულად იდენტური რუსული „Вепрь 12“, განსაკუთრებით საინტერესოა სპეციალურად პრაქტიკული სროლისთვის შექმნილი მოდიფიკაცია; 2) იტალიური Franchi SPAS 15 ძალიან კარგი თოფი და ამდენადვე მძიმე, გაბარიტული და რთული კონსტრუქციით; 3) თურქული Akdal 1919, მაქსიმალურად მიახლოებული AR15-თან, ნელ ნელა იკიდებს ფეხს აშშ-ის ბაზარზე, თუმცა იმისთვის, რომ იარაღი დაყვანილ იქნას ადეკვატურ დონემდე საკმაოდ ბევრი ინვესტიცია არის საჭირო; 4) კორეული Daewoo USAS12, რომელიც პრაქტიკულად არ გვხვდება სამოქალაქო ბაზარზე.  ყველა ამ იარაღს (გარდა კორეული თოფისა) აერთიანებს მათი მზგავსება კონკრეტულ ავტომატებთან. რას ემზგავსება საიგა 12 და ვეპრ 12 ალბათ არ  საჭიროებს დაკონკრეტებას, მაგრამ მაგალითად SPAS 15 იქმნებოდა, როგორც ქვეითის დამხმარე იარაღი და ამიტომაც მისი ფორმა მაქსიმალურად მიახლოებულია იმ დროს იტალიის არმიის შეიარაღებაში მყოფი Beretta AR70 ტიპის ავტომატებთან. იდეა იყო მარტივი, ის ვინც მომზადებულია და მიჩვეულია გამოიყენოს თავისი ავტომატი ასევე ადვილად აითვისებს იგივე ერგონომიკის მქონე გლუვლულიან თოფს. ეს იტალიური თოფი დიიდხანია აღარ არის წარმოებაში და პრაქტიკულად საკოლექციო იარაღს წარმოადგენს. თურქული თოფი აშკარად წმიდა მარკეტინგული მოსაზრებებიდან გამომდინარე დაემზგავსა AR-15/M16-ს.  გარდა SPAS 15-ისა ყველა ზემოაღნიშნული თოფი იქმნებოდა სამოქალაქო ბაზრისთვის. ასევე არსებობს ნაკრებები, რომელბიც გადაყავთ თოფები ლულის ქვეშა ცილინდრული მჭიდებით – სექტორულ მჭიდებზე. არის თოფები კლასიკური კონსტრუქციის მაგრამ სექტორული მჭიდებით, მაგალითად Valtro PM5 და რუსული ИЖ81КМ. თურქეთში კიდე გამოდის უცნაური თოფი Derya Aanakon, რომელსაც აქვს “ყალბი” მჭიდი, დაყენებული წმიდა კოსმეტიკური მიზნებით.  არც ვიცი საერთოდ, რომელ ინჟინერს ასეთი იდეა შეუძლია თავში მოუვიდეს ….

 

გლუვლულიანი საიგა უამრავ ვარიანტში გამოდის, უცნაური „სვდ“-ს სტილი შესრულებული მოდელები და ბევრად უფრო ადეკვატური და ეფექტური „ტაქტიკური“ მოდელები.

ჩვენ მოგვეცა საშუალება ახლოს გავეცნოთ საიგა 12-ს და შევაფასოთ ის. 

ჩვენი თოფი არის პრაქტიკულად ახალი საიგა 12 მოდელი ს, აღჭურვილი დასაკეცი АК-74М-ის პლასტმასის კონდახით. თოფს აქვს 58სმ სიგრძის ლულა და გათვლილი “მაგნუმის” ტიპის 12 კალიბრის ტყვიაწამალზე. ახალ საიგას კომპლექტში მოყვებოდა ორი მჭიდი – 8 და 5 ვაზნაზე გათვლილი, ცარიელი ზეთის პატარა ბოთლი, რკინის შომპოლი და სამი ლულაზე დასამაგრებელი შევიწროება (ჩოკი, ნახევარ-ჩოკი, და ცილინდრი, ანუ პრაქტიკულად ხუფი, რომელიც იცავს ლულის დაბოლოებას). ასევე ყუთში იდო გასაღები, რომელიც შევიწროების დასაყენებლად გამოიყენება, ინსტრუქცია და თოფის პასპორტი. დათვალიერებისას ეგრევე შეამჩნევთ, რომ იარაღი არის ძალიან უხეშად დამზადებული, რაც ბუნებრივია პრაქტიკულად ნებისმიერი იარაღისთვის, რომელიც რუსეთში გამოდის. ლულის სიგრძე 58 სმ საკმაოდ დიდია და ამ მხრივ საიგა 12 კ 43 სმ-ნი ლულით უფრო მოსახერხებელია თავდაცვის იარაღის როლისთვის, მაგრამ რუსული იარაღის იმპორტი დიდიხანია უკვე პრობლემატური გახდა და ამიტომაც რაც გვაქვს ის უნდა ვიმყოფინოთ.

ჩვენი საიგა 12 მოდელი ს, ქვევით Mossberg 590

ვინც ჩემ ბლოგს კითხულობს კარგად იცის რომ გლუვლულიანი თოფები – „პომპები“  მე ძალიან მომწონს და ვაფასსებ. პირველ რიგში მათი სიმარტივის, ეფექტურობის და საიმედოობის გამო ყველა ტიპის ვაზნასთან. მომწონს, რომ სწრაფად შესაძლებელია ვაზნის ტიპის გამოცვლა თუ სიტუაცია ამას მოითხოვს. ასევე მომწონს, რომ ძალიან ადვილია ასეთი თოფების მჭიდის შევსება უბრალოდ ვაზნების დამატებით, ყოველგვარი რთული მანიპულაციების გარეშე, ამავე დროს რაც არ უნდა მოხდეს თოფი მზადაა სროლისთვის, მაშინ როდესაც თოფი სექტორული მოსახსნელი მჭიდით გადატენვის პროცესში პრაქტიკულად ცარიელია და არასაბრძოლო მდგომარეობაში იმყოფება. გარკვეული ვარჯიშის შემდეგ სწრაფი სროლის განხორციელება კლასიკური სქემის თოფიდან შესაძლებელია, როდესაც მჭიდი ბოლომდე დაცლილია და შესაძლებელია ვაზნების ხელით, პირდაპირ სავაზნეში მიწოდება. ამ მხრივ საიგა 12 ძალიან ზღუდავს მსროლელს იმიტომ, რომ  სწრაფი გადატენვა (speed reload), ვაზნის ტიპის გამოცვლა, მჭიდის შევსება, ყველაფერი ის, რაც ასე ვთქვათ ქმნის კარგ ტაქტიკურ თოფს საიგა 12-ში გამორიცხულია. ამ მხრივ მაგალითად იტალიური ბენელის ნახევრად ავტომატური ტაქტიკური თოფები, რომლებიც „ხვდებიან“ როდის მსროლელი ხსნის საკეტს ხელით და როდის საკეტი იხსნება გასროლის შემდეგ ამ მხრივ არიან გაცილებით უფრო წინწაწეული ტაქტიკური თოფები ვიდრე ნებისმიერი საიგა ან ვეპრი. იგივე, როგორც უკვე ავღნიშნე შეიძლება ითქვას ნებისმიერ „პომპაზეც“ საიგასთან შედარებით.  თქვენ იტყვით ალბათ: რა პრობლემაა, შესაძლებელია მჭიდის სწრაფად გამოცვლა, მაგრამ ყველაფერი ასე ადვილად არ არის. საქმე იმაშია, რომ სავსე მჭიდის იარაღზე დამაგრება ძალიან ძნელია და მოუხერხებელია. ზედა ვაზნა ძალიან შორს არის გამოწეული წინ, რის გამოც მჭიდის მოთავსება იარაღში მოითხოვს საკმაოდ რთული უნარჩვევის გამომუშავებას. რაიმე სწრაფ მჭიდის გამოცვლაზე ლაპარაკი ზედმეტია. ყველა ვისაც მე ვთხოვე საიგა 12–ზე მჭიდის გამოცვლა დაყველას მათგან ქონდა გამოცდილება საიგის ხრახნილულიან მოდელებთან, უბრალოდ ვერ შეძლეს მჭიდის გაოცვლა. ზოგს დაჭირდა დეტალური ახსნა, როგორ უნდა მოხდეს გამოცვლა, იმიტომ რომ ამას თვითონ ვერ მიხვდნენ. საერთოდ საიგას კვების სქემა არის ყველაზე სუსტი წერტილი ამ იარაღში. ამ მხრივ კიდევ ერთხელ ხაზს გაუსვავ: საიგა 12, როგორც თავდაცვითი და ტაქტიკური თოფი ბევრად ჩამორჩება „პომპებს“ და ნახევრად-ავტომატეს კლასიკური სქემით. შეიძლება წუწუნი გავაგრძელო და დავამატო, რომ საიგას 8 ვაზნიანი მჭიდები ძალიან დიდებია, 5 ვაზნიანი მჭიდები ასევე გაბარიტულია მაგრამ მათ ტარება გაცილებით უფრო ადვილია. ჩემი აზრით 8 ვაზნიანი მჭიდის მაგივრად ბევრად უფრო მოსახერხებელია ორი 5 ვაზნიანი მჭიდი.

მარჯვნიდან მარცხნივ: საიგა 12–ის 5 ვაზნიანი მჭიდი; 8 ვაზნიანი მჭიდი და Magpul-ის 30 ვაზნიანი AR15-ის მჭიდი. სხვაობა ზომებში და სისქეში კარგად ჩანს. გარდა ამისა ზედა ვაზნა, რომელსაც ქვევიდამ მჭიდის ზამბარა აწვება ხოლო ზევიდან საკეტი, ხშირად დეფორმირდება იარაღში ხანგრძლივი შენახვის დროს.

 

კონდახი ბევრ პრობლემას ქმნის სროლისას, ის არ არის კომფორტული, იმიტომ რომ არ აქრობს უკუცემას არის ვიწრო და მოკლე. რკინის ქუსლი უკვე სრული უაზრობაა.

ასევე დიდი მინუსია დასაკეცი კონდახის კონსტრუქცია. ის საიგა 12-ს ასევე ყოველგვარი ცვლილებების გარეშე ერგო, მის უკანა მხარეს არის ე.წ. “პენალის” ადგილიც, რომელშიც ინახებოდა AK74M-ის საწმენდი კომპლექტი, ჩვენ შემთხვევაში ეს ადგილი ცარიელი იყო. რატომ 90–ნი წლებიდან დღემდე იჟმაშზე არ დაიწყეს თოფებზე ნორმალური კონდახების დაყენება ჩემთვის გაურკვეველია. რუსულ ვეპრებზე, რომელსაც კომპანია “მოლოტი” უშვებს გაცილებით უფრო უკეთესო კონდახები ყენდება. საიგას კონდახი ძალიან მარტივია და საიმედოა, ჩამკეტი დეტალების ფართი ძალიან დიდი, რის გამოც კონდახი საიმედოთ ფიქსირდება და პრაქტიკულად არ გააჩნია „ლუფტები“.  მოკლე საიგაში, მოდელ კ-ში გათვლისწინებულია დამცველი, რომელიც გამორიცხავს სროლას დაკეცილი კონდახით. მაგრამ მიუხედავად მარტივი და საიმედო კონსტრუქციისა  ამავე დროს ის მოკლეა ხოლო მისი რკინის ფირფიტა უკანა მხარეს ხელს არ უწყობს კომფორტულ სროლას. დინამიური ვარჯიშებისას ადრენალინის გამო ტკივილი და დისკომფორტი არ იგრძნობა, მაგრამ მეორე დღეს მხარი არასასიამოვნოდ გახსენებთ საკუთარ თავზე, ხოლო შელურჯება საკმაოდ დიდია.  გამოსავალია რეზინის ამორტიზატორის დაყენება, მაგრამ მაშინ დაკეცილი კონდახის გაშლა პრობლემატრუ ხდება, იმიტომ რომ კონდახის გახსნის ღილაკი მის უკანა მხარეს, ამორტიზატორის ქვეშ ექცევა …..  სუსტი ტანის მსროლელისთვის ასეთი ამორტიზატორი არის აუცილებელი ის ინახავს მსროლელის მხარს და ამავე დროს აგრძელებს კონდახს, რაც გამორიცხავს რესივერის თავსახურის მოხვედრას სახეში, თუ მსროლელი ზედმეტად ახლოს მიიტანს თოფს სახესთან.

ვინც იცნობს კალაშნიკოვის ავტომატებს და მის სამოქალაქო ვერსიებს არ გაუჭირდება საიგა 12–ის დაშლა და გაწმენდა. გასათვალისწინებელია მხოლოდ რომ საკეტი შედგება ორი ნაწილისგან და აწყობისას მათი გასწორება ერთმანეთის მიმართ აუცილებელია, რომ ღარები ორივე დეტალზე, რომელშიც გადის ეჟექტორი ერთმანეთს გაუსწორდნენ. განსხვავდება ცოტათი დენთის აირების სისტემა, თუმცა პრაქტიკული თვალსაზრისით ეს სხვაობა შეუმჩნეველია.

პისტოლეტის ტარი არის გიგანტური ნაბიჯი წინ, იმ სახელურებთან შედარებით, რომლებიც აყენია ხრახნილ-ლულიან საიგებზე. ის წააგავს ზომაში გადიდებულ H&K Mp5-ის ტარს და ძალიან მოსახერხებელია.

სამწუხაროდ ეს ტარი არის ერთადერთი გაუმჯობესება, რომელიც განასხვავებს საიგა 12-ს მისი პროტოტიპისგან. კალაშნიკოვის ავტომატის დარჩენილი ყველა მინუსი გადმოყვა საიგა 12-საც. ეს არის მოუხერხებელი მცველის კონსტრუქცია, მჭიდის ფიქსაციის სქემა ორ წერტილზე, მოუხერხებელი საკეტის სახელური, მოკლე კონდახი და ცუდი სასხლეტი.

საცდელი სროლების ხორციელდებოდა საველე პირობებში, იარაღი იქნა გაწმენდილი, დაზეთილი.  როგორც ყოველთვის აქცენტი კეთდებოდა „სლაგებით“ და კარტეჩით სროლაზე. ასევე სროლების დროს თოფს არ ეყენა რამე ლულის შევიწროება. თოფმა აჩვენა კარგი დამაკმაყოფილებელი რეზულტატები თავდაცვითი ამუნიციის გამოყენებისას. რაოდენს საოცარი არ უნდა იყოს თოფმა ასევე შეჭამა გადატენილი ვაზნები, რომლებიც უკვე ერთხელ გამოყენებულ მასრებს იყენებდნენ, როგორც მაღალი ასევე დაბალი ცოკოლით. მიუხედავად იმისა, რომ მასრების დიამეტრი აშკარად განსხვავდებოდა და ზოგს დეფორმაციები აღენიშნებოდა, ხოლო უკუცემა იყო სუსტი (28 გრამიანი „ფოსტერის“ ტიპის ტყვიის გამო), საიგამ არც ერთი დაბრკოლება არ განიცადა. აღნიშნულ გადატენილ ვაზნებს ჩვენ ვიყენებთ პრაქტიკისთვის, პომპებიდან სროლებისას და გარკვეულ პრობლემებს საიმედოობასთან ადგილი ქონდა. როგორც ჩანს საიგა 12-ს ასეთი „დიეტა“ მოწონს. მცირე უკუცემის გამო სწრაფი და ზუსტი სროლის წარმოება ძალიან ადვილი იყო. გადატენილი ვაზნების გამოყენება მაინც ვერ იქნება რეკომენდირებული, განსაკუთრებით ნახევრად–ავტომატურ თოფებში და თავდაცვითი მჭიდი ყოველთვის უნდა იყოს გავსებული პრემიუმ კლასის ვაზნებით.  ჩვენ შემთხვევაში ის ფაქტი, რომ საიგა12 საიმედოთ მუშაობს გადატენილ ვაზნებზე, მხოლოდ ნიშნავს იმას რომ პრაქტიკა ამ თოფით ისეთივე იაფი იქნება, როგორც პომპებით, ეს კიდე ძალიან კარგია.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

როგორც მინიმუმ აქ ლულის სიგრძე არ მოქმედებს შეჯგუფებაზე. 10 და 25 მეტრზე საიგამ ისეთივე რეზულტატი აჩვენა კარტეჩით სროლისას, როგორც თითქმის ყველა სხვა კარგმა თოფმა ცილინდრული და უფრო მოკლე ლულებით.

სასიამოვნოა, როდესაც რუსული წარმოების იარაღი მისროლილია ქარხანაში. როგორც წესი ეს ასე არ არის ხოლმე.

ბოლოს როდესაც საიგამ შეჭამა ყველაფერი რაც მას “მივართვით” გახდა საინტერესო, როდის შეწყვიტავდა თოფი მუშაობას. მხოლოდ მას მერე რაც მჭიდში მოთავსდა 24 გრამიანია „სკიტისთვის” განკუთვნილი 7 ნომერი საფანტი და თოფი თავისუფლად დავიჭირეთ ხელში (მხარზე მიბჯენის გარეშე), საიგა 12-მა შეწყვიტა მუშაობა ანუ აღარ ხდებოდა მასრების ექსტრაქცია. იგივე უკვე 36 გრამიანი ვაზნებით სროლისას აღარ გამეორდა. მხარზე მიბჯენით, საიგა მუშაობდა ყველა ტიპის ვაზნით. ორი სესიის და დაახლოებით 80 ვაზნის გასროლის შემდეგ არ დაფიქსირდა არც ერთი დაბრკოლება სროლისას. 7,8,9 ნომერი საფანტი, „სლაგები“, გადატენილი ვაზნები, სხვა და სხვა ტიპის კარტეჩი, ყველა ამ ვაზნებით თოფი უპრობლემოდ მუშაობდა. უკუცემა იყო უმნიშვნელო მაგრამ მოუხერხებელი კონდახი გარკვეულ პრობლემებს ქმნიდა და სროლის კომფორტს ამცირებდა. ჩვენ დავრწმუნდით, რომ თოფი იყო საიმედო იარაღი. ამას ალბათ ასევე ხელს უწყობს ლულის დიდი სიგრძე. რა თქნა უნდა გამომდინარე იქიდან, რომ რუსეთში იარაღის წარმოების ხარისხის კონტროლი ძალიან მტკივნეული თემაა, გასაგებია, რომ იქნება დიდი განსხვავებები საიგებს შორის. ეს თითქმის ყოველთვის გარდაუვალია, როდესაც საქმე გვაქვს „ბიუჯეტურ“ იარაღთან და იარაღთან, რომელიც რუსეთში იწყობა.  იქნება კარგი საიგებიც და იქნება ცუდი საიგებიც. ჩვენ/მე ამ შემთხვევაში გაგვიმართლა. მიუხედავად იმისა, რომ  ვაზნების რაოდენობა იყო შეზღუდული და ეს ტესტი ვერ იქნება აკადემიური, ის მაინც გვაძლევს ჩვენ საშუალებას გავაკეთოთ გარკვეული დასკვნები იარაღის პოტენციალზე. ის საიმედოა და იარაღი მისროლილია. ჩათვლაც მიღებულია.

ასეთი რამ არც თუ ისე იშვიათად ხდება: დენთის აირების ნახვრეტები ლულაზე გაბურღულია არასწორედ, რის გამოც მისი დაყენებისას იარაღზე ისინი ნაწილობრივ იკეტებიან, ეს კიდე იწვევს დაბრკოლებებს იარაღის მუშაობაში.

ამერიკულ და რუსულ ფორუმებზე საკმაოდ დიდი და ვრცელი თემებია, რომელიც ეძღვნება სხვა და სხვა პრობლემების მოგავრებას, რომელიც წარმოიშობა 12 კალიბრის საიგების ექსპლუატაციის დროს ან ახალ თოფებში არადამაკმაყოფილებელი ხარისხის კონტროლის გამო. ტრადიციულად ძალიან ბევრი საჩივარია აწყობის ხარისხის მიმართ. სამწუხაროდ და ამას ჩემი პირადი გამოცდილებაც ადასტურებს საბჭოთა და განსაკუთრებით რუსული იარაღის უნიკალური საიმედოობა არის მითი. ანუ იარაღი, როგორც წესი საიმედოა მაგრამ არა იმ დონემდე, როგორც ამას ზოგი თვლის. განსაკუთრებულად ეს ეხება თანამედროვე რუსულ იარაღს. ჩემი პრაქტიკა კი ადასტურებს იმას, რომ ყველაზე მეტი პრობლემა სწორედ რუსული წარმოების იარაღთან ჩნდება. ამ მხრივ დღეს ჩვენ/მე გაგვიმართლა, იმიტომ, რომ ეს კონკრეტული საიგა 12 იდეალურად მუშაობს.

რამოდენიმე დღიანმა მჭიდრო და ახლო ურთიერთობამ საიგა 12–თან არაერთგვაროვანი შთაბეჭდილებები დაგვიტოვა. საიგა12-ის უდაოდ ძლიერი მხარეებია  გამძლე დასაკეცი კონდახი, ოპტიკის სამაგრი,  საიმედოობა, ქრომირებული ლულა და სავაზნე. სისუსტებია: დიდი წონა (ის 3.7 კგ–ს აღწევს), არადამაკმაყოფილებელი ერგონომიკა და გარკვეული ოფციების არ არსებობა, რომლებიც აადვილებენ ასე ვთქვათ მსროლელის ცხოვრებას.  ასეთ კომპლექტაციაში სამწუხაროდ ჩემი აზრით ეს თოფი ბევრად ჩამოუვარდება კლასიკური სქემის თოფებს, რომლებიც უფრო მსუბუქია, მარტივია, უფრო მოსახერხებელია და მეტი ტაქტიკური შესაძლებლობები აქვთ. ასევე ისინი გაცილებით ადვილია მომსახურებაში, უფრო ადვილდ იშლებიან, იწმინდებიან, შესაძლებელია ლულების სწრაფი გამცოვლა. ამავე დროს გამომდინარე იქიდან, რომ თოფმა აჩვენა შესაშური საიმედოობა, მე გამიჭირდება უარყოფითი განაჩენის  გამოტანა. საიმედოობა  იყო, არის და ყოველთვის იქნება ნომერ პირველი პრიორიტეტი. თუ იარაღი საიმედოა და ამავე დროს ზუსტი ის შეიძლება რეკომნდირებულ იქნას როგორც იარაღი, რომელსაც შესაძლებელია ანდო საკუთარი სიცოცხლე ანუ, როოგრც უკვე ვთქვი საიგა 12-მა ნამდვილად გაიარა ტესტირება და მიიღო კიდევაც ჩათვლა. ყველაფერი დანარჩენი პრინციპში შესაძლებელია ნაწილობრივ მაინც გამოსწორდეს მარტივი „ტუნინგით“ და როგორც წესი ასეც ხდება.  ასევე საიგა 12 შეიძლება იყოს საუკეთესო არჩევანი ადამიანისთვის, რომელსაც აქვს გამოცდილება კალაშნიკოვის ავტომატებთან (მაგალითად დიდიხანი მსახურობდა, კარგად იცნობს AK-ს ტიპის იარაღს)  და სურს შეიძინოს გლუვლულიანი თოფი.  გადართვა ავტომატიდან თოფზე იქნება ძალიან ადვილი და სწრაფი. ასევე დიდია გართობის ფაქტორი, ტაქტიკური თავიდან ბოლომდე საიგა 12 საკმაოდ კარგი გასართობი იარაღია, მხოლოდ როგორც ყველა ნახევრად ავტომატის შემთხვევაში ვაზნების ხარჯი მნიშვნელოვნად გაზრდილია.


ძნელია უწოდოთ ამას საიგა. ეს არის საიგის ბაზაზე ხელით აწყობილი სპორტული თოფი განკუთვნილი პრაქტიკული სროლისთვის. სპეციალიზირებული სპორტული იარაღი. სახელური გადმოტანილია მარცხენა მხარეს, შეცვლილია მცველის ფორმა, ასევე გადაკეთებულია მჭიდის ღილაკი. იარაღის ერგონომიკა პრაქტიკულად მთლიანად შეცვლილია.

რა უნდა გაუმჯობესდეს საიგაში? ყველა მოდელზე უნდა დაყენდეს საკეტის შემაკავებელი, რომელიც დაუშვებს  ვაზნის პირდაპირ სავაზნეში ხელით მოთავსებას, ისევე, როგორც გაადვილებს სავსე მჭიდის მიერთებას. უნდა დაგრძელდეს სამიზნე ხაზი. წინა სამიზნე მოწყობილობა უნდა დაყენდეს ლულის ბოლოსკენ. საიგა 12 საკმაოდ გრძელი იარაღია მაგრამ სამიზნე ხაზი ძალიან მოკლე, პრაქტიკულად პისტოლეტის კლასშია. უნდა დაყენდეს მჭიდის “ძაბრი” იმისთვის, რომ გაადვილდეს მჭიდის გამოცვლა. ასეთი მოწყობილობები უკვე ყენდება საიგებზე და იყიდება ცალკე, მაგრამ ყველა რაც მე ვნახე არის პლასტმასის. გამომდინარე იქიდან, რომ დავარდნისას მჭიდი დარტყმას იღებს და გადაცემს მას „ძაბრს“, ჩემი აზრით ეს დეტალი უნდა იყოს ფოლადის და მყარად უნდა იყოს დამაგრებული რესივერზე. უნდა შეიცვალოს საკეტის სახელური,  როგორც ისრაელის Galil-ზე ან საბჭოთა CKC-ზე. ეს მნიშვნელოვნად გაზრდის ერგონომიკას. ის სახელური რაც ეხლა აყენია საიგებზე უბრალოდ სახიფათოა თქვენი ხელის მტევნის ჯანმრთელობისათვის. აუცილებელია უფრო გრძელი, მასიური და ამორტიზატორით აღჭურვილი კონდახის დაყენება. კარგი იქნება თუ კომპლექტში ყველა საიგას ექნება ლულის მუხრუჭი-კომპენსატორი. ყოველლშემთხვევაში ასეთი, რამ სასურველი იქნება საიგა 12-ის თავდცავით და ტაქტიკურ მოდიფიკაციებში სადაც ლულის შევიწროებები აუცილებელი არ არის.

Tromix Lead Delivery Systems არის ალბათ ერთ ერთი ყველაზე წინ წასული კომპანია საიგების მოდიფიკაციის ბიზნესში. სურათზე სწორედ მათ მიერ აწყობილი საიგა 12–ია. თუ არ ჩავთვლით 450 დოლარის ღირებულების მჭიდს, ყველა მოდიფიკაცია არის პრაქტიკული და კარგად გააზრებული.

ამერიკაში საკმაოდ პოპულარულია საიგების ტუნინგი, რა დროსაც ამ თოფის ერგონომიკა მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდება. ასეთი სამუშაოების შედეგად საიგას ფასი აჭარბებს ათას დოლარს მაგრამ საბოლოო პროდუქტი არის საკმაოდ ეფექტური სისტემა. გამომდინარე იქიდან, რომ ასეთი საიგები პერიოდულად ჩნდებიან შეჯიბრებებზე პრაქტიკულ სროლაში, როგორც ჩანს არის ხალხი, რომელსაც უღირს ამ თოფზე მუშაობა და მასში ფულის ინვესტირება. საკმაოდ კარგ რეკლამას უკეთებს ამ თოფებს ცნობილი კომპანია, რომელიც ასევე არის „რეალითი შოუს“ „Sons of Guns” მონაწილე Discovery Channel-ზე, ლაპარაკი მაქვს კომპანია Red Jacket-ზე. ძალიან ბევრ სერიაში სხვა და სხვა პროექტებისთვის ისინი სწორედ საიგებს ირჩევენ.  მე მაინც ვერ ვიტყვი, რომ საიგა 12 არის „ბესტსელერი“ აშშ-ში და ფორუმზე, რომ დასვათ კითხვა, რომელი თოფი იყიდოთ ალბათ არავინ მას არ გირჩევთ მაგრამ საიგა 12–მა იპოვა თავისი ნიშა მსოფლიოში ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვან ბაზარზე და ეს ასევე მასზე  დადებითად მეტყველებს.

კიდევ ერთი მოდიფიცირებული სპორტული საიგა 12 სპორტსმენის ხელებში. ყურადღებას იქცევს დაგრძელებული მჭიდი , ორი ლულის მუხრუჭი და მაღლა აწეული კონდახის ხაზი.

 


 

იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის პრაქტიკული ასპექტები

April 25th, 2012

რამდენიმე დღის წინ ინტერნეტში გადავაწყდი თემას, რომელშიც ერთი‑ერთი ქართულენოვანი ფორუმის წევრები განიხილავდნენ იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის წესებს.

თემაში გამოქვეყნდა უკვე კარგად ცნობილი უსაფრთხოების წესები, მაგრამ, როგორც ჩანს, რამდენიმე წევრმა ინიციატივა გამოიჩინა და ეს წესები საკუთარი შეხედულებისამებრ გადააკეთა. შედეგად კი საკმაოდ ჭრელი და გაუგებარი ტექსტები მივიღეთ.

ბუნებრივია, ამ ფაქტის გამო გამიჩნდა მორიგი სტატიის იდეა, რომელსაც უსაფრთხოების წესებსა და პრაქტიკული თვალსაზრისით მათი მნიშვნელობის ახსნას ეძღვნება.

რა შეიძლება ითქვას ახალი უსაფრთხოების წესებზე? ალბათ, არაფერი, მაგრამ არის ერთი მნიშვნელოვანი დეტალი.  პრობლემა ისაა, რომ დღეს ვინც ამ წესების შესწავლას მოისურვებს, წააწყდება უამრავ გამოცემას. ხშირად წესები იცვლება, გამომდინაარე იქიდან, თუ ვინ და სად აქვეყნებს მათ. ეს ყოველივე კი ქმნის გაუგებრობას. უფრო მეტიც, ზოგიერთი ასეთი „მოდიფიცირებული“ და კონკრეტულ გარემოს მორგებული წესი შეიძლება არ მოერგოს კონკრეტული მსროლელის გარემოს. წესთა ერთობლიობა ქმნის კოდექსს, კოდექსში შემავალი ყველა წესი კი დაცული უნდა  იყოს, ყოველგვარი გამონაკლისის გარეშე. აქ კიდე ერთი პრობლემა ჩნდება: რაღაცა მოთხოვნებს ვასრულებ, რაღაცას – ვერ, ესე იგი – კოდექსი არ სრულდება. თუ შედარებით ჩამოყალიბებულ ფორუმელებს აქვს გარკვეული პრობლემები უსაფრთხოების წესების განმარტებისას, ესე იგი – გარკვეული პრობლემა არსებობს, რომლის მოგვარევაბაში მცირედი წვლილის შეტანა ამ ბლოგის საშუალებით შესაძლებელია.

ამ სტატიის მიზანს არ წარმოადგენს ისტორიული ექსკურსი, თუ საიდან გაჩნდა და როგორ ვითარდებოდა ეს წესები; უბრალოდ აღვნიშნავ, რომ სრულყოფილი, სპეციალიზებული უსაფრთხოების კოდექსი ჩამოყალიბდა 1902 წელს, როდესაც ინგლისელმა Mark Hanbury Beaufoy-მ დაწერა პირველი ვრცელი ნაშრომი, ერთგვარი  მონადირის ეთიკის კოდექსი, სახელად „მამის რჩევა“.  მასში განხილული იყო იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის თემაც. საზოგადოებამ წიგნი მოიწონა. მალევე იარაღის მწარმოებლებმა დაიწყეს ამ ნაშრომის ციტირება იმ ბროშურებსა და ბუკლეტებში, რომლებიც მოჰყვებოდა მათ მიერ გაყიდულ იარაღს. ცხადია, ეს წესები თავიდან მორგებული იყო ნადირობასა (ავტორი მონადირე გახლდათ) და სპორტულ სროლას. აშშ-ში თავდაცვითი იარაღის გამოყენების კულტურის განვითარების დაწყებისთანავე ჯეფ კუფერმა (ყველაზე მნიშვნელოვანმა ფიგურამ ამ პროცესში)  სროლის ახალი სტილის ფართო საზოგადოებისთვის გაცნობა დაიწყო. გაჩნდა კერძო სკოლები და სასწავო ცენტრები, პარალელურად იხვეწებოდა საცეცხლე მომზადების მეთოდიკა ძალოვან სტრუქტურებში.  ბუნებრივია, ამას თან მოჰყვებოდა უსაფრთხოების ტექნიკის დახვეწა. საბოლოო ჯამში, ჩამოყალიბდა მცირე განსხვავებებით 10 უსაფრთხოების წესის კონცეფცია, რომელიც უზრუნველყოფს მომხმარებლისა და სხვების უსაფრთხოებას იარაღთან ურთიერთობისას. ის განსხვავებები, რომლებიც ზემოთ აღვნიშნეთ, ძირითადად გამოწვეულია ამ წესების ადაპტირების მცდელობით იარაღის გამოყენების განსხვავებული გარემოების გათვალისწინებით, მაგ.: ნადირობა; სპორტული სროლა, თავდაცვა და ასე შემდეგ. უბრალოდ, ყველაზე ფართოდ არის გავრცელებული 10‑წესიანი ფორმატი, რომელშიც უცვლელია 4‑5 წესი, ხოლო დანარჩენი ადაპტირებულია კონკრეტლ გარემოსთან.

ამ 10‑წესიანი ფორმატის გარდა არსებობს უფრო უნივერსალური კოდექსი, ცნობილი, როგორც ოთხი ძირითადი უსაფრთხოების წესი.  ეს ოთხი წესი არის ყველასთვის მინიმალური, აუცილებელი და შესრულებადი ნებისმიერ დროსა და სიტუაციაში. ისინი თავის დროზე ჩამოაყალიბა ჯეფ კუპერმა, რათა ოთხივე მათგანი მისაღები ყოფილიყო ყველა შეიარაღებული ადამიანისთვის.

შეიძლება ითქვას, რომ პრაქტიკულად კუპერის ოთხი ძირითადი წესი წარმოადგენს იარაღთან უსაფრთხოების ტექნიკის არსს. ეს წესები ნამადვილად უნივერსალურია და მათი შესრულება აუცილებელია ტირში, პოლიგონზე, ნადირობისას, ბრძოლაში და ასე შემდეგ, მოკლედ, ყველგან და ყოველთვის.

რატომ „დარჩა“ ათიდან მხოლოდ ოთხი? წესები იმისთვისაა, რომ შესრულდეს, მაგრამ როგორც აღვნიშნე, სხვადასხვა სპეციფიკიდან გამომდიანრე,  10‑წესიანი კოდექსისი ნაწილი ყოველთვის არ სრულდება ან ვერ სრულდება. აი, მაგალითად, ყველამ ან თითქმის ყველამ კარგად ვიცით წესი, რომლის მიხედვითაც, თუ ჩახმახი დაეცა და გასროლა არ მოხდა, უნდა დაველოდოთ 5‑10 წამი (ზოგი ინსტრუქცია ითვალისწინებს 2‑წუთიანი ლოდინის რეჟიმს), შემდეგ გავხსნათ საკეტი და ამოვაგდოთ დეფექტური ვაზნა. პრაქტიკულ სროლასა და თავდაცვით სროლაში ამ წესის შესრულება შეუძლებელია, ხოლო დაბრკოლება სროლისას სწორდება ელვის სისწრაფით. თავისთავად ცხადია, რომ ტირის პირობებში სასურველია ეს 10 წამი დაიცადოთ, არაფერი მოხდება, მაგრამ საბრძოლო კურსის დროს 10‑წამიანი დაბრკოლება ნიშნავს, რომ შეიარაღებულ შეტაკებაშიც იმავეს გაიმეორებთ და შედეგიც შეიძლება სავალალო აღმოჩნდეს.  გარდა ამისა, თუ იარაღს თავდაცვისთვის ან სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას იყენებთ, უმჯობესია მიაჩვიოთ საკუთარი თავი მომენტალურად აღმოფხვრათ დაბრკოლება დეფექტური ვაზნის მომენტალური ამოგდებით და ახალი ვაზნის ჩანაცვლებით, მათ შორის, ტირის პირობებშიც. ისიც უნდა დავამატო, რომ ათასობით გასროლიდან მხოლოდ ერთხელ მქონდა შემთხვევა, როდესაც 7.62X25 კალიბრის ვაზნები (ძველი და დაობებული) ისროდნენ ერთი ან ნახევარი წამის დაგვიანებით. თანამედროვე ვაზნების შემთხვევაში ასეთი რამ თითქმის არ ხდება. კიდევ ერთი ანალოგიური მაგალითის მოყვანა შემიძლია: მონადირის ეტიკეტის მიხედვით, რაიმე ბარიერის გადალახვა უნდა ხდებოდეს განმუხტული იარაღით, მოთხოვო ჯარისკაცს ბრძოლის დროს იგივე შეასრულოს, უბრალოდ სისულელეა. იარაღი უნდა იყოს მცველზე და მცველის სწორ გამოყენებას და მის აუცილებელ არსებობას იარაღში სამხედროები ოდითგანვე დიდ ყურადღებას აქცევდნენ.

აქიდან გამომდინარე, ჩვენც უნდა განვასხვავოთ ზოგადი და აუცილებელი წესები, რომლებსაც მე მაგალითად ვუწოდებ ოქროს წესებს და კონკრეტულ სპეციფიკური წესები. ისინი გამომდინარეობს იმ გარემოებიდან, რომელშიც თქვენ ცხოვრობთ და მუშაობთ (ეს წესები თავად უნდა შეიმუშაოთ) და ასევე წესები, რომლებიც უკავშირდება თქვენ კონკრეტულ იარაღს, რადგან ურიცხვი ტიპის და მოდელის იარაღი არსებობს. ყველა ტიპს აქვს თავისი უსაფრთხოდ მოპყრობის წესები, რომლებიც გამომდინარეობს მათი კონსტრუქციიდან, ტიპიდან და დანიშნულენიდან. მაგალითად, ძველი ერთმაგი მოქმედების რევოლვერები ყოველთვის იტენება 5 ვაზნით, 6-ის ნაცვლად, ჩახმახის დაწევა ხდება  ცარიელ მექვსე სავაზნეზე და ასე ხდება იარაღის ტარება. ეს იმიტომ, რომ ასეთი ტიპის იარაღი არ არის აღჭურვილი მოწყობილობით, რომელიც კეტავს ჩახმახს, სანამ სასხლეტზე არ იქნება დაჭერილი თითი, როგორც ეს თანამედროვე რევოლვერებშია განხრორციელებული. მსგავსი იარაღი ასე უნდა ვატაროთ: 5 ვაზნა დოლურაში და ჩახმახი დაწეული ცარიელ ვაზნაზე. აღნიშნული წესი დაარღვია ლეგენდარულმა ამერიკელმა სამართალდამცავმა და განფაიტერმა უაიტ ერპმა. მას სალუნში გამოუვარდა რევოლვერი ბუდიდან, დაეცა და გაისროლა. ტყვია ჭერს მოხვდა და იქვე ჩარჩა. იმ დროს ამისთვის მას პასუხს არავინ მოსთხოვდა. დღეს ასეთი ინციდენტი შეიძლება სერიოზული სანქციების მიზეზი გახდეს. ზემოაღნიშნული წესი, რომ შესრულებულიყო, არაფერი მოხდებოდა.

შესაბამისად, ყოველი მსროლელის, ასე ვთქვათ, უსაფრთხოების კონსტიტუცია უნდა შედგებოდეს მინიმუმ სამი ნაწილისგან. პირველი არის 4 ზოგადი უსაფრთხოების წესი (ქვევით განვიხილავთ), კონკრეტული სპეციფიკური უსაფრთხოების წესები და წესები, რომლებიც გამომდინარეობს თქვენი იარაღის კონსტრუქციიდან. ერთ სტატიაში ყველაფრის დაწერა და ახსნა შეუძლებელია. საჭიროა, იარაღის მფლობელებმა საღად იაზროვნონ და ყურადღებით გაანალიზონ ის გარემო, სადაც უწევთ იარაღთან ურთიერთობა.

დამატებით, გარდა ზემოაღნიშნული უსაფრთხოების წესებისა, არსებობენ ცალკე  წესები სპორტში, სპორტულ დისციპლინებში, ტირებში, სანადირო მეურნეობებში, სამსახურებში, რომელთა პერსონალი შეიარაღებულია, და ბოლოს, სპეციალურ კანონებში (რაც, ჩემი აზრით, უკვე მიზანშეუწონელია თითქმის ყოველთვის). ყოველი მათგანის ცოდნა და შესრულება ასევე სავალდებულოა, ისევე, როგორც მოძრაობის წესების ცოდნა სავალდებულოა ავტომობილის მძღოლისთვის. ყველა შემთხვევაში, ყველგან და ყოველთვის სავალდებულოა შესრულდეს კუპერის ოთხი ძირითადი წესი.

ამ სტატიის ფორმატში შესაძლებელია განვიხილოთ კუპერის ოთხი წესი სათითაოდ და ვრცლად. პირადად მე მომწონს ე.წ. TAB+K ფორმულა/რედაქცია კუპერის წესებისა (ადვილად დასამახსოვრებელი, აბრევიატურა იკითხება, როგორც ღილაკი „ტაბ“ კომპიუტერის კლავიატურაზე ან „ტაბ“ + კ ღილაკი).  ავხსნი წესებს შეძლებისდაგვარად დაწვრილებით და მაგალითების გამოყენებით, რომ ბოლომდე და კარგად გვესმოდეს, რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი და რა შეიძლება მოჰყვეს ამ წესების უგულებელყოფას.

T= Treat every firearm as if it is loaded. ეს არის პირველი და ყველაზე მთავარი წესი. დაუკვირდით, რას ამბობს ის. მოეპყარი იარაღს ისე, თითქოს ყოველთვის დატენილია. ეს წესი თავიდან სხვანაირად ჟღერდა: ყველა იარაღი ყოველთვის დატენილია. ყველა იარაღი ყოველთვის არ არის დატენილი და უკვე არასწორი თეზისის შესრულება თავიდანვე არალოგიკურია. აზრი ასე თუ ისე გასაგებია, ბევრი სპეკულირება აქ არ ღირს, თუმცა 2003 წელს კუპერმა თავად შეცვალა ეს წესი იმით, რაც ამ აბზაცის დასაწყისშია დაწერილი. მანამდე მთელი რიგი ექსპერტები არაერთხელ აკრიტიკებდნენ ამ მოსაზრებას უკვე ახსნილი მიზეზის გამო.  ეს პირველი წესი არის უსაფრთხოების  ქვაკუთხედი. იგი არ გულისხმობს რაღაც კონკრეტულ ქმედებას ან ამ ქმედების არჩადენას. ის გკარნახობთ, ასე ვთქვათ, მენტალურ მდგომარეობას და მოგიწოდებთ სიფრთხილისაკენ, იაზროვნოთ საღად და იყოთ მობილიზებული, როდესაც ხელში იარაღი გიჭირავთ. თქვენ დაუმიზნებთ დატენილ იარაღს მეგობარს ხუმრობის მიზნით? დაუმიზნებთ საკუთარ თავს? საჭიროების გარეშე დააჭერთ სასხლეტს? არა. ესე იგი, იმავეს გაკეთება ცარიელი იარაღით ანალოგიური სისულელეა. ჩემთვის პირადად, პირველ რიგში, ეს წესი გამოიხატება „ლულის დისციპლინაში“, არც დატენილი და არც ცარიელი იარაღით არასდროს დავუმიზნებ სხვა ადამიანს (თუ, რა თქმა უნდა, ეს ადამიანი არ წარმოადგენს საფრთხეს, რომელსაც მე უნდა გავუმკლავდე). ასევე – არასდროს დავაჭერ სასხლეტს, სანამ ვათვალიერებ ან ვამოწმებ იარაღს. მისი ვიზუალურად დათავლიერებისას, საკუთარი იქნება ეს თუ სხვისი იარაღი, მიუხედავად იმისა, რომ დავრწმუნდები იმაში, რომ იარაღი განმუხტულია, სასხლეტის შემოწმებისას, როდესაც თითს ვაჭერ მას და იმავე დროს არ ვარ ტირში და სროლას არ ვაპირებ, შინაგანად ვგრძნობ, რომ რაღაცას არასწორად ვაკეთებ. გაიხსენეთ, რამდენი ადამიანი დაშავდა ან დაიღუპა იმის გამო, რომ არ იცოდა, იარაღი დატენილი იყო თუ არა. ამიტომ, თუ იარაღს მუდამ ისე მოეპყრობით, თითქოს იგი სულ დატენილია, მსგავის სულელური შეცდომისგან დაზღვეული იქნებით. ანალოგიური მაგალითი შეიძლება მოიყვანოთ ცივ იარაღთან მოპყრობისას. ხელში რომ აიღოთ პლასტმასის დანა, რომელიც ნამდვილს ჰგავს, ან დანა, რომელსაც ჯერ საერთოდ არ აქვს პირი, მაინც მოგერიდებათ ხელზე მისი დასმა, რატომ? იმიტომ, რომ გამჯდარი გვაქვს სტერეოტიპი: დანა ჭრის და ეს მტკივნეულია.  ამას ემატება ისიც, რომ აქამდე ხელი ბერვჯერ გაგიჭრიათ და იცით, ეს მტკივნეული და არასასიამოვნოა. ზუსტად ასეთივე სტერეოტიპი უნდა გამოიმუშაოთ იარაღთან დაკავშირებით. უკეთესი იქნება, თუ ამას წინასწარ გაითავისებთ, სანამ იარაღი თქვენს ხელში „თავისით“ გაისვრის. თუ არავინ დაშავდება, მერწმუნეთ, ეს ინციდენტი ერთხელ და სამუდამოდ ჩაწერს ამ წესს თქვენს გონებაში, მაგრამ თუ ვინმე დაშავდა? ალბათ, თქვენი ცხოვრება მნიშვნელოვნად შეიცვლება, სამწუხაროდ, არასასიკეთო მრივ…

A = Always point the muzzle in a safe direction. ლულა ყოველთვის მიმართეთ უსაფრთხო მიმართულებით. ამ წესის თანახმად, არასდროს დაუმიზნოთ იარაღი იმას, რის განადგურებასაც არ აპირებთ (აღნიშნული წესის სხვა რედაქციებიც არსებობს, მაგრამ აზრი ერთი და იგივეა): ლულის მიმართულება მუდმივად უნდა აკონტროლოთ! მათ შორის, ტაქტიკური ვარჯიშის შესრულებისას, რეალურ შეტაკებაშიც. განსაკუთრებულად ეს აქტუალურია სხვადასხვა ტაქტიკური მანევრების შესრულების დროს, სადაც ბევრი შეიარაღებული ადამიანი ვიწრო სივრცეშია თავმოყრილი. არ არსებობს აბსოლუტურად უსაფრთხო მიმართულებები, მიწაში ან ჰაერში მიწიდან ასხლეტილი ტყვია ან ნამსხვრევები სახიფათოა, ჰაერში ნასროლი ტყვია უკან ბრუნდება და რა იცით, ვის მოხვდება. ალბათ, ერთადერთი აბსოლუტურად უსაფრთხო მიმართულება არის სამიზნისკენ/მტრისკენ გაშვერილი ლულა. მოკლედ, არსებობს, მხოლოდ ნაკლებად სახიფათო მიმართულებები. საჭიროა, მუდმივად აკონტროლოთ სიტუაცია თქვენ ირგვლივ, ლულის მიმართულება და იარაღის მდგომარეობა. სად იყურება მაგალითად თქვენი პისტოლეტის ლულა ტაქტიკური გადატენვისას? წინ, მტრის/სამიზნის მიმართულებით, თუ გვერდით, სადაც შეიძლება იდგეს თქვენი თანამებრძოლი ან უდანაშაულო პირი, ვის დაცვასაც ცდილობით? მნიშვნელოვანია ამ წესის დაცვა გადაადგილებისას, შენობაში დინამიური შეღწევის დროს, სადაც თითქოს ქაოსურად ხდება ყველაფერი, მაგრამ ტაქტიკური ჯგუფების პროფესიონალი ოპერატორები არასდროს მოქმედებენ ისე, რომ ლულა მიუშვირონ თანამებრძოლს. არსებობს სხვა გაგებაც, როგორიცაა უსაფრთხოების კუთხეები. იგი აქტუალურია ტირებში ან სასროლოსნო შეჯიბრებებში (სადაც უსაფრთხოების კუთხეები წინასწარ არის განსაზღვრული). უსაფრთხოების კუთხე არის ყველაზე პატარა კუთხე საკუთარი ძალებსა და მტრის მიმართულებას შორის, რომელიც გამორიცხავს თავისიანის დაზიანებას შემთხვევითი ტყვიით. გარდა ამისა, სროლის წესებში არის მითითებული მანძილი და უსაფრთხო სროლის კუთხეები, რომელთა დაცვაც სავალდებულოა ჯარისკაცებისათვის. თუ სამხედრო მოსამსახურე ხართ და არაფერი გსმენიათ სროლის უსაფრთხო კუთხეებზე, ესეიგი, თქვენი მომზადებისას სერიოზული შეცდომაა დაშვებული.

 

მაგალითი: ერთი ვიდეორგოლი მაქვს ნანახი ინტერნეტში. მსროლელი ისვრის იარაღს თავის წინ მოშორებით განლაგებულ სამიზნისკენ, შემდეგ ტრიალდება 180 გრადუსით, გადაატარებს იარაღს კამერის ოპერატორს და დაიწყებს უკან, გაურკვეველ სროლას. რა სისულელეა! ამისი გაკეთების არანაირი საჭიროება არ იყო. რატომ უნდა განალაგო ორი სამიზნე ერთმანეთის საპირისპიროდ და ჩადგე შუაში? რატომ ქმნი ხელოვნურად საშიშ სიტუაციას? ამას პრაქტიკული სროლის სამყაროში უსაფრთხოების კუთხის გატეხვა ჰქვია. უსაფრთხოების კუთხის „გატეხვა“ პრაქტიკულ სროლაში ავტომატურად იწვევს დისკვალიფიკაციას. პრაქტიკული სროლა იყო, არის და იქნება იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის შესწავლის და შესრულების ავანგარდში. „ველური“ სასროლეთის პირობებში (სასროლეთი, რომელიც არ არის მოწყობილი, ანუ საქართველოს პირობებში) სროლის ადგილის სექტორებად დაყოფა და სროლის უსაფრთხოების კუთხეების მკაფიო განსაზღვრა ძალიან მნიშვნელოვანია უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მხრივ! მწარედ უნდა მოგხვდეთ, თუ უსაფრთხოების კუთხეს გატეხთ ან ტაქტიკური ვარჯიშისას ლულას გადაატარებთ თანამებრძოლს და ამას თქვენი მეთაური ან ინსტრუქტორი დაინახავს.  ალბათ, გარკვეული კატეგორია ამის წაკითხვისას იფიქრებს: მოიცა რა! ბრძოლაში ისეთი რამეები ხდება, ვის სცალია, აკონტროლოს, საით არის მიშვერილი ლულა?! ბატონებო, შეიარაღებული პროფესიონალი იმით განსხვავდება შეიარაღებული დილეტანტისაგან, რომ ის არის სპეციალურად მომზადებული, ნებისმიერ პირობებში იმოქმედოს ეფექტურად და უსაფრთხოდ თანამებრძოლების მიმართ. იცით, რით განსხვავდება პროფესიონალური ტაქტიკური ჯგუფების სავარჯიშო ვიდეორგოლები და ქართული  სპეცრაზმების ვიდეორგოლები? პირველნი ამ წესს ან ყოველთვის იცავენ, ან მაქსიმალურად ცდილობენ, რომ დაიცვან, ხოლო მეორენი ისე იქცევიან, თითქოს არასდროს გაუგიათ ამ წესის შესახებ. თან იმ დროს, როდესაც ამის შესრულება ძალიან ადვილია. ამის დასადასტურებლად მთელი რიგი „სკრინშოტების“ მაქვს მოყვანილი.

 

ჩვენ ვიდეორგოლებზე ტაქტიკური ჯგუფების წევრები გარდა უსაფრთხოების წესების დარღვევისა პრაქტიკულად მთლიანად უგულებელყოფენ იარაღის მაღლა ჭერას, მაქსიმუმ ქვევით ან გვერდით აქვთ გაშვერილი იარაღი, რაც, როგორც სურათებიდან ხედავთ, ყოველთვის არ უზრუნველყოფს უსაფრთხოებას. ასევე, რასაც დავაკვირდი, იარაღი ვარჯიშის პრაქტიკულად ყველა ეტაპზე (მათ შორის, გადაადგილებისას) ყოველთვის აქვთ low ready მდგომარეობაში, ხოლო ლულები დასეირნობენ ყველა მიმართულებით. ეს აგრეთვე წარმოქმნის დამატებით პრობლემებს უსაფრთხოების მხრივ. ქვედა მარჯვენა სურათზე მებრძოლი უმიზნებს პირდაპირ კამერის ოპერატორს, ამ ვიდეოს სხვა კადრებში ოპერატორი სროლის დროს მსროლელის წინ დგა. თუ გახსოვთ, ანალოგიური სარეკლამო სიუჟეტის გადაღებებისას ერთერთი ტელეკომპანიის ოპერატორი დაიღუპა. ქვედა მარცხენა სურათზე მიმდინარეობს სროლა საბრძოლო ვაზნებით, ხოლო მებრძოლები ერთმანეთს გატენილ და შეყენებულ პისტოლეტებს უშვერენ…..


აქ სკრინშოტების სერიაში ჩანს ამ წესის შესრულების მაგალითები სხვადასხვა ქვეყნებში გადაღებულ ვიდეორგოლებიდან, ხოლო მარცხენა ზედა სურათი აჩვენებს ჯგუფის წევრის აშკარა შეცდომას, რამაც გამოიწვია ამ ვიდეოს მაყურებლების უარყოფითი კომენტარები. მთელი ვიდეოს განმავლობაში, ვარჯიშისას ჯგუფი იდეალურად იცავს ამ უსაფრთხოების წესს, გარდა ერთი მემრძოლისა, რომელიც აშკარად არ შეესაბამება მომზადების დონეს, რომლის დემონსტრირებას სხვა ჯგუფის წევრები ახდენენ. ამით იმის თქმა მინდოდა, რომ არაფერი განსაკუთრებული ასეთ შეცდომებში არ არის, ცდებიან აქაც, ცდებიან იქაც, განსხვავებულია მხოლოდ მასშტაბები და ის ფაქტი, რომ ვიღაც სწავლობს შეცდომებზე, ვიღაცა არა.

ვისაც ჰგონია, რომ ველოსიპედის გამოგონებას ვცდილობ, ნახეთ ეს საკმაოდ ძველი ვიდეორგოლი, სადაც ვარჯიშობენ აშშ-ის საზღვაო ძალების სპეცრაზმელები, განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ იმას, თუ  როგორ გადაადგილდება პირველი მსროლელი MP5-ით, რა მდგომარეობაშია იარაღი გადაადგილებისას და ასევე ყურადღებით უყურეთ ვიდეოს დანარჩენ ნაწილს და ინსტრუქტორის ბრიფინგს.

 

ცნობილმა ექპსერტმა და ინსტრუქტორმა ენდი სტენფორდმა ტაქტიკური ჯგუფების წევრებს, რომლებიც იყენებენ პისტოლეტს, შესთავაზა იარაღის ჭერის მეთოდი. იგი მაქსიმალურად უსაფრთხო ლულის მიმართულებას იძლევა, თუნდაც საკმაოდ მჭიდრო საბრძოლო წყობაში. სურათზე .. position suhl (პორტუგალიურიდან მიმართულება სამხრეთი) არის ასახული. შესწორება: აღნიშნული ტექნიკის ავტორია ინსტრუქტორი მაქს ჯოზეფი, რომელმაც ეს ტექნიკა შეიმუშავა ბრაზილიაში წვრთნებზე ყოფნისას. ენდი სტენფორდს აღწერილი აქვს ეს თავის წიგნში Surgical Speed Shooting.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი რამ. იარაღის განმუხტვისას, ყოველთვის შეუძლებელია ჩახმახის დაწევა ხელით, იმიტომ რომ იარაღი არ არს აღჭურვილი დეკოკერით, ხოლო ჩახმახი იარაღის შიგნითაა (მაგალითად, კალაშნიკოვის სისტემის ავტომატები), ან ჩახმახის მაგივრად იარაღი აღჭურვილია დამალული დამრტყმელით (მაგალითად, Glock-ის პისტოლეტები). ასეთ შემთხვევაში უსაფრთხო ბარიერი სასურველია, სადაც მიუშვერთ იარაღის ლულას და დააწვებით ჩახმახს, რა თქმა უნდა, მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დარწმუნდებით, რომ იარაღი განმუხტულია. იგივე ფაქტორი მნიშვნელოვანი, თუ თქვენ სახლში მშრალად ვარჯიშობთ, იმას, რასაც პირობითად განმუხტულ იარაღს ესვრით, უნდა შეძლოს გააჩეროს ამავე იარაღიდან ნასროლი ტყვია. ერთადერთი სამარცხვინო ინციდენტი, რომელიც შემემთხვა, სწორედ ამ წესს უკავშირდება. მისმა დაცვამ არ გამოწვია არანაირი დაზიანება, გარდა დაზარალებული თავმოყვარეობისა. ანუ კიდევ ერთხელ მარტივად რომ ავხსნა: ფანჯარაზე, რომელიც ეზოში იყურება, მშრალი ვარჯიშისთვის განკუთვნილი სამიზნე არ უნდა ჩამოკიდოთ.

განმუხტვის პროცედურა, რომელიც მოიცავს სასხლეტზე დაჭერას, მოითხოვს ამისთვის სპეციალურ ადგილს და მოწყობილობას, ეს უკანასკნელი საჭიროების შემთხვევაში დაიჭერს ტყვიას. თუ ასეთი რამე არ არის ხელმისაწვდომი, ლულა სასხლეტზე დაჭერისას მაქსიმალურად უსაფრთხო ადგილას უნდა იყოს მიშვერილი.

სურათზე არის ასახული .. weapon clearing station.

მაგალითი: რამდენიმე წლის წინ მივემგზავრებოდი აშშ-ის ერთ‑ერთ სასწავლო დაწესებულებაში. ამის გამო მომიწია საელჩოში მისვლა. შესასვლელთან გუშაგმა (სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის მოსამსახურე) გაურკვეველი მიზეზით დააპირა ავტომატის განმუხტვა, გააკეთა ეს არასწორედ, რის გამოც ვაზნა ჩარჩა სავაზნეში. გუშაგმა ჩახმახის დაწევა მოახდინა, როგორც ეს ხდება ანუ სასხლეტზე დაჭერით. ამას, ბუნებრივია, მოჰყვა ჩემ თვალწინ ჰაერში გასროლა. ეს მაგალითი ადასტურებს, რომ ხანდახან იარაღი, რომელიც წესით ცარიელი უნდა იყოს, ცარიელი არ არის, რის გამოც ის ისვრის მაშინ, როდესაც თქვენ აბსოლუტურად დარწმუნებული ხართ, რომ ის არ უნდა ისროდეს. ასევე, მიუხედავად იმისა, რომ ერთი წესი დაირღვა, მეორე წესის შესრულებამ  (მიშვერა შედარებით უსაფრთხო ადგილისაკენ) გამორიცხა ვინმეს დაშავება. აღნიშნულის თავიდან ასაცილებლად რა ვარიანტები არსებობს? როგორც უკვე აღვნიშნე, უსაფრთხო ბარიერი (რომელიც არ გამორიცხავს გასროლას, მაგრამ გამორიცხავს ზარალს) და აკრძალვა ჩახმახის დაწევის სასხლეტზე დაჭერით. იყოს შეყენებული, მერე რა? საკმარისია, ვაზნა სავაზნიდან ამოიღოთ და გააქტიუროთ მცველი.  როგორც ვიცი, ბევრი პოლიციური სამსახური აშშ-ში იყენებს ასეთ პრაქტიკას მათი AR15-ის შენახვისას და აქამდე არც ერთი უნებლიე გასროლა არ მომხდარა, იმიტომ რომ სასხლეტზე დაჭერა საერთოდ არ ხდება.

B = Be certain of your target and what’s beyond it. დარწმუნებული იყავით, თუ რას ესვრით და რა არის სამიზნის უკან. ეს წესი შედგება ორი უმთავრესი ნაწილისგან. პირველი – უნდა დარწმუნდეთ, რას ან ვის ესვრით. ვიღაც ეპარება თქვენს ჭიშკარს და ამიტომ კარების გავლით ესვრით მას? ეს სისულელეა. სამიზნე უნდა იყოს იდენტიფიცირებული, როგორც საფრთხე, რომელიც წარმოადგენს რეალურ საშიშროეებას. ანალოგიური მაგალითი შეგვიძლია მოვიხმოთ ნადირობის სამყაროდან: ნამდვილი მონადირე არ ესვირს ყველაფერს, რასაც დაინახავს, ის ყურადღებით არჩევს სასურველ სამიზნეს. როგორ გააკეთებთ ამას, თქვენზეა დამოკიდებული. პოლიციელები ხოცავენ ბავშვებს სათამაშო პისტოლეტებით, რადგან ჰგონიათ, რომ ესვრიან შეიარაღებულ ბოროტმოქმედებს. შეცდომები ხდება  და ამას ვერ გაექცევით, მაგრამ შესაძლებელია შეცდომის დაშვების ალბათობის შემცირება.  თქვენი მხივ მაქსიმუმი უნდა გააკეთოთ, რომ დარმწმუნდეთ – ნამდვილად ესვრით იმას, რისი განადგურებაც გინდათ, რაც წარმოდგენს პირდაპირ და უშუალო საფრთხეს. ალბათ, ამ ოთხი წესიდან ამ წესისი ეს ნაწილი შესასრულებლად ყველაზე რთულია და, საერთოდ, სამიზნის იდენტიფიკაცია არის ცალკე და ძალიან დიდი თემა. ამ წესის მეორე ნაწილიც ძალიან მნიშვნელოვანია. რა არის სამიზნის უკან, სად გავარდება ტყვია თუ აცდა სამიზნეს ან გახვრიტა იგი? პოლიგონის ან „ველური“ სასროლეთის პირობებში, ასევე ნადირობისას, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. სასროლეთის პირობებში ტყვია უნდა ხვდებოდეს ბარიერს, რომელიც მას გარანტირებულად გააჩერებს და გამორიცხავს მის ფრენას და მოშორებით რამის დაზიანებას, აგრეთვე რიკოშეტს. ხანდახან  წარმოუდგენელი ფაქტებიც ხდება. მაგალითად, რაც ზემოთ მოყვანილ  ვიდეორგოლშია ასახული. ჩვენი ვალდებულებაა, მაქსიმალურად ვეცადოთ, რათა ჩვენმა ტყვიამ მხოლოდ ის „გააკეთოს“, რაც ჩვენ გვინდა და არაფერი მეტი. ძალიან კარგი და სასარგებლო წესია, სროლისას, გარდა სმენისა და თვალების დაცვისა, ასევე ჩაიცვათ მსუბუქი ჯავშანჟილეტი, მით უმეტეს, თუ სროლა ხდება ახლო მანძილიდან, არაუსაფრთხო გარემოში, საეჭვო კამპანიაში, სადაც ბევრი გამოუცდელი მსროლელია. ჩვენთან, გარკვეულ სტრუქტურებში, მტკივნეულმა გამოცდილებამ აიძულა სროლების ჩატარება ყოველთვის სრულ დამცავ აღჭურვილობაში.

მაგალითი: კომპანია „მაგპულის“ სასწავლო ვიდეოში (Art of dynamic shotgun) ამ საფრთხის შესანიშნავი დემონსტრირება განახორციელეს. ინსტრუქტორებმა სამიზნის უკან მოათავსეს სტანდარტული სისქის კედელი, მის მიღმა კი – დამატებით სამიზნე, რომელიც წარმოადგენს უდანაშაულო ადამიანს და იმალება კედლის იქით. სტუდენტებმა გაისროლეს 12 კალიბრის თოფიდან “00″ კარტეჩით, იდეალურად მოარტყეს სამიზნეს 7 მეტრის მანძილიდან, მაგრამ ხუთი ჭურვი სამიზნეს აცდა და მოხვდა კედელს, გახვრიტა ის და ერთ‑ერთი „უდანაშაულოს“ გვერდში აღმოჩნდა. 7 მეტრი იდეალური მანძილია კარტეჩისთვის, გასროლა იყო ზუსტი, ყველაფერი სწორედ შესრულდა, მაგრამ მაინც „უდანაშაულო“ „დაზარალდა“.

ასევე შეიძლება დაუკავშიროთ ამ წესს ვაზნების ტიპის სწორი არჩევანი.  არა კალიბრისა და ტყვიის კონსტრუქციის/ტიპით, გამომდინრე იქიდან, რომელი უფრო ეფექტურია ბიოლოგიური არსებების წინააღმდეგ, არამედ ავარჩიოთ ვაზნა და, თუ გნებავთ, იარაღიც უსაფრთხოების მიხედვით.  თუ ცხოვრობთ მჭიდროდ დასახლებულ ადგილას, დიდი სიმძლავრის კალიბრის კარაბინი ფოლადის გულიანი ტყვიებით ალბათ არ იქნება კარგი არჩევანი. ასევე არ იქნება კარგი არჩევანი ზაფხულში ღია ადგილას ან ტყეში მგეზავი ვაზნების გამოყენებაც. ამის საუკეთესო დასტურია ერთ‑ ერთი პატარა პოლიგონი, რომელიც ჩემი სახლის ფანჯრებიდან ჩანს (არ დავაკონკრეტებ, რომელ სამსახურს ეკუთვნის ის). შაშრშან იქ რამდენიმეჯერ გაჩნდა ცეცხლი, ბინოკლში კარგად ჩანდა,  პოლიგონის  „მცხოვრებლები“ როგორ  დარბოდნენ და აქრობდნენ ცეცხლს. რამდენიმეჯერ სახანძრო სამსახურის გამოძახება და საკმაოდ მასშტაბური ოპერაცია გახდა საჭირო. ხანძრების კვალი ახლაც კარგად ეტყობა პოლიგონის მიმადებარე ტყეს (ეს სტატია თითქმის მზად იყო, როდესაც ჩემს თვალწინ სროლას იმავე პოლიგონზე, ერთდროულად სამ ადგილზე ცეცხლის გაჩენა მოჰყვა და ისევ სახანძრო სამსახურის ჩარევა გახდა საჭირო). ასევე მინდა ანალოგიის მოყვანა ნადირობის სამყაროდან.  არავინ წავა სანადიროდ ფრინველზე აფრიკული შტუცერით. ასეთ დროს არა მარტო იარაღს, არამედ შესაბამის ტყვიაწამალსაც საგანგებოდ არჩევენ. თავდაცვის იარაღის, კალიბრის, ვაზნის ტიპის არჩევისას საჭიროა იარაღის გამოყენების ყველა გარემოებისა და სცენარის გათვალისწინება.

ამავე საკითხს ასევე შეიძლება დავამატოთ ტყვიის ზედმეტი შეღწევის პრობლემა (over penetration), რომელიც არსებობს და უკავშირდება მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიების გამოყენებას. პრობლემა აქტუალურია ჩვენთან, სადაც ყველა ძალოვანი სამსახური იყენებს ასეთი ტიპის ტყვიით აღჭურვილ ვაზნებს, ხოლო ექსპანსიურ ტყვიებს ჩვენთან მხოლოდ „დუმ-დუმის“ სახელით იცნობენ და დარწმუნებული არიან, რომ მათი გაყიდვა და გამოყენება აკრძალულია. ბატონებო, FMJ ტიპის ვაზნების გამოყენება სამართალდამცავი სამსახურების მიერ უკვე დიდი ხანია, რბილად რომ ვთქვათ, მოვეტონია და დროა ეს პრობლემაც მოგვარდეს. დავამატებ მხოლოდ, რომ ზედმეტი შეღწევის ან, თუ გნებავთ, გახვრეტის საფრთხე, მაინც არსებობს (მიუხედავად იმისა, რომ ზედმეტად გაზვიადებულია), რადგან თავის დროზე ამ ფაქტორით სამართალდამცავები ამართლებდნენ ექსპანსიური ტყვიების შემოღებას.

K = Keep your finger outside the trigger guard until ready to shoot. და ბოლოს, ადგილით,  მაგრამ არა მნიშვნელობით. თითი უნდა იყოს სასხლეტის გარეთ სანამ არ დააპირებთ გასროლას. თუ ამ ოთხ წესს განვალაგებთ არა დასახელების,  არამედ მნიშვნელობის მიხედვით, იგი იქნება მნიშვნელობით მეორე ამ სიაში. ეს არის მარტივი, ადვილად გასაგები  და შესასრულებელი წესი. თითი შორს სასხლეტიდან! არანაირი ზედმეტი ფილოსოფია არ არის საჭირო. თითი არის პატარა, მისი მოტეხვა ადვილია, სუსტად არის დაცული, იგი შეიძლება ამოძრავდეს რეფლექსურად, სპაზმის შედეგად, თუნდაც პატრონს ეს საერთოდაც არ სურდეს. ამიტომაც ეს პატარა, ფაქიზი სხეულის ნაწილი უნდა მოთავსდეს იარაღის სასხლეტზე უკიდურესად ბოლო მომენტში, სროლის დამთავრების შემდეგ კი ისევ მოცილდეს მას. ამ მარტივი წესის შესრულება გამორცხავს ალბათ 99.9%  ყველა ე.წ. „უნებლიე“ გასროლის შემთხვევას.

მაგალითი: ერთ‑ერთი ჩრდილო ამერიკული ქალაქის პოლიციის დეპარტამენტის სპეცრაზმი ახორციელებდა დინამიურ შეღწევას ბინაში, სადაც იმყოფებოდა განსაკუთრებულად საშიში დამნაშავე.  ასაფეთქებელი მუხტი აღმოჩნდა უფრო მძლავრი, რამაც გამოიწვია ძლიერი აფეთქება. ტაქტიკური ჯგუფის ერთ‑ერთი წევრის რექცია ბუნებრივი იყო ძლიერ ხმაზე, მან შეკუმშა ოროვე ხელი, ხოლო ვინაიდან თითი იარაღის სასხლეტზე ედო, ამას მოჰყვა გასროლა. გასროლილი ტყვია ხელში მოხვდა წინ  მდგარ პოლიციელს, რომელსაც კონვულსიის გამო ასევე დაეჭირა თითი სასხლეტზე, 12 კალიბრის თოფიდან გასროლილი კარტეჩი მოხვდა კარებს და კარების უკან მდგომ ფეხმძიმე ქალს. რატომ მოვიხმობ აშშ‑ის მაგალითს? იმიტომ, რომ, საკითხის დელიკატურობიდან გამომდინარე, არ მინდა იმ შემთხვევების შესახებ გიამბოთ, რომლებიც ჩვენთან ხდება (მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ მეხება). პრაქტიკულ სროლაში ამ წესის შესრულებას უდიდეს ყურადღებას აქცევენ. საკმარისია ეს წესი დაირღვეს, დისკვალიფიკაცია გარანტირებულია. გადარბენაას, გადატენვისას, სამიზნიდან სამიზნეზე გადართვისას – თითი სასხლეტზე არ დევს და მორჩა.


სკრინშოტი ერთ ერთი ქართული ვიდეოდან, მსხვილი პლანით ჩანს აშკარა შეცდომა, თითი სასხლეტზეა მაშინ როდესაც მსროლელმა შეწყვიტა სროლა, იარაღი აღარ უმიზნებს მოწინააღმდეგეს და მსროლელი მზად არის გადატენვისთვის.  დაიმახსოვრეთ, თითი არის სასხლეტზე მხოლოდ მაშინ, როდესაც თქვენ ხართ გასროლის განხორციელების პროცესში!

არსებობს საპირისპირო მაგალითი: ცნობილი ფოტოსურათი ერაყიდან, სადაც დაჭრილი ჯარისკაცი გამოყავთ შენობიდან. ისინი იცავენ მარტივ უსაფრთხოების წესს. ჯარისკაცს თითი არ უდევს სასხლეტზე. მიუხედავად იმისა, რომ დაჭრილია 7 ტყვიით და 43 ნამსხვრევით. თუ ეს შესაძლებელია მსგავს რთულ სიტუაციაში, არანაირი მიზეზი არ არსებობს ზემოაღნიშნული წესი არ შესრულდეს პოლიგონის პირობებში, მით უმეტეს, სარეკლამო რგოლებისას. სხვაობა მხოლოდ ადეკვატურ მომზადებაშია.

ძალიან მარტივად შევაჯამებ ამ წესს: მისი შესრულება დაგიცავთ ე.წ. უნებლიე გასროლისგან, იმიტომ რომ ძალიან იშვიათი გამონაკლისების გარდა, იარაღი თავისით არ ისვრის. კარგ ტექნიკურ მდგომარეობაში მყოფი, მოვლილი, თანამედროვე იარაღი თავისით არასდროს გაისვრის. დღეს იარაღის მწარმოებელი კომპანიები ყველა ზომას ხმარობენ, რათა გამორიცხონ გასროლა, გარდა შემთხვევებისა, როდესაც მსროლელი აჭერს თითს სასხლეტს.  წინააღმდეგ შემთხვევაში, გარანტირებულია მრავალმილიონიანი სარჩელი, რომელიც სასამართლო დიდი ალბათობით მოსარჩელეს სასარგებლოდ დააკმაყოფილებს. ასევე ყველა ძალოვან სტრუქტურას აქვს თავისი ტესტირების პროტოკოლები ან ხმარობენ სხვას, რომელშიც ყოველთვის გათვალისწინებულია ე.წ. ვარდნის ტესტი, ამ დროს მოწმდება, რამდენად დაცულია იარაღი გასროლისგან, თუნდაც ძალიან ძლიერი დარტყმის შედეგად. იმავეს ახორციელებს პრაქტიკულად ყველა იარაღის პატიოსანი და სერიოზული მწარმოებელი, მანამ სანამ იარაღი მოხვდება გაყიდვაში.

რაც შეეხება უნიკალურ უსაფრთხოების წესებს, რომლებიც გამომდინარეობს იმ გარემოდან, სადაც გიწევთ ცხოვრება. ეს არ არის უმაღლესი მათემატიკა და ყველაფერი გაცილებით მარტივია. მაგალითად, თუ ხშირად გიწევთ სასროლეთზე სიარული, გარკვეული წესები უნდა დაიცვათ ტრანსპორტირებისას: არასდროს დატოვოთ მანქანა ღია, როდესაც მასში იარაღი დევს, თუნდაც 2 წუთით სახლისთვის პურის საყიდლად გადადიოდეთ.  იარაღი საბარგულში (თუ მანქანა უნივერსალია ან „ჯიპის“ ტიპისაა) არ უნდა ჩანდეს გარედან, რომ არ მოხდეს ამით ქურდობის პროვოცირება.

კიდე ერთი მაგალითი: თუ მონადირე ხართ, საერთო ნადირობისას, შესვენების დროს ყოველთვის ბოლომდე განმუხტეთ იარაღი. ვინმეს დაუკითხავათ რომ მოუნდეს თქვენი იარაღის ნახვა, ამ უსაფრთხოების წესით იარაღიდან გასროლა მაინც შეუძლებელი იქნება.

რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, არც ერთი პოლიციური დეპარტამენტი აშშ-ში არ რთავს ნებას პოლიციელებს, ატარონ საპატრულო მანქანებში 12 კალიბრის თოფები ვაზნით სავაზნეში. ამ კონსტრუქციის თოფებში არსებობს მცირე  შანსი, რომ ძლიერი დარტყმის შედეგად მოხდეს გასროლა. თუ მანქანა ავარიაში მოხვდა, დარტყმის სიძლიერის გამო  შესაძლებელია მოხდეს გასროლა.

ეს მხოლოდ რამდენიმე მაგალითია. მთავარია, იფიქროთ, გაანალიზოთ, აწონ-დაწონოთ ყველაფერი და საღად იაზროვნოთ. უბედური შემთხვევები თავისით არ ხდება. მათ კონკრეტული მიზეზები აქვს. უმეტესობა გამოწვეულია მსროლელის მიერ ამ ოთხიდან ერთერთი ან რამდენიმე უსაფრთხოების წესის დარღვევით. მართალია, ხანდახან ხდება ისეთი რაღაცეები, რომელთა წინასწარმეტყველება შეუძლებელია ერთი შემთხვევა, ჩემ თვალწინ მოხდა, რისი მიზეზიც იყო. ჩაჟანგული და გაჭედილი ნემსა გლუვლულიან საიგაშია. ვაზნის მიწოდებისას მოხდა გასროლა და შედეგად გაფუჭდა ჭერი ბინაში.  მეეჭვება, რომ უფრო ინტენსიურ მოვლას გამოერიცხა ნემასას გაჭედვა (კალაშნიკოვის სისტემის იარაღის საკეტი არც ისე ადვილად იშლება, საჭიროებს ორ ინსტრუმენტს და მას უბრალოდ ხშირად არ შლიან გასაწმენდად), თუმცა პროფილაქტიკური ინსპექტირება უდავოდ გამოავლენდა პრობლემას. აქიდან ჩვენ გადავდივართ უსაფრთხოების კონსტიტუციის მესამე ნაწილზე, რომელიც ასე ჟღერს: იცოდე შენი იარაღი. ცოდნაში იგულისხმება, როგორც ტექნიკური მოწყობილობის ცოდნა, ასევე კონკრეტულად თქვენი იარაღის, მისი ტექნიკური მდგომარეობის, თუ გნებავთ, თავისებურებების ცოდნა.  აღსანიშნავია, რომ დაბალი კლასის იარაღი უფრო მეტ ყურადღებას საჭიროებს და უფრო დიდი ალბათობით შეექმნება პრობლემები, თუ მომსახურება არ არის სრულყოფილი. ასევე საკმაოდ ბევრი პრობლემა უკავშირდება კოროზიული ტყვიაწამლის გამოყენებას. საიგის მაგალითი რომ გავაანალიზოთ, გამოიხატება შემდეგი ღონისძიებები, რომლებიც გამორიცხავს ასეთ პრობლემას მომავალში. ესენია: 1) პერიოდული პროფილაქტიკური იარაღის ინსპექტირება; 2) ჩახმახის არდაწევა, რაც გამორიცხავს დაწოლას ნემსაზე და მის გამოწეულ მდგომარეობაში გაჭედვას;  3) იარაღის წმენდის რეგლამენტის გადახედვა, და განსაკუთრებული ყურადღების მიქცევა საკეტის და ნემსას წმენდისას.

მაგალითი საიგის მონაწილეობით გვეუბნება, რომ იარაღის რეგულარული დათვალიერება, ძირითადი ელემენტების ინსპექტირება აუცილებელია, რათა დარწმუნდეთ, რომ ყველა კომპონენტი კარგად მუშაობს. თუ არ გესმით სხვაობა ჩახმახსა და სასხლეტს შორის, თუ ვერ ხვდებით, რა განსხვავებაა  გადაბმულ და თავისუფალ საკეტებს შორის და გგონიათ, რომ თუ მჭიდს დაზეთავთ, ვაზნები იქიდან უკეთესად ამოვა, მაშინ დროა, შეისწავლოთ ზოგადად იარაღის მოწყობილობა, მუშაობის პრინციპები და მისი მოვლა-მომსახურების თავისებურებები.

კიდევ ერთი მაგალითი: ერთ‑ერთ ტირში მსროლელი ისროდა Taurus PT92-იდან, ხოლო მის გვერდზე მსროლელი – Beretta 92-ით. ტაურუსი პრაქტიკულად ბერეტას კლონია. თუ ექსპერტი არ ხართ, მათი გარჩევა საკმაოდ ძნელია. მსროლელი ტაურუსით დაინტერესდა, როგორ ახერხებს მსროლელი ბერეტათი ჩახმახის ასე სწრაფად დაშვებას. მეორე მსროლელმა აუხსნა, რომ საკმარისია მცველის ღილაკს დაბლა დააწვეთ და ჩახმახი თავისით დაიწევა და თან ამის დემონსტრირებაც მოახდინა. შემდეგ დააწვა სასხლეტს და აჩვენა,  რომ ის თავისუფლად მოძრაობს, ვინაიდან მცველმა იგი გამოთიშა. ტაურუსზე მცველის დაბლა დაწევა ნიშნავს მცველის გამორთვას, ხოლო იარაღი შეყენებული რჩება და გამზადებულია სროლისთვის. მსროლელი ნახულს ზედმიწევნით  იმეორებს, შედეგად კი დღეს ამთავრებს საოპერაციოში – ნახვრეტით ფეხში. ეს იყო ორი, ერთი შეხედვით, იდენტური იარაღი და უბედური შემთხვევა გამოწვეული თითქოს და უმნიშვნელო დეტალით (აღნიშნული შემთხვევა აღწერილია მასად აიუბის ერთ‑ერთ სტატიაში).

მოდით, კიდევ ერთ შეკითხვას დაგისვამთ: ვინც ახლა ამ სტატიას კითხულობთ, რამდენმა თქვენგანმა იცით, როგორ ხდება, მაგალითად, პისტოლეტში ჩახმახის სწორი დაშვება? სწორია დაშვება, როდესაც თითით იჭერთ ჩახმახს, ათავისუფლებთ მას სასხლეტზე დაჭერით, გიჭირავთ ის თითით და უშვებდ სასხლეტს. ყურადღბა გაამახვილეთ ერთ მომენტზე:  სასხლეტს უშვებთ მაშინ, როდესაც ჩახმახს დაწევთ ისე, რომ ის გაათავისუფლოთ, ხოლო მისი ბოლომდე მიწევა მხოლოდ მას შემდეგ ხდება, რაც სასხლეტს თითს აუშვებთ. რატომ? რადგან  თითი რომ აგიცდეთ და სასხლეტი ნემსას დაეცეს, მცველი გამორიცხავს მის მიღწევას ამაალებლამდე, იმიტომ რომ სასხლეტს თითი უკვე არ აჭერს, ეს აქტუალურია თანამედროვე იარაღისთვის, იარაღის ძველ მოდელებზე ნემსას მცველი ან სხვა მცველი, რომელიც გამორიცხავს დარტყმას ამაალებელზე სასხლეტზე დაჭერის გარეშე, შეიძლება უბრალოდ არ იყოს გათვალისწინებული. აქიდან გამომდინარე, კიდევ ერთხელ ვიმეორებ: იცოდეთ თქვენი იარაღი!  კიდევ ერთი რჩევა მინდა მოგცეთ: თავდაცვის იარაღში (და პრინციპში ყველა სხვა იარაღშიც) თავი შეიკავეთ რაიმე მოდიფიკაციებისგან, რომელიც უკავშირდება იარაღის მექანიზმებს, ყველაზე უფრო დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმს და მის „გაუმჯობესებას“. ჩემს ხელში ათობით ასეთმა იარაღმა გაიარა და ყველა პირდაპირ ყუთიდან იყო გამზადებული გამოყენებისთვის. ყველას ჰქონდა ადეკვატური სასხლეტები. არც ერთი არ საჭიროებდა გაუმჯობესებას და სრულიად საკმარისი იყო იმისთვის, რისთვისაც იარაღია განკუთვნილი.  უბრალოდ თავი შეიკავეთ პოლირებებისგან, ქლიბვისგან და ა.შ.

მაგალითი: ჩემი ერთი ნაცნობი გარკვეულ ექსპერიმენტებს ატარებდა თავის მცირეკალიბრიან კარაბინით. შედეგად, მან ისე დაარეგულირა სასხლეტი, რომ ის თავისუფლდებოდა საკეტის დაკეტვისას. იარაღი შეუმოწმებლად წაიღო სასროლად. საკეტის დაკეტვისას მოხდა გასროლა, რაც დიდი სიურპრიზი იყო გვერდზე მდგომებისა და იარაღის პატრონისთვის. თუ ასე ძალიან გინდათ თქვენს ჭკუაზე მოიყვანოთ სასხლეტი და ვერ ისვენებთ, სანამ სასროლად წახვალთ, დარწმუნდით, რომ იარაღი მუშაობს ისე, როგორც საჭიროა და არ არის მწყობრიდან გამოსული. ასეთი მიდგომით გაფუჭებული კი არა ერთი იარაღი მინახავს.

არის გამონაკლისებიც, როგორც წესი იაფ და დაბალი ხარისხის იარაღებში. შორს რომ არ წავიდეთ, პატარა გერმანული მცირეკალიბრიანი რევოლვერები Weihrauch HW 22 გამოირჩეოდნენ იმდენად მსუბუქი სასხლეტით, რომ თითქმის ყველას, ვინც აიღო ის ხელში, პირველად და ხანდახან  მეორე ჯერზეც, იარაღი უბრალოდ „უვარდებოდა“. კიდევ კარგი, იარაღი სამიზნისკენ იყო მიმართული! ასეთი ტიპის სასხლეტით იარაღის გაყიდვა დიდი შეცდომაა.

სტატიის დასასრულს ასევე მინდა აღვნიშნო, რომ აშშ–ში NRA-მ (National Rifle Association) 1988 წლიდან შემოიღო ქცევის წესები ბავშვებისთვის, რომლებსაც არ აქვთ იარაღთან ურთიერთობის გამოცდილება და წააწყდნენ მას უპატრონოდ მიტოვებულს ან სადმე იპოვეს. წესები ასე ჟღერს:

წესი 1: გაჩერდი!

წესი 2: არ მოკიდო ხელი!

წესი 3: დატოვე ადგილი!

წესი 4: აცნობე უფროსებს!

და ბოლოს, გარდა ტყვიის მოხვედრით გამოწვეული ჭრილობებისა, შეიძლება სროლამ ჯანმრთელობას სხვა ტიპის ზიანი მიაყენოს. ზოგი უფრო გრძელვადიანი ზემოქმედების შედეგად. ხანგრძლივი სროლით აისახება ჯანმრთელობაზე. თუმცა, მხედველობის,  სმენის დაცვასა და სხვა საკითხებს  სამომავლოდ ცალკე სტატიაში განვიხილავთ.

ეს ყველაფერი, რაც ეხლა თქვენ წაიკითხეთ მხოლოდ ნაწილია იმისა, რაც შეეხება იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობას, მაგრამ აღსანიშნავია მთავარი: აქ ახსნილი ოთხი ძირითადი წესის შესრულება უზრუნველყოფს იმას, რომ უნებლიე გასროლას (მათ შორის, ყველაზე საოცარი არაჩვეულებრივი მიზეზების გამო)   არ მოჰყვეს სავალალო შედეგები (ვინმეს დაჭრა ან სიკვდილი), დანარჩენი კი რაც არ უნდა საწყენი, ნერვების მომშლელი, გამაღიზიანებელი იყოს, ზოგჯერ დამამცირებელიც კი, მაინც უმნიშვნელო ინციდენტია, რომელსაც შემდეგ სიცილით  უამბობთ  თქვენს მეგობრებს.

P.S. სტატიაში განხილული თემა გამომდინარეობს ჩემი შეხედულებებიდან, ცოდნიდან, გამოცდილებიდან. ბოლომდე ვარ დარწმუნებული, რომ ის, რაც დავწერე, მნიშვნელოვანი და მართალია: უსაფრთხოების წესები დაცული უნდა იყოს ყველგან და ყოველთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ვცხოვრობთ ქვეყანაში, სადაც იარაღის და უსაფრთხო სროლის კულტურა პრაქტიკულად არ არსებობს, სწორედაც საკუთარი თავიდან უნდა დავიწყოთ ამის გამოსწორება და ასევე ვასწავლოთ სხვას. არ არის საჭირო ველოსიპედის გამოგონება და საკუთარი შთაგონების და ფანტაზიის გამოყენება, ყველაფერი დაწერილია და უფრო მეტია ვიდრე თქვენ მოასწრებთ წაკითხვას და ამიტომაც გირჩევთ ეხლავე დაიწყოთ ამ საკითხის შესწავლა. ამავე დროს, მე არ შეიძლება ვიცოდე ყველაფერი და გავითვალისწინო ყველანაირი სიტუაცია, ამიტომ მივესალმები ნებისმიერ გამოხმაურებას ამ სტატიაზე, შემოთავაზებას და კრიტიკას.

 

 

ჩვენი ტესტი – Mossberg 590

April 11th, 2012

თავდაცვითი და ტაქტიკური იარაღი კვლავ რჩება ჩვენი ბლოგის ყურადღების ფოკუსში და ამჯერად ჩვენი სტუმარია არ მომერიდება ამის თქმა და ლეგენდარული “მძიმეწონოსანი” და დამსახურებული ვეტერანი ტაქტიკურ თოფებში – Mossberg 590 Special Purpose. მოგეხსენებათ მოსბერგის 500 სერიის თოფები მეტ ნაკლებად ფართოდ წარმოდგენილია საქართველოში ისევე, როგორც მისი უფრო გამარტივებულ-გაიაფებული მოდიფიკაცია Maverick 88. საბრძოლო მოდელი 590 მე ჯერ  არ შემხვედრია და თუ აქამდე ის იყო საქართველოში ალბათ ძალიან უმნიშვნელო რაოდენობით. ეხლა სიტუაცია შეიცვალა, ერთ–ერთმა მაღაზიამ შემოიტანა ეს თოფები და ეხლა მათი შეძენა უკვე ყველასთვის შესაძლებელია. მე ამ თოფის შეძენისას მაღაზიაში ფასი დამიკლეს და ამიტომაც ჩემი მხრიდან არ იქნება ლამაზი ფასზე წუწუნი. “590″–ის ფასი შეადგენს 1700 ლარს, რაც არ არის იაფი, თუმცა თოფიც არ არის ორდინარული.  ბევრისთვის „უტილიტარულ“ პომპაში“ ამხელა ფასის გადახდა იქნება ალბათ მიუღებელიც. მაგრამ არა ჩემთვის, ხოლო ფასის და არჩევნის საკითხს ჩვენ მოგვიანებით კიდე დაუბრუნდებით, ამ სტატიის ბოლოს. ეხლა კიდე გავაგრძელოთ „590“-ზე ლაპარაკი. ჩვენი მიზანი არის დავადგინოთ იმსახურებს თუ არა მოდელი 590 მაღალ შეფასებებს, რასაც მას აძლევენ მსროლელები მთელ მსოფლიოში და შევადაროთ ის მის სამოქალაქო „ძმას“ მოდელ 500-ს.

ორი მოსბერგი, “590″ და “500″. ხელუხლებლები, სრულიად ახლები, გამზადებულები სროლისთვის.

ვინც არ იცით, შეგახსენებთ, რომ მოდელი 500 წარმოებაშია 1961 წლიდან. 1971 წელს მან გარკვეული ცვლილებები განიცადა. ყველაზე სერიოზული აქიდან არის ერთ ღერძიანი წინა სახელურს შეცვალა ორ ღერძიანი დიზაინით. მოდელი 590, რომელიც კონსტრუქციით იდენტურია 500 მოდელის, 1987 წლიდან იმყოფება ამერიკის შეიარაღებული ძალების არსენალში. სახმელეთო ჯარებში მას უკვე ჩაენაცვლა იტალიური ნახევრად–ავტომატური Benelli M1014, თუმცა ფლოტში და საზღვაო ქვეითთა კორპუსში “590″ დღემდე რჩება შეიარაღებაში. ძირითადი განსხვავებები მოდელ 500–გან არის, მჭიდის განსხვავებული კონსტრუქცია, რომელიც წინიდან მოსახსნელი ხუფით არის დახურული. ასევე “590″–ს აქვს უფრო სქელ კედლიანი ლულა და მჭიდი. ასევე თუ დაუჯერებთ ინტერნეტ წყაროებს, უფრო გაძლიერებული კონსტრუქციის სხვა ელემენტებიც აქვს. რომლები კონკრეტულად მე ვერ დავადგინე.  ლულის და მჭიდის სქელი კედლები ნიშნავს, რომ ორივე ეს დეტალი აიტანს ძლიერ დარტყმებს, დავარდნას, რაც სამხედრო იარაღისთვის ჩვეულებრივი ამბავია. პრინციპში ვინც აქტიურად ნადიორბს კარგად იცის, რომ თოფის ლულის ან მჭიდის დაზიანება დარტყმით საკმაოდ ადვილია. “500″–ის და “590″–ის ლულის და მჭიდის განსხვავებული გადაბმის გამო, ამ ორ მოდელს შორის ლულები ცვლადი არ არის. უნდა დავამატო ასევ, რომ 590 სერიის ოჯახი საკმაოდ განსხვავებული მოდელებისგან შედგება. მოდელები ინდექსით A1 გამოირჩევიან კიდე უფრო სქელი ლულებით, ალუმინის დამრტყმელ–სასხლეტი მექანიზმის კორპუსით და განსხვავებული ლულის დამცავი ფარით, რომელიც, როგორც ჩანს ხელმისაწვდომია მხოლოდ სამხედრო ვერსიებისთვის. ლულის სისქის გამო სტანდარტული მოსბერგის ფარი არ ერგება მოდელს ინდექსით A1.  ანუ მოდელი 590 A1 და უბრალო 590 არის ცოტათი განსხვავებული თოფები. თუმცა ცხადია სხვაობა ისეთი მნიშვნელოვანი არ არის, როგორც “500″–ს და “590″–ს შორის. A1–ის სხვა და სხვა მოდიფიკაციებიც არსებობს, თუმცა დიდ ნაწილი სამხედრო მოსბერგების არის მოკლე ვარიანტები, 6 ვაზნიანი მჭიდით და  ცოტათი უფრო მოკლე 46 სმ–ნი ლულით. ჩვენი თოფი არის მოდელი 590 Special Purpose, რაც ნიშნავს, რომ ეს არის 9 ვაზნიანი 12 კალიბრის თოფი (სავაზნე გათვლილია 70მმ–ან და 76მმ–ან მასრებზე), აღჭურვილი ლულის დამცავი ფარით და დამრტყმელ–სახლეტი მექანიზმით პლასტმასის კორპუსში. ლულის სიგრძე შეადგენს 51სმ–ს. ისევე, როგორც A1-ს ამ თოფსაც აქვს ხიშტის დაყენების შესაძლებლობა.  ”590″–ის დაშლა–აწყობის ვიდეო იხილეთ აქ, ინგლისურენოვანი ინსტრუქციის ელექტრონული ვერსია აქ.

როგორ შეიძლება მოკლედ დახასიათდეს მოდელი 590 მას მერე, რაც მას ხელში აიღებთ? სამი სიტყვა: მძიმე, ძლიერი და გამძლე. მძიმე პირველ რიგში იმიტომ, რომ თოფი იწონის 3.4 კგ-ს  ცარიელი. ასევე ყურადღებას იპყრობს შთამბეჭდავი 9 ვაზნიანი მჭიდი, ლულის და მჭიდის საიმედო გადაბმა ორ და არა ერთ წერტილში, სტანდარტულზე უფრო სქელ კედლიანი ლულაც და მჭიდიც. ისეთი შთაბეჭდილება გრჩება, რომ ეს თოფი ბირთვული ბომბის ახლო აფეთქებას უპრობლემოდ გადაურჩება. რა გასაკვირია, რომ ეს თოფი ამდენი წელია აშშ-ის შეიარაღებული ძალების შეიარაღებაში იმყოფება. და არც აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებში ისეთი გრანდის გამოჩენამ, როგორიც არის იტალიური ბენელი, არ გამოდევნა ეს თოფი.

590A1 ამ დღემდე რჩება ეთი კლასის სტანდარტული იარაღად აშშ–ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსში

კიდევ ერთხელ გავამახვილებ დადებით და მოსახერხებელ მხარეებზე, რომლებიც გამოარჩევს  მოსბერგებს სხვა ანალოგებისგან. კიდევ ერთხელ, იმიტომ, რომ მოსბერგის დიზაინის დადებით თვისებებზე ამ ბლოგზე უკვე არაერთხელ დამიწერია. ესეიგი ესენია: მცველის “ბუნებრივი” განლაგება რესივერის ზედა მხარეს, რის გამოც მისი ჩართვა გამორთვა ადვილია ორივე ხელით, ხოლო მისი მდგომარეობა ადვილად კონტროლირდება იმიტომ, რომ ის კარგად ჩანს ზევიდან; ღია ფანჯარა საიდანაც ხდება მჭიდის შევსება. მოსბერგში მჭიდის შევსება ხდება უფრო სწრაფად და ადვილად ვიდრე ნებისმიერ სხვა თოფში. თოფი წმენდისას იშლება პრაქტიკულად ბოლომდე, იხსნება ვაზნის შემაკავებელი და ინტერცეპტორი, რაც აადვილებს ხარისხიან წმენდას.

„შესრულება არ მომწონს“ კატეგორიულად განაცხადა ერთმა საკმაოდ გამოცდილმა მონადირემ და FABARM XLR5 –ის პატრონმა. დავეთანხმები, ამერიკელი ვერ შეედრება იტალიელს შესრულების ხარისხით, მაგრამ იტალიელიც ვერ შეედრება მოსბერგს ფასით! არ დაგვავიწყდეს მოსბერგების თოფები ყოველთვის იყო პრაქტიკული და უტილიტარული ინსტრუმენტები ზედმეტი ფუფუნების ნიშნების გარეშე. როდესაც ბინძური და მძიმე სამუშაოსთვის ვყიდულობთ პიკაპს, შიგნით არ გვჭირდება მაკაგონის დეკორატიული პანელები და ტყავის საჭე. მითუმეტეს სისულელეა ამაში ფულის დამატებით გადახდა.  დიდი მადლობა O.F. Mossberg & Sons, რომ ის ჯერ კიდევ უშვებს თავიდან ბოლომდე 100%-ით პრაქტიკულ იარაღს, ყოველგვარი ზედმეტობების გარეშე და თანაც უამრავ მოდიფიკაციაში, ისე, რომ ყველაზე პრეტენზიული მომხმარებელიც კი აუცილებლად იპოვის თავისთვის საჭირო მოდელს. მუქი დაფარვის გამო, “590″ გაცილებით უფრო უკეთესად გამოიყურება და მხოლოდ მას თუ შეედრება ძველი გამოშვება ვინჩესტერ 1300–ის გაპრიალებული შავი დაფარვა. ვინჩესტერს, რომელსაც დავემშვიდობე იმისთვის რომ ეს “590″ მეყიდა და ეხლაც ვფიქრობ, რომ შეცდომა დაუშვი, რომ ოირვე არ დავიტოვე.

მოდიფიკაციები. ჩვენი „590“ განსხვავებით ქარხნული თოფისგან დამატებით იყო აღჭურვილი გვერდითა პატრონტაშით Tac Star Side Saddle, რომელიც შეუდარებელია ფასის და ხარისხის შეფარდებით. ასევე მას გააჩნდა Hi-viz-ის სამიზნე, დასაყენებელი პირდაპირ ლულაზე, რომელიც, როგორც უკვე ავღნიშნე ადრინდელ სტატიაში აშკარად უპირატესია ანალოგიურ სამიზნეზე, რომელსაც Tru-Glo უშვებს. ამ სამიზნეს მოყვება ოთხი „შუქის მილი“, ორი ფერის ორ-ორი ზომის. მისი ფაქტურა იდეალურად უხდება 590-ის მუქ დაფარვას. დანარჩენში იარაღი აბსოლუტურად ქარხნულია. თუ არ ჩავთვლით თეთრი საღებავის წერტილს ლულაზე განლაგებულ ფარის უკანა მხარეს და რომელიც ხელს უწყობს ზუსტ დამიზნებას. ასეთი კონფიგურაცია მუშაობს ისევე, როგორც Heinie Straight Eight ტიპის სამიზნე და ჩემი აზრით მნიშვნელოვნად გაზარდა სროლის სიზუსტე.  „590“ თავიდანვე აღჭურვილია  Speed Feed-ის კონდახით, რომელიც დამატებით იტევს 4 ვაზნას (ორ ორი ორივე მხარეს). შესაბამისად შესაძლებელია თოფზე ერთდროულად იყოს დამაგრებული 10 ვაზნა + 9 მჭიდში. ჯამში 19 ვაზნა და ეს თოფის გაბარიტების მნიშვნელოვანი ზრდის გარეშე. მეორე თოფი, მოდელი 500 ჯერ ჯერობით თავიდან ბოლომდე ქარხნულ კომპლექტაციაშია. ჯერ ჯერობით იმიტომ, რომ მის პატრონს უკვე აქვს გეგმა აქციოს სანადირო-სამოქალაქო თოფი 590-ზე არანაკლებ მეომრად. ეხლა კიდე მას გააჩნია საკმაოდ ლამაზი ხის ფურნიტურა, ლულა კომპენსატორით, მოსბერგის სტანდარტული სამიზნე მოწყობილობები, 6 ვაზნიანი მჭიდი.

ავტორის კუთვნილი Mossberg 590 Special Purpose

„590“-ის ტესტირებისას ყურადღება ექცეოდა ირ ძირითად საკითხს, პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი: სიზუსტე (ძალიან მნიშვნელოვანი პარამეტრი თოფისთვის, რომელსაც არ გააჩნია რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები). მეორე: თოფის ქცევა სხვა და სხვა პრაქტიკულ/დინამიურ სცენარებში. სროლა მოძრაობაში, სწრაფი სროლა და ასე შემდეგ. ეს იმისთვის, რომ დადგინდეს რამდენად ადვილია სროლა ამ თოფიდან, რამდენად მოსახერხებელია ის თავდაცვითი იარაღის როლში.

სროლა. სასიამოვნო იყო, როდესაც იარაღმა პრაქტიკულად იდეალური პრაქტიკული სიზუსტე აჩვენა. პრაქტიკული სიზუსტე ამ შემთხვევაში შეიძლება განიმარტოს, როგორც ალბათობა დააზიანო სილუეტის ტიპის სამიზნის ცენტრალური ნაწილი (მასის ცენტრი) ამ თოფის გამოყენების რეალურ მანძილებზე, ადეკვატური ვაზნების გამოყენების შემთხვევაში. სამივე ტიპის ვაზნების გამოყენებისას, წვრილი კარტეჩი, კარტეჩი და სლაგები, ჭურვები ხვდებოდა იქ სადაც საჭიროა და ისე, როგორც საჭიროა, რასაც შესაბამისი ფოტოსურათები ადასტურებენ. როგორც უკვე ვთქვი მოხვედრის წერტილი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, როდესაც თოფი არ არის აღჭურვილი შაშხანისთვის განკუთვნილი რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობებით. ეს ნიშნავს, რომ სროლის დროს თქვენ უნდა კორექტირებები შეიტანოთ დამიზნებაში, რაც არც ისე მოსახერხებელია. ცხადია მეორე თოფს, მოდელ 500–ს ეს პრობლემა არ ქონდა. ჩვენი „590“ იდეალურად ისროდა, მორტყმების ცენტრი იყო იქ სადაც უმიზნებდით. 25–დან  5 მეტრამდე სროლა იყო ეფექტური. ყველა ტყვია, პრაქტიკულად ყველა ჭურვი (კარტეჩი) იყო სამიზნეში. სამწუხაროდ ხრახნილ-ლულიანმა მოსბერგმა ვერ აჩვენა ადეკვატური სიზუსტე სხვადასხვა ზომის კარტეჩის გამოყენებისას. მიუხედავად უკიდურესად მოკლე მანძილებისა გაფანტვა მაინც იყო ძალიან დიდი. დარწმუნებული ვარ არსებობს ვაზნების ტიპები, რომლებიც ადეკვატურ ეფექტურობას მოგვცემენ ასეთი ლულის პირობებში. სამაგიეროდ უნდა ითქვას, რომ ამ თოფმა „შური იძია“ გრძელ მანძილებზე ტყვიით სროლისას. 100 მეტრზე ზუსტი სროლა, თუნდაც საკითხავი ხარისხის ვაზნის გამოყენებისას იყო აბსოლუტურად რეალური, და თანაც საყრდენების და ბეტონში ჩამაგრებული მაგიდის გამოყენების გარეშეც. ჩემი ღრმა რწმენით ასეთი ლულით აღჭურვილი თოფი არის ვიწრო სპეციალიზირებული ინსტრუმენტი და მას არ აქვს „პომპებისთვის“ დამახასიათებელი მთავარი პლუსი, უნივერსალურობა. მეორე ჩვეულებრვივი ლულა არის აუცილებელი, ხოლო თუ ის მიუწვდომელია მაშინ საჭიროა ვაზნების სწორი არჩევა, რაც გაზრდის თოფის შესაძლებლობებს, თუმცა მეორე ლულა კომპლექტში იქნება გაცილებით უფრო უკეთესი გამოსავალი. დავამატებ, რომ ჩემი აზრით საქართველოს პირობებში ნადირობისას, ასეთი ზუსტი თოფი იქნებოდა საუკეთესო არჩევანი ნადირზე ნადირობისას, რა დროსაც სროლა ხორციელდება მაქსიმუმ 150 მეტრზე.

ამ სურათიდან ნათლად ჩანს “590″–ის შესაძლებლობები.  ორი “სლაგი” და ერთი კარტეჩი არის ნასროლი.  9 –ვე ჭურვი, რომლისგანაც შედგება კარტეჩის ვაზნა, თანაბრად “განაწილებულია” სამიზნეზე.

ხრახნილლულიანი “500″ კარტეჩით სროლისას აშკარად ჩამოუვარდება “590″–ს.  უკვე 10 მეტრიდან სროლისას სამიზნეზე ჩანს, რომ ჭურვები განზე იშლება, მანძილის ზრდასთან ერთად ეფექტურობა პირდაპირპროპორციულად შემცირდება. “590″–ის ცილინდრულმა გლუვმა ლულამ გაცილებით უფრო უკეთესი შედეგი აჩვენა.

„590“-დან ასევე განხორციელდა 3 გასროლა 100 მეტრზე.  გამოყენებულ იქნა გადატენილი ვაზნები. დიდი ზომის ოპტიკურ-ბოჭკოვანი „მუშკა“ განკუთვნილი ახლო მანძილებზე სწრაფი სროლისთვის პრაქტიკულად ბოლომდე ფარავდა სამიზნეს. ორი ტყვია სამიზნეს აცდა, მოხვდა ზევით, ერთი ტყვია კი ზუსტად მოხვდა სამიზნეს, 25 სმ-ის დიამეტრის შავ რგოლს.  დამატებითი სროლა გადაიდო. 100 მეტრზე თოფის სრული პოტენციალი დადგინდება სხვა დროს, შესაბამისი ზომის მუშკის დაყენებით. შეგახსენებთ Hi – Viz -ის მუშკას ასეთი შესაძლებლობა აქვს.

მას მერე რაც გაირკვა, რომ თოფი არტყავს იქ სადაც უმიზნებთ დაიწყო ჩვენი საველე გასვლის დინამიური ნაწილი, რა დროსაც მსროლელები აზიანებდნენ სამიზნეებს სხვა და სხვა ტაქტიკური სცენარების იმიტირებისას. საიმედობა ორივე თოფის შემთხვევაში იყო აბსოლუტური. სულ გასროლ იქნა დაახლოებით 150 ვაზნა ორივე თოფიდან. აქიდან აბსოლუტური უმეტესობა სრულმუხტიანი სლაგები და კარტეჩები, მათ შორის ნაწილი გადატენილ ვაზნები, რომელთა მასრების დიამატრები აშკარად განსხვავდებოდა. არანაირ დაბრკოლებას, რომელიც უკავშირდებოდა იარაღს ან ტყვიაწამლს ადგილი არ ქონდა.  მიუხედავად ახალი თოფებისა, საკმაოდ რთული ვარჯიშებისა და განგებ დამზადებული და შესაბამისად განლაგებული არაკონტრასტული სამიზნეებისა ორივე მსროლელს ქონდა სულ ჯამში ხუთი აცილება სლაგებით სროლისას. ასევე პირველივე ჯერიდან განადგურდა ყველა ჰაერში აგდებული იმპროვიზირებული „თეფში“.  ეს მეტყველებს იმაზე, რომ მოსბერგის თოფები ადვილია სასროლად. დღის ბოლოს არანაირ დისკომფორტს ხანგრძლივი სროლისგან არ განვიცდიდით. “590″–ის მძიმე წონა ეფექტურად შთანთქავდა უკუცემის ძალას. ორივე თოფი იდეალური მსროლელი აღმოჩნდა. ზუსტი და საიმედო. ავღნიშნავდი, რომ უფრო მსუბუქი 6 ვაზნიან „500“-ს უფრო ნაკლები ინერცია ქონდა და უფრო მანევრირებადი იყო ვიდრე მძიმე „590“. მეორეს მხრივ 9 ვაზნიანი მჭიდი „590“-ში უფრო ასე, რომ ვთქვათ მეტ ტაქტიკურ მოქნილობას აძლევდა მსროლელს (ვაზნების ტიპის და მათი განლაგების არჩევისას). საბოლოო ჯამში ორივე თოფის ორივე პატრონი იყო აბსოლუტურად კმაყოფილი თავიანთი იარაღების ქცევით. მოსახერხებელი, ზუსტი და საიმედო. გარდა ამისა, ორივე თოფი ძალიან სიმპატიურად გამოიყურება.

სროლა ხორციელდებოდა სამიზნეებში, რომლებიც არ იყო კონტრასტული, იმისთვის, რომ იმიტირებული ყოფილიყო სროლის რთული პირობები, როდესაც სამიზნე არ ჩანს კარგად.

რაიმე მინუსები ორივე იარაღში არ გამოვლენილა. „500“ დაბალანსებული შესანიშნავი თოფია, ოფციებით, რომლებიც ძალიან იშვიათად გვხვდება პომპებში (რომლებიც ჩვენ ქვეყანაში იყიდება). „590“ არის ალბათ „ხამერი“ თოფებში. ყოველთვის და ყველა სიტუაციაში არ არის პრაქტიკული დიდი წონის გამო, მაგრამ სამაგიეროდ საიმედოობის და გამძლეობის უდიდესი მარაგით. იარაღი, რომელიც ხვდება ჯარისკაცის ხელში უნდა იყოს გამძლე, ძალიან გამძლე, რომ გაუძლოს მძიმე ცხოვრებას ჯარში ჯარისკაცის ხელში. ამ მხრივ “590″ ილუზიებს არ ქმნის. ის გაუძლებს ყველაფერს ან თითქმის ყველაფერს. ეს თოფი არის სულით და გულით მეომარი. არანაირი მინიშნება ნადირობაზე ან სამოქალაქო დანიშნულებაზე. ჩემი აზრით ის არის ლეგენდარული ვინჩესტერის „Trench Gun“-ის ღირსეული შთამომავალი. მე ეხლა მესმის რატომ პრაქტიკულად არასდროს არ მსმენია უარყოფითი გამოხმაურება “590″–ებზე. მხოლოდ, ვიმეორებ მხოლოდ დადებითი და აღრთოვანებული დახასიათებები. “590″–ის საკმაოდ სანახაობრივი ტესტი, განხორციელებული ჩვენი უკრაინელი კოლეგების მიერ შეგიძლიად იხილოთ აქ.

ღირს თუ არა „590“ 1700 ლარი? ამ ფასად იყიდით სამ თურქულ თოფს, მაგრამ ჩემთვის ეს არ არის ვარიანტი. რაც უფრო მეტს ვგებულობ მე თურქულ თოფებზე მით უფრო ნაკლებად მომწონს მე ისინი (არა ყველა მაგრამ უმეტესობა). ამართლებს თუ არა „590“ 600 ლარიან სხვაობას ფასში, სტანდარტულ „500“-თან შედარებით? პრაქტიკული თვალსაზრისით და სამოქალაქო მსროლელისთვის – არა. “590″ უფრო მეტი თოფია ვიდრე უბრალო მომხმარებელს შეიძლება დაჭირდეს. რეალური უპირატესობა, რომელსაც აქვს მნიშვნელობა და რომელიც პრინციპში ვერ „გამოსწორდება“ „500“-ში არის მხოლოდ „590“-ის გაზრდილი მჭიდის ტევადობა,  მეტი არაფერი.  ორივეს აქვს რესივერი გამზადებული უნივერსალური სამაგრის დასაყენებლად. ტექნიკურად ორივე იდენტურია. რა თქმა უნდა „590“ უფრო გამძლეა იმის წყალობით, რომ აშკარად უფრო ძლიერი კონსტრუქცია აქვს, მაგრამ არც მოდელი 500 არ არის სუსტი თოფი. დამატებით „590“ აღჭურვილია ლულაზე დაყენებული დამცავი ფარით, რაც ტაქტიკური თოფისთვის არც ისე ურიგო დამატებაა. დამცავი ფარის დაყენება შესაძლებელია 500 სერიის მოდელზეც. მჭიდის შედარებით მცირე ტევადობის ნიველირება შესაძლებელია “500″–ზე დამატებით პატრონტაშების გამოყენებით. ასევე შესაძლებელია ხის ფურნიტურის შეცვლა და სხვა და სხვა ტიპის პლასტმასის კონდახის და წინა სახელურის დაყენება, რის შედეგადაც სანადირო „500“ გახდება ტაქტიკური „500“.  ყველაფერი ამის განხორციელება დაგიჯდებათ დაახლოებით 250 მაქსიმუმ 300 ლარი. მეორეს მხრივ სიმბოლური თვალსაზრისით „590“ მაინც იქნება „590“. გამორჩეული, სამხედრო საგვარეულოთი და მდიდარი საბრძოლო ბიოგრაფიით. ჩემთვის, არ შემრცხვება ამის აღიარება ეს ფაქტი უკვე ამართლებს სხვაობას ფასში და მე ჩემი არჩევანი გავაკეთე „590“-ის სასარგებლოდ. ამართლებს თუ არა ეს 600 ლარიან სხვაობას ფასში თქვენთვის ეს თქვენი გადასაწყვეტია.

 

 

პატარა იტალიელი დიდი ისტორიით – Beretta 71

April 2nd, 2012

დაახლოებით ერთი ორი თვე გავიდა მას მერე, რაც მე ბლოგის საშუალებით უპასუხე მკითხველს შეკითხვაზე ბერეტა 71-ის შესახებ და აი დღეს ამ მოდელის პისტოლეტი უკვე ჩემ საკუთრებაშიც მოხვდა. ვინც პირადად მიცნობს იცის, რომ იარაღი ჩემთან დიდხანს არ ჩერდება და გარკვეული ხანდახან საკმაოდ ხანმოკლე დროის განმავლობაში ის მე მტოვებს და მორიგი იარაღით იცვლება. სავარაუდოთ ეს პატარა პისტოლეტი იქნება გამონაკლისი და შევეცდები ავხსნა რატომ ვფიქრობ მე ასე.

მე გადავწყვიტე უარი ვთქვა ენციკლოპედიური ტიპის სტატიებზე. თუ გაინტერესებთ მშრალი ინფორმაცია, ფაქტები და ციფრები შეგიძლიათ მიმართოთ შესანიშნავ ინგლისურ და რუსულენოვან რესურს, რომელსაც უკვე მრავალი წელია მიუძღვება ძალიან კარგი ადამიანი და შესანიშნავი ექსპერტი მაქსიმ პოპენკერი. მისგან და მისი საიტისგან და მისი ძალიან ადრინდელი პროექტისგან, რომელიც ითვალისწინებდა მოკლე და საინეტერსო მეილების დაგზავნას  დაიწყო ჩემი ნაცნობობა ცეცხლსასროლი იარაღის სამყაროსთან.

დღეიდან ჩემი სტატიები იქნება უფრო ცოცხალი, უფრო უშუალო მაგრამ ძალიან ინფორმატიული. ყოველშემთხვევაში მე ვეცდები, რომ ეს ასე იყოს. გარდა ამისა სტატიები იქნება აქტიური ბმულებით დოკუმენტებზე და ვიდეოფაილებზე, რომ უფრო მეტი და უკეთესი ხარისხის ინფორმაცია მიიღოთ.

ამჯერად მოვიდა დრო ავღწეროდ კლასიკა იტალიიდან, მცირეკლაიბრიანი ავტომატური პისტოლეტი ბერეტა 71, მეტ სახელად “იაგუარი”. ვინც არ იცით,  ბერეტას ქონდა ტრადიცია იარაღებისთვის კატების ოჯახის ცხოველების სახელების დარქმევის , ტომკეტი, ბობკეტი, ჩიტა (პუმა) და ასე შემდეგ.

რატომ მომწონს მე ეს იარაღი და რატომ დაიმსახურა ამ იარაღმა ჩემი განსაკუთრებული სიმპატიები? პირველ რიგში ეს იარაღი გამოირჩევა იმ პლასტმასის ხარახურებისგან, რომლებიც ეხლა ქმნიან მცირე ზომის მსუბუქი გასართობი .22 კლაიბრის პისტოლეტების სეგმენტს.  მე ნამდვილად არ ვარ წინააღმდეგი თანამედროვე იარაღების, პირიქით მიმაჩნია, რომ თანამედროვე პოლიმერებისგან და შენადნობებისგან დამზადებული მოკლელულიანი იარაღი ბევრად უპირატესია „ძველი სკოლის“ პისტოლეტებზე, მაგრამ სამწუხაროდ იგივე არ შეიძლება ითქვას ე.წ. „პლინკერებზე“, სადაც ეს პროცესი უკუღმა წარიმართა. ეს პისტოლეტები, ვალტერები, მოსკიტოები და ასე შემდეგ გამოირჩევიან საშინელი საიმედოობით, საშუალო დამზადების ხარისხით და საკმაოდ პრობლემატურებია მექანიკური გამძლეობის თვალსაზრისით. “იმ ეპოქის” (მაგ. გასული საუკუნის 50–ნი 70–ნი წლები), „ძველი სკოლის“ პლინკერები გაცილებით უფრო საინტერესო იარაღია და ალბათ იმიტომ, რომ მაშინ .22 კალიბრის პატარა პისტოლეტები, სულაც არ განიხილებოდნენ სათამაშო იარაღად. 1972 წელს, როდესაც ებრაელი სპეცრაზმელები ათავისუფლებდნენ ბელგიური კომპანია საბენას ავუალაინერს, მათი შეიარაღება სწორედაც, რომ ასეთი პისტოლეტები იყო, უფრო კონკრეტულად კიდე იტალიური ბერეტა 71-ები.  ზუსტად ისეთი, რომელიც ეხლა მე აქვე ჩემი ლეპტოპის გვერძე მიდევს. ასე, რომ იმ დროს, როდესაც ეს და ანალოგიური პისტოლეტები იქმნებოდა, კონსტრუქტორები არ ფიქრობდნენ კოკა-კოლის ცარიელი ბანკების გამანადგურებელ მოწყობილობებზე, ისინი ფიქრობდნენ იარაღზე, რომლის საშუალებითაც ერთი ადამიანი მეორეს სიცოცხლეს ართმევდა .

“იმ ეპოქის” კიდევ ერთი კარგი მცირეკალიბრიანი პისტოლეტი Star Model F. გამოდიოდა 1932 წლიდან 1983 წლამდე.

ანუ უფრო გასაგებად რომ ავხსნა ჩემი აზრი, რას ვგულისხმობ იმ ეპოქის იარაღში, ეს არის პირველ რიგში დამზადების ხარისხი და მასალები. ასევე ჩემი ღრმა რწმენით, მცირეკალიბრიან იარაღს იმ დროს, სთხოვდნენ ისეთივე საიმედოობას და გამძლეობას, როგორც საბრძოლო მსხვილკალიბრიან იარაღს. არანაირი წარმოების გაიაფება, გამარტივება, მეორეხარისხოვანი მასალები. რა თქმა უნდა იმ დროსაც ყველა არ იყო კეთილსინდისიერი მწარმოებელი, მაგრამ დამერწმუნეთ, რომ ბერეტა 71 ისეთივე კარგია, როგორც ბერეტა 92, მაგრამ მაგალითად იგივე არ შეიძლება ითქვას ზიგ ზაუერ P226-ზე და ზიგ ზაუერ მოსკიტოზე. პირველი არის შესანიშნავი საბრძოლო/თავდაცვითი იარაღი, მეორე არის ჩემი აზრით აშკარად იარაღის ცუდი იმიტაცია, რომელიც არ უნდა ატარებდეს ასეთ ცნობილ სახელს.

ბერეტა 71 პატარა და მსუბუქი პისტოლეტია, ის იწონის სულ რაღაც 460 გრამს, მაგრამ არ გამოიყურება, როგორც სათამაშო. 70–ე სერიის პისტოლეტები ასევე გამოდიოდა უფრო ძლიერ კალიბრებში, .32ACP და .380ACP. აქიდან გამომდინარე შესაძლებელია დასკვნების გაკეთება პისტოლეტის კონსტრუქციის გამძლეობაზე. საკეტი ბერეტას პისტოლეტებისთვის დამახასიათებელი ფორმის არის, ანუ ზევიდან ღია არის და დამზადებულია ფოლადისგან და არა მისი იაფფასიანი შემცვლელისგან. საკეტში განლაგებულია სოლიდური ზომის ექსტრაქტორი (ყველაზე დიდი, რაც მე მინახავს მცირეკალიბრიან პისტოლეტებში), რომელსაც არ გაუჭირდება ურპობლემოდ “ამოათრიოს” სავაზნიდან თუნდაც ძალიან ბინძური და დეფორმირებული მასრა. 71-ე მოდელის ჩარჩო ალუმინისგან არის დამზადებული, მოდელი ინდექსით S არის ფოლადის ჩარჩოთი. ჩარჩოს უკანა მხარეს არის განლაგებული ერთმხრივი (მარცხენა მხარეს)  მცველი, რომელიც კეტავს შეყენებულ ჩახმახს. იმ დროს cocked&locked ჩვეულებრივი ტარების მეთოდად მოისაზრებოდა! ადრინდელ მოდელებზე მცველი წარმოადგენდა ღილაკს, რომელიც გვერდიდან იყო “გაყრილი ჩარჩოში”.  მცველის ჩართვა შესაძლებელია ნახევრად შეყენებულ ჩახმახზეც. რაც კარგი ოფციაა თუ გსურთ დამატებით დაიცვათ იარაღი არაავტორიზირებული მომხმარებლისგან და რომელიც ნაკლებად ერკვევა იარაღის მოწყობილობაში, მაგალითად ბავშვისგან.  ტარის პანელები, ორი ცალი არის შავი პლასტმასის (ზოგ მოდელებზე ყავისფერებია დაყენებული) და ორივე ნაწილზე არის ბერეტას საფირმო ლოგო.  ისინი მაგრდებიან ჩარჩოზე ორი ხრახნის მეშვეობით და ადვილად იხსნებიან და ყენდებიან.

საინტერესო თავისებურებაა, რომ პისტოლეტს ლულა არ აქვს მყარად დამაგრებული ჩარჩოზე, რაც ძალიან მოსახერხებელია. ლულა ასევე მთლიანად ფოლადის არის და არა შენადნობის შიგნით თხელი ფოლადის ლეინერით. წინიდან ორი წერტილი აქვს, რაც ალაბთ არის როკველის მეთოდით ფოლადის სიმყარის ტესტირების ნიშნები. მოსახსნელი ლულის გამო, ბერეტაზე ადვილად ყენდება უფრო გრძელი ლულები და ხანდახან ის იყიდებოდა, ორი ლულით კომპლექტში.

არასრულად დაშლილი ბერეტა 71.

სამიზნე მოწყობილობები მოდელ 71–ზე არარეგულირებადია (რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები დაყენებულია მოდელ 74–ზე), მუშკა ლულაზე არის შესრულებული და მის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, ცელიკი დამაგრებულია ჩარჩოზე და არ არის რეგულირებადი. თუმცა შესაძლებელია მისი დაძვრა მარჯვენა ან მარცხენა მხარეს.  მაინც და მაინც მე არ მომწონს როდესაც სამიზნე მოწყობილობები სხვა და სხვა დეტალებზეა დაყენებული, მაგრამ მცირე ზომის მცირეკალიბრიან იარაღში ეს ალბათ ისეთი კრიტიკული არ არის.

უჩვეულოა მჭიდის ღილაკის განლაგება, ის განლაგებულია ჩარჩოს ძირში, მარცხენა მხრიდან. რა დაგიმალოთ და მე ვამჯობინებდი მის განლაგებას უფრო ტრადიციულ ადგილას, მაგრამ მჭიდის ღილაკი საიმედოთ მუშაობდა, საიმედოთ აფიქსირებდა მჭიდს თავის ადგილას და დაჭერისას ადვილად აგდებდა მას გარეთ. თუ გავითვალისწინებთ, რომ იარაღს მხოლოდ ერთი მჭიდი მოყვება ხოლო მეორეს შოვნა პრაქტიკულად არარეალურია, მჭიდის ღილაკის განლაგება ხდება არა პრინციპული. ბერეტას მჭიდი არის ფოლადის, შიგნით განთავსებულია ცილინდრული ზამბარა. მასში ჩადის მხოლოდ 8 ვაზნა და მერვე ვაზნა თუ მას არ აქვს მრგვალთავიანი ტყვია მიწოდებისას გაიჭედება – დაეჯახება სავაზნის ზედა კუთხეს. ჩვეულებრივი მრგვალთავიანი ტყვია უკვე უპრობლემოდ ხვდება სავაზნეში. ძალიან მოსახერხებელია მჭიდის ძირის ფორმა, რომელიც უზრუნველყოფს პისტოლეტის კომფორტულ ჭერას და ეს მიუხედავად მოკლე ტარისა. ასევე უჩვეულო ფორმის არის საკეტის შემაკავებელი, რომელიც მიუხედავადდ მისი ფორმისა ასევე კარგად მუშაობს. ბერეტა 71–ის ინსტრუქცია შეგიძლიათ იხილოთ აქ ხოლო სრული დაშლა აწყობის ვიდეო აქ.


ჩარჩოს მეორე მხარეს არის განლაგებული ბერკეტი, რომელის საშუალებითაც იარაღი იშლება. თუ წითელი წერტილი ჩანს იარაღი მზად არის სროლისთვის, იმისთვის, რომ დაშალოთ პისტოლეტი, საკეტი უკან უნდა გამოწიოთ სანამ მასში ამოჭრილი ადგილი არ გაუთანაბრდება ბერკეტს, შემდეგ ბერკეტი უკან უნდა გადაწიოთ და საკეტი წინ გაუშვათ, ის თავისუფლად დაცილდება ჩარჩოს.

ბერეტა 71–ის ისტორიას, რომ დაუბრუნდეთ მას საკმაოდ საინეტერსო ბიოგრაფია ქონდა ისარელში და ამ პისტოლეტმა დიდი მოწონება დაიმსახურა ამ ქვეყანაში მისი პატარა ზომა წონის, სუზუსტის და საიმედოობის გამო.  ეს პისტოლეტი ფიგურირებდა, რამოდენიმე ეპიზოდში, რომლებიც ქმნიან ამ ქვეყნის ძალოვანი სტრუქტურების ბრწყინვალე ისტორიას და ასევე ფიგურირებდა რამოდენიმე … მმმ… არც თუ ისე ბრწყინვალე ეპიზოდში. მაგალითად კანადელი  მეცნიერის ჯერარდ ბულის მკვლელობას, რომელიც ეხმარებოდა სადამ ხუსეინის დიქტატორული მმართველობის დროინდელ ერაყს იარაღის შექმნაში.  ამ პისტოლეტით იყო შეიარაღებული ისრაელის ავიაკომპანია “ელ–ალის” მცველი მორდეხაი რახამიმი, როდესაც ის 1968 წელს გაუმკლავდა ოთხ მძიმედ შეიარაღებულ პალესტინელ ტერორისტს ციურუიხის საერთაშორისო აეროპორტში. მოკლა ერთი (ორი გასროლით) და დააკავა მეორე. ბერეტა 71 ასევე იყო ისრაელის შეიარაღებული ბორტ-გამცილებლების სტანდარტული შეიარაღება 60-80-ან წლებში. 80–ნი წლებიდან ისრაელში ბერეტა 71 ყველგან შეცვალეს უფრო სერიოზული კალიბრის პისტოლეტებით.

ასე, რომ არ გეგონოთ, რომ ბერეტა 71 არის სათამაშო, გასართობი პისტოლეტი.  ეს არის საკმაოდ მდიდარი საბრძოლო ისტორიის მქონე იარაღი, რომელიც არ შეესაბამება მის ზომა-წონას და კალიბრს. არც ისე ბევრი მცირეკალიბრიანი იარაღს შეუძლია იტრაბახოს ასეთი სოლიდური  ბიოგრაფიით.  იშვიათი შემთხვევაა ისიც, რომ ეს იარაღი ჩვენთან იყიდება უფრო იაფად ვიდრე ის ნამდვილად ღირს. აშშ-ში ბერეტა 71 იაგუარი ღირს 400-დან 700 დოლარამდე, გააჩნია მდგომარეობას და კომპლექტციას. ჩვენთან ისინი იყიდება ან უკვე გაიყიდნენ 690 ლარად. აშშ-ში ის უყვართ და დაეძებენ ასეთ პისტოლეტებს. არც არის გასაკვირი, განსხვავებით ჩვენგან მსროლელ აშშ-ში იციან ფასი საიმედო და გამძლე მცირეკალიბრიანი იარაღის. განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც ამ კლასის ახალი თაობის იარაღები არ არიან მოწოდების სიმაღლეზე. მე მქონდა ანალოგიური რუსული წარმოების პისტოლეტი Марго, ის  ძალიან წააგავდა ბერეტას, ასეთივე კომპაქტური, აბსოლუტურად ერთი კლასის იარაღი, მაგრამ ბერეტასტან შედარებით მარგო იყო უკვე ზედმეტად გამარტივებული, მე ვიტყოდი პრიმიტიული პისტოლეტი. მას არ გააჩნდა მცველი, მისი დაშლა და აწყობა გარკვეულ წილად კურიოზულიც კი იყო. მჭიდში მხოლოდ 7 ვაზნა ჩადიოდა. რა თქმა უნდა დამზადების ხარსხითაც რა გასაკვირია იტალიური პისტოლეტი ჯობდა რუსულს. ორივე ერთი კლასისი და ერთი ფასის  (საქართველოში) პისტოლეტია და ბერეტა გაცილებით უფრო უკეთესი არჩევანს წარმოადგენს. სხვა თანამედროვე პისტოლეტებთან შედარებით, ის უკვე მოძველებულად გამოიყურება. მჭიდში 2  ვაზნით ნაკლები ჩადის, დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი ერთმაგი მოქმედებისაა, არ აქვს აქსესუარების დასაყენებელი სამაგრი, მჭიდის ღილაკი უჩვეულო ადგილას არის განლაგებული, მაგრამ ამავე დროს ბერეტა უფრო მარტივია, უფრო გამძლეა და უფრო საიმედოც. უბრალოდ ის უფრო იარაღია თუ მიხვდებით რასაც ვგულისხმობ.

აღნიშნული მოდელის პისტოლეტები ერთ-ერთმა მაღაზიამ შემოიტანა საქართველოში, სულ დაახლოებით 50 ცალი. გადაუმოწმებელი ინფორმაციით ეს პისტოლეტები ისრაელიდან არის ჩამოტანილი, თუმცა ჩემმა ებრაელმა მეგობრებმა არ ამოიცნეს ეს პისტოლეტები, ანუ მათ რაიმე ძალოვანი სტრქუტურის დამღები არ გააჩნდათ. ჩემმა პისტოლეტმა დატოვა ეს პარტია მანამდე სანამ ის გაყიდვაში მოხვდებოდა, ანუ, როგორც ეხლა იტყვიან: არჩეულია 50 ცალიდან! ვინც არჩევდა და ვისგანაც ის ჩემთან მოხვდა აშკარად იცოდა რას ეძებდა. სხვა ამ ტიპის პისტოლეტებისგან განსხვავებით, რომელიც მე ვნახე, კონკრეტულად ეს პისტოლეტი შესანიშნავ მდგომარეობაშია, საუკეთესო დაფარვით და რაც მთავარია, მის მჭიდი (ის ერთი ცალი მოყვება) არის იდელაურ მდგომარეობაში. სხვა პისტოლეტებს, რომლებიც მე ვნახე, მჭიდები სავალალო მდგომარეობაში ქონდათ. მჭიდი ასევე ორგინალურია და ბერეტას მიერ არის დამზადებული. ტექნიკურად იარაღი იდეალურ მდგომარეეობაში არის, სუფთა ლულით და ყოველგვარი დეგექტების ფარეშე, მხოლოდ დაფარვაზე ცვეთის მსუბუქი ნიშნები აღენიშნება. სამწუხაროდ სიურპრიზი იყო პისტოლეტის მდგომარეობა, რა მდგომარეობაშიც ის გაიყიდა. სურათიდან კარგად ჩანს დაბინძურების უკიდურესი ხარისხი. თავიდან ტარის პანელებიც კი არ შორდებოდა ჩარჩოს. ორივე მიკრული იყო ჩარჩოზე ნამწვავის, ზეთის და მტვერის ნარევით.  ისევ და ისევ, ასეთ მდგომარეობაში პისტოლეტის გაყიდვა არ არის ეთიკური საქციელი. მიუხედავად იმისა, რომ ფუნქციონალურად იარაღს დიდი არაფერი ეტყობოდა, ადრე თუ გვიან ასეთი დაბინძურება გავლენას მოახდენდა საომედოობაზე.  ასეა თუ ისე მაღაზიიდან ნაყიდი პისტოლეტის დაშლის შემდეგ, ასეთი სურათის ნახვა არ მგონია ვინმეს ესიამოვნოს.

 

ერთი საღამო, WD40, ნამწვავის მოსაშორებელი მსუბუქი სითხე, სუფთა ჩვრები და ბამბის ჩხირები სკმარისი იყო, რომ იარაღი გაწმენდილიყო. მარტივი კონსტრუქციიდან გამომდინარე სრული დაშლა არ გახდა საჭირო. გაწმენდის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ დაფარვა და ფოლადი არ იყო დაზიანებული ან შელახული.  ძალიანაც კარგი. მსუბუქი, საიმედო, უმაღლესი ხარისხით დამზადებული საუკეთესო მასალებისგან, ასეთ ფასში მას კონკურენტი არ ყავს. მისი ისტორიიდან გამომდინარე ასეთი პისტოლეტის ფლობა კიდევ უფრო სასიამოვნოა.

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. ბერეტა 71 მიუხედავად მჭიდის ღილაკის უჩვეულო განლაგების, ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის და მჭიდის ტევადობისა (ასევე იმის გამო, რომ მოყვება მხოლოდ ერთი მჭიდი) ალბათ ვერ შეედრება თანამედროვე მის კონკურენტებს, პირველ რიგში Walther P22-ს, ISSC M-22 და Sig Sauer Mosquito -ს, გასართობი იარაღის როლში.  მაგრამ ის წარმოადგენს ერთ ერთ საუკეთესო მცირეკალიბრიან კომპაქტურ პისტოლეტს, არის ძალიან მარტივი, უფრო ადვილი მოვლაში, უკეთესი დამზადების ხარისხით და დიდი ალბათობით გაცილებით უფრო საიმედო და გამძლე იქნება. მიუხედავად მცირე ზომებისა, ის არის ძალიან ერგონომიული და სასიამოვნო სროლაში. ის შესანიშნავი არჩევანი იქნება იმისთვის ვისაც მოწონს „ძველი სკოლის“ პისტოლეტები და არ წყალობს თანამედროვე პოლიმერულ მოდელებს.  მიუხედავად მისი კომპაქტური ზომისა და მსუბუქი წონის ბერეტა 71 არ ტოვებს სათამაშო პისტოლეტის შთაბეჭდილებას და არც შეიძლება ასეთად ჩაითვალოს. გამომდინარე იქიდან, რომ იარაღი აღარ გამოდის და მას მდიდარი ისტორია გააჩნია მას უკვე  გარკვეულ საკოლექციო ღირებულებაც აქვს. იმ პირობით თუ იარაღი კარგ ტექნიკურ მდგომარეობაშია, ხოლო მჭიდი ორიგინალურია და ასევე კარგ მდგომარეობაშია ის ძალიან კარგი შენაძენი იქნება.

 

წამიერი ნაცნობობა ნაგანთან

March 5th, 2012
Справа наган,
Да слева шашка,
Цейсс посередке,
Сверху — фуражка…

Э. Багрицкий, “Разговор с комсомольцем Н. Дементьевым”

არ დაგიმალავთ აქამდე მე ნაგანს ყოველთვის ძალიან დაბალ შეფასებებს ვაძლევდი. ალბათ იმიტომ, რომ აქამდე მე ის რამოდენიმეჯერ მეჭირა ხელში და რამოდენიმე ვაზნა მქონდა გასროლილი, რამაც დამარწმუნა, რომ ნაგანი იყო მოძველებული მოუხერხებელი რევოლვერი, რომლის სერიოზულ თავდაცვის ან საბრძოლო იარაღად აღთქმა არ შეიძლებოდა.  როდესაც, პირველად ავიღე ხელში გავოცდი, იმით თუ რამდენად არანორმალურად მძიმე სასხლეტი ქონდა. ეს იარაღი სწორედ ამის არის ცნობილი აქტიურ მსროლელებში. მე შემიძლია, როდესაც საჭიროა მთელი დღე ვათრიო ეზოში 50კგ-ნი ცემენტის შეკვრები მაგრამ, ჩემთვის იყო ძალიან პრობლემატური არა თუ სასხლეტზე თითის დაჭერა არამედ ამ პროცესში იარაღის დამიზნების ხაზზე შენარჩუნება.

ბელგიელების, ძმები ემილ და ლეონ ნაგანის  კონსტრუქციის რაევოლვერი პირველად მიღებულ იქნა შეიარაღებაში ჯერ კიდევ 1878 წელს, ბელგიის შეიარაღებული ძალების მიერ.

ეხლაც, როდესაც მომეცა საშუალება კიდე უფრო ახლოდან გავცნობოდი ამ რევოლვერს, მე არ გამიკვირდა, როდესაც არაბუნებრივად მძიმე სასხლეტმა პირველივე წამებიდან შემახსენა თავისი თავი. საბოლოო ჯამში მე ისე გავწვალდი, რომ გავიფიქრე, ალბათ რაღაც პრობლემები იყო დამალული იარაღის შიგნით. იმდენად არაბუნებრივად მძიმე იყო სასხლეტზე დაჭერა.

სურათმა, რომელიც მე დავინახე იარაღის დაშლის შემდეგ სიმართლე გითხრათ ძალიან არ გამაკვირვა. იარაღი გამოტენილი იყო საკონსერვაციო საფოხით. მე არ მიკვირს, რომ ბოლო დროს გახშირდა ტენდენციები, როდესაც იარაღის მაღაზიები ყიდიან მთლად მწყობრიდან გამოსულ იარაღს არა (თუმცა ესეთი შემთხვევებიც არის) არამედ იარაღს, რომელიც რბილად, რომ ვთქვათ ბოლომდე არ არის მზად გამოყენებისთვის. მე მიმაჩნია, რომ წესით და რიგით იარაღის „დეკონსერვაცია“ უნდა მოხდეს გაყიდვამდე, ან როგორც მინიმუმ მყიდველმა უნდა მიიღოს მინიმალური ინფორმაცია ‘დეკონსერვაციის“ შესახებ. იდეალურ ვარიანტში მაღაზია უნდა ყიდიდეს მოხმარებისთვის ბოლომდე გამზადებულ იარაღს.


ცივ ამინდში ეს საფოხი გამაგრდება და იარაღიდან გასროლის განხორციელება იქნება შეუძლებელი

დავანებოთ ამას თავი და დაუბრუნდეთ რევოლვერს და მის შეფასებას. ნაგანი არის საკმაოდ დიდი და მძიმე. მისი მასა შეადგენს 750 გრამს, რაც დღეს უდრის თანამედროვე სრული ზომის პისტოლეტის წონას. მიუხედავად დიდი ზომებისაა ტარი არც ისე მოსახერხებელია და პატარაც კი მომეჩვენა. მე საკმაოდ დიდი ხელები მაქვს მაგრამ არა გიგანტური. მომეჩვენა, რომ ნაგანის ტარი, რომ ყოფილიყო ერთი ორი მილიმეტრით უფრო მოკლე, ის ჩემთვის იქნებოდა სერიოზული დისკომფორტის გამომწვევი.

ჩახმახის შეყენებას დიდი ძალა ჭირდება. ტაოტის მოშორების და დაზეთვის შემდეგაც, ჩახმახის შეყენება და დაშვება არ იყო კომფორტული. ორმაგი მოქმედების რეჟიმში ის დარჩა მძიმედ. მეორეს მხრივ ერთმაგი მოქმედების რეჟიმში სასხლეტი იყო მძიმე მაგრამ პრინციპში დიდ და გადაულახავ პრობლემას აღარ ქმნიდა, როგორც გაწმენდამდე. არსებობს ნაგანის სასხლეტის გაუმჯობესების მეთოდი აღწერილი შესაბამის ინსრტუქციაში, რომელიც მათ შორის მოიცავს საბრძოლო ზამბარის შეთხელებას და სხვა პროცედურებს.

1895 წელს ნაგანის რევოლვერი მიღებულ იქნა შეიარაღებაში ცარის რუსეთში. მას მიენიჭა ოფიციალური სახელი  ’3-линейный револьвер системы Нагана образца 1895 года”.  ერთი სახელის ქვეშ იმალებოდა ორი მოდიფიკაცია, ოფიცრის მოდელი, დამრტყმელ–სასხლეტი მექანიზმით ორმაგი მოქმედების და ე.წ. “ჯარისკაცის მოდელი” ერთმაგი მოქმედების მექანიზმით. რუსი გენერლების აზრით ეს შეამცირებდა ვაზნების ზედმეტ ხარჯვას.

მე ჩავთვალე, რომ კარგი იქნებოდა სროლა, მაგალითად ყოველი გასროლის წინ დამხმარე ხელის მეშვეობით ჩახმახის შეყენებით. პირველი მცდელობების შემდეგ მივხვდი, რომ ეს არ იმუშავებდა.  ჩახმახს აქვს გრძელი კუდი და ის უკანა პოზიციაში მოყვანისას “კბენს” ხელს, რომლითაც ის გიჭირავთ. საკმაოდ მტკივნეული რამოდენიმე მცდელობის შემდეგ, მე შევეშვი ექსპერიმენტირებას. მერე გავიხსენე ვესტერნები. გაშლილი ხელის გულით ჩახმახის შეყენებება. არც ამან არ იმუშავა, ჩახმახის კუდი ვიწროა და თან ბასრი კუთხეებით.  ბოლოს მივხვდი, რომ ყვლაფერი რაც მე ვიცოდი მოკლელულიანი იარაღიდან სროლაზე ნაგანის შემთხვევაში უბრალოდ არ მუშაობდა. საიდუმლო ნკვდ-ს ტექნიკის გაცნობის სურვილი მე არ გამჩენია, ამიტომაც შევეშვი სასხლეტზე ფიქრებს.  ვიტყვი ძალიან მარტივად და პირდაპირ, ამ იარაღს პრაქტიკულად აქვს “ერზაც” ორმაგი მოქმედების რეჟიმი, რომლის გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ ძალიან ახლო მანძილებზე ან ძალიან კრიტიკულ სიტუაციებში. ის ძალიან ძალიან მძიმეა და ალბათ არსებობს გარკვეული კატეგორია მამაკაცების, რომლებიც უბრალოდ ვერ შეძლებენ ფიზიკურად ორმაგ რეჟიმში განახორციელონ გასროლა ნაგანიდან. შეიძლება ასეთი მძიმე სასხლეტის მიზეზი არის (გარდა დენთის აირების ჩაკეტვის სქემისა, რომელიც ითვალისწინებს ასევე დოლურას წინ მიწევას, ორმაგ რეჟიმში გასროლის განხორციელების პროცესში) ის, რომ ორმაგი მოქმედების ოფცია გაჩნდა მოგვიანებით რუსეთში ტესტირებების შემდეგ და კონსტრუქტორებს არ ქონდათ საკმარისი დრო ამ პრობლემის მოსაგვარებლად. თავიდან წარმოდგენილი რევოლვერები იყო ერთმაგი მოქმედების. სხვა მოთხოვნებს, რაც შეეხება უნდა ავღნიშნო, რომ კომისია, რომელმაც მიიღო მონაწილეობა ახალი რუსული რევოლვერის მიმართ მოთხოვნილებების შემუშავებაში, ასევე უარი თქვა მასრების ერთდროულ ექსტრაქციაზე. მიზეზი? ვაზნების ხარჯვის შემცირება. ერთ ერთი ვერსიით რუსეთის გენერალიტეტი იყო შეშფოთებული რევოლვერის ვაზნების დიდი ხარჯვით რუსეთ–თურქეთის ომის დროს. მხოლოდ ეს თუ ახსნის იმას რომ შემცვლელს (ნაგანს) უფრო არაეფექტური გადატენვის სქემა აქვს ვიდრე შეცვლილს (სმიტ&ვესონის ე.წ. რუსულ მოდელს).

დენთის აირების ჩაკეტვის იდეა და ვაზნა, რომელშიც ტყვია მთლიანად დამალულია მასრაში , არ ეკუთვნის ძმებ ნაგანებს. იდეის ავტორია სხვა ბელგიელი მეიარაღე – ჰენრი პიპერი. ნაგანებმა დახვეწეს და გაამარტივეს დენთის აირების ჩაკეტვის სქემა, ხოლო ვაზნა პრაქტიკულად უცვლელად გადმოიღეს.

ეხლა უფრო კონკრეტულად რაც შეეხება გადატენვას. მე ვიყავი გაოცებული, როდესაც აღმოვაჩინე, რომ ეჟეტქორი არა ამარტო გვერძე უნდა გაწიო, რომ დაიწყო მისი გამოყენება, არამედ მანამდე კიდე თავისი ღერძის გარშემო უნდა დაატრიალო, იმისთვის რომ ის გამოათავისუფლო.  მართალია ტექნიკურად გამართულ იარაღში მისი გამოყენება საერთოდ არ არის საჭირო (მასრები პირდაპირ ცვივა დოლურადან), მაგრამ მაინც მე ეს საოცრად მოუხერხებლად მიმაჩნია. განსაკუთრებით იმის, ფონზე, რომ იმ დროს როდესაც ნაგანი იქმნებოდა უკვე  20-30 წლით ადრე არსებობდა ყველა მასრის ერთდროული ექსტრაქციის სქემები.

როდესაც სათითაოდ გადმოყრით მასრებს, ასევე სათითაოდ უნდა ჩადოთ ახალი ვაზნები. ამას უნდა ბევრი დრო და ბრძოლის/შეტაკების პირობებში სერიოზულად მეეჭვება ეს საერთოდ იყოს შესაძლებელი. საინტერესოა, რომ დასატენი „კარების“ გაღებისას ის თავისი მეორე ბოლოთი ზემოქმედებს პაზებზე, რომლებიც ამოჭრილია დოლურას უკანა კედელზე. ამ პაზების მეშვეობით ხდება დოლურას  პოზიციონირება, ისე რომ მოხდეს სათითაოდ ვაზნის ჩადება/ამოღება. კარები იმდენად დიდია, რომ შესაძლებელია ერთდროულად ორი ვაზნის ჩადება მაგრამ პაზები ისეა განლაგებული, რომ ღიად რჩება მხოლოდ ერთი სავაზნე. გასაგებია, რომ ეჟექტორი ერთია, და ცალობით შეუძლია მასრების ექსტრაქცია, მაგრამ მაინც მიმაჩნია, რომ თუ შესაძლებელი იქნებოდა უნდა მომხდარიყო ორ ორი ვაზნის ექსტრაქცია და დატენვა, ან თუ მასრის ამოსაღებად ეჟექტორი, როგორც წესი საჭირო არაა, მაშინ საკმარისი იქნებოდა   დოლურას ხელით დაფიქსირება და მისი ისე გამოყენება. არ ვიცი შეიძლება, რაღაც სისულელეებს ვწერ, მაგრამ ჩემთვის გაუგებარია ასეთმა კონსტრუქციამ, როგორ დაიმსახურა მოწონება მეფის რუსეთში. ცეცხლის ქვეშ ნაგანის გადატენვა ალბათ იქნება ღამის კოშმარი ნებისმიერი მსროლელისთვის.  ცნობილია, რომ ერთ ერთ მოდიფიკაციად განიხილებოდა ავტომატური ეჟექტორის გამოყენება, მაგრამ მასზე უარი თქვეს სირთულის გამო.  მთელი ექსპლუატაცციის მანძილზე პრაქტიკულად ნაგანს ცვლილებები არ განუცდია, თუ არ ჩავთვლით მცირე კოსმეტიკურ გაუმჯობესებებს. რა გასაკვირია, თუ გავითვალისწინებთ, რომ მოსინ-ნაგანის შაშხანა ასევე უცვლელად დარჩა, არც მას არ ეღირსა უფრო კომფორტული ნახევრად-პისტოლეტის ტარიანი კონდახი, დახრილი საკეტის სახელური და ნორნალური მცველი.

1895 წლიდან 1944 წლამდე გამოშვებულ იქნა დაახლოებით 2 000 000 “რუსული” ნაგანი. თავდაპირველად ნაგანის რევოლვერები იწყობოდა ბელგიაში. 1899 წლიდან წარმოება მთლიანად გადავიდა რუსეთში, ტულას ქარხანაში.

სამიზნე მოწყობილობები ძალიან მარტივია. სრულფასოვანი „მუშკა“ არის ჰორიზონტალურ სიბრტყეში რეგულირების ოფციით და უკანა სამიზნე მოწყობილობა, წარმოდგენილია რევოლვერის ჩარჩოში გაჭრილი ღარის სახით, რაც სრული ზომის რევოლვერზე ჩემი აზრით უბრალოდ ნონსენსია. ასეთი გადაწყვეტილება უფრო მისაღებია კომპაქტური „მოკლეცხვირიანისთვის“, მაგრამ სრული ზომის სამხედრო რევოლვერზე???  სამიზნეების ეფექტური გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ კარგი განათების პირობებში, მათი მიკროსკოპული ზომების გამო. არ არის გასაკვირი, რომ ტირის პირობებში, გრძელი ლულის, დაბალი უკუცემის და გრძელი სამიზნე ხაზის გამო ნაგანი საკმაოდ ზუსტი იარაღია. საბრძოლო პირობებში ზუსტი სროლა მოითხოვდა მსროლელისგან მაღალ ოსტატობას.

ნაგანის სამიზნე მოწყობილობები თანამედროვე Sig Sauer P226-ის სამიზნეებთან შედარებით. ასეთი რუდიმენტარული სამიზნე მოწყობილობები დამახასიათებელია იმ ეპოქის იარაღისთვის და მოგვიანებითაც საბჭოთა წარმოების იარაღისთვის.

1924 წლიდან 1932 წლამდე გამოდიოდა ე.წ. “სამეთაურო მოდელი”, მოკლე ლულით და ტარით. კიდე უფრო იშვიათი და ნაკლებად ცნობილი მოდიფიკაცია იყო მოკლე ტარით და სტანდარტული სიგრძის ლულით. დროის ხანმოკლე პერიოდში ასევე გამოდიოდა რევოლვერი კონდახით და გრძელი ლულით. სუსტი ვაზნის გამო ამ მოდელის წარმოება მალევე შეწყდა.

ეხლა რაც შეეხება ნაგანის რევოლვერის კალიბრს – 7.62x38mmR. ის დღეს აშკარად სუსტად გამოიყურება.  7 გრამიანი ტყვია, საწყისი სიჩქარე  მაქსიმუმ 270 მ/წ–ში და ენერგიით, რომელიც შეადგენს მხოლოდ 240 ჯოულს. ანალოგიური წონის .38 special–ის ენერგია მინიმუმ იქნება 320 ჯოული, არა და არც .38 special არ არის თანამედროვე ვაზნა.  გარდა იმისა, რომ 7.62x38mmR არის სუსტი კალიბრი,  ის ასევე არის „მკვდარი“ კალიბრი, ანუ ეს კალიბრი აღარ არის წარმოებაში.  მას მგონი დღემდე უშვებს კომპანია Fiochi, მაგრამ არ ვარ ამაში დარწმუნებული. ის ვიცი, რომ მათ ძალიან შეამცირეს დენთის მუხტის წონა და სიჩქარე დაეცა ანემიურ 200მ/წ–მდე. ეს გაკეთდა უსაფრთხოების მიზნებიდან გამომდინარე იმიტომ, რომ ნაგანები ამდენი წლის მერე ზოგადად ძალიან ცუდ ტექნიკურ მდგომარეობაშია.  ამის გარდა ძველი საბრძოლო ვაზნების შოვნა მისაღებ მდგომარეობაში პრაქტიკულად შეუძლებელია, ხოლო საბჭოთა წარმოების სპორტული ვაზნები (ტყვია წითელი ლაკით არის დაფარული), განკუთვნილია მიზანში სროლისთვის და გავრცელებული ხმების მიხედვით ვერ ხვრიტავს სქელ ტყავის ქურთუკსაც კი.

ერთ ერთი ვერსიის თანამხმად კალიბრი 7.62 არჩეული იქნა მისი უნიფიკაციის მიზნით შაშხანის კალიბრთან და რევოლვერის წარმოებისას  შაშხანის ხარვეზიანი ლულების გამოყენების შესაძლებლობით.

დაახლოებით ორი საათის ურთიერთობის მერე მე მივხვდი, რომ ნაგანის შეფასებას თანამედროვე გადმოსახედიდან აზრი არ ქონდა. ეს იარაღი არის მორალურად მოძველებული, რთული გამოყენებაში მაგრამ ის არ არის უნიჭო და ის არ არის წარუმატებელი კონსტრუქცია. ეს არის რაშიც მე დავრწმუნდი. მას აქვს მნიშვნელოვანი ნაკლოვანებები და ბელგიელი კონსტრუქტორების კომპეტენცია აქ არაფერ შუაში არ არის.  პრინციპში, მათ შექმნეს ის რასაც მათ თხოვდნენ წარმომადგენლები არც თუ ისე მოწინავე სამხედრო მანქანის – ცარის რუსეთის არმიის გენერლები.

ნაკლებად ცნობილი ისტორიული ფაქტია, რომ კონკურსზე ნაგანის რევოლვერთან ერთად იყო წარდგენილი ექვს ლულიანი რევოლვერი (!!!), რომლის ავტორი გახლდათ სერგეი მოსინი, რომელიც ნაგანის კონსტრუქციის  შაშხანის”გააუმჯობესებით”   შევა ისტორიაში.

როდესაც ბოლოს და ბოლოს მივხვდი, რომ ჩემ თვალ წინ არ არის თავდაცვის საშუალება, იმ გაგებით, რა გაგებითაც მე მიჩვეული ვარ აღვითქვა იარაღი – მე ნაგანს უკვე სხვა თვალით შევხედე და დავიწყე დადებითი მხარეების შემჩნევა. პირველ რიგში იარაღი არის ძალიან მარტივი. მისი ბოლომდე დაშლა არ წარმოადეგნს პრობლემას და ამისთვის სულაც არ არის საჭირო რაიმე ფოტო ან ვიდეო ინსტრუქცია. დასაშლელად დაგჭირდებათ მხოლოდ ერთი სახრახნისი, მეტი არაფერი. ყველა ნაწილი მსხვილი და სოლიდურია. რა უნდა მოხდეს, რომ ისინი მწყობრიდან გამოვიდეს მე არ ვიცი. რევოლვერი ტოვებს შთაბეჭდილებას უკიდურესად გამძლე კონსტრუქციის იარაღის.

მიუხედავად იმისა, რომ დაშლა და აწყობა შესაძლებელია ყოველგვარი წინასწარი მომზადების გარეშე, მისი სწორი თანმიმდევრობით დაშლას შეიძლება ვერ მიხვდეთ, არა და ეს მნიშვნელოვანია, იმიტომ, რომ გამორიცხავს საბრძოლო ზამბარის დაზიანების ალბათობას. საქმე იმაშია, რომ რევოლვერის დაშლისას ზამბარა არ უნდა ამოაგდოთ პირველ რიგში.  ჯერ დააფიქსირეთ ხრახნის დაყენებით სპეციალურ ნახვრეტში ზამბარის ზედა ბოლო,  და შემდეგ დაიწყეთ იარაღის დაშლა. არავითარ  შემთხვევაში არ შეეცადოთ  ზამბარის ჩასმა ინსტრუმენტების დახმარებით, ერთ „მშვენიერ“ დღეს თქვენ ზამბარას უბრალოდ გატეხავთ. საერთოდ არ იქნებოდა ურიგო გაეცნოთ ოფიციალურ დოკუმენტს/ინსტრუქციას, რომელიც მოიცავს ბევრ სასარგებლო ინფორმაციას.

სურათებზე კარგად ჩანს, სად უნდა დამაგრდეს ხრახნი, რომ ზამბარა არ ამოხტეს თავისი ადგილიდან.  ასევე ის თუ როგორ უნდა გათავისუფლდეს ზამბარა. ამ მეთოდის გამოყენება კიდე უფრო  გაგიადვილებთ დაშლა აწყობას და დიაცავს ზამბარას დაზიანებისგან. საბრძოლო ზამბარის მოხსნის დაყენების ამაზე ადვილი და უფრო ელეგნატური მეთოდი მე ჯერ არ შემხვედრია.

რა შეიძლება ითქვას ნაგანის მთავარ თავისებურებაზე, დენთის აირების ჩაკეტვაზე. მე პირადად არ მესმის ეს იდეა. იმ დროს, როგორც ჩანს არ არსებობდა ზუსტი მოწყობილობები, თორე ცხადი გახდებოდა, რომ დენთის აირების დანაკარგებზე ფიქრი და ღელვა საჭირო არ არის. დენთის აირების დანაკარგები ძალიან უმნიშვნელოა, ხოლო ჩვენ შემთხვევაში ამ უმნიშვნელო დანაკარგების შენარჩუნების მცდელობას შეეწირა…. არა სიმარტივე არ შეეწირა, რევოლვერი მარტივია მიუხედავად ყველაფრისა. სინამდვილეში ამ სისტემამ შეიწირა საიმედოობის მცირე წილი და რა თქმა უნდა მნიშვნელოვნად დაამძიმა სასხლეტი. საიმედოობა  ”დაზარალდა” იმიტომ, რომ გაუმართავ რევოლვერში ზამბარას, რომელიც დოლურას შიგნით არის მოთავსებული (და რომელსაც კუმშავს მსროლელი სასხლეტზე დაჭერით)  შეიძლება ძალა არ ეყოს, რომ დოლურა და ლულა განაცალკევოს და იარაღი გაიჭედება. ნაგანის რევოლვერის კიდევ ერთი საკმაოდ საინტერესო თავისებურებაა (გამოწვეული დენთის აირების ჩაკეტვის პრინციპით) ის მოძრავი დეტალი, რომელიც უკან “მისდევს” დოლურას და კეტავს ვაზნას, რომელიც ცილდება ჩარჩოს, დოლურას წინ სვლის შედეგად. ამის გამო დამრტყმელი განლაგებული ჩახმახზე არის ასეთი უცნაური ფორმის და თანაც საკმაოდ გრძელი. ასეთი მოძრავი დეტალის გამოყენება ეფექტური და ორიგინალური გადაწყვეტილებაა, რაც კიდევ ერთხელ მეტყველებს იმაზე თუ რამდენად ნიჭიერი კონსტრუქტორები იყვნენ ძმები ნაგანები. დენთის აირების ჩაკეტვამ ასევე განაპირობა ნაგანის რევოლვერში მაყუჩის გამოყენების ეფექტურობა. ასეთი მოწყობილობა სახელით Брамит (Прибор Братьев Митиных) 1930–ნი წლებიდან იწყობოდა და შეზღუდულად გამოიყენებოდა.

ეს “ეშმაკური” მოძრავი დეტალი, უზრუნველყოფს საყრდენს ვაზნისთვის, გასროლის მომენტში. ის იგივე ფუნქციას ასრულებს რაც საკეტის სარკე ავტომატურ პისტოლეტებში.

საკმაოდ ორიგინალურია ტარის კონსტრუქციაც, ის იტევს ძლიერ ბრტყელ საბრძოლო ზამბარას და ხის ორ დეტალს, რომელიც ქმნიან ტარის პანელებსს, ხე ასევე არის ტარის წინა და უკანა მხარეს. ხრახნები პირიქითაა გაყრილი და შიგნიდან იჭერენ ხის დეტალებს.  ტარის ქვეშ არის მოთავსებული საკმაოდ სასარგებლო, ქამრის გასაყრელი.

 

საკონსერვაციო საფოხისგან გაწმენდილი და ასაწყობად გამზადებული რევოლვერი. ძალიან მარტივი და გამძლე კონსტრუქციის მაგალითი.

სულ ეს არის, რისი თქმაც მე შემიძლია ნაგანთან ურთიერთობის რამოდენიმე დღის შემდეგ. მე ვერ და არ ურჩევს არავის ამ იარაღის შეძენას თავდაცვის მიზნით. არც გასართობად გამოდგება ცუდი ერგონომიკი, ძვირი ვაზნების და უაზრო კანონის გამო.  საკოლექციოდ კი ეს რევოლვერი ნამდვილად  გამოდგება. ის იწვევს შეგრძნებას, რომ თქვენ ხელში არის იარაღის ისტორიის ნაწილი “იმ” ეპოქიდან, რომელსაც ჩვენ ვიცნობთ ძველი რომანებიდან, დეტექტივებიდან ან მხატვრული ფილმებიდან. აარჩიეთ ყველაზე კარგად შენახული და სიმპატიური ნაგანი, კარგად გაწმინდეთ, დაზეთეთ და შეინახეთ სეიფში. პერიოდულად ამოიღეთ სეიფიდან და წარმოიდგინეთ რომ ხართ ცარის “ახრანკის” აგენტი, რომელიც ბნელ ეზოებში ანარქისტებს დასდევს ან წითელი კომისარი, რომელიც წინ უძღვება შეტევას სადმე სტალინგრადის მახლობლად ან ხართ ნკვდ-ს „ზონდერი“ და ახლო მანძილიდან კეფაში გასროლით  ანადგურებთ კომუნისტური რეჟიმის მტრებს (ხუმრობაა).

საინტერესო ფაქტია, რომ ნაგანი დღემდე გამოიყენება რუსეთში გასამხედროებული დაცვის დანაყოფების მიერ, ხოლო ბელორუსიაში ის ოფიციალურად მოიხსნა შეიარაღებიდან მხოლოდ 2005 წელში.

თავის დროზე ამ იარაღის საშუალებით ცარის რუსეთმა მიიღო მარტივი, ტექნოლოგიური, იაფი და უკიდურესად გამძლე და საიმედო იარაღი, რომელიც გამოდგებოდა ცუდათ მომზადებული ჯარისკაცების და ოფიცრების შესაიარაღებლად. რაც რუსეთმა მოითხოვა, ძმებმა ნაგანება ის მიაწოდეს. რუს გენერლებს, რომ ცოტა უფრო განსხვავებული და შორსმხედველი მოთხოვნები წარედგინად, რევოლვერიც სხვანაირი და ალბათ უფრო უკეტესიც გამოვიდოდა.  მიუხედავად ამისა დროის აღნიშნული პერიოდისთვის ასეთი ორიგინალური და ამავე დროს მარტივი და გამძლე იარაღის შექმნა ნამდვილად სერიოზული მიღწევა იყო და ამის იგნორირება და არ დაფასება იქნება სისულელე  და უბრალოდ არასერიოზული საქციელი. კიდევ ერთხელ ავღნიშნავ, კონსტრუქციის მხრივ ნაგანი არის ძალიან საინტერესო და ორიგინალური რევოლვერი, წარმოშობით ქვეყნიდან, რომელიც ცნობილია თავისი იარაღის წარმოების მდიდარი ტრადიციებით.

 

 

ტაქტიკური თოფების მარტივი “ტუნინგი”

February 23rd, 2012

დღეს ხელმისაწვდომია ძალიან ბევრი პირდაპირ დასაყენებელი აქსესუარები (drop in parts) რომელთა დაყენება, როგორც მათი სახელიდან გამომდინარეობს შესაძლებელია რთული ინსტრუმენტების და ხელოსნების  ჩარევის გარეშე. სწორედ ასეთი აქსესუარების დაყენება წარმოადგენს “მარტივ ტუნინგს”. ძალიან კარგი ამბავია ჩვენთვის  ისიც არის, რომ საქართველოში რამოდენიმე კომპანია მოქმედებს და მათთან ერთად უამრავი კერძო პირი, რომლებსაც ჩამოაქვთ პროდუქცია უცხოური (მეტ წილად ამერიკული) საიტებიდან. ამას ხაზს იმიტომ ვუსვავ, რომ თბილისის მაღაზიებში ვერანაირ აქსესუარებს ვერ იშოვით ან რასაც იშოვით ბევრად უფრო ძვირი ეღირება, ვიდრე იმას, რასაც ასეთი კომპანიების დახმარებით ჩამოიტანთ თქვენ თვითონ. მაგალითად ერთ ერთ მაღაზიაში ეხლა დევს მოკლე პისტოლეტი ტარი თოფისთვის, რომელიც ღირს 80 ლარი. ასეთის ჩამოტანა ამერიკიდან დაგიჯდებათ მაქსიმუმ 40 ლარი. შესაბამისად თუ ფიქრობთ თქვენი თოფის მოდიფიცირებაზე, გამორიცხეთ ამ პროცესში აქაური იარაღის მაღაზიების მონაწილეობა. ჯობია ყველაფერი შეუკვეთოთ ინტერნეტით.

ასეთი ნაწილები/აქსესუარები, რომელთა დაყენების საშუელაბით შესაძლებელია თოფის მოდიფიცირება ძალიან ბევრია. გამომდინარე იქიდან, რომ უკვეთავთ ამერიკიდან გაითვალისწინეთ, რომ ნაწილებს იშოვით იმ იარაღზე, რომელიც მეტ ნაკლებად არის წარმოდგენილი ამერიკულ ბაზარზე. მაგალითად FABARM SDASS-ის აქსესუარების შოვნა უფრო რთული იქნება, სამაგიეროდ ზღვა აქსესუარების ხელმისაწვდომია ვინჩესტერებისთვის, მოსბერგებისთვის და რემინგტონებისთვის.

მარტივი ტუნინგის შესაძლებლობები ძალინ დიდია. ამ სურათზე არის მოდიფიცირებული Mossberg 590. ყველაფერი რაც მასზე დაყენებულია არ მოითხოვს თოფის გადაკეთებებს ან ხელოსნის ჩარევას.

თქვენი თოფისთვის აქსესუარების არჩევისას მე გირჩევთ აარიდოთ თავი ჩინურ პროდუქციას (UAG, UTG, Nc Star და ასე შემდეგ), ისინი უშვებენ ამერიკული კომპანიების პოპულარული მოდელების კოპიებს, მაგრამ ფასის სხვაობა არის არც ისე დიდი, საშუალოდ 20-30%. ჩემი აზრით ჯობია ამდენით მეტი გადაიხადოთ და ამერიკული პროდუქტი იყიდოთ ხარისხის გარანტიით. ორი ნივთი სულ ვიყიდე მე ჩინური წარმოების ჩემი AR15-თვის. ერთი იყო ე.წ. „რაიზერი“, რომელიც მაღლა აყენებს ოპტიკას და მეორე ნივთი – ტაქტიკური ფანარი. რაიზერი მიუხედავად იმისა რომ იყო ვივერზე გათვლილი არ დადგა სამაგრზე, ხოლო ფანარი, რომელიც მე მეგონა „პატიოსანი“ ჩინური მწარმოებლის, რომელიც შესანიშნავად გამოიყურებოდა და ძალიან ძლიერი ნათება ქონდა,  გამოვიდა მწყობრიდან   პირველივე გასროლების შემდეგ. ამის მერე მე აუკრძალე ჩემ თავს ჩინური წარმოების იარაღის აქსესუარების ყიდვა. მეორეხარისხოვანი დანიშნულების ჩინური წარმოების ნივთების შეძენა კიდე დასაშვებია. მაგალითად იგივე Nc Star-ს აქვს ძალიან კარგი სადგარები, ცნობილი Harris-ის კოპიები (გამოდგება მცირეკალიბრიანი პლინკერისთვის), ასევე შალითები.  მაგრამ ის, რასაც მე/თქვენ გამოვიყენებთ თავდაცვის იარაღზე უნდა იყოს მხოლოდ კარგი მწარმოებლის და აუცილებლად ამერიკული.

მე საკმარისად ბევრი ასეთი ტიპის აქსესუარი და მოწყობილობა მაქვს დაყენებული, როგორც ჩემ Ar15-ზე ასევე სხვა და სხვა ტიპის „პომპებზე“. არც ერთხელ მე არ მქონია მათი დაყენების პრობლემა და არ დამდგარა მათი მორგების საჭიროება. პროცესი იარაღის ასეთი მოდიფიკაციის არის ძალიან სახალისო და არ არის დაკავშირებული მნიშვნელოვან ხარჯებთან. მაგრამ ამ პროცესს აქვს გარკვეული ასე, რომ ვთქვათ თავისი დამახასიათებელი “წყალქვეშა ქვები”, რომლებზეც მე ეხლა ვისაუბრებ ამ სტატიაში.

ძირითადი “გვერდითი ჩვენება” ტუნინგის არის თქვენი იარაღის სირთულის ზრდა. ყველაფერს, რასაც თქვენ იარაღზე აყენებთ, შესაძლებელია მწყობრიდან გამოვიდეს. იზრდება მოწყობილობების რაოდენობა, იზრება პრობლემების ალბათბაც. ამიტომაც აქსესუარების ან ტუნინგის „პროგრამის“ შემუშავებისას თქვენ გარდა იმისა, რომ უნდა განიხილოთ ამა თუ იმ მოდიფიკაციის ზოგადი მიზანშეწონილობა ასევე უნდა კითხოთ თქვენ თავს, რას გაძლევთ და რას გართმევთ თქვენ ესა თუ ის მოდიფიკაცია. მაგალითად გვერდითა პატრონტაში რესივერზე გაძლევთ 4-6 დამატებით ვაზნას, მაგრამ ზრდის იარაღის სისქეს, წონას და გამორიცხავს გვერდზე დასაკეცი კონდახის გამოყენებას. ასევე უნდა იკითხოთ თუ რა მოყვება თქვენს მიერ დაყენებული ელემენტის მწყობრიდან გამოსვლას, მოყვება ამას თოფის მწყობრიდან გამოსვლა თუ ამას მოყვება მხოლოდ ეფექტურობის დროებითი შემცირება.  სხვა და სხვა აქსესუარებს აქვთ სხვა და სხვა დატვირთვა და გამოყენების სპეციფიკა. სწორედ, რომ გამოყენების სპეციფიკა უნდა გკარნახობდეთ თქვენ რა ტიპის მოდიფიკაციის რა კომპონენტების გამოყენებით რა შედეგებს გინდათ, რომ მიაღწიოთ.   მარტივი ტუნინგი არ გულისხმობს თოფის კონსტრუქციის შეუქცევად ცვლილებებს. ეს არის ყველაზე მომხიბვლელი ამ პროცესში. თუ თქვენ რამე არ მოგეწონათ, შეგიძლიათ ისევ საწყის წერტილს დაუბრუნდეთ.

ხრახნები და მათი რაოდენობა. ავხსნი აქ რა პრობლემა არის დამალული. TacStar-ის გვერდიდან დასაყენებელი პატრონტაშის დაყენების შემდეგ ხრახნების რაოდენობა თქვენ იარაღზე გაიზრდება შვიდით. უმეტესობა აქსესუარების, სწორედაც რომ ხრახნების დამხარებით მაგრდება თოფზ. ისინი კიდე იშვება დროთა განმავლობაში და ასევე სროლით გამოწვეული ვიბრაციების გამო. ამიტომაც პირველი ნაბიჯი, რაც უნდა გადადგათ, შეიძინოთ ე.წ. ხრახნების ფიქსატორი, ცისფერი ფერის (Blue Loctite). მისი გამოყენებისას უბრალოდ გაითვალისწინეთ, რომ ხრახნის მოსახსნელად დაგჭირდებათ მისი გახურება. ისე მას უბრალოდ ვერ მოხსნით.

ხრახნების ფიქსატორი. ცისფერი ფერის. მისი გამოყენებისას ხრახნები არ დაიშვება თავისით არასდროს. ასევე ძალიან ეფექტურია ოპტიკის კრონშტეინების ხრახნების  ფიქსაციისთვის. გამოდგება სხვა უამრავ საქმეშიც.

კონდახები. მე ძალიან მომწონს M4-ის სტილის ტელესკოპური კონდახები (collapsible stock). საკმაოდ გამძლე კონსტრუქციის კონდახებია, ადვილია მათი სიგრძეზე მორგება. მაგრამ გაითვალისწინეთ, რომ როდესაც აყენებთ ასეთ კონდახს (რომელიც ითვალისწინებს პისტოლეტის ტიპის ტარის გამოყენებას) პომპაზე, რომლის ლულა გრძელია, თქვენ დისკომფორტი შეგექმნებათ იარაღის ოპერირებისას. გრძელ ლულას და ვაზნებით სავსე მჭიდს გადააქვს სიმძიმის ცენტრი  ლულის ბოლოსკენ და ერთი ხელით, პისტოლეტის ტარის მეშვეობით იარაღის ჭერა ძალზედ გართულებული ხდება. მაჯას არ ყოფნის ძალა, რომ აკონტროლოს მძიმე იარაღი. ჩემი აზრით პისტოლეტის ტარიანი კონდახი მიზანშეწონილია ძალიან მოკლე პომპებზე ლულის სიგრძით მაქსიმიმ 38 სმ-მდე.  უფრო გრძელ ლულებზე ტრადიციული კონდახი გაცილებთ უფრო მოსახერხებელია.  გარდა ამისა, მაგალითად მოსბერგის 500/590-ის რესივერის დასაშლელად საჭიროა დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მოდულის მოხსნა. კონდახი BlackHawk Spec Ops, რომელიც მე Mossberg 500-ზე დავაყენე გამორიცხავდა აღნიშნული მოდულის მოხსნას. ხრახნი, რომლითაც მე დავამაგრე კონდახი, წინასწარ დავფარე “ლოქტაიტით”, რის გამოც ამით პრაქტიკულად გამოვრიცხე თოფის/რესივერის დაშლის შესაძლებლობა.  საერთოდ მე მიმაჩნია, რომ ასეთი კონდახის დაყენება, რომელიც გამორიცხავს იარაღის დაშლას არ არის მიზანშეწონილი. კარგი ტელესკოპური კონდახები აქვს Knoxx–ს, ასევე Tapco–ს და ATI-ს. პირველი უფრო მაღალი ხარისხის პროფესიონალურ მოდელებს უშვებს, მათ შორის უკუცემის მექანიკური ამორტიზატორით (90–110 დოლარი). უკანასკნელი ორი უფრო სამოყვარულო დონის არის და ფასიც შესაბამისი აქვთ (50–70 დოლარი). სამივე გამოდგება თავდაცვის იარაღზე.

დასაკეცი კონდახები (folding stock). არ ჩათვალოთ, რომ დასაკეცი კონდახი ისეთივე მოსახერხებელია ხმარებაში, როგორც ფიქსირებული კონდახები. დასაკეცი მოდელები არიან ძალიან არასრუყოფილი კონდახის შემცვლელები და მათ შორის სხვაობა არის საკმაოდ დიდი. დასაკეცი კონდახის არსებობა რა თქმა უნდა ჯობია საერთოდ კონდახის არ არსებობას, მაგრამ ბევრად ჩამოუვარდება ერგონომიკით ფიქსირებულ  და ტელესკოპურ კონდახებს. მათი ეფექტური გამოყენება ძალიან რთულია და უამრავ შეზღუდვას მოიცავს. ზოგი მოდელი უბრალოდ სახიფათოც არის. ჩემმა მეგობარმა ასე გაიხეთქა ტუჩი, ჩემი თოფიდან სროლისას, რომელსაც ლითონის დასაკეცი კონდახით იყო აღჭურვილი (ქარხნულად). სახეში მას მოხვდა სწორედაც, რომ ლითონის კონდახის ამოწეული “ზურგი”. კარგი დასაკეცი კონდახები აქვთ Uncle Mike–ს, Arms Tech-ს, ასევე ATI-ს აქვს ერთდროულად დასაკეცი და ტელესკოპური კონდახის მოდელიც, რომელი მე ძალიან რთული და გაბარიტული მეჩვენება.

საუკეთესო ვარიანტი ფიქსირებული კონდახის. Speed Feed მოდელი. კონდახში გათვალისწინებულია ადგილები ორი სათადარიგო ვაზნისთვის. ფასიც საკმაოდ დაბალია.

არსებობს კონდახები, რომლებიც არა გვერდიდან არამედ ზევიდან იკეცებიან.  ასეთი კონდახი კეტავს სამიზნე ხაზს, ხოლო გვერდიდან დასაკეცი კონდახი გამორიცხვას მაგალითად გვერდითა პატრონტაშის გამოყენებას. დასაკეც კონდახს სასურველია ქონდეს სწორი ზურგი და საიმედო კონსტრუქცია განსაკუთრებულად ადგილში სადაც კონდახი მაგრდება ტარზე. ჩემი აზრით ლითონისგან დამზადებულ დასაკეცი კონდახები უფრო გამძლეა და საიმედო ვიდრე პლასტმასისგან დამზადებულები. ყოველთვის უყურეთ დასაკეც კონდახს, როგორც “ერზაც კონდახს”, ხოლო მათი დაყენება მიზანშეწონილია თუ თქვენ გჭირდებათ თოფი, რომელიც ძირითადად უნდა იხმარებოდეს მხოლოდ პისტოლეტის ტარით და ძალიან იშვიათად კონდახის გამოყენებით. თოფი დასაკეცი კონდახით ან მის გარეშე არის ძალიან სპეციფიური იარაღი და მისი ეფექტური და უსაფრთხო გამოყენება მოითხოვს სპეციფიურ უნარჩვევებს და მომზადებას. ასეთი თოფის მომზადების გარეშე გამოყენებას შეიძლება ძალიან ცუდი შედეგები მოყვეს. მე მაინც რეკომენდაციას უწევ ყოველთვის სრულფასოვანი ფიქსირებული ან ტელესკოპური კონდახის გამოყენებას. ტელესკოპური კონდახი პრაქტიკულად ისევე მოსახერხებელია, როგორც კლასიკური, მაგრამ ამავე დროს მასზე შეიძლება დაყენდეს სალოყე, შესაძლებელია გაშლის სიგრძის რეგულირება, ზოგ მოდელზე ყენდება დამატებითი პატრონტაში. ბოლომდე ჩაკეცილი ასეთი კონდახი, ყოველთვის უფრო მოკლე იქნება ვიდრე ფიქსირებული კონდახი.

 

ასეთი დასაკეცი კონდახი არის სახიფათო გამოუცდელი მსროლელისთვის. ადგილი, რომელიც მონიშნულია ისრით, უკუცემისას ურტყავს მსროლელს სახეში. ასეთი კონდახის გამოყენებისას საჭიროა იარაღის ჭერის შეცვლა, რომ გამოირიცხოს რკინის კონდახის და სახის კონტაქტი.

გვერდითა პატრონტაში (side saddle). ჩემი აზრით ერთ ერთი საუკეთესო და სასარგებლო აქსესუარი, რომელიც შეიძლება დააყენოთ თოფზე. მე ვანიჭებ უპირატესობას TacStar-ის პროდუქციას. ის არ ღირს ძვირი, 30-45 დოლარი (გააჩნია მოდელს), არის ძალიან კარგი ხარისხსის და შესანიშნავად მუშაობს (გამოცდილია). რა თქმა უნდა არის Messa Tactical-ის პატრონტაშებიც 200 დოლარამდე ფასით, მაგრამ ჩემი აზრით ეს პროფესიონალური აღჭურვილობაა და ჩვეულებრივი ადამიანისთვის ამხელა ფასის გადახდა საჭირო არ არის.

TacStar-ის პატრონტაში. ადვილი დსაყენებლად და გამძლე. ფასიც მისაღებია.

რა უნდა იცოდეთ ასეთი პატრონტაშის შესახებ? ისინი ზრდიან თოფის სისქეს და მასას, არ არიან სწრაფად მოსახსნელი. გამორიცხავენ გვერდიდან დასაკეცი კონდახის გამოყენებას.  ცვლიან თოფის ბალანსს. ასევე გაითვალისწინეთ, რომ გრძელი 6 ვაზნიან მოდელებს შეუძლიათ ზოგ მოდელებში ხელი შეუშალონ „ცევიოს“ მოძრაობაში. გამოსავალია ან მოკლე 4 ვაზნიანი პატრონტაშის დაყენება ან „ცევიოს“ „მოდიფიცირება“ ანუ მარტივად, რომ ვთქვათ გადაჭრა.

რაც შეეხება დამატებითი ვაზნების იარაღზე დამაგრების სხვა მეთოდებს: სინთეტიკის და ტყავის კონდახზე ჩამოსაცმელი პატრონტაშები მუშაობენ, მხოლოდ თუ დამზადებული არიან პროფესიონალების მიერ. თბილისში შეკერილი სინთეტიკის პატრონტაში ვერ იჭერდა ვაზნებს და სროლისას ისინი პატრონტაშიდან დაბლა იყრებოდნენ. საჭიროა ასეთი პატრონტაშების საიმედო ფიქსაცია კონდახზე, ზონარებით, ქამრებით ან თუ სხვა გზა არ არის “ველკროს” ტიპის სამაგრებით (ე,წ, “ლიპუჩკებით”. ამას იმიტომ განვმარტავ, რომ ერთი დიდი “იარაღების და აღჭურვილობის ექსპერტისთვის” უცნობი იყო “ლიპუჩკის” “მეცნიერული” სახელი). ელასტიური პატრონტაშები ეგრევე გამორიცხეთ. ისინი უბრალოდ არ მუშაობენ.

თოფის ქამარი პატრონტაშით. დადებითი მხარეებია ვაზნების დიდი რაოდენობა, სიიაფე. უარყოფითი მხარეებია, რომ ვაზნები ქამართან ერთად იქით აქით მოძრაობენ თოფით ხელში გადაადგილებისას. ვაზნის სწრაფი ამოღება  შეიძლება პრობლემატური იყოს. არის მოდელები დახურული “პაუჩებით” და ეს ვარიანტი ყველაზე სასურველია. ის არ გამოდგება სწრაფი გადატენვისთვის მაგრამ 4–6 ვაზნას საიმედოთ შეინახავს.

უკვე ნახსენები Speed Feed ტიპის კონდახი. დადებითი მხარეებია სიმარტივე, არ ზრდის გაბარიტებს, არ ცვლის თოფის ბალანსს.  უარყოფითი მხარეებია: საჭიროა მთლიანად კონდახის გამოცვლა და იტევს მხოლოდ ორ ვაზნას.

პლასტმასის პატრონტაში დასაყენებელი ტელესკოპურ კონდახზე. მაგალითად ATI-ს აქვს ასეთი მოდელი, რომელიც პირდაპირ ყენდება მათივე ტელესკოპურ კონდახზე. მინუსები იგივეა, რაც გვერდითა პატრონტაშის.

გამოსაცვლელი “მუშკები” (Fiber-optic shotgun sights) კიდევ ერთი საკმაოდ კარგი, იაფი და ეფექტური მოდიფიკაცია. მე გამოვყოფდი TruGlo-ს და HiViz-ის პროდუქციას, მათ ოპტიკურ-ბოჭკოვან მილიანი სამიზნე მოწყობილობებს. მუშკებს, რომლებიც ხრახნით ყენდება ტრადიციული ლატუნის მუშკების ადგილას, აქვთ ფოლადის კორპუსები, კომპლექტში მოყვება სხვა და სხვა ზომის ხრახნები, რის გამოც მე არასდროს არ შემქმნია პრობლემა მათი დაყენებისას სხვა და სხვა თოფებზე. არსებობს ასევე ზევიდან ლულაზე ჩამოსაცმელი მუშკები. თითო თითო მოდელი აქვთ TruGlo-საც და HiViz-საც. უკანასკნელი მე მიმაჩნია უპირატეს მოდელად. პლასტმასა არის მუქი, არ არის პრიალა და კარგად აჯდება ლულას (ფასი 15 დოლარი). გარდა ამისა კომპლექტში მას მოყვება ოთხი ოპტიკურ–ბოჭკოვანი მილი, ორი ფერის და ორი ზომის, რომელთა გამოცვლა ადვილია და შესაძლებელია სამიზნის ლულიდან მოხსნის გარეშეც. გაითვალისწინეთ, რომ მათი დაყენებისას თუ არ ხდება მათი დამატებითი ფიქსაცია წებოთი, ისინი უნდა მიბჯენილი იყვნენ ლატუნის მუშკაზე, წინააღმდეგ შემთხვევაში ისინი სროლისას დაიძვრებიან ადგილიდან. ხრახნიანი მუშკის დაყენებისას, თუ ხრახნი ცოტათი გრძელია, საჭირო გახდება ზედმეტი ფოლადის დაქლიბვა, რომ ლულაში არ შეიქმნას დაბრკოლება. არსებობს უფრო რთული დაძვირად-ღირებული ტრიტიუმის მუშკები. ყველაზე კარგია შაშხანის ტიპის სამიზნე მოწყობილობების დაყენება, მაგრამ ეს უკვე მოითხოვს ხელოსნის ჩარევას და შესაბამისად არ ჯდება ამ სტატიის კონტექსტში. ოპტიკურ-ბოჭკოვანი მუშკები კარგად მუშაობენ, მათ შორის სუსტი განათების პირობებში, განსაკუთრებულად კარგად, როდესაც მოღრუბლული ამინდია. წლების განმავლობაში მე დაახლოებით 7 ცალი დავაყენე ჩემ თოფებზე და არც ერთთან არ მქონია პრობლემა თუ ისინი თავიდან სწორედ იყვნენ დაყენებულები. გაითვალისწინეთ, რომ აუცილებელია ფიქსატორის გამოყენება, რომ ხრახნი არ დაიშვას სროლისას. რა თქმა უნდა დაყენების საიმედოობა უნდა შემოწმდეს სროლით, ისევე, როგორც უნდა დადგინდეს შეიცვალა თუ არა მოხვედრის წერტილი. უმეტეს შემთხვევაში ცვლილებები იქნება უმნიშვნელო. არჩევანი ასეთი ტიპის “მუშკების” დიდია და ნებისმიერი თოფისთვის შესაძლებელია საჭირო მოდელის პოვნა და დაყენება.

Tru Glo-ს ლულაზე ჩამოსაცმელი მუშკა. პრიალა პლასტმასა არ მაგრდება საიმედოთ თოფზე (თუ მას წინ სტანდარტული ლატუნის მუშკა არ უყენია). კომპლექტში მოყვება მხოლოდ ერთი ოპტიკურ–ბოჭკოვანი მილი. ამ შემთხვევაში დაყენებულია ავტორის Stoeger 312-ზე.


წინა სახელური, ცევიო. პრონციპში ამ დეტალის შეცვლა ჩემი აზრით მიზანშეწონილია, თუ სტანდარტულის მაგივრად აყენებთ დეტალს, რომელიც აღჭურვილია უნივერსალური სამაგრებით ან სპეციალური სამაგრით ფანარისთვის. ან თუ გნებავთ, რომ თოფი ესთეტიკურად კარგად გამოიყურებოდეს (მაგალითად არ ქონდეს ტაქტიკური ტელესკოპური კონდახი და ხის სანადირო ცევიო).  ასევე მიმაჩნია, რომ რეზინის Hogue-ს ცევიო ყველაზე ერგონომიული და მოსახერხებელია (Hogue Overmolded Forend, ფასი 20 დოლარიდან). ის რბილი მაგრამ მყარი რეზინისგან არის დამზადებული და საკამოდ დაბალ პროფილიანია. ვერტიკალურ სახელურიანი  ”ცევიოს” გამოყენება მიზანშეწონილია მხოლოდ ძალიან კომპაქტურ თოფებზე, გრძელ ლულიან მძიმე თოფზე ვერტიკალური სახელურის გამოყენება იქნება საკმაოდ მოუხერხებელი. აუცილებლად დარწმუნდით, რომ ცევიო, რომელსაც ყიდულობთ ყენდება არა მხოლოდ კონკრეტული მწარმოებლის თოფზე, არამედ საჭირო კონკრეტულ მოდელზეც.

საუკეთესო წინა სახელური. Surefire 618. ფასი 350 დოლარიდან. გამომდინარე იქიდან, რომ პომპის გამოყენებისთვის ორივე ხელია საჭირო, ფანრის პირდაპირ თოფზე დაყენება არის ერთ ერთი ყველაზე სასარგებლო მოდიფიკაცია.  თუმცა არსებობს პრობლემის მოგვარების უფრო იაფი ვარიანტებიც, ვიდრე ამ სურათზეა ნაჩვენები.

ლულის რადიატორები (heat shield). თუ ისვრით ბევრს და ინტენსიურად ლულის რადიატორი იქნება კარგი მოდიფიკაცია. გარდა იმისა, რომ ის იცავს ხელს დამწვრობისგან ის ასევე უზრუნველყოფს ჰაერის ცირკულაციას ლულის ირგვლივ და უფრო ინტენსიურად აგრილებს მას. პრობლემა ის არის, რომ კონკრეტულ თოფზე რადიატორის შოვნა შეიძლება ძნელი იყოს. საუკეთესო მოდელები აქვს მოსბერგს. (ფასი 50 დოლარამდე) ის საიმედოდ ფიქსირდება ორი ხრახნით და დამატებითი ბჯენით. მისი დაყენება არ მოითხოვს დიდ შრომას, თუმცა ყურადღებით უნდა იყოთ, რომ ბჯენი გადაჭრათ საჭირო ადგილას (კომპლექტში ის მოდის ყველაზე გრძელი ვარიანტისთვის). მიაქციეთ ყურადღება რადიატორის დაფარვას, ის სასურველია, რომ ემთხვეოდეს თოფის დაფარვას. დაფარვის ტიპი თითქმის ყოველთვის მითითებულია პროდუქტის აღწერილობაში.

აქ მე ვიჩქარე და ბჯენი არასწორედ დავამოკლე, მიუხედავად ამისა სროლისას რადიატორი არ დაიძრა. შესანიშნავი დიზაინია. (წითლად მონიშნულია ადგილი სადაც უნდა განლაგებულიყო ბჯენი).

მჭიდის დამაგრძელებლები (magazine extension). თუ გსურთ  გაზარდოთ მჭიდის ტევადობა, მაშინ ეს შესაძლებელია მჭიდის დამაგრძელებლის საშუალებით. პოპულარულ თოფის მოდელებზე ასეთ დამაგრძელებს ადვილად იშოვით და თანაც ვაზნების სასურველ რაოდენობაზე გათვლილს.  სასურველია იყიდოთ ქარხნული მოდელი და დაფარვით, რომელიც ემთხვევა მჭიდის დაფარვას. გაითვალისწინეთ, რომ ჩემთვის გაუგებარი მიზეზით რემინგტონის მჭიდებს ბოლოში აქვთ ისეთი კონსტრუქცია, რომელიც ხელს უშლის ზამბარას მოძრაობაში ასეთი დამაგრძელებლის დაყენების შემდეგ. ამიტომაც თუ თქვენ რემინგტონზე  ეს პრობლემა წარმოიქმნა  საჭიროა ეს ადგილები დაქლიბოთ და ისე დააყენოთ დამაგრძელებელი. სასურველია ასევე მჭიდის დამაგრძელებელი “გადააბათ” დამატებით ლულას. ეს ზრდის თოფის კონსტრუქციის სიმკვრივეს და იცავს მჭიდს დაზიანებისგან.

დაგრძელებული მჭიდის და ლულის დამატებითი “გადაბმა” ხორციელდება სპეციალური დეტალით (barrel clamp). ამ შემთხვევაში დეტალზე ასევე არის განლაგებული უივერის უნივერსალური სამაგრი. (ფასი 20–დან 50 დოლარამდე)

ფანარების დაყენების მრავალი ოფცია არსებობს, მათ და კონკრეტულად ტაქტიკურ ფანრებს მე განვიხილავ ცალკე სტატიაში.

ქამრები და საქამრე სამაგრები (shotgun sling, sling swivels, sling mount). აქ მე რამე კონკრეტული რჩევებისგან თავს შევიკავებ. ქამრის არჩევანი და მისი დამაგრება თოფზე არის დამოკიდებული თოფის გაბარიტებზე, დანიშნულებაზე და იმ სიტუაციების სპეციფიკაზე სადაც უნდა გამოყენებულ იქნას თოფი. მოგახსენებთ მხოლოდ ჩემ პირად მოსაზრებას. მოკლე და დასაკეც კონდახიან თოფებზე, ისევე, როგორც თოფებზე კონდახის გარეშე ჩემი აზრით ერთ წერტილიანი ქამარი უფრო მოსახერხებელია. საშუალო და გრძელ მოდელებზე ჩემი აზრით მიზანშეწონილია შუალედური საქამრის დაყენება.  ის უფრო კომფორტულს გახდის თოფს ტარებისას. მძიმე და გრძელი ტაქტიკური თოფების შემთხვევაში საუკეთესო ვარიანტია სამ წერტილიანია ქამრის გამოყენება.  ქამრების არჩევა და მიმოხილვა ცალკე თემას წარმოადგენს და ამ სტატიაში არ განიხილება. სტანდარტულ საქამრეებს რაც შეეხება (sling swivels) პირადად მე მიმაჩნია, რომ Blackhawk-ის 10 დოლარიანი საქამრეების სავსებით საკმარისია (BLACKHAWK! Lok-Down ).

“შუალედური საქამრე”, გაცილებით უფრო მოსახერხებელს ხდის თოფის ტარებას და გამოყენებას, ვიდრე კონდახის ბოლოს დამაგრებული საქამრე. შესაძლებელია, როგორც ერთ წერტილიანი ქამრის ასევე ორ და სამ წერტილიანი ქამრის ეფექტური გამოყენება. ასეთი საქამრე არის ჩემი აზრით აუცილებელი გრძელ თოფებზე.

 

რა რჩევა შეიძლება მოგცეთ დამატებით? თუ ყიდულობთ ინტერნეტით ყოველთვის დაკვირვებით წაიკითხეთ პროდუქტის აღწერილობა.  თუ საიტი ამის საშუალებას იძლევა ნახეთ მომხმარებლების გამოხმაურებები და პროდუქტის მიმოხილვები, იქ შეიძლება ძალიან სასარგებლო დამატებითი ინფორმაცია იყოს. დაიხმარეთ ინტერტენტი, რომ ზუსტად გაიგოთ რას უკვეთავთ, დაყენდება თუ არა ეს ნაწილი კნკრეტულად თქვენი მოდელის თოფზე და ასე შემდეგ. გარდა ამისა მიაქციეთ ყურადღება, რომ აქსესუარები ერთმანეთს მუშაობაში ხელს არ უშლიდეს. მოდიფიკაციების თემა საკმაოდ ვრცელია და მათი სრილყოფილი, ყოვლის მომცველი მიმოხილვა ერთ სტატიაში შეუძლებელია, ამიტომ მე შევეცადე გამემახვილებინა ყურადღება ყველაზე მნიშვნელოვან მომენტებზე, იმაზე, რაც მე პირადად გამოვცადე ჩემ თოფებზე.

 

წარმატებებს გისურვებთ,

 

Shooter

 

 

ისრაელის პისტოლეტიდან საბრძოლო სროლის სტილის შესახებ

February 22nd, 2012

როდესაც გადავწყვიტე ამ თემაზე სტატიის მომზადება, თავდაპირველად მინდოდა მხოლოდ შემომეთავაზებინა მოკლე ისტორიული ექსკურსი და ამ სტილის ძირითადი ელემენტების აღწერა. იმისთვის, რომ ადამიანს ვინც ამ სტატიას წაიკითხავდა შექმნოდა წარმოდგენა იმაზე თუ რას წარმოადგენს ეს ე.წ. სტილი, როგორ შეიქმნა და რა ელემენტებისგან შედგებოდა.  პრინციპში აქამდე, რაც მე წამიკითხავს ამ სტილზე იყო ევგენი სოროკინის (ამ სტილის ადეპტის) საკმაოდ ვრცელი ნაშრომი, რომელიც მე მქონდა ჯერ კიდევ დაახლოებით ასე 7-8 წლის წინ ”დაქსეროქსებული” ჟურნალ Soldier Of Fortune რუსული რედაქციის ნომრიდან.  ასევე ამას დაუმატებდი რამოდენიმე ძველ ვიდეორგოლს, რომელიც ეხებოდა ამ სტილის აღწერას.

რამოდენიმე თვის წინ მე დავიწყე უფრო ვრცელი მასალების უფრო საფუძვლიანი ძიება. ასევე მივმართე კონსულტაციისთვის ჩემ უცხოელ მეგობრებს ისრაელიდან. რადოდენიმე მათგანი არის სროლის ინსტრუქტორი მრავალწლიანი ნამსახურეობით და საბრძოლო გამოცდილებით. მათი აზრი ასევე იქნა გათვალისწინებული ამ სტატიის მომზადებისას.  მუშაობის პროცესში მე მივხვდი, რომ თავისთავად ერთი სტატიის ფარგლებში, რამე „სროლის სტილის“ მიმოხილვა შეუძლებელია და მეორე: რეალურად მე ვერ შევძელი „გამეშიფრა“ ეს სტილი, იმიტომ, რომ მე ვერ მოვიძიე ვერც სანდო ინფორმაციის წყარო და ვერც ვიპოვე რაიმე დამაჯერებელი. სტატიას ვერ ვასრულებდი. არ ვიცოდი რაზე დამეწერა. ყველაფერი გაცილებით რთული აღმოჩნდა, ვიდრე მე თავიდან მეგონა. საჭირო გახდა უამრავი წერილის, თემის წაკითხვა და ათობით ვიდეორგოლების და სტატიების ანალიზი. მაინც სამწუხაროდ რამე კონკრეტულის დადგენა პრაქტიკულად შეუძლებელი გახდა, აზრების და შეხედულებების სიმრავლის გამო, ისევე როგორც სანდო წყაროეების არ არსებობის გამო. ძალიან მალე სტატიაზე მუშაობისას მე ჩიხში შევედი.  ამიტომაც ეხლა მხოლოდ ისღა დამრჩენია, რომ გაგაცნოთ ის ძირითადი, რაც ამ სტილს ან თუ გნებავთ სკოლას ახასიათებს, ის, რაც მე მეტნაკლებად სანდოდ მივიჩნიე. ჩავთვალე, რომ სტატია უნდა დამესრულებინა. თუნდაც მხოლოდ იმ მასალების გამოყენებით, რაც მე მოვიძიე.  ისრაელის საბრძოლო სროლის სტილი ან ალბათ უფრო სწორედ მომზადების მეთოდიკა არსებობს ნამდვილად, უბრალოდ ის რამდენადაც ბანალურად არ უნდა ჟღერდეს ან გასაიდულოებულია ან უბრალოდ რაიმე ჩამოყალიბებული მეთოდიკა კონკრეტულ დოკუმენტში აღწერილი არ არსებობს, ხოლო ძალოვანი სტრუქტურების სასწავლო ცენტრები იყენებენ, რაღაც საერთო საფუძველს, მომზადების პრინციპების ერთობლიობას და მოთხოვნებიდან გამომდინარე მათ საფუძველზე აგებენ საკუთარი მომზადების პროგრამებს. ამათგან დამოუკიდებლად მოქმედებენ კერძო სასწავლო სკოლები, როგორც ისრაელში ასევე მიმოფანტული მსოფლიოს სხვა და სხვა კუთხეებში, რომლებიც ასევე ასწავლიან ამ სტილს ყველა მსურველს.

ჯერ უნდა განიმარტოს რა იგულისხმება ზოგადად Israel Combat Point Shooting-ის ”სტილის” ქვეშ.  ჩემი აზრით ეს არ არის სროლის კონკრეტული ტექნიკა, ილეთების ერთობლიობა გასაგებად ჩამოყალიბებული რაიმე კონკრეტულ დოკუმენტში/სასწავლო პროგრამაში. ეს ალბათ უფრო წააგავს დოქტრინას, რომელიც მიზნად ისახავს სწრაფად მოამზადოს არიფისგან საშუალო დონის მსროლელი, რომელიც ეფექტურად იმოქმედებს ისრაელის ტერიტორიაზე იმ სპეციფიურ სცენარებში, რომლებსაც ყველზე ხშირად აქვთ ადგილი  ამ ქვეყნის ტერიტორიაზე. ეს მომზადების მეთოდიკა ან დოქტრინა, რომელიც გაჩნდა 70-ან წლებში სავარაუდოთ დაფუძნებულია ფეირბერნის, საიკსის და ეპლგეიტის საბრძოლო სროლის სისტემებზე ანუ წარმოადგენს ე.წ. ინსტინქტური სრლოლის ტექნიკას, როდესაც პრაქტიკულად არ ხდება სამზინე მოწყობილობების გამოყენება.  ამ სტილის შექმნისას გამოყენებულია ადაიანის ბუნებრივი კინემატიკის და სტრესის დროს ტიპიური ქცევის მოდელები, იმისთვის, რომ გაიზარდოს უკიდურესი სტრესის პირობებში სროლის ეფექტურობა. უმეტესობა აღწერილობების მიხედვით  სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება არ ხდება (რაც ცოტა უცნაურია). ეს მეთოდიკა ისრაელში პირველად სისტემატიზირებულია სავარაუდოთ დევიდ ბეკერმანის მიერ, სავარაუდოთ ისრაელის სპეცსამსახურების დაკვეთით. სავარაუდოთ, იმიტომ, რომ ყველაფერი რაც ეხება პერსონალის საცეცხლე მომზადებას ძალიან სპეციფიურ დაწესებულებებში არის გასაიდუმლოებული და არავინ არ დაგიწყებთ ამაზე ღიად საუბარს.  კონკრეტულად მე, ვერ შევძელი მომეძებნა, რამე ოფიციალური ინსტრუქცია ან დოკუმენტი, რომელიც ასახავდა ამ მეთოდით მომზადების ძირითადად პრინციპებს.  მაშინ როდესაც მაგალითად რუსული Наставления По Стрелковому Делу და ამერიკული  Field Manuals ხელმისაწვდომია ინტერნეტით და საკმაოდ ვრცლად აღწერენ მომზადების პროცესს.  როგორც ამიხსნეს, ინფორმაცია გადაიცემა ზეპირად, ეს კიდე გარკვეულ შეკითხვებს ბადებს და ხსნის იმ ფაქტსაც, რომ აქ საქმე გვაქვს რაღაც დოქტრინასთან ან ფილოსოფიასთან (ვიცი, რომ ძალიან ბევრ განმარტებას ვხმარობ, მაგრამ სხვა გზა არ მაქვს) და არა სისტემასთან.  ის რაც გადადის ზეპირად ავტომატურად იცვლება, გადატანების რაოდენობის ზრდასთან, და ასეთი სახის ცვლილებები შეიძლება სულაც არ იყოს ევოლუციური. ანუ ეს ცვლილებები, ყოველთვის არ არის სასიკეთო. ამ ცვლილებების განხორციელების პროცესში, სხვა და სხვა დროს თანამშრომლები ტოვებენ თავიანთ სამსახურს/ნაწილებს და გადადიან საკმაოდ მომგებიან კერძო სექტორში, ანუ ხდებიან საცეცხლე მომზადების ინსტრუქტორები კერძო სკოლებში, რომლებიც მე ვახსენე სტატიის დასაწყისში.

დაუბრუნდეთ დევიდ ბეკერმანს, რომელიც ითვლება ამ სისტემის/დოქტრინის ფუძემდებლად ისრაელში.  თავის დროზე ის იბრძოდა ევროპაში მეორე მსოფლიო ომის დროს უილიამ დონოვანის (ასევე ცნობილი, როგორც ”ცენტრალური სადაზვევრვო სააგენტოს” მამა) ახლად შექმნილი სტრატეგიული ოპერაციების სამსახურში, რომელიც ატარებდა სპეციალურ ოპრაციებს ევროპის ტერიტორიაზე. ომის შემდეგ ის აშშ-დან მიემგზავრება ისრაელში, სადაც იწყებს მუშაობას ახალი სროლის ტექნიკაზე, რომლიც იქნება სწრაფი შესწავლაში და მისცემს საშუალებას მალე და მასიურად მოამზადოს მსროლელები. 1952 წელს ბეკერმანი იყო ისრაელის ოლიმპიურ სასროლოსნო გუნდშიც, თუმცა რაიმე მიღწევები სპორტში მას არ გააჩნია.

დეივ ბეკერმანი ახდენს მის მიერ შემუშავებული სასროლოსნო დგომის დემონსტრირებას. ხელში მას უჭირავს ერთ დროს ისრაელში პოპულარული მცირეკალიბრიანი პისტოლეტი Beretta 71.

უნდა ავღნიშნო, რომ ის რაც დღეს ისაწევლება კერძო სკოლებში ისრელის სტილის სახელით და ის რაც ისწავლება ისაელის სპეცსამსახურებში არის სავარაუდოთ განსხვავებული რამეები. როგორც მე ამიხსნეს უმეტესობა სკოლების, რომლებიც ამ სტილს ასწავლიან არიან დაფუძნებული ისრაელის სპეცსამსახურების ყოფილი თანამშრომლების მიერ და მათ მიერ არიან დაკომპლექტებულები. აღნიშნული კი არ ნიშნავს ავტომატურად, რომ ამ სკოლებში ეს ტექნიკა ისწავლება სრულყოფილად. ისევე, როგორც ინსტრუქტორები არიან უბრალოდ ასე, რომ ვთვქათ ჯარისკაცები/ოპერატორები და არა ინსტრუქტორები. მათ არ გააჩნიათ საკმარისი კვალიფიკაცია, რომ სათანადო დონეზე გადასცენ ცოდნა კურსანტებს და უზრუნველყონ სასწავლო პროცესის ორგანიზება. შესაბამისად მომზადების ხარისხი თითქმის ყოველთვის არის განსხვავებული და ალბათ არადამაკმაყოფილებელიც.  პრაქტიკულად ის რაც ისაწავლება ასეთ სკოლებში არის ნაზავი, ორიგინალური მომზადების მეთოდიკის, რომელიც გადაეცემა ”ჯარისკაცს” კონკრეტულ სტრუქტურაში მომზადების გავლისას და საკუთარი იმპროვიზაცია. აღნიშნული სკოლები ძალიან წარმატებულად მოქმედებენ ლათინურ ამერიკაში, აზიაში (მათ შორის ყოფილ სსრკ-ს რესპუბლიკებში) სავარაუდოთ აფრიკაში.  ევროპაში და ამერიკაში საკმაოდ მწირად არიან წარმოდგენილი. ჩემი აზრით ადგილი აქვს ისრაელის, როგორც მებრძოლი ქვეყნის რეპუტაციის, ბრენდის სახით გამოყენებას, რაც უზრუნველყოფს კლიენტების სტაბილურ მოზიდვას. მე არ ვიძახი, რომ ასეთი სკოლები არიან ერთადერთი, რომლებიც დაბალი ხარისხის მომზადბას სთავაზობენ თავის მოწაფეებს, უბრალოდ ასეთი დაწესებულებების აბსოლუტური უმეტესობა  დიდი ალბათობით სწორედაც ასეთია. ნებისმიერი სასროლოსნო მეთოდიკის შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენს ამ მეთოდიკის ეფექტურობის ანალიზი, რამდენად მუშაობს ეს ტექნიკა რეალურ შეტაკებებში, საჭიროა შემთხვევების ანალიზი, სტატისტიკა.  დარწმუნებული ვარ ისრაელის სპეცსამსახურების შიგნით ეს ანალიზი ხდება.  მისი ”სამოქალაქო” განშტოების ანალიზი პრაქტიკულად შეუძლებელია. დასრულდა ერთი პროგრამა, საფასური გადახდილია, დაიწყება მორიგი ნაკადის მომზადება. არავინ ასეთ „კანტორებში“ არ აიტკიებს თავს ზედმეტი  ფიქრებით.  განსხვავებები ტექნიკაში ორ ერთი და იგივე ისრაელის სტილი შემასწავლებელ სკოლას შორის შეიძლება იყოს ძალიან დიდი. საკმარიია ეწვიოთ მათ საიტებს და წიკითხოთ მოკლე აღწერილობები, რომ დაინახოთ რადიკალური სხვაობები უკვე იმის ახსნაში თუ საერთოდ რას წარმოადგენს ეს სტიილი, ხოლო როდესაც საქმე მიდის უშუალოდ სწავლების პროცესამდე ეს განსხვავებები კიდევ უფრო რადიკალური ხდება. ასეთ ფონზე იმის ანალიზი და მუშაობს და რა არა უბრალოდ შეუძლებელია ან ეს იქნება მხოლოდ თეორიული და ზედაპირული ანალიზი.

რა ვიცით ჩვენ მომზადების ამ მეთოდიკაზე? რა არის მეტ ნაკლებად საერთო? რისი დადგენა მოვახერხე მე? ძირითადი საერთო პრინციპები შემდეგია: ახლო მანძილებზე სროლა ერთი ხელიდან უკეთესია ვიდრე ორი ხელიდან; რაც უფრო ახლოა სამიზნე მით უფრო სწრაფია სროლა, რა უფრო შორს არის მით უფრო ნელია; იარაღის ჭერა და სასხლეტის დამუშავება ერთვაროვანია ყოველთვის; მსროლელის სხეული არის პლატფორმა, რომელიც ფარავს 180 გრადუსიან სექტორს მის წინ; სროლისას მსროლელის არ მოძრაობს; სროლა სამიზნეზე გრძელდება სანამ სამიზნე არ შეწყვეტს მოქმედებებს.

ტიპიური დგომი, რომელიც გამოიყენება სროლისას. სურათის წყარო www.combatconcepts.info

ტექნიკას რაც შეეხება, ძირითადი ელემენტები, რომლებიც ახასიათებს მას არის: ფართედ გაშლილი ფეხები, (დამხმარე ხელის მხარეს ფეხი, ნახევარი ნაბიჯით წინ არის), დაწეული დაბლა ტანი, წინ ბოლომდე გაშლილი ხელები.  პისტოლეტის გადატენვა სახის წინ, იდაყვები მაღლა არის აწეული, იარაღი იხრება 90 გრადუსით და დამხმარე ხელი ამოძრავებს საკტს.  მუდმივი ვიზუალური კონტროლი სავაზნის და იარაღის.  სროლა ხორციელდება მხოლოდ თავში (ერთი ვერსიით) ან მასის ცენტრში (მეორე ვერსიით). თუ სროლა ხორციელდება ერთი ხელით, მეორე ხელი გვერძე არის გაშლილი ან მაღლა აწეული.  დამხმარე ხელის ეს მდგომარეობა ჩემთვის იყო აუხსნელი და რამოდენიმე ახსნა აღმოვაჩინე.  ეს არის საკუთარი თავის იდენტიფიცირება, როგორც მეგობარის და არა მტერის. ხელი გამოიყენება ორიენტაციისთვის და როგორც სადგარი ვიწრო ადგილებში, დერეფნები, ტრანსპორტი და ასე შემდეგ.

თითქმის ყველა სკოლისთვის რომელიც ამ სტილს ასწავლის არის დამახასიათებელი იარაღის 90 გრადუსით ატრიალება, საკეტის და სავანზის ვიზუალური კონტროლის განხორციელებით. ეს ეხება, როგორც პისტოლეტს ასევე გრძელ იარაღს. მიზეზი? მსროლელი რწმუნდება, რომ საკეტი ჩაკეტილია, იარაღი მზადაა შემდეგი გასროლისთვის. ანუ ერთ ერთი ტაქტიკუი ვარჯიში ასე გამოიყურება: მსროლელი ხედავს სამიზნეს, ხმამაღალი ყვირილით ტერორისტი! იღებს იარაღს ბუდიდან, იხრება მუხლებში, ტენის პისტოელტს სახის წინ (ლულა უმიზნებს საფრთხეს, იდაყვები მაღლა არის აწეული),  ახორციელებს სწრაფი გასროლების სერიას, ამოწმებს ვიზუალურად იარაღს, იწყებს სამიზნისკენ სირბილს, გადადის მოკლე ნაბიჯებზე და ამუხრუჭებს სხეულს ფეხი ქუსლებით, ისევ იხრება მუხლებში და აგრძელებს სროლას, სანამ სამიზნე არ განადგურდება.  იარაღის ვიზუალური კონტროლი ხორციელდება ასევე სროლის შეწყვეტის შემდეგ. სამწუხაროდ შეუძლებელი ხდება ისეთი ელემენტების ანალიზი, როგორებიიც არის იარაღის ჭერა, სასხლეტის დამუშავება, დამიზნების მეთოდი.

უცხოელი სპეციალისტებისთვის, ისარელის მეთოდიკა ასევე ნიშნავს იმას, რომ იარაღის ტარება ხდება ცარიელი სავაზნით.  მას კიდე ეძახიან ისრაელის ტარების მეთოდს. მუდმივი კონტროლი სავაზნის, აიხსნება იმით, რომ მემბრძოლმა სულ უნდა აკონტროლოს იარაღის მდგომარეობა. რა საჭიროა ასეთი ყურადღების გამახვილება სავაზნის მდგომარეობაზე? პირველი: უსაფრთხოება; მეორე: დარწმუნება იმაში, რომ იარაღმა არ გაჭედა და მზადაა სროლისთვის.  უკანასკნელი კი აიხსნება იმით, რომ იმ დროს, როდესაც ეს მეთოდიკა იქმნებოდა ”პარკი” პისტოლეტების ჯარში, პოლიციაში და სპეცსამსახურებში იყო მოძველებული, მოიცავდა სხვა და სხვა მოდელების იარაღებს და გართულებული იყო მათი მომსახურება და სათანადო ტექნიკური მდგომარეობის უზრუნველყოფა. შესაბამისად იარაღი უბრალოდ  ხშირად ჭედავდა და პასუხი ამაზე იყო არა იარაღის ნორმალური ტექნიკური მდგომარეობის უზრუნველყოფა, ”პარკის” უნიფიკაცია, გადაიარაღება ან სწორი მომსახურების უზრუნველყოფა, არამედ პირდაპირ პისტოლეტის გამოყენების ტაქტიკის შეცვლა.  ამის გამო არავინ არ ატარებდა იარაღს ვაზნით სავაზნეში. გაუმართვაი გაცვეთილი იარაღის შემთხვევაში ეს უბრალოდ სახიფათოა. აღნიშნული პროცედურა, გამოიყენება ნებისმიერი იარაღიდან სროლისას, და შესაძლებელია თავად ნახოთ პრაქტიკულად ყველა ვიდეო ჩანაწერებზე, რომლებიც ასახავენ ისრაელის სპეცდანიშნულების რაზმების წვრთნებს.  ასევე იარაღის ასეთი ხშირი გადამოწმება განპირობებულია რთული პირობებით, რა დროსაც ხდება იარაღი გამოყენება. სიცხე, ქვიშა და ასე შემდეგ ….  სასროლეთის პირობებში ეს ნონსენსად მოგეჩვენებათ, მაგრამ ახლო ბრძოლაში რთულ კლიმატურ პირობებში, იარაღის მდგომარეობის მუდმივი კონტროლი უკვე აღარ ჩანს ასეთ უაზრო იდეად.

დღეს გამომდინარე იქიდან, რომ ისრაელის ჯარი და სპეცსამსახურები რუტინულად ებრძვიან ტერორიზმს და ამარცხებდნენ არც ისე შორეულ წარსულში მრავალ არაბულ ქვეყანას სამხედრო კონფლიქტებში, ყველაფერი რაც უკაშირდება ისრაელის ჯარს და სპეცსამსახურებს ავტომატურად ხდება ადვილად გასაყიდი ბრენდი. რეალობა გახლავთ ის, რომ ამ სარეკლამო ხმაურის უკან ხშირად არ იმალება არაფერი უნიკალური და დღმდე გაუგონარი.  ისრაელის ჯარის და ზოგადად თავდაცვის სისტემის შიგნით იმალება უამრავი პრობლემა და ბოლო წლებია კიდევ საკამოდ სახიფათო ტენდენციებიც გამოიკვეთა. რაც ძალზედ ნეგატიუარად აისახება  ჯარის ბრძოლისუნარიანობაზე.  ბოლო სამხედრო ოპერაციამ ლივანში მხოლოდ დაადასტურა სერიოზული პრობლემების. ის რაც მუშაობდა „ოკუპირებულ ტერიტორიებზე“ დილეტანტი ტერორისტების და მეამბოხეების წინააღმდეგ, აშკარად არ გამოდგა  ხარისხობრივად უფრო მაღალ ძალასთან დაპირისპირებაში. დაპირისპირებაში  შედარებით კარგად მომზადებულ და მოტივირებულ ძალასთან, რომელსაც წარმოადგენს მოძრაობა „ხეზბოლა“ და მისი სამხედრო ფრთა.  ეს ყველაფერი პრაქტიკულად არ ჩანს შეუიარაღებელი თვალისთვის, მაგრამ საკმარისია უფრო ღრმად ჩაწვდეთ ამ საკითხს და მრავალ დიდი და სახიფათო პრობლემებს დაინახავთ, რომელთა განხილვა ეხლა, ამ სტატიაში ძალიან შორს წაგვიყვანს.

გარდა ამისა, თემას, რომ დაუბრუნდე, უნდა ცალკე ავღნიშნო, რომ პისტოლეტის თემა ისარელში თუ შეიძლება ასე ვთქვათ არის არასრულყოფილად გახსნილი. პისტოლეტის ფლობა საკმაოდ შეზღუდულია ისრაელის ტერიტორიაზე, ტარების უფლების მოპოვება უკავშირდება მრავალი ბიუროკრატიული ბარიერების გადალახვას. სასროლოსნი ინფრასტრუქტურა ძალიან ღარიბია. პრაქტიკული სროლის დისციპლინები მიუწვდომელია „ფართო მასებისთვის“ მაღალი ფასების გამო. ხოლო პისტოლეტიდან სროლის ტექნიკა და ზოგადად პისტოლეტის როლი ფეხოსნის, სპეცრაზმელის, მცველის, პოლიციელის შეიარაღებაში არ არის ბოლომდე გარკვევით ჩამოყალიბებული. ზოგ სპეცრაზმში პისტოლეტი საერთოდ არ არის შეიარაღებაში და არც ისწავლება მისი გამოყენება (მაგალითად საარმიო სპეცრაზმ „ეგოზში“ დანამდვილებით ვიცი, რომ პისტოლეტიდან სროლა საერთოდ არ შედის საცეცხლე მომზადების პროგრამაში).  ისტორიას თუ გადავხედავთ ასევე დავინახავთ, რომ სპეცსასმახურებშიც კი პისტოლეტის დანიშნულება და შესაძლებლობები  ბუნდოვნად ესმოდათ. 1973 წელს მოერიშე რაზმი, რომელსაც უნდა გაეთავისუფლებინა ბელგიური საბენას ავაიალაინერი (ოპერაცია იზოტოპი), მიიღო პისტოლეტები უშუალოდ ოპერაციის დაწყებამდე, და ეს იყო …… ბერეტა 71, მცირეკალიბრიანი „ჯიბის“ პისტოლეტები.

ყველაფერი ამის ფონზე მე კიდე უფრო დიდი პატივისცემის გრძნობა გამიჩნდა ამ პატარა ქვეყნის და მისი ხალხის მიმართ. მიუხედავად ყველაფრისა, არასაკმარისი ფინანსირების, არასაკმარისი რაოდენობის იარაღის და აღჭურვილობის, პრაქტიკულად მხოლოდ პირადი სიმამაცის და ინიციატივის ხარჯზე ისინი ქმნიდნენ ისტორიას და ამარცხებდნენ უფრო მრავალრიცხოვან მტერს. 1973 წელს ბელგიურ ლაინერში  შეჭრილი ჯიბის ბერეტებით შეიარაღებული სპეცრაზმელები (მათ შორის მომავალი პრემიერ მინისტრი ეხუდ ბარაკი) შევიდნენ ისტორიაში, როგორც ავიალაინერის გათავისუფლების საუკეთესო იერიშის განმახორციელებლები. ისრაელის ავიაკომპანიის „ელ ალის“ მცველი მორდეხაი რახამიმი ასეთი ჯიბის ბერეტით შეიარაღებული მარტო გაუმკლავდა სამ ტერორისტს ციურიხის აეროპორტში,  მოკლა ერთი ტერორისტი და ორი დააკავა. ერთი კაცი 8 ვაზნიანი ჯიბის „გეკოთი“ სამი ყუმბარებით და კალაშნიკოვებით შეიარაღებული ფანატიკოსის წინააღმდეგ. ასეთი პრეცენდენტების ფონზე ჩვენგან მუქთად წაღებული,  დამწვარი და განადგურებული ძვირადღირებული ტექნიკა და გაუთავებელი საუბრები ტაქტიკურ უკან დახევებზე და სტრატეგიულ გადაჯგუფებებზე, რუსეთის ჭეშმარიტი სახის გამოჩენაზე,  კიდე უფრო უაზროდ და უადგილოდ მეჩვენება…..

ისრაელის საბრძოლო სროლის მეთოდიკასთან დაკავშირებული მასალების შესწავლამ მე პირადად არ მანახა რაიმე განსაკუთრებული საიდუმლო და თავისთვის გადამალული სუპერ ტექნიკა. პირიქით, ის რაც მე დავინახე არის საშუალო სტატისტიკური ადამინისთვის მაქსიმალურად მოკლე ვადებში მინიმალურად საჭირო უნარჩვევების გადაცემის მეთოდიკა, მარტივი და ზომიერად ეფექტური, მორგებული ისრაელის პირობებზე. მომზადების ფილოსოფია, რომელიც იქმნებოდა ფაქტორების გათვალისწინებით, რომელთა უმეტესობა გამოსწორებადი იყო. არადამაკმაყოფილებელი ინფრასტრუქტურა, მოძველებული და ამორტიზირებული არსენალები და ასე შემდეგ.  ნუ ჩამითვლით ამას ამ სისტემის კრიტიკად.  ყველა სისტემა ყალიბდება კონკრეტული მიზნებისთვის და კონკრეტული პირობების გათვალისწინებით. მეთოდიკა, რომელზეც მე ეხლა ვსაუბრობ ამ მხრივ კარგია, და საკმარისიც არის.  რაც შეეხება კერძო სკოლებს, რომლებიც ასწავლიან ამ ტექნიკას, რომელსაც ისრაელის სტილს უწოდებენ, გამომდინარე იქიდან, რომ მე ვერ აღმოვაჩინე ვერც ერთი პრაქტიკული სახელმძღვანელო, ხოლო  ასეთი სკოლები, ამ მეთოდიკის განსხვავებულ ინტერპრეტაციებს სთავაზობენ, გამოდის, რომ ისარელის საბრძოლო სროლის მეთოდი/სტილი არის უბრალოდ ბრენდი, რომელსაც იყენებენ საშუალო (უკეთეს შემთხვევაში) სასწავლო ორგანიზაციები. ხოლო ისრაელის ჯარის და სპეცსამსახურების ბრწყინვალე საბრძოლო ბიოგრაფია და რეპუტაცია უზრუნველყოფენ ახალი რეკრუტების მოზიდვას. ეს კიდე ნიშნავს ასეთი ცენტრების მფლობელების მოგების ზრდას.

 

 

Parabellum–ი და 1907 წლის დიდი გამოცდები სპრინგფილდში

February 17th, 2012

მოგეხსენბად ჩემი ბლოგი არის დამოუკიდებელი პროექტი და აქიდან გამომდინარე მე აბსოლუტურად თავისუფალი ვარ ჩემი აზრის გამოხატვაში. ალბათ ასევე იმის გამო, რომ მე არ დავეძებ პოპულარობას მასებში, ჩემთვის არ არის პრობლემა გამოვთქვა „არაპოპულარული“ აზრები და შესაბამისად, არც ის არის პრობლემა, რომ დავწერო ნეგატიური სტატიები იარაღზე, რომელიც მე არ მომწონს ან ჩემი აზრით არ არის კარგი.  ნეგატიურ სტატიებს „ფუ ეს რა ნაგავი იარაღია“ ჟანრიდან, თქვენ ვერსად ვერ წაიკითხავთ (ლიტერატურაში), იმიტომ, რომ იარაღის მწარმოებლები ეგრევე უჩივლებენ იმ გამოცემას, სადაც ასეთი მეამბოხე ავტორი მოღვაწეობს. როდესაც დაახლოებით 1990 წელს მასად აიუბმა დაწერა სტატია იმ დროისთვის ახალ და უჩვეულო ავსტრიული გლოკის პისტოლეტებზე, მან ყურადღება გაამახვილა, რამოდენიმე მისი აზრით სუსტ მხარეზე, რაც ამ პისტოლეტებს გააჩნდა. ამას მოყვა დიდი სკანდალი, რომლის შედეგად გლოკის აშშ-ის წარმომადგენლობის ხელმძღვანელმა კარლ ვალტერმა („ის“ კარლ ვალტერი არ გეგონოთ), გამოითხოვა Gun Magazine-დან (სადაც გამოქვეყნდა ეს სტატია) 7 ციფრიანი თანხის ოდენობის კონტრაქტი სარეკლამო მომსახურებაზე. და შეპირდა, რომ მანამდე სანამ ჟურნალი არ დაითხოვებდა მასად აიუბს ის კონტრაქტს არ განაახლებდა. (მასად აიუბი ჟურნალში დარჩა, ხოლო გლოკმა მომდევნო წლებში “დამოუკიდებლად” გამოსაწორა იმ ნაკლოვანებების უმეტესობა, რაზეც აიუბი წერდა). მე ცხადია, ასეთი რამეები არ მემუქრება, ხოლო ცალკეული მოდელების ქომაგების სიძულვილს ადვილად ავიტან. ალბათ, ვინც კითხულობთ ჩემ ბლოგს შეამჩნევდით მე ძალიან თავშეკავებული ვარ რუსული/საბჭოთა იარაღების მიმართ, იმის გამო, რომ წლების განმავლობაში მათთან გაცილებით მეტი პრობლემა მქონდა ვიდრე უცხოურ იარაღთან და პირდაპირ ვიტყვი არ მესმის ტიგრების/სვდ-ეების, მაკაროვების და საიგების პატრონების ფანატიზმამდე დასული აღრთოვანება მათი იარაღებით. მე თუ მკითხავთ, ნორმალური მუშა ინსტრუმენტებია, რომლებიც მთლიანობაში უკვე აღარ ვარგიან იმაში, რისთვისაც იყვნენ შექმნილები და ვერ უძლებენ შედარებას ანალოგიური დანიშნულების უცხოური წარმოების იარაღებთან. ფორდი მოდელი ტ იყო ძალიან კარგი მანქანა მეოცე საუკუნის დასაწყისში, დღეს ის უკვე მხოლოდ ისტორიის ნაწილია და მისი, როგორც ავტომობილის შეფასება დღევანდელი კრიტერიუმებით უაზროა. ასე და ამრიგად ამ სტატიაში მე მინდა ავხსნა ჩემი „გრილი“ დამოკიდებულობა ლუგერის პისტოლეტების მიმართ, საუბარია Luger  P08-ზე ასევე ცნობილზე, როგორც პარაბელუმი (შემდგომში მე ამ სტატიაში მას ამ “მეტსახელით” მოვიხსენიებ). ამ იარაღის შეფასებას მე არ ვაპირებ დღევანდელი სტანდარტებით, იგივე მიზეზით რა მიზეზიც ავხსენი ფორდის მაგალითზე, ეს იქნებოდა აბსოლუტურად უაზრო. უბრალოდ გავამახვილებ ყურადღებას პისტოლეტის კონსტრუქციის თავისებურებებზე.

უნდა ავღნიშნო, რომ ყველაფერს, რასაც მე აქ დავწერ არის მხოლოდ ჩემი პირადი აზრი, რომელიც დაფუძნებულია, როგორც ჩემ პირად გამოცდილებაზე ასევე სპეციალურ ლიტერატურაზე, რომელშიც იწერებოდა პარაბელუმზე. მე ძალიან კარგად ვიცი და მესმის ის როლი, რაც პარაბელუმმა ითამაშა მოკლელულიანი იარაღის განვითარების პროცესში. ძალიან მოკლედ, რომ ავხსნა, პარაბელუმი იყო პირველი, საკმარისად კომპაქტური და მსუბუქი ავტომატური პისტოლეტი, რომელიც ამასთანავეე იყო ძალიან ერგონომიული და მოსახერხებელი. ამ იარაღმა დაამტკიცა, რომ შესაძლებელია ეფქტური, საიმედო და ამავე დროს კომპაქტური პისტოლეტის მასობრივი წარმოება.

დავიწტოთ იქიდან, რომ დღევანდელი პარაბელუმები არ არის საიმედო იარაღი. რატომ დღევანდელი? იმიტომ, რომ მათი წარმოება შეწყდა 1942 წელს (ამერიკაში წარმოებული კომერციული პარაბელუმების მცირე პარტიები არ ითვლება). ამ პერიოდში იარაღი ძველდება, ხოლო გამომდინარე იქიდან, რომ პისტოლეტი პოპულარულია კოლექციონერებში და იარაღის მოყვარულებში ის უბრალოდ ინახება მიუხედავად მისი მდგომარეობისა, მათ შორის მიუხედავად მისი ტექნიკური მდგომარეობისა. ეს კი განაპიორბებს იმას, რომ ასრსებობს დიდი რაოდენობით ტექნიკურად გაუმართავი და გაცვეთილი იარაღების.  ზოგადად ჩვენ ქვეყანაში არსებული პარაბელუმების დიდი ნაწილი არის სავალალო ტექნიკურ მდგომარეობაში, გაამოცვლილი ნაწილებით, უხეშად რესტავრირებული ან სრულადაც მწყობრიდან გამოსულები. მე გაგიმხელთ საიდუმლოებას, არც იდეალურ ტექნიკურ მდგომარეობაში მყოფი პარაბელუმი არ გამოირჩეოდა დიდი საიმედოობით. ჩემი აზრით მის დიზაინში არის სერიოზული ნაკლოვანებები, რასაც ეწირება პირველ რიგში პისტოლეტის საიმედოობა. საიმედოობა კი ის კრიტერიუმია, რომელიც არის ყველაზე მნიშვნელოვანი საბრძოლო თუ თავდაცვით პისტოლეტებში. არაფერი არ არის ცუდი იმაში, რომ იქონიოთ კოლექციაში პარაბელუმი, მაგრამ მიანიჭოთ მას თავდაცვის იარაღის ფუნქცია უკვე სერიოზული შეცდომაა. რატომ? იმიტომ, რომ პარაბელუმი ჭედავს სროლისას. ეს არის აქსიომა ცნობილი ნებისმიერი ადამიანისთვის, რომელსაც აქვს მჭიდრო ურთიერთობა ამ პისტოლეტთან. რონალდ ბარმაისტერი 1966 წლის Gun Digest-ში წერს: მე ჯერ არ მქონია ლუგერი, რომელიც არ ჭედავდა. ეგრევე თუ 50 გასროლის შემდეგ, მაგრამ მე ჯერ არ მინახია ლუგერი, რომელიც გაისროდა 500 ვაზნას პრობლემის გარეშე. იგივეს იმეორედ ტიმოტი ჯეი მალინი თავის წიგნში “100 საუკეთესო პისტოლეტი”: უცნაურია ასეთმა არასაიემდო იარაღმა, როგორ მოიპოვა კარგი რეპუტაცია პირველი მსოფლიო ომის სანგრებში. და კიდემრავალი ასეთი ციტატის მოყვანა შეიძლება ხალხისგნა, რომელსაც ჩვენზე მეტი ესმოდა იარაღებში.

სპეციალურ ლიტერატურაში სახელდება სამი ძირითადი მიზეზი პარაბელუმების არასაიმედოობის.

1. ვაზნის მიწოდება. ზედა ვაზნა მჭიდში, არის შორს განლაგებული სავაზნისგან, როდესაც საკეტი აწვდის ვაზნას, ის გადის გრძელ გზას, პრაქტიკულად ასწრებს მოძრაობაში მყოფ სავაზნეს, რომელსაც აქვს გარდა ამისა საკმაოდ ბასრი კუთხეები. ყველაფერი ეს ქმნის საკმაოდ არასაიმედო  მიწოდების სქემას.

2. საკეტის მოწყობილობა. დახურვისას, პარაბელუმის საკეტი ინარჩუნებს მხოლოდ მცირე ნაწილს ზამბარის ძალის, რომელიც ეხმარება მას დაიხუროს საკეტზე. ანუ ის იკეტება არა პირდაპირ ზამბარისგან მიღებული ენერგიით არამედ პრაქტიკულად იკეტება უფრრო მეტად ინერციის ძალით. ჩვეულებრივ „კლასიკურ“ პისტოლეტებში ზამბარა საკეტის დახურვის მთელი ციკლის დროს, თავიდან ბოლომდე გადასცემს საკეტს თავის ძალას. პარაბელუმში ასე არ ხდება. ძლიერი ვაზნების გამოყენების შემთხვევაშიც, როდესაც ჩაკეტვის სისტემა საკმარისს იმპულსს იღებს, რომ შემდგომ ენერგიულად დააბრუნოს უკან საკეტი და მოახდინოს ჩაკეტვა, დიდი ალბათობით გაიჭედება ბოლოში, თუ იარაღი დაბინძურებულია, ან ვაზნა მაგალითად ცოტათი დეფორმირებულია ან ცდება სპეციფიკაციებს. აქიდან გამომდინარე სუსტი ვაზნები უფრო მალე აიძულებენ პარაბელუმს გაიჭედოს, ვიდრე  სხვა კლასიკური კონსტრუქციის პისტოლეტის შემთხვევაში.

3. ექსტრაქცია. პარაბელუმის ექსტრაქტორი არის განლაგებული 12 საათზე, ეჟექტორი 4 საათზე, ხოლო საექსტრაქციო ფანჯარა ზევით არის 12 საათზე (თუ უყურებთ პისტოლეტს უკნიდან). პირველად, როდესაც ეს ვნახე ჩემი თვალით, დიდიხანი თავს ვიფხანდი.  ექსტრაქციისას მასრა ეჯახება პისტოლეტის ლულის ჩარჩოს, აირეკლება და შემდგომ ტოვებს  იარაღს.  ასეთი ექსტრაქციის სქემა არ შეიძლება ჩაითვალოს საიმედოთ.

ამ სკრინშოტიდან კარგად ჩანს ექსტრაქორის და ეჟექტორის “არაბუნებრივი” განლაგება.

მთლიანობაში ეს სამი ფაქტორი, განაპირობებდა პისტოლეტის საკმაოდ არასაიმედო მუშაობას. ძველ გაცვეთულ იარაღში ეს პრობლემები მხოლოდ იზრდება. გარკვეული პერიოდი პარაბელუმი წარმოადგენდა საუკეთესო ხელის იარაღს, მაგრამ უკვე 1911 წელს, როდესაც ბრაუნინგის პისტოლეტმა მიაღწია თავის საბოლოო ფორმას, პარაბელუმმა დაკარგა თავისი აზრი.

თემიდან გამომდინარე არც თუ ისე უმნიშვნელო იქნებოდა გაგვეხსენა აშშ–ში 1907 წელს ჩატარებული პისტოლეტების და რევოლვერების დიდი გამოცდები. გამოცების შედეგად გამოვლენილი საუკეთესო იარაღი უნდა მიღებულ ყოფილიყვნენ აშშ–ის შტატების შეიარაღებული ძალების მიერ. 1907 წლის 15 იანვარს  საგამაოცდო კომისიას, რომელსაც უნდა აერჩია საუკეთესო პისტოლეტი, წარუდგინეს 9 მოდელის მოკლელულიანი იარაღი, 8 მწარმოებლის მიერ დამზადებული. 3 იყო რევოლვერი, 6 იყო პისტოლეტი. მათ შორის იყო ბრაუნინგის პისტოლეტი, რომელიც მომავალში გახდება ლეგენდარული M1911 და ასევე პარაბელუმი – სულ ორი ცალი გათვლილი .45ACP ვაზნაზე. ტესტირების პროგრამა ითვალისწინებდა პისტოლეტების ყოველმხრივ შესწავლას, დაწყებული დაშლა აწყობის სიმარტივიდან და დამთავრებული სროლებით გართულებულ პირობებში. ტესტირებების დროს, პარაბელუმი საკმაოდ მალე გამოეთიშა ასპარეზობას ვინაიდან, გამოცდებმა გამოავლინა დიდი პრობლემა, რომელიც უკავშირდებოდა პისტოლეტის ჩაკეტვის სქემას. საჭირო იყო, ძალიან ძლიერი ვაზნები, რომ საკეტს მიცემოდა საკმარის ინერციას ბოლომდე ჩასაკეტად. ნასროლი იყო, როგორც  აშშ–ში დამზადებული ვაზნები, რომლის “ირგვლივ” იქმნებოდა საგამოცდო პისტოლეტები (და რომლებიც წინასწარ დაეგზავნა ყველა მსურველს, ვისაც სურდა კონკურსში მონაწილეობის მიღება),  ასევე დამზადებული გერმანიაში სპეციალურად პარაბელუმისთვის და სპეციალურად ამ გამოცდებში გამოყენებისთვის. ტესტირებისას სულ გასროლილ იქნა 1022 ვაზნა , და ძლიერი გერმანული ვაზნების გამოყენებისას, რაიმე გაუმჯობესებას საიმედოობაში ადგილი არ ქონია. სულ დაახლოებით 50–ზე მეტ დაბრკოლებას ქონდა ადგილი (ირაღის ბრალი), აქიდან სამი ძირითადი ტიპის, ვაზნა იჭედებოდა ლულის ჩარჩოსა და საკეტს შორის, საკეტი არ იხურებოდა ბოლომდე, ვაზნა ყირავდებოდა და იჭედებოდა ცხვირით მაღლა. უმეტესობა დაბრკოლებების მოხდა მაშინ, როდესაც სროლა ხორციელდებოდა დაბინძურებული იარაღიდან.  კომისიამ ცალკე აღნიშნა პისტოლეტის ინოვაციურობა და მოსახერხებელი ოფციები (კონკრეტულად მჭიდის ღილაკი, რომელმაც შემდგომ გადაინაცვლა გამარჯვებულ  ბრაუნინგის კონსტრუქციის პისტოლეტზე), მაგრამ ამავე დროს აადგინა, რომ პარაბელუმი არადამაკმაყოფილებელია საიმედოობის მხრივ. გამომდინარე იქიდან, რომ მხოლოდ ბრაუნინგის პისტოლეტმა დაასრულა წარმატებით ტესტირების პირველი ეტაპი, ხოლო მეორე ადგილზე გასული პისტოლეტის მწარმოებელმა, Savage-მა უარი თქვა მეორე ტურში მონაწილეობაზე,  კომისიამ დართო ნება, გერმანელებს მეორე ტურში მონაწილეობაზე და სთხოვა მათ დამატებით  200 პისტოლეტის მიწოდება. გერმანელებმა ჩათვალეს, რომ 200 პისტოლეტის მათთვის უჩვეულო .45 კალიბრზე წარმოება არ იქნებოდა მიზანშეწონილი და ასევე უარი თქვეს მეორე ტურში მონაწილეობაზე.  საბოლოოდ ტესტირების ბოლო რაუნდში, გავიდა მხოლოდ ბრაუნინგის პისტოლეტი და  Savage-ის მიერ წარმოდგენილი პისტოლეტი, რომელიც დააბრუნეს კონკურსში ლუგერის გამოთიშვის შემდეგ. ტესტირება დასრულდა ბრაუნინგის გამარჯვევით როდესაც, თავად 56 წლის ჯონ ბრაუნინგმა გაისროლა ორი დღის განმავლობაში 6000 ვაზნა დაბრკოლების გარეშე, საგამოცდი პისტოლეტიდან და ამით წერტილი დასვა ამ შეჯიბრებაში.

სამწუხაროდ მეორე გერმანული პისტოლეტი, რომელიც ლუგერის გარდა იყო წარმოდგენილი – კონსტრუქტორ ბერგმანის მიერ, ჩამოვიდა აშშ–ში სერიოზული დეფექტით. ჩახმახს არ ქონდა საკმარისი ძალა, რომ გასროლა განხორციელებულიყო. ამის გამო პისტოლეტი ეგერევე მოხსნეს კონკურსიდან, ერთი ვაზნის გასროლის გარეშეც. პისტოლეტს არ ახლდა, არც ერთი ტექნიკოსი ბერგმანის წარმოებიდან ან უბრალოდ წარმომადგენელი. უცნაური და არასერიოზული დამოკიდებულების მაგალითი, გერმანელებისგან, რომლებიც ყოველთვის გამოირჩეოდნენ პედანტურობით და თანმიმდევრულობით…….

პარაბელუმის კიდევ ერთი ნაკლია, მცველის განლაგება. შეუძლებელია იარაღის ამოღებისას, მისი სწრაფი გამორთვა ერთი ხელით. საჭიროა ან მეორე ხელის დახმარება ან ჭერის შეცვლა იმისთვის, რომ დიდმა თითმა შეძლოს მისი გამორთვა. საკეტი, რომელიც გასროლისას უშლის ხედვას, მაინც და მაინც დიდ პრობლემას არ მქნის, ხოლო საკეტის მდგომარეობა ადვილად კონტროლირდება.

საინტერესო ფაქტი: ორი .45 პარაბელუმის პისტოლეტიდან, რომლებიც 1907 წელს ჩავიდა აშშ–ი ერთი, როგორც ჩანს განადგურდა ტესტირებების შემდეგ, ხოლო მეორე, ერთადერთი ქარხნული .45 კალიბრის პარაბელუმი, დღეს ინახება აშშ–ში, კერძო კოლექციაში და მისი ფასი შეადგენს დაახლოებით ერთ მილიონ დოლარს.

რა შეიძლება დავამატოთ უკვე ნათქვამს?  რა თქმა უნდა ლუგერის ეს პისტოლეტი არის იარაღის ისტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი. რა თქმა უნდა მას თუ ის კარგ ორიგინალურ მდგომარეობაშია აქვს დიდი საკოლექციო და თუ გნებავთ სიმბოლური ღირებულება.  მაგრამ, ისიც არის ფაქტი, რომ 1911 წელს შექმნილი M1911 დღემდე მოაღწია მინიმალური ცვლილებებით და ეხლაც წარმოებაშია, ხოლო Luger P08, რომლის წარმოება შეწყდა 1942 წელს, დღეს წარმოადგენს მხოლოდ საკოლექციო ექსპონატს და არ შეიძლება ჩაითვალოს, როგორც საბრძოლო ან თავდაცვის ეფექტური იარაღი

1907 წლის კონკურსზე წარმოდგენილი ავტომატური პისტოლეტები. სურათები აღებულია ტესტირების ორიგინალური დასკვნიდან.

კითხვა Beretta 71-ის შესახებ

February 8th, 2012
gamarjoba levan
sistematiurad vecnobi shens statiebs blogze da gamomdinare mati kompetenturobis xarisxidan minda gkitxo Beretta-71-is shesaxeb, romelic iyideba magazia qaravnshi sakmaod misageb fasad qartuli realobistvis.
gadawyvetili maqvs viqonio erti pistoleti am kalibrze da sheidzleba swored am iaragze shevachero archevani. misi istoriuli girebuleba chemtvis sainteresoa da tu gsmenia rame misi xarisxis an sxva samomxmareblo tvisebebis shesaxeb (tu odesme sheiqmneba am qveyanashi praqtikuli gamoyenebis pirobebi). chemtvis sheni rekomendacia mnishvnelovani iqneba.
Browning-is da Ruger-is fass ver gadavixdi da P22-s da Mosquito-s amis qona mirchevnia.
madloba.

ესეიგი ეხლა საქმე რაშია. იარაღის ნაწილი, რომელიც იმ მაღაზიაში იყიდება არის ნახმარი. მათ შორის ეს ბერეტებიც. ფასი ასეთი კლასის კომპაქტური მეორადი იარაღისთვის არ არის პატარა. მას არ აქვს რეგულირებადი სასხლეტი, სამიზნე მოწყობილობები, გრძელი სპორტული ლულა, ყველაფერი ის, რაც ახალისებს ასეთი იარაღიდან სროლას.  მოყვება მხოლოდ ერთი მჭიდი. თუ სწორედ მახსოვს ბერეტა 71-ის ფასი არის 690 ლარი. ეს ცოტა არ არის. იარაღი კარგია, რაზეა ლაპარაკი, არც ღირს ამაზე ყურადღების გამახვილება, მაგრამ “ქარავანში” კონკრეტული ეგზემპლიარების მდგომარეობა განსხვავევბულია.  როგორც ამიხსნეს ეს იარაღები ისრაელიდან არის ჩამოტანილი. ეს იყო ან საწვრთნელი იარაღი პოლიციაში/ჯარში/კერძო ტირში ან ის პისტოლეტებია, რომლებიც იყო მიღებული შეიარაღებაში ისრაელის სპეც სამსახურების და შეიარაღებული ბორტ-გამცილებლების მიერ. ჩემი აზრით უკანასკნელ შემთხვევაში მათი ისტორიული ღირებულება ნებისმიერი იარაღის ენტუზიასტისთვის არის საკმაოდ დიდი.  სხვა იარაღების მოდელებს თუ გადავხედავთ ესენი ეტყობა არიან წარსულში ტირში გასაქირავებელი იარაღები. ზოგი უბრალოდ მწყობრიდან არის გამოსული ან რაღაც ელემენტები აკლია. მე მინდოდა მანდ გერმანული “ერმა’-ს ნახევრად ავტომატური მცირეკალიბრიანი კარაბინის შეძენა, მაგრამ ერთს აკლდა უკანა სამიზნე მოწყობილობა, მეორეს ქონდა მცველი ჩატეხილი. გაფუჭებულ იარაღზე ფასი არ დამიკლეს, ხოლო მეორეზე სამიზნის დაყენებაზე უარი მითხრეს. ეს არ არის ნორმალური დამოკიდებულება.  ასე რომ თუ მაინც და მაინც გინდათ ეს ბერეტა, ნახეთ ორი სამი ცალი მაინც და საუკეთესო აარჩიეთ, მჭიდი ერთი მოყვება და ნახეთ რომ არ იყოს ნაწვალები და გარემონტებული (მე რომელიც მანახეს იმის მჭიდი გადასაგდები იყო).  კიდე იქ აქვთ ბერნარდელი იტალიური სპორტული პისტოლეტი. მგონი მოდელი 90. ისიც ძალიან კარგი ვარიანტია და მე მაგაზე გავამახვილებდი ყურადღებას.

საერთოდ “იმ ეპოქის ” მცირეკალიბრიანი იარაღი, როგორც წესი მზადდებოდა მაღალი ხარისხის ფოლადისგან და ძალიან ხარისხიანად იწყობოდა, რაც სამწუხარდ აღარ ითქმის “ახალი” თაობის პლასტმასის და სილუმინის ნაწარმზე. რა თქმა უნდა ლაპარაკი მაქვს კარგ მწარმოებლებზე, სერიოზული რეპუტაციით. “იმ ეპოქაშიც” იყვნენ არასერიოზული მცირე საწარმოები, რომლებიც ერთჯერად ან დაბალი ხარისხის “მასობრივი მოხმარების” მცირკალიბრიან იარაღს უშვებდნენ. მათი პროდუქციაც ქარავანში წარმოდგენილი არის ფართოდ.

წარმატებები