Archive for the ‘ტაქტიკა და პრაქტიკა’ Category

საბრძოლო იარაღის არალეტალური ალტერნატივა

Thursday, August 31st, 2017

არც ისე დიდიხნის წინ ჩვენ პრესაში აქტიურად განიხილებოდა პოლიციის მიერ ე.წ. “არალეტალური  იარაღის” შეიარაღებაში მიღება და შესაბამისი კანონში ცვლილებების პაკეტი. მოგეხსენებათ ყველა ის საშუალება, რომელსაც იყენებს პოლიცია უნდა გაწერილი იყოს კანონში პოლიციის შესახებ და მხოლოდ ამის შემდეგ პოლიციას აქვს უფლება ეს საშუალებები გამოიყენოს. სიმართლე გითხრათ ეხლა იმ ცვლილებების შინაარსობრივი ანალიზის სურვილი მე არ მაქვს, ისევე როგორც უნდა ვაღიარო, რომ ამ ტიპის იარაღები და საშუალებეები არასდროს არ ყოფილა ჩემი ინტერესების სფეროში, მაგრამ მაშინ ამ საკითხმა მიიქცია ჩემი ყურადღება იმით, რომ ხსენებული ტექნიკური საშუალებები მოიხსენიებოდა, როგროც “არა-ლეტალური” იარაღი. პირდაპირ ვიტყვი, ჩემი აზრით ტექნიკურად არასწორია უწოდო “არა ლეტალური” FN-ის წარმოების პნევმატურ მარკერს FN-303-ს, რომელიც ისვრის რეზინის ან პლასტმასის ჭურვებს და ახლო მანძილიდან შეუძლია სერიოზული ზიანის მიყენება ადამიანისთვის. ამ იარაღმა და საერთოდ ნებისმიერმა კინეტიკურმა ე.წ. “არა-ლეტალურმა” იარაღმა, შეიძლება გარკვეული ალბათობით გამოიწვიოს ადამიანის სიკვდილი უბრალოდ ასეთი სისტემები არ იქმნება, როგორც ლეტალური იარაღი და შესაბამისად ლეტალური შედეგის დადგომის ალბათობა არის მცირე, მაგრამ გავიმეორებ ეს არ არის გამორიცხული. სწორედ ამიტომ ტექნიკურად უფრო სწორია ასეთ იარაღს უწოდო “ნაკლებად ლეტალური”. თავის მხრივ უფრო “ჰუმანური” საშუალებები, როგორიც არის წიწაკის აეროზოლი, სხვადასხვა ტალღური სისტემები შეიძლება ჩაითვალოს ჭეშმარიტ “არალეტალურ” იარაღად, იმიტომ რომ მათი გამოყენებით სსიკვდილის გამოწვევა პრაქტიკულად შეუძლებელია. პრობლემა იმაშია, რომ იმ ზღვარს რომელიც გადის ლეტალურ, არა-ლეტალურ და ნაკლებად ლეტალურ იარაღებს შორის არავინ არ ავლებს,  ხოლო ასეთი საშუალებების მომხმარებლები ეყრდნობიან მათი მწარმოებლების რეკომენდაციებს და ინსტრუქციებს.

ჩვენ უკვე მოგიყევით ისრაელში, .22lr კალიბრის კარაბინების გამოყენებაზე “ნაკლებად ლეტალური”  იარაღის როლში. ცეცხლსასროლი, თუნდაც მოკრძალებული სიმძლავრის იარაღის გამოყენებას მოყვა მსხვერპლი, ნეგატიური გამოხმაურება, უფლებადამცველი ორგანზიაციების პროტესტი, რამაც აიძულა ებრაული მხარე მოეხდინა ამ იარაღის ხელახალი კლასიფიკაცია, ამჯერად ლეტალურ ცეცხლსასროლ იარაღად. ეს მაგალითი არის კარგი ილუსტრაცია იმისა, თუ რამდენად არეულია კლასიფიკაცია და რამდენად არაერთგავროვანი შეხედულებები და მიდგომები არსებობს როგორც ამ იარაღის კლასიფიკაციის ასევე მისი გამოყენების და შემდგომი ეფექტურობის შეფასების მხრივ. ზოგ ქვეყანაში, მაგალითად რუსეთში, მიღებულია სტანდარტი, რომლის მიხედვითაც  იარაღი კლასიფიცირდება როგორც “ტრავმატული” არის 91 ჯოული.  ანუ ასეთი იარაღიდან ნასროლი ჭურვის ენერგია არ უნდა აღემატებოდეს 91 ჯოულს.

ჩემი აზრით “უკონტაქტო” საშუალებები, როგორიც არის აეროზოლები, სხვადასხვა ტალღური მოწყობილობები და უფრო ეკზოტიკური საშუალებები, ისეთი როგორიც მაგალითად წებოვანი ქაფი ან თუნდაც ელექტროშოკერები, შეიძლება ჩაითვალოს როგორც უკვე ვთქვი ჭეშმარიტ “არა-ლეტალურ” იარაღად, იმიტომ რომ მათი გამოყენებით სიკვდილის გამოწვევა შეუძლებელია თუ “სამიზნეს” არ აქვს რაღაც სამედიცინო კონდიცია ან გარდაცვალება გამოწვეული იქნა რაიმე ქმედებებით რაც მოყვა ასეთი საშუალების გამოყენებას. მაგალითად ელექტროშოკერის გამოყენებისას “სამიზნე” დაეცა დაარტყა თავი და მოკვდა (ელექტროშოკერების თემას ჩვენ კიდე დავუბრუნდებით ამ სტატიაში).  ასევე მწვავე ალერგიამ წიწაკაზე შეიძლება გამიწვიოს სიკვიდილი ასეთი აეროზოლის გამოყენებისას. ამიტომ ყოველთვის უნდა გვახსოვდეს რომ ძალის გამოყენებას ადამიანის წინააღმდეგ ყოველთვის შეიძლება მოყვეს სიცოცხლის მოსპობა ხოლო კინეტიკური “ნაკლებად ლეტალური” იარაღი ამ მხრივ ყველაზე სახიფათოა.

თავისთავად ტერმინი “ნაკლებად ლეტალური” იარაღი გაჩნდა 90-ან წლებში აშშ-ი. სომალიში სამშვიდობო ოპერაციის განხორციელების დროს გენერალმა ენტონი ზინმა პირველად წარმოადგინა კონცეფცია საპოლიცია საშუალებების გამოყენების შეიარაღებული ძალების მხრიდან, იმისთვის რომ მომხდარიყო მსხვერპლის შემცირება მშვიდობიანი მოსახლეობის შორის. აშშ-ში 1996 წლიდან  ”ნაკლებად ლეტალური” იარაღის სამხედრო პროგრამა მიმდიანარეობს დღემდე  და  დღეისთვის მაგალითად აშშ-ს შეიარაღებული ძალები იყენებენ 50-მდე სახეობის “ნაკლებად ლეტალური”  იარაღის და ამუნიციის სახეობას (ამერიკელები გამოიყენებენ ტერმინს “არა ლეტალური”, რაც ალბათ განპირობებულია პოლიტიკური მოტივებით). აშშ-ის შეიარაღებული ძალები გეგმავენ ასეთი იარაღის გამოყენებას ჰუმანიტარული, სამაშველო ოპერაციების და პანდემიის დროს.

ცხადია “ნაკლებად ლეტალური” და “არა ლეტალური” იარაღის სხვადასხვა სახეობები ასევე ხელმისაწვდომია სამართალდამცავებისთვის და უბრალო მოქალაქეებისთვის. სამართალდამცავებისთვის “ნაკლებად ლეტალური” საშუალებების გამოყენება ყოველთვის იყო პრიორიტეტი, ვინაიდან განსხვავებით ჯარისგან, სიცოცხლის გადარჩენა არის მათი მთავარი ამოცანა.  ყველაზე მასიურად ასეთი იარაღების გამოიყენება ხდება მასობრივი არეულობების დროს. ბოლო დროს “ტეიზერების” და სხვა ელექტროშოკური მწოყობილობების ტექნოლოგიების განვითარებამ შესაძლო გახადა მათი მასიური გამოყენება, რამაც მნიშვნნელოვნად შეამცირა პირველ რიგში დაზიანებების ხარისხი და ასეთი შემთხვევების რაოდენობა დაკავებებისას, როგორც პოლიციელებს ასევე ეჭვმიტანილებს შორის. მაგალითად აგრესიული ეჭვმიტანილის დასაკავებლად ადრე მოხდებოდა მასზე ფიზიკური ზემოქმედება, ხელებით, ფეხებით, ხელკეტებით რაც ზრდიდა ჯანმრთელობისთვის ზიანის მიყენების ალბათობას და ასევე დიდი რისკს ატარებს პოლიცილებისთვის, რომლებმაც შეიძლება ასევე მიეღოთ ჭრილობები. მეორეს მხრივ “ტეიზერი”, ელექტროშოკული “პისტოლეტი” რომელიც ისვრის სადენებს და იწვევს სამიზნის პარალიზებას, აძლევს საშუალებას პოლიციელს გაანეიტრალოს საფრთხე მასთან ფიზიკური კონტაქტის და ზედმეტი მიახლოების გარეშე.

N0UzQUFGMDBCQkU0MEVERTBDODI6ZjcxYTM3MjJkZThhZGE2MDlkM2EzMGY4OTBmNTEzM2M6Ojo6OjA=

პოლიციური ხელკეტი, “ნაკლებად ლეტალური” იარაღის ერთ-ერთი პირველი ტიპი, რომელიც მე-18 საუკუნიდან გამოიყენება სამართალდამცავების მიერ.

თვაის მხრივ უბრალო მოქალაქისთვის ხელმისაწვდომია ძირითადად სამი ტიპის “ნაკლებად ლეტალური” იარაღის სახეობა. აეროზოლები, ელექტროშოკერები და ე.წ. ტრავმატული ცეცხლსასროლი იარაღი. ყველა ამ საშუალებას გააჩნია თავისი პლიუსები და მინუსები. მაგალითად  თავდაცვითი აეროზოლების საკმაოდ ფართო არჩევანი არსებობს. ის როგორც წესი იაფია, მის შესაძენად არ არის საჭირო ნებართვა. აეროზოლის ხმარება შეუძლია ალბათ ყველას. არსებობს როგორც მცირე მოცულობის აეროზოლები (25მლ), რომელიც ჩაეტევა ქალის პატარა ჩანთაში, ასევე 600მლ-მდე და მეტი მოცულობის. ბოლო დრომდე აეროზოლების ყველაზე დიდ მინუსად ითვლებოდა დამოკიდებულება ქარზე, თუ ქარი სახეში გიბერავთ დიდი ალბათობით თქვენც აღმოჩნდებით “დაზიანების ზონაში’, თქვენც და ირგვლვი მყოფები. არც ისე დიდიხანია რაც გამოჩნდა საშუალებები რომლებიც აფრქვეევენ არა აირს ან სითხეს არამედ გელს ან ქაფს, რომელიც არ ორთქლდება, ეწეპება კანზე თავდამსხმელს და მისი ჩამორეცხვა შედარებით ძნელია.  თავისთავად ცხადია, რომ ასეთი საშუალებები უფრო გამოიყენება საყოფაცხოვრებო კონფლიქტების დროს, რომელიც მაგალითად გადაიზარდა ხელჩართულ ჩხუბში. ან თქვენ თავს დაგესხათ ზედმეტად აგრესიული მძღოლი, უკმაყოფილო თქვენი მანქანის მართვის სტილით, “გოპნიკი” ან ე.წ. “კაი ბიჭი” რომელსაც უნდა 5 ლარი რომ პახმელიაზე გამოვიდეს და არ გშორდებათ.  მოტივირებული (წინააღმდეგ, ყაჩაღი, მკვლელი, მძარცველი) და თან შეიარაღებული აგრესორის წინააღმდეგ წიწაკის სპრეი ალბათ ნაკლებად გამოდგება, მაგრამ სხვა თუ არაფერი არ არის მოგიწევთ “იომოთ” იმით რაც გაქვთ.

defense-gadget

შედარებით ახალი ტიპი თავდაცვითი საშუალების, რომელიც იყენებს წიწაკას არის პნევმატური “პისტოლეტები” რომლებიც წნევით ისვრიან წიწაკის სითხეს, როგორც მაგალითად Kimber Pepper Blaster ან ბურთულებს, როგორც პეინტბოლის იარაღი, იმ განსხვავებით რომ წიწაკის შე,ცველი ნივთიერება ბურთის შიგნით არის მოთავსებული. სურათზე არის SALT gun, რომელიც ისვრის ბურთებს წიწაკის აირით შიგნით, რომელიც სკდება სამიზნეში მოხვედრისას. თითო ბურთულა ქმნის 20-25 სმ-ის დიამეტრის აირის ღრუბელს. მწარმოებელი ირწმუნება, რომ თითო ასეთ ბურთულას შეუძლია ადამიანის 15 წუთით მწყობრიდან გამოყვანა.  მისი ღირებულება 300-400 დოლარს შეადგენს. 

ელექტროშოკერების განხილვა ცალკე სტატიის თემას წარმოადგენს, ამიტომ მოკლე აღწერილობით შემოვიფარგლებით. დავიწყოთ ყველაზე მარტივი და იაფი მოწყობილობით, კონტაქტური ელექტროშოკერით. კონტაქტური ელექტროშოკერი გულისხმობს იმას, რომ უნდა შეხვიდეთ აგრესორთან კონტაქტში, იმისთვის რომ მიადოთ მას შოკერი და გადასცეთ დენის იმპულსი. აღნიშნული ეწინააღმდეგება თავდაცვის წესს, რომელიც გულისხმობს მანძილის მოგებას, იმიტომ რომ რაც უფრო შორს ხართ საფრთხისგან მით უფრო უსაფრთხოდ ხართ. სამაგიეროდ ასეთი “შოკერი” შედარებით იაფია და ასევე არ ითხოვს გაფორმებას. საქართველოში ასეთი შოკერების ფასი იწყება 100 ლარიდან. სიმძლავრე უნდა იწყებოდეს მინიმუმ 500 000 ვოლტიდან, უფრო სსტი შოკერი გამოდგება მხოლოდ მაწანწალა ძაღლებისგან დასაცავად. კონტაქტური “შოკერების” მილიონი ვარიანტი და შესრულება არსებობს და ამიტომ კონკრეტული მოდელის ყიდვამდე ჯობია მოიძიოთ და წაიკითხოთ სტატიები და მიმოხილვები და მხოლოდ ამის მერე ჩამოყალიბდეთ რა ტიპის კონტაქტური “შოკერი” გჭირდებათ თქვენ.

მეორე ტიპის შოკერებს განეკუთვენება დისტანციური მოქმედების მოწყობილობები, როგორიც არის მაგალითად ე.წ. “ტეიზერი”, რომელიც გაძლევთ საშუალებას შეკუმშული აირის ენერგიის გამოყენებით ესროლოთ მოწინააღმდეგეს ორი ელექტროდი 7-10 მეტრის მანძილზე. მინუსების ასეთი სისტემის არის ის რომ ის პრაქტიკულად ერთჯერადია ანუ მხოლოდ ერთი გასროლა გაქვთ, რომლის მერე უნდა გამოცვალოთ კარტრიჯი, და ასევე ფასი, რომელიც ძალიან მაღალია და 500 დოლარს აღწევს.  ეხლა “ტეიზერებს” ეძახიან პრაქტიკულად ნებისმიერ შოკერს მაგრამ “Taser International” (ეხლა უკვე უბრალოდ Axon) არის ამერიკული კომპანია, რომელმაც პირველად შესთავაზა საზოგადოებას ე.წ. დისტანციური ელექტროშოკერი. მართალია მათი პროდუქცია ღირს უფრო ძვირი ვიდრე ცეცხლსასროლი პისტოლეტი, მაგრამ ამ ფასში თქვენ მოგდით საკმაოდ მაღალტექნოლოგიური საშუალება, აღჭურვილი ლაზერული დამიზნების სისტემით, ფარნით და სულ ბოლო მოდელიდან შეიძლება ორი გასროლის წარმოება გადატენვის გარეშე. ტეიზერი თავიდან იყო წოდებული, როგორც არა-ლეტალური იარაღი მაგრამ შემდგომ კომპანიამ მას უწოდა “ნაკლებად-ლეტალური”.  2017 წელს სააგენტო “როიტერსის” გამოძიებამ დაადგინა რომ 2000 წლების დასაწყისიდან ათასზე მეტი ადამიანი დაიღუპა “ტეიზერის” ზემოქმედების გამო. გამომდინარე იქიდან, რომ “ტეიზერს” იყენებს აშშ-ის პოლიციური სამსახურების 90%, 16 წლის განმავლობაში 1000  ლეტალური შედეგი ნიშნავს, რომ სტატისტიკურად ლეტალური შედეგის დადგომის ალბათობა “ტეიზერის” გამოყენების შემთხვვაში არის ძალიან დაბალი, დაახლოებით 0.3%. მეორეს მხრივ აშშ-ის იუსტიციის დეაპარტამენტის კვლევებმა დაადასტურეს, რომ “ტეიზერის” გამოყენება ამცირებს ფიზიკური ზიანის მიყენების რისკს დაკავების დროს, როგოც დამნაშავესთვის ასევე სამართალდამცავისთვის.

tazer-taser-x2-black-kit-600_grande

უახლესი Taser X2 Defender. მისი გამოყენება შესაძლებელია ასევე, როგორც კონტაქტური “შოკერის”, გასროლის წარმოების გარეშე. მისი ფასი 1400 დოლარია.

შესაძლებელია საბრძოლო იარაღში “ნაკლებად ლეტალური” ამუნიციის გამოყენება და ამ მხრივ ყველაზე ხელსაყრელი ვარიანტი არის 12 კალიბრის თოფი. მიზეზი მარტივია, 12 კალიბრის მასრაში საკმარისი ადგილია რომ დაეტიოს საკმარისი ზომა-წონის ჭურვი. ძალიან ბევრი ტიპის “ნაკლებად ლეტალური” 12 კალიბრის ამუნიცია არსებობს. რეზინის “კარტეჩი”, რეზინის ტყვიები. ყველაზე “ბრუტალური” საშუალება არის, პოლეთილენის ტომარაში მოთავსებული 9 ნომერი საფანტი ე.წ. bean-bag ტიპის ვაზნა. ასეთი ჭურვის საწყისის სიჩქარე 90-100 მ/წ-ის. გასროლის დროს ის იშლება დაახოლებით 6 კვ.სმ-ის სიგანეზე  და ძლიერ დარტყმას აყენებს სამიზნეს. არსებობს ასევე თვითნაკეთი არალეტალური ვაზნების რეცეპტები, რომლებიც შეიძლება მოიძიოთ ინტერნეტში. მათ შორის არის ვაზნის დატენვაც მარილით (დიახ ეს შესაძლებელია), მაგრამ ჩემი აზრით ქარხნული ვაზნების გამოყენება უფრო მიზანშეწონილია. თუ რამე წავიდა არასწორედ ყველაფერი დაბრალდება ვაზნის მწარმოებელს. თვითნაკეთი ვაზნის გამოყენებას შეიძლება მოყვეს არასასურველი სამართლებრივი შედეგები. ქარხნული წარმოების “ნაკლებად ლეტალური” ვაზნების არჩევისას მოქმედებთ იგივე პრინციპით რაც იარაღის ან ტყვიაწამლის არჩევისას. ინტერნეტში  ნახულობთ მიმოხილვებს, ტესტირების შედეგებს და ასე შემდეგ.  ჩემი აზრით ვისაც აქვს 12 კალიბრის თოფი ასევე უნდა ქონდეს მომარაგებული “ნაკლებად ლეტალური” ვაზნებიც.  წვრილი საფანტი ახლო მანძილზე (და თავდაცვა ხდება სწორედ ასეთ მანძილებზე)  ლულას ტოვებს როგორც ერთიანი ჭურვი და ეფექტის იქნება შესაბამისი. როგორც ისრაელის მაგალითი გვასწავლის საბრძოლო იარაღის ვაზნები, თუნდაც სუსტი არის ლეტალური და მათი გამოყენება სამართლებრივად ჩაითვლება როგორც  ლეტალური ძალის გამოყენება.

შემდეგი ჩვენ სიაში “არა ან ნაკლებად ლეტალური საშუალებების” არის ე.წ. ცეცლსასროლი ტრავმატული იარაღი, აგებული როგორც საბრძოლო ცეცხლსაროლი იარაღი იმ განსხვავებით, რომ ტყვიის ნაცვლად გამოიყენება რეზინის ჭურვი წვრილი საფანტი ან ცრემლმდენი აირი. დამატებით (გააჩნია რეგულაციებს კონკრეტულ ქვეყანაში) ასეთი იარაღის ლულები შეიძლება იყოს აღჭურვილი ტიხრებით, რომელშიც გაძვრება რეზინის ბურთი მაგრამ შეუძლებელი იქნება მყარი ჭურვის გამოყენება. ბუნებრივია ეს ზომა მიმართულია იმაზე, რომ არ მოხდეს ამ იარაღის “კონვერტაცია” საბრძოლოში. რეალურად ეს “დაცვის მექანიზმები” არ მუშაობს და  სინამდვილეში ტრავმატული იარაღის გადაკეთება გახდა ჩვეულებრივი ამბავი იმ ქვეყნებში სადაც საბრძოლო ცეცხლსასროლი იარაღი ხელმიუწვდომელია მაგრამ ხელმისაწვდომია ე.წ. “ტრავმატული” იარაღი რომელიც მუშაობს  იგივე პრინციპით.  ასეთი იარაღი ხშირად მზადდება იაფი შენადნობებისგან და ალბათ განურჩევლად მწარმოებლისა, თითქმის ყოველთვის გათვლილია ეპიზოდურ გამოყენებაზე და ვერ უძლებს ხანგრძლივ ექსპლუატაციას. ეს შემიძლია დავადასტურო პირადი გამოცდილებითაც. მაგალითად როდესაც იდეაში კარგი ხარისხის ტრავმატული „ზიგ ზაუერი“ უბრალოდ დაიშალა ჩემ ხელებში, ძალიან ხანმოკლე ექსპლუატაციის შემდეგ, პრაქტიკულად მისი სახლიდან გატანის გარეშე. ამავე პისტოლეტმა ერთხელ გაისროლა თავისით, ტექნიკურ გაუმართაობის გამო, საბედნიეროდ არავინ არ დაშავდა.  ხოლო როდესაც მე გადავწყვიტე მისი გამოყენება, როგორც სავარჯიშო ირაღის ის უბრალოდ დაიშალა. ჯერ ამოტყდა საკეტის სარკე (ადგილი საიდანაც გამოდის ნემსა)  და ბოლოს გაიბზარა საკეტი. ეს ყველაფერი, ვიმეორებ სროლის გარეშე.  ასეთი შემთხვევები, ვგულისხმობ არასანქიონირებულ გასროლებს, მოუვიდათ ჩემ მეგობრებსაც და კვლავ საბედნიეროდ არავინ არ დაშავებულა.  მე მინახავს სხვა ანალოგიური იარაღები, რომლებიც პრაქტიკულად ერთჯერადი იარაღების შთაბეჭდილებას ტოვებდნენ. ჩემ წრეში ასეთი იარაღები აღარავის არ აქვს.  გარდა ამისა, შეხედეთ ამ იარაღს ასეთი კუთხით, პისტოლეტი ისედაც სუსტი იარაღია და როგორ გგონიათ ეხლა 124 გრანიანი ექსპანსიური ტყვია, რომ შეცვალოთ რეზინის ბურთით ან წვრილი საფანტის მწიკვით, მიიღებთ ეფექტურ თავდაცვის საშუალებას? ვიღაცა იტყვის, შიშველ ხელებს ხომ ჯობია მაინც? არ ვიცი, შეიძლება ჯობია. ერთი ვიცი რომ შიშველი ხელი არ გაისვრის თავისით ვაზნის მიწოდებისას და არ ჩამოიღებს სარკეს მისაღებ ოთახში. რუსეთში სადაც ასეთი იარაღები ძალიან გავრცელებულია მათ ჭკუაზე მოყვანას ეძღვნება მრავალგვერდიანი თემები თემატურ ფორუმებზე და ეს დამატებითი თავის ტკივილია ასეთი იარაღის პატრონისთვის. მიზეზი ამისა არის ტრავმაული ამუნიციის არასტანდარტული ფორმები და ბევრად დაბალი წნევა, რომელიც იქმნება ლულაში. პრაქტიკა ადასტურებს რომ პრაქტიკულად შეუძლებელია ნახო იარაღი რომელიც ჯეროვნულად ადაპტირებულია ტრავმატული ვაზნების გამოყენებისთვის და მას არ დაჭირდება დაქლიბვა და მორგებები. ნაწილობრივ ეს აიხსნება იმით, რომ არავინ, მწარმოებლების ჩათვლით არ აღითქვავს ასეთ იარაღს სერიოზულად.  

ხანდახან ისეთ ქვეყნებში სადაც აკრძალულია საბრძოლო იარაღი,  საკმაოდ საინტერესო კონცეფციები ჩნდება. ჩემი აზრით რუსეთი დღეს უშვებს ტრავმატული იარაღის ყველაზე დიდ ასორტიემნტს და რამდენიმე ტიპი ასეთი იარაღის ჩემი აზრით გამოდგება,  როგორც ეფექტური თავდაცვის საშუალება თუ ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენება შეზღუდულია. მაგალითად ორ ან ოთხ გასროლიანი ტრავმატული პისტოლეტები, რომლებიც იყენებენ ორ ან ოთხ ლულიან შეკვრებს და დამაზიანებელ ელემენტად იყენებენ 10-11 გრამიან მყარი რეზინის ჭურვს. შედარებისთვის 9მმ-ნი რეზინის ბურთის წონა სულ რაღაც 0.7 გრამია. ასეთი იარაღი მაგალითად არის რუსული წარმოების ОСА ПБ-4-1. “ოსადან” ნასროლ 11 გრამიან ჭურვს ექნება სიჩქარე 110 მ/წ-ში, ხოლო ენერგია – შთამბეჭდავი 80 ჯოული. შედარებისთვის ტიპიური 9მ-ნი რეზინის ჭურვის ენერგია, რომელიც გამოიყენება ტრადიციული კონსტრუქციის პისტოლეტებში იქნება ორჯერ ნაკლები – 40 ჯოული. ამასთანავე „ოსა“ რომელიც არ იყენებს მოძრავ ნაწილებს იქნება 100%-ით საიმედო, სილუმინისგან და მეტალის ფხვნილისგან დამზადებული “კვაზი-პისტოლეტისგან” განსხვავებით.  ეფექტიც ასეთი ჭურვისგან იქნება გაცილებით მეტი ვიდრე 0.7 გრამიანი რეზინის “ფურთხისგან”. ტიპიური თავდაცვის მანძილებისთვის მისი სიზუსტე არის ადეკვატური. ჩემი აზრით „ოსა“ და სხვა ანალოგიური კონსტრუქციის იარაღი ბევრად უკეთესი თავდაცვის საშუალებაა ვიდრე რეზინის ან საფანტის „ტრავმატები“. საქართველოში რომ იყიდებოდეს ასეთი საშუალებები მე მაგათ ვიყიდიდი, უბრალოდ თავს ნუ მოიტყუებთ, ეს არ არის „არალეტალური“ იარაღი.  80 ჯოული საკმარისია სასიკვდილო ჭრილობის მისაყენად. თავში ნასროლი ასეთი ჭურვი გარანტირებულად მიაყენებს უმძიმეს ტრავმებს და დიდი ალბათობით გამოიწვევს სიკვდილს. ასეთი იარაღის გამოყენება ითხოვს მომზადებას.

ტექნიკური და ნაწილობრივ სამართლებრივი ნიუანსების განხილვის შემდეგ, მოდით გადავიდეთ “არა-ლეტალური” იარაღის ტაქტიკურ ასპექტებზე.  თუ ჩემ ბლოგს ყურადღებით კითხულობთ ან უბრალოდ კარგად ერკვევით თავდაცვის ასპექტებში, უნდა იცოდეთ, რომ თავდაცვის ობიექტის უმთავრესი მიზანია თავდასხმის ობიექტის სწრაფი განეიტრალება იმისთვის, რომ მან შეწყვიტოს აგრესიული ქმედებები. ხოლო ამის გარანტიას იძლევა მხოლოდ მომენტალური სიკვდილი. თუნდაც მძიმედ დაჭრილს, თუნდაც სასიკვდილოდ დაჭრილ თავდამსხმელს სანამ ის მოკვდება ან გაითიშება ჯერ კიდევ შეუძლია ზიანის მიყენება. სწორედ ამიტომ “ნაკლებად-ლეტალური” იარაღი ხდება “ნაკლებად ეფექტური თავდაცვის საშუალება”. მაგრამ გააჩნია საფრთხეს. საფრთხეები, რომლის წანააღმდეგ გამოიყენება ლეტალური და არა ლეტალური იარაღი იწყება მაგალითად მაწანწალა ცხოველებიდან და მთავრდება ორგანიზებული შეარაღებული ბანდიტური დაჯგუფებით.  ასე, რომ ჩვენ კარგად უნდა გვესმოდეს რომ “არა-ლეტალური” იარაღი არ არის ალტერნატივა “ლეტალური იარაღის”. ის ხშირად არის არასრულფასოვანი მაგიერი და გადაფარავს მხოლოდ შესაძლო საფრთხეების ნაწილს. მას აქვს თავისი გამოყენების ნიშა, მაგრამ ამ ნიშის იქეთ მისი გამოყენება არაეფექტურია და შეიძლება უკუეფექტიც ქონდეს.

განსხვავებით სამართალდამცავებისგან, რომლებიც თითქმის ყოველთვის იტოვებენ ლეტალური იარაღის გამოყენების ოფციას, უბრალო მოქალაქეებს შეიძლება ეს ოფცია საერთოდ არ ქონდეთ და მათი უსაფრთხოება უნდა იყოს დამოკიდებული საშუალებებზე, რომლებსაც სახელმწიფო აღიარებს როგორც ნებადართულს გამოყენებისთვის, ანუ დამოკიდებული მეტ წილად იმ საშუალებებზე, რომლებზეც მე მოგიყევით. მაგალითად რუსეთში, თადაცვითი ცეცხლსასროლი იარაღი აკრძალულია და შესაბამისად მოქალაქეები შეზღუდულები არიან საშუალებებით, რომლებიც რუსეთის კანონმდებლობით კლასიფიცირდება როგორც “შეზღუდული დაზიანების იარაღი”. ამ კლასში შედის რამოდენიმე ტიპის იარაღი, მათ შორის “გაზის”, ლულის გარეშე ცეცხლსასროლი იარაღი, ტრავმატული ცეცხლსასროლი იარაღი და ასე შემდეგ. რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, საქართველოში ასეთი საშუალებები საერთოდ არ არის კლასიფიცირებული და პრინციპში არც იყიდება. 10-15 წლის წინ საფანტის და “გაზის” იარაღები უხვად იყიდებოდა, მაგრამ როგორც კი მათი ფლობა და გამოყენება ისევე შეიზღუდა როგორც ცეცხლსასროლი იარაღის, მათი გაყიდვები პრაქტიკულად შეწყდა. ამჯერად საქართველოში ხელმისაწვდომია მხოლოდ იაფ-ფასიანი წიწაკის აეროზოლები და კონტაქტური ელექტროშოკები.

ასევე ჩემი აზრით ხშირად იგნორირებული საკითხია ასეთი ტიპის იარაღების გამოყენებაში მომზადება. ეს საკითხი წარმატებით იგნორირდება, როგორც სამართალდამცავების ასევე უბრალო მოქალაქეების მხრიდან.  როგორც ყველა იარაღი, “ნაკლებად ლეტალური” იარაღიც ითხოვს მის ცოდნას, მის გამოყენებაში მომზადებას და პროცედურების დაცვას. წიწაკის აეროზოლის გამოყენება ქარიან ამინდში მაგალითად არ შეიძლება, ხოლო ქარი თუ თქვენ სახეში გიბერავთ წიწაკის აირებისგან თქვენ უფრო დაზარალდებით ვიდრე აგრესორი. პნევამტური გამშვებები, ყუმბარტმტყროცნები, რეზინის ვაზნების არასწორ გამოყენებას მოყვება მძიმე დაზიანებები და ფატალური შედეგიც. ზოგი ასეთი იარაღი რეგულირებადია რაც აძლევს მსროლელს შესაძლებლობას აირჩიოს სასურველი ენერგია რა ენერგიითაც მოხდება ჭურვის გასროლა. ქართულ პრესაში დაიბეჭდა ერთ-ერთი ოპოზიციური პოლიტიკოსის სურათები რომელსაც ასეთი პნევმატური მარკერიდან ესროლეს. ის გადარჩა მაგრამ ჭრილობები იყო უმძიმესი. პოლიციის მიერ “ნაკლებად ლეტალური” იარაღების გამოყენება წამების მიზნით ასევე არის რეალური პრობლემა, რომელიც მათ შორის გამომდინარეობს უცოდინრობიდან ასეთი იარაღის შესაძლებლობების შესახებ.  სამწუხაროდ მცდარი მოსაზრება, რომ „ტრავმატი“ არალეტალურია, იწვევს მფლობელის მხრიდან მის უფრო თამამ გამოყენებას, რასაც შეიძლება მოყვეს არასასურველი შედეგი.  ისევ “ტეიზერის” გამოყენების თემას რომ დავუბრუნდეთ, აღმოჩნდა, რომ მისი გამოყენება აშშ-ში ხშირად ხდებოდა მაშინ როდესაც გამოძახების მიზეზი იყო სამედიცინო დახმარება, ანუ “ტეიზერს” იყენებდნენ შფოთიანი ავადმყოფების, ძლიერი ნერვული აშლილობის მქონე ან ფსიქიურად დაავადებული ადამიანების “დასაწყნარებლად”.  ნაწილ ასეთ და სხვა შემთხვევებს მოყვა სასიკვდილო შედეგი და დაზარალებულების მხარემ უჩიოდა სახელმწიფოს. ამის წყალობით დაზარალებულებმა მიიღეს მინიმუმ 172 მლნ დოლარი კომპენსაციების სახით. 2013 წელს კომპანიამ გამოსცა რეკომენდაცია, არ გამოიყენონ მისი იარაღი ასეთი “სამიზნეების” წინააღმდეგ, თუმცა ცხადია ტექნიკური საშუალებების გამოყენების ინსტრუქციების შემუშავება იმათი ვალდებულებაა ვინც იყენებს ამ საშუალებებს და არა იმისი ვინც ასეთ საშუალებებს უშვებს.  ასე, რომ “ნაკლებად ლეტალური” იარაღი ისევე ითხოვს მომზადებას და მის ცოდნას როგორც ნებისმიერი სხვა იარაღი. ისიც უნდა გახსოვდეთ, რომ “არა ლეტალური” საშუალებები არ უნდა მოხვდეს ბავშვების ან სხვა პირების ხელში.

ჩემი აზრით არჩევანის გაკეთება ამა თუ იმ თავდაცვის საშუალებაზე იქნება ეს დამოკლებული 12 კალიბრის ნახევრად-ავტომატური თოფი თუ წიწაკის 50მლ-ნი “სპრეი”, დამოკიდებულია ბევრ ფაქტორზე, მათ შორის გარემოზე, რომელშიც ცხოვრობს ადამიანი და იმ საფრთხეებზე, რომელიც მას შესაძლებელია, რომ ემუქრება. კარგია, რომ ყოველთვის თან გქონდეს თავდაცვის საშუალება, რომელიც მოგცემს საშუალებას თავი დააღწიო საფრთხეს ლეტალური ძალის გამოყენების გარეშე მაგრამ, სამწუხაროდ ტექნოლოგიების განვითარების ამ ეტაპზე მაღალი ეფექტურობის “არა ლეტალური” ალტერნატივები ძალიან ძვირია, გაბარიტულია, გულისხმობს საფრთხესთან ახლოს ყოფნას ან უშუალო კონტაქტს და ხშირად არაეფექტურია ან საერთოდ უძლურია ერთროულად რამდენიმე აგრესორის წინააღმდეგ. გარდა ამისა ფარულად ატარო პისტოლეტი და “ტეიზერი” ან კონტაქტუირ “შოკერი” პრაქტიკულად შეუძლებელია. მანქანაში, სხვა საქმეა. ასევე ჩანთაში. დანამდვილებით შეიძლება ითქვას ისიც, რომ ‘არა ლეტალური” იარაღის გამოყენების შემდეგ გაცილებით ნაკლები წვალება და ახნსა-განმარტებების მიცემა დაგჭირდებათ სამართალდამცავებისთვის ვიდრე ვთქვათ, რომ განახორციელოთ გასროლები ცეცხლსასროლი იარაღიდან, თუნდაც რომ  საერთოდ არავის არ მოარტყათ. იგივე აქტუალურია ამ საშუალების გამოყენებისას მაწანწალა ცხოველის თავდასხმის მოსაგერიებლად. ეს განსაკუთრებით აქტუალურია იმ ქვეყნებისთვის როგორიც არის საქართველო სადაც საგამოძიებო და სასამართლო სისტემები კვლავ საბჭოთა კავშირში იმყოფებიან, სადაც თავდაცვის უფლება განიხილებოდა პრაქტიკულად დანაშაულად და ეს სისტემები ვერ ასხვავებენ ერთმანეთისგან კრიმინალურ ელემენტს და კანონმორჩილ მოქალაქეს.

გარდა ამისა, არის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნიუანსი, რომელითაც მინდა ეს მოკლე მიმოხილვა დავასრულო. ქვეყანაში სადაც უხვად არის არალეგალური იარაღი, ტრავმატული იარაღის გამოყენება, რომელიც არაფრით არ განსხვავდება საბრძოლო იარაღისგან და თქვენს მიერ ნატყორცნი რეზინის “ფურთხის” საპასუხოდ, შეიძლება მოფრინდეს მთლიანად გარსით დაფარული 7 გრამიანი ჭურვი რომელიც თანაც მოფრინავს 20-ჯერ უფრო დიდი ენერგიით. მე ვიცი ბევრი შემთხვევა, როდესაც გაზის/საფანტის იარაღის დემოსნტრირებას და გამოყენებას მოყვა საპასუხო ცეცხლი საბრძოლო იარაღიდან და ეს ძალიან ცუდათ დასრულდა „ტრავმატის“ პატრონისთვის ხოლო მისი გამოყენება შემდგომი გარჩევის დროს იყო მოწოდებული, როგორც მტკიცებულება ლეტალური იარაღის გამოყენების მართლზომიერების.

არის თუ არა “არა ლეტალური” იარაღი ალტერნატივა? ამ ეტაპზე არა, მაგრამ “არა ლეტალური” იარაღის იგნორირებაც არ არის კარგი ვინაიდან ეს სეგმენტი სწრაფად ვითარდება და სულ უფრო უკეთესი და ეფექტური საშუალებები ჩნდება და მათი ადგილი მლიძებნება ნებისმიერი ადამიანის არსენალში, რომელიც სერიოზულად უდგება საკუთარი და თავისი ახლობლების უსაფრთხოების საკითხს. გამონაკლისია ალბათ მხოლოდ ცეცხლსასროლი ტრავმატული იარაღი, რომელიც ჩემი აზრით არ შეიძლება ჩაითვალოს სანდო და ეფექტურ თავდაცვის საშუალებათ.

თავდაცვის მითები და რეალობები

Wednesday, August 2nd, 2017

ამ სტატიაში მე მინდა შევეხო ისეთ თემებს, რომლებიც არ არის ჩვენთან პოპულარული და ხშირად განხილვადი. შეიძლება იმ არგუმენტებმა, რომლებსაც მე მოვიყვან დიდ დიკსომფორტი გამოიწვიოს მკითხველის მხრიდან ან თუნდაც პროტესტის გრძნობა, მაგრამ ჩემი აზრით ამ თემებზე საუბრის დრო დიდიხანია მოსულია. ქვეყანაში უამრავი ერთეული ცეცხლსასროლი იარაღის არის კერძო საკუთრებაში და  ამ იარაღის გამოყენების უფლება თავდაცვის მიზნით არის ტაბუ დადებული თემა, ხოლო ის შემთხვევები რომლების შესახებ ჩემთვის ცნობილია მეტყველებს იმაზე, რომ არც საზოგადოება არც სამართალდამცავი და სასამართლო სისტემა არ არიან მზად ობიექტურად განიხილონ ასეთი შემთხვევები.  მე შორს ვარ იმ მოსაზრებიდან, რომ ჩემი ბლოგი ქმნის საზოგადოებრივ აზრს ან მით უმეტეს გამოიწვევს, რაიმე ცვლილებებს ქვეყანაში ან საზოგადოებაში, მე უბრალოდ დავწერ იმას რაც ვფიქრობ  და გავამყარებ ჩემ ნათქვამს მყარი არგუმენტებით, იმის იმედით რომ ეს გამოიწვევს დისკუსიის გაგრძელებას და ადამიანები დაფიქრდებიან ამ თემაზე.  მკითხველმა თავად გამოიტანოს დასკვნები წაკითხულიდან. ყურადღება: სტატია შეიცავს ბმულებს კადრებზე სადაც ასახულია ძალადობის და სიკვდილის სცენები.

რა არის თავდაცვა ცეცხლსასროლი იარაღით? ეს არის სიტუაცია, როდესაც მოქალაქემ მიიღო გადაწყვეტილება დაიცვას თავისი თავი ლეტალური ძალის გამოყენებით, იმიტომ რომ მას ან სხვა მის გარშემო მაგ მომენტში მყოფ პირებს დაემუქრა საფრთხე. ცხადია ვისაც არ უნდა კითხო ყველას თავისი აზრი აქვს, როგორ უნდა მოიქცეს (რა თქმა უნდა სხვა იმიტომ რომ თავის თავს ვერ წარმოიდგენენ) ადამიანი ასეთ სიტუაციაში და როგორია საფრთხე, რომელიც გაამართლებდა ლეტალური ძალის გამოყენებას.  თავისთავად იდეა, აზრი დაიცვა შენი თავი იარაღით, ბევრისთვის უხერხული და როგორც უკვე აღვნიშნე საქართველოში საერთოდ ტაბუ დადებული თემაა. ბევრს ურჩევნია ჩვენთან გახდეს დაყაჩაღებული, გაძარცვული, შელახული ღირსებით და მერე აბრალოს ეს ყველაფერი პოლიციას და სახელმწიფოს ვიდრე აიღოს თავის თავზე საკუთარ უსაფრთხოებაზე ზრუნვა. სამწუხაროდ ჩვენი საზოგადოების ნაწილში, ფიზიკური დაპირისიპირება, ლანძღვა-გინება, სხვისი ქონების დაუფლება არის როგორ გითხრათ ყოველ დღიური ცხოვრების ნაწილი. ჩხუბი ქორწილში ან სუფრაზე ჩვეულებრივი ამბავია, ვინმეს ცემაც არ ითვლება აქ მძიმე დანაშაულად ან საერთოდ არ ითველბა დანაშაულად. მე ეხლა ცოტას ვუტრირებ, მაგრამ უდაოდ ფაქტია, რომ ჩვენ ქვეყანაში “რიტუალური დაჭრის” ტრადიციაც არსებობს რასაც კრიმინალური ქრონიკა ადასტურებს, რა მუხლით აღიძრება საქმე? ჯანრთელობისთვის ზიანის მიყენება? როდესაც დასტურდება რომ განზრახ იქნა ჩადენილი იარაღის გამოყენება ხდება დამძიმება კვალიფიკაციის თუ რახან ბედმა გაუღიმა დაზარალებულს და ის გადარჩა მუხლი რჩება უცვლელი? პოლიტიკოსებს, დეპუტატებს, საჯარო მოხელეებს ისე ცემენ, რომ ამას არანაირი რეაგირება არ მოყვება. ან როგოგ გადმოცემს მას-მედია თავდაცვის შემთხვევებს, შელაპარაკებას სროლა მოყვა, ბანდიტური გარჩევები მაგრამ მე არ მახსოვს მომესმინოს რეპორტაჟი ან წამეკითხოს სტატია სადაც იქნებოდა აღწერილი როგორ დაიცვა მოქალაქემ თავი, იმიტომ რომ ჟურნალისტები და საზოგადოება უყურებს იარაღის გამოყენებას (მიუხედავად მიზეზისა) როგორც რაღაცა ცუდს რაც არ უნდა ხდებოდეს. იმიტომ რომ საზოგადოებას ეუხერხულება აღიაროს რომ ნორმალურ საზოგაოებაში კარგი ადამიანები ხანდახან ესვრუან ცუდ ადამიანებს. ამის მაგივრად საზოგადოება აყოლილია უტოპიურ რწმენას, რომ არსებობს ისეთი საზოგადოება სადაც არ არსებობენ მტაცებლები, რომლებიც ნადირობენ მსხვერპლზე.  გამომდინარე აქიდან უნდა გავიაზროთ, რომ სახელმწიფოს თვალში ჩვენ აპრიორი ეჭვმიტანილები ვართ ყველა და, რომ  იარაღის გამოყენებით თავის დაცვა პრაქტიკულად გვაქცევს ჩვენ პრობლემის ნაწილად და მოგვიევს დაპირისიპირება პირდაპირი გაგებით მთელ სამყაროსთან, მოკლული თავდამსხმელის ოჯახის წევრებთან და ნათესავებთან, სახელმწიფოსთან გამოძიების და სასამართლოს სახით და საზოგადოებასთან, რომელიც თვლის რომ იარაღი ცუდია და არვისზე სროლა არ შეიძლება. მაგალითად ქართულ ენაში არც არის განსხვავება kill-სა და murder-ს შორის. პირველი ნიშნავს  სიცოცხლის წართმევას, რომელიც შეიძლება იყოს სრულად ლეგიტიმიური და გამართლებული, მაგალითად როდესაც ჯარისკაცი კლავს მოწინააღმდეგე მხარის ჯარისკაცს, ან როდესაც ადამიანი თავის დაცვის მიზნით კლავს თავდამსხმელს და murder, ანუ “არამართლზომიერი”, მკვლელობა რომელსაც არ გააჩნია გამამართლებელი გარემოებები, “არალეგიტიმური” სიცოცხლის უფლების წართმევა. ჩვენთან ასევე პრაქტიკულად არ გამოიყენება ისეთი ცნება როგორიც არის “კანონმორჩილი ადამიანი” ანუ ადამიანი, რომელიც ცხოვრობს კანონების და წესების დაცვით რაც მას განასხვავებს იმათგან ვინც ასე არ ცხოვრობს ანუ კრიმინალური ელემნეტებისგან, “პრობლემების შემქნელებისაგან”. სახელმწიფოს და ასე გამოდის რომ საზოგადოების თვალშიც ყველა მოქალაქე არის ეჭვმიტანილი ნარკომანიაში, კრიმინალურ საქმიანობაში და ასევე ითვლება უნარშეზღუდულად სანამ საპირისპიროს არ დაამტკიცებს ცნობების წარდგენით, რის შემდეგაც სახელმწიფო აღიარებს, რომ ასეთ პიროვნებას აქვს უფლება დაიწყოს სამსახური, მართოს მანქანა ან შეიძინოს იარაღი. ჩვენი საყოველთაო გატაცება გამოცდებით, ტესტირებებით, ატესტაციებით, ნებართვების გაცემით ყველაფერზე  და სურვილით შევზღუდოთ სხვისი უფლებები (მათ შორის იარაღის ტარების უფლება) ასევე ადასტურებს, რომ როგორც სახელმწიფო ვერ ახერხებს გაყოს ადამიანები კანონმორჩილებად და “პრობლემების გამომწვევებად” ისევე საზოგადოება ვერ ახერხებს იგივეს და ყველა ერთმანეთს ეჭვის თვალით უყურებს.  ასეთი საზოგადოება ეძებს დაცვას თავისი შიშებისგან ,რაღაც ადმინისტრაციულ ბარიერებში მიუხედავად იმისა რომ კეთილი განზარხვებით შექმნილი ასეთი ბარიერები უბრალოდ არ მუშაობენ. ჩვენ გვირჩევნია დავიჯეროთ, რომ ჯანმრთელობის ცნობებს გაცემს კომისია, რომელიც დაკომპლექტებულია გამოცდილი პროფესორებით, რომლებიც ყოველმხრივ აფასებენ ადამიანს და აკეთებენ ყველაფერს, რომ იარაღი არ მოხდეს გიჟის ხელში, მიუხედავად იმისა, რომ სინამდვილეში ეს ცნობა პრაქტიკულად  ავტომაურად გაიცემა ერთი საკითხავი კვალიფიკაციის და გამოცდილების მქონე ექიმის მიერ, რომელიც უყურებს ამ პროცედურას, როგორც აუცილებელ პირობას მიიღოს რამდენიმე ლარი და არა როგორც ვალდებულბას დაიცვას საზოგადოება გიჟებისგან. შესაბამისად გიჟები, კრიმინალები და “პრობლემების გამომწვევები” თავისუფლად დადიან ქუჩებში და უტოპიაში მცხოვრები საზოგადოება ვერ ხვდება რომ მათგან დაცვა ყოველი კონკრეტული საზოგადოების წევრის ვალდებულებაა. სხვათაშორის კიდევ ერთი ფაქტი, რომ ეს ბარიერები არ მუშაობს არის ქაოსი და განუკითხაობა ჩვენ გზებზე, რომელსაც ქმნიან გამოცდა ჩაბარებული “ცნობა მოტანილი” ხალხი, რომელმაც მოიპოვეს პრივილეგია მართონ მანქანა ისე რომ  მანქანის მართვა არ იციან და ამის გამო ყოველ დღე ვიღაცა კვდება და სახიჩრდება.  სწორედ ეს განაპირობებს იმას, რომ მე ყოველთვის წინააღმდეგი ვარ გამოცდების და ტესტირებების, იმიტომ, რომ სახელმწიფო აქცევს ამას ფორმალურ პროცედურად, რომლის მიზანია საფასურის მიღება და არა მოქალაქეების დაცვა და ამ პროცედურებს შედეგი არ მოყვება. გარდა ამისა ასეთი პროცედურები ყოველთვის ტრადიცულად არის კორუფციის წყარო.

სახელმწიფო და საზოგადოება რომელიც ცხოვრობს ასეთ ილუზიებში, ბუნებრივია ასეთივე ილუზიებით უყურებს აბსოლუტურად ყველაფერს, მათ შორის იმას თუ როგორ უნდა დაიცვას ადამიანმა თავისი თავი. მოდით დავასახელოთ და გავარჩიოთ ის მცდარი სტერეოტიპები, რომლებიც ასე ძალიან გავრცელებულია და ხშირად მეორდება ყველგან, არ აქვს მნიშვნელობა ეს იქნება დიასახლისი, პოლიციელი თუ კიდე ვინ: რატომ ესროლა შეუარაღებელ ადამიანს? რატომ არ გააფრთხილა წინასწარ? რატომ არ განახორციელა გამაფრთხილებელი გასროლა? რატომ ჯერ ფეხში არ ესროლა? რატომ ესროლა ორჯერ, მოკვლა უნდოდა ალბათ ხო? რატომ ქონდა ვაზნა სავაზნეში? რატომ იანახავდა დატენილ იარაღს?  მაგრამ ერთია როგორ გაგნსჯის საზოგადოება და მეორეა როდესაც ამას გამოიყენებს სახელმწიფო შენს წინააღმდეგ ან როდესაც შენ ხარ სამართალდამცავი და გაიძულებენ გამოიყენო ეს მიდგომები  მოვალეობის განხორციელების დროს. ხელმძღვანელობას ეშინია არ გაგივარდეს იარაღი და გიკრძალავს ვაზით სავაზნეში იარაღის ტარებას, სამსახურის რეპუტაცია შელახულია და შენ გიკრძალავენ შეუიარაღებელი საფრთხის წინააღმდეგ იარაღის გამოყენებას და არ შესრულების შემთხვევაში  ჩვენ ვემუქრებით პოლიციელს (ან თუნდაც უბრალო მოქალაქეს)  სამართლებრივი დევნით, სამართალდამცავის კარიერის დასრულებით, იარაღის ფლობის უფლების წართმევით. ეს უაზრო ვალდებულებები შეიძლება იყოს გაწერლი კანონში, ცალკეულ კანონქვემდებარე აქტში, სამსახურეობრივ ინსტრუქციაში ან უფრო უარესი, წარმოადგენდეს არაფორმალურ პოლიტიკას, ხელმძღვანელობის ნებას, რომელიც უნდა შესრულდეს თუ რა მაშინ პრობლემები გექნება. ადამიანი რომელზეც ეს ვალდებულებები ვრცელდება ვიმეორებ შეიძლება იყოს უბრალო მოქალაქე რომელიც გახდა თავდასხმის ობიექტი ან პოლიციელი რომელსაც მოუწია სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას იარაღის გამოყენება. ასეთი “პროცედურის” დაწესება, სწავლება, წახალისება არის უდიდესი სისულელე და უსამართლობა და სახელმწიფო ამით უტოვებს ასეთ ადამიანებს ორ ალტერნატივას ან დიდი ალბათობთ მოკვდნენ ან დასახიჩრდნენ ან გახდნენ სისხლის სამართლის დამნაშავეები, მხოლოდ იმიტომ რომ ამ ვალდებულების ავტორები (აპოლოგეტები) არიან იდიოტები, რომელბსაც წარმოდგენა არ აქვთ რა არის ახლო მანძილზე შეიარაღებული დაპირისპირება მოტივირებულ აგრესორთან. ასეთი შეხედულებებიდან გამომდინარეობენ ისეთი მცდარი, სახიფათო და სამწუხაროდ გავრცელებულ პრაქტიკები როგორებიც არის: სიტყვიერი გაფრთხილება, იარაღის დემონსტრირება, გამაფრთხილებელი გასროლა, არასასიკვდილო გასროლა (როგორც წესი კიდურებში).  განვითარებულ ქვეყნებში არც მოქალაქეს და არც სამართალდამცავს არ გააჩნია ვალდებულება გამოიყენონ რომელიმე ზემოხსენებული, მანამდე სანამ იქნება გამოყენებული ლეტალური ძალა საფრთხის მიმართ. ხდება გარჩევა მხოლოდ ლეტალური ძალის გამოყენების მართლზომიერების და არა იმის რა საშულებით და ფორმით იქნა გამოყენებული ეს ძალა. რა თქმა უნდა არსებობს აუცილებელი მოგერიების გადამეტება, მაგრამ მოგერიების გადამეტებაში არ შედის შაშხანის გამოყენება ან განმეორებითო გასროლები. რა თქმა უნდა მე იმის თქმა არ მინდა რომ თავდაცვის შემთხვევების გარჩევა განვითარებულ ქვეყნებში საათის მექანიზმივით მუშაობს, იქაც უამრავი პრობლემაა მაგრამ ჩვენთან უბრალოდ პრობლემის მასშტაბი ბევრად უფრო დიდია. სასამართლო გარჩევის დროს ასეთ ქვეყნებში არაკეთილსინდისიერი ადვოკატები, მაგალითად ცდილობენ გამოიყენონ ფაქტორები, იმისთვის რომ გაამტყუნონ მსროლელი და გამოიყვანონ ის აგრესორად რომელიც შარს ეძებდა, მაგრამ როგორც წესი ეს მთავრდება უშედეგოდ, იმიტომ რომ გამომძიებლები, იურისტები და მოსამართლეები კარგად ერკვევიან თავდაცვის ასპექტებში და გარდა ამისა არიან უამრავი ექსპერტები, რომლებსაც იწვევენ სასამართლო გარჩევებზე და მათ ექსპერტულ აზრს იყენებნ სიმართლის დასადგენად. ჩვენთან ეს ასე არ არის და ეს სერიოზული პრობლემაა.

როდესაც სახელმწიფო ან სამართალდამცავი უწყებების ხელმძღვანელობა ცდილობს თავი დააღწიოს იმ ნეგატიურ ეფექტს, რაც მოყვება სამართალდამცავის მიერ სამსახურეობრივი მოვალეობის დროს  სიცოცხლის მოსპობას, მაშინ მათ შემოაქვთ ფორმალური თუ არაფორმალური შეზღუდვები, რომლებიც ხელს უკრავენ პოლციელებს, რომლებიც ქუჩაში მუშაობენ. გადავხედოთ ჩვენ რეალობას. რამდენჯერ მოხდა პოლიციის მიერ იარაღის გამოყენება? მართებული თუ არა, ამას ყოველთვის მოყვა ნეგატიური რეაქცია საზოგადოების დიდი ნაწილის მხრიდან. რატომ? მიზეზი ისევ იგივეა. ჩვენ ვერ ვასხვავებთ ცუდ და კარგ ტიპებს და ვინმეს რომ კლავენ ჩვენ ეგერევ ვარდებით ეჭვებში, იქნებ ისინი “უდანაშაულო ბიჭები” იყვნენ და მერე თავს კიდევ ერთხელ ვიტყუებთ როდესაც ვიწყებთ სამართალდამცავების განსჯას. რა თქმა უნდა მიზეზი არის პოლიციის დაზარალებული რეპუტაციაც, გახმაურებული უბედური შემთხვევების გამო. ცოტა სხვა შემთხვევაა მაგალითად დაუდევრობის შეეგად გასროლები და ამას მოყოლილ მსხვერპლი, ან როდესაც საქმე გვაქვს  არაკომპეტენტური სამართალდამცავების ქცევასთან,  რომელიც ეწინააღმდეგება მოდით ესე ვთქვათ პოლიციელის ქცევის კოდექს და რასაც ხანდახან მოყვება არამართლზომიერი იარაღის გამოყენება და მსხვერპლი. არავის არ გაგვიჭირდება დავასახელოთ ბევრი ასეთი შემთხვევა და ასეთ შემთხვევებს ხელისუფლებები გადაყოლია.  ნორმალურ ქვეყნებში ასეთი შემთხვევების დადგომის რისკის შემცირება შესაძლებელია ადეკვატური მომზადებით, პროცედურების შეცვლით და კადრების უკეთესი შერჩევით, მაგრამ ეს რთული გზაა, რომელიც ითხოვს დროს, ფულს და შრომას.  გაცილებით ადვილია მაგალითად შეუზღუდო პოლიციელებს წვდომა იარაღზე და ასე შეამცირო რისკი, რომელიც უკავშირდება იარაღის გამოყენებას და ამით გამოწვეულ ნეგატიურ ეფექტს. ცხადია ეს ხდება სამართალდამცავების სიცოცხლის და ჯანმრთელობის ხარჯზე. ჩვენ ალბათ ყველას გავხსოვს გახმაურებული შემთხვევა, რომელიც მოხდა რამდენიმე წლის წინ თბილისში, როდესაც დანით შეიარაღებულმა ნარკომანმა, რომელიც სხვათაშორის იყო სუსტი აგებულების, მძიმედ დაჭრა სამი შეუიარაღებელი პოლიციელი, რომელიც მის დაშოშმინებას ცდილობდნენ და მგონი ერთი პოლიციელი გარდაიცვალა მიყენებული ჭრილობებისგან. აღმოჩნდა, რომ პოლიციელებს აიძულეს იარაღი ჩაებარებინად სახლში წასვლამდე. ბევრი სხვა შემთხვევის დასახელება შემიძლია, როდესაც სამართალდამცავებს უბრალოდ ართმევდნენ იარაღს და ისინი გადიოდნენ დავალებებზე და გადიან პატრულირებაზე იარაღის გარეშე, იმიტომ რომ ბერვი იარაღის „გავარდნის“ შემთხვევა მოხდა, იმიტომ რომ წინასაარჩევნო პერიოდი იყო და სროლა არ უნდა მოხმდარიყო ან რაღაც უაზრო წესებია სადღაც მიღებული. ან რად ღირს ის ფაქტი რომ ჩვენი პოლიციელები დღემდე არ არიან აღჭურვილები ინდივიდუალური დაცვის საშუალებებით – რბილი ტიპის ჯავშანჟილეტები. ეკიპირების ეს ელემენტი აუცილებელია ლამის ყველაზე ჩამორჩენილი და ღარიბი ქვეყნების პოლიციურ სამსახურებში, მაგრამ ჩვენთან რატომღაც ეს ასე არ არის. ეს აბსოლუტურად მიუღებელია. რატომ ვახსენე ნარკომანის სუსტი აგებულება?  იმიტომ, რომ ხშირად გვესმის და გვხდება ასეთი მოსაზრება, პოლიციამ (შეიარაღებულმა მოქალაქემ) არ უნდა გამოიყენოს იარაღი შეუარაღებელი საფრთხის წინააღმდეგ, მოდით ამ სტერეოტიპის განხილვით დავიწყოთ დანარჩენი მავნე სტერეოტიპების და პრაქტიკების განხილვა. მოსაზრება, რომ არ შეიძლება ესროლო შეუიარაღებელ ადამიანს არის მცდარი, რასაც სამი პოლიციელის დაჭრა ადასტურებს.  სუსტი აღნაგობის ნარკომანმა, რომელიც არ უნდა გამოირჩეოდეს ნინძას უნარებით, არ ქონდა მოულოდნელობის ეფექტი მაინც  შეძლო დაეჭრა სამი პოლიციელი.   140 კილოგრამიანი აგრესიული ყაზილარს შიშველი ხელებით თავისუფლად შეუძლია სასტიკად გაუსწორდეს მაგალითად ქალ პოლიციის ოფიცერს ან თუნდაც სტანდარტული აღნაგობის კაც ოფიცერს.  შეიარაღებული ბლაგვი საგნით და ნარკოტიკული საშუალების ქვეშ მყოფი ის უკვე არის განრისხებულ მტაცებელზე უარესი საფრთხე. იგივე ეხება ადამიანებს, რომლებიც არიან მომზადებულები ორთაბრძოლაში და მათ ერთი  კარგად დაყენებული დარტყმით შეუძლიათ დაასახიჩრონ ან მოკლან ადამიანი ერთი თვალის დახამხამებაში. ვიდეო გადაღებული პოლიციის მანქანიდან, სადაც შეუიარაღებელი მამაკაცი შიშველი ხელებით სასტიკად უსწორდება ქალ პოლციელს, რომელიც ცდილობდა მის გაჩხრეკას თვალნათვლივ ადასტურებს, რომ იარაღი არ არის საჭირო, რომ იყოს მიღებული გადაწყვეტილება ლეტალური ძალის გამოყენებაზე. სამწუხაროდ ასეთივე მიამიტური შეხედულებები ბევრს გააჩნია დანასთან მიმართებაში არა და დანა არის ზესახიფათო და ეფექტური იარაღი იმ სივრცეებში სადაც, როგოც წესი  ხდება კონფლიქტები ადამიანებს შორის, ვგულისხმობ სასაუბრო დისტანციებს.  1983 წელს ამერიკელმა პოლიციის ინსტრუქტორმა ჯონ ტულერმა შეიმუშავა ვარჯიში, როდესაც 6 მეტრის მანძილიდან შეიარაღებული დანით “თავდამსხმელი” იწყებს მოძრაობას ოფიცერზე, რომელმაც უნდა მოასწროს ირაღის ამოღება და ზუსტი გასროლის წარმოება. ეს ვარჯიში მოგვიანებით გახდა პრაქტიკულად მთელი არაფრომალური დოქტრინა სახელწოდებით “21 ფუტის წესი” და ის გავრცელდა მთელ სამართალდამცავ საზოგადოებაში. მე არ ვიცი ამ ვარჯიშის დოქტრინად  ქცევა კარგია თუ ცუდი, მაგრამ ცადეთ თქვენც ეს ვარჯიში, და სანამ დანით შეიარაღებული “თავდამსხმელი” დაფარავს 6 მეტრს და დაგარჭობთ დანას თავის ქალაში, ცადეთ და გააფრთხილეთ ის ან ეცადეთ ესროლოთ ფეხში ან განახორციელეთ გამაფრთხილებელი გასროლა, მაგრამ მანამდე დარმწუნდით რომ რა მიმართულებითაც ახორციელებთ გამაფრთხილებელ გასროლას, არავინ არ დგას და რიკოშეტიც არავის არ ემუქრება. მომზადების გარეშე უმეტესობა იარაღის ამოღებასაც ვერ მოასწრებს ქამარზე გარედან დამაგრებული არა თუ პერანგის ქვეშ დამალული ბუდიდან. ეს ვიდეო მძიმე სანახავია და საუკეთესო ილუსტრაციაა იმისა თუ რამდენად ეფექტური შეიძლება იყოს დანა აგრესიული და მოტივიებული ადამიანის ხელში.  ეს ყველაფერი ხდება არა დახურულ სივრცეში, არამედ გაშლილ ღია ადგილას, ერთ პოლიციელს ხელში „კალაშნიკოვი“ უჭირავს დანარჩენები შეიარაღებულები არიან პისტოლეტებით. რამდენიმე წუთი ისინი ცდილობენ დააწყნარონ კაცი და აიძულონ მას დააგდოს დანა და ჩაბარდეს მათ, რაღაც მომენტში ისინი მოდუნდნენ და აღმოჩდნენ მასთან ახლოს, ის თავს ესხმის მათ და წამებში ორი პოლიციელი იღებს სასიკვდილო ჭრილობებს და კვდებიან ადგილზე კამერების წინ. ასე, რომ დანა და ნებისმიერი მძიმე ბლაგვი საგანი სერიოზული საფრთხეა და სრულად ამართლებს ლეტალური ძალის გამოყენებას.

ეხლა რაც შეეხება გაფრთხილებას (ვერბალური ან გასროლით) და სროლას კიდურებში.  20 წლის წინ როდესაც ვიდეო კამერები დიდი იშვიათობა იყო, კასეტები შეიარაღებული დაპირისპირებებით და სიკვდილის სცენების ჩანაწერებით არალეგალურად იყიდებოდა შავ ბაზარზე. ეხლა ასეთი ჩანაწერები უხვად დევს ინტერნეტში და ხელმისაწვდომია ყველასთვის. არის რესურსებიც რომლებიც აანალიზებენ ასეთ ჩანაწერებს. ჩანაწერების ნახვისას დაინახავთ, რომ ძალიან ხშირად ეს შეტაკებები ისე იწყება და მთავრდება, რომ გიწევს უკან გადახვევა და მეორედ ყურება რომ მიხვდე რა მოხდა. ამ ჩანაწერებში ხალხი კვდება იმიტომ რომ ვერ ასწრებენ იარაღის ამოღებას, ვაზნის მიწოდებას სავაზნეში, კვდებიან ისე რომ ვერც ხვდებიან რა მოხდა. ასეთ სიტუაციაში გაფრთხილება გინდა ყვირილით გინდა სროლით სისულელეა ისევე როგორც იგივე მიზეზის გამო სისულელეა ეს მოთხოვნები აქციო ვალდებულებად.

როგორც ერთი ლიტერატურული ნაწარმოების გმირი იძახდა: „არ არსებობს არმია, რომელიც გაუძლებდა თავდასხმას ზურგიდან და თანაც ღამით“. მოულოდნელი თავდასხმის მოგერიება უკიდურესად ძნელია,  და თავდასხმის ობიექტს აქვს ძალიან ცოტა შანსი გამოვიდეს უვნებელი ასეთი სიტუაციიდან. თავდასხმა ხდება წამებში, ამ დროს ადამიანმა უნდა მიიღოს თავის ცხოვრებაში ალბათ ყველაზე უმნივნელოვანესი გადაწყვეტილება, დაიცვას თავი და წაართვას სხვა ადამიანს სიცოცხლე. მან უნდა მოასწროს სიტუაციის გაანალიზება, იარაღის გამოყენებაზე გადაწყვეტილების მიღება, იარაღის ამოღება და ზუსტი გასროლის განხორციელება რაც თავისთავად უკვე სერიოზული გამოწვევაა და ითხოვს მომზადებას, წვრთნას, მენტალურ მდგრადობას. ამას კიდე დაუმატო ვერბალური გაფრთხილება, გამაფრთხილებელი გასროლა (სად? ჰაერში, მეზობლის იავანში? ასფალტში? და რიკოშეტის საფრთხე?) არის აბსურდი და სისულელე. სამართალდამცავი უწყება ან სახელმწიფო რმელიც ავალდებულებს ამას თავის მოსამსახურეებს/მოქალაქეებს პრაქტიკულად მათ წირავს.

სამწუხაროდ რიგ განვითარებულ ქვეყანაში მოქმედებს აკრძალვა იარაღის ტარებაზე ვაზნით სავაზნეში. აბსურდული შეზღუდვა, რომელმაც უნდა დაგვაჯეროს, რომ სახელმწიფოს სურს დაუდევრობით გამოწვეული იარაღის გავარდნების შემცირება. ანალოგიურად აბსურდული მოთხოვნებია ვალდებულება იარაღის შენახვის სეიფში ან იარაღის და ვაზნების ცალკე შენახვა.  თავდაცვის იარაღი უნდა იყოს მუდმივ მზადყოფნაში გამოყენებისთვის. ეს არის აქსიომა. ვაზნის მიწოდება სავაზნეში შეიძლება ბევრისთვის იყოს უკვე რეფლექსური მოძრაობა, მაგრამ ბევრისთვის შეიძლება არ იყოს. თუ ვინმეს სურს იარაღის და ვაზნების შენახვა ცალცალკე ან იარაღის ტარება ცარიელი სავაზნით ეს მისი პასუხისმგებლობაა, სახელმწიფო ან ხელმძღვანელობა, ამას არ უნდა ავალდებულებდეს.

კიდურებში გასროლას, რაც შეეხება ეს ტექნიკა ჩემი აზრით წამოვიდა იმ დროიდან, როდესაც საბჭოთა კავშირის მოსახლეობის დიდი ნაწილი ნათელი კომნიზმისკენ სიარულის პროცესში აღმოჩნდა ციხეში და ბანაკებში,  ამიტომ გუშაგები გაქცეულებს ჯერ ფეხებში ესროდნენ და მერე დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში უკვე ესროდნენ მოსაკლავად. ეს ტაქტიკა მუშაობს, როდესაც ხარ გუშაგი ტუნდრაში და ესვრი ადამიანს, რომელიც გაგირბის და წინააღმდეგობას არ/ვერ გიწევს. ხოლო თუ გასროლისას იარაღი ახტა და შემდეგი ტყვია გაქცეულს კეფაში მოხვდა, დიდი არაფერი, პარტია ჩამოწერს დანაკარგებს.  შეიარაღებული დაპირისიპირების დროს საერთოდ როგორ წარმოგიდგეიათ ფეხში გასროლა? ფეხი არის პატარა, მოძრავი სამიზნე, მასში მორტყმა ერთი გასროლით ძალიან ძნელია. ფეხში მორტყმა თითქმის არასდროს არ იწვევს საფრთხის ნეიტრალიზაციას. მიწაზე დავარდნილი აგრესორს კვლავ შეუძლია საპასუხო ცეცხლის გახსნა.  ამიტომ კიდურებში გასროლა თავდაცვის მიზნით არის არაეფექტური, სახიფათო ტაქტიკა. მე არ ვიძახი რომ არასდროს არ უნდა ესროლოთ საფრთხეს ფეხებში, გააჩნია სიტუაციას, მაგრამ უნდა გესმოდეთ, რომ სროლას ფეხებში როგორც წესი არ გამოყავს მწყობრიდან ადამიანი.

ერთხელ მე ერთ ყოფილ სპეცრაზმელს ვანახე ვიდეო, სადაც პოლიციელები გამოიყვანენ არაფხიზელ ადამიანს რესტორნიდან, რა დროსაც ის ამოიღებს  უბიდან, თუ სწორედ მახსოვს პნევმატურ პისტოლეტს. ორივე პოლიციელი ხსნის ცეცხლს რა დროსაც, რაღაც წამებში დამნაშავის მიმართულებით ხორციელდება 20-მდე გასროლა. სპეცრაზმელმა გაკვირვებულმა ამომხედა და მკითხა, ამდენი რა პონტში ესროლესო?  თუ სპეცრაზმელმა ჩათვალა, რომ ადგილი ქონდა არაპროპორციულ ძალის გამოყენებას, რას ჩათვლის საზოგადოება ან სასამართლო? არ არის ძნელი მიხვდე, პოლიციელები, რომლებიც აკეთებდნენ თავის საქმეს გახდებიან ცუდი ტიპები. რეალობა კი ის არის,რომ  პისტოლეტის კალიბრების 99.9% სუსტია და არ უზრუნველყოფს ადეკვატურ ტერმინალურ ეფექტს,  ძალიან ბევრი პოლიციელი იღუპება საპასუხო ცეცხლისგან, რომლებსაც ხსნიან დამნაშავეები, მათ შორის დაჭრილები არაერთი ტყვიით. დიახ, არასასიამოვნო საყურებელია მაგრამ საფრთხეს ესვრიან მანანმდე სანამ ის მოძრაობს. ხოლო მერე მას ჩხრიკავენ და ადებენ ბორკილებს. იმიტომ, რომ ხანდახან მათ გონება უბრუნდებათ და ისინი ზურგში ესვრიან იმათ ვინც ჩათვალა, რომ რახან სამიზნე დაეცა და არ ინძრევა ის საფრთხეს აღარ წარმოადგენს. ასე რომ აგრესორი/დამნაშავე წარმოადგენს საფრთხეს მანამ სანამ არ იქნება გაჩხრეკილი და ბორკილებ დადებული. დიახ ასეთი ვიდეოები არ არის სასიამოვნო საყურებელი, მაგრამ პოლიცია იძულებულია მოახდინოს თავისი ქმედებების დოკუმენტირება მათ შორის გადაღება, დამერწმუნეთ კრიმინალებმა რომ დაიწყონ იგივეს კეთება, მათი ვიდეოები ათასჯერ უფრო საზარელი სანახოაბა იქნებოდა, ეს უნდ აგავხსოვდეს ყოველთვის სანამ დავიწყებთ განსჯას პოლიციის მხრიდან იარაღის გამოყენების ესთეტიურ მხარეზე. არ არსებობს ლამაზი და სუფთა ომი, ისევე როგორცს სასიკვიდლო შეტაკება ვერ დაემზგავსება რინგზე შერკინებას. ერთადერთი რასაც აქვს მნიშვნელობა, არის ვინ არის მტყვანი და ვინ არის მართალი.

ასევე მინდა შევეხო იარაღის დემონსტრირებას.  იმის იმედზე ყოფნა, რომ აგრესორი იარაღის დანახვაზე  შეშინდება და უკან დაიხევს, დიდი სისულელია. ეს კიდე უფრო დიდი სისულელეა თუ ასეთი “დემონსტრატორი” არ აპირებს ან არ არის მზად იარაღი გამოიყენოს თუ იარაღის დემონსტრირებას ეფექტი არ მოყვება. მე ჩემი თვალით მაქვს ნანახი რომ ეს ტექნიკა არ მუშაობს, როდესაც “ბნელი და საშინელი” 90-ნი წლების დროს, დისკოტეკის დაცვის წევრის მიერ დაშინების მიზნით იარაღის ამოღებას ხალხით გადაჭედილ საცეკვაო დარბაზში, მოყვა კოლექტიური აგრესიულობა დისქოტეკის სტუმრების მხრიდან და დაცვის წევრს თავისივე იარაღით თავი გაუტეხეს. გადაჭედილ დისკოთეკაში , მარტო, უპირისპირდები ნასვამ ახალგაზრდებს. იღებ იარაღს იქ სადაც გასროლა საფრთხის მიმართულებით 99% ალბათობით გამოიწვევს უდანაშაულო ადამიანის დაჭრას. თანაც მოწინააღმდეგე არა ერთი, არამედ რამდენიმეა, ესეიგი სროლა მოგიწევს ინტენსიური. და ბოლოს კარგავ შენ იარაღს. არასწორ გადაწყვეტილებას მოყვა სამწუხარო შედეგიც. რა იქნებოდა გამოსავალი? მე არ ვარ ექსპერტი თავდაცვაში მაგრამ დაპირისპირების დეესაკალაცია არის აუცილებელი  თუ ამის შანსი არსებობს.  გამოდი გარეთ, გამოიძახე სხვა დაცვის წევრები ან პოლიცია. ბოლო-ბოლო თუ საქმე მივიდა სროლამდე,  ეს სროლა მოხდება იქ სადაც შანსი მოარტყა უდანაშაულოს ნაკლებია. იარაღის ამოღება უნდა მოხდეს მაშინ როდესაც შენ მორალურად მზად ხარ გახსნა ცეცხლი. თუ არ ხარ მხად ჯობია სხვა რამე მოიფიქრო. იარაღის დემონსტრირება შეიძლება გახდეს დაპირისპირების ესკალაციის მიზეზი. არ დაგვავიწყდეს რომ ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური და დროით გამოცდილი მეთოდი საფრთხისგან თავის დაღწევის არის – გაქცევა.

მე კარგდ მესმის, რომ ეს სტატია ბევრში გამოიწვევს პროტესტს, ბევრისთვის იქნება მიუღებელი ის რაც აქ წაიკითხა, ბევრი დამიწუნებს გამოყენებულ ტერმინოლოგიას და რავიცი კიდე რას არ იპოვის, მაგრამ საქმე იმაშია, რომ განვითარებულ საზოგადოებაში ერთმანეთის მიმართ ძალადობა არის მიუღებელი. თუ შენ დააპირე ვინმეს ცემა შენ შეიძლება გესროლონ და სახელმწიფო და საზოგადოება ჩათვლის რომ მსროლელის იყო მართალი, შენ შეძვრები სხვის სახლში შენ მოგხვდება ტყვია, შენ დააპირებ ვინმეს “დაჩმორებას” შენ შეიძლება მოგხვდეს ტყვია.  ძალადობა და ხელისუფლების წარმომადგენლისადმი არდამორჩილება არის საკმარისი მიზეზი ლეტალური ძალის გამოყენებისთვის. ასეა ნორმალურ ქვეყანაში. არანორმალურ ქვეყანაში შეიძლება კამერების წინ გცემონ და ამას არანაირი რეაგირება არ მოყვება. რა მოხდა კაცები არიან და იჩხუბეს…. ვის არ მოსვლია? ან კარგი მაგალითია ბოლოდროინდელი სკანდალი სადაც საზოგადოების ცნობილი წევრები ჯგუფური გაუპატიურებით ემუქრებოდნენ იმათ ვინც არ იზიარებდა მათ შეხედულებებს. ეს როდესაც ხდება რიგითი მოქალაქეების მხრიდან, რომლებიც სამწუხაროდ ხშირად ვერ აცნობიერებენ რას აკეთებენ ეს ერთია, ეს ხდება ყველგან, როდესაც იგივეს ჩადიან საჯარო პირები, რომელბსაც გაცილებით მეტი პასუხისმგებლობა მოეკითხებათ ეს უკვე სერიოზული პრობლემაა. ეს ნიშნავს, ჩემი აზრით იმას, რომ მათ არ ეშინიათ პასუხისმგებლობის და არ ელოდებიან წინააღმდეგობას. სწორედ ამიტომ შეიარაღებული საზოგადოება არის თავაზიანი და წყნარი საზოგადოება. როდესაც ყველას ესმის რომ სხვაზე თავდასხმას დიდი ალბათობით ადეკვატური მოყვება პასუხი და გარდაუვალი სასჯელი.

სტატიის ბოლოს, მინდა კიდევ ერთი მაგალითი მოვიყვანო, რა ხდება როდესაც ერთი მხარე იყენებს არაეფექტურ ტაქტიკას და თავდაცვის საშუალებებს. ეს შემთხვევა მოხდა ბალიზე, ინდონეზია, სადაც დასახლდა შერეული ორთაბრძოლების ფრანგი ოსტატი ამოკრან საბეტი. არსებული ინფორმაციით ის სარგებლობდა ხულიგნის და აგრესიული ადამიანის რეპუტაციით, ხშირად ახდენა კონფლიქტების პროვოცირებას და უპირისპირდბოდა როგორც ადგილობრივებს ასევე ტურისტებს. როდესაც საბეტის ვიზას ვადა გაუვიდა ადგილობრივ პოლიციას მიეცა შანსი კონფლიქტური სპორტსმენი გაეძევებინა ქვეყნიდან.  მის დასაკავებლად საკმაოდ დიდი პოლიციელების ჯგუფიც გამოიყო. საბეტის დაკავების მცდელობა აღბეჭდილია ვიდეოზე.  ამოკრანი თავიდანვე აგრესიულად იქცეოდა და იყო საკამოდ დიდი დანით შეიარაღებული, ის არ ემორჩილებოდა პოლიციას. პოლიციელებმა გამოიყენეს ყველაფერი, სიტყვიერი გაფრთხილება, სროლა ჰაერში, და მათ შორის ნაკლებად ლეტალური საშუალებები (რეზინის ტყვიები). არაფერმა არ იმოქმედა. მას მერე რაც ამოკრანს მოხვდა პირველი რეზინის ტყვიები, ნასროლი სავარაუდოთ 12 კალიბრის “პომპებიდან” ის თავს დაესხა პოლციელებს და დაჩეხა დანით ერთი თანამშრომელი, სანამ მას ესროდნენ ფეხებში, ესროდნენ რეზინის ტყვიებს და სავარაუდოთ პისტოლეტებიდან. ყველაფერი დასრულდა 5,56 კალიბრის შაშხანიდან რამდენიმე გასროლით, მაგრამ საბეტის მიერ დაჭრილი პოლციელი ადგილზე გარდაიცვალა.  რა მოხდებოდა ამერიკაში? რამდენიმე მკაფიო გაფრთხილების და არდამორჩილების შემთხვევაში მას უბრალოდ ცეცხლს გაუხსნიდნენ და ადგილზე მოკლავდნენ.  ვიღაცა იტყოდა იარაღი არ ქონდა რატომ ესროლესო, იქნება ფეხში დაეჭრათ და დაეკავებინათო, მაგრამ რეალური ცხოვრება ყოველთვის ადასტურებს ამ “მანტრების” მცდარ ხასიათს. იგივე მოხდა ამ შემთხვევაშიც.

არც ერთი სერიოზული ინსტრუქტორი ან სკოლა რომელიც ასწავლის თავდაცვას იარაღის გამოყენებით არ ასწავლის უკონტროლო აგრესიის გამოყენებას. საფრთხისთვის თავის არიდება, კონფლიქტის დეესკალაცია და პასიური თავდაცვა (სიგნალიზაცია, რკინის კარები, ძაღლი, კამერები, უსაფრთხო რაიონის არჩევა) არის თავდასხმის რისკის შემცირების და იარაღის გამოყენების აცილებლობის თავიდან არიდების პირობები. არ მინდა შეგექმნათ წარმოდგენა თითქოს აშშ-ში ასწავლიან კილერებს, რომლებიც ღამე კარებს ღია ტოვებენ რომ იქ შესული მძარცველი მერე დაცხრილონ. ეს ასე არ ხდება. შეიარაღებული მოქალაქე ხვდება რომ თუ მან იარაღი გამოიყენა ის გახდება გამოძიების ობიექტი, მას მოუწევს ხანგრძლივი და ხარჯიანი პროცედურა ამ სიტყაციიდან თავის დაღწევის, დაუმატეთ ამას ფსიქოლოგიური ტვირთი და მიხვდებით რომ ნებისმიერი შეიარაღებული ადამიანი ყველანაირად შეეცდება თავი აარიდოს კონფლიქტს. ეს ძნელად ესმით იმ საზოგადოებაში სადაც ცემა-ტყეპა, გაწევა-გამოწევა და დაჭრები არის ჩვეულებრივი ამბავი და ამაზე არანაირი რეაგირება არ ხდება. სწორედ ამიტომ გვესმის ხშირად: ყველა დაიწყებს იარაღით სიარულს და სროლას. არა არ დაიწყებს და ვინც დაიწყებს წავა ციხეში ან მიიღებს ტყვიას.

დიახ, იარაღს გააჩნია თანდაყოლილი საფრთხე. ხანდახან კარგ კაცს დაუდევრობით გაუვარდება იარაღი და მოხდება ტრაგედია, დიახ ხანდახან პოლიცია ესვრის ბავშვს რომელსაც ქონდა ხელში სათამაშო პისტოლეტი. შეიარაღებულ საზოგადოებაში ეს გარდაუვალია, ისევე როგორც “მოტორიზირებულ” და ელექტრიფიცირებულ საზოგადოებაში ვიღაცა მოკვდება ავტო-ავარიაში ან დენის დარტყმისგან ან ავიაკატასტროფაში, ბერვად უფრო მეტი ადამიანი იხრჩობა ბასეინში ვიდრე კვდება იარაღთან დაკავშირებულ უბედურ შემთხვევებში მაგრამ არავინ არ ითხოვს ბასეინში მოცურავეთა ლიცენზირებას და გაოცდის ჩაბარებას ბასეინში ჩახტომამდე. ჩვენ მივიდვართ რისკებზე ყოველ დილა როდესაც სახლიდან გამოვდივართ და ამ რისკებს ვეგუებით იმიტომ, რომ გვინდა სწრაფად მივიდეთ სამსახურში მანქანით ან გადავფრინდეთ თვითმფრინავით სხვა ქვეყანაში. ადამიანი არ უნდა იღუპებოდეს იმიტომ, რომ მას ირაციონალური შიშების და მცდარი სტერეოტების გამო წაართვეს ან შეუზღუდეს თავდაცვის უფლება.

იარაღის მისროლა ერთი გასროლით

Saturday, October 15th, 2016

ამ მოკლე სტატიაში მინდა გიამბოთ ძველ და კარგად ნაცად მეთოდზე რომელიც გულისხმობს იარაღის გასწორებას ერთი ვაზნით. ხანდახან ისე ხდება ხოლმე რომ არ გაქვს საშუალება გაანულო/გაასწორო შაშხანა, სათანადოდ.  არ გაქვს პირობები, არ გაქვს საკმარისი ვაზნები ან უბრალოდ არ იცი როგორ უნდა გააკეთო ეს ან არ გაქვს საშუალება გაარკვიო ეს ინტერნეტით ან ლიტერატურის წაკითხვით. ასეთ შემთხვევებში ეს მეთოდი გამოდგება. გასროლა უნდა განხორციელდეს 50 მეტრის სიშორეზე განლაგებულ სამიზნეში. იარაღი უნდა იყოს მყარად დაფიქსირებული. როგორ მოახერხებთ ამას თქვენზეა დამოკიდებული. შესაძლებელია იარაღის მყარად დაფიქსირება ან ისე დაფიქსირება, რომ გასროლისას თუ ის დაიძრა ადგილიდან, შესაძლებელი იყოს მისი ზუსტად იგივე მდგომარეობაში დაბრუნება როგორშიც ისი ყო გასროლამდე. სამიზნე უნდა იყოს ზომიერად დიდი, რომ ტყვია მოხვდეს მას თუნდაც დიდი გადახრით. დაუმიზნეთ ხარის თვალს და გაისროლეთ. ნახეთ სად მოხვდა ტყვია და მოხვედრის ადგილიდან 3-4 სმ-ით ზევით მონიშნეთ ადგილი, ახალი ხარის თვალი. დაუბრუნდით იარაღს, რომელიც იმყოფება იგივე მდგომარეობაში რაც გასროლამდე და სამიზნის შესწორებით (ისე რომ იარაღი არ გაინძრეს) ისე  გააკეთეთ რომ ამჯერად იარაღი უმიზნებდეს ახალ “ხარის თვალს”, რომელიც 3-4 სმ-ით მაღლა არის იმ ადგილზე სადაც მოხვდა ტყვია. იარაღის გასწორება დასრულებულია. ეს მეთოდი საუკეთესოდ მუშაობს ოპტიკიან იარაღზე მაგრამ თუ ყველაფერი სწორედ გააკეთებთ ნებისმიერი ტიპის იარაღის გასწორება არის შესაძლებელი ამ მარტივი მეთოდის გამოყენებით. შაშხანებს, რაც შეეხება,  ასეთი მისროლისას  .223 ან .308 კალიბრების უმეტესობა 100 მეტრზე მოხვდება 7-8სმ-ით მაღლა, 150 მეტრზე მიაღწევს ტრაექტორიის ყველაზე მაღალ წერტილს და დაიწყებს დაშვებას სადაც დაახლოებით 270 მეტრის მანძილზე ისევ გაუტოლდება დამიზნების წერტილს და 300-350 მეტრამდე, მორტყმის ეფექტური ზონა დარჩება ადამიანის სილუეტის ფარგლებში. ამ მეთოდით ყოველგვარი რთული ბალისტიკური გათვლების და მისროლის პროცედურების გარეშე გექნებათ საშუალება მოარტყათ სამიზნეს თქვენი იარაღიდან. ეს მეთოდი არის პრიმიტიული მაგრამ ის მუშაობს. ყოველთვის იარაღის მისროლა სახელმძღვანელოს მიხედვით შეუძლებელია. იარაღი იშვიათ ვაზნაზეა გათვლილი და ეს ვაზნები არ იშოვება. ქალაქში ცხოვრობთ და არ გაქვთ საშუალება ეწვიოთ მოშორებულ, ძნელად მისაღწევ სასროლეთს, მაშინ ეს მეთოდი გამოგადგებათ.

პრაქტიკული/საბრძოლო ზერო

Tuesday, July 5th, 2016

აღნიშნული სტატია არ არის სახელმძვანელო ან იარაღის “განულეების” საუკეთესო მეთოდის აღწერა. ეს სტატია არის ავტორის მსჯელობა “საბრძოლო ზეროზე” და მისი დადგენის ოპტიმალურ მეთოდზე და იმ ფაქტორებზე რომელიც მსროლელმა უნდა გაითვალისწინოს იარაღის სასურველი “საბრძოლო/პრაქტიკული ზეროს” არჩევისას და იარაღის გასწორებიას. მაგალითისთვის მეტწილად აღებულია გრძელლულიანი ტაქტიკური იარაღი (ტაქტიკური კარაბინი) რკინის სამიზნე მოწყობილობებით, მაგრამ აღწერილი პრინციპები აქტუალურია ნებისმიერი ტიპის  ხრახნილლულიანი  იარაღისთვის. საკითხი, რომელზეც ჩვენ ვისაუბრებთ არ არის უმაღლესი მათემატიკა, ეს არის საფუძვლები, რომლებიც უნდა იცოდეს ნებისმიერმა ადამიანმა რომელიც ფლობს იარაღს არა მარტო სტუმრებთან სატრაბახოდ.

ads

აღნიშნული ილუსტრაცია აგიხსნით, როგორ გამოიყურება გარე ბალისტიკა და რა კავშირი არის ტყვიის ტრაექტორიასა, დამიზნების ხაზს, და ლულის რერძს.

ძლიერ კალიბრებზე გათვლილი შაშხანები, აღჭურვილი როგორც წესი ძლიერი/დიდი გადიდების ოპტიკური სამიზნე მოწყობილობებით, იყენებენ შესწორებების შეტანის პრეციზიულ მექანიზმებს, რომლებიც იძლევიან საშუალებას შეიტანოთ შესწორება სამიზნეში უშუალოდ გასროლის წინ, დოლურას დაყენებით საჭირო მდგომარეობაში. არანაირი სპეციალური ინსტრუმენტი ამისთვის საჭირო არ არის.  პრაქტიკაში, როგორც წესი სნაიპერს აქვს თავისი მოქმედების ზონის გეგმა-ნახაზი სადაც მან იცის ორიენტირების განლაგება და მათი მანძილები რაც აძლევს მას საშუალებას წინასწარ გაემზადოს და ასევე სამიზნის გამოჩენისთანავე ორიენტირების მიმართ მისი მდგომარეობის შედარებით მიიღოს საკმარისად ზუსტი მანძილი სამიზნემდე და ან შეიტანოს შესწორება უშუალოდ ოპტიკურ სამიზნეში ან კომპენსირება მოახდინოს დამიზნებით (დაიუჭიროს ოდნავ დაბლა ან მაღლა, გამოიყენოს  ოპტიკური სამიზნის ბადის ელემენტები, ბალისტიკური კომპენსატორები და ა.შ.). სნაიპერები ასევე იყენებენ ლაზერულ მანძილმზომებს, სადაც ერთი თითის დაჭერით იღებ ზუსტ მანძილს სამიზნემდე რაც მნიშვნელოვნად უადვილებს საქმეს მსროლელს. ასევე სნაიპერის ნაკრებში შედიან კომპაქტური და ზუსტი ინსტრუმენტები, ქარის სიჩქარის საზომები, ბალისტიკური კალკულატორები და ა.შ. ყველაფერი ეს აძლევს მას საშუალებას სწრაფად და ზუსტად გამოთვალოს რა მანძილზე სად მოხვდება მის მიერ ნასროლი ტყვია. სნაიპერული გუნდი არის როგორც მინიატურული საარტილერიო გათვლა რომელიც მუშაობს იმაზე რომ ზუსტი ცეცხლის წარმოებით გაანადგუროს სამიზნეები იარაღის ეფქტური სროლის მანძილების მთელ დიაპაზონში. ამისთვის დისტანციის გარდა ისინი იყენებენ უამრავ სხვა ფაქტორს, ქარის სიჩქარეს, ატმოსფერულ წნევას, მუხტის ტემპერატურასაც კი იმიტომ რომ რა მანძილეებზე სნაიპრები ისვრიან ყველაფერს აქვს მნიშვნელობა. ტაქტიკურ მსროლელს, რომელიც მოქმედებს დინამიურ მუდამ ცვლად გარემოში ასეთი ფუფუნება როგორც წესი არ აქვს. ისევ როგორც მანძილებიც გაცილებით უფრო მოკლეა. ტაქტიკური მსროლელისვის სამიზნეების აღმოჩენის და იდენტიფიცირების საშუალებები ასევე როგორც წესი შეზღუდულია საკუთარი მხედველობის ან მოკრძალებული ოპტიკური სამიზნის შესაძლებლობებით.

მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო დროს ოპტიკური სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება ტაქტიკურ კარაბინებზე გახდა ჩვეული აბსოლუტური უმეტესობა ნახევრად-ავტომატური კარაბინების აღჭურვილია საქართველოში მხოლოდ სტანდარტული „რკინის“ სამიზნე მოწყობილობებით, რომლებიც (თუ სამოქალაქო იარაღის “წინაპარი” სამხედრო იარაღი იყო) ხშირად გათვლილია ერთი ტიპის ვაზნაზე, რომელიც გამოიყნებოდა იმ დროს კონკრეტული ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში. მაგალითად რომ ავიღოთ 7.62×39 კალიბრის რუსული საიგა, მისი უკანა სამიზნე მოწყობილობა გათვლილია 100-დან 300 მეტრამდე სროლისთვის სტანდარტული 123 გრანიანი ტყვიით.  300 მეტრი ხელოვნური შეზღუდვაა სამოქალაქო იარაღისთვის და რა მოხდება 400 მეტრზე სროლისას?  ზოგი იარაღი იყენებს კიდე უფრო პრიმიტიულ სამიზნე მოწყობილობის კონფიგურაციას სადაც მხოლოდ ერთი პოზიცია არის, და შესწორებების მექანიზმი გამოიყენება მხოლოდ ერთხელ იარაღის გასწორებისას და მერე მას ხელს აღარ ახლებენ. იგივე ეხება კოლიმატორსაც.

რჩევა: იაფფასიანი ოპტიკური სამიზნის შესწორების მექანიზმის ნდობა არ შეიძლება. ამიტომ ერთხელ გასწორების შემდეგ, ყოველთვის როდესაც ეს შესაძლებელია უნდა მოხდეს შესწორება დამიზნებით წერტილის შეცვლით. 

მიუხედავად იმისა, რომ ოპტიკურ სამიზნეებს შესწორების უფრო დახვეწილი მექანიზმები აქვთ და შესწორების შეტანა ადვილია და სწრაფი, ტაქტიკურ მსროლელი უნდა იყოს მზად რომ უმეტესობა შემთხვევაში მას დოლურების ტრიალის დრო არ ექნება. ამიტომ შესწორება ხდება დამიზნების წერტილის შეცვლით. იმისთვის რომ სროლის ეფექტურობა გაიზარდოს, ნაწილი ტაქტიკური “სკოპების” იყენებს ბადეებს რომლებიც წინასწარ გათვლილია ან ადაპტირებადია სხვადასხვა ტრაექტორიებისთვის.

გამომდინარე ზემოხსენებულიდან ტაქტიკური მსროლელი ასწორებს იარაღს ერთხელ, ერთ კონკრეტულ მანძილზე რამაც უნდა მისცეს მას საშუალება აწარმოოს ეფექტური ცეცხლი სამიზნე მოწყობილობებში შესწორებების შეტანის გარეშე და დამიზნებაში მინიმალური შესწორებებით. აღნიშნული პირველ რიგში მიიღწევა კონკრეტული იარაღის ბალისტიკის და გამოყენების სპეციფიკი გათვალისწინებით ოპტიმალური საბრძოლო/პრაქტიკული ზეროს დადგენით და შესაბამისად იარაღის ამ მანძილზე ზუსტი გასწორებით. დღეს როდესაც ოპტიკური სამიზნეები ფართოდ არის გავრცელებული, რკინის სამიზნე მოწყობილობები, როგორც წესი მეორად, დამხმარე ფუნქციას ასრულებენ. იარაღზე ოპტიკის არსებობა არ ნიშნავს, რომ “რკინები” არ უნდა იყოს გასწორებული.

რჩევა: უმეტესობა თანამედროვე სამიზნე მოწყობილობებს მოყვება ინსტრუქციები სადაცც მითითებულია მონაცემები, გასწორების მეთოდიკა და სხვა საჭირო ინფორმაცია. მისროლის პროცედურა უნდა დაიწყოს ამ ინსტრუქციების შესწავლით.

საწყისი წერტილი პასუხის გაცემისას კითხვაზე რომელი ზერო არის თქვენთვის უკეტესი, არის თქვენი იარაღიდან ნასროლი ტყვიის ტრაექტორიის დადგენა. დიახ სანამ გავარდებით სასროოლად ჯერ უნდა დაჯდეთ და იპოვოთ პასუხები შემდეგ კითხვებზე: რა მანძილზე ვაპირებ მე სროლას? რა მნძილზე გავანულო ჩემი იარაღი? სად მოხვდება ტყვია თუ სროლის მანძილი იქნება ნაკლები ან მეტი განულების მანძილზე?

 რჩევა: იარაღის გასწორებისას თუ ანალოგიური იარაღი და კალიბრი არის შეიარაღებაში შეიძლება მისროლა/გასწორებისას გამოიყენოთ სტანდარტული ოფიციალური ინსტრუქციები, რომლებიც ადვილად მოიპოვება ინტერნეტით. მაგალითად 5.45 კალიბრის BSR-74-ის პატრონებმა გასწორებისას შეიძლება გამოიყენონ რუსული სახელმძღვანელო Руководство по 5.45-мм автомату Калашникова სადაც მოცემულია როგორც მისროლის პროცედურის აღწერილობა ასევე სროლის ცხრილები და ტყვიის ფრენის ტრაექტორიები. 

თუ თქვენი იარაღი არის პოპულარული იარაღი-კალიბრის-ვაზნის ტიპის კომბინაცია  ყველაზე იოლი გზა არის მოიპოვოთ ინფორმაცია ინტერნეტიდან ან ლიტერატურიდან. მაგალითად კაილ ლამბის წიგნში “Green Eyes Black Rifles” რომელიც მე მაქვს მოცემულია ყველა აუცილებელი ინფორმაცია 5.56 კალიბრის M4-ის კარაბინის ბალისტიკაზე მათ შორის სხვადასხვა წონის ტყვიების, გამზადებული ცხრილების სახით, სხვადასხვა მანძილზე განულების და შესაბამისი ტრაექტორიების მითითებით. არაფრის თვლა და გამოკვლევა მე არ მინდა. თუ მე ჩავთვლი რომ 25 მეტრზე განულებით მივიღებ ჩემთვის სასურველ შედეგს მე უბრალოდ წავალ სასროლეთზე და გავასწორებ იარაღს 25 მეტრზე და წიგნში მოცემული ცხრილებიდან მეცოდინება სად მოხვდება ტყვია 0-დან 400 მეტრამდე სროლისას.

რჩევა: გაითვალისწინეთ, რომ ამერიკაში მეტ წილად ზომავენ დისტანციას იარდებში და ინჩებში. გაითვალისწინეთ ეს სტანდარტული ინსტრუქციების გამოყენებისას. 

რატომ არის ცხრილებში მითითებული განულების სხვადასხვა მანძილები? იმიტომ რომ სხვადასხვა მანძილზე განულებული იარაღი მოგვცემს დამიზნების ხაზიდან ტრაექტორიის ამაღლების სხვადასხვა მაჩვენებლებს.

როგორ დავადგინოთ ჩვენთვის ოპტიმალური „საბრძოლო ზერო“? პირველ რიგში უნდა გადავწყვიტოთ რა არის ჩვენთვის ეფექტური სროლის მაქსიმალური მანძილი? ამ შემთხვევაში ეს განპირობებულია როგორც იარაღის შესაძლებლობებით ასევე ტაქტიკური პირობებით. ჩემი აზრით და ღრმა რწმენით ტაქტიკური კარაბინისთვის .22 კალიბრის (5.56, 5,45) და საშუალოსტატისტიკური მსროლლისთვის  ეს უნდა იყოს მაქსიმუმ 200 მეტრი.  მანძილის ასეთი არჩევანი განპირობებულია ეფექტური სროლის წარმოების შესაძლებლობის, ტყვიის ლეტალურობის და სამიზნის იდენტიფიკაციის შესაძლებბლობების გათვალისწინებით. აშშ-ის საზღვაო ფეხოსანთა კორპუსში მიღებულია მაგალითად სროლა სილუეტზე 500 მეტრის მანძილზე და უმეტესობა საზღვაო ფეხოსნების წარმატებით და მაღალი ქულებით აბარებს ამ გამოცდას რკინის სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებით მაგრამ საბრძოლო პირობებში ალბათობა წააწყდეთ სტაციონარული სილუეტის ტიპის კონტრასტულ სამიზნეს ძალიან დაბალია, ისევე როგროც იდენტიფიკაცია ასეთ მანძილზე სამიზმის პრაქტიკულად შეუძლებელია მსროლელისთვის ამიტომ პრაქტიკული თვალსაზრისით ეს ვარჯიში აზრს მოკლებულია თუმცა ზუსტი სროლის უნარის დემონსტრირების კარგი საშუალებაა.
მნიშვნელოვანია დაადგინოთ თქვენთვის ეფექტური სროლის მაქსიმალური მანძილი და აწარმოოთ გათვლები ამ მანძილის შიგნით.  მაგალითად როგორც ვთქვი მე მაქვს 5.56 კალიბრის სუბ-კარაბინი. მე მიმაჩნია, რომ 200 მეტრი არის მაქსიმალური სიშორე რა სიშორეზეც მე მინდა ამ იარაღის სროლა. შესაბამისად ჩემი სურვილი არის რომ იარაღმა 0-დან 200 მეტრამდე შესწორების გარეშე ურტყავდეს სტანდარტული სილუეტის მასის ცენტრში.  გამოთვლებით მე დავადგინე რომ თუ მაქსიმალური სროლის დისტანცია 200 მეტრი ჩემთვის მისაღება ყველაზე ოპტიმალური განულების დისტანცია არის 25 მეტრი. ანუ ჩემთვის ოპტიმალური განულების დისტანცია არის 25 მეტრი.

 მას მერე რაც ჩამოყალიბდებით მაქსიმალური სროლის დისტანციაზე უნდა გამოთვალოთ ტრაექტორია და ნახოთ მაქსიმალური გადახრები სხვადასხვა „ზეროს“ შემთხვევაში.

როგორ გავიგოთ ტრაექტორიები? ამისთვის უნდა გამოვიყენოთ ბალისტიკური კალკულატორი, რომლის უფასო ვერსიებიც საკმარისად ბევრია. ინტერნეტი ასეთ შემთხვევაში თქვენი საუკეთესო მეგობარია. მოიპოვეთ თქვენი ვაზნის მონაცემები, საწყისი სიჩქარე, კორექციით ლულის სიგრძეზე.  თუ თქვენი იარაღის მოდელი პოპულარულია, ადვილად იპოვით საწყის სიჩქარეებს გავრცელებული მუხტების შემთხვევაში. მაგალითად რომ აკრიფოთ „გუგლში“ M855 velocity out of 16.5 inch barrel, ეგრევე მიიღებთ სასურველ მონაცემს. რა თქმა უნდა საუკეთესო გზა არის ქრონომეტრის გამოყენება მაგრამ ის ყველას არ აქვს.

cvlileba sichqarisada

აღნიშნული ცხრილი მოგცემთ შესაძლებლობას დაინგარიშოთ საწყისი სიჩქარე თუ არ გაქვთ ქრონომეტრი და ინტერნეტში ვერ ნახეთ საჭირო ინფორმაცია.

გარკვეულ სირთულეს შეიძლება წარმოადგენდეს ტყვიის ბალისტიკური კოეფიციენტის დადგენა, იმისთვის რომ შემდგომ ჩაატაროთ საჭირო გამოთვლები. დრაგ ფუნქციის და ბალისტიკური კოეფიციენტების მოდელების ახსნა არ შედი ამ სტატიის მიზნებში, პრაქტიკულად ყველა პოპულარული ტყვიის ბალ. კოეფიციენტი მოიპოვება ინტერნეტით ასე რომ წესით და რიგით ტაქტიკური კარაბინისთვის გათვლილი მუხტის ტყვიის ბალ. კოეფიციენტის დადგენა არ უნდა გაგიჭირდეთ ისევ და ისევ „გუგლის“ ან მწარმოებელის საიტის გამოყენებით. ასევე გჭირდებათ სხვა ინფორმაცია, როგორიც არის სამიზნე მოწყობილობების დამიზნების ხაზის სიმაღლე ლულის ღერძთან მიმართებაში, ტყვიის მასა. აღნიშნული მონაცემების  მოპოვება ადვილია. მას მერე რაც შეიყვანთ საჭირო მონაცემებს, გადათვალეთ ეს სხვადასხვა განულების მანძილის შეყვანით.  იდეაში ჩვენ გვინდა ისეთი ტრაექტორია, რომ ეფექტური სროლის მანძილზე, ჩვენ დავჭირდეს მინიმალური შესწორებები. ზევით და ქვევით მაქსიმალური გადახრების ჯამი გვაძლევს ეფექტური მორტყმის ზონას კონკრეტულ დისტანციაზე, ეს მაჩვენებელი ასევე მნიშვნელოვანია, ისევე როგორც ეფექტური ზონის განლაგება სამიზნეზე.

 არსებობს კიდევ ალტერნატიული მეთოდები, მაგალითად როდესაც თქვენ წინასწარ არ ადგენთ მაქსიმალური სროლის დისტანციას, არამედ ადგენთ ეფექტური მორტყმის ზონას. ვთქვათ ეს შეიძლება იყოს სტანდარტული სილუეტი ან წრე კონკრეტული დიამეტრის. ასეთ შემთხვევაში საწყისი წერტილი თქვენთვის არის ეფეექტური მორტყმის ზონის სიმაღლე და ბალისტიკური კალკულატორი მოგცემთ საშუალებას აირჩიოთ ისეთი „ზერო“ რომელიც მოგცემთ ასეთი ეფექტური ზონის დაზიანების საშუალებას მაქსიმალურ სიშორეზე (ე.წ Point Blank Range). Point blank range -  პირდაპირი სროლის მაქსიმალური მანძილი არის მანძილი რომელზეც კონკრეტული იარაღიდან კონკრტული ვაზნით შესაძლებელია კონკრეტული სიდიდის სამიზის სასიცოცხლო ზონაში მორტყმა  ისე რომ მსროლელს არ დაჭირდეს იარაღის აწევა იმისთვის რომ დაძლიოს ტყვიის ვარდნა

poblra

აღნიშნული ნახაზი არის წინასწარ განსაზღვრული ეფექტური მორტყმის ზონის (12სმ) და ტყვიის ტრაექტორიის კავშირის კარგი ილუსტრაცია. 

ეხლა ისევ დაუბრუნდეთ “საბრძოლო/პრაქტიკული ზეროს” განმარტებას. ოპტიმალური განულების დისტანცია ან „პრაქტიკული/საბრძოლო ზერო“ არის ამერიკის საზღვაო ფეხოსანთა კორპუსის საველე სახელმძღვანელო 3-01A-ს შესაბამისად, ისეთი მდგომარეობა, რომელიც აძლევს საშუალებას ფეხოსანს ახორციელოს საბრძოლო პირობებში ეფექტური სროლა 0-დან 300 მეტრამდე. აშშ-ს არმიის საველე სახელმძღვანელო 3-22.9 განმარტავს საბრძოლო ზეროს შემდეგნაირად: სამიზნე მოწყობილობების მდგომარეობა, რომლის საშუალებით მსროლელი ყველაზე მაღალი ალბათობით და დამიზნების წერტილის მინიმალური შესწორებით აზიანებს უმეტესობა პრიორიტეტულ სამიზნეებს ბრძოლის ველზე, ნოლიდან 250 მეტრამდე M16A1 შაშხანიდან და ნოლიდან  300 მეტრამდე M16A2 შაშხანიდან.

100200300

აღნიშნული გრაფიკი თვალსაჩინოდ უნდა აგიხსნათ რატომ არის განულების დისტანცია მნიშვნელოვანი. 100, 200, 300 არის განულების მანძილები.

როგორც ხედავთ საზღვაო ფეხოსნები და არმია იყენებენ განსხვავებულ მიდგომბს სადაც არმია ასწორებს შაშხანას 25 მეტრზე ხოლო კორპუსი 300 მეტრზე. ეხლა კიდე დაუბრუნდეთ გასწორების მანძილის მნიშვნელობას.  მაგალითად თუ მე გავანულებ ჩემ 5.56 კალიბრის „არსენალის“ SAR-SF-ს 50 მეტრზე, 200 მეტრზე სროლისას ტყვია მოხვდება დამიზნების წერტილზე 36სმ-ით დაბლა, ხოლო თუ გავანულებ 25 მეტრზე, ტყვიის ვარდნა იქნება 22 სმ.  ამავე დროს 100 მტრამდე სროლისას გადახრა 25 მეტრიანი „საბრძოლო ზეროს“ შემთხვევაში იქნება 3-დან 5 სმ-მდე ზევით მაშინ როდესაც 50 მეტრიანი „საბრძოლო ზეროს“ შემთხვევაში მხოლოდ მაქსიმუმ 1.8 სმ. ჩემზეა დამოკიდებული მე რა უფრო მაწყობს. არ არსებობს კარგი და ცუდი „ზეროები“ არსებობს „ზერო“ რომელიც გაწყობთ თქვენ.

იარაღის გამოყენების სპეციფიკას აქვს დიდი მნიშვნელობა. ავიღოთ მაგალითად სამოქალაქო მსროლელი, რომელიც იყენებს კარაბინს თავდაცვისთვის. როგორც კლინტ სმიტი, Thunder Ranch-ის წამყვანი ინსტრუქტორი იძახის: თავდდაცვის მიზნით შაშხანის გამოყენების უმეტესობა შემთხვევებს ადგილი აქვთ პისტოლეტის დისტანციებზე ანუ 0-დან 25 მეტრამდე. ასეთ მანძილებზე სამიზნე მოწყობილობების სიმაღლე თამაშობს გარკვეულ როლს და შესაბამისად ტყვიები მოხვდება სამიზნე დამიზნების წერტილიდან რამდენიმე სანტიმეტრით ქვევით, გააჩნია რა სიმაღლეზე დგას სამიზნე მოწყობილობა ლულის ღერძთან მიმართებაში. ეს პრობლემა არ არის თუ სამიზნე თქვენს წინ დგას და კარგად ჩანს, მაგრამ თუ ის ამოფარებულია რამეს და ჩანს მარტო თავის ნაწილი ან ფეხის ქუსლი? თუ არმია იყენებს  25 მეტრიან „საბრძოლო ზეროს“ სიადვილის და პრაქტიკულობის გამო, კორპუსი იყენებს 300 მეტრიან „საბრძოლო ზეროს“ იმიტომ რომ ტრადიციულად კორპუსი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს ზუსტი სროლის ოსტატობას შორ მანძილებზე. ამერიკული სპეცდანიშნულების რამზები  იყენებენ მაგალითად 100 მეტრიან ზეროს. 100 მეტრიანი „საბრძოლო ზერო“ იძლევა 200 მეტრის შიგნით მინიმალურ გადახრებს და 200-ის ზევით სწრაფ ვარდნას, მაგრამ ეს რაზმები მოქმედებენ მეტ წილად ახლო მანძილებზე და მათთვის  მნიშვნელობა აქვს შესაძლებლობას აწარმოონ ზუსტი სროლა ახლო მანძილებზე ვიდრე შეუტიონ შორს განლაგებულ სამიზნეებს. ამავე დროს უმეტესობა სკოლების რომლებიც ამზადებენ მოქალაქეებს სროლაში ტაქტიკური 5.56 კალიბრის კარაბინებიდან იყენებენ 50-200 მეტრიან „საბრძოლო ზეროს“ როგორც ყველაზე უნივერსალურს.

რჩევა:  საუკეთესო შედეგისთვის ოპტიკური სამიზნე უნდა იყოს განლაგებული რაც შეიძლება ახლოს (დაბლა) ლულის ღერძთან. 

განულების მანძილის არჩევა შედარებით ადვილია, როდესაც საქმე ეხება მსუბუქ და სწრაფ ტყვიებს, სწორი ტრაექტორიებით. ასეთი მაჩვენებლები იყო ერთ-ერთი მიზეზი ასეთი კალიბრების შეიარაღებაში მიღების (5.56NATO, 5.45×39) გარდა სხვა უპირატესობებისა. განსაკუთრეებით ეს ადვილია ტაქტიკური/თავდაცვითი ან თუ გნებავთ სამხედრო შაშხანების/კარაბინების გასწორებისას სადაც სროლის მანძილები არ აღემატება  300 მეტრს (როგორც წესი).

რჩევა” ნუ გაეკიდებით აბსოლუტურ მაჩვენებლებს. იყავით რეალისტები. 500 მეტრიანი მაქსიმალური  სროლის მანძილი 7.62×39 კალიბრის “საიგისთვის” არის არარეალისტური მოლოდინი. რა მანძილზე იარაღს შეუძლია სროლა და რა მანძილზე თქვენ შეგიძლიათ მორტყმა ხშირად ორი სხვადასხვა რამეა. 

ამავე დროს გასათვალისწინებელია, რომ 25 მეტრზე გასწორება ადვილია და სწრაფია. არ არის საჭირო გრძელი რენჯის ძიება, ბევრი დროს ხარჯვა. მაგრამ ახლო მანძილის გამო შეიძლება განულება არ იყოს მთლად ზუსტი, ამიტომ მაინც საჭიროა „ზეროს“ გადამოწნება უფრო შორ მანძილებზე რომ იარაღი მაქსიმალურად ზუსტად გასწორდეს.  გამომდინარე იქიდან რომ ჩემი იარაღი არის პრაქტიკულად სუბ-კარაბინი და 99% დროის მე ვისვრი 50 მეტრამდე მანძილებზე ჩემთვის 25 მეტრიანი ზეროს სიზუსტე მისაღებია. უფრო შორ მანძილებზე მსროლელისთვის უფრო გრძელი განულების დისტანცია უფრო ზუსტ შედეგს იძლევა.

რჩევა: ასე რომ „განულებისას“ მოქმედებს ორი წესი. პირველი: რაც უფრო დიდია მანძილი მით უფრო ზუსტ შედეგს ვიღებთ. მეორე: რაც უფრო მეტ ვაზნას ისვრით საკონტროლო ჯგუფის მისაღებად მით უფრო უკეთესი, იმიტომ რომ მეტი ნასროლი გაძლევთ საშუალებას უფრო უკეთ დაინახოთ როგორ იქცევა თქვენი იარაღი.

arzerovardist

აღნიშნული სურათი გვაძლევს საშუალებას დავინახოთ ეფექტური მორტყმის ზონის სიდიდე, მის განლაგება, როგორ იცვლება ეს მაჩვენებლები სხვადასხვა “საბრძოლო ზეროს” გამოყენებისას.  მაგალითისთვის აღებულია 5.56 კალიბრის  AR-15-ის ტიპის კარაბინის ბალისტიკური მონაცემები. 

ზედა სურათი რომ გავაანალიზოთ დავინახავთ რომ მაგალითად 25 მეტრიანი ზერო ადვილია, სწრაფად შეიძლება იარაღის გასწორება მაგრამ ეფექტური მორტყმის ზონა (ერთობლიობა ყველა მორტყმების, ეფექტური სროლის მანძილების სრულ დიაპაზონში) არის განლაგებული სილუტის  ზედა ნაწილში, ხოლო თუ ამას დავუმატებთ მსროლელის შეცდომებს, და მანძილის ზრდასთან ერთად გაფანტვის ზრდას, შეიძლება დავასკვნათ, რომ 25 მეტრიანი ზერო არც ისეთი კარგი არჩევანია, ხოლო 200 ან 300 მეტრიანი „ზერო“ უფრო ხელსაყრელია, მაგრამ 200-300 მეტრზე იარაღის განულებას ჭირდება მეტი დრო და ვაზნები ისევე როგორც 200-300 მეტრიანი რენჯი. ასევე აღნიშნული ილუსტრააციიდან ჩანს, რომ 5.56 კალიბრის ტყვიის სწორი ტრაექტორიის წყალობით ეფექტური მორტყმის ზონები საკმაოდ პატარებია და განლაგებულია სამიზნის ცენტრში.

მას მერე რაც გამოთვლები დასრულდება იწყება იარაღის გასწორების პრაქტიკული ნაწილი. ყველა გამოთვლების სიზუსტე უნდა დადასტურდეს რეალური სროლებით, რაც შეიძლება იდეალურ პირობებში, რომ მინიმუმდა დაყვანილ იქნას მსროლელის ფაქტორის და სროლის პირობების ზეგავლენა სროლის შედეგებზე.

იარაღის გასწორების პროცედურის აღწერა არ არის ამ სტატიის მიზანი მაგრამ მე მაინც მოგიყვებით რამდენიმე ხრიკზე რომელიც დაგეხმარებათ იარაღის გასწორებაში.  რა თქმა უნდა სასროლოსნო პოზიცია და იარაღი უნდა იყოს ისე, რომ მაქსიმალურად გამოირიცხოს მსროლელის გავლენა სროლის სიზუსტეზე. როგორც ერთი ჭკვიანი კაცი იტყოდა, ზუსტი სროლა არის ერთგვაროვნებაზე მეცნიერება. გასროლიდან გასროლამდე ყველაფერი უნდა იყოს ერთგვაროვანი. პოზა, სუნთქვა, იარაღის ჭერა და თუ გნებავთ აზრებიც თავში.

რჩევა: იარაღის მისროლისას სროლის პირობები უნდა იყოს იდეალური. არ უნდა იყოს ქარი, წვიმა, მსროლელი უნდა იყოს დასვენებული და დაწყნარებული

ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს სამიზნეს. სამიზნე უნდა იყოს ისეთი რომ მოგცეთ საშუალება მაქსიმალურად ზუსტად ისროლოთ. ვარჯიშებისას ჩვენ ყველაფერს ვაკეთებთ, რომ გავირთულოთ სროლა და ვიმუშაოთ ჩვენი შესაძლებლობების ზღვარზე. მისროლისას სხვა მიდგომა არის საჭირო. ყველაფერი უნდა იყოს იდეალური და ხელს უწყობდეს მაქსიმალურად ზუსტი შედეგის მიღებას. სამიზნე მაქსიმალურად კარგად უნდა ჩანდეს (ადვილად ხილვადი, კონტრასტული). მაგალითად “კალაშნიკოვის” ტიპის იარაღის გასწორებისას გამოიყენეთ კონტრასტული მართკუთხედი რომლის სიგანე იქნება 25 სმ. 100 მეტრზე 25 სმ-ნი შავი მართკუთხედი სიგანეში იქნება ზუსტად იმხელა რამხელაც იქნება “კალაშნიკოვის” წინა სამიზნე მოწყობილობა. საბჭოთა არმიის ინსტრუქციის თანახმად დამიზნება ხდება მართკუთხედის ძირში და შესაბამისად ის იქნება თითქოს როგორც “მუშკის” გაგრძელება რაც აადვილებს ზუსტ დამიზნებას.

თუ თქვეთვის უცნობია კონკრეტული სამიზნე მოწყობილობებში შესწორების შეტანის წესი გამოიყენეთ ფორმულა რომელიც მოგცემთ საშუალებას ზუსტად დაადგინოთ რამდენი მმ-ით უნდა გადაწიოთ “მუშკა” რომ მიიღოთ სასურვეელი შესწორება.  ამისთვის გთავაზობთ შემდეგ პრაქტიკულ მაგალითს: 100 მეტრზე სროლისას საბჭოთა სკს-დან მოხვედრის საშუალო წერტილი არის მარჯვნივ 25 სმ–ით. დამიზნების ხაზის სიგრძე ამუ მანძილი მუშკიდან ცელიკამდე სკს–ში არის 48 სმ. გადაგვყავს ყველა ციფრი მილიმეტრებში და ფორმულა გამოიყურბა შემდეგნაირად:

480Х250
_________=1.2
100 000

1.2მმ მარცხნივ არის ჩვენი შესწორების მოცულობა.

რჩევა: შესწორების გამოთვლის და შეტანის შემდეგ ყოველთვის გადაამოწმეთ შედეგი სროლით. 

 

ჭკვიანი მსროლელის საიდუმლო იარაღი – “მშრალი ვარჯიში”

Wednesday, November 18th, 2015

იმისთვის, რომ გახდეთ უკეთესი მსროლელი თქვენ გინდათ ორი რამე, სურვილი, დრო და ფული, რომელიც არასდროს არ არის საკმარისი. ამბობენ რომ საჭიროა 10 000 საათი რომ შეისწავლო საქმე ოსტატის დონეზე, საინტერესოა რამდენ ვაზნაში გამოიხატება ეს 10 000 საათი, კითხულობს ცნობილი ინსტრუქტორი კლინტ სმიტი და ეს კითხვა აბსოლუტურად მართებულია იმიტომ, რომ ჩვენ ვცხოვრობთ საქართველოში სადაც ყველაფერი ხუთჯერ მეტი ღირს, სადაც არ არის ტირები და სასროლეთები, ხოლო სროლის შესწავლის შესაძლებლობა პრაქტიკულად არ არსებობს. სულ ყველაფერს თავი რომ დავანებოთ თქვენ გიწევთ კვირაში 5 დღის გატარება სამსახურში და თუ ოჯახი გყავთ შაბათ-კვირაც გადატვირთული იქნება ოჯახის საქმეებით და ამიტომ სროლისთვის ნაკლები დრო რჩება, თუნდაც ქვეყანაში ამის ყველა შესაძლებლობა იყოს.  არსებობს ორი გზა ვარჯიშის ხარჯების შემცირების, ერთი არის ძირითადი იარაღის იდენტური მაგრამ მცირეკალიბრიანი იარაღის შეძენა და პრაქტიკა ასეთი იარაღით რაც ამცირებს ხარჯებს ტყვიაწამალზე და ასევე ზოგავს თქვენი ძირითადი იარაღის რესურსს, ხოლო ერთდროულად დროის და ფულის ხარჯს შეგიმცირებთ მშრალი ვარჯიში ანუ ვარჯიშით სროლის გარეშე. მოგეხსენებათ ტაქტიკური სროლა (და ამ ტიპის სროლას და დაკავშირებულ საკითხებზე ყველაზე მეტ დროს ვუთმობთ ჩვენ ბლოგზე) არის ფსიქომოტორული ფსევდოათლეტიკური უნარი, რომლის ეფექტურ გამოყენება ანუ ეფექტური (სწრაფი/ზუსტი) სროლა, დამოკიდებულია კონკრეტული ქმედებების კონკრეტული თანმიმდევრობით განხორციელების დამახსოვრებაზე. ეს დამახსოვრება მიიღწევა ცხადია მათი ხშირი და რეგულარული გამეორებით და სწორედ ამიტომ მშრალი ვარჯიში არის მნიშვნელოვანი.

მშრალი ვარჯიში გაძლევთ საშუალებას განავითაროთ საჭირო უნარები, ისეთები როგორც მაგალითად არის გადატენვა, უსაფრთხო მანიპულაციები, იარაღის სამიზნე ხაზზე გატანა და ა.შ. ერთადერთი რასაც ვერ მოახერხებთ მშრალი ვარჯიშით არის უკუცემის კონტროლის სწავლას. იარაღთან მოპყრობის ყველა სხვა უნარჩვევის დახვეწა შესაძლებელია იარაღის გასროლის გარეშეც. არ ჩათვალოთ, რომ მშრალი ვარჯში არის შემცვლელი რეალური სროლის, რომ ის არასერიოზულია და არ ღირს ამაზე დროის დახარჯვა. მშრალი ვარჯიში არის ყველა პროფესიონალი მსროლელის ვარჯიშის პროგრამის შემადგენელი ნაწილი არ აქვს მნიშვნელობა ეს იქნება სპორტსმენი თუ ინსტრუქტორი. ამ სტატიაში ჩვენ განვიხილავთ ძირითადად მშრალი ვარჯიშის უზრუნველყოფას თავდაცვითი იარაღით თუმცა მაგალითისთვის სხვა ტიპის იარაღთან ვარჯიშის მაგალითებსაც მოვიყვან. ნებისმიერ შემთხვევაში პრინციპები და მიდგომა არის ერთი და იგივე.

airreal

კიდევ ერთი გზა უნარების განვითარების ზედმეტი ხარჯების გარეშე არის „აირსოფტის“ იარაღების გამოყენება, რომლებიც პრაქტიკულად ვიზუალურად და მართვის ელემენტებით ზუსტად იმეორებენ საბრძოლო იარაღს, თუმცა მათი ფასი შეიძლება საკამოდ მაღალიც იყოს. სურათზე არის ნამდვილი და აირსოფტის გლოკ 26, რომლებიც პრაქტიკულად იდენტურებია. 

სტატისტიკა არ იტყუება და თავდაცვითი იარაღის გამოყენების აბსოლუტური უმეტესობა ხდება უკიდურესად ახლო/სასაუბრო დისტანციებზე და ცუდი განათების პირობებში. ნებისმიერი სახლის/ბინის პირობებში ასეთი პირობების იმიტაცია არ წარმოადგენს პრობლემას, რაც ნახევარ საქმეს უდრის. ამით პასუხი გაცემულად ჩავთვალოთ კითხვაზე თუ სად ვივარჯიშოთ. არ არის საჭირო უსაფრთხო და მოშორებული ადგილის ძებნა. დროის, საწვავის, ვაზნების ხარჯვა. უბრალოდ გამოიყენეთ ამისთვის თქვენი ბინა, სახლი, ეზო, ავტოფარეხი.

რა თქმა უნდა უსაფრთხოება არის ძალიან მნიშვნელოვანი. მშრალად ვარჯიშისას იარაღში არ უნდა იყოს მოთავსებული სავსე მჭიდი, უნდა დარწმუნდეთ რომ იარაღი განმუხტულია. სამიზნეებს რომლებსაც გამოიყენებთ ნუ განალაგებთ ფანჯრებში. თუ მოხდა საოცრება და მაინც შემთხვევით გაისროლეთ, ტყვია უნდა მოხდეს სქელ ბლოკის/აგურის კედელს ან სხვა საიმედო წინაღობას და არ უნდა დატოვოს სახლი/ბინა თუ ავტოფარეხი, გააჩნია სად ვარჯიშობთ. უსაფრთხოება არის უმნიშვნელოვანესი. რამდენიმე დღით ადრე მე გადავაწყდი ერთ-ერთ სოციალურ ქსელში ატვირთულ ვიდეოს სადაც თბილისის ერთ-ერთი მაღაზიის გამყიდვლები საუბრობდნენ იარაღზე ამასობაში იარაღებს შლიდნენ მჭიდის მოხსნის და სავაზნის მდგომარეობის შემოწმების გარეშე რაც არის უსაფრთხოების ტექნიკის უხეში დარღვევა. ერთია ამ ვიდეოს არსებობა მეორე ის არის რომ არავინმა კომენტარებში არ აღნიშნა ასეთი უხეში შეცდომები. ეს მეტყველებს რომ უსაფრთხოების თემა კვლავ ყბადაღებულია და ერთადერთი რაც შეიძლება გავაკეთოთ არის უფრო მეტი მონდომებით ვიმუშაოთ ამ მხრივ ცნობიერების ამაღლებაზე. რა თქმა უნდა ეს ყველაფერი უნდა ხდებოდეს ისე რომ არავინმა არ დაგინახოთ, იმიტომ რომ უცხო თვალისთვის ადამიანი იარაღით ყოველთვის განგაშის ნიშანია.

ვარჯიშების ორგანიზებისას მიუდექით საკითხს ენთუზიაზმით და არასტანდარტულად. მაქსიმალურად გამოიყენეთ ყველა თქვენს ხელთ არსებული საშუალებები და რა თქმა უნდა მოუფრთხილდით იარაღს. მაგალითად გადაუდებელი გადატენვისას მჭიდის იატაკზე (ჩემ შემთხვევაში იატაკი ბეტონის არის) დაგდება არ იქნება კარგი იდეა. მე ვიყენებ ამისთვის ბრტყელ-ეკრანიანი ტელევზორის ყუთს რომელიც ფეხებთან მიდევს და იცავს მჭიდს ბეტონზე დაცემისგან, მუყაოს ორი სქელი ფენა ასევე დაიცვას მჭიდს დაზიანებისგან. მე არ მაინტერესებს რა წერია იარაღის ინსტრუქციაში მაგრამ მშრალად სროლისას მოათავსეთ სქელი რეზინის ნაჭერი ჩახმახსა და ნემსას შორის ან სპეციალური სავარჯიშო ვაზნები იარაღში რომელსაც არ აქვს გარე ჩახმახი (ინგლისურად ფუჭ სავარჯიში ვაზნებს ქვია snap-caps). თუ გაქვთ შესაძლებლობა თქვენი იარაღის აირსოფტის ვერსია ან თუნდაც სათამაშო ასლი შეიძინოთ, ძალიან კარგი. გამოიყენეთ ის მაქსიმალურად. მაგაალითად პლასტმასის ბუდიდან იარაღის ხშირი ამოღება ადრე თუ გვიან დაეტყობა იარაღის დაფარვას ხოლო მისი ასლის გამოყენება შეგინახავს საბრძოლო იარაღს.

tacbar1

სავარჯიშო სივრცის მოწყობის მაგალითი. ძველი საწოლის “დსპ” ფიცრისგან დამზადებული ტაქტიკური ბარიერი, სამიზნეები დაკიდებული ავტოფარეხის კედელზე. მოწყობის მთლიანი ხარჯი 0 ლარი. 

მშრალი ვარჯიშისას დაიცავით პრინციპი: ივარჯიშოთ ისე როგორც აპირებთ ბრძოლას. გაანალიზეთ თქვენი სისუსტეები, როგორი იქნება სავარაუდო სცენარი იარაღის გამოყენების, სახლის დაცვა, თუ პატრულის ოფიცერი ხართ გამოიყენეთ საშტატო აღჭურვილობა და ასე შემდეგ. მე ვერ გასწავლით ამ სტატიით როგორი უნდა იყოს საუკეთესო პროგრამა ვარჯიშის მაგრამ მე შევეცდები აგიხსნათ რა პრინციპებით უნდა იხელმძღვანელოდ და რას მიაქციოთ ყურადღება. უმეტეს წილად მშრალი ვარჯიშები სრულდება არა მაქსიმალური სისწრაფით არამედ თქვენი მაქსიმალური სისწრაფის 50-60%-ით. ასევე ტემპის შენელება თქვენ გაძლევთ საშუალებას ყურადღება გაამახვილოთ მოძრაობების სრულყოფილად შესრულებაზე რაც მნიშვნელოვანია. თქვემი მიზანია არა N რაოდენობის მოძრაობის არამედ N რაოდენობის სრულყოფილი მოძრაობის განხორციელება. თქვენი მიზანი უნდა იყოს  არა უკეთესი დროის ჩვენება მშრალი ვარჯიშისას არამედ პირველ რიგში სხვადასხვა შესაძლო სცენარების დროს თქვენი მოქმედებები შესრულდეს უნაკლოდ და ავტომატურად. ითვლება რომ სტრესის პირობებში ქვეცნობიერად თქვენ ყველაფერს ისე გააკეთებთ როგორც ისწავლეთ. ჯიმ სირილო, ცნობილი ნიუ-იორკელი პოლიციელი, ინსტრუქტორი და ჩემპიონი მსროლელი იხსენებდა, რომ თავისი პირველი შეიარაღებული შეტაკებისას მას ქონდა განცდა რომ მისი რევოლვერიდან ვიღაცა სხვა ისროდა. იმ შეტაკებაში მან გაიმარჯვა სამ შეიარაღებულ ბოროტმოქმედზე აქიდან ერთს მან გაარტყა თავში, რომლის მეოთხედი ჩანდა მხოლოდ. ყველაფერი რამდენიმე წამი გაგრძელდა.  ასე რომ ეს მაგალითი უნდა იყოს თქვენთვის დამატებითი მოტივაცია დაფიქრდეთ მშრალი ვარჯიშის პროგრამის შედგენაზე.

მნიშვნელოვანია ვარჯიშის დროს  გეცვათ ისე როგორც გაცვიათ ჩვეულებრივად ან დიდი ალბათობით გეცმევათ მაშინ როდესაც მოგიწევთ იარაღის გამოყენება. აღნიშნული ასევე მოგცემთ საშუალებას დაადგინოთ რამდენად თქვენი ტანსაცმელი მოსახერხებელია თუ გიწევთ სირბილი, სწრაფად გაჩერება ან პირიქით აჩქარება, ხომ არ გიშლით ხელს ზედმეტად მოტკეცილი შარვალი, ან ხომ არ გიშლით ხელს იარაღის ამოღებისას ქურთული ან პერანგი. მშრალად ვარჯიშის დროს ეკიპირების და აღჭურვილობის ტესტირება არის კარგი რამ რაც შეიძლება გააკეთოთ. პატრულის ოფიცერი უნდა ვარჯიშობდეს ფორმაში, ჯარისკაცი იგივე აღჭურვილობით რომლითაც მას მოუწევს ბრძოლაში წასვლა. ძალიან ადრე მე ერთ-ერთი უწყების ტირში ვნახე სავარჯიშო იარაღები, რომლებიც არ იყო ამ უწყების შეიარაღებაში. ასეთი მიდგომა მიუღებელია.

რაც შეეხება გამოყენებად სამიზნეებს. მე კვლავ ვრჩები ჩემი მოგონილი კონცეფციის ghost target-ის მომხრე. მუქი, არამკვეთრი, არაკონტრასტული სილუეტი. ტიპიური ვარიანტია, ყავისფერ მუყაოს ნაჭერზე შავი სპრეი-საღებავით დახატული სილუეტი. რეალურ სამყაროში ცოცხალი „სამიზნეები“ არ ირბენენ მკერდზე დახატული „ხარის თვალებით“ და ამიტომ არ არის საჭირო მიჩვევა კონტრასტულ სამიზნეებთან მუშაობაზე. გამოდგება ასევე ნებისმიერი ნივთები დალაგებული ან ჩამოკიდებული ირგვლივ. მუყაოს სამიზნის დროებით ჩამოკიდება შესაძლებელია ნებისმიერ ადგილას. შესაძლებელია მათი განთავსება კარებებში, კიბეზე, ოთახის სიღრმეში და გამოყენება დამიზნებისთვის.

ghosttt

Ghost Target (სამიზნე აჩრდილი) მაქსიმალურად წააგავს რეალურ სამიზნეს, ბუნდოვანი ფორმებით, არაკონტრასტული, ადვილი და  იაფი დასამზადებლად. სპორტული ტიპის სამიზნეები, წრეებით,  ”ხარისთვალით” კარგია საბაზისო უნარების დახვეწისას. 

რა უნარების განვითარება შესაძლებელია მშრალი ვარჯიშით? გარდა რა თქმა უნდა საფუძვლებისა (სასხლეტთან მუშაობა, სამიზნე მოწყობილობების გასწორება, იარაღი ჭერა, დგომი) რაც მნიშვნელივანია, ასევე ყველა მანიპულაცია იარაღით, ამოღება, გადატეენვა, ბუდეში დაბრუნება, გადაადგილება სამიზნე ხაზის შენარჩუნებით და ასე შემდეგ. უბრალოდ დასაცავი არის თანმიმდევრობის პრინციპი. ვიწყებთ საფუძვლებით და ტექნიკის დახვეწის თანავე გადავდივართ უდრო რთულ უნარებზე მაგრამ არ ვივიწყებთ საფუძვლების პერიოდულ გამეორებას. საფუძვლების გარდა მაგალითად ადამიანისთვის რომელიც იყენებს თავდაცვისთვის პისტოლეტს უფრო კომპლექსური ვარჯიში უნდა მოიცავდეს იარაღის ბუდიდან სწრაფ ამოღებას და სამიზნე ხაზის დამიზნების ხაზთან გასწორება.

losloa

თავდაცვა თავდამსხმელისგან არის რეაქციული ქმედება ანუ ჩვენ ვრეაგირებთ საფრთხეზე და თავდამსხმელს აქვს უპირატესობა მოულოდნელობის ეფექტის სახით. რა შეუძლია ადამიანმა ამას დაუპირისპიროს? პირველ რიგში ის რასაც ინგლისურად ქვია situational awareness, ანუ ყურადღების მიქცევა გარემოზე, იმაზე რა ხდება ჩვენს ირგვლივ. მაგალითად ღამით ცარიელ ქუჩაში ჩვენ სწრაფად გვიახლოვდება ადამიანი. ეს უკვე სიგნალია ჩვენთვის შესაძლებელი საფრთხის შესახებ ხო? თუ ჩვენ ცხვირი ცაყოფილი გაქვს სმარტფონში სანამ აგური თავში არ მოგვხდება ვერაფერს ვერ გავიგებთ. ირგვლივ გარემოზე დაკვირვება გვაძლევს ჩვენ საშუალებას ადრე შევამჩნიოთ საფრთხე. მას მერე რაც ჩვენ ვრწმუნდებით რომ ვართ სერიოზული საფრთხის ქვეშ ჩვენი მიზანია მოვიმარჯვოთ ის თავდაცვის საშუალება რაც არის ჩვენ განკარგულებაში, პისტოლეტი, დანა, წიწაკის აეროზოლი ანუ მინიმუმამდე დავიყვანოთ ჩვენი რეაქციის დრო და პირდაპირ პროპორციულად გვაზარდოთ გადარჩენის შანსები. სწორედ ამიტომ უნარი სწრაფად მოვიმარჯვოთ თავდაცვის იარაღი არის უმნიშვნელოვანესი უნარი რომლის დახვეწისთვის სულაც არ არის საჭირო ვაზნები და სასროლეთზე სიარული. მიზანშეწონილია ყოველი იარაღის ამოღება დავასრულოთ დამიზნების ხაზზე გატანით და სამიზნეზე დამიზნებით. ყურადღება მისაქცევია ერთ მნიშვნელოვან ნიუანსზე რომელიც ეხება უსაფრთხოებას. ყოველი იარაღის ამოღება არ ნიშნავს რომ აპირებთ სროლას, თუმცა შესაძლებელია იარაღის ამოღება დაიწყოთ იმიტომ რომ უკვე მოახდინეთ სამიზნის იდენტიფიცირება და უნდა განახორციელოთ გასროლა. როგორც იცით საქართველოში ეხლა უკვე უნდა ჩააბაროთ გამოცდა, რომელიც მათ შორის მოიცავს კითხვებს რომელიც უკავშირდება უსაფრთხოებას. გამოცდის ავტორები თავისი მწირი ცოდნიდან გამომდინარე შეცდომები დაუშვეს კითხვების და პასუხების შედგენისას და ერთ -ერთი შეცდომა სწორედ ეხება იმას თუ როდის უნდა მოთავსდეს თითი სასხლეტზე. ორი რამე უნდა მოხდეს რომ თქვენ თითი დადოთ სასხლეტზე, თქვენ უნდა დააპიროთ გასსროლა და იარაღი უნდა იყოს მიმართული სამიზნეზე (გამოცდაში მხოლოდ ერთი გარემობა – სროლის დაპირება არის მითითებული).  თუ თქვენ დააპირეთ სროლა მაშინ როდესაც იარაღი ჯერ ბუდეშია, იარაღის ამოღებისას თითი მაინც არ უნდა იყოს სასხლეტზე, მხოლოდ როდესაც იარაღი გაუსწორდება სამიზნეს თითი თავსდება სასხლეტზე და ხდება გასროლა. ბუნებრივია მეორე სცენარისას იარაღის ამოღებისას ყოველთვის არ იქნება საჭირო გასროლა, სამიზნე აგრესიულად იქცევა მაგრამ გაქვთ დისტანცია და უბრალოდ უნდა მიმართოთ იარაღი საფრთხეზე და დაელოდოთ მოვლენების განვითარებას. დაიმახოვრეთ: სანამ გადაწყვეტილება გასროლაზე მიღებული არ არის და იარაღი არ უმიზნებს სამიზნეს თითი სასხლეტს არ ეხება. ეს უნარი არის საკვანძო ელემენტი იარაღთან უსაფრთხო მოპყრობის ტექნიკის და მშრალად ვარჯიში გახდის ამ ელემენტს თქვენი ტექნიკის განუყრელ ნაწილს. თანამედროვე იარაღი ისეა აგებული, რომ ის არ გაისვრის თუ სასხლეტს არ დააჭირეთ, არც დავარდნა, არც დარტყმა, მოკლედ ვერაფერი ვერ აიძულებს რომ იარაღმა ისროლოს თუ სასხლეტი ხელუხლებელია. ეს მარტივი წესი დაგიცავთ თქვენ 99,9% უნებლიე გასროლისგან თუნდაც ძლიერი სტრესის პირობებში.

brassonsight

სასარგებლო ვარჯიში, რომლის მიზანია გამოიმუშავოთ სასხლეტზე დინჯი ერთგვაროოვანი დაჭერის ჩვევა, არის  მასრის მოთავსება იარაღზე და ისე დაჭერა სასხლეტზე რომ მასრა არ გაინძრეს და მითუმეტეს არ ჩამოვარდეს. ასეთი ვარჯიში აუცილებელია დამწყები მსროლელისთვის და არ აწყენს უფრო გამოცდილ მსროლელსაც. 

მე დავიწყე მშრალი ვარჯიშის პროგრამაზე საუბარი ამ ორი ელემნტით (იარაღის ამორება, დამიზნების ხაზზე მიტანა) იმიტომ რომ ეს ორივე ელემენტი არის ქვაკუთხედი ჩემი მშრალი ვარჯიშის პროგრამის, თქვენ თავად უნდა გადაწყვიტოთ რისი დახვეწა გინდათ და არის თქვენი პრიორიტეეტი. ჩემთვის ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია იარაღის სწრაფი გადატანა სამიზნიდან სამიზნეზე და ასევე დამიზნება ჩემს გვერდით და უკან განლაგებულ სამიზნეებზე პოზიციის სწრაფი შეცვლით. ახალბედა მსროლელებმა მშრალი ვარჯიშით ყურადღება უნდა მიაქციონ ჯერ ზუსტი სროლის საფუძვლებს, დგომა, იარაღის ჭერა, სუნთქვა, სამიზნე მოწყობილობების გასწორება სამიზნის მიმართ და მუშაობა სასხლეტთან. მშრალი ვარჯიში მოგცემთ საშუალებას ავტომატიზმამდე დაიყვანოთ თქვენი მოქმედებები. გააშალაშინოთ ტექნიკა. სულ მალე მოძრაობებისს გახდება ეკონომიური, ეფექტიანი და შესაბამისად სწრაფი. მოდით ავიღოთ სხვა მაგალითი, თქვენ ხართ საპატრულო პოლიციის ოფიცერი, ჩემი აზრით პრაქტიკა მანქანის გამოყენებით იქნება აუცილებელი. შეისწავლეთ მანქანის მოწყობილობა, ნახეთ სად არის ყველაზე უსაფრთხო ადგილები ამოფარვისთვის. დახვეწეთ მანქანის როგორც ბარიერის ან საყრდენის გამოყენება. თუ თქვენ არ ჩანხართ ეს არ ნიშნავს რომ დაცული ხართ ტყვიისგან. სიბნელეშიც არ ჩანხართ მაგრამ სიბნელე ტყვიას არ აჩერებს. გადით ქალაგარეთ მანქანით სადმე წყნარ ადგილას და ივარჯიშეთ. ფაქტი რჩება ფაქტად, ყველა წარმატებული პოლიციელი ან თუნდაც კარგი მაგალითია სამხედრო სნაიპერები, იყვნენ წარმატებულები, იმიტომ რომ სროლის და გადარჩენის ტექნიკაში ისინი ვარჯიშობდნენ ან მანამდე სანამ ფორმას ჩაიცმევდნენ ან დამატებით დროს იმის მაგივრად რომ დაესვენათ სამსახურისგან. ნუ ენდობით სასწავლო პროგრამებს ჯარში თუ პოლიციაში. სახელმწიფოს უფრო ნაკლები უჯდება დაღუპული ოფიცრების დამარხვა და კომპენსაციის გადახდა ვიდრე ყველა ოფიცრის ადეკვატური მომზადება და აღჭურვა. სამკვდრო-სასიკვდილო ბრძოლაში მტერთან თქვენ არავინ არ გიშველით და თქვენ დამოკიდებულები იქნებით მხოლოდ საკუთარი უნარების დონეზე. მოწადინებული მსროლელი არის მსროლელი რომელიც ფიქრობს.

hqdefault

იმპროვიზაცია თქვენი მეგობარია. კარგი მაგალითი არის ტექნიკა რომელსაც ხმაროებენ თეფშებზე მსროლელები. თითქოს როგორ უნდა ივარჯიშოს “სტენდავიკმა” სახლში? როგორ და თოფის ლულაში თავსდება ფარანი, ვიწრო სხივით, და მსროლელი უბრალოდ თოფით “მიყვება” ოთახის კუთხეებს და ხაზებს და სწავლობს თოფის მოძრაობას ან თოფის შეგდებას მხრაზე. თოფისთვის ფარნის სხივის სიგანე არ ქმნის პრობლემას მაგრამ ხრახნილულიანი იარაღის პატრონემბა შეიძლება იგივე მიზნებისთვის გამოიყენონ ყველაზე იაფი ლაზერის მარკერები დამაგრებული იარაღზე.

მოდით აგიღწერთ ჩემ ტიპიურ სრულ მშრალი ვარჯიშის სესიას. ასეთი სესია მე მაქვს კვირაში მინიმუმ ორჯერ, როგორც წესი სამჯერ. ხანგრძლივობა 15-30 წუთი. ვარჯიში მოიცავს ორი ტიპის იარაღს, პისტოლეტს და ტაქტიკურ კარაბინს. როგორც უკვე ვთქვი მე მაცვია ჩემი ყოველდღიური ტანსაცმელი (იგივე რაც ჩვეულებრივად უბრალოდ ვიყენებ ძველ ტანსაცმელს რომ ახალი არ გავაფუჭო). არ არის საჭირო ისე ჩაცმა თითქოს იყოთ რომელიღაცა სპეცრაზმის ოპერატორი მაშინ როდესაც არ ხართ. ვარჯიშს როგორც წესი ვიწყებ ძალიან მარტივი მოძრაობებით, დამიზნების ხაზზე მიტანა, რამდენიმე დაჭერა სასხლეტზე ერთმა და ორგამ რეჟიმში, შემდეგ უკვე გადავდივარ უფრო კომპლექსურ ქმედებებზე,  პისტოლეტის კურთუკის, მაისურის ქვეშიდან სწრაფი ამოღება და სამიზნეზე მიმართვა. შემდეგ იგივე უკვე მზადყოფნის პოზიციიდან, როდესაც იარაღი უკვე ხელში მაქვს. შემდეგ გადატანები სამიზნიდან სამიზნეზე, რამდენიმე სამიზნეზე შეტევა.  შემდეგ იარაღის ამოღება მოძრაობაში და რამდენიმე სამიზნეზე შეტევით, სტატიკური პოზიციიადან გვერდებიდან და უკან განალგებულ სამიზნეებზე შეტევა. შემდეგ ვმუშაობ ტაქტიკურ ბარიერთან, ისე რომ ყოველი სასროლოსნო ადგილიდან დამიზნება და გასროლა რამდენჯერმე მაინც რომ გავიმეორო. შემდეგ იგივე უკვე კარაბინით. კვირაში მინიმუმ ერთხელ ვვარჯიშობ იარაღის გადაუდებელ და ტაქტიკურ გადატენვაში. სრული ვარჯიში ყოველ დღე არ გამომდის მაგრამ ვცდილობ აუცილებლად იარაღის ამოღება და დამიზნება ვიმეორო სტაბილურად ყოველ დღე. თუ დრო მაძლევს საშუალებას ვარჯიშისას ასევე ვცდილობ მივიღო ფიზიკური დატვირთვა აზიდვებით, განტელებით ან პრესის ვარჯიშებით. ძლიერი ფეხები, უნარი სწრაფად მოწყდე ადგილიდან და დამუხრუჭდე არის მნიშვნელოვანი ამიტომ მე ვცდილობ რომ ყოველთვის ჩავრთო პროგრამაში ჩაჯდომები, ადგილიდან სტარტის აღება და დამუხრუჭება. ტაქტიკური ბარიერი მაძლევს საშუალებას დავტვირთო მუხლები იმისთვის რომ სწრაფად მივიღი არასტანდარტული მაგრამ სტაბილური სასროლოსნო პოზიციები. თავდაცვითი სროლა პისტლეტიდან არის ორთაბრძოლის ნაირსახეობა ისევე, როგორც მაგალითად კარატე და სწორედ ასე უყურეთ სროლას და იგივე მიდგომები გამოიყენეთ. ყურადღება მიაქციეთ ფიზიკურ ფორმას, გონებრივ განწყობას და ტექნიკას.

ეს პროგრამა არის შექმნილი ჩემთვის, როგორი უნდა იყოს თქვენი პორგრამა დამოკიდებულია იმაზე თუ რა მიზნების მიღწევა გსურთ და რა თქმა უნდა რა იარაღს იყენებთ. როდესაც მე გატაცებული ვიყავი შაშხანებით მე ვსწავლობდი მანძილის დადგენას “მილ-დოტის” ტიპის ბადითმ რისთვისაც შაშხანიდან ვიღებდი საკეტს, ვირჩევდი ორიენტირს და ვცდილობდი რაც შეიძლება მალე გამომეთვალა მანძილი და შემდგომ ვამოწმებდი გამოთვლების სიზუსტეს. იარაღებს მე ვფლობ უკანასკნელი 15 წელი მაგრამ აქიდან 5 წელი უკავშირდება ჩემი უნარების და ცოდნის განვითარებას, 10 წელი მე ტყვილა დავკარგე იმიტომ რომ მქონდა ურთიერთობა ხალხთან, რომელიც არ იყო დაინტერესებული განვითარებით და მეც ვიყავი განწყობილი არასერიოზუალად. ვერ ვიტყვი რომ ჩემი ხარჯები გაიზარდა ბოლო 5 წელი, უბრალოდ დროის და ფულის ხარჯვა გახდა რაციონალური და გაცილებით მეტი შედეგის მოტანა დაიწყო.

მიმართეთ  ”იუთუბს” და ინტერნეტს სადაც უამრავი ვიდეო გაკვეთილი და სტატია დევს მშრალ ვარჯიშზე (აკრიფეთ საძიებო ველში dry fire). მიუხედავად იმისა რომ ინფორმაცია უფასოა და ხელმისაწვდომი ყოველ დღე მე ვხედავ რომ ჯიუტად ხდება ამ მართლაც რომ საოცარი შესაძლებლობის იგნორირება. ეს ინტერნეტის იგნორირების ფენომენი რჩება ჩემთვის ამოუცნობ გამოცანად. ნუ დაემზგავსებით ამ ხალხს, იფიქრეთ, ისწვალეთ, შეამოწმეთ და გადაამოწმეთ თქვენი უნარები და ცოდნა.

სტატიის ბოლო მე მინდა მოგიყვეთ თქვენ ერთ ადამიანზე, რომელიც გამორჩეულია სროლის სამყაროში მაგრამ სამწუხაროდ მის შესახებ ბევრისთვის არ არის ცნობილი. ეს არის ბრიტანელი დევიდ ვესტერჰაუტი, ადამიანი რომელიც სათავეში ედგა როდეზიაში საბრძოლო პისტოლეტიდან სროლის დისციპლინის ჩამოყალიბების პროცესს. როდეზია პრაქტიკულად იყო “თეთრი” ანკლავი სამხრეთ აფრიკაში, არაღიარებული სახელმწიფო, რომელიც შეიქმნა ყოფილი ბრტიანული კოლონიის სამხრეთ როდეზიის საზღვრებში (ეხლანდელი ზიმბაბვე). როდეზიამ იარსება სულ რაღაც 14 წელი მაგრამ იმის გამო  რომ მათ ცალმხრივად გამოაცხადეს დამოუკიდებლობა ბრიტანეთისგან და ასევე ჩაებნენ ომში რადიკალურ მემარცხენე კომუნისტურ მოძრაობებთან (ე.წ. Bush War). ეს ქვეყანა მოექცა სანქციების ქვეშ და ბუნებრივია, რომ ომის და სანქციების პირობებში სპორტზე ზედმეტი იყო ფიქრი. მიუხედავად ამისა, ვესტერჰაუტმა შეძლო და გაიყვანა თავისი პრაქტიკული სროლის გუნდი მესამე ადგილას ჯგუფურ ჩათვლაში 1975 წელს შვეიცარიაში, ხოლო 1976 წელს ავსტრიაში გავიდნენ პირველ ადგილზე და დაამრცხეს ამერიკელების უძლიერესი გუნდი. მოპოვებული ავტორიტეტის და პერსონალური ქარიზმის წყალობით მან მოიპოვა უფლება ჩაეტარებინა ჩემპიონატი როდეზიაში სადაც მისმა გუნდმა დაძაბულ ბრძოლაში ამერიკელებთან ისევ გამოვიდა გამარჯვებული ხოლო ვესტერჰაუტი გახდა როდეზიის 1977 წლის საუკეთესო სპორტსმენი. ეს ყველაფერი ვესტერჰაუტმა და მისმა კოლეგებმა შეძლეს უმძიმეს პირობებში. ავსტრიაში ჩემპიონატზე როდეზიის გუნდს ქონდა მხოლოდ ერთი პისტოლეტი მთელ გუნდზე (მეორე მწყობრიდან გამოვიდა). ისინი თავად ტენიდნენ ვაზნებს და ასხავდნენ ტყვიებს. როდეზიის გუნდის ბრწყინვალე სამწლიანი ჩემპიონობა ადასტურებს, რომ შესაძლებელია შედეგის მიღწევა თუნდაც ძალიან შეზღუდული რესურსებით და სწორედ ამაში იყო ძლიერი ვესტერჰაუტი. ვესტერჰაუტი გატაცებული იყო იდეით გაზრდილიყო მსროლელების ოსტატობა მაგრამ ისე რომ გამოყენებულიყო მინიმალური რაოდენობის ძვირფასი ვაზნები. თავის ექსპერიმენტები მან ჩაატარა ჯარისკაცების ორი ჯგუფით საიდანაც ერთი ჯგუფი დაკავებული იყო ინტენსიური მშრალი ვარჯიშებით მისი შექმნილი პროგრამით, ხოლო მეორე მხოლოდ “ცხელი” ვარჯიშებით მაგრამ შეზღუდული რაოდენობის ტყვიაწამლით. პირველმა ჯგუფმა კვალიფიკაციისას აჩვენა ოდნავ უკეთესი შედეგი. სწორედ ასეთი მეთოდური მიდგომებით იყო ცნობილი ვესტერჰაუტი და სწორედ ასე მიუხედავად ხანმოკლე არსებობისა როდეზია შევიდა პრაქტიკული/ტაქტიკური სროლის ისტორიაში. როდეზიას ხშირად სტუმრობდნენ ჯეფ კუპერი და ბილ ჯორდანი, ადამიანები,, რომლებმაც შექმენს პრაქტიკული სროლა მაგრამ შემდგომ დაშორდნენ ამ დისციპლინას, იმიტომ რომ ის გადაიზარდა სპორტულ დისციპლინაში და არ დარჩა როგორც საბრძოლო ხელოვნება, როგორც ეს მის შემქმნელებს სურდათ. ასევე პირველად სწორედ როდეზიაში 1977 წელს მოხდა შეჯიბრში რკინის სამიზნეების გამოყენება. დევიდ ვესტერჰაუტი  ეხლცა ცხოვრობს ზიმბაბვეში და ისევ დაკავებულია სროლით. მისი წყალობით ზიმბაბვე დღემდე მონაწილეობს შეჯიბრებებში პრაქტიკულ სროლაში. 2012 წელს ამ ქვეყანაში ჩატარდა აფრიკის ზონის ჩემპიონატის ერთ-ერთი ეტაპიც.

Dave

დევიდ ვესტერჰაუტი

“AK” VS “AR” – პრაქტიკული შედარება

Saturday, October 31st, 2015

ალბათ არც ერთი თემა იარაღის სამყაროში არ იპყრობს იმდენ დაუმსახურებელ ყურადღებას როგორც საბჭოთა „კალაშნიკოვის“  და ამერიკული „ემთექვსმეტის“ შედარება.  მითების და ლეგენდების გამოყენებას არგუმენტების როლში ჩაენაცვლა შედარებით უფრო პრაქტიკული რეალური შედარებები, სიზუსტის, ერგონომიკის, გართულებულ პირობებში სროლით და ასე შემდეგ.  ამ უამრავი ტესტირებიდან და მიმოხილვებიდან ჩვენ ვიგებთ რომ ამერიკული კარაბინი სულაც არ არის ისეთი არასაიმედო ხოლო საბჭოთა ავტომატი სულაც არ არის ისეთი არაზუსტი.  ასე, რომ ყველაფერი გაცილებით უფრო რთულად არის და ცალსახა აბსოლუტურად სწორი პასუხი არ შეიძლება რომ არსებობდეს. ორივე იარაღი კარგია და ორივეს გააჩნია სუსტი და ძლიერი მხარეები და სწორედ ამ მხარეების შესწავლით და ანალიზით უნდა იყოს დაკავებული სერიოზული ადამიანი და არა რიტორიკული კითხვების დასმით, იმიტომ რომ კითხვა რომელია უკეთესი “ეიარი”თუ “კალაშა” არის რიტორიკული, ანუ არ ითხოვს პასუხს.

ცოდნა ამ ორი სისტემის არის აუცილებელი იმისთვის, რომ გავაკეთოთ სწორი არჩევანი.  ადამიანმა უნდა გააკეთოს ეს არჩევანი თავისთვის იმის გათვალისწინებით თუ რა გარემოში მოუწევს მას იარაღის გამოყენება და რა ჭირდება მას იმ იარაღისგან რომელსაც ის აირჩევს. სწორი არჩევანის გაკეთებისთვის კიდე აუცილებლად უნდა გავიაზროთ რა ფილოსოფიით იქმნებოდა ამერიკული AR-15 და საბჭოთა „კალაშნიკოვი“ იმიტომ რომ ეს ორი იარაღი მიუხედავად ერთნაირი დანიშნულებისა ერთმანეთისგან განსხვავდებიან, როგორც ცა და დედამიწა. შედარებები და უკეთესის ძებნა, დავა იმაზე თუ რომელი ჯობია დამახასიათებელია ნებისმიერ წრეებისთვის, რომლებიც აერთიანებენ გატაცებულ ადამიანებს მაგრამ არ შეიძლება ეს კამათები აღთქმული იყოს სერიოზულად როდესაც საუბარი მიდის ამდენად განსხვავებულ იარაღის სისტემებზე. „AR-15“ და „კალაშნიკოვი“ შექმნილია აბსოლუტურად განსხვავებული ხედვებით იმაზე თუ როგორი უნდა იყოს საბრძოლო იარაღი ამიტომაც მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ იმას რამდენად გამოსადეგია კონკრეტული იარაღი იმ მიზნებისთვის რისთვისაც იარაღი ჭირდება კონკრეტულ მფლობელს. რომელია უკეთესი საარმიო შაშხანა? მე არ ვიცი. მე არ მიმსახურია, და დამიჯერეთ საარმიო იარაღი არ ირჩევა მხოლოდ იმისდამიხედვით თუ რამდენი კილოგრამი ტალახი ჩაეტევა შიგნით მანამდე სანამ იარაღი გაჭედავს. საარმიო იარაღის შერჩევის კრიტერიუმები ცილდება ჩემ ცოდნას და გამოცდილებას და მე კი გამაჩნია ჩემი აზრი ამ საკითხზე მაგრამ არ მინდა გამოვიდე მორიგი თეორეტიკოსი-ექსპერტი ინტერნეტიდან  რომელიც საუბრიბს იმაზე რასთანაც შეხება არასდროს არ ქონია. ეს სტატია აანალიზებს ამ ორ პოპულარულ “პლატფორმას” სამოქალაქო მსროლელის თვალსაზრისით და მათ შორის ჩვენ იმაზეც ნახევრად ხუმრობით ვისაუბრებთ, რა ტიპის სამოქალაქი მსროლელები არსებობენ. აღნიშნული სტატიის მიზანია, გადმოქცეთ თქვენ ამომწურავი ცოდნა ამ ორი “პლატფორმის” თავისებურებებზე და ძლიერ და სუსტ მხარეებზე იმისთვის, რომ თქვენ გაიგოთ რომელი იარაღი არის საუკეთესო თქვენთვის და მხოლოდ თქვენთვის.

წლების განმავლობაში მე მქონდა საშუალება მესროლა საკმაოდ ბევრი ვაზნა სხვადასხვა სამოქალაქო და არასამოქალაქო „კალაშნიკოვებიდან“ თუმცა ჩემი მცდელობა კარაბინის როგორც საბრძოლო ისტრუმენტის საფუძვლიანად შესწავლის რამდენიმე წლის წინ პირდაპირ დაიწყო AR-15-ით და ამ სისტემის ყველანაირ იარაღთან მქონდა შეხება, 10-ნი და 20 ინჩიანი ლულებით, ტაქტიკური კარაბინებით და ზუსტი სროლისთვის განკუთვნილი სისტემებით, მქონდა საშუალება მესროლა ავტომატური იარაღებიდან მათ შორის დენთის აირების პირდაპირი შეფრქვევით და დგუშიან სისტემაზე გადაყვანილები. იმის თქმა მინდა რომ ეს სტატია გამყარებულია ასევე ჩემი პირადი გამოცდილებითაც.

„კალაშნიკოვებს“ შორის, რომლებმაც ჩემ ხელში გაიარეს იყო ოთხი კალიბრის (5.56×45, 5.45×39, 7.62×39, .308win) როგორც АКСУ-ს ფორმატის ასევე ე.წ. „დრაგუნოვის“ ტიპის იარაღები. ორი იარაღის შედარებისას ჩემი აზრით კალიბრების შედარებას აზრი არ აქვს, ვინაიდან ორივე სისტემა ხელმისაწვდომია „ერთმანეთის“ კალიბრებში ხოლო AR-15 ხელმისაწვდომია კიდე უამრავ სხვა დამატებით კალიბრში. ასე რომ ამ შემთხვევაში არჩევანი დიდია და კალიბრი არანაირ შეზღუდვას არ წარმოადგენს.  გინდათ AR-15 კალიბრში 7.62×39? არის ესეთი. „კალაშნიკოვი“ .223 კალიბრში? ეგეთიც ხელმისაწვდომია. კალიბრის არჩევანი დამოკიდებულია, ფასზე, ხელმისაწვდომობაზე, გარემოზე და მიზნებზე რისთვისაც უნდა იქნას იარაღი გამოყენებული. ჩემი აზრით რომ არ მივაქციოთ ყურადღება ფასის და ხელმისაწვდომობის ფაქტორს, სტანდარტული „კალაშნიკოვები“ უმჯობესია იყოს 5.56/5.45 კალიბრზე გათვლილი. მოკლე ლულიან იარაღებში 7.62 კალიბრი უმჯობესია, ვინაიდან ორი პირველი ეფექტურობა პირდაპირ დამოკიდებულია მაღალ საწყის სიჩქარეზე, მაგრამ ეს ავტორის სუბიექტური აზრია. შაშხანის .30 კალიბრის (.308win, 7.62x54r) „კალაშნიკოვის“ კლონის შეძენა ჩემი აზრით გამართლებულია თუ სხვა არჩევანი არ არის. ზუსტი სროლისთვის ეს იარაღი არ გამოდგება ხოლო სანადიროდ ერგონომიული და ესთეტიური თვალსაზრისით უფრო უკეთესი იარაღები არსებობს. AR-ის შემთხვევაშო .30 კალიბრისთვის გათვალისწინებულია AR-10-ის პლატფორმა, რომელიც თავიდანვე გათვლილი იყო შაშხანის კალიბრზე და ამიტომაც ბევრად უფრო უკეთესი იარაღია ვიდრე შაშხანის კალიბრის “კალაშნიკოვი”.  ასე მაგალითად “კალაშნიკოვის” შემთხვევაში პირადად ჩემი საყვარელი არის АКСУ-ს “ფორმატი”: ზე-კომპაქტური კარაბინი 215სმ-ნი ლულით და დასაკეცი კონდახით.  ასეთ ფორმატში ამ იარაღს ურბალოდ არ ყავს კონკურენტი. ავტომატიკის სქემა დგუშის გრძელი სვლით უზრუნველყოფს საიმედოობას რომელიც არ ჩამოუვარდება „სტანდარტულ“ „კალაშნიკოვს“ და აღემატება ყველაზე მოკლე AR-15-ის საიმედოობის ხარისხს. ამავე დროს დასაკეცი კონდახის წყალობით კარაბინის სიგრძე ხდება სულ რაღაც 50სმ რაც გაცილებით უფრო ნაკლებია ვიდრე ნებისმიერი “მოკლე” AR-15, რომელსაც კონსტრუქციიდან გამომდინარე კონდახი ვერ მოეკეცება სროლის წარმოების საშუალების შენარჩუნებით.  სწორედ ამ თვისებების ერთობლიობის გამო, რასაც ემატება საშუალება იყიდო ასეთი იარაღი შედარებით ზომიერ ფასად და გავრცელებულ კალიბრში (სტატიის დაწერის მომენტში ბულგარული SAR-SF 5.56×45 იყიდება 1900 ლარად) ეს იარაღი არის ერთ-ერთი საუკეთესო ვარიანტი თავდაცვის კარაბინისთვის, იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოში ამაზე კომპაქტური იარაღი ტარების უფლებით უბრალოდ არ არსებობს.

12088388_1934993920058480_2884947223564185500_n

ავტორის კუთვნილი Arsenal SAR-SF, გამოდგა აბსოლუტურად საიმედო, ადეკვატურად ზუსტი და ძალიან/ყველაზე კომპაქტური ტაქტიკური კარაბინი. მიკრო ტაქტიკურ კარაბინებში AKC-74У-ფორმატიარის საუკეთესო. ჩეხური Vz 58 ერგონომიული თვალსაზრისით რამდენიმე საფეხურით მაღლა დგასკალაშნიკოვზე“, გააჩნია საკეტის შემაკავებელი, მოსახერხებელი მცველი, კონსტრუქციულად უფრო მარტივია და არანაკლებად საიმედო. Vz58 ადასტურებს ჩეხების ნიჭს და უნარს შექმნან საიმედო და მოსახერხებელი იარაღი

მოდით დასაწყისისთვის გულწრფელად ვაღიაროთ, რომ “კალაშნიკოვი” არის უბრალოდ ხანდაზმული იარაღი.  ის არის შექმნილი მეორე მსოფლიო ომის გამოცდილებით 30-ნი 40-ნი წლების გერმანული ტექნოლოგიებით და უკვე მაშინ არ გამოირჩეოდა კონსტრუქციის ინოვაციურობით და რაიმე კოცნეპტუალური სიახლეებით. რუსებმა მიიღეს ჭკვიანური გადაწყვეტილება და შექმნეს იარაღი გერმანული კონცეფციით, რომელიც იყენებდა აპრობირებულ და ნაცად ტექნიკურ გადაწყვეტილებებს და გერმანული “შუალედური” ვაზნის 7.75×39mm GeCo-ს კონსტრუქციაზე დაფუძნებულ მის “საბჭოთა” ასლს. ტრადიციულად დიდი ყურადღება ექცეოდა საექსპლუატაციო გამძლეობას და საიმედოობას რთულ პიორობებშო სროლისას.  ამის გამო იარაღი გამოვიდა რა გასაკვირია კარგი მაგრამ იმ დროისთვის.  იმ დროს კიდე ტრადიციულად ნაკლები ყურადღება ენიჭებოდა ერგონომიკას. მთავარი იყო სიიაფე, სიმარტივე, მასობრივი წარმოების შესაძლებლობა. მსოფლიო ომში იმარჯვებდა ის ვინც ბევრს გამოუშვებდა და არი ის ვინც საუკეთესოს. გერმანული „ტიგრები“ და „პანტერები“ ბევრად უკეთესები იყვნენ ვიდრე ამერიკული „შერმანები“ მაგრამ სანამ გერმანია უშვებდა ერთ „ტიგრს“, ამერიკა უშვებდა 5 „შერმანს“. მეორე მსოფლიო ომი იყო გლობალური კონფლიქტი, რესურსების ომი, სადაც ისეთ რამეს როგორც პირადი ცეცხლსასროლი იარაღის ერგონომიკა ნაკლები ყურადღება ექცეოდა. მაგალითისთვის აიღეთ თუნდაც ბრიტანული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „სტენი“, ან ამერიკული M3 სადაც ტექნოლოგიურობა, ნედლეულის ეკონომია და სიიაფე იყო მთავარი.

ჯიმ ფულერმა (აშშ-ში ერთ ერთი ყველაზე ავტორიტეტული „კალაშნიკოვების“ ექსპერტი და Rifle Dynamics-ის დამფუძნებელი)  ერთხელ დაწერა რომ „კალაშნიკოვი“ არის იარაღი შექმნილი ბრძოლისთვის (მან იხმარა სიტყვა gunfight). ამით მან შეეცადა ალბათ ჩემი აზრით ორ რამეზე ყურადღების გამახვილება. პირველი, რომ საბრძოლო იარაღი უნდა იყოს ხარისხიანი (რასაც მისი კომპანია წარმატებით ასრულებს) და მეორე ის რომ ეს არ არის სპორტული, პოლიციური იარაღი. სწორედ ამ განაცხადიდან მინდა დავიწყო საუბარი „კალაშნიკოვის“ ფილოსოფიაზე.  ეს იარაღი შექმნილია იყოს მაქსიმალურად საიმედო და გამძლე. საიმედო იმიტომ რომ არ უმტყუნოს მებრძოლს ყველაზე რთულ პირობებში გამოყენებისას, გამძლე, რომ გაუძლოს ისეთ მომხმარებელს, რომლის ხელში მანამდე ყველაზე რთული ინსტრუმენტი იყო თოხი. ყველაფერი „კალაშნიკოვში“ შესრულებულია ამ მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. მაგალითად მასიური ხის კონდახი, რომლითაც შესაძლებელია კარების შემტვრევა, ავტომატიკა გრძელი სვლით, მოძრავი ნაწილების დიდი მასით და სიჩქარით, რაც დიდ დაშვებებთან ერთად გასროლისას ამოფერთხავდა იარაღიდან ყველანაირ ჭუჭყს, ტალახს და ქვიშას. დააგდეთ კალაშნიკოვი ძირს, ირბინედ ზედ ფეხებით, იარაღს არაფერი არ მოუვა. “კალაშნიკოვს” უნდა შეენაჩუნებინა სროლის საშუალება თუნდაც ყველაზე უხეში მოპყრობის პირობებშიც კი. მას უნდა გაეძლო ექსპლუატაციას, გაუნათლებელი, ჩლუნგი, არამოტივირებული წვევანდელების ხელში, ორ მილიონიან ჯარში სადაც ერთად იმსახურებდნენ სტუდენტები მოსკოვიდან და ესკიმოსები ტუნდრიდან.

ხაზი, რომ გავუსვათ რუსების და ამერიკელების განსხვავებულ მიდგომებს და შეხედულებებს, მაგალითისთვის გამოვიყენოთ მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც ახალ საარმიო იარაღს უნდა ქონოდა უნარი სროლის რთულ პირობებში. „კალაშნიკოვი“ აგებულია ისე რომ ჭუჭყის შეღწევის შემთხვაში იარაღმა მაინც იმუშაოს. AR-15-ში პირიქით, იარაღი ისეა აგებული, რომ მაქსიმალურად დაცული იყოს ჭუჭყის შეღწევისგან. ცხადია რომ ორივე ეს მიდგომა ხანდახან იმუშავებს ხანდახან არა. AR-ზე თუ საკეტი დარჩა ღია მდგომარეობაში იქ ჭუჭყი მაინც შეაღწევს, ხოლო “კალაშნიკოვში” შესაძლებელია იმხელა უცხო სხეული გაეტიოს რესივერსა და ხუფს შორის რომ საკეტს უბრალოდ არ მისცეს მოძრაობის საშუალება.

ერგონომიულად „კალაშნიკოვი“ საკმაოდ მოუხერხებელია და ამას ეგრევე იგრძნობს  მოწადინებული მსროლელი ანუ ადამიანი რომელიც მუშაობს საკუთარ თავზე და სურს გახდეს უფრო ზუსტი და უფრო სწრაფი. მაგალითად ავიღოთ კალაშნიკოვის მცველი, იმიტომ, რომ სწორედ ეს დეტალი მე მაჯავრებს ამ იარაღში ყველაზე მეტად. მისი ჩართვა გამორთვისთვის უნდა მოაშოროთ ხელი ან ტიბჟირს ან სახელურს მაშინ როდესაც AR-15-ზე საკმარისია თითი აკრათ ღილაკს. AR-15-ზე ორმხრივი მცველის დაყენება შესაძლებელია ორ წუთში და სულ რაღაც 20 დოლარიანი ნაწილის შეძენის შემდეგ. „კალაშნიკოვზე“ ორმხრივი მცველი ვერ დაყენდება.   პრობლემა მძიმდება იმით, რომ შეიძლება შეგხვდეთ იარაღი, რომლის მცველიც ძალიან ხისტია და მის ჩასართველად დიდ ძალით უნდა დააწვეთ მას.  დღეს უსაფრთხოებას ენიჭება ძალიან დიდი ყურადღება და თანამედროვე ტაქტიკურ იარაღზე მცველი უნდა ირთვებოდეს/ითიშებოდეს სწრაფად და ითხოვდეს მინიმალურ მოძრაობებს. გარდა ამისა AR-ზე შესაძლებელია იარაღის დაშლა, განმუხტვა, დატენვა ჩართული მცველით. კალაშნიკოვზე ეს შეუძლებელია რაც ნიშნვს პირველის მეტ თანდაყოლილ უსაფრთხოებას.

safetyakoper

მე მარცხენა მხრიდან ვისვრი და მცველს ვრთავ მარჯვენა ხელის ერთი მოძრაობით, მარჯვენა მხრიდან სროლისას, მცველს რომ მიწვდეთ იარაღს ხელი ქვევიდან უნდა გაუყაროთ ან გადაწვდეთ ზევიდენ ან მარჯვენა ხელი გამოიყენოთ და სახელურს მოაცილოთ, რაც არღვევს იარაღის ჭერას და ითხოვს გაცილებით მეტ დროს. სურათზე, თუ მცველი საკმარისად თავისუფლად მოძრაობს შეიძლება მიწვდეთ მას მარჯვენა ხელით ჭერის უმნიშვნელო შეცვლით (1).  ასე ასწავლიან (2) მცველის მოხსნას ქართველი ინსტრუქტორები უკრაინელ მებრძოლებს. ეს მეთოდი მეტ დროს საჭიროებს, უფრო მიუხერხებელია, მაგრამ  ვინაიდან სხვადასხვა იარაღებს სხვადასხვა მცველები აქვთ ეტყობა ასე გარანტირებულად მიიღწევა მცველის საიმედო ჩართვა-გამორთვა. (3) კრებსის მოდიფიცირებული მცველი, რომლის ჩართვა გამორთვა არ ითხოვს იარაღის ჭერის შეცვლას.  (4) ცაციასთვისკალაშნიკოვისმცველი ნაკლებ პრობლემას ქმნის და ოდნავ უფრო მოსახერხებელია. ნებისმიერ შემთხვევაში, როდესაც ხდება გადაადგილება კარგი ჩვევაა მოათავსოთ ხელი, თითი მცველზე ხოლო თუ საჭირო გახდა სროლა იარაღის სამიზნე ხაზზე მიყვანა და მცველის მოხსნა უნდა მოხდეს ერთდროულად რაც ამცირებს რეაქციის დროს . 

მეორეს მხრივ „კალაშნიკოვი“ ომის იარაღია და არა “რენჯის” მკაცრი უსაფრთხოების წესებით და იქ ნაკლებად გაგიკონტროლებენ როდის არის იარაღი მცველზე. ომის პირობებში კიდე, როგორც სერჟანტი ნორმ „ჰუტ“ გიბსონი იტყოდა ფილმიდან “Black Hawk Down”, ეს არის  ჩემი მცველი სერ (თითი). პრობლემა იმაშია, რომ სასხლეტს მარტო თითი შეიძლება არ დააწვეს ის უბრალოდ შეიძლება რამეს წამოედოს და ამიტომ მცველის გამოყენება მაინც საჭიროა. მაგრამ  ვის აღელვებს მცველის მდგომარეობა, როდესაც სანგარში ზიხარ და ზევიდან 155მმ-ნი ჭურვები სკდება? ვინ ფიქრობდა 40-ან წლებში უსაფრთხოების პროტოკოლზე?

რა თქმა უნდა მცველის ასეთ კონსტრუქციას, რომელიც კალაშნიკოვმა როგოც ჩანს გადმოიღო ამერიკული მე-8 მოდელის რემინგტონიდან აქვს გარკვეული პლიუსები. დახურულ მდგომარეობაში ის იცავს იარაღის რესივერს ჭუჭყისგან. ასევე მცველის დახურულ მდგომარეობაში ყოფნისას სავაზნის მდგომარეობის შემოწმება ადვილი და უსაფრთხოა. უბრალოდ გამოწიეთ საკეტი ბოლომდე სანამ მას მცველი გააჩერებს და ვიზუალურად შეამოწმეთ არის თუ არა ვაზნა სავაზნეში. იგივეს AR-15-ზე გაკეთება ითხოვს მეტ მოქნილობას, ერთდროულად უნდა გამოწიოთ საკეტის სახელური იარაღი უკანა ნაწილში განლაგებული და შეამოწმოთ სავაზნე დამხმარე ხელით. საკეტის სახელურის გაშვებისას დამატებით უნდა დაარტყათ ხელი “forward assist”-ს რომ საკეტი გარანტირებულად ბოლომდე მივიდეს წინ. “კალაშნიკოვს” აქვს ე.წ. “მოძრავი” საკეტის სახელური, რომელიც წარმოადგენს საკეტის განუყრელ ნაწილს. ეს აძლევს სმსროლელს სრულ კონტროლს საკეტზე და საშუალებას ძალით შეტენოს სავაზნეში დაზიანებული, დაბინძურებული ვაზნები და ასევე მეტი ძალა დაატანოს საკეტის გახსნას თუ მას რამე ხელი უშლის. ამერიკულ იარაღში სახელუი გაძლევს საშუალებას მხოლოდ გახსნა საკეტი, მისი ძალით წინ მიწევა შესაძლებელია forward assist-ზე მრავალჯერადი დაჭერით.

შემდეგ მაგალითად ავიღოთ საკეტი და ვაზნის მიწოდების პროცედურა, სროლის დაწყების წინ.  როდესაც იწყებთ ვარჯიშს, AR-15-ზე „T“ ფორმის სახელურს გამოიყენებთ ალბათ ერთხელ, რომ პირველი ვაზნა მიაწოდოთ ხოლო საკეტის სახელური ერთნაირად მიღწევადია მარჯვენა და მარცხენა მხარიდან სროლისას. შემდეგ უკვე მჭიდის დაცლისას საკეტი დარჩება ღია და ვაზნის მიწოდება სავაზნეში მოხდება იარაღი მარცხენა მხრიდან განლაგებულ ღილაკზე დაჭერით და საკეტის სახელურს რენჯზე ვიზიტის დასრულებამდე აღარ გამოიყენებთ. 30 დოლარად  AR-15-ზე შესაძლებელია მოწყობილობის დაყენება, რომლითაც საკეტის გათავისუფლება მოხდება მარჯვენა მხრიდან ღილაკზე დაჭერით. T ფორმის სახელურს აქვს ფიქსატორი, რომელიც კბილი ედება რესივერს და სახელური სროლის დროს არ მოძრაობს. ადვილად შესაძლებელია სტანდარტული სახელურის ორმხრივით შეცვლა. ამისთვის საკმარისია გადახსნათ კარაბინი, ამოიღოთ სტანდარტული სახელური და ჩასვათ ახალი, ორმხრივი.

„კალაშნიკოვის“ საკეტის სახელური მარჯვენა მხრიდან არის განლაგებული. რომ ის გადატენოთ უნდა მოაცილოთ ხელი სახელურს ან გამოიყენოთ მარცხენა ხელი რომელიც უნდა გაუყაროთ იარაღს ქვევიდან ან იარაღი დახაროთ მარცხნივ .45 გრადუსით და ისე გადატენოთ. საკეტის ღიად დატოვების ფუნქცია არ არსებობს. ყველაფერი ამის შედეგად იზრდება „კალაშნიკოვის“ გადატენვის დრო. „კალაშნიკოვი“ მომზადებული დინამიური სროლის დისციპლინებისთვის დიდი ალბათობით გადაკეთებული იქნება ისე რომ საკეტის სახელური გადატანილი იქნება მარცხენა მხარეს. ასეთ შეჯიბრებებზე სწრაფმა გადატენვამ შეიძლება შეჯიბრი მოგაგებინოთ.  ავტორი მარცეხნა მხრიდან ისვრის ამიტომაც არ აქვს პრობლემა სახელურის განლაგებასთან. პარადოქსია მაგრამ „კალაშნიკოვი“ უფრო მოსახერხებელი ჩანს მარცხენა მხრიდან მსროლელებისთვის. მე-20 საუკუნის 50-ნი წლებიდან იარაღის კონსტრუქტორებმა უარი თქვეს საკეტის სახელურის ტრადიციულ მარჯვენა მხარეს განლაგებაზე, როგორც გრძივად მოძრავ საკეტიან შაშხანებში. რევოლუციურ გერმანულ STG-44-ს საკეტის სახელური მარცხენა მხარეს ქონდა. 40-ნი წლების ლეგენდარული FN-FAL-ის პროტოტიპი ასევე იყენებდა სახელურს მარცხენა მხარეს.

akboltleft

საზრიანი ამერიკელები ენთუზიაზმით მიუდგნენ საკეტის სახელურის საჭირო მხარეს გადატანის საკითხს და რამდენიმე ვარიანტი შეიმუშავეს, როგორც საკეტის მარცხენა მხარეს გადატანის ასევ ტექნიკურად უფრო რთული სქემა როდესაც საკეტით ოპერირება ხდება ისევე როგორც H&K G3-ში

ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ, საკეტი AR-15-ზე რჩება ღია მდგომარეობაში და მსროლელი ეგრევე ხვდება რომ იარაღი ცარიელია. საკმარისია დააწვე ღილკას ამოაგდო მჭიდი, მოათავსო ახალი, დაარტყა ხელი საკეტის შემაკავებელს და მზად ხარ სროლა გააგრძელო. “კალაშნიკოვში” შეიძლება ვერ მიხვდებით რომ იარაღი დაიცალა სანამ სასხლეტზე დაჭერისას არ გაიგონებთ “კლიკს” “ბახის” ნაცვლად.

გადატენვისას „კალაშნიკოვი“ ნელია ასევე მჭიდის ფიქსირების სქემის გამოყენების გამო. AR-15-ში მჭიდი უნდა მოათავსოთ იარაღში ისევე როგორც მაგალითად პისტოლეტში, ერთი მოძრაობით. თუმცა თუ მანამდე იქ ტალახმა შეაღწია მჭიდის მოთავსებით ტალახი უფრო ღრმად შეაღწევს და შეიძლება მჭიდიც ვეღარ ჩაეტიოს.  მჭიდი რომ გამოცვალოთ საკმარისია დააჭიროთ ღილაკს და ის თავისით ჩამოვარდება. კალაშნიკოვზე მჭიდი უნდა „მიაბა“ იარაღს ორი მოძრაობით (ჯერ წამოდო წიინა ნაწილი და მერე „ჩასვა“ უკანა), ხოლო მოსახსნელად ერთდროულად უნდა დააწვე ღილაკს და  გამოაძროთ მჭიდი. მაგრამ კალაშნიკოვი ხომ ომის იარაღია, რა მნიშვნელობაა რამდენი დრო გინდა მჭიდის გამოსაცვლელად თუ ირგვლის მოწინააღმდეგეების პოზიციაზე შტურმისას მთელი შენი ბატალიონის პირადი შემადგენლობა მორბის.

„კალაშნიკოვის“ დასაცავად უნდა აღვნიშნო, რომ სამოქალაქო მსროლელის თვალსაზრისით, ალბათობა რომ დაგჭირდება 30 ვაზნიანი მჭიდით აღჭურვილი იარაღის გადაუდებელი გადატენვა ისედაც საკმაოდ მცირეა. გარდა ამისა აუდიო-ვიზუალური დადასტურება რომ მჭიდი ჩაჯდა იარაღში „კალაშნიკოვში“ უფრო ადვილია ვიდრე AR-15-ში ამიტომ ინსტრუქტორები ასწავლიან მსროლელს ხელით (მჭიდის ჩამოქაჩვით) დაადასტურონ რომ მჭიდი ბოლომდე ზის AR-15-ში.  ალბათობა რომ სტრესის პირობებში „კალაშნიკოვში“ მჭიდს არასწორედ მოათავსებ პრაქტიკულად მინიმალურია თუმცა მეორეს მხრივ ეს პროცესი მეტ მოძრაობებს ითხოვს. მაგრამ თუ იარაღმა საბრძოლო ვითარებაში შეწყვიტა მოქმედება აღარ არის საჭირო როგორც AR-ში ჯერ მჭიდის შემოწმება ზის თუ არა ის კარგად, ეს ისედაც ჩანს, ამიტომ გადადიხართ პირდაპირ საკეტზე და ენერგიულად ტენით მას. ამას ქვია გადაუდებელი მოქმედება რომ იარაღმა განაგრძოს სროლა. ამერიკულ იარაღში ის ითხოვს მჭიდზე ხელის დარტყმას ქვევიდან, საკეტის ხელით გადატენვას და forward assist-ზე ხელის დარტყმას. “კალაშნიკოვში” ეს ხდებბა მხოლოდ საკეტის გადატენვით რაც უფრო მარტივია.

AR-15-ის კიდევ ერთი თავისებურებაა გარედან მოძრავი ნაწილების არ არსებობა. თუ საკმარისი ადგილი არსებობს რომ მასრა ამოვარდეს AR-15 გაისვრის. ეს ნიშნავს, რომ  შესაძლებელია იარაღის საყრდენთან/ტანთან მაქსიმალურად ახლოს მოათავსოთ, ისე რომ საკეტის სახელური ვერ წამოედება ვერფაერს და ვერ გაჭედავს იარაღს. მოძრავი ნაწილების არსებობის გამო “კალაშნიკოვში” არსებობს გარკვეული ნაკლებად სასიამოვნო ტრავმების მიღების ალბათობა. ჩემ მეგობარს მოყვა ხელი საკეტსა და დახურულ მცველს შორის და სერიოზული ჭრილობა მიიღო. მე საკეტმა ერთხელ ხელზე წამარტყა გასროლის დროს იმის გამო რომ ვიჩქარე გასროლა სანამ  დამხმარე ხელს კარგად მოვკიდებდი იარაღს. ნებისმიერ შემთხვევაში გინდათ ომში გინდათ წვრთნაში ხელთათმანების გამოყენება აუცილებელია.

junkprone

junkyard prone არის სასროლოსნო პოზიცია (შემუშავებული კაილ ლამბის მიერ), რომელიც უზრუნველყოფს მსროლელის მაქსიმალურად დაცულობას და ამავე დროს იძლევა საშუალებას აწარმოოთ დამიზნებით სროლა. “კალაშნიკოვისმოძრავი და გარეთ გამოშვერილი საკეტის სახელურის გამო, არსებობს საფრთხე რომ საკეტის სახელური წაარტყვას რამეს მათ შორის მსროლელის ხელს და იარაღი გაჭედავს, პრაქტიკულ სროლაში შეჯიბრების დროს ასეთ შემთხვევებს აქვს ხოლმე ადგილი.

akarbolts

კალაშნიკოვისდა AR-15-ის საქსტრაქციო ფანჯრები და საკეტები.  ”კალაშნიკოვსგანიერი ფანჯარა აქვს რის გამოც მასრა ნაკლები ალბათობით გაიჭედება ექსტრაქციისას. ამერიკულ იარაღში საექსტრაქციო ფანჯარა ვიწროა და აღჭურვილია დამცავი ფირფიტით, რომელიც არ აძლევს ჭუჭყს საშუალებას შეაღწიოს რესივერში. “კალაშნიკოვისსაკეტის სახელური მოუხერხებელი ნახევარ- მთვარის ფორმის არის მაგრამ თუ იარაღმა გაჭედა შესაძლებელია მას ფეხის ქუსლი დაარტყათ ან რამეს წამოარტყათ რომ დაძრათ გაჭედილი საკეტი. AR-15-ზე ასეთ შემთხვევაში რეკომენდირებულია იარაღის კონდახით მყარ ზედაპირზე დარტყმა, ერთდროულად “T” ფორმის სახელურზე გამოკვრით. ამერიკული იარაღის დასაკეცი კონდახები ნაკლებად გამძლეა ვიდრე ფიქსირებული ვარიანტები, რის გამოც შესაძლებელია იარაღის დაზიანება. ფაქტია, რომ საბჭოთა ჯარში ასეთ პროცედურას ემსხვერპლებოდა აღურიცხავი რაოდენობის კარაბინები. პრაქტიკული თვალსაზრისით ალბათობა, რომ ანკალაშნიკოვიან  AR-15 ისე გაიჭედება, რომ დაჭირდება ფეხების რტყმა ძალიან მცირეა. წლების განმავლობაში ავტორს არასდროს არ დაჭირვებია ჭიდაობა გაჭედილ საკეტთან.  

AR-15-ის სამიზნე მოწყობილობების სიმაღლის გამო, რაც განპირობებულია ლულის და კონდახის ერთ ხაზზე განლაგებით, იძლევა საშუალებას იარაღი მაქსიმალურად მყარად დაიჭიროთ ხელში, მათ შორის დამხმარე ხელი ისე ჩაავლოთ ტიბჟირს, რომ მაქსიმალურ კონტროლს მიაღწიოთ. კალაშნიკოვის დაბალი სამიზნე მოწყობილობების გამო იმისთვის რომ უზრუნველყოთ მაქსიმალური კონტროლი უნდა გამოიყენოთ ვერტიკალური სახელური, რომელიც უნდა ჯერ დააყენოთ იარაღზე. ამასთანავე “კალაშნიკოვზე” რკინის სამიზნე მოწყობილობების სიმაღლე  ლულის ღერძთან მიმართებაში არის 50მმ. AR-15-ზე 65მმ. ახლო მანძილებზე სროლისას ეს ნიშნავს რომ “კალაშნიკოვიდან” ნასროლი ტყვიები ისე დაბლა არ მოხვდება როგორც ამერიკულ იარაღზე (ახლო მანძილებზე ამ მილიმეტრებს აქვს მნიშვნელობა) მაგრამ 1.5სმ არ არის მაინც და მაინც დიდი სხვაობა. გამომდინარე იქიდან რა მეთოდით არის ოპტიკა დაყენებული ორივე იარაღზე ეს სხვაობა სიმაღლეში შეიძლება იყოს მცირე ან დიდი მაგრამ მსროლელმა უნდა გაითვალისწინოს ეს ახლო მანძილებზე სროლისას. როდესაც ახლო მანძილიდან პატარა სამიზნეს ესვრით ეს სანტიმეტრები განასხვავებენ კარგ გასროლას ცუდისგან.

cclamptech

იარაღის ჭერის ეფეტქური ტექნიკა C-clamp არ იმუშავებსკალაშნიკოვზერკინის სამიზნეებით ან თუ ოპტიკა ახლოს დგას ლულის ღერძთან.    

არასრულყოფილი, პრიმიტიული სამიზნე მოწყობილობები იყო ნორმა იმ ეპოქის იარაღისთვის და „კალაშნიკოვის“ სამიზნე მოწყობილობები 1947 წლიდან ისეთივე უცვლელი დარჩა როგორც მოსინის სწორი კონდახი. AR-15-ის „რკინების“ ავოლუცია პირიქით, გამოიხატა საკმაოდ ეფექტური A2 ტიპის სამიზნე მოწყობილობებში, ორ ნაირი აპერტურით ახლო და შორ მანძილებზე სასროლად. თანამედროვე სამიზნე მოწყობილობები კიდე უფრო გამძლე და დახვეწილია. მაგრამ კალაშნიკოვი ომის იარაღია, ოცმეთაური გვეტყვის რა მანძილზეა მტერი, დავაყენებ „ცელიკს“ საჭირო დანაყოფზე და „კამანძირი“ ხელით მანახებს საით ვისროლო. ღამით სროლა? ამისთვის მგეზავი ვაზნები არსებობს!

მეორეს მხრივ AR-15-ზე გამოყენებული სამიზნე მოწყობილობები იძლევა ეფექტური სროლის წარმოებას 0-დან 450 მეტრამდე. ახლო მანძილზე სწრაფი სროლისას შეიძლება გამოყენებულ იქნას სამიზნე მოწყობილობების ბაზები როდესაც „ცელიკის“ ფუნქციას ასრულებს უკანა სამიზნე მოწყობილობის დამცავი „ყურები“, ხოლო „მუშკის“ როლს ასრულებს წინა სამიზნე მოწყობილობის ფუძე მთლიანად (ეს ტექნიკა პირველად აღწერილია კაილ ლამბის მიერ). ას მეტრამდე იდეალურია დიდი ეპერტურა, რომელიც ატარებს ბევრ შუქს და დამიზნება ადვილია. 450 მეტრამდე სროლაც არ წარმოადგენს პრობლემას პატარა აპერტურის გამოყენებით. ვინც ამბობს რომ აპერტურები შუქს ცუდათ ტარებენ და ამ მხრივ “კალაშნიკოვის” სექტორული სამიზნე მოწყობილობა უკეთესია უბრალოდ არ იცის რაზე ლაპარაკობს.

უკანასკნელი რამდენიმე წელი ტაქტიკური კარაბინის ახალი სტანდარტი არის ოპტიკური სამიზნის გამოყენება. არც ისე დიდიხანია, რაც მწარმოებლებმა დაიწყეს ისეთი ოპტიკური სამიზნეების გამოშვება, რომელიც გაუძლებდა ინტენსიურ ექსპლუატაციას ტაქტიკურ იარაღზე და გარდა ძალიან მაღალი გამძლეობისა ასევე იყენებენ ენერგიის დაზოგვის ტექნოლოგიას რის გამო მცირე ზომის ელემენტზე ასეთი სამიზნე წლების განმავლობაში იმუშავებს, მუდამ ჩართულ მდგომარეობაში. ამის გამო კოლიმატორი გახდა ტაქტიკური კარაბინის განუყრელი ნაწილი. “კალაშნიკოვის” რესივერის კონსტრუქციის გამო, სადაც რესივერის ზედა მხარეს წარმოადგენს მოსახსნელი თხელი მეტალის ხუფი ოპტიკის დაყენება შეიძლება გახდეს დიდი პრობლემა. AR-15 იყენებს მყარ რესვიერს,  ბრტყელი ზედა ნაწილით, რომელზეც შესრულებულია უნივერსალური პიკატინის სამაგრი რის გამოც ოპტიკის დაყენება ადვილზე ადვილია. პრობლემა “კალაშნიკოვთან” უარესდება განსხვავებებით რესივერის კონსტრუქციაში სხვადასხვა მწარმოებლებს შორის, რის გამოც ოპტიკის სამაგრის არჩევა შეიძლება გართულდეს. არსებობს რამდენიმე ვარიანტი “კალაშნიკოვზე” ოპტიკის დაყენების: დენთის აირების მილის გამოცვლით: რესივერის ხუფის გამოცვლით; გვერდითა სამაგრის გამოყენებით. გვერდითი სამაგრის გამოყენება თითქოს ყველაზე ადვილია მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ხშირია შემთხვევები, როდესაც ოპტიკის კრონშტეინი არ დგება ლულის პარალელურად რის გამოც საჭირო გახდება კრონშტეინის მორგება რაც ისეთი პროცესია, რომელსაც ყველა ვერ განახორციელებს. ამის გამო ოპტიკის დაყენება შეიძლება საკმაოდ „სახალისო“ პროცესი გახდეს თუ გავითვალისწინებთ, რომ შეკვეთისას არ გექნებათ საშუალება ჯერ შეხედოთ პროდუქტს და თუ მოგეწონათ მერე იყიდოთ. კოლიმატორის დაყენება ცხადია უფრო ადვილი იქნება ვიდრე გამადიდებელი ოპტიკური სამიზნის, რომელიც მერ სიზუსტეს ითხოვს. წაიკითხეთ გამოხმაურებები ინტერნეტ მაღაზია “ამაზონზე” და ნახავთ რამდენად ხშირად უჩივიან მყიდველები ვიზუალურად გადახრილ სამაგრებს რაც ადასტურებს თავსებადობის პრობლემის არსებობას. გარდა ამისა ოპტიკის დაყენებისას ჩნდება რიგი შეზღუდვები, მაგალითად აუცილებლობა მოხსნათ გვერდითა სამაგრი რომ შეძლოთ იარაღის დაშლა გასაწმენდად. ან თუ ცვლით დენთის აირების მილს, ახალი დეტალი მაგრდბა ორი გადაბმით ლულაზე საჭირო სიხისტის მისაღწევად და მილის წმენდა მოგიწევთ მოხსნის გარეშე რაც ნაკლებად სასიამოვნოა. სწორედ ამიტომ ეკონომიას სამაგრებზე აზრი არ აქვს იმიტომ რომ ისედაც “კალაშნიკოვზე” ოპტიკის მონტაჟი ვერასდროს ვერ იქნება იდეალური და ადვილი და იაფი კომპონენტების შეძენა კიდევ უფრო გაზრდის პრობლემების გაჩენის ალბათობას. არგუმნტი: ჩვენა პაპებმა ფაშისტები დაამარცხეს კოლიმატორების გარეშე აქ არ მუშაობს. თავდაცვით კარაბინზე ოპტიკა არის აუცილებელი და მისი დაყენების სირთულე და საფასური არის „კალაშნიკოვების“ ალბათ ყველაზე დიდი ნაკლი.

მჭიდი არის ნებისმიერი ავტომატური იარაღის ალბათ ყველაზე სუსტი ნაწილი და მიზეზი 99% დაბრკოლებების სროლის დროს. ლომის წილი  AR-15-ის საიმედოობის პრობლემების  უკავშირდება სწორედ რომ მჭიდებს. მეც შემხვდა მჭიდი, რომლიც უბრალოდ არ მუშაობდა ჩემ კარაბინში. ვიზუალურად მჭიდი უნაკლო იყო, მაგრამ უბრალოდ ამ მჭიდით კარაბინი იწყებდა სტაბილურად ჭედვას. მჭიდი იყო და იქნება  AR-15-ის აქილევსის ქუსლი. თავდაპირველად ჯერ კიდევ 50-ან წლებში ითვლებოდა რომ მომავალ საარმიო შაშხანას ექნებოდა ერთჯერადი მჭიდები. შემდეგ უკვე გადაწყდა 20 ვაზნიანი მსუბუქი ალუმინის მჭიდების გამოყენება, რის გამოც იარაღის რესივერი გაკეთდა სწორ კედლიანი მჭიდის გამოყენებაზე გათვლილი, და როდესაც საჭირო გახდა 30 ვაზნიანი მჭიდი ის გამოვიდა უცნაური ფორმის, სწორი ზედა ნაწილით (რომ ჩაეტიოს რესივერში) მაგრამ „მოღუნული“ ქვედა ნაწილით. ალუმინის მჭიდი არ გამოირჩევა მაღალი ექსპლუატაციური გამძლეობით განსხვავებით „კალაშნიკოვის“ მჭიდებისგან, რომლებიც ძალიან გამძლეებია. მე მინახია საშინლად გაცვეთილი ბაკელიტის მჭიდები, დაკაწრული, ამოტეხილი ადგილებით მაგრამ ეს მჭიდები მუშაობდნენ საიმედოთ. AR-15-ის შემთხვევაში მჭიდები სახარჯი მასალაა, მჭიდი გაფუჭდა? გადააგდე და შეცვალე ახალით. AR-15-ის კარგი ხარისხის მჭიდის შეძენა შესაძლებელია აშშ-ში 12-15 დოლარად. ჩვენთან “ბიზნესმენები” მათ ყიდიან 80 ლარად და ზევით.  მიუხედავად იმისა რომ არსებობს მეტალის, ალუმინის და პლასტმასის მოდელები არც ერთი არ გამოდგა იმდენად უკეთესი სხვებზე რომ განედევნა და ჩანაცვლებოდა სხვა კონსტრუქციის მჭიდებს. სამივე ტიპის მჭიდს აქვს თავისი დადებითი და უარყოფითი მხარეები. რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, თავის დროზე ჯერ კოლტმა და შემდეგ ჰეკლერ&კოხმა შესთავაზა არმიას იარაღის გადაკეთება ისე რომ შესაძლებელი ყოფილიყო უკეთესი მჭიდების გამოყენება მაგრამ უარი მიიღეს. იდეა ჩათვლილი იყო მიზანშეუწონლად. სამხედროებმა ჩათვალეს რომ ეს საკითხი არ იმსახურებდა ყურადღებას ხოლო სამოქალაქო მსროლელები აბსოლუტურად ბედნიერები არიან არსებული მჭიდის კონსტრუქციით.

akarmag

ამერიკული იარაღის მჭიდი პრაქტიკულად სწორკედლიანია და არ გააჩნია გამოშვერილი ნაწილები. 7.62 კალიბრის “კალაშნიკოვისმჭიდი მოხრილია და აქვს გამოშვერილი კბილი, რომლის გამოც ხანდახან მჭიდი იჭედებაპაუჩშიდა აფერხებს იარაღის სწრაფ გადატენვას.

ასეა თუ ისე ჩემი აზრით “კალაშნიკოვის” საიმედოობის უზრუნველყოფაში გამძლე მჭიდები დიდ როლს თამაშობენ და პირიქით, AR-15-ს მჭიდები უქმნიან ყველაზე მეტ პრობლემას. ცნობილია, რომ პოლიმერის მჭიდები იბზარებიან თუ სავსეები ვარდებიან მყარ ზედაპირზე. მე მინახია 10 ვაზნიანი DPMS-ის მჭიდი, რომელიც მზეზე ისე გაცხელდა და დარბილდა, რომ ზამბარამ გარეთ ამოყარა ვაზნები. სახელი არაფერს არ ნიშნავს, ცნობილ მწარმოებლებსაც შეიძლება ქონდეთ არც თუ ისე კარგი მჭიდები და კარგ მოდელებში პერიოდულად ირევა ცუდი პარტიები. ჩემი პირადი გამოცდილებით Magpul P-mag (სავსე არ დააგდოთ ასფაკტზე)  და Lancer L5AWM არიან ძალიან კარგი მჭიდები.

თუ ისვრი ბევრს, ადრე თუ გვიან იარაღის ნაწილები დაიწყებენ მწყობრიდან გამოსვლას. და აქ უკვე გამოდის პირველ ადგილზე რემონტის სიადვილე, ნაწილების თავსებადობა და ხელმისაწვდომობა. AR-15-ს აქვს სტანდარტები, რომელიც მეტ ნაკლებად არის დაცული, ხოლო სამხედრო სტანდარტი ე.წ. “MilSpec” უზრუნველყოფს დეტალების და აქსესუარების სრულ თავსებადობას. იყიდეთ 30 მწარმოებლის „Milspec“ დეტალები და ავტოფარეხში ააწყობთ მუშა კარაბინს. „კალაშნიკოვებში“ ასეთი სტანდარტები დაცული ნაკლებად არის. AR-15-ის  დეტალებს პრაქტიკულად არასდროს არ ჭირდება მორგება და მათ გამოსაცვლელად იმპროვიზირებული ინსტრუმენტები იქნება საკმარისი. კალაშნიკოვის დეტალები ზოგ შემთხვევაში საჭიროებენ მორგებას, მათი ნაწილი მზადდება ე.წ. პლიუსით, რომ ქლიბის გამოყენებით მოერგოს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში გამოშვებულ იარაღებს. რიგი პროცედურების განხორციელება შეუძლებელია სპეციალური ინსტრუმენტების გამოყენების გარეშე. თითქოს AR-15 უკეთესია ამ მხრივ? კი და არა. საქმე იმაშია, რომ  დიდი ალბათობით საშუალო ხარისხის AR-15 უფრო მალე შეწყვიტავს სროლას ვიდრე საშუალო ხარისხის „კალაშნიკოვი“. მაგრამ ამავე დროს  AR-15-ის მწყობრში დაბრუნება უფრო ადვილი და იაფი იქნება. მაღალი კლასის AR-15 გაისვრის ათასობით ვაზნას დაბრკოლების გარეშე, მაგრამ მაღალი კლასის AR-15 ღირს ძვირი. თუ ადამიანს უნდა ბევრი სროლა და AR-15-ის საკუთარი ძალებით აწყობა ეს ადამიანი უნდა ძალიან კარგად ერკვეოდეს ამ სისტემის თავისებურებებში, აარჩიოს პრემიუმ კლასის ნაწილები და ყურადღებით ადევნოს თვალი იარაღს რომ პრობლემის გაჩენის პრევენცია მოახდინოს. არც „კალაშნიკოვები“ არ არიან ისეთ უმანკოები, როგორც ბევრი თვლის რომ ისინი არიან. საბჭოთა სამხედრო ავტომატების ხაირსხი დიდიხანია ჩაბარდა ისტორიას. ისევე როგორც ხარისხის კონტროლი და სამხედრო იარაღის მიღების მკაცრი წესები. ეს ეხება რუსული იარაღის სამოქალაქო და სამხედრო იარაღსაც. თანამედროვე სამოქალაქო „კალაშნიკოვები“ ისეთივე ლატარეა არის როგორც იაფფასიანი იარაღი.  შეიძლება გაგიმართლოს შეიძლება არა.  იჟევსკის და ვიატსკიე პოლიანის ქარხნები პერიოდულად ცვლიან სპეციფიკაციებს, სტანდარტებს და ხარისხის კონტროლი არის საშინელი. იგივე ეხება სხვა მწარმოებლებს სხვა ქვეყნებიდან. ზოგი ისეთია, ზოგი ასეთი, ზოგი „კალაშნიკოვის“ ბაზაზეა, ზოგი „კალაშნიკოვის“  ტყვიამფრქვევის ბაზაზე. ზოგი ფრეზირებული რესივერით ზოგიც არა. საქართველოში კიდე „საიგების“ და „ვეპრების“ გარდა არის აქ ადგილზე აწყობილი გაურკვეველი წარმომავლობის „კალაშნიკოვები“, ასევე პოლონური და ბულგარული იარაღები. რუსული „საიგა“ მაინც უმეტეს წილად არის მეტ ნაკლებად ხარისხიანი იარაღი. ამერიკელები თვლიან რომ რუსული და ბულგარული იარაღები საუკეთესო სამოქალაქო კალაშნიკოვებია აქიდან რუსულები ბევრად უფრო უკეთესად ინარჩუნებენ სტანდარტს პარტიიდან პარტიამდე და საუკეთესო საბაზისო მოდელებია, რომ მათ ბაზაზე აიწყოს ტოპ-კლასის „კალაშნიკოვი“. ფულერი, კრებსი და სხვა „კალაშნიკოვის“ გურუები სწორედ რუსულ იარაღს ანიჭებენ უპირატესობას თავიანთი მაღალი კლასის იარაღების წარმოებისას, იმიტომ რომ სხვებთან შედარებით იქ ნაკლები სიურპრიზებია. რუსეთში კარგი „საიგის“ არჩევა სულების გამოძახების რიტუალს წააგავს. ყველას უნდა მაგრამ არავინ არ იცის ზუსტად ეს როგორ გააკეთოს. არიან კომპანიებიც, რომლებიც ვაჭრობენ „ამორჩეული/გადარჩეული“ და „შემოწმებული“ იარაღებით და ფასი ასეთ იარაღებზე უფრო მაღალია ხოლო რეკლამაციები ხარისხზე მაინც არის.  მიზეზი რის გამოც რუსები უჩივიან ხარისხს და ამერიკელები არა ალბათ იმაშია, რომ ამერიკელები იყენებენ იარაღის ძირითად ნაწილებს და აწყობენ მას პრაქტიკულად თავიდან, მაღალკვალიფიციური ოსტატების ხელით. თან აწყობენ ცალობით, ანუ ყოველ იარაღს დიდი ყურადღება ექცევა. თან ტრადიციულად რუსები ცდილობენ პრიორიტეტულ ბაზარზე საუკეთესო ხარისხის პროდუქცია გააგზავნონ. ასე, რომ დიდი ალბათობით ნაწილების კომპლექტებისგან აწყობილი ამერიკული კარაბინი ბევრად უფრო უკეთესი იქნება ვიდრე იგივენაირად აწყობილი “კალაშნიკოვი”, ვინაიდან მეორე ითხოვს ხელობას, ოსტატობას, ცოდნას და სპეციალურ ინსტრუმენტებს. ინტერნეტის ხიტი გახდა პოპულარული რესურსის Iraqveteran8888-ის მოწყობილი ტესტი სადაც კალაშნიკოვმა შეძლო მიყოლებით მოხლოდ 265 ვაზნის გასროლა რის შემდეგაც იარაღი მწყობრიდან გამოვიდა, რაც ადასტურებს რომ ყველა “კალაშნიკოვი” ერთნაირი არ არის.  მეორე ტესტში AR-15-მა ისროლა 830 ვაზნა სანამ ის წმყობრიდან გამოვიდა ამასთანავე მწყობრიდან გამოსული AR-ის გასაცოცხლებლად საჭიო იქნებოდა ახალი ლულა (100-150 დოლარი) და მისი გამოცვლა ავტოფარეხში იქნებოდა შესაძლებელი. მეორესმხრივ “კალაშნიკოვი” მოითხოვდა ოსტატს და სპეციალურ ინსტრუმენტებს. ეს ორი ტესტი ნათელზე ნათლად ასახავს სხვაობას ამ ორ იარაღს შორის და ასევე იმას, რომ ნებისმიერი “კალაშნიკოვი” სულაც არ არის  უფრო საიმედო და გამძლეა ვიდრე AR-15.  update: AR-15-ის ორიგინალური დიზაინის მიხედვით დენთის აირების თხელი ფოლადის მილი ასრულებდა ელექტრონული მცველის მაგვარ ფუნქციას, როგორც კი სროლის ტემპი გაცდებოდა დაშვებულ ლიმიტებს (ზედიზედ 800-900 გასროლა) და იარაღი გადახურდებოდა დენთის აირების მილი სკდება და სროლა ხდება შესაძლებელი მხოლოდ ერთი გასროლით და ხელით გადატენვით. დენთის აირების მილის გამოცვლის შემდეგ რომელიც  კაპიკეპი ღირს იარაღის ბრუნდება მწყობრში.მეორეს მხრივ  ”კალაშნიკოვში” დაშვებული ლიმიტის გადაჭარბება გამოიწვს ლულის/იარაღის განადგურებას. 

AR-15 საკეტი ადვილად იშლება ბოლომდე და ადვილად იწმინდება. ეს დეტალი არის გული ამ სისტემის იარაღის და თუ მას არ მიაქციეთ ყურადღება ამას შეიძლება მოყვეს იარაღის გაჭედვა ან სულაც მწყობრიდან გამოსვლა. საკეტი უნდა იყოს დამზადებული შესაბამისი მარკის ფოლადისგან და შემოწმებული დეფექტებზე. დენთის აირების მიმღები (gas key) მაგრდება ორი ხრახნით და ეს ორი ხრახნი უნდა იყოს დაფიქსირებული (stacked). თუ ეს ასე არ არის დროთა განმავლობაში ხრახნები დაიშვება ამას მოყვება დენთის აირების გაპარვა და იარაღი დაიწყევს ჭედვას მერე კიდე შეიძლება დაზიანდეს იარაღის ზედა რესივერი. დენთის აირების რგოლები (Gas Rings) არ უნდა იყოს გაცვეთილი თირე იარაღი გაჭედავს. იმისთვის, რომ შემოწმდეს რგოლების მდგომარეობა აწყობილი და გაშლილი საკეტი უნდა დაიდოს მაგიდაზე და თუ საკეტი საკუთარი წონის ქვეშ დაიკეცა და წაიქცა რგოლები უნდა გამოცვლილ იქნას. მეტი საიმედოობისთვის ექსტრაქტორის ზამბარა უნდა იყოს მოთავსებული რეზინის რგოლში. თუ რგოლი დაჯდა, დაიბზარა ის უნდა გამოცვლილ იქნას. სწორედ ასეთი  ნიუანსების გამო ბევრი თვლის რომ  AR-15 ზედმეტად რთულია, იმიტომ რომ “კალაშნიკოვის” საკეტი საერთოდ არანაირ მომსახურებას არ საჭიროებს. მე პირადად არ მაქვს პრობლემა გამართული ტექნიკური მდგომარეობის უზრუნველყოფის ჩემ AR-15-ზე მაგრამ ზოგი ჩათვლის, რომ ეს მეტის მეტია.  კარგი ხარისხის საკეტი, გაუძლებს 10 000-ზე მეტ გასროლას, დეტალების შეცვლის გარეშე. დეტალების გამოცვლით კიდე მაგდენს. AR-15-ის საიმედოობა პირდაპირ დამოკიდებულია გამოყენებული კომპონენტების ხარისხზე და ეს გასათვალისწინებელი ფაქტორია. მეორეს მხრივ “კალაშნიკოვს” საერთოდ ვერ ააწყობ კომპონენტებისგან.

AR-15-ის კონსტრუქციას ბევრი უპირტესობა აქვს სამოქალაქო მსროლელისთვის. ადამიანი რომელიც ყიდულობს AR-15-ს ყიდულობს პლატფორმას რომელიც შემდეგ შეიძლება აქციოს ტაქტიკურ კარაბინად ან შაშხანად ზუსტი სროლისთვის და ამისთვის მას დაჭირდება რამდენიმე იაფი ინსტრუმენტი. ვინც ყიდულობს „კალაშნიკოვს“ განწირულია ქონდეს იმ კონფიგურაციაში რომელშიც ის თავიდან შეიძინა. ტექნოლოგიურად ორივე იარაღი ერთმანეთისგან განსხვავდება, როგორც ცა და დედამიწა. რუსები აშკარად მოექცნენ გერმანული “სახალხო”, “ერზაც” ირაღების კონცეფციის გავლენის ქვეშ, რომელიც ითვალისწინებდა მაქსიმალურად იაფ, გამარტივებულ წარმოებას მოძველებულ დანადგარებზე. ამერიკელები პირიქით მოექცნენ მაღალიტექნოლოგიური პრაქტიკულად საავიაციო ტექნოლოგიების გავლენის ქვეშ და აქცენტი გააკეთეს ალუმინის, კომპოზიტების და თანამედროვე დაზგა-დანადგარების გამოყენებაზე.  მე არ ვარ იარაღის კონსტრუქტორი და ინჟინერი და არ შემიძლია ობიექტურად შევაფასო ორივე იარაღის ტექნოლოგიურობა მაგრამ ფაქტია, რომ ამერიკული იარაღი უფრო მარტივი კონსტრუქციის არის და უფრო ტექნოლოგიურიც, გამომდინარე იქიდან, რომ მისი ბოლომდე დაშლა აწყობა შესაძლებელია პრაქტიკულად შიშველი ხელებით. ერთადერთი რთული ოპერაცია არის ლულის ქანჩის მოხსნა, რისთვისაც ინსტრუმენტის კუსტარულად დამზადება არის ძალიან ადვილი თუ რა თქმა უნდ არ გაქვთ საშუალება იყიდოთ სპეციალური ქანჩი. ამის გამო  AR-15-ზე ქარხნული დეტალის საჭირო კონფიგურაციის სხვა დეტალით შეცვლა ძალიან ადვილია. შესაბამისად გაცილებით მეტი საშუალებაა და უფრო ადვილი და იაფიც არის  AR-15-ის მორგება ან ადაპტაცია.

akargassys

AR-15 არის ალბათ ერთადერთი ტაქტიკური კარაბინი რომელზეც შესაძლებელია ლულის თავისუფლად დაკიდება. დენთის აირის პირდაპირი შეფრქვევის სისტემის გამოყენებამ, გაათავისუფლა ლულა ზემოქმედებისგან, მოძრავი ნაწილების მცირე მასამ  და რაოდენობამ, ისევე როგორც ლულის და კონდახის ერთ ხაზზე განლაგებამ, განაპირობა AR-15-ის მაღალი თანდაყოლილი სიზუსტე და კონტროლირებადობა.  ყველა თუნდაც ყველაზე იაფ AR-15- შეიძლება გააჩნდეს საკმაოდ დიდი სიგრძის პიკატინის სამაგრები რაც აადვილებს მათ ადაპტაციას. “კალაშნიკოვსაღჭურვილს პიკატინის სამაგრებით ეღირება ორი საბაზისო AR-15-ის ფასი ამასთანავე  AR-15-ის ტიბჟირის სისტემა შეიძლება იყოს მონოლითური და გადაბმული რესივერთან რაც იძლევა საშუალებას დააყენოთ მასზე ოპტიკა

სიზუსტეს რაც შეეხება, ეს არგუმენტი ხშირად გამოიყენება, „კალაშნიკოვი“ კი საიმედოა მაგრამ „ემოთხი“ უფრო ზუსტია. სიმართლე გითხრათ ეს ისეთი თემაა, რომელიც ჩემი აზრით დეტალურად უნდა აიხსნას. დიახ AR-15 უფრო ზუსტია, მათ შორის უფრო ზუსტია ვიდრე AK-74 და ბევრად უფრო ზუსტია ვიდრე 7.62 კალიბრის კალაშნიკოვი. ეს ეხება, როგორც ჯერებით და ერთჯერად სროლას. მე არ მინდა დიდხანს გიყვებოდეთ ჩემ ექსპერიმენტზბე და გამოცდილებაზე მაგრამ ამაში მე თავად დავრწმუნდი. AR-15 შეიძლება იყოს ფენომენალურად ზუსტი. რისი მიზეზებიც არის ძალიან მაღალი ხარისხის ლულები, რომლებიც ამ იარაღებზე ყენდება, საშუალება პრაქტიკულად თავისუფლად გამოკიდო ლულა რაც შეუძლებელია „კალაშნიკოვზე“, მოძრავი ნაწილების პატარა მასა, ლულის და კონდახის ერთ ხაზზე განლაგება, დგუშის არ არსებობა რის გამოც ლულაზე არ მოქმედებს დენთის აირების ენერგია რომელიც დგუშს გადაეცემა. ვაზნებიც როგორც წესი უფრო უკეთესი ხარისხია და როგორც აღვნიშნე სტანდარტული AR-15 უფრო მოსახერხებელია ზუსტი სროლისთვის ვიდრე სტანდარტული „კალაშნიკოვი“. ისევე, როგორც „კალაშნიკოვის“ საიმედოობაში ასეთ სიზუსტეში ისევე როგორც დაბალ მასაში გადახდილია გარკვეული ფასი.  გამოყენებული სქემა გამორიცხავს დასაკეცი კონდახის გამოყენებას. დენთის აირების სისტემა უფრი მგძნობიარეა ლულის სიგრძის და ვაზნების მიმართ. AR-15 ყველაზე მოკლე ლულით (თეორიულად) ნაკლებად საიმედოა ვიდრე გრძელ-ლულიანი კარაბინები და მეტ ყურადღებას და მომსახურებს ითხოვს. მოძრავი ნაწილების მცირე მასა და რესივერის კონსტრუქცია ნაკლებად მდგრადია დაბინძურების მიმართ.

არის კალაშნიკოვი არაზუსტი იარაღი? რა თქმა უნდა არა. რუსები თვლიან, რომ თუ “საიგა” ისვრის 50მმ-ან ჯგუფებს 100 მეტრზე ესეიგი თქვენ გაგიმართლად. 50მმ ას მეტრზე აბსოლუტურად საკმარისია ტაქტიკური კარაბინისთვის. სამოქალაქო მსროლელისთვის, რომელიც იყენებს კარაბინს თავდაცვისთვის ისევე როგორც სამხედრო მოსამსახურისთვის სხვაობა 30მმ-ან და 60მმ-ან ჯგუფს შორის არის სუფთა თეორია და ნაკლები პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე საკითხი. ორივე შემთხვევაში ეს სიზუსტე საკმარისია რომ ყველა მიზანი რომელიც დგას ტაქტიკური კარაბინის წინაშე მიღწეულ იქნას. IPSC-ის სტანდარტული სამიზნის ალფა ზონის სიგანე არის 150მმ, ჩარლი ზონის –  200მმ. ადამიანი მკერდის საშუალო სიგანე დაახლოებით 400მმ. თავის სიგანე დაახლოებით 250 მმ. თავდაცვით მანძილებზე სხვაობები სიზუსტეში ორ პლატფორმას შორის უკვე თეორიულ სიბრტყეში გადადის (თუ იარაღი რა თქმა უნდა მისროლილია).  AR-15 ის სიზუსტეზე ლაპარაკი ზედმეტია. ეს “პლატფორმა” ყველაზე ზუსტია თავის კლასში.

AK-74M

AK-74M არის ძალიან კარგი იარაღი და ალბათ საუკეთესო კალაშნიკოვი. დაბალი უკუცემა აადვილებს ეფექტურ სროლას და გარკვეულ წილად ნიველირებას უკეთებს ჩავარდნებს ერგონომიკაში, ამავე დროს ის ისეთივე გამძლე და საიმედოა, როგორც 7,62 კალიბრის „AK”.  მაგალითად დროის მოგების მიზნით, მცველის მოხსნისას და გასროლისას იარაღი გაპატიებთ არასწორ ჭერას თუ წაავლებთ მას ხელს არა ტიბჟირზე არამედ მჭიდზე. იარაღი მაინც იქნება კონტროლირებადი და დროც იქნება კარგი. 7.62 კალიბრისკალაშნიკოვიგაცილებით ნაკლებად ტოლერანტულია და შესაბამისად ნელი. 7,62 კალიბრის კალაშნიკოვზე ჩემი აზრით აუცილებელია კომპენსატორის გამოყენება. .223 კალიბრისკალაშნიკოვიასევე ძალიან კონტროლირებადი და მოსახერხებელია. განსაკუთრებულ  აღნიშვნას იმსახურებს დასაკეცი კონდახი, რომელიც დაკეცილ მდგომარეობაში კი ზრდის იარაღის გაბარიტებს მაგრამ ამავდროულად არის ისეთივე გამძლე როგორც ფიქსირებული კონდახი და გადაბმის მექანიზმიც ძალიან გამძლეა

როგორც ერთმა თქვა, კალაშნიკოვის ძლიერი მხარეები AR-15-თან შედარებაში მაშინ იჩენენ თავს, როდესაც მთავრდება მისი სამოქალაქო გამოყენება ისევე როგორც AR-15-ის კომფორტის ზონა მთავრდება იქვე სადაც მისი სამოქალაქო გამოყენება ანუ იქ სადაც საჭირო ხდება ჯერებით სროლა. ძნელია ამ აზრს არ დაეთანხმო. დაფიქრდით ამაზე, მოსახლეობა მასიურად გადადის საცხოვრებლად ქალაქებში, იზრდება ქალაქების რაოდენობა და მათი ზომები. ქალაქები ხდება სტრატეგიული სამხედრო ობიექტები და ლომის წილი საბრძოლო მოქმედებების დიდი ალბათობით იქნება კონცენტრირებული ისევ ქალაქებში. მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში. იქ სადაც ნაკლებად არის ქვიშა, ტალახი, ჯუნგლები სქელი თიხით და ა.შ. იმისთვის რომ AR-15-მა იმუშაოს საიმედოთ საჭიროა მისი დაზეთვა, კალაშნიკოვი მეორეს მხრივ ისევ და ისევ დიდი დაშვებების გამო და მოძრავი ნაწილების მასის და მოძრაობის სიჩქარის გამო ნაკლებად მგრძნობიარეა ზეთის მიმართ. ამავე დროს ძნელია წარმოიდგინო სად უნდა აღმოჩნდეს სამოქალაქო მსროლელი სადაც არ არის ზეთი რაიმე ფორმით. ჩვენ ერთხელ იარაღი მწყობრში დავაბრუნეთ მანქანის ძრავიდან ამოღებული ზეთით.

საშუალო სტატისტიკური იარაღის მფლობელიც ასევე ცხოვრობს ქალაქში და მას ნაკლებად აინტერესებს რა მოუვა იარაღს თუ ის დატოვე ტალახში ორი სამი დღით. ისევე როგორც სამოქალაქო „კალაშნიკოვის“ პატრონს ალბათ არასდროს არ მოუწევს კარებების და კედლების კონდახით მტვრევა  რომ გააღწიოს ალყაშემორტყმული შენობიდან. „კალაშნიკოვის“ საიმედოობა კარგია, მაგრამ ამის საფასური საკმაოდ დიდია. სამოქალაქო მსროლელს პირველ რიგში უნდა იარაღი, რომელიც „არ ჭედავს“ და „არ ფუჭდება“.  მეორეს მხრივ გამოცდილმა მსროლელმა იცის, რომ თუ საკმარისად ბევრს ისვრი და საკმარისად ინტენსიურად ვარჯიშობ, გაჭედავს და გაფუჭდება ნებისმიერი იარაღი. და შესაბამისად ასეთს ჭირდება იარაღი, რომელიც ადვილად დაბრუნდება მწყობრში.

მოდით ავიღოთ ჩემი მაგალითი, ძნელად წარმოსადგენია რა უნდა მოხდეს, რომ მე ვერ გავწმინდო იარაღი? ან რა უნდა მოხდეს რომ ჩემი იარაღი გაიტენოს ტალახით? AR-ები მე მაქვს უკვე ალბათ 5-6 წელი. არც ერთს არასდროს არ გაუჭედია და არ გამოსულა მწყობირდან, გარდა იმ შემთხვევისა ერთ ალუმინის მჭიდთან. მინახია მე პრობლემური AR-ები? დიახ მიანხია. ისევე როგრც მინახია პრობლემური გლოკები, ისევე როგორც მინახია, როგორ გაუჭედია “კალაშნიკოვს”. იარაღი საჭიროებს მოვლას, წმენდას და დაზეთვას. თუ თქვენ ვალდებულას მოუაროთ იარაღს სათანადოდ არ ასრულებთ დიდი დრო არ გავა სანამ იარაღი დაგაღალატებთ.

corammodamge

ბევრი შეცდომით თვლის რომ “კალაშნიკოვი” არ საჭიროებს წმენდას რაც უდიდესი შეცდომაა. როგორც წესი  საბჭოთა კალიბრზე გათვლილი “კალაშნიკოვიდან” ხშირად იყენებენ კოროზიულ ვაზნებს, ვაზნებს რომლებიც ამაალებელ ფისტონში იყენებენ ნივთიერებებს, რომლებიც შემდგომ ილექება ლულაში და სხვა ნაწილებზე მარილების სახით, რომლებიც იწოვენ ნესტს ჰაერიდან და ქმნიან პირობებს დაჩქარებულ კოროზიისთვის. თუ იარაღი არ გაწმინდეთ კოროზიული ვაზნების გასროლის შემდეგ დადგება ისეთივე შედეგი როგორც სურათზე.  დასავლური მწარმოებლები კარგახანია კოროზიულ ვაზნებს არ იყენებენ და შესაბამისად წმენიდს გადადებას ასეთი მძიმე შედეგი არ მოყვება.

მე შევეცადე მაქსიმალურად ამომწურავი ინფორმაცია მომეწოდებინა ორი “პლატფორმის” ძლიერ და სუსტ მხარეებზე და აქცენტი გავაკეთე იმაზე რასაც ჩემი აზრით აქვს პრაქტიკული მნიშვნელობა და რისი გათვალისწინებაც ღირს. მე არაფერი არ მითქვამს წონაზე, იმიტომ რომ ჩემი აზრით ეს მაინც და მაინც არ არის მნიშვნელოვანი ფაქტორი, მითუმეტეს ორივე “პლატფორმა” ამ მხრივ ახლოს დგას ერთმანეთთან. ბუნებრივია ვინც ამ სტატიას წაიკითხვას მივა სხვადასხვა დასკვნებამდე და არჩევანიც იქნება განსხვავებული იმიტომ რომ განსხვავებულ ხალხს განსხვავებული მოთხოვნები აქვს.

არსებობენ სხვადასხვა იარაღის „მომხმარებლები“ დიამეტრალურად განსხვავებული მოთხოვნებით და შეხედულებებით.  მაგალითად მოსამსახურეები, რომლებსაც ევალებათ იარაღის ჭერა და ამ იარაღით უწევთ მსახურობა. უმეტეს წილად მათ ჭირდებათ იარაღი, რომელიც ყოველთვის გაისვრის როდესაც სასხლეტს დააჭერ. დრო დახარჯული იარაღის წმენდაზე და მოვლაზე მოსამსახურეს ურჩევნია დახარჯოს ძილზე და ჭამაზე, რაც ცხადია გასაგებია იმიტომ რომ ჯარისკაცობა ძალიან დამღლელია. პირველ ადგილზე გადმოდის არა იარაღის საბრძოლო არამედ უფრო საექსპლუატაციო თვისებები და განსაკუთრებულად ისეთ ჯარში სადაც საბრძოლო მომზადებას ნაკლები დრო ეთმობა მათ შორის არასაკამრისი დაფინანსების გამო. იარაღი ისვრის? კარგია. სად, როგორ, და რა ხდება მერე ნაკლებად საინტერესოა. სწორედ ამიტომ „კალაშნიკოვი“ რჩება ფავორიტად ჩვენ სამხედროებში და „სვდ“-ს მიმართ სიყვარულზე უკვე უკრაინელებიც გვეღადავებიან. ყველას გვყავს მეგობრები, რომლებიც თვლიან რომ მაკაროვი სუპერია, იმიტომ რომ წლების განმავლობაში ატარებდნენ მას, როგორც ტაბელურ იარაღს და ქონდათ რწმენა რომ იარაღი გაისვრის, რომ ის არ ფუჭდება (იმიტომ რომ არ ისვრიან) მაგრამ არასდროს არ ქონდათ საშუალება დარწმუნებულიყვნენ რომ საღამოს 6 საათის შემდეგ მაკაროვის სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება უკვე შეუძლებელია, ისევე როგორც დარწმუნებულიყვნენ 9×18-ის მრგვალთავიანი ტყვიის არაეფექტურობაში.

არის კატეგორიაც ხალხის, რომელსაც უბრალოდ უნდა რომ ქონდეს მუშა კარაბინი. ყველას არ აქვს დრო და საშუალება და არც უნდა AR-15-ის ექსპლუატაციის ნიუანსებში გარკვევა ან უბრალოდ არ აქვს ამ სისტემის ნდობა და მას სურს რამე რაც მისი აზრით იყიდი ერთხელ, დააგდებ და რომელიც ყოველთვის იმუშავებს. რომელსაც არ ჭირდება ვაზნების შერჩევა, მუშა მჭიდების ძებნა და ასე შემდეგ. ასეთი ადამიანი ენდობა „კალაშნიკოვის“ რეპუტაციას და იყიდის მას. თუ ასეთი ადამიანი ოდესმე დაფიქრდება იმაზე თუ სად გადის მისი შესაძლებლობების ზღვარი, რამდენად სწრაფი და ზუსტი შეიძლება იყოს ის ძალიან მალე მიხვდება რომ მის როგორც მსროლელის ზრდას „კალაშნიკოვი“ ხელს უშლის. შესაძლებელია „კალაშნიკოვის“ ერგონომიკის გამოსწორება? ნაწილობრივ კი, მეტ წილად არა. საქართველოს პირობებში ალბათ არა. შესაძლებელია კონდახის, ტარის, ტიბჟირის გამოცვლა, მაგრამ მართვის ელემენტების განლაგებას ვერ შეცვლი. ამერიკაშიც კი, მოთხოვნა „მძიმედ“ მოდიფიცირებულ „კალაშნიკოვებზე“ არც ისე დიდია მათი ძალიან დიდი ფასის გამო.  გამოსაცვლელი ნაწილები მისაღები ხარისხის ძალიან ძვირია და ამას ემატება უკვე ნახსენები სხვაობები სხვადასხვა წარმოშობის „კალაშნიკოვებს“ შორის რის, გამოც აქსესუარების შერჩევა შეიძლება სერიოზულად გართულდს. განსაკუთრებით თუ უკვთავ ინტერნეტით და არ გაქვს საშუალება მოაზომო დეტალი იარაღს.

ასევე არიან ასეთი როგორ გითხრათ თამადა-მსროლელების, რომელბსაც უყვართ ბევრი საუბარი იარაღზე, წელიწადში რამდენჯერმე სადღაც მინდორში გადიან და რამდენიმე ვაზნას ისვრიან. ამ ხალხის პრობლემა ის არის რომ ისინი არასდროს არავის არ ეჯიბრებიან, ტრევის ხალეის 15 გასროლა სამიზნის ცენტრში 2 წამში მაგათთვის არის რაღაც ფოკუსი ცირკიდან კლოუნებისთვის. ესეთი ხალხი არის ტიპიური „კალაშნიკოვის“ და სხვა „ნაღდი რუსული რკინის“ მოყვარულები.  რა მნიშვნელობა აქვს რეაქციის დროს, გადატენვის სისწრაფეს, სპლიტებს, როდესაც მას ხელში უჭირავს იარაღი, რომელიც „არასდროს არ ჭედავს“, „ნაღდი რუსული რკინაა“ გამოჭედილი მორდორის სამჭედლოებში, ერთმორწმუნე კომუნისტების მიერ, საიდუმლო სამხედრო ტექნოლოგიებით. სხვათაშორის სწორედ ეს ფენომენი ხსნის, რატომ იყიდება მორალურად მოძველებული საბჭოთა სკს-ები უფრო ძვირად ვიდრე თუნდაც „კალაშნიკოვის“ ბულგარული კლონები ან სკს-ზე ბევრად უფრო უკეთესი ჩეხური Vz58. ეს ხალხი აფასებს იარაღს არა როგორც ინსტრუმენტს არამედ როგორც ფეტიშს და ასეთი ხალხისთვის იარაღის ფერი და კუთხეების და ხაზების სიმეტრიულობა უფრო მნიშვნელოვანია ვიდრე საბრძოლო თვისებები.

ადამიანს (სამოქალაქო პირს) შეიძლება ქონდეს იარაღთან მოპყრობის საბაზისო ჩვევები, შეიძლება მიზანშიც კარგად ისროდეს, მაგრამ ტაქტიკური/რეალისტური ვარჯიშები არის შემდეგი საფეხური რომლის დაძლევა საქართველოში ითხოვს ძალიან დიდ მონდომებას და ასეთი ხალხი ქმნის საქართველოში ყველაზე პატარა მსროლელების კატეგორიას ე.წ. მოწადინებულ მსროლელებს. ყველას ნამდვილად არ აქვს დრო, საშუალება, სურვილი, მოთმინება, გაატაროს რენჯზე საათები და მაქსიმალურ ეფექტიანობას მიაღწიოს, ისროლოს მაქსიმალურად ზუსტად, „დაამუღამოს“ მაქსიმალურად ეფექტიანი პოზიციები, ექსპერიმენტირებდეს სხვადასხვა ტექნიკებთან, დახარჯოს დრო სავარჯიშო ინფრასტრუქტურის და ინვენტარის მოწყობაზე არა და მოწადინებული მსროლელი სწორედ ამით არის დაკავებული.  მოწადინებულ სმროლელებში არ უნდა აგვერიოს ხალხი, რომელიც უბრალოდ ქვეცნობიერად სურს დაემზგავსოს „სპეცნაზელს“ და უბრალოდ მოდას მიყვება. თქვენ ხმარობთ ტაიმერს? იცით თქვენი სპლიტების დრო? თქვენი რენჯზე გასვლა უფრო წააგავს დარბაზში ვარჯიშს თუ დამაწყნარებელ ბოულინგის სესიას? გააქვთ ვარჯიშის რეგლამენტი? ადევნებთ თვალს ვარჯიშების შესრულების დროს და საკუთარ პროგრესს? ფიზიკური მომზადება არის თქვენი პროგრამის ნაწილი?  თუ პასუხი არის კი, თქვენ მოწადინებული მსროლელი ხართ და სწორ გზას ადგეხართ, თუ არა მაშინ მოეშვით ფულის ტყვილა ხარჯვას და გადახედეთ თქვენ პრიორიტეტებს და მიზნებს.  ასეთი მსროლელი ადრე თუ გვიან მივა AR-15-თან იმიტომ რომ ეს იარაღი უდაოდ ყველაზე ერგონომიული და სწრაფი კარაბინია. მისი ერგონომიკის მაჩვენებლები იმდენად მაღალია, რომ მთელი რიგი ახალი სისტემების შეიქმნა, რომლებიც სრულად იმეორებენ AR-15-ის მართვის ელემენტებს. სპეცრაზმები, ინსტრუქტორები, სპორტსმენები, ყველანი ირჩევენ AR-15-ს შეუდარებელი ერგონომიკის, სიზუსტის, სისწრაფის, ადვილი რემონტის და ადაპტაციის განისაზღვრელი შესაძლებლობების გამო. ახალბედა მსროლელიც რომ ავიღოთ რა თქმა უნდა პროგრესი მას უფრო სწრაფი ექნება ბევრად უფრო მოსახერხებელ AR-თან, ეს კიდე ნიშნავს შედეგის მიღწევას ნაკლებ დროში და ნაკლები ხარჯით. იარაღის ფასზე ფიქრისას დაფიქრდით ამაზე სანამ გადაწყვეტილებას მიიღებთ.

უნდა აღვნიშნო, რომ წაკითხულიდან არ უნდა გააკეთოთ დასკვნა, რომ AR-15 არის ექსპერტის იარაღი, ხოლო „კალაშნიკოვი“ არიფის. სამოქალაქო მსროლელი იხდის იარაღში საკუთარ ზოგჯერ სიმწრით ნაშოვნ ფულს. არჩევანს განაპირობებს გარდა იარაღის საბრძოლო, საექსპლუატაციო თვისებებისა და ემოციური ფაქტორებისა, ასევე მისი ფასი და ხელმისაწვდომობა. ადამიანი, რომელმაც ჯარში იმსახურა „კალაშნიკოვით“ და სურს კარაბინი თავდაცვისთვის და ისევ იძენს „კალაშნიკოვს“ იმიტომ, რომ იცნობს ამ იარაღს, იღებს სწორ გადაწყვეტილებას. თუ ის განაგრძობს წინ სვლას, ის მალევე გადავა უფრო მოსახერხებელ სისტემაზე ან თუ ეს შეუძლებელია ის შეეცდება მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოს ის იარაღი რომელიც მას აქვს. როდესაც კარგი მსროლელი ცუდი იარაღით შეხვდება ცუდ მსროლელს კარგი იარაღით, კარგ მსროლელს დარჩება კარგი იარაღი.  ამბობენ სწრაფი ადაპტაციის უნარი არის ის რაც ხდის ადამიანს დომინანტ სიცოცხლის ფორმად დედამიწაზე. როგორც პილოტები-გამანადგურებლები იციან თავისი და მოწინააღმდეგის გამანადგურებლების შესაძლებლობები და გამარჯვევბისთვის იყენებენ თავისი იარაღის ძლიერ მხარეებს და სწორ ტაქტიკას სწორედ იგივენაირად  მსროლელმა უნდა იცოდეს თავისი იარაღის ძლიერი და სუსტი მხარეები და შესაბამისი ტექნიკის და ტაქტიკის ადაპტაციით ის მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოს. ამისთვის კიდევ მხოლოდ ერთი გზა არსებობს – ვარჯიში და განვითარება. მე ვაგრძელებ გზას და არ არის გამორიცხული ერთ ორ წელიწადში შევცვალო ჩემი აზრი აქ განხილულ საკითხებზე, თქვენც ბრმად ნუ დამიჯერებთ და გამოიკვლიეთ ის რაც მე გიამბეთ, თავად გადაამოწმეთ და მოხარული ვიქნები თუ მიამბობთ თქვენ გამოცდილებზე.

“კომპენსირებული” პისტოლეტის თავისებურებები

Tuesday, September 23rd, 2014

ყოველთვის მეცინება ხოლმე, როდესაც ვხედავ ჟურნალებში ან ნეტში „ახალ“ სტატიას გლოკის რომელიმე პისტოლეტზე. სიტყვა ახალი ბრჭყალებში იმიტომ ჩავსვი რომ თითქმის 30 წელი რაც ეს პისტოლეტები არსებობს, მათ განიცადეს მინიმალური კონსტრუციული ცვლილებები და თუ არ ჩავთვლით ცნობილ „6 ნაწილიან“ მოდერნიზაციას (შეიცვალა 6 დეტალის გეომეტრია) და არც ისე დიდიხნის წინ მეოთხე თაობის გლოკების გამოჩენას, ყველა დანარჩენი ცვლილება იყო კოსმეტიკური და არა ტექნიკური. ყველაფერი ეს ცხადია, მე ამას აღვნიშნავ მეტყველებს იმაზე თუ რამდენად სრულყოფილი იარაღი შექმნა გასტონ გლოკმა თავის დროზე. აქიდან გამომდინარე რა უნდა დაწერონ სტატიაში ახალი რაც ჩვენ არ ვიცით გლოკზე? პრინციპში არც არაფერს არ წერენ. იმეორებენ იმას რაც ზეპირად ვიცით ყველამ, „ტენიფერზე“, პოლიმერებზე, პოლიგონალურ ლულაზე და ტარის კუთხეზე, რომელიც დიახ ესეც ვიცით ზოგს არ მოწონს. დიახ დღეს სტატიები იარაღზე არ იწერება იმისთვის, რომ გვიამბონ რამე ახალი ან იმისთვის, რომ გამოცდილმა მსროლელმა მოგვიყვეს თავის დაკვირვებებზე/გამოცდილებაზე. დღეს სტატიები „მეინსტრიმ“ პრესაში იწერეება მხოლოდ იმისთვის, რომ მკითხველი სტატიის წაკითხვის შემდეგ გაიქცეს მაღაზიაში და იყიდოს ის რაზეც სტატიაში წერენ.

ჩვენი მორიგი სტატია იმდენად არ ეხება გლოკს რამდენადაც ის ეხება კომპენსატორს პისტოლეტზე. დასაშვებია თუ არა ამ მოწყობილობის არსებობა პისტოლეტზე, რომელიც თავდაცვისთვის გამოიყენება? კი მაგრამ რატომ არ უნდა იყოს რომ დაშვებული იკითხავთ თქვენ. საქმე იმაშია რომ არსებობს მინიმუმ სამი რამ რაზეც ამახვილებენ ყურადღებას ისინი ვინც წინააღმდეგი არიან პისტოლეტში კომპენსატორის არსებობისის: გაზრდილი გასროლის ხმა; გაზრდილი ლულის ალი; დამწვრობის მიღების საშიშროება. აღნიშნული თემა ხშირად ხდება განხილვის საგანი ფორუმებზეც სადაც რა თქმა უნდა დისკუსიაში მონაწილეების სწრაფად იყოფიან ორ ბანაკად.

პირველ რიგში რა არის კომპენსატორი? ჩვენ ვიცით (ვინც არ იცით ჩაიწერეთ და დაიხსომეთ, როგორც ჩემი სკოლის მასწავლებელი იძახდა), რომ ძირითადად ლულის მოწყობილობები გამოირჩევა სამი ეფექტით, აქრობენ ლულის ალს, ასრულებენ მუხრუჭის ფუნქციას, ამცირებენ ლულის ხტომას. არსებობენ მოდელები, რომლებიც მხოლოდ ერთ ფუნქციას ასრულებენ, არსებობენ ლულის მოწყობილობები, რომლებიც კომბინირებულ ფუნქციას ასრულებენ. გლოკზე აყენია სწორედაც რომ კომპენსატორით აღჭურვილი ლულა ან უფრო ზუსტად რომ ვთქვათ გლოკზე აყენია „კომპენსირებული ლულა“, იმიტომ, რომ კომპენსატორი ლულის განუყრელი ნაწილია. ასეთ ლულებს/იარაღევს უწოდებენ “ported” ანუ გახვრეტულებსმ ხოლო კომპენსატორი გულისხმობს სპეციალურ ლულის მოწყობილობას, რომელიც დამატებით ყენდება ლულაზე. ასეთი ლულის მიზანია სროლის დროს ხტომის შემცირება, რამაც იდეაში უნდა ხელი შეუწყოს სწრაფ სროლას. მოდელები ასეთი ლულით აღნიშნულია დამატებით С ინდექსით (Сompensated/კომპენსირებული). როდესაც ესეთი ლულები პირველად გამოჩნდა არსებობდა ტერმინი СС (СompensatedCompetition) და ასეთი ინდექსი ქონდა გრძელ საკეტიან სპორტულ გლოკებს, რომლებიც დამატებით აღჭურვილები იყვნენ კომპენსირებული ლულებით. მოგვიანებით ეს ინდექსი ყველამ დაივიწყა.

Glock17C

ჩვენი ტესტის გმირი, Glock 17C

სავარაუდოთ პირველი მცდელობა ამ მწარმოებლის მიერ თავის პისტოლეტებზე კომპენსატორის გამოყენების იყო მოდელი Glock 17L რომელზეც თანმიმდევრულად განლაგდა სამი ნასვრეტი. სულ გამოშვებულ იქნა 800-1000 ასეთი პისტოლეტი და შემდგომ კომპენსატორის კონსტრუქცია შეიცვალა ორ ნასვრეტიანი სქემით. სანამ ეს შეცვლა მოხდებოდა, გლოკმა მოკლე პერიოდით შეწყვიტა კომპენსირებული ლულების გამოშვება, რამაც დაბადა ჭორი რომ ასეთ ლულებს ნასვრეტების ირგვლივ უჩნდებოდა ბზარები. მიუხედავად ამისა შეცვლილი კონსტრუქციის კომპენსირებული ლულები ისებ გაჩნდა გაყიდვაში და კიდე უფრო გვიან ნასვრეტებმა მიიღეს V ფორმა. განსხვავებული სქემა გამოიყენებოდა გაცილებით ნაკლებად გავრცელებულ გლოკ 18-ზე. თავიდან ეს პისტოლეტი აღჭურვილი იყო უფრო გრძელი ლულით და გამოშვერილ მის ნაწილზე განლაგებული იყო სამი დიაგონალური ნასვრეტი. შემდეგ დიზაინი შეიცვალა. აღნიშნული პისტოლეტი საკეტი გახდა გახსნილი ზევიდან და სტანდარტული სიგრძის ლულაზე განლაგდა ამჯერად ოთხი სხვადასხვა სიგანის ნასვრეტი (სიგანე იზრდება ლულის ბოლოსკენ).

6368441

რა მოხდება თუ კომპენსირებულ ლულას ჩადებთ ჩვეულებრივ გლოკში. სურათის წყარო pop-gun.ru

არსებული ინფრომაციით 2014 წლის იანვრიდან გლოკმა შეწყვიტა მესამე თაობის პისტოლეტების წარმოება კომპენსატორებით ამიტომაც ეს სტატია გარკვეულწილად არის გამომშვიდობება მესამე თაობის С მოდელებთან.

რა თქმა უნდა ჩვენ არ დავკმაყოფილდებოდით ზეპირი ახსნებით და სულ მალე მოგვცა საშუალება გვესროლა კომპენსირებული გლოკიდან და თავად გვენახა რა პლიუები და მინუსები აქვს კომპენსატორის გამოყენებას.

ტესტირებისას, ჩვენ დავადგინეთ, რომ ლულის ალს აქვს ადგილი და ღამით/სიბნელეში ის საკმაოდ ლამაზად „ანათებს“ მაგრამ იმის თქმა რომ ალი დამაბრმავებელია იქნბოდა გადამეტება. მოქალაქეები და ძალოვნები ათწლეულები ხმარობდნენ მსხვილკალიბრიან რევოლვერებს და არ წუწუნებდნენ ამის შესახებ. მე ვერ ვიტყოდი რომ ჩვეულებრივი გლოკ 17 იყო უფრო “ბნელი” ვიდრე კომპენსირებული გლოკ 17.

flash

გასროლა ღამით .357 მაგნუმიდან. მე ვერ ვიხსენებ სტატიას რევოლვერზე სადაც ავტორი იტყოდა, რომ არ იყიდოთ რევოლვერი, ის ზედმეტად „ანათებს“ ღამით ან მას ძალიან ხმამაღალი გასროლის ხმა აქვს. ეს ითვლება ტაქტიკურ პირობებათ, რომელიც უნდა იცოდეთ და გაითვალისწინოთ. იგივე ეხება კომპენსირებულ პისტოლეტებს. 

ცხადია ჩვენი პისტოლეტი იყო 9მმ-ნი და ცხადია, რომ უფრო ძლიერი კალიბრის პისტოლეტს უფრო მეტი ალიც ექნებოდა. რაც შეეხება დენთის აირების ზემოქმედებას, ესეც არის სიმართლე და ამჯერად ტანთან ახლოს სროლისას დარტყმა ახეში იგრძნობოდა და ხმაც საკმაოდ მაღალი იყო. ჩვეულებიივ პოზიციიდან სროლისას არანაირ პეობლემას ადგილი არ ქონდა. ობიექტურობისთვის უნდა ითქვას რომ კომპენსირებულ გლოკს ქონდა აშკარად ნაკლები ლულის ხტომა ვიდრე ჩვეულებრივს.  გამომდინარე იქიდნ თუ როგორ გაგლიჯა ჟურნალი დენთის აირებმა რომელმაც ლულა კომპენსატორიდან დატოვეს, უნდა ჩაითვალოს, რომ ეს ნასვრეტები იგივეა რაც ლულის ბოლო. ანუ არაფერი არ უნდა ეფარებოდეს მათ. ხელი მიიღეებს დამწვრობას, ტანსაცმელი დაზიანდება.

hg_closecombat_201005-b

Speed rock პოზიციიდან სროლისას სახეთი გრძნობთ დენთის აირების დარტყმას. არაფერი განსაკუთრებული არ არის, მაგრამ სასიამოვნოსაც ვერ უწოდებდი ამ პროცესს.  

გასრლოლის ხმას რაც შეეხება ის უმნიშვნელოდ გაზრდილია ჩვეულებრივ გლოკ 17-თან შედარებით. სხვა იარაღში/კალიბრში ეს განსხვავება შეიძოლება უფრო დიდი იყოს.

 რა თქმა უნდა კომპენსირებული პისტოლეტიდან (ანუ გახვრეტილი ლულით) ნასროლი ტყვია იქნება უფრო ნელი, საშუალოდ 4-8%-ით რაც თეორიული სხვაობაა და ჩემი აზრით ეს არ იმსახურებს  განხილვას.

არ უნდა დაგვავიწყდეს რომ კომპენსატორი მუშაობს და იქცევა სხვადასხვანაირად, გამომდინარე მისი კონსტრუქციიდან და რა თქმა უნდა იარაღის კალიბრიდან. რაც უფრო „ცხელი“ კალიბრია მით უფრო ეფექტურად მუშაობს კომპენსატორი. 9მმ-ან პისტოლეტში კომპენსატორი შეიძლება ჩავთვალოთ, რომ ზედმეტია. ეს ისედაც რბილი კალიბრია და ამ კალიბრის სრული ზომის პსიტოლეტიდან სროლა ადვილია და სასიამოვნო. კომპენსატორიც შედარებით ჩუმია და ნაკლებ „ცეცხლებს ყრის“.

გააკეთოთ თუ არა არჩევანი კომპენსირებულ არაკომპენსირებულ იარაღზე თქვენი გადასწყვეტია. კომპენსატორის არსებობა განაპირობებს შესაბამის ტქტიკას ასეთი იარაღის გამოყენების. გვერდებიდან დენთის აირებს აფრქვევენ რევოლვერებიც მაგრამ ამის გამო არავის არ დაუწუნია ეს იარაღი, უბრალოდ მას შესაბამისად იყენებენ, თან ალბათობა დაზიანდე დოლურადან გამოვარდნილი დენთის აირებით გაცილებით  უფრო მეტია ვიდრე იგივე ტიპის დაზიანება მიიღო „კომპენსირებული“ პისტოლეტიდან სროლისას.

რეალურად კომპენსატორის ექსპლუატაციისას აწყდებით ორ პრობლემას. ერთი არის უმნიშვნელო მეორე კი შეიძლება აღმოჩნდეს მნიშვნელოვანი. უმნიშვნელო არის ის, რომ პისტოლეტი უფრო ბინძურდება და საჭიროებს მეტ წმენდას. ეს ცხადია ხდება იმის გამო რომ დენთის აირები ხვდება საკეტის შიგნით. უნდა გაიწმინდოს ნასვრეტები და „ფანჯრები“ საკეტში ისევე როგორც საკეტი შიგნიდან საკმაოდ ბინძურდები დენთის წვის პროდუქტებით. ხოლო მნიშვნელოვანი პრობლემა შეიძლება წარმოიშვას თუ ვაზნებში რომელსაც ისვრით არის განსაკუთრებულად „ბინძური“ დენთი მაშინ წინა სამიზნე („მუშკა“) გაიმურება. ეს არ არის პრობლემა თუ ეს დეტალი სტანდარტულია, მაგრამ თუ გაიმურება საკმაოდ ძვირადღირებული ტრიტიუმის „მუშკა“ მაშინ ის ძალიან ფრთხილად უნდა გაწმინდოთ და არ დაგავიწყდეთ რომ საწმენდ საშუალებას ადვილად შეუძლია შეაღწიოს შიგნით და „მუშკა“ ჩააქროს. მე ვახსენე რომ გლოკებზე მოგვიანებით დაყენდა V ფორმის კომპენსატორი და ამის ერთ-ერთი მიზეზი იყო სწორედ ის, რომ გადაერჩინათ წინა სამიზნე მოწყობილობები გამურვისაგან. პირველი გლოკ 18-ები ცნობილი იყო იმით, რომ დენთის აირები ანადგურებდნენ წინა სამიზნე მოწყობილობას და ხანდახან საერთოდ გლიჯავდნენ მას.

რამდენად გჭირდებათ კომპენსირებული პისტოლეტი თქვენი გადასაწყვეტია. თუნდაც 9მმ-ან პისტოლეტში ხტომა ლულის შემცირებულია და ეფექტი იგრძნობა. უნდა ვივარაუდოთ, რომ უფრო ცხელი კალიბრის პისტოლეტებში ეფექტი კიდევ უფრო შესამჩნევი იქნება. შესაბამისად მაღალი იქნება ხმაც და გარკვეული კალიბრის კომპენსირებული იარაღიდან დახურულ სივრცეში სროლისას შესაძლებელია სმენის პერმანენტული დაზიანება (თუ არ იყენებთ სმენის დაცვის საშუალებებს).

მე ადვილად შემიძლია დავასახელო ბევრი სცენარი როდესაც კომპენსირებული პისტოლეტი არ იქნება სასურველი, მაგალითად ავტომობილიდან სროლისას, ან როდესაც სროლა ხდება დახურულ სივრცეში და ადგილი ცოტა არის. ჩემი აზრით თუ არის არჩევანი, მყიდველმა უნდა თავი აარიდოს კომპესნირებულ პისტოლეტებს, ხოლო თუ არჩევანი არ არის მან უნდა გაითვალისწინოს კომპენსატორის არსებობა და ისწავლოს ასეთი პისტოლეტის უსაფრთხო გამოყენება.  მე არ მსმენია კომპენსირებული პისტოლეტების შესახებ სამხედროების/პოლიცილების სამსახურში, ერთადერთი გამონაკლისი არის ისრაელის საზღავაო ძალების სპეც რაზმი „შაიტეტ 13“, რომელიც იყენებს Glock 17C-ს.

ოპტიკა მოკლელულიან იარაღზე

Thursday, August 14th, 2014

DesperadoWildeyMagnum-2

პირველად პისტოლეტი აღჭურვილი ოპტიკური სამიზნით მე ვნახე ფილმში Desperado, როდესაც „ელ მარიაჩე“ სახლის სახურავიდან დაუმიზნებს ოპტიკით აღჭურვილ Wildey Magnum-ს ადგილობრივ კრიმინალურ ავტორიტეტ ბუჩოს. მე მაშინ 16 წლის ვიყავი და მეგონა რომ “ბინოკლი” პისტოლტზე იყო აი ძალიან მაგარი რამე. წლების განმავლობაში მე არ მტოვებდა იდეა ასეთი პისტოლეტის აწყობის  და როგორც იქნა თითქმის 18 წლის შემდეგ მე გავხდი მცირეკალიბრიანი პისტოლეტის პატრონი რომელზეც მე თვითონ დავაყენე ოპტიკური სამიზნე. ბუნებრივია მალევე გამიჩნდა სურვილი ორი სიტყვა დამეწერა ამ თემაზე.

გამადიდებელი ოპტიკური სამიზნე იარაღში გამოიყენება შორ მანძილებზე ზუსტი სროლისთვის, სადაც ყურადღება მახვილდება ერთ და ზუსტ გასროლაზე,  ხოლო მეორეს მხრივ პისტოლეტი/რევოლვერი გამოიყენება ახლო მანძილებზე სროლისთვის და როგორც წესი ამ იარაღებს არ მოეთხოვებათ ქირურგიული სიზუსტე მაგრამ მოეთხოვებათ ვაზნების დიდი მარაგი და შესაბამისად დიდი საცეცხლე ძალა. მიუხედავად ამისა სასროლოსნო სამყაროში არსებობს ჯგუფი, რომელიც ამ ორ თითქოს შეუთავსებელ რამეს წარმატებით უთავსებს ერთმანეთს და როგორც ჩანს ძალიან კმაყოფილებიც არიან მიღებული შედეგებით. ეს სტატია არის მოკლე ექსკურსი ამ საკითხში რომელიც ეხება ოპტიკის გამოყენებას მოკლელულიან იარაღში, პისტოლეტებში და რევოლვერებში (კოლიმატორების გამოკლებით იმიტომ რომ ეს ცალკე თემაა). მე შევეცდები პასუხი გავცე ყველაზე ტიპიურ შეკითხვებს, რომელიც შეიძლება საშუალო სტატისტიკურ იარაღის მოყვარულს გაუჩნდეს ამ თემასთან დაკავშირებით. იმედია პასუხები იქნება ამომწურავი და თქვენ შეგექმნებათ წარმოდგენა ამ საკითხზე ამ სტატიის წაკითხვის შემდეგ.

რისთვის გამოიყენება ოპტიკური სამიზნით აღჭურვილი პისტოლეტები? ალბათ პირველ რიგში რეკრეაციული/არაფორმალური/გასართობი სროლისთვის, შემდეგ ნადირობისთვის და შემდეგ სპორტისთვის. რიგ-რიგობით რომ ჩამოვყვეთ ყოველივე აღნიშნულ სფეროს საქმე იმაშია, რომ ოპტიკური სამიზნით აღჭურვილი პისტოლეტიდან/რევოლვერიდან სროლა ძალიან გიტაცებს და ძალიან აზარტულია. ცნობილია, რომ პისტოლეტი ძალიან ძნელი სასროლი იარაღია და ოპტიკური სამიზნის დაყენებით ჩვენ შეიძლება მივაღწიოთ შედეგენს, რომლებიც აქამდე მიუღწეველი გვეჩვენებოდა. შესაძლებელი ხდება ისეთ მანძილებზე სროლა და ისეთი სიზუსტით რაც წარმოუდგენელი იქნებოდა სხვა შემთხვევაში. რა თქმა უნდა ოპტიკა არ ზრდის ბალისიტკურ მონაცემებს მაგრამ სიზუსტე იზრდება ძალიან სერიოზულად. გარდა ამისა მოკლელულიანი იარაღი ოპტიკით მიმზიდველად გამოიყურება, ის კომპაქტურიცაა, მსუბუქიც, იტევს ბევრ ვაზნას ვიდრე უმეტესობა კარაბინების. ამავე დროს სროლა ასეთი იარაღიდან ითხოვს ოსტატობის მაღალ დონეს. ნადირობას რაც შეეხება არის მთელი კატეგორია მოკლელულიანი იარაღით მონადირეების, ისევე როგორც არის კატეგორია შვილდით მონადირეების, ცალმუხტიანი შავ დენთზე გათვლილი თოფებით მონადირეების და ასე შემდეგ. რატომ მოკლელულიანი იარაღი სანადიროდ? პრაქტიკული თვალსაზრისით ის უფრო მსუბუქია და კომპაქტური, მისი თრევა ისეთი დამღლელი არ არის როგორც კარაბინის მაგრამ ალბათ მთავარი მიზეზი არის მაინც გამოწვევა, სირთულე და სიხარული მათი დაძლევისგან. არის ხალხი ვინც დღემდე შუბით ნადირობს….  და ბოლოს როგორც უკვე ავღნიშნე არსებობს მთელი რიგი სპორტული დისციპლინების, სადაც გამოიყენება ოპტიკით აღჭურვილი პისტოლეტები და რევოლვერები.

რა პისტოლეტი გამოდგება ოპტიკის დასაყენებლად. ცხადია ე.წ. სამსახურეობრივი და თავდაცვითი პისტოლეტები ნაკლებად. ეს პისტოლეტები მიუხედავად იმისა, რომ კარგი სიზუსტით გამოირჩევიან არ იქმნებოდნენ ზე-ზუსტი სროლისთვის, მათზე ოპტიკის დაყენება ითხოვს რთულ სამუშაოებს და ძალიან ძვირი ჯდება. ასევე არ გამოდგება კომპაქტური პისტოლეტებიც, ჩვენ გვინდა პისტოლეტი/რევოლვერი მაქსიმალური თანდაყოლილი სიზუსტით და კარგი ტრაექტორიით ანუ ლულა უნდა იყოს ოპტიმალური სიგრძის რომ მოხდეს კონკრეტული კალიბრის ბალისტიკური შესაძლებლობების მაქსიმალური გამოყენება. გარდა ამისა კარგი ტრაექტორია ნიშნავს ნაკლებ შესწორებებს დამიზნებაში ან ოპტიკურ სამიზნეში (ამას მნიშვნელობა აქვს უფრო ნადირობისას). ამისთვის გამოდგება რევოლვერები, რომლებიც ადვილად მოდიფიცირდებიან ოპტიკის დასაყენებლად. შესაბამისად ოპტიკით აღჭურვილ იარაღების კლასში რევოლვერი პირველ ადგილზეა და სანადიროდ ისინი აბსოლუტური ლიდერებიც არიან. რევოლვერის შემთხვევაში ჩვენ ვიღებთ პლატფორმას, რომელიც ადვილად „იღებს“ ოპტიკას, გააჩნია ნებისმიერი სიგრძის ლულა, აქვს უფრო ძლიერი კალიბრები ვიდრე პისტოლეტისთვის, კარგი ერგონომიკა და კარგი სასხლეტი. რევოლვერი დომინირებს ნადირობაშიც სწორედ ამ მიზეზების გამო.

460xvr

S&W .460  XVR წარმოადგენს სპეციალიზირებულ სანადირო/სპორტულ რევოლვერს, რომელიც ქარხნული წესით გამოდის და შექმნილია ოპტიკის გამოყენებისთვის

შემდეგ უკვე მოდის ყველასთვის საყვარელი .22 კალიბრი. ამ კალიბრის პისტოლეტებზე ოპტიკა ძალიან ხშირად ყენდება. იაფი, ხელმისაწვდომი, შესანიშნავი თანდაყოლილი სიზუსტით, ჩუმი და გარდა ამისა ხელმისაწვდომია უამრავი მოდელი ამ კალიბრის იარაღის უკვე ინტეგრირებული პიკატინის ტიპის სამაგრით. ასეთ იარაღზე ოპტიკის დაყენება ძალზედ ადვილია.  კომბინაცია მცირეკალიბრიანი პისტოლეტი + ოპტიკა იდეალურად გამოდგება მცირე ცხოველებზე სანადიროთ, გასართობი სროლისთვის. რეკრეაციული სროლისთვის, გართობის ფაქტორით ვერაფერი ვერ შეედრება ასეთ იარაღს და დამიჯერეთ რასაც ვიძახი მე თვითონ მაქვს ესეთი იარაღი. ასევე პოპულარულია პისტოლეტები გრძივად მოძრავი საკეტით ე.წ. „ბოლტები“, პრაქტიკულად ეს არის შაშხანა რომელსაც არ აქვს კონდახი და აქვს ძალიან მოკლე ლულა. გათვლილი ძლიერ შაშხანის კალიბრზე (არამხოლოდ) ეს იარაღი გამოირჩევა კომპაქტურობით და მცირე მასით რის გამოც ამ კლასს ყავს თავისი მოყვარულთა წრე, რომელიც წარმატებით იყენებს ამ იარაღს, როგორც სანადიროთ ასევე გასართობი/რეკრეაციული სროლისთვის. ბოლოს კანდიდატებს შორის დაგვრჩა ორი ტიპის იარაღი, ცალმუხტიანი პისტოლეტები და ავტომატური პისტოლეტები.

neosoptics

ავტორის კუთვნილი Beretta Neos ქარხნულად აღჭურვილია პიკატინის სამაგრით. ოპტიკის დასაყენებლად საჭირო იყო მხოლოდ ოპტიკის და რგოლების შეძენა. 

შემდეგ კლასში ცალმუხტიან პისტოლეტებში უკვე კარგახანია დომინირებს Thompson Center Contender, რომელიც ხელმისაწვდომია პრაქტიკულად ყველა კალიბრში რომელიც შეიძლება წარმოიდგინოთ. ის არ ღირს ძვირი, ის მუშა იარაღია და ადვილად მოდიფიცირდება.  ავტომატურ პისტოლეტებში თავის მხრივ წარმოდგენილია ცნობილი და ლეგენდარული “უდაბნოს არწივი“ და ასევე ნაკლებად ცნობილი ამ სტატიაში უკვე ნახსენები “უაილდი“. ავტომატური პისტოლეტის კონსტრუქციიდან გამომდინარე ოპტიკის დაყენება მასზე ითხოვს პროფესიონალ ოსტატს და მაღალი სიზუსტით დამზადებული სამაგრის არანაკლებ სიზუსტით დამაგრებას. თავის კონსტრუქციის გამო და ასევე კალიბრის გამო აღნიშნული ორი პისტოლეტი შედარებით ადვილად “იღებენ” ოპტიკას, ხოლო „უდაბნოს არწივი“ დაწყებული .50 კალიბრის Mark VII მოდელიდან აღჭურვილია სრული ზომის პიკატინის სამაგრით. ყენდება ოპტიკაც სამსახურეობრივ, თავდაცვით პისტოლეტებზეც მაგრამ ჩემი დაკვირვებით პირველი “კლიენტები” ოპტიკის არიან რევოლვერები და .22 კალიბრის პისტოლეტები.

რა ოპტიკა გამოდგება პისტოლეტზე დასაყენებლად? პირველ რიგში ცხადია მნიშვნელობა აქვს ფოკუსის მანძილს ანუ რა მანძილზე ოკულარისგან უნდა იყოს დაშორებული თვალი. ცხადია ტრადიციული ოპტიკური სამიზნეები არ გამოდგება. საჭიროა ეს მანძილი იყოს ბევრად გრძელი რომ შეძლოთ პისტოლეტის გაშლილ ხელებში ჭერა და თან დამიზნება. სწორედ გრძელი ფოკუსის მანძილი არის ის რაც განასხვავებს მოკლელულიანი იარაღისთვის განკუთვნილ ოპტიკურ სამიზნეებს.  სამწუხაროდ გრძელი ფოკუსი მნიშვნეოვნად ამცირებს ოპტიკური ხელსაწყოს თვისებებს. როგორც წესი პისტოლეტის ოპტიკები ნაკლებ შუქს ატარებენ განსხვავებით მოდელებისგან, რომლებსაც ფოკუსის მანძილი ტრადიციული აქვთ. ოპტიკას განკუთვნილს მოკლელულიანი იარაღებისთვის აქვს შემცირებული ხედვის კუთხეც, რომელიც როგორც წესი  ორჯერ ნაკლები არის ანალოგიური გადიდების შაშხანისთვის განკუთვნილი ოპტიკური სამიზნის ტიპიურ ხედვის კუთხეზე.

დღეს ძალიან ბევრი კომპანია უშვებს სამიზნეებს ასეთი მახასიათებლებით, მოკლელულიან იარაღებში გამოსაყენებლად ხოლო თავის დროზე ამერიკული კომპანია Bushnell იყო პირველი ვინც გასული საუკუნის 60-ან წლებში გამოუშვა ოპტიკური სამიზნე (მოდელი Phantom 1.3 გადიდებით) სპეციალურად პისტოლეტისთვის.  ის, რომ ოპტიკა განკუთვნილია პისტოლეტისთვის არის მითითებული პროდუქტის დასახელებაში რაც გაგიადვილებთ სასურველი მოწყობილობის გამორჩევას. უმეტესობა სამიზნეების არის 2-დან 4-მდე გადიდებით, თუმცა არის უფრო მძლავრი მოდელებიც. სამიზნეები არის როგორც ფიქსირებული ასევე ცვალებადი გადიდებით.  ცხადია ოპტიკური სამიზნის არჩევანი დამოკიდებულია იმაზე თუ რა იარაღზე აყენებთ და რა მანძილზე აპირებთ სროლას და რა თქმა უნდა რას ესვრით. რაც უფრო დიდია გადიდება მით უფრო მცირეა ხედვის კუთხე და სამიზნის პოვნა ოპტიკით რთულდება. ჩემი აზრით .22 კალიბრის პისტოლეტისთვის ძალიან კარგი გადიდებაა 2.5. ეს არის კარგი კომპრომისი გადიდებასა და ხედვის კუთხეს შორის. მაგალითად თუ იარაღი საჭიროა მცირე ცხოველებზე სანადიროთ და სროლის მანძილი აღემატება ას მეტრს მინიმალური გადიდება იქნება ალბათ 7. რაც შეეხება მწარმოებელს, გასართობი სროლისთვის გამოდგება იაფი ჩინური მოდელებიც (რომელთა ხარისხი ბოლო წლებში საგრძნობლად გაიზარდა ხოლო ფასი კვლავ ძალიან ხელმისაწვდომია). თუ იარაღს უფრო სერიოზული დანიშნულება აქვს მაშინ ცხადია ეკონომია არის სისულელე და უნდა იყიდოთ პრემიუმ კლასის ოპტიკური მოწყობილობა. .22 კალიბრის იარაღი იმით არის კარგი, რომ მისი უკუცემა არ დაანგრევს ოპტიკას თუნდაც იაფიანს და თუ ოპტიკა ნორმალურად არის აწყობილი ის დიდხანს მოგემსახურებათ. თუ კალიბრია უფრო დიდია გამოდგება მხოლოდ პრემიუმ კლასის ოპტიკა ვინაიდან პისტოლეტის უკუცემა ადვილად დაანგრევს დაბალხარისხიან ოპტიკას იმიტომ რომ იმპულსი უკუცემის მოკლელულიან იარაღში არის ძალიან ძლიერი.  მაგალითად Burris იყენებს მოწყობილობას სახელით Posi-lock, რომელიც ჩართვისას ბლოკავს სამიზნე ბადეს და გამორიცხავს მის დაძვრას ადგილიდან ძლიერი უკუცემის დროს. ნუ შეგეშინდებათ ამ ტერმინის „პრემიუმ კლასის ოპტიკა“. თუ პრემიუმ კლასის შაშხანის ოპტიკის ფასი იწყება ალბათ 1500 დოლარიდან, პისტოლეტის საუკეთესო მოდელის ოპტიკის ფასი გაცილებით ნაკლებია და მერყეობს 300-დან 500 დოლარამდე. .22 კალიბრის იარაღისთვის შესაძლებელია ოპტიკის შეძენა 50 დოლარიდან 150 დოლარის ფარგლებში. ასევე უნდა გაითვალისწინოთ, რომ ოპტიკა ცვალებადი გადიდებით ღირს უფრო მეტი ვიდრე ფიქსირებული გადიდებით. გადიდების შეცვლით იცვლება ფოკუსის მანძილი რაც ნიშნავს, რომ სხვადასხვა გადიდებისას იარაღი უნდა დაიჭიროთ თვალისგან სხვადასხვა მანძილზე. მაღალი გადიდებისას უნდა დაიჭიროთ უფრო ახლოს ხოლო დაბალი გადიდებისას პირიქით უფრო შორს თვალისგან. ალბათ ხვდებით ეს თავისებურება როგორი სერიოზული გამოწვევა შეიძლება იყოს მსროლელისთვის ნადირობის დროს. ოდნავ აგერია “ზუმი” და ვერ დაიჭირე პისტოლეტი სწორ მანძილზე და უბრალოდ ვერ დაუმიზნებ სამიზნეს.

ძალიან მნიშვნელოვანი არის ჩემის აზრით იმისთვის რომ მიაღწიოთ მართლა შთამბეჭდავ რეზულტატებს ოპტიკიანი პისტოლეტიდან სროლისას საჭიროა ყველა შემთხვევაში საყრდენის გამოყენება. ანუ დაივიწყეთ ტრადიციული სროლის ტექნიკა პისტოლტიდან, ის ნაკლებაად გამოგადგებათ. პირველი რაც შევამჩნიე ასეთი პისტოლეტიდან სროლისას იყო ის, რომ თუნდაც 2.5 ჯერადი გადიდებით საშუალო მანძილებზეც კი სამიზნე ბადე დაისეირნებდა სამიზნეზე იქეთ აქეთ საკმაოდ დიდი ამპლიტუდით. ძალაუნებურად ცდილობ დაიწყო კომპენსირება ამ ქაოტური მოძრაობების რაც ძალიან მალე ღლის კუნთებს და თვალებს. ერთის მხრივ ეს კარგია იმიტომ, რომ თქვენ ხედავთ რამდენად არასტაბილური პლატფორმაა ადამიანი და ასევე ოპტიკაში ხედავთ ნებისმიერ შეცდომას სასხლეტზე დაჭერისას მაგრამ მეორეს მხრივ ეს ამცირებს სროლის კომფორტს და ღლის მსროლელს. ამიტომაც ჩემი აზრით ოპტიკა პისტოლეტზე ისევე როგორც ოპტიკა შაშხანაზე ყოველთვის ითხოვს სტაბილურ სასროლოსნო პოზიციას და საყრდენს. მხოლოდ ამ შემთხვევაში ჩვენ მივიღებთ მაღალ შედეგებს და სროლა გახდება სასიამოვნო გართობა. შაშხანა პატიებს მსროლელს სასხლეტთან უხეშ მოპყრობას, იმიტომ რომ როგორც წესი შაშხანა უფრო სტაბილურია თუნდაც მასის და კონდახის გამო რომელიც მხარზეა მიბჯენილი, მეორეს მხრივ პისტოლეტი სასხლეტის დამუშავების ტექნიკის  ბევრად უფრო მომთხოვნია და ამიტომაც ოპტიკიანი პისტოლეტი არის კარგი საშუალება კიდევ უფრო გაზარდოთ თქვენი ოსტატობა და დახვეწოთ უნარ ჩვევები  სწრაფი და ზუსტი სროლისთვის იმიტომ რომ ნებისმიერი შეცდომა გამოიხატება იმაში რომ სამიზნე ბადე უფრო აქტიურად და უფრო განიერად იმოძრავებს სამიზნეზე.

revacc

რამდენად ზუსტი შეიძლება იყოს ასეთი იარაღი? ამაზე წარმოდგენას მოგცემთ ეს სურათი. 25 მეტრზე ტყვია ტყვიაში ხოლო 50 მეტრზე ძალიან კარგი ჯგუფები. იარაღი არის Smith&Wesson 686 კალიბრი .357 Magnum, ოპტიკა Bushnell Elite 3200 2-6X32. სურათის წყარო thetruthaboutguns.com

stabshooting

სტაბილურობას აქვს გადამწყვეტი მნიშვნელობა, როდესაც საქმე ეხება ზუსტ სროლას ოპტიკიანი იარაღიდან.  ეს მიიღწევა სპეციალური სასროლოსნო პოზიციებიდან სროლას და ნებისმიერი საყრდენის მაქსიმალურად ეფექტურად გამოყენებით.  ხელიდან ოპტიკური სამიზნით აღჭურვილი პისტოლეტიდან სროლა არც ისეთი გასართობია როგორც ზოგს შეიძლება ეგონოს. 

ოპტიკის დაყენებას მოკლელულიან იარაღზე ცხადია აქვს თავისი მინუსები. თუ თქვენ დააყენეთ ოპტიკა პისტოლეტზე, რომელსაც უკვე აქვს პიკატინის სამაგრი და რამე არ მოგეწონათ თქვენ ოპტიკას უბრალოდ მოხსნით და გადაებთ გვერძე, ხოლო თუ თქვენ მნიშვნელოვნად გადააკეთეთ პისტოლეტი ან რევოლვერი რომ დააყენოთ მასზე ოპტიკა და მერე აღმოაჩინეთ რომ უფრო მეტი წააგეთ ვიდრე მოიგეთ მაშინ შარში ხართ, იმიტომ რომ გახვრეტილ ჩარჩოს ვერ დაუბრუნებთ პირვანდელ მდგომარეობას. მაშ ასე მინუსებს განეკუთვნება პირველ რიგში ოპტიკის, როგორც დამიზნების ხელსაწყოს კონსტრუქციიდან გამომდინარე შეზღუდვები რაც უკავშირდება დამიზნების სისწრაფეს და ხედვის შეზღუდულ კუთხეს. სწრაფი სროლა რამდენიმე სამიზნეზე ოპტიკიანი პისტოლეტიდან პრაქტიკულად შეუძლებელია. იმისთვის, რომ პისტოლეტი სწრაფად მოათავსოთ ხედვის ხაზზე ისე, რომ სამიზნე ბადე მკაფიოდ და სრულად (ბნელი რკალების გარეშე) გამოჩნდეს საჭირო იქნება ხანგრძლივი პრაქტიკა. ოკულარი საკმაოდ პატარა არის და ფოკუსის მანძილი გრძელია რის გამოც ბადის მკაფიოდ დანახვა შესაძლებელია თუ პისტოლეტი და ოპტიკა ზუსტად გასწორდება  ხედვის ხაზთან. როგორც ოპტიკით აღჭურვილი შაშხანის შემთხვევაშიც სროლა მოძრავ სამიზნეზე იქნება გართულებული.  გარდა ამისა ოპტიკა მატებს მასას და გაბარიტებს. ჩვეულებრივი ბუდეს გამოყენება ხდება შეუძლებელი ხოლო პოვნა რამე გამოსადეგი ტარების საშუალების იქნება დიდი პრობლემა. პისტოლეტი გამძლე იარაღია და იტანს უხეშ მოპყრობას მაგრამ ოპტიკური სამიზნე თუნდაც პრემიუმ კლასის ასეთი თვისებებით ვერ დაიტრაბახებს.  ოპტიკას და განსაკუთრებით მის ლინზებს ჭირდება მოფრთხილება. ამ შეზღუდვებიდან გამომდინარე გასაგები ხდება, რომ ოპტიკის დაყენება პისტოლეტზე/რევოლვერზე უნდა ემსახურებოდეს ძალიან კონკრეტულ სპეციფიურ მიზნებს. ასეთი იარაღის ფლობის მსურველს კარგად უნდა ესმოდეს რა უნდა მას და რა ჭირდება ამისთვის. რა თქმა უნდა ეს არ ეხება .22 კალიბრის პლინკერებს სადაც ყველააფერი გაცილებიტ ადვილია და იაფიც არის.  ჩემი ღრმა რწმენით ოპტიკიანი .22 კალიბრის პისტოლეტი არის კარგი საშუალება იმისთვის, რომ მსროლელმა დახვეწოს ზუსტი სროლისთვის აუცილებელი  უნარ ჩვევები.

900po

ბოლო დროს ზუსტი დეტალების წარმოება იმდენად განვითარდა, რომ შესაძლებელი გახდა ძალიან ბევრი რთული პრობლემის ადვილად გადაჭრა. კომპიუტერების და СNС დაზგების გამოყენებით ერთი თითის დაჭერით შესაძლებელია მაღალი სიზუსტით ნებისმიერი სირთულის დეტალის დმაზადება.პირველ სურათზე “ტაურუსის” პისტოლეტი PT1911 უკვე აღჭურვილი იყო სამაგრით რომელიც განკუთვნილია ფარნის დასაყენებლად მაგრამ მასზე ყენდება ალუმინის სამაგრი რომელზეც ზევიდან ყენდება ოპტიკა. თუ თქვენი პისტოლეტი არ არის აღჭურვილი ასეთი სამაგრით, არც ეს არის პრობლემა. ქვედა პისტოლეტზე (SA M1911A1) ჯერ დაყენდა Surefire-ის სამაგრი, რომელზეც დაყენდა ოპტიკის კრონშტეინი და უკვე მაგაზე ოპტიკური სამიზნე. ამ იარაღების პატრონის აზრით ეს საკმაოდ სანდო სამაგრებია (ორივე მეთოდი არ ითხოვს ოსტატის ჩარევას)  მაგრამ მისივე სიტყვებით ხელით დაჭერისას ოპტიკა მოძრაობს დრეკადი სამაგრის გამო. ჩემი აზრით ასეთი ოპტიკის დაყენების სქემები გამოუსადეგარია.

კარაბინი, როგორც “სახლის დაცვის იარაღი”

Wednesday, July 2nd, 2014

options6411oleg volkსურათის ავტორი Oleg Volk. წარწერის თარგმანი: ღამის სამ საათზე მოგესმათ ძლიერი ხმაური. რომელს დაავლებთ ხელს? 

ჩვენ ყველამ ვიცით, რომ  პისტოლეტის როგორც პირადი იარაღის პლუსები გამომდინარეობენ, მხოლოდ მისი მცირე გაბარიტებიდან, რაც იძლევა საშუალებას ეს იარაღი ისროლოთ ერთი ხელით, ფარულად ატაროთ ტანზე და პრაქტიკულად მუდმივად იქონიოთ თან. აქ მთავრდება პისტოლეტის უპირატესობები და იწყება მხოლოდ მინუსები და შეზღუდვები. მაგალითად პისტოლეტიდან სროლის სწავლა რთულია.  სროლა ზუსტად და სწრაფად სტრესის პირობებში ასევე ძალიან ძნელიდა და ითხოვს სერიოზულ მომზადებას და რა თქმა უნდა უმთავრესი მინუსი უკავშირდება ზოგადად პრაქტიკულად ყველა პისტოლეტის კალიბრს, რომელიც არის ძალიან სუსტი და როგორც მონადირეები იტყოდნენ კალიბრი ცხოველს (ადამიანს) არ შეესაბამება. დაივიწყეთ ზღაპრები .45-ის შემაჩერებელ ძალაზე და ჯადოსნურ მაგნუმებზე. ესეთი რამე, როგორც შემაჩერებელი ძალა საერთოდ არ არსებობს და ეს კვაზი-მეცნიერული ტერმინი მოგონილია არიფების მიერ მათთვის გაუგებარი ეფექტის ასახსნელად.  შეეგუეთ ამას, რომ პისტოლეტი სუსტი იარაღია ადამიანის წინააღმდგ გამოსაყენებლად და მხოლოდ მისი კომპაქტურობის გამო ჩვენ ვეგუებით ამ სისუსტეს და ვცდილობთ პისტოლეტის გამოყენების ტაქტიკის დახვეწით გავზარდოთ მისი ეფექტურობა. აქიდან გამომდონარე, როდესაც ჩვენ გვინდა ავარჩიოთ რამე ჩვენი სახლის დასაცავად, ჩემი აზრით პისტოლეტის განხილვა არ ღირს ვინაიდან სახლის დაცვისას ფარულობას, კომპაქტურობას და მცირე წონას დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, უფრო სწორედ აქვს მაგრამ არა ისეთი, როდესაც საჭიროა იარაღი დამალოთ თხელი პერანგის ქვეშ.  ლოგიკური არჩევანი უნდა იყოს რამე გრძელლულიანი იარაღი ადეკვატური კალიბრის, რომელიც გაცილებით უფრო ეფექტური უნდა იყოს  ორფეხა მტაცებლების წინააღმდეგ ვიდრე პისტოლეტი.

სტატიის სათაურიდან გამომდინარე ჩვენ გვექნება საუბარი კარაბინზე, კონკრეტულად ნახევრად-ავტომატურ კარაბინზე, რომელიც შეიძლება აღმოჩნდეს საუკეთესო სახლის დაცვის იარაღი. შედარებისთვის 12 კალიბრის თოფი, და მათ შორის ჩემი საყვარელი პომპა არის ძალიან ძლიერი და უნივერსალური იარაღი და ასეთი ინსტრუმენტი სასურველია ქონდეს ყველას ვინც მეტ ნაკლებად სერიოზულად ფიქრობს საკუთარი თავის უსაფრთხოებაზე მაგრამ ამავე დროს უნდა ავღნიშნო რომ “პომპას” აქვს გარკვეული შეზღუდვები. მაგალითად ეფექტური სროლის მანძილი, სიზუსტე, ოპერირება უნდა ხდებოდის ორი ხელით, ვაზნები სპეციალიზირებულია და თუ ტაქტიკური გარემო შეიცვალა საჭიროა ვაზნის გამოცვლა და ეს უფრო რთულია ვიდრე უბრალოდ მჭიდის გამოცვლა. ასევე 12 კალიბრის თოფს აქვს დიდი უკუცემა. 20 კლაიბრის გამოყენებისას უკუცემის პრობლემა მეტ ნაჯკლებად ქრება მაგრამ შეზღუდვები განპირობებული კონსტრუქციით და გლუვლულიანი ვაზნის სპეციფიქით მაინც რჩება.  ამავდროულად თოფებთან და პისტოლეტებთან შედარებით კარაბინს აქვს შემდეგი პლუსები: ის იტევს მეტ ვაზნას ვიდრე ორივე, ისვრის უფრო ზუსტად ვიდრე ორივე, კარაბინის „დამუღამება“ უფრო ადვილია ვიდრე პისტოლეტის ან თოფის, საშუალო კალიბრის კარაბინს აქვს უფრო ნაკლები უკუცემა ვიდრე თოფს რაც იძლევა სწრაფი და  ზუსტი სროლის საშუალებას. პლუსები ბევრია მაგრამ არის მინუსებიც. ესენია მაგალითად ზედმეტი სიმძლავრე და ზედმეტი შეღწევის პრობლემა, როდესაც ტყვიას შეუძლია გახვრიტოს სამიზნე, კედელი მის უკან და მაინც ქონდეს საკმარისი ძალა რომ მოკლას უდანაშაულო ადამიანი, ძალიან მაღალი გასროლის ხმა და/ან ლულის ალი რასაც შეიძლება მოყვეს სმენის დაზიანება ან მსროლელის დიზორიენტაცია/დროებითი დაბრმავება. გარდა ამისა კარაბინი არ არის პოლიტკორექტული იარაღი, განსაკუთრებით საქართველოში, რომელიც გაძეძგილია კონვერსიული (ყოფილი სამხედრო) იარაღებით, რომლებიც ჩვენ ქვეყანაში ტრადიციულად ასოცირდება მხედრიონთან, ყაჩაღობასთან, ომთან და განუკუთხაობასთან. თოფით აქ ვერავის ვერ გააკვირვებ, მაგრამ ჩემ AR15-ს რომ ნახულობენ ადამიანები ვისაც არ აქვთ იარაღთან ახლო შეხება პირველ რიგში გაკვირვებულები მეკითხებიან: კი მაგრამ ამის ფლობის უფლება გააქვს???  ასევე საქართველოს რეალიებიდანაც გამომდინარე პისტოლეტი არ არის საუკეთესო არჩევანი ვინაიდან ეს იარაღი საკმაოდ შეზღუდულია კანონებით. ის ფორმდება შენახვის უფლებით, თუ თქვენ არ განეკუთვნებით „ელიტას“, რომლის წრმომადგენელბი  ჩვენი სულელი კანონმდებლების აზრით უფრო მაღლა დგანან ვიდრე უბრალო მოქალაქეები. შესაბამისად ასეთი დისკრიმინაციის გამო უბრალო მოქალაქე იქნება შეზღუდული პისტოლეტის „დამუღამებაში“. გარდა ამისა არსებობს კიდე ფინანსური მხარეც. პისტოლეტის შედარებით ძლიერი კალიბრების ფასი უტოლდება კარაბინის კალიბრებს (ისევე როგორც პისტოლეტის ფასი არ არის კარაბინის ფასზე ნაკლები) რაც კიდე უფრო მიზანშეუწონელს ხდის პისტოლეტის არჩევას. არის კიდევ ერთი ნიუანსიც, რომელიც უნდა გაითვალისწინოთ. საქართველოში ომების და არეულობების შედეგად შემორჩა დიდი რაოდენობით სამხედრო იარაღი და დღეს დიდი ალბათობით თუ მოხდება დაპირისპირება ყაჩაღებთან ისინი არ იქნებიან შეიარაღებული თვითნაკეთი დამბაჩებით და გადაჭრილი სანადირო თოფებით (თუმცა უკანასკნელი ძალიან საშიში იარაღია ახლო მანძილებზე) არამედ იქნებიან შეიარაღებული თანამედროვე ავტომატურო იარაღით. დაუპირისპირდე მათ პისტოლეტით ან ორლულიანი თოფით იქნებოდა არასწორი გადაწყვეტილება. გარდა ამისა საქართველოს რიგ რეგიონში დიდია ალბათობა გადაეყარო შეიარაღებულ პირებს, რომლებიც პრაქტიკულად წარმოადგენენ უკანონო ბანდფორმირებას, რომელიც შეიარაღებული იქნება ისე როგორც ქვეითი ოცეული. მე სიმართლე გითხრათ არ მსმენია ასეთი ჯგუფებისგან წარმატებით დაცვის ფაქტებზე ან თუნდაც მცდელობაზე მაგრამ ვალდებულად ვთვლი ეს ფაქტორი თქვენ გაგაცნოთ.

p1020214

თუ პისტოლეტი არის თქვენი ერთადერთი დასაყრდენი სახლის/ბინის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისას ეს უნდა იყოს პისტოლეტი მაქსიმალურად დიდი მჭიდით, გრძელი ლულით, ტაქტიკური მძლავრი „შუქით“ და „ტრიტიუმებით“. კალიბრი უნდა იყოს მინიმუმ 9X19.

რა თქმა უნდა ჩვეულებრივი ადამიანის გადმოსახედიდან სახლში ნახევრად ავტომატური კარაბინის, 30 ვაზნიანი „რაჟოკით“ დადების იდეა  შეიძლება აბსურდულად გამოიყურებოდეს, მაგრამ დაფიქრდით თავად,  კარაბინს ნამდვილად აქვს ბევრი უპირატესობა და ის შეიძლება იყოს ეფექტური იარაღი თუნდაც გამოუცდელი ადამინის ხელში. თუ კვლავ მიგაჩნიათ რომ კარაბინი ზედმეტად ძლიერი და არაჰუმანური გაითვალისწინეთ რომ თუ მოგიწიათ ცოცხლა სამიზნეზე სროლა, თქვენი მიზანი იქნება პირველ რიგში შეაჩეროთ აგრესია/საფრთხე თქვენს მიმართ და არა მოკლათ ვინმე მაგრამ სამწუხარო ფაქტი არის ის რომ მხოლოდ აგრესორის  სიკვდილი გარანტირებს აგრესიის უმალვე შეწყვეტას. შესაბამისად თქვენ გჭირდებათ საუკეთესო და ყველაზე ეფექტური ინსტრუმენტი ამისთვის. პისტოლეტი ყველაზე საუკეთესო თვადაცვითი ვაზნებით, თოფი საუკეთესო დამანგრეველი სლაგებით,  ან ტაქტიკური კარაბინი, პრაქტიკულად ოქროს შუალედი პირად ცეცხლსასროლ იარაღში. გრძელლულიანი იარაღის მთელი სპექტრი რომ წარმოვიდგინოთ გვექნება ორი უკიდურესობა, .22 კალიბრის კარაბინი, რომელიც არის კონტროლირებადი და იძლევა სწრაფი და ზუსტი სროლის საშულებას, ვინაიდან სუსტ ვაზნას არ აქვს არანაირ უკუცემა, ლულის ალი ან გასროლის ხმა, ეს კი განაპირობებს მსუბუქ მანევრირებად და კომპაქტურ იარაღს, რომლის „დამუღამება“ იქნება ადვილი. მეორეს ბოლოში იქნება მაგალითად   .30 კალიბრის გარანდის შაშხანა, რომელიც იყენებს მძლავრ და ეფექტურ ვაზნას, მაგრამ არის მძიმე, გაბარიტული და სწრაფი სროლა არის ძალიან ძნელი. იარაღი არ არის კომპაქტური და მანევრირებადი. მისი გასროლა დახურულ სივრცეში გამოიწვევს მსროლელის სმენის დაზიანებას. ტაქტიკური საშუალო კალიბრის კარაბინი არის მათ შორის განლაგებული და წარმოადგენს საუკეთესო კომპრომისს, სიმძლავრის, საცეცხლე ძალის, კომპაქტურობის და კონტროლირებადობას შორის. საშუალო კალიბრის ტაქტიკური კარაბინის ეს თვისებები მაგალითად სათანადოდ არის შეფასებული აშშ-ში. აშშ-ს სასროლოსნო სპორტის ეროვნული ასოციაციის კვლევის შედეგად, რომელიც ჩატარდა 2012 წელს, თავდაცვა დასახელდა მეორე მიზეზად რის გამოც მომხმარებლები ყიდულობდნენ ნახევრად ავტომატურ კარაბინებს. რა გასაკვირია, 1863 წელს ნიუ იორკის აჯანყებისას, როდესაც ხელკეტებით და ცივი იარაღით შეიარაღებული ბანდები ატერორებდნენ კანონმორჩილ მოქალაქეებს (ეს მოვლენები ნაწილობრივ ასახულია მარტინ სკორსეზეს ფილმში ნიუ იორკის ბანდები) ჟურნალ ნიუ იორკ ტაიმსის რედაქციის შტაბ ბინაზე მიტანილი იერიში მოგერიებულ იქნა არა პისტოლეტებით და შაშხანებით და მითუმეტეს არა ქვებიტ და ხელკეტებით არამედ გატლინგის კონსტრუქციის ტყვიამფრქვევებით. ჩვენ ვცხოვრობთ ქვეყანაში სადაც მძიმე სოციალური და კრიმინოგენური სიტუაციაა, ორი “დაძინებული” კონფლიქტი, გვყავს მინიმუ ერთი აგრესიული მეზობელი და სულ ახლახან ახალმა ტერორისტულმა ორგანიზაცია ISIS-მა (რომელმაც პრაქტიკულად ნახევარი ერაყი აიღო) გამოაცხადა საქართველო მომავალი მუსულმანური ზესახლმიწოფს ნაწილად. იფიქრეთ ამაზე და ნუ მოგერიდებათ არჩევანის კარაბინის სასარგებლოდ გაკეთოთ.

article-1166482-043EAED0000005DC-547_468x640

ებრაელი „კიბუცნიკებისთვის“ ორგანიზებული შეიარაღებული თავდასხმა პალესტინელებისგან არის ჩვეულებრივი რეალობა რომელშიც ისინი ცხოვრობენ და ზრდიან ბავშვებს და მათ აქვთ განსაკუთრებული უფლებები იარაღის ფლობასთან და გამოყენებასთან დაკავშირევით. მტერი, რომელსაც ისინი უპირისპირდებიან არის სასტიკი და დაუნდობელი ისევე როგორც ყაჩაღი, რომელიც აპირებს ძალადობა გამოიყენოს თქვენი და თქვენი ოჯახის მიმართ. მათი არჩევანი არ არის ორ ლულიანი თოფები და პისტოლეტები, უმეტესობა იყენებს თანამედროვე სამხედრო ტიპის ცეცხლსასროლ იარაღებს. 

მე არ მინდა, რომ თქვენ დაგრჩეთ შთაბეჭდილება, რომ მე ვიძახი, რომ კარაბინი არის საუკეთესო თავდაცვის საშუალება, თუნდაც მხოლოდ სახლის დასაცავად. იარაღის არჩევისას უნდა გათვალისწინებული იყოს ბევრი ფაქტორი და რა თქმა უნდა მათ შორის ის თუ სად ცხოვრობთ თქვენ, როგორია კრიმინოგენური სიტუაცია, რა ტიპის პოტენციალური საფრთხეები არსებობს. თუ თქვენ ცხოვრობთ ცენტრალურ უბანში იტალიურ ეზოში და წყნარ ღამეში გესმით კედლის იქით მეზობლის სუნთქვა, 7.62X39 კალიბრის საბჭოთა CКС-ი ალბათ არ იქნება ყველაზე კარგი არჩევანი, იმიტომ რომ სროლისას რისკი უდანაშაულო ადამიანის დაშავების არის ძალიან მაღალი. საშუალო სტატისტიკური იარაღის მფლობელი საქართველოშიც და ამერიკაშიც ძალიან შორს დგას შეიარაღებული ბორტ გამცილებლევბისგან, რომლებიც წინასწარ საზღვრავენ ტყვიის ტრაექტორიას და იციან თვითმფრინავის სალონში მნიშვნელოვანი მოწყობილობების განლაგების სქემა, რომ გამორიცხონ მათი დაზიანება ცეცხლის გახსნისას. მაგრამ თუ თქვენ ცხოვრობთ ქალაქის გარეთ, პოლიცია შორს არის, თავდაცვითი იარაღი შეიძლება  იყოს კარაბინი, ყოველთვის უნდა იყოს კარაბინი მე თუ მკითხავთ. ქალაქის პირობებში, სახლის დაცვისთვის კარაბინის არჩევისას თქვენ უნდა გესმოდეთ ყველა ტაქტიკური ნიუანსი, რომელიც ამ ტიპის იარაღს უკავშირდება. რამდენიმე ასეთი ნიუანსი მე უკვე დავასახელე. გარდა ამისა ყველა კარაბინი არ არის ერთნაირი  და ეს სხვაობა თვისებებში და სპეციფიკაში უნდა გაითვალისწინოთ. მაგალითად რა კარაბინები არის ხელმისაწვდომი დღეს საქართველოში?  პირველ რიგში რუსული/საბჭოთა სკს-ი და კალაშნიკოვის სისტემის იარაღის სამოქალაქო ვერსიები (საიგა, ვეპრი). პირველი წარმოადგენს ავტომატური კარაბინის გუშინდელ დღეს, დახურული მჭიდით ათ ვაზნაზე და შაშხანის მაგვარი კონდახით, რაც ალბათ კარგი იქნება იმისთვის ვინც მიჩვეულია თოფს. ასეთ მსროლელს არ მოუწევს გადაჩვევა ახალი ტიპის იარაღზე. ფასი სკს-ზე დღეს მერყეობს 900 ლარიდან 1500 ლარამდე რაც ჩემი აზრით ძალიან ბევრია.  ”საიგების” და “ვეპრების” ძალიან დიდი მოდელების გამა არის წარმოდგენილი, რომლებიც იწყება წმიდა სანადირო ვერსიებით და მთავრდება ტაქტიკური მოდელებით დასაკეცი კონდახით და მოკლე ლულებით. უკანასკნელი ძალიან კარგი იარაღია მაგრამ იმის გამო რომ ეს იარაღი დიდი ხანია არ  შემოტანილა საქართველოში მათი ფასი აღწევს 3500 ლარს (სანადირო ვერსიები 1200-1600 ლარი). ორივე ამ იარაღების ოჯახი სთავაზობს მომხმარებელს საიმედოობას, მომსახურების სიმარტივეს და საკმაოდ დიდ საცეცხლე ძალას. ვინც მსახურობდა ამ იარაღით უკვე იცნობს მას და არ გაუჭირდება მათი გამოყენება. ასევე ბოლო დროს საქართველოში საკამოდ დიდი რაოდენობით შემოიტანეს ჩეხური წარმოების Vz 58-ის სამოქალაქო ვარიანტები. მათი უმეტესობა დღეს იყიდება 900 ლარად და ეს დღეს დღეისობით არის საუკეთესო იარაღი თავის კლასში საქართველოში. ასეთი ფასით ის იგივე კატეგორიაში გადის რაც ყველაზე უბრალო  12 კალიბრის „პომპა“!

აბსოლუტური უმეტესობა ამ იარაღების იყენებს საბჭოთა ვაზნას 7.62×39, რომელიც ძალიან ეფექტური ვაზნაა ახლო მანძილებზე. შეზღუდული რაოდენობა საიგების და ვეპრების ასევე არის სხვა კალიბრებშიც, როგორებიცაა 5.45х39, 5.56х45, 7.62х54, .308 WIN. თავდაცვითი კარაბინის კალიბრს რაც შეეხება გამოდგება 7.62×39, 5.45х39 და 5.56х45 ხოლო უკანასკნელი არის საუკეთესო ამ სამიდან თუ ჩვენ ვსაუბრობთ თავდაცვაზე. 7.62×39 არის კარგი ვაზნა მაგრამ მას აქვს შედარებით დიდი უკუცემა ხოლო უნარი წინაღობებში გავლის და სასიკვდილო ძალის შენარჩუნების ამ შემთხვევაში არ არის კარგი, იმიტომ რომ ჩვენ დაინტერესებულები ვართ იმაში, რომ ტყვია დარჩეს სამიზნეში და არ გააგრძელოს ფრენა. 5.45х39 ასევე კარგი ვაზნაა, მას აქვს დაბალი უკუცემა და ახლო მანძილებიდან ის ძალიან ეფექტურია მაგრამ იარაღი ამ კალიბრზე საქართველოში თითებზე ჩამოსათვლელია, თანაც ეს ვაზნა პრაქტიკულად არ იშოვება მაღაზიებში. 5.56х45 ბოლო დროს ძალიან პოპულარულია გამომდინარე იქიდან, რომ ახლო მანძილებზე (დიახ თავდაცვითი სცენარის დროს, კარაბინი გამოიყენება პისტოლეტის დისტანციებზე) ის ძალიან ეფექტურია პრაქტიკულად ნებისმიერი კონფიგურაციის მუხტით, უკუცემა არის დაბალი, ვაზნა მსუბუქია, ძალიან ზუსტი. ამ კალიბრის მსუბუქი ტყვია ძალიან მაღალი საწყისი სიჩქარის გამო განიცდის სწრაფ ფრაგმენტაციას უმნიშვნელო წინაღობებშიც გავლისას (მათ შორის FMJ ტყვიაც), რაც ამცირებს კარაბინებთან დაკავშირებული ზედმეტი შეღწევის პრობლემის ხარისხს. ამ ვაზნის ბევრნაირი მუხტია იყიდება მაღაზიებში თუმცა მე არ შემხვედრია მუხტი, რომელიც სპეციალურად შექმნილია თავდაცვისთვის, როგორც მაგალითად Winchester DPX1. ზოგადად ზედმეტი შეღწევის პრობლემა არ უკავშირდება მარტო კარაბინს/შაშხანას. 9მმ-ნი პისტოლეტიდან ნასროლი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვია საკამოდ საშიში რამეა და ეს ტყვია დიდი ალბათობით გახვრეტს ადამიანის სხეულს და გააგრძელებს ფრენას საკმარისი კინეტიკური ენერგიით, რომ დაჭრას უდანაშაულო ადამიანი. ასე, რომ რაოდენ პარადოქსალურიც არ უნდა იყოს შეიძლება 5.56 კალიბრის ტყვია ნაკლებად საშიში იყოს ვიდრე 9მმ-ნი FMJ ვაზნა. არა და პისტოლეტისთვის მხოლოდ FMJ ტიპის ვაზნებია ხელმისაწვდომი საქართველოში.  პრობლემა, რომელიც უკავშირდება 5.56/.223 Rem-ს მდგომარეობს იმაში. რომ მასზე გათვლილი იარაღი საქართველოში წარმოდგენილია ადგილობრივად აწყობილი AR15-ის სახით (ფასი 2400 ლარიდან და ზევით), რომლებიც და მე ამაზე უკვე არაერთხელ დამიწერია, მაინც და მაინც არ გამოირჩევიან კარგი ხარისხით და საიმედოობით. მას მერე რაც ჩემ თვალწინ ე.წ. იარაღის ხელოსანმა  პირიქით დააყენა სამიზნე მოწყობილობები, ხოლო ჩემ მეგობარს მიყიდეს კარაბინი რომელზეც დენთის იარების მილი არ იყო დამაგრებული შტიფტით მე დიდი სიფრთხილით ურჩევდი ვინმეს Ar-15-ის შეძენას. არსებული კარაბინების ნომენკლატურიდან AR-15 კალიბრში 5.56 არის საუკეთესო კანდიდატი თავდაცვით გრძელლულიან იარაღის როლზე მაგრამ თუ ეს არის ქარხნული წარმოების კარაბინი და არა აქაური ოსტატების ქმნილება. ჩემი კუთვნილი კარაბინიც აქ აწყობილია, მაგრამ მე თავად ვუკვეთავდი ყველა კომპონენტს და კარგად მესმის ამ იარაღის კონსტრუქცია და თავისებურებები, რის გამოც ჩემი კარაბინი შვეიცარული საათივით მუშაობს. თუ საშუალო სტატისტიკურმა მომხმარებელმა შეიძინა გაბერილ ფასად AR-15 და აღმოჩნდა, რომ ის არ მუშაობს, მაშინ მას ძალიან გაუჭირდება  ამ იარაღის სამუშაო კონდიციამდე მიყვანა. ამით იმის თქმა მინდა, რომ AR-15-ზე არჩევანის შეჩერება საკმაოდ რისკიანი ნაბიჯია. თავდაცვითი იარაღის მთავარი თვისება უნდა იყოს საიმედოობა, მერე საიმედოობა და ისევ საიმედოობა და ეს არის ის სადაც “კალაშნიკოვის” კლონები ტრადიციულად ძლიერ პოზიციას იკავებენ.

dsa fal

.30 კალიბრის ნახევრად ავტომატური შაშხანა ძალიან სერიოზული და მრისხანე იარაღია პროფესიოანლის ხელში მაგრამ ახლაბედასთვის ეს არ იქნება კარგი არჩევანი. იარაღი მძიმეა, აქვს დიდი უკუცემა, .30 კალიბრის ვაზნა (.308 win, 7,62x54r) არის ზედმეტად ძლიერი ქალაქისთვის. საქართველოში ამ კალიბრის ნახევრად-ავტომატური იარაღების  აბსოლუტური უმეტესობა წარმოდგენილია სუფთა სანადირო ან მორალურად მოძველებული სამხედრო კონვერსიული მოდელებით, რომლებიც ნაკლებად გამოდგებიან თავდაცვითი კარაბინის როლზე.   სურათზეა თავდაცვითი .308 კალიბრის იარაღის ნიმუში,  DSA SA58 mini OSW.

იარაღის არჩევანის თემას რომ დაუბრინდეთ, რა თქმა უნდა არჩევანი არ არის შეზღუდული მხოლოდ “ესკაესებით”, “საიგებით”, “ვზორებით” და “არებით”. არის ასევე კარაბინები, რომლებიც იტენება ხელით და უფრო სწრაფად ვიდრე ტრადიციული “ბოლტები”. მაგალითად ე.წ. “ლევერ ექშეენები” (ჰენრის სისტემის გადატენვის მექანიზმით). საქართველოში ეს იარაღები ძალიან ცოტა არის წარმოდგენილი ხოლო ყველაზე გავრცელებული ბრაზილიური როსის კარაბინები ჩემი აზრით ნაკლებად გამოდგება თავდაცვისთვის, იმიტომ, რომ უბრალოდ ეს არ არის მაღალი კლასის იარაღი და მე ამ ბრენდს არ ვენდობი და არც ვინმეს ურჩევ რომ ენდოს. როსის “ლევერ ექშენები” არის გასართობი სათამაშოები, რომლებითაც შეიძლება გაართოთ სტუმრები ან მარტო რომ ხართ სახლში წარმოიდგინოთ რომ ხართ კოვბოი და დასდევთ ინდილეებს ოთახიდან ოთახში.  თუმცა რა თქმა უნდა ასეთი “გასართობი/დეკორატიული) იარაღი უკეთესია ვიდრე საერთოდ არაფერი. პირადად  მე არ მესმის რატომ უნდა იყიდო თავდაცვისთვის “ჟესტის” როსსი 1100 ლარად (ზოგი დაჟინებით ცდილობს გაასაღოს ისინი mymarket-ზე 2000 ლარად), როდესაც 900 ლარად იყიდება გამოცდილი სამხედრო სამსახურში და შესანისნავი Vz 58. გარდა ამისა როსსი-ს კარაბინები ხელმისაწვდომია რევოლვერის კალიბრებში, რომელთა ფასი უტოლდება და აღემატება 5.56/7.62 კალიბრის ვაზნების ფასს. კონცეფცია “გრძელლულიანი იარაღი და მოკლელულიანი იარაღი ერთ კალიბრში” აქ არ მუშაობს ვინაიდან როსსი-ს კარაბინები რევოლვერის ვაზნებზეა და რევოლვერს მე არ ურჩევ არავის არაფრისთვის.

TSR_3b

ის რასაც თქვენ სურათზე ხედავთ არ არის ნახევრად-ავტომატური კარაბინი. ეს არის Troy Industries მიერ შექმნილი 5.56 კალიბრის “პომპა” PAR, შექმნლი იმ ადგილებისთვის სადაც იურისდიქცია ზღუდავს ნახევრად ავტომატური იარაღების ფლობას. 

ბოლო დროს გაიზარდა ინტერესი ნახევრად-ავტომატური კარაბინების მიმართ, რომლებიც გათვლილია პისტოლეტის კალიბრზე. მათი რაოდენობა საქართველოში უმნიშვნელოა მაგრამ ფასები ძალიან მაღალია. არანაირი პრაქტიკული აზრი არ აქვს ასეთი იარაღის ყიდვას, ვინაიდან კალიბრი არის პისტოლეტის, ხოლო პისტოლეტის კალიბრი რაოდენ ძლიერიც არ უნდა იყოს უბრალოდ აკეთებს ნახვრეტებს სამიზნეში და თუ მუხტი კარგია და ტყვია ექსპანსიურია ნახვრეტი იქნება ოდნავ დიდი. კარაბინის კალიბრები ხვრეტენ და გლეჯენ ქსოვილებს, განიცდიან ფრაგმენტაციას და ქმნიან დამატებით ჭრილობის არხებს.  კარაბინები ბოლო დროს ხელმისაწვდომია ძალიან მოკლე კონფიგურაციაში და მათ პრაქტიკულად გამოდევნეს პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბი იმიტომ რომ აშკარად კომპაქტური კარაბინი უპირატესი იარაღია. მე არ ვამბობ იმას, რომ პისტოლეტ ტყვიამფრქვევს არ აქვს ტაქტიკური ნიშა, მაგრამ ვის ჭირდება კარაბინის ხელა იარაღი, რომელიც იყენებს პისტოლეტის ანემიურ ვაზნას? პოპულარული ამ ტიპის კარაბინი იწონის 2.5 კგ-ს და იყენებს 15 ვაზნიან მჭიდს სადაც ჩადის 15 9მმ-ნი ვაზნა. 124 გრანიანი 9მმ-ნი ტყვიის ენერგია შეადგენს დაახლოებით 550 ჯოულს. AR15 მოკლე 10 ინჩიანი ლულით იწონის 2.7 კგ-ს და იყენებს მჭიდს სადაც ალაგია 30 5.56 კალიბრის ვაზნა, რომლის ტყვიის ენერგია არის 1700 ჯოული. რომელი უფრო გამოგადგებათ ორფეხა მტაცებლებისაგნ თავის დასაცავდ მგონი გასაგებია.

არც ისე დიდიხანია კიდევ ერთი საინტერესო იარაღის ტიპი გაჩნდა ან უფრო სწორედ გახდა პოპულარული იმიტომ რომ იარაღის ეს კლასი ძალიან დიდიხანი არსებობს. მე ვნახე, რომ თბილისის აეროპორტში და ამბობენ საზღვარზე საბაჟო-გამშვებ პუნქტებზე დგანან მოსამსახურეები პისტოლეტებით, რომლებიც ჩასმულია მოწყობილობაში, რომელიც აქცევს პისტოლეტს კომპაქტურ ფსევდო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევად.  ასეთი მოწყობილობა რომელიც წარმოადგენს პრაქტიკულად ნიჟარას, რომელშიც თავსდება ჩვეულებრივი პისტოლეტი და რომელიც  იძლევა საშუალებას დაყნდეს მასზე კონდახი, ოპტიკა და დამატებითი ვერტიკალური სახელური. ყველაფერი ეს აადვილებენ ზუსტ და სწრაფ სროლას მაგრამ მაინც საცეცხლე ძალის მხრივ ეს მაინც არის პისტოლეტი. ასეთი ნიჟარის ფასი უტოლდება პისტოლეტის ფასს და ორივე მთლიანობაში უტოლდებიან ტაქტიკური კარაბინის ფასს.  რაც შეეხება 9მმ-ან FMJ ტყვიას, რომელსაც ასეთ იარაღში ჩვენები იყებენ, ჩემი გლოკიც დატენილია ასეთი ვაზნებით მაგრამ იმიტომ, რომ მე სხვა არაფერი არ ამქვს და ვიყენებ იმას რაზეც ხელი მიმიწვდება. ამ ფსევდო კარაბინების ყიდვას ალბათ სჯობს დაურიგონ უსაფრთხოების პერსონალს AR-15-ები და ადეკვატური ამუნიცია. პისტოლეტი მათ არ ჭირდებათ. რეალობა არის ის, რომ პისტოლეტიდან სწრაფი და ზუსტი სროლა არის ძალიან ძნელი და ეფექტური სასწავლო კურსის ორგანიზება, რომელიც ხანმოკლე პერიოდში მოამზადებს დიდი რაოდენობით კურსანტებს ადეკვატური ტაქტიკური უნარჩვევებით არის ძალიან ძნელი და პრაქტიკულად შეუძლებელიც. თუ ჩვენ ვნახავთ როგორია სროლის ეფექტურობა ძალოვან სტრუქტურებში მტელ მსოფლიოში, ვანხავთ, რომ ეს მაჩვენებელი იშვიათად აღემატება 30% ყველაზე კარგად დაფინანსებულ და “მიხედულ” სამსახურებში. ანუ ასი გასროლილი ვაზნიდან, რომელსაც პოლიციელები ისვრიან სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას  მხოლოდ 30 ხვდება სამზინეს და 70 მიფრინავს კაცმა არ იცის სად.  ახალწვეული ადვილად სწავლობდა ამ იარაღის ეფექტურ გამოყენებას. შეიძლება ძნელად “დასამუღამებელი” პისტოლეტის ადვილად “დასამუღამებელ” კვაზი-კარაბინად გადაკეთებას მართლაც ქონდეს აზრი, თუმცა მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიების გამოყენება ქართველი სამართალდამცავების მიერ არის სერიოზული შეცდომა. თავის დროზე ამერიკელი სამხედროები დაფიქრდნენ ამ პრობლემაზე და შექმნეს ალბათ პირველი იარაღი, რომელიც დაიკავებდა შუალედურ ადგილს ძლიერ ნახევრად ავტომატური .30 კალიბრის გარანდს და .45 კალიბრის პისტოლეტს შორის. საუბარი მაქვს M1 ტიპის კარაბინზე. ეს მსუბუქი და კომპაქტური იარაღი იმეორებდა გარანდის შაშხანის ერგონომიკას მაგრამ იმის გამო რომ იყენებდა გაცილებით უფრო სუსტ 7.62×33 კალიბრის ვაზნას იყო მსუბუქი, კომპაქტური და არ ჯდებოდა ძვირი.

21st conv kit

იდეა პისტოლეტის კარაბინად ქცევის არსებობს ძალიან დიდიხანია მაგრამ დღეს რა თქმა უნდა ხელმისაწვდომია უფრო ტექნოლოგიურად დახვეწილი და მრავალფუნქციური მოწყობილობები ვიდრე 100 წლის წინ. 

37049-M1

M1 Carbine არის ძალიან კარგი და გარკვეულწილად უნიკალური იარაღი. ნებისმიერს შეუძლია ამ იარაღის ათვისება ძალიან მოკლე ვადაში. მას აქვს მოსახსნელი დიდი ტევადობის მჭიდი და შესანიშნავი ერგონომიკა. მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში ის იქნებოდა კარგი არჩევანი თავდაცვითი კარაბინის როლზე. ამერიკაში M1 არ არის ძალიან პოპულარული ვინაიდან იქ ხალხი განებივრებულია 5.56 კალიბრის იარაღების ნაირსახეობებით. მაგალითად მე საქართველოს პირობებში თავდაცვითი კარაბინის როლში M1 კარაბინი მიმაჩნია უკეთეს არჩევნად ვიდრე საბჭოთა “სკს”, იმ პირობით, რომ ადეკვატური ამუნიცია იქნება ხელმისაწვდომი.

ყველა კარაბინი, რომელიც იყიდება დღეს საქართველოში არის საბაზისო კონფიგურაციაში. რკინის სამიზნე მოწყობილობები, სტანდარტული ფურნიტურა, მაგრამ იმისთვის, რომ იარაღი გამოდგეს თავდაცვისთვის, საჭიროა მას ქონდეს ისეთი თვისებები რაც ასეთ სტანდარტულ „მილიტარის“ სტილში კარაბინებს როგორც წესი არ აქვს.

შუქი. შუქი/ტაქტიკური ფარანი არის ძალიან მნიშვნელოვანი მოწყობილობა, რომელიც აუცილებლად უნდა ეყენოს თავდაცვით კარაბინზე. ეს საჭიროა პირველ რიგში სამიზნის იდენტიფიცირებისთვის, რომ ჩვენ ზუსტად ვოცოდეთ რას ვესვრით. ყველაზე საშინელი კოშმარი იარაღის მფლობელისთვის შეიძლება იყოს უდანაშაულო ადამიანის „გაგორება“, როდესაც თქვენ გეგონათ რომ ბოროტმოქმედი შეიჭრა თქვენს სახლში არა და სინამდვილეში ასე არ აღმოჩნდა. ძალიან ბევრი იღებს გადაწყვეტილებას გასროლაზე ისე რომ არ არის დარწმუნებული რას ესვრის და მერე უწევთ დიდი ფასის გადახდა ასეთი გადაწყვეტილების მიღებისთვის. სამწუხაროდ ეს ძალიან ხშირად ხდება. უკანასკნელი გახმაურებული შემთხვევა მართალია არ უკავშირდება შუქის გამოყენების თემას მაგრამ გვასწავლის, რომ სამიზნის იდენტიფიცირება არის აუცილებელი და ამისთვის ადეკვატური განათება არის საჭირო. ლაპარაკი მაქვს სამხრეთ აფრიკელ მორბენალზე ოსკარ პისტორიუსზე, რომელიც თავისი შეყვარებული მოკლა, იმიტომ, რომ ეგონა რომ კარის უკან აბაზანაში მძარცველი იმყოფებოდა და კარის გავლით ესროლა მას. მან არ მოახდინა სამიზნის იდენტიფიცირება და დაანგრია თავისი და სხვების ცხოვრება. ასეთი შეცდომის დაშვების უფლება ჩვენ არ გვაქვს. გარდა იმისა, რომ შუქი საჭიროა იდენტიფიკაციისთვის ის ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას სამიზნის დიზორიენტაციის და დროებითი დაბრმავებისთვის. თანამედროვე ტაქტიკურ ფარნებს აქვს ძალიან ძლიერი ნათება, თუნდაც ძალიან კომპაქტურ მოდელებს. ჩემი რჩევა იქნება მოერიდოთ იაფ ჩინურ პროდუქციას და შეიძინოთ მაღალი ხარისხის ფარანი განკუთვნილი იარაღზე დასაყენებლად, რომლებსაც უშვებენ Streamlight, Surefire, Insight Technology.

streamlightlarge

კარგიშუქიარ ღირს ძალიან ძვირი. ავტორი იყენებს Streamlight TLR-1-. მიუხედავად გარკვეული მინუსებისა ეს კარგი და უკიდურესად გამძლე მოწყობილობაა და ის მხოლოდ 100 დოლარი ღირს.

ოპტიკა არის მეორე აუცილებელი ელემენტი თავდაცვით გრძელლულიან იარაღზე. დადასტურებული მეცნიერული ფაქტია, რომ კოლიმატორის გამოყენება ზრდის სროლის სისწრაფეს და სიზუსტეს. განპირობებულია ეს იმით, რომ არ არის საჭირო ჯერ წინა და უკანა სამიზნის გასწორება ერთმანეთის მიმართ და მხოლოდ შემდეგ დამიზნება სამიზნეზე. თვალი ვერ ფოკუსირდება სხვადასხვა მანძილებზე განლაგებულ ობიექტებზე. რკინის სამიზნე მოწყობილობები არ ჩანს ცუდი განათების პირობებში. ამიტომაც კოლიმატორი არის ზესასარგებლო მოწყობილობა.  დაადეთ “წითელი წერტილი” სამიზნეს და განახორციელეთ გასროლა, მეტი არაფერი საჭირო არ არის. ასე მარტივად ხდება კოლიმაოტირს გამოყენება. წითელი წერტილი კარგად ჩანს სიბნელეში. ახლო მანძილებზე კოლიმატორს არ აქვს ალტერნატივა, მაგრამ მე ასტიგმატიზმის გამო კოლიმატორს ვერ ვიყენებ, ვინაიდან წითელი წერტილს ვერ აღვიქვავ მკაფიოდ და კოლიმატორში წერტილის ნაცვალდ ვხედავ პატარა ფეირვერკს ობიექტივის ცენტრში. ასტიგმატიზმი აწუხებს მოსახლეობის 15% და ამიტომაც მე დავწერ რისი გამოყენება შეუძლიათ მათ ვინც ჩემსავით ამ 15%-ში შედის. ეს არის მაგალითად 1х ოპტიკური სამიზნე 30მმ-ნი მილით და ბადის განათებით. ის პრაქტიკულად ისეთივე სწრაფია როგორც კოლიმატორი თუმცა აქვს შედარებით მცირე ხედვის კუთხე. მე ვიყენებ Bushnell-ის 1-4X ოპტიკას, რომელსაც ასევ გააჩნია ბალისტიკური კომპენსატორი. ეს მაძლევს მე საშუალებას გამოვიყენო კარაბინი 5.56 კალიბრის ეფექტური მანძილის ნებისმიერ დიაპაზონში. პრაქტიკულად ნოლიდან 300 მეტრამდე (რეზულტატიური სროლა შესაძლებელია 700 მეტრზეც). სხვათაშორის 100 მეტრზე ჩემი კარაბინი ასეთი ოპტიკით უფრო უკეთეს შედეგს მაძლევს  ვიდრე ნებისმიერი СВД/Тигр რომელიც მე მისვრია. ეს რაც შეეხება Ar15-ის სიზუსტის პოტენციალს.

Home-Defense-AR15

წარმოიდგინეთ 30 ვაზნიანი კომპაქტური, მსუბუქი, ერგონომიული, მანევრირებადი კარაბინი არარსებული უკუცემით, რომელიც უკიდურესად ეფექტურია და სწრაფია ახლო მანძილებზე მაგრამ გაძლევთ საშუალებას ასეთი კონფიგურაციით გაანადგუროთ სამიზნე 500 მეტრზე. არ არსებობს მასზე უფრო უნივერსალური იარაღი. სურათის წყარო gundigest.com

ოპტიკა არ შეიძლება ღირდეს იაფი თუმცა რიგი კომპანიების უშვებენ კარგ მუშა მოდელებს ხელმისაწვდომ ფასად. ასე “ბუშნელი” დაყენებული ჩემ კარაბინზე ფასდაკლებით დაჯდა სულ რაღაც 180 დოლარი პლუს განბაჟება. კოლიმატორები, როგორც წესი გამოდის ინტეგრირებული სამაგრებით და არ არის საჭირო მათი ცალკე ყიდვა იმიტომ, რომ კარგი სამაგრი არ არის იაფი. Millet-ის კრონშტეინი, რომელსაც მე მიყენებ ღირდა 80 დოლარი. თუ ოპტიკის დაყენება უკავშირდება დიდ ხარჯებს და უბრალოდ არ გაქვთ ამის საშუალება გააკეთეთ მაქსიმუმი, რომ გაადვილოთ დამიზნება და გახადოთ ის უფრო სწრაფი სტანდარტული რკინის სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებისას.  მაგალითად უკვე ნახსენებ ჩეხურ “ვზორს” აქვს ძალიან დაბალი და წვრილი უკანა სამიზნე მოწყობილობა. გუდვილში ნაყიდმა 5 ლარიანმა აკრილის საღებავმა და შეღებილმა “მუშკამ” მნიშვნელოვნად გაზარდა  დამიზნების სისწრაფე და კომფორტი ახლო მანძილებზე. მაგრამ არასდროს, მე ვიმეორებ არასდროს არ იყიდოთ იაფი, ჩინური ოპტიკა ან სამაგრები.

მე ხშირად მისვამენ კითხვას რომელი იარაღი ვიყიდო. ეს კითხვა ისევე სულელურად ჟღერს, როგორც ვინ მოვიყვანო ცოლად. მე არ ვიცი თქვენ მოგწონთ მაღლები თუ დაბლები, ქერები თუ შავგრიმანები, გინდათ დაელაპარაკოთ მას რამეზე თუ გამოიყენოთ როგორც სექს სათამაშო. მე წარმოდგენა არ მაქვს თქვენ რა ცოლი გინდათ და რა იარაღი უნდა იყიდოთ, მაგრამ თუ დაგებადათ კითხვა რომელი კოლიმატორი იყიდოთ აქ მე გაგიადვილებთ საქმეს და გიპასუხებთ: იყიდეთ Aimpoint. რატომ? იმიტომ. თუ არ მოგწონთ ჩემი პასუხი თავად გამოიკვლიეთ ეს თემა. ზოგადად ტაქტიკური ოპტიკის არჩევა როგორც მინიმუმ ცალკე სტატიას იმსახურებს, ხოლო ამ თემის კონტექსტში მე მსურდა მხოლოდ ყურადღება გავამახვილო ოპტიკის სარგებლიანობაზე თავდაცვით იარაღზე და დამატებით რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნიუანსისთვის ხაზი გამესვა.

ჩვენ ვცხოვრობთ ღარიბ ქვეყანაში, სადაც ყველას არ შეუძლია არა თუ იყიდოს სასურველი იარაღი არამედ საერთოდ იყიდოს რამე იარაღი. AR-15 და 5.56х45 რა თქმა უნდა არის საუკეთესო არჩევანი მაგრამ ჩეხური Vz 58 დასაკეცი კონდახით 900 ლარად არის დღეს ყველაზე ოპტიმალური კანდიდატი თავდაცვით კარაბინზე თუმცა ამ იარაღის აღჭურვა “შუქით” და ოპტიკით იქნება ცოტათი უფრო ძნელი. მოერიდეთ 7.62х39 კალიბრის იარაღში ფოლადის გულიანი ვაზნების გამოყენებას (ინდექსი  57-Н-231), რომელსაც ჩვენი სამართალდამცავები ენა გადმოგდებულები დასდევენ ჩემთვის გაურკვეველი მიზეზების გამო. არც ფოლადის გულიანი “მწვანე თავიანი” 5.56-ები არ არის ჯავშანგამტანი ვაზნა და არც  57-Н-231 ამიტომ ასეთი დაჟინებული ინტერესი მათ მიმართ პოლიციის მხრიდან არის სასაცილო. შედარებისთვის ფოლადის გულიანი 5.56 (М855) მაინც არ გამოირჩევა განსაკუთრებული შეღწევის უნარით ბარიერებში (წინაღობას გახვრეტით გახვრეტს მაგრამ მეორე მხარეს გამოვა ფრაგმენტები, რომლებიც დააზიანებენ უშუალოდ ბარიერის უკან მდგარ სამიზნეს)  მაგრამ 7.62х39 ფოლადის გულით პირიქით ძალიან სახიფათოა ქალაქის პირობებში სროლისას ვინაიდან ტყვია ისეთი მყარია რომ წინაღობაში გავლისას ის ინარჩუნებს ფორმას და მასას. მაღალია რიკოშეტის ალბათობაც. სწორედ ამის გამო 2002 წელს რუსებმა შექმნეს მილიციისთვის ტყვიები ინდექსით ПРС (მათ შორის 7.62х39 კალიბრის), ფოლადის გულების გარეშე, რომ შეემცირებინად რიკოშეტის და ზედმეტი შეღწევის პრობლემები. რა თქმა უნდა სამოქალაქო პირის მიერ სპეციალური ჯავშანგამტანი და მგეზავი ვაზნების გამოყენება  ქალაქში არის კანონდარღვევა და სრული იდიოტიზმი.

მუხტის, “შუქის” და ოპტიკის გარდა ყველაფერი დანარჩენი რაც დღეს იყიდება არის ჩემი ღრმა რწმენით არა თუ ზედმეტი არამედ შედარებით ნაკლებად საჭირო. ტაქტიკური სახელურები, აქსესუარები, “ნავაროტები” არის მეორე ხარისხოვანი. პირველ ხარისხოვანია ადეკვატური “მუხტი”, შუქი და ოპტიკა. სწორედ ამიტომ აქ ისევ გამარჯვებულად გვევლინება AR15, რომლის ადაპტირება ნებისმიერი დავალებისთვის მათ შორის თავდაცვისთვის არის ადვილზე ადვილი.

თავდაცვითი კარაბინი არის სპეციალიზირებული დავალებისთვის შექმნილი იარაღი და ბუნებრივია სასურველი თვსებები რაც მას უნდა გააჩნდეს არ შემოიფარგლება მხოლოდ შუქით და ოპტიკით.  ერთ-ერთი ტაქტიკური ნიუანსი, რომელიც მე უკვე ვახსენე არის გასროლის მაღალი ხმა და ლულის ალი ასევე დენთის აირების დარტყმა. იმისთვის, რომ ჩვენ მაქსიმალურად შევამციროთ მსროლელზე კარაბინის ასეთი ზემოქმედება (დახურულ სივრცეში ეს ზემოქმედება ხდება აუტანელი)  საჭიროა შესაბამისი ლულის მოწყობილობის გამოყენება. ჩეხურ „ვზორზეც“ და ამერიკულ „არზეც“ ეს ადვილად ხორციელდება, ხოლო ყველა სკს-ი, და ბევრი საიგა და ვეპრი არ იძლევა ამის საშუალებას და საჭიროა იარაღის ოსტატის ჩარევა. ყველა ლულის მოწყობილობა არ მუშაობს ერთნაირად, მაგრამ როგორც წესი მოწყობილობები ბევრი წვრილი ნასვრეტით უკეთ ამცირებენ ლულის ალს და უკუცემას. უკუცემის (ლულის ხტომის) შემცირება ასევე დადებითი ფაქტორია, რაც მოყვება ასეთი მოწყობილობის გამოყენებას. მაგრამ გაითვალისწინეთ ასეთი მოწყობილობები იქმნება კონკრეტული დავალებისთვის. მაგალითად ჩემ კარაბინზე დაყენებული კომპენსატორი Tromix Shark, საერთოდ აქრობს უკუცემას და ამცირებს ლულის ალს მაგრამ გასროლის ხმა აუტანელია, და კარაბინის გვერძე დგომა სროლისას საერთოდ მავნეა ჯანმრთელობისთვის დენთის აირების დარტყმის გამო.

fer cqbარსებობს ლულის მოწყობილობების მოდელები, რომლებიც  სპეციალურად შექმნილია იმისთვის, რომ მაქსიმალურად დაიცვან მსროლელი „გასროლის მავნე ზემოქმედებისგან“. სურათზე ასახული მოწყობილობა Ferfrans CQB Modular Muzzle Brake System შედგება ორი კომპონენტისგან და ამცირებს უკუცემას, ალს და გასროლის ხმას. მიიღწევა ეს იმით, რომ  დენთის აირების „გადამისამართება“ ხდება წინ და შორს მსროლელისგან. დღეს ეს ეს არის ალბათ როლს-როისი ტაქტიკური კარაბინის ლულის მოწყობილობებში. ფასიც შესაბამისი აქვს 180 დოლარი რაც ორჯერ სამჯერ უფრო მეტია ვიდრე ტრადიციული კონსტრუქციის კომპენსატორისთვის.

რაც შეეხება ღვედს, ჩემი აზრით ღვედი თავდაცვით იარაღზე საჭირო რამეა. თუნდაც იმ უბრალო მიზეზით რომ ხელჩართულ ჩხუბში თუნდაც რამდენიმე მოწინააღმდეგესთან თქვენ იარაღს  ვერ შეაბრუნებენ თქვენს წინააღმდეგ (ან ეს ძალიან გაუჭირდებათ). ანუ თავდამსხმელებს გაუჭირდებათ იარაღის წართმევა, ან ჩხუბში თქვენს წინააღმდეგ გამოყენება თუ კარაბინი პრაქტიკულად მიბმულია თქვენზე.  რაც შეეხება ღვედის ტიპს ალბათ ერთ წერტილიანი მაღალი ხარისხის ქამარი იქნება კარგი არჩევანი, ის არ აიბლანდება იარაღთან და მანევრერიება კარაბინით ვიწრო აადგილებბში იქნება ადვილი. ამავე დროს მისი წართმევა იქნება პირიქით ძნელი. ნებისმიერი გადაადგილებისას ის არ ჩამოგძვრებათ მხრიდან და შეიძლება მიარტყათ მოარტყათ კარაბინი გადარბენა/მანევრირებისას მაგრამ ის დარჩება თქვენთან ერთად ყოველთვის.

Redi-mod

დღეს როგორც არასდროს ადრე გაადვილდა იარაღის კასტომიზაცია. ხელმისაწვდომია უამრავი აქსესუარი და დამატებითი მოწყობილობა. თუ ოპტიკა და “შუქი” აუცილებელია ხოლო ღვედი და კარგი ლულის მოწყობილობა სასურველია ყველაფერი დანარჩენი ალბათ არის “ტაქტიკური ფუფუნება”. ასეთი  ფუფუნების კარგი მაგალითია Redi-mag, რომელიც გაძლევთ საშუალებას იარაღზე დაამაგროთ დამატებითი მჭიდი. რით არის ეს მოწყობილობა კარგი? ღამე როდესაც თქვენ კარებში მტვრევის ხმა ან ახლობლების კივილი გაგაღვიძებთ და თუ თქვენ საკმარისად ჭკვიანი ხართ და იარაღი გაშვერილი ხელის სიშორეზე დევს ხომ კარგი, მაგრამ თუ იარაღი დევს სეიფში ჩაკეტილი და ვაზნებს ბებიას კარადაში მეორე სართულზე ინახავთ (მე ვიცნობ ისეთებს ვინც ასე ინახავს იარაღს) მაშინ შარში ხართ. წარმოვიდგინოთ, რომ იარაღი ახლოს გქონდათ და ეხლა ჩარბიხართ ხმაურის ხმაზე “ტრუსიკებში” და “ბრეტელებიან” მაისურში, ფეხშიშველი (ფეხშიშველი კარგია იმიტომ რომ ასე უფრო ჩუმად გადაადგილდებით) იმისთვის რომ გაერკვიოთ რა ხდება. ასეთი სცენარისას თქვენ მოგიწევთ გაუმკლავდეთ პრობლემას იმით რაც ხელში გაქვთ. ანუ ერთი კარაბინი ერთი მჭიდით, რომელიც ბევრად უკეთესია ვიდრე აკანკალებულ ხელში პისტოლეტი 15 ანემიიური ვაზნით და თოფი მაქსიმუმ 8 ვაზნით.  ასეთ შემთხვევაში redi-mag გაძლევთ საშულებას გაზარდოთ საბრძოლო კომპლექტი ორჯერ.  ეს მოწყობილობა არ ღირს კაპიკები მაგრამ მე ვთვლი რომ ასეთი ტაქტიკური “ნავაროტები” არის უფრო ფუფუნება ვიდრე აუცილებლობა. კარაბინი (და თოფიც) იმიტომ არის უკეტესი პისტოლეტზე. რომ ვაზნები რომ გამოგელიოთ თქვენ ხელში მაინც არის მეტალის ხელკეტი, რომლითაც თუ აქამდე საქმე მივიდა შეგიძლიათ ჩაქოლოთ მოწინააღმდეგე. ფუფუნების ასეთი საგნების დაყენებისას (ლაზერები, სახელურები, დიდი ზომის მართვის ელემენტები და ასე შემდეგ) გახსოვდეთ, რომ იზრდება იარაღის მასა, გაბარიტები, მატულობს დეტალების და ხრახნების რაოდენობა. ხრახნებს ჭირდება გადაჭერა, ყურადღება. ელექტრონულ მოწყობილობებს ჭირდება ელემენტები და ასე შემდეგ (გამონაკლისი თანამედროვე მაღალი კლასის კოლიმატორები, რომლებიც ერთ ელემენტზე წლობით მუშაობენ). ასე, რომ კარგად უნდა დაფიქრდეთ ზუსტად რა გჭირდებათ თქვენ კარაბინზე. გული მეწვის, როდესაც ვხედავ mymarket-ზე AR15-ებს, რომლებზეც აყენია ჩინური ხარახურები და პატრონი შვილებს იფიცება, რომ ამ ნაგავშო ათასობით დოლარი აქვს გადახდილი.

როგორ გგონიათ საჭირო არის თუ არა თავდაცვით კარაბინზე ხიშტი? ხიშტის და ასევე ღვედის თემა უკავშირდება ერთ მნიშვნელოვან საკითხს, რომელიც ეხება იმას რასაც ინგლისურად ეძახიან weapon retention ანუ უნარს არ მისცეთ უფლება მოწინააღმდეგეს წაგართვათ იარაღი. ღვედი ართულებს თვქენთვის იარაღის წართმევას, ხიშტი გაძლევთ საშუალებას დაჭრათ მოწინააღმდეგე, კომპენსატორს, რომელიც აყენია ჩემ იარაღზე აქვს ეკლები წინიდან, რომელიც შეიძლება ატაკოთ მოწინააღმდეგეს, ე.წ. “ბოლო შანსის დანა” დამალული ტანზე გაძლევთ საშუალებას გაუშვათ ხელი კარაბინს სანამ მოწნააღმდეგე ცდილობს ის თქვენ “გაგხადოთ” და შეეცადოთ აკუწოთ ის სანამ მოწინააღმდეგე კონცენტრირებულია იარაღის წართმევაზე. ეს თემაც ნამდვილად იმსახურებს ცალკე სტატიას და იმსახურებს იმას რომ თქვენ ამაზე დაფიქრდეთ.

lanyard safety

სამხედროები დიდიხანია იყენებენ  retention lanyard-ებს ანუ უსაფრთხოების მოწყობილობებს, იმიტომ რომ კარგად ესმით მათი საჭიროება, ისევე, როგორც გადიან შესაბამის მომზადებას. სამოქალაქო პირისთვის იგივე დანიშნულებას შეასრულებს იარაღის ღვედი.  

ორი სიტყვა “დამუღამებაზე”. ამ “ტერმინის” ქვეშ მე ვგულისხმობ იმას, რომ პატრონი იცნობს იარაღის კონსტრუქციას, ერგონომიკას,  იცის მისი მოვლა, იცის როგორ ჭედავს იარაღი ანუ რა არის ტიპიური გაჭედვა და როგორ უნდა დააბრუნოს იარაღი საბრძოლო მდგომარეობაში, იცის ბალისტიკა ანუ იცის ტყვიის ტრაექტორია და როგორ უნდა დაუმიზნოს სხვადასხვა მანძილებზე რომ მოარტყას სამიზნეს ზუსტად. რამდენს თქვენგანს ვინც ეხლა კითხულობთ ამ სტატიას გაქვთ კარაბინი და იცით სად ხვდება ტყვია 100 მეტრზე სროლისას და რამდენმა იცით სად ხვდება ტყვია თუ ესვრით სამიზნეს თქვენგან 2 მეტრში? თუ არ იცით ჯობია გაარკვიოთ, იმიტომ რომ ვიმეორებ თავდაცვითი სიტუაციის დროს გრძელლულიანი იარაღი გამოიყენება მოკლე ლულიანი იარაღის მანძილზე ანუ სასაუბრო დისტანციებზე.

გახსოვდეთ, 100 ვაზნიანი “ბარაბნები”, სუპერ ფარნები, ლაზერები და ჯადოსნური ტყვიები არ იგებენ შეტაკებას, ამას არაფერს არ აქვს მნიშვნელობა თუ თქვენ არ იცით სროლა და იარაღთან მოპყრობა და არ გაქვთ სურვილი გამოხვიდეთ დაპირისპირებიდან გამარჯვებული. 1918 წლის 8 ოქტომბერს, როდესაც ალვინ იორკმა ერთ შეტაკებაში გაანადგურა 28 მოწინააღმდეგე და 132 ტყვედ აიყვანა  მას ქონდა მხოლოდ შაშხანა Enfield M1917 და .45 კალიბრის 7 ვაზნიანი პისტოლეტი  M1911.

stay safe

OODA Loop

Tuesday, April 1st, 2014

გავიხსენოთ ფილმი Con Air სადაც „კარგი ბიჭი“ კამერონ პო (ნიკოლას კეიჯი) გასამართლებული ჩხუბში ადამიანის მკვლელობისთვის მოხვდება სპეც რეისზე ყველაზე სასტიკ დამნაშავეებთან. პო გასამართლდა იმის გამო, რომ როგორც მოსამართლე იტყვის გამოიყება სპეციალური სამხედრო მომზადება (სცენარის მიხედვით ის იყო არმიის რეინჯერი) იმისთვის რომ დაესაჯა სამოქალაქო პირები. ანალოგიური მომენტები ხშირად გვხვდება კინოში, ვეტერანი, პროფესიონალი სამხედრო, კარგად გაწვრთნილი “სიკვდილის მანქნანა” სამოქალაქო ცხოვრებაში ვერ აკონტროლებს თავის თავს და ხშირად შედარებით უწყინარ სიტუაციაზე რეაგირებს როგორც საბრძოლო სიტუაციაში და იყენებს სპეციფიურ უნარჩვევებს რასაც დამანგრეველი შედეგები მოყვება. იცით თუ არა თქვენ, რომ ამ პოპულარულ კინო სცენას შეიძლება ქონდეს აბსოლუტურად ლოგიკური მეცნიერული ახსნა?

50-ან წლებში აშშ-ის საჰაერო ძალების ოფიცერი ჯონ ბოიდი დაკავდა კორეული მიგ-15-ის და ამერიკული ეფ-86 “სეიბრის” საჰაერო ბრძოლების ანალიზით. მან შეიმუშავა ე.წ. “OODA loop”, კონცეფცია, რომელიც სწავლობს თუ როგორ რეაგირებს ადამიანი ან ორგანიზაცია სხვადასხვა მოვლენაზე. OODA იშიფრება როგორც Observe/დააკვირდი, Orient/გაერკვიე Decide/გადაწყვიტე, Act/იმოქმედე. ბოიდის აზრით აღნიშნულ ციკლში დრო არის უმთავრესი ფაქტორი. პილოტი ყველაზე მოკლე OODA ციკლით გამოვა გამარჯვებული საჰაერო შეტაკებიდან.

boyd loop

ბოიდის კონცეფციის გრაფიკული გამოსახულება. 

დაკვირვების ეტაპი გულისხმობს იმ ნედლ ინფორმაციის შეგროვებას, რომელზე დაყრდნობითაც ხდება შემდგომი ნაბიჯების გადადგმა. მეორე ფაზა, გარკვევა, გულისხმობს საცავს, რომელშიც მოთავსებულია ჩვენი გენეტიკური მემკვიდრეობა, კულტურული ტრადიციები და გამოცდილება. ეს არის უმნიშვნელოვანესი ვინაიდან სწორედ ეს განაპირობებს იმას თუ როგორ ვაკვირდებით ჩვენ მოვლენას, როგორ ვიღებთ გადაწყვეტილებას და როგორ ვმოქმედებთ. ანუ ეს არის ერთგვარი ფილტრი, რომელშიც ჩვენ ვატარებთ მოვლენას. მას მერე რაც თქვენ გაერკვევით თუ რა ხდება თქვენს ირგვლივ თქვენ იღებთ გადაწყვეტილებას მოქმედებაზე და ბოლოს უკვე იწყებთ მოქმედებას. თავდაცვის მეცნიერების გადმოსახედიდან ის ვინც შეასრულებს ამ ციკლს უფრო მოკლე დროში იდეაში მოიგებს ორთაბრძოლას. ხოლო ფოკუსი იმაშია, რომ თუ პირველი რაც თქვენ დაინახეთ/იგრძენით არის დარტყმა, გასროლა, მაშინ თქვენი ციკლი სამი საფეხურით დაგვიანებულია. თქვენ არ გაქვთ დაკვირვების და გარკვევის დრო. სანამ თქვენ შეეცდებით გარკვევას თუ რა ხდება/მოხდა ყველაფერი უკვე დამთავრებული იქნება და თქვენ დიდი ალბათობით მსხვერპლი გახდებით. პოტენციალურად ყველაზე ნელი ეტაპები გარკვევის და შემდგომ გადაწყვეტილების მიღების ჩქარდება თუ არის საკმარისი ცოდნა და გამოცდილება. მაგალითად ხელჩართული ორთაბრძოლების ოსტატმა იცის რომ დარტყმის ამოცნობა შესაძლებელია წინასწარ. იცვლება ხედვა, დგომა, სუნთქვა, ხოლო იწყება დარტყმა სპეციფიური მოძრაობებით, რომელსაც გამოცდილი თვალი ეგრევე დააფიქსირებს, ისევე როგორც გამოცდილი თვალი განასხვავებს იარაღის შესამოწმებლად მოძრაობას იარაღის ამოღების მოძრაობისგან. აღნიშნული კონცეფცია ადასტურებს მოსაზრებას რომ ქმედება ყოველთვის ჯობნის რეაქციას. ამიტომაც  როდესაც თქვენ ხედავთ რომ თავდასხმა პროცესშია ყველაზე მნიშვნელოვანია მიხვდეთ რომ დროა იმოქმედოთ ეგრევე ანუ გადახვიდეთ ბოლო მოქმედების ეტაპზე. ამიტომაც მებრძოლების/ოპერატორების მომზადება კონტრჩასაფრებაში გულისხმობს ბოიდის ციკლის მხოლოდ ორი ეტაპის გამოყენებას, დააკვირდი და იმოქმედე. მომზადების ციკლი ავითარებს ოპერატორში უნარს  იმოქმედოს დაუყონებლივ საფრთხის დანახვის თანავე მანამ სანამ საპასუხო ქმედებები არ გახდება რეფლექსი. არ ხდება იდეალური შედეგის მიღწევა კურსანტი წახალისდება ყოველთვის როდესაც ინსტრუქტორი შეამჩნევს პროგრესს, ეს არის უწყვეტი სწავლის პროცესი.  თუ ხდება ა უნდა გააკეთო ბ და ასე შემდეგ.  (კამერონ პომ დაინახა თავდასხმა და გააკეთა ის ის რაც მას ასწავლეს, გაანადგურა საფრთხე, უბრალოდ ეს მოხდა არა ბრძოლის ველზე არამედ ბარის ეზოში რამაც მას ციხეში ამოაყოფინა თავი). ასე რომ, როგორც ხედავთ ამ ტიპიური „კინოშნიკური“ სცენარის უკან დგას მთელი კონცეფცია.

და ბოლოს, ჩემი ნამდვილი ან უფრო სწორედ იძულებითი სამსახურიდან გამომდინარე მე მიწევს ხშირად ტრენინგების ჩატარება ქართველი მსმენელებისთვის. როდესაც მე უხსნი ანალოგიურ კონცეფციებს, ხშირად ვხედავ სკეპტიციზმს მათ სახეებზე. ვიღაცამ, რაღაცა ამერიკებში მოიგონა, ეს აქ არ იმუშავებს, ჩვენთვის ეს ადრეა, იმათმა არ იციან ჩვენი სპეციფიკა და ასე შემდეგ. სამწუხაროდ ასეთი განწყობით ხალხი მაგალითად მერე მიდის და ქმნის რაღაცა კომიკურ იარაღებს და ითხოვს სახელმწიფო დამხარებას, გრანტებს, აღიარებას და პატივისცემას. ან იგონებს რაღაცა სისულელეებს ფორუმზე და თავის სადიდებელ ექსტრა სადღეგრძელოს იგებს სახინკლეში … მე არ ვარ პირველი ვინც ამას ვამჩნევ. რამდენიმე წლის წინ მე წავიკითხე ებრაელი ინსტრუქტორების ინტერვიუ სადაც ისინი ახასიათებდნენ მათ ქართველ მოწაფეებს როგორც ამპარატავან მატრაბაზებს, რომლებსაც არაფრის სწავლის სურვილი არ ქონდათ სამაგიეროდ პირდებოდნენ ინსტრუქტორებს სახლებს სოხუმში მას მერე რაც რუსებს და ბხაზებს დაამრცხებდნე. რა შედეგი მივიღეთ 2008 წელს მგონი შეხსენება არ ღირს. OODA Loop-ის ავტორი ჯონ ბოიდი, გადამდგარი პოლკოვნიკი, ასევე არის F-16, F-15 და F-18 ტიპის საბრძოლო თვითმფრინავების კონცეფციის ავტორი. მას უწოდებენ ოპერაცია „ქარიშხალი უდაბნოში“  გამარჯვების არქიტექტორს. მის მიერ შექმნილი ანალიტიკური ჯგუფი მეტსახელად „მფრინავთა მაფია“ დგას უამრავი ბრწყინვალე იდეის სათავეში, რომელთა წყალობითაც აშშ-ის საჰაერო ძალები გახდა ყველაზე ძლიერი სამხედრო მანქანა კაცობრიობის ისტორიაში. მისი კონცეფციების მიხედვით შექმნილმა საბრძოლო თვითმფრინავებმა გადაწიეს კონკურენტი საბჭოთა თვითმფრინავები მრავალი წლით უკან.

John Boyd

პოლკოვნიკი ჯონ ბოიდი წიგნის ყდაზე რომელიც მას მიუძღვნეს