გლოკის ნაკლი?

July 5th, 2013

ვინც ჩემ ბლოგს ხშირად კითხულობთ ალბათ შეამჩნევდა, რომ მე ვარ გლოკის პისტოლეტების დიდი მოყვარული და სტატიებიც, რომელიც ამ იარაღს ეხება საკამოდ ბევრი მაქვს დაწერილი. ეს სტატიაც ეხება გლოკის პისტოლეტებს მაგრამ ამჯერად მე მინდა ჩვეულებრივი ქებისგან თავი შევიკავო და შევეხო თემას, რომელზეც უნდა დაფიქრდეს ყველა გლოკის პატრონი ან ის ვისაც სურს ამ იარაღის შეძენა.

ის რის გამოც აფასებენ გლოკს არის მისი მუდმივი მზადყოფნა გასროლის განხორციელებისთვის, მას არ აქვს მცველები, რომლის გამორთვა დაგავიწყდება და ის უმარტივესი კონსტრუქციის არის. პირველი გასროლიდან ბოლო გასროლამდე სასხლეტის სვლა და წონა ერთნაირია.

ჩემი აზრით პისტოლეტის ტარების ერთადერთი მეთოდია ვაზნით სავაზნეში.  როდესაც პისტოლეტი მზად არის ეგრევე ცეცხლის გახსნისთვის. ბევრს ალბათ ეს იდეა სისულელედ მოეჩვენება, მაგრამ ფაქტი რჩება ფაქტად, იარაღი უნდა იყოს მუდმივად მზად გამოყენებისთვის. მე ვიცნობ ხალხს, რომელიც თვლის რომ სახლის დაცვის იარაღი უნდა ინახებოდეს ჩაკეტილ სეიფში და ვაზნები კიდე ცალკე უნდა იყოს გადამალული. ეს დაახლოებით იგივეა, რომ სახლში გქონდეთ ალმქრობი, რომელიც იქნება დაცლილი (წნევიანი ბალონი ხომ სახიფათოა?!) ხოლო მისი დასატენი აპარატურა ავტოფარეხში ან სარდაფში გქონდეთ შენახული. სისულელეა არა? ცეცხლი რომ გაჩნდება ეს მოწყობილობა იქნება საჭირო ეგრევე ხოლო წუთები/წამები რაც დაგჭირდებათ რომ ალმქრობი/იარაღი მოიყვანოთ საბრძოლო მდგომარეობაში, იქნება სხვაობა სიკვდილსა და სიცოცხლეს შორის. იცით, რომ უმეტესობა შემთხვევაში საშუალო სტატისტიკური ადამიანი ვერც ასწრებს იარაღის ამოღებას, თუ მას ბოროტმოქმედი თავს ესხმება დანით 1-2 მეტრის მანძილიდან. ვაზნის მიწოდების მოსწრებაზე საერთოდ ზედმეტია ლაპარაკი. თან ერთი ხელი ასეთი თავდასხმებისას კრიტიკულ როლს თამაშობს თავდამსხმელის მოგერიებაშიო და გეხმარებათ, რომ მეორე ხელით იარაღი ამოიღოთ.

თავდასხმისას ასეთ ტიპიურ სიტუაციაში არავინ არ მოგცემთ დროს და საშუალება გადატენოთ საკეტი.

პრობლემა კი არა და თავისებურება რომელზეც მე მინდა მოგიყვეთ სწორედ ამაში მდგომარეობს.  გლოკის სტანდარტული სასხლეტი, რომელიც ყენდება ყველა მოდელში გარდა სპორტული მოდელებისა იწონის 2.5 კგ-ს. მისი სვლის სიგრძე დაახლოებით 1.2 სმ. შედარებისთვის ტიპიურ ორმაგი მოქმედების რეჟიმში სასხლეტის საშუალო წონა არის 4.5-5.5 კგ ხოლო სვლის სიგრძე დაახლოებით 2სმ.  აქედან გამომდინარე თეორიულად ორმაგი/ერთმაგი პისტოლეტი ვაზნით სავაზნეში უფრო უსაფრთხო არის ვიდრე გლოკი იგივე მდგომარეობაში.

ეს ჩემი აღმოჩენა არ არის (მე ვიცი ბევრს აღიზიანებს ის ფაქტი რომ ვიღაცას მათზე მეტი ესმის და ამის გამო დაკარგული აქვთ სულიერი სიმშვიდე) და დაახლოებით 80-ნი წლების ბოლოს მსოფლიოს ყველაზე დიდმა პოლიციურმა სამსახურმა, ნიუ იორკის პოლიციის დეპარტამენტმა გადააწყო შეიარაღებაში მიღებული გლოკები, მოდულების გამოყენებით, რომელსაც ეწოდა ნიუ იორკის სასხლეტი ზამბარა (New Yorker trigger spring).

New Yorker trigger spring. 1 უზრუნველყოფს წონას 2.5-4.9 კილოგრამამდე, მეორე 3.5-5 კგ-მდე. მარცხენიდან პირველი არის ქარხნული ზამბარა.  დასაყენებლად არ არის საჭირო ხელოსანი. სურათის წყარო ar15.com

მიზეზი გადაწყობის დასახელდა ორი. პირველი, რომ ასეთი სასხლეტი უფრო გავდა რევოლვერის სასხლეტს ორმაგი მოქმედების რეჟიმში რაც აადვილებდა გადასვლას ახალ იარაღზე ოფიცრებისთვის, რომლებიც აქამდე რევოლვერებით იყვნენ შეიარაღებული. ხოლო მეორე მიზეზი იყო ის, რომ ასეთი სასხლეტი ამცირებდა უნებლიე გასროლის რისკს, რა შემთხვევებიც დაფიქსირდა გლოკის შეირაღებაში მიღების შემდეგ.

„ქუჩის“ გლოკებზე დამძიმებული სასხლეტების პოპულარიზებას ახდენდა და ახდენს ასევე ბევრი ცნობილი ექსპერტი მათ შორის ჩემს მიერ არაერთხელ ციტირებული მასად აიუბი. ჯეფ კუპერი პირიქით მიიჩნევდა რომ მძიმე სასხლეტი და ზოგადად გლოკის სასხლეტის კონსტრუქცია არის ნაკლული კონსტრუქცია და მხოლოდ ციტატა: გორილას თუ მოეწონება გლოკის დამძიმებული სასხლეტი. ამ ხალხს კარგად ესმის რომ იდეალურსა და რეალურ სამყაროს შორის სხვაობა უზარმაზარია.

საქმე იმაშია, რომ იდეალურ სამყაროში თუ თქვენ ყოველთვის იცავთ იარაღთან უსაფრთხო მოპყრობის წესებს, გლოკი ისევე უსაფრთხოა როგორც ნებისმიერი სხვა იარაღი. რეალურ სამყაროში ბევრია ისეთი შემთხვევა, როდესაც ადამიანი მექანიკურად, გაუთვითცნობიერებლად თუ საკუთარი სისულელის გამო ამ წესებს არღვევს და ამის გამო ისჯება.

მაგალითისთვის მოგიყვებით ორ რეალურ შემთხვევას. აშშ, პოლიციელი ქალი დაბრუნდა სახლში და დადო ჩანთა შემოსასვლელში, რომელშიც იდო გლოკ 26 ვაზნით სავაზნეში. მან სთხოვა ქმარს ამოეღო რაღაცა ჩანთიდან და ქმარმა ჩაყო ხელი შიგნით და შეეცადა მოეძებნა სასურველი ნივთი. მან შემთხვევით დაავლო ხელი გლოკს ისე რომ ვერ მიხვდა ეს რა იყო, თითი მოხვდა სასხლეტზე, იარაღმა გაისროლა და ქმარი ადგილზე გარდაიცვალა.

მეორე შემთხვევა ასევე მოხდა აშშ-ში. ფორუმის წევრმა, სადაც ასევე მე ვიყავი დარეგისტრირებული, გახსნა თემა სადაც ბოდიში მოიხადა რომ გაქრა „ეთერიდან“ რამდენიმე კვირით და ატვირთა სურათი, რომელზეც იყო დასახიჩრებული მამაკაცის ხელი და მოყვა რომ ორი კვირა ინტენსიურ თერაპიაში გაატარა, იმიტომ რომ საკუთარი .40 კალიბრის გლოკიდან ხელი გაიხვრიტა. როგორ? გლოკი ვაზნით სავაზნეში ედო საძინებელთან მაღვიძარას გვერძე. როდესაც მაღვიძარამ დარეკა, მან შეეცადა ის გამოერთო, ამის მაგივრად ხელი იარაღის სასხლეტზე მოხვდა რასაც გასროლა მოყვა და ხელის დაზიანება.

რეალურ სამყაროში შეიძლება დადგეს ისეთი წარმოუდგენელი სიტუაცია, რომელსაც ვერანაირად ვერ გაითვალისწინებთ ამიტომაც არის ზე მნიშვნელოვანი არა მარტო დაიცვათ უსაფრთხოების წესები არამედ მუდმივად იყოთ ყურადღებით და არ დაკარგოთ უნარი საღი აზროვნების.

დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც გლოკი ისროდა უხარისხო ბუდის გამოც, როგორც ამ სურათზე. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში თავმოყვარეობა უფრო დაზარალდა ვიდრე ჯანმრთელობა.

ხაზგასმით დავწერ, რომ მე არ ვიძახი, რომ გლოკი უფრო ნაკლებად უსაფრთხოა ვიდრე სხვა იარაღი. ყველა შემთხვევაში გლოკმა გააკეთა ის რასაც აკეთებს ყოველთვის, სასხლეტზე დაჭერისას მან გაისროლა. ხოლო ის რომ სასხლეტზე დაჭერა მოხდა ამაში გლოკის კონსტრუქციის ბრალი არის. მაგრამ რეალური სამყაროს პირობებში გლოკის სტანდარტული და მითუმეტეს მსუბუქ სასხლეტიანი დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმს მეტი თანდაყოლილი რისკი აქვს იმისა, რომ დადგება „არა საშტატო“ სიტუაცია. ამავე დროს დამძიმებული სასხლეტი რეალურად ამცირებს ასეთი შემთხვევების დადგომის ალბათობას. რა თქმა უნდა მექანიკურ დამცველზე დაყენებული იარაღი უფრო უსაფრთხოა, მაგრამ ასეთი იარაღი როგორც წესი უფრო რთულია, სქელია ხოლო მიზეზი რის გამოც გასტონ გლოკმა უარი თქვა ასეთ მცველზე იყო მარტივი: გაცილებით მეტი პოლიციელი იღუპებოდა და იჭრებოდა იმის გამო რომ ავიწყდებოა მცველის გამორთვა გასროლის წინ  ვიდრე უნებლიე გასროლისგან.

გლოკი ითხოვს მკაცრ დისციპლინას და კარგ ბუდეს (როგორც იდეაში ნებისმიერი მოკლელულიანი იარაღი). დაუშვებელია ამ იარაღის ვაზნით სავაზნეში ქამარში გაყრილი (მექსიკუარდ) ტარება ან მანქანის სავარძლის ქვეშ შეგდება ან ზურგჩანთაში სხვა ნივთებთან ერთად ჩაგდება. ამის გაკეთება წესით და რიგით არ ღირს არც ერთ პისტოლეტთან.

თუ ვინმეს მაინც აქვს შიში ასეთი მდგომარეობაში გლოკის ტარების, გთავაზობთ გარკვეული პერიოდი ატაროთ გლოკი ცარიელი სავაზნით და შეყენებული დამრტყმელით. დააკვირდით დადგება თუ არა სიტუაცია, როდესაც მოხდება უნებლიე სასხლეტზე დაჭერა და თანაც მიეჩვევით იარაღის ასეთ მდგომარეობას. თუ თვლით რომ გლოკის სასხლეტის კონსტრუქცია თქვენთვის მიუღებელია უბრალოდ იყიდეთ სხვა იარაღი, რომელიც თვლით რომ თქვენთვის უფრო მოსახერხებელია.

 

Savage Hog Hunter (ნაწილი მესამე და ბოლო)

June 24th, 2013

მესამე ნაწილი არის ბოლო ნაწილი შედარებით ხანგრძლივი ტესტირების.  როგორც იქნა მეტ ნაკლებად დამაკმაყოფილებელ პირობებში მოხდა სიზუსტის შემოწმება და სამიზნის სურათს წარმოგიდგენთ დაბლა. პირობები კვლავ არ იყო იდეალური მაგრამ შედეგი მაინც კარგი მივიღეთ.

ორი ჯგუფი ნასროლია მსუბუქი პლასტმასის მაგიდიდან (ზედა მარცხენა და სულ ქვედა), კიდე ორი ჯგუფი ნასროლია მუხლებიდან. ჯგუფები არის 2.4 და 2.3 სმ  100 მეტრზე. ჩემი აზრით ეს უბრალოდ შესანიშნავი შედეგია ასეთი იარაღისთვის და ასეთი სროლის პირობებისთვის. არც 4.5 და 6.5 სმ-ნი ჯგუფები არ არის ცუდი მუხლებიდან ნასროლისთვის. დანარჩენი ინფორმაცია სურათიდან ჩანს. სავარაუდოთ მყარი მაგიდიდან და ქვიშის “ბალიშების” გამოყნებით შედეგი ცოტათი უკეთესი იქნება.

კითხვის ქვეშ კვლავ დგას კონდახი, რომელიც მე არ მომწონს მიუხედავად იმისა რომ ასეთი თხელი კონდახებისთვის დამახასიათებელი “ფლაერები” აღარ არის. (ფლაერი, ცალკეული მორტყმული ტყვია, რომელიც ჩვეულებრივზე უფრო მეტი დაშორებულია ძირითადი ჯგუფისგან). პრობლემა, რომელიც ახასიათებს ამ კონდახებს არის ის რომ ლულა სინამდვილეში არ არის თავისუფლაფ “გამოკიდული”. კონდახი რბილია და მიუხედავად იმისა, რომ შიგნიდან არის გაძლიერებული პლასტმასის კედლებით, სროლისას ის იბრიცება და ეხება ლულას. ეს ეხება ანალოგიურ კონდახებს, რომლებიც დაყენებულია ბიუჯეტურ და არც ისე ბიუჯეტურ რემინგტონებზეც. ასე რომ ჩემი მოკრძალებული აზრით პირველი რაც უნდა გამოიცვალოს ბიუჯეტურ შაშხანაში არის კონდახი.

მიუხედავად იმისა, რომ “ჰოგ ჰანტერი” არ არის სრული ამ სიტყვის მნიშვნელობით ბიუჯეტური  იარაღი (როგორც სევიჯ აქსისი ან მარლინ იქს-ლ 7) ის მაინც არის შედარებით იაფი პროდუქტი, რომლის შეძენისას არ უნდა ელოდოთ რამე განსაკუთრებულ სიზუსტეს. ამ მხრივ ეს იარაღი ნამდვილი სიურპრიზია. შესაძლებელია გარკვეული ნაბიჯების გადადგმა და ცოტა ფულის დახარჯვა იმისთვის რომ შედეგები გააუმჯობესდეს.  პირველ რიგში ეს უნდა იყოს ბედინგი ან ახალი კონდახის შეძენა. მე მაქვს ნანახი ამ იარაღის პოტენციალი, რომელზეც წინა ნაწილში ვსაუბრობდი. 51სმ-ნი ლულიდან 1200 მეტრზე სროლა სერიოზული შედეგია ამ კლასის იარაღისთვის. ასე, რომ ერთადერთი რასაც ეს იარაღი  საჭიროებს არის ახალი კონდახი.

ერთ ერთი კარგი ვარიანტი შესაძლებელია არის ეს 200 დოლარიანი ტაქტიკური კონდახი. ალუმინის საფენი უზრუნველყოფს სტაბილურობას, კონდახს აქვს გარკვეული რეგულირებების საშუალება და ის დამზადებულია აშშ-ში. მწარმოებელი Choate Machine&Toll Inc.

ხანდახან მესმის საჩივრები დახურული მჭიდის მისამართით. მაგრამ ამ მჭიდს აქვს ერთი დიდი პლუსი. მას არასდროს არსად არ დაკარგავთ. მოსახსნელი მჭიდი ჩემი აზრით ასეთი კლაისის იარაღში არ არის ზედმეტი მაგრამ აუცილებლობასაც არ წარმოადგენს. მე არ ვთვლი რომ დახურული მჭიდი არის ნაკლი ამ იარაღის.

თვენახევრიანი ექსპლუატაციის და დაკვირვების შემდეგ არანაირ  პრობლემა ან ხარვეზი არ გამოვლინდა. ეს არის ერთ ერთი ყველაზე სასიამოვნო იარაღი, რომელიც მე ოდესმე მქონოა. როგორც ამერიკელები იტყვიან: შამპანიური ლუდის ფასად. სქელ პროფილიანი ლულა ჩემი აზრით უპირატესია და გამოყოფს ამ იარაღას სხვა კონკურენტებისგან ამ ფასის სეგმენტში. ოპტიკის და სადგარის დაყენებამ იარაღი არ დაამძიმა. ის კვლავ კომპაქტური და მსუბუქია.

ყველას ვისაც აინტერესებს მსუბუქი, კომპაქტური და ზუსტი იარაღი ზომიერ ფასად, ურჩევ ყურადღება მიაქციოს ამ იარაღს.

 

ცალკე ქებას იმსახურებს ბიუჯეტური ნიკონის ოპტიკა Prostaff 4-12X40. გამოსახულება არის ძალიან კარგი. ბადე (ნიკოპლექსი) არის თხელი და ზუსტი დამიზნება არ არის პრობლემა.

 

 

გლოკის მოდიფიკაცია – რისი გაკეთება ღირს და რისი არა

June 24th, 2013

გლოკ 19, სტანდარტული რკინის, ტრიტიუმის სამიზნეებით. ალბათ საუკეთესო მოკლელულაინი იარაღი მსოფლიოში. თუ ვინმეს არ აკმაყოფილებს ასეთი გლოკი მაშინ კარგად წაიკითხეთ ეს სტატია.

სიმართლე გითხრათ სანამ ამ სტატიის დაწერას დავაპირებდი ვინმეს რომ ეკითხა სულ რამდენი გლოკი მქონდა მე გამიჭირდებოდა ეგრევე პასუხის გაცემა.  სულ მქონდა სხვა და სხვა დროს ხუთი გლოკის პისტოლეტი, აქედან ყველა 9მმ-ნი იყო. სულ ყველა გლოკი, რომელიც მე მინახავს და მისვრია იყო აბსოლუტურად ქარხნული იარაღები ყოველგვარი მნიშვნელოვანი მოდიფიკაციების გარეშე. ორის გარდა. ერთი იყო მეორე თაობის გლოკ 17 და მეორე მესამე თაობის გლოკ 19. ორივე იყო “მძიმედ” მოდიფიცირებული, სხვა ლულებით, ერთს ქონდა სხვა კომპანიის წარმოების საკეტი და ბევრი სხვა “გაუმჯობესება”. ამ თვისებების გარდა ორივეს აერთიანებდა ის რომ ორივე უბრალოდ არ მუშაობდა. ერთი არ მუშაობდა საიმედოდ მეორეს ქონდა ისეთი გაფანტვა 10 მეტრზე, რომ მე ვიფიქრე ხომ არ მეჩვენება და სინამდვილეში მაკაროვიდან ხომ არ ვისვრი? (ხუმრობა).   გამერკვია პირველი გლოკი რატომ ჭედავდა მე ვერ შევძელი, იმიტომ რომ იარაღი არ დამაშლევინეს. თუმცა 40 გასროლილ ვაზნაზე 7 დაბრკოლება პრაქტიკულად ნიშნავს, რომ იარაღი მწყობრიდან გამოსულია.  მეორეს შემთხვევაში ყველაფერი უფრო მარტივად გადაწყდა. პისტოლეტის ხელში აღებისას მე ეგრევე შევამჩნიე, რომ საკეტი და ლულა უცნაურად იყო გადაბმული, ხოლო საკეტის მოძრაობისას დამრჩა უცნაური შთაბეჭდილება თითქოს შიგნით რაღაც ეშმაკური ბუფერი/ამორტიზატორი იყო დაყენებული. სინამდვილეში პატრონმა “ჩააგდო” შიგნით ძვირადღირებული დამბრუნებელი ზამბარა ტელესკოპური ღერძით. არ ვიცი როგორ და რანაირად მაგრამ ამან გამოიწვია ის, რომ გასროლისას ტყვია ტოვებდა ლულას როდესაც ის გასროლიდან გასროლამდე სხვა და სხვა მდგომარეობაში იყო რაც იწვევდა ისეთ გაფანტვას, რომელიც მე არასდროს არც ერთ პისტოლეტში არ მინახავს. გარდა ამისა ერთხელ სასხლეტზე დაჭერისას ტყვია არ გავარდა რამაც წარმოშვა ეჭვი, რომ საკეტის შიგნითაც სხვა დეტალები იყო. ასევე ექსტრაქცია იყო სუსტი, იმის გამო რომ ექსტრაქტორი ალბათ მისი განახლების მიზნით იყო შავად შეღებილი, ხოლო საღებავის  ფენამ გაზარდა მის სისქე და ხახუნმაც იმატა. როგორც კი იქვე  ეს საეჭვო დეტალი შევცვალეთ ქარხნული, სხვა გლოკიდან ამოძრობილი ქარხნული 7 დოლარიანი ზამბარით პრობლემა სიზუსტესთან ეგრევე გაქრა.

ამ შემთხვევაში და დარწმუნებული ვარ პირველ შემთხვევაშიც პრობლემა მოგვარდებოდა ადვილად, უბრალოდ ახალი დეტალების დაყენებით. გლოკის სიკეთეც არის იმაში, რომ საკმარისია იყიდოთ ქარხნული დეტალი, რომელიც იყიდება პრაქტიკულად ყველა საიტზე რომელიც ყიდის რამეს, რაც იარაღს უკავშირდება, ჩააგდოთ ის იარაღში და მორჩა.  პრობლემა მოგვარებულია.  გარდა ამისა გლოკის ქარხნული დეტალები ღირს კაპიკები. ზემოაღნიშნული მაგალითებიდან ჩანს, რომ მოდიცირებისას პრობლემების მიღება ისეთივე ადვილია, როგორც გლოკის მწყობრში დაბრუნება. ამიტომაც გლოკის ნებისმიერი მოდიფიკაციისას საჭიროა გონივრული მიდგომა. გლოკების მოდიფიკაცია ძალიან ადვილია, იაფია და ამის გაკეთება შეუძლია ნებისმიერს. პრაქტიკულად არ არსებობს ოპერაცია გლოკზე, რომელიც საჭიროებს ოსტატს. ყველაფერი შეუძლია უბრალო ადამიანმა გააკეთოს.

რისი შეცვლა რეკომენდირებულია გლოკებში? ჩემი აზრით გლოკის გაუმჯობესება უნდა ეხებოდეს მხოლოდ გლოკის სროლისუნარიანობის გაზრდას ხოლო დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის და სხვა დეტალების გამოცვლას არანაირი აზრი არ აქვს გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც გსურთ მისი თვისებები შეცვალოთ, წონა, „რესეტი“ და ასე შემდეგ. კომპლექტები სასხლეტის შესაცვლელად (მთელი პაკეტი, კონექტორით, ზამბარებით და ასე შემდეგ) იყიდება და როგორც წესი არასდროს არ მოქმედებს იარაღის საიმედოობაზე, თუ რა თქმა უნდა არ იწყებთ ცალ  ცალკე დეტალების ყიდვას და მათ კომბინირებას, მაშინ შეიძლება მიიღოთ გლოკი, რომელიც ყოველთვის არ გაისვრის, რაც არის ძალიან ცუდი. ჩემი რჩევაა სასხლეტის შესაცვლელად იყიდოთ კონკრეტული კომპლექტი მთლიანად და დააყენოთ ყველა დეტალი  და არა მხოლოდ რამდენი. ბუნებრივია უნდა დარწმუნდეთ რომ იარაღი ისევ 100 პროცენტიანად საიმედო არის, როგორც ეს გლოკს შეეფერება.

სამიზნე მოწყობილობები. გლოკის სტანდარტული პლასტმასის მოწყობილობები არის ძალიან ფაქიზი და ადვილად ტყდება და იცვითება. მსუბუქი დარტყმაც საკმარისია, რომ გლოკს წაატეხოთ “მუშკა”. უკანა სამიზნე მოწყობილობა გაცილებით გამძლეა და უპრობლემო მაგრამ პლასტმასა ექსპლუატაციისას ადვილად იცვითება.  ამიტომ 90-100 დოლარის ინვესტიცია კარგ რკინის ტრიტიუმიან/ღამის სამიზნე მოწყობილობებში იქნება გონივრულად დახარჯული ფული.  თუ თანხა გენანებათ და თვლით, რომ მაინც და მაინც არ გჭირდებათ ასეთი სამიზნე მოწყობილობები მაშინ შუალედური გამოსავალია მხოლოდ “მუშკის” შეცვლა. ეს დაგიჯდებათ 40 დოლარი “მუშკაში” ტრიტიუმით და 25-30 დოლარი „მუშკაში“ ოპტიკურ ბოჭკოვანი მილით. თუ 20 დოლარიც გენანებათ, მაშინ იყიდეთ სტანდარტული სათადარიგო პლასტმასის „მუშკა“ რომელიც 5 დოლარი ღირს. ჩემი აზრით ქარხნული პალსტმასის სამიზნე მოწყობილობების გამოცვლა არის ერთადერთი მოდიფიკაცია, რომელიც არის ჩემი აზრით აუცილებელი. სხვა და სხვა მოდელის, ტიპის და დანიშნულების სამიზნე მოწყობილობები არის ხელმისაწვდომი, საუკეთესო მოდელებს უშვებენ კომპანიები, Meprolight, Trijicon, XS, Ameriglo და ასე შემდეგ. სტატია პისტოლეტის სამიზნე მოწყობილობების სახეობებზე იხილეთ ამ ბმულზე.

სასხლეტი. მე პირადად მომწონს გლოკის ე.წ. სპორტული 3.5 ფუნტიანი სასხლეტები, ის უფრო მსუბუქია ვიდრე სტანდარტული (5.5 ფუნტიანი), მაგარმ აქაც სიფრთხილე არის საჭირო. არსებობს მოსაზრება, რომ გლოკი უფრო უსაფრთხოა მძიმე მაგალითად 8 ფუნტნიანი სასხლეტით. რომელიც უნებლიე გასროლის რისკს ამცირებს.  ჩემი ასეთი პრეფერენცია გამომდინარეობს იქიდან, რომ მე არ ვატარებ იარაღს და ჩემთვის ესთემა კრიტიკული არ არის, მე მირჩევნია მსუბუქი სპორტული სასხლეტი მაგრამ ეს არჩევანი შეიძლება არ იყოს საუკეთესო პოლიციელისთვის ვინც გლოკს ყოველ დღე ვაზნით სავაზნეში ატარებს. ასე რომ ეგრევე ნუ დაიწყებთ ფიქრს სასხლეტის შემსუბუქებზე ჯერ დაფიქრდით რა და რისთვის გინდათ და მერე იმოქმედეთ.

Vanek Trigger არის ერთ-ერთი საუკეთესო არაქარხნული დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი გლოკისთვის. წონა მხოლოდ 2.5 ფუნტია. ეს სასხლეტი იდეალურია სწრაფი და ზუსტი სროლისთვის ტირში/შეჯიბრებაზე, მაგრამ ქუჩისთვის ის ძალიან მსუბუქია. ფასი 95 -100 დოლარი.


სასხლეტის თვისებების შესაცვლელად მეტ წილად იცვლება მხოლოდ კონექტორი (1), თუმცა მთლიან ნაკრებში როგორც წესი შედის ასევე დამრტყმელის ზამბარა (2), შეპტალოს ზამბარა (3) და ასევე უფრო სრულ ნაკრებებში, სასხლეტის ბერკეტი (4) და დამრტყმელის მცველის ზამბარაც (5). ზედა სურათზე ნაჩვენები ვანეკის ნაკრები პრაქტიკულად წარმოადგენს უკვე აყობილ/სრულ დამრტყმელ სასხლეტ მექანიზმს, რომელაც პირდაპირ “აგდებთ” პისტოლეტში.

გაითვალისწინეთ, რომ დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის მოდიფიკაცია არის დამატებითი პასუხისმგებლობა და რისკი. არათავსებადი დეტალების მოთავსება იარაღში გამოიხატება საიმედოობის შემცირებაში. მაგალითად სუსტი შეპტალოს და მძიმე დამრტყმელის ზამბარების კომბინირება გამოიწვევს იმას, რომ  დამრტყმელს არ ეყოფა ძალა “გახეთქოს” ამაალებელი. ჩემი რჩევა იქნება შემოიფრაგლოთ კონექტორის გამოცვლით ან იყიდოთ მთლიანი ნაკრები სასურველი წონის სასხლეტით დამზადებული კარგი მწარმოებლის მიერ.

სიას გავაგრძელებდი, მაგრამ სამწუხაროდ უნდა გული გაგიტეხოთ და გითხრათ, რომ ჩემი ღრმა რწმენით არაფრის შეცვლა საჭირო მეტი არ არის. მაგრამ დავწერ რის შეცვლა არ არის საჭირო ან არის ზედმეტი ან არის ფულის უაზრო ხარჯვა.

ლულა. გლოკის პისტოლეტის ლულები არის ცნობილი თავისი ფენომენალური რესურსით. მე 10 წლის განმავლობაში ჯერ არასდროს არსად არ გამიგია და არ წამიკითხავს, რომ ვინმეს ჭირდებოდა ლულა გლოკისთვის იმიტომ რომ თავისი ლულა გაიცვითა. კარგად რომ დავფიქრდე მე არც მინახავს გლოკის გაცვეთილი/შეჭმული ლულა ან მასეთის სურათი. რატომ? იმიტომ რომ ტექნოლოგია რომელსაც გლოკი იყენებს შესაძლებელია ქონდეს მხოლოდ მსხვილ მწარმოებელს.  არა ქარხნული ლულების მწარმოებლებს არ აქვთ საშუალება იქონიონ ციანიდით სავსე აბაზანა, რომელიც 500 გრადუსამდეა გახურებული. არა და ასეთ აბაზანაში ხდება გლოკის ლულების ზედაპირის ცემენტირება, რის შემდეგადაც ლულის ზედაპირი არ იჟანგება და საოცრად გამძლე ხდება და ნებისმიერ სტრესს, რომელიც მას შეხვდება ნორმალური და თუნდაც მძიმე ექსპლუატაციის პირობებში ის ადვილად იტანს.  არის ორი მიზეზი, რის გამოც გლოკებზე ცვლიან ლულას და არც ერთი ეს მიზეზი არ არის საქართველოსთვის აქტუალური. პირველი: როდესაც პატრონს სურს მიიღოს ზე ზუსტი გლოკი სპორტული შეჯიბრებებისთვის, მაშინ ხდება არა ქარხნული მატჩ კლასის ლულის დაყენება  და მორგება. მეორე:  პატრონი ისვრის ტყვიებს გარსის გარეშე. პოლიგონალური ლულიდან გარსის გარეშე ტყვიების სროლა იკრძალება იმიტომ, რომ ტყვია იგლისება და ტოვებს სქელ ნადებს ლულის ზედაპირზე რასაც მოყვება წნევის ზრდა და შესაძლო იარაღის კატასტროფული ნგრევა.  მაშინ პატრონი ისევ აყენებს არა ქარხნულ ლულას კლასიკური ხრახნებით და უპრობლემოდ ისვრის გადატენილ და უფრო იაფ ამუნიციას. უფრო გრძელი ლულები (რისთვის და რატომ?) და ლულები ხრახნებით (მაყუჩი იკრძალება საქრთველოს კანონდმებლობით) არის სრულიად ზედმეტი რამეები რაც არ ღირს ის ფული რასაც მათში ითხოვენ. დაივიწყეთ სიზუსტის გაუმჯობესება. გლოკი ისედაც საკამოდ ზუსტი იარაღია ხოლო ზე-სიზუსტის მისაღებად კარგი ლულის გარდა საჭიროა კიდე ლულის უფრო ზუსტი მორგება რისთვისაც პროფესიონალი ოსტატი იქნება საჭირო.

არა ქარხნული ნაწილები. არანაირი აზრი არ აქვს გლოკის ქარხნული ნაწილების შეცვლას არა ქარხნულებით. ტიტანის მცველები, მსუბუქი დამრტყმელები, უჟანგავი ფოლადის ღერძები სუპერ ზამბარები და ასე შემდეგ არის სრულიად უაზრო ფულის ფლანგვა და ყველაფერი ეს საფრთხის ქვეშ აყენებს იარაღის საიმედოობას. მათი დაყენების შემდეგ არანაირი ეფექტი არ იქნება შესამჩნევი. პრობლემები, რომლებსაც არა ქარხნული დეტალები იწვევენ კიდე ძალიან რეალურია და რისკს აზრი არ აქვს.  ვიხსენებ რა ერთ-ერთ ფორუმზე ატვირთულ გლოკის ფოტოსურათს  გატეხილი ზამბარით. ესეც თქვენი საიმედო გლოკიო. რო ვკითხე კი მაგრამ ზამბარა აშკარად არა ქარხნულია, მივიღე პასუხი, რომ ზამბარა კი არის არა ქარხნული მაგრამ ქარხნულს ჯობიაო. როგორ ჯობია ესეც ვნახეთ. ლოგიკა პოსტში? ნოლი. რომ დავფიქრდე ერთადერთი რისი გამოცვლაც გამართლებულია არის დამბრუნებელი ზამბარის ღერძი. ქარხნული დეტალი არის პლასტმასის და პრინციპში მეტალის ღერძზე გამოცვლა არ არის ურიგო. მაგრამ დაფიქრდით რამდენად ეს საჭიროა. თეორიულად მეტალის ეს დეტალი უფრო გამძლეა მაგრამ პრაქტიკაში არანაირი პრობლემა გლოკის პლასტმასის ღერძებთან არ არსებობს.

რადიკალური მოდიფიკაციები. ყველაზე რადიკალური მოდიფიკაცია გლოკის პისტოლეტის არის მისი ტარის გეომეტრიის და კუთხის შეცვლა. არ ვიცი რატომ მაგრამ ფაქტია, რომ არსებობს მსროლელების დიდი პროცენტი, რომლებიც ვერ იტანენ გლოკის ტარის კუთხეს და შესაბამისად უჭირთ ამ პისტოლეტიდან კარგი სროლა. ტარის მოდიფიკაციის პროცესი გულისხმობს ტარის უკანა ნაწილის ამოვსებას ეპოქსიდით, რის გამოც ადრე ცარიელი სივრცე ამოვსებული ეპოქსიდით ხდება პრაქტიკულად ტარის განუყოფელი ნაწილი, რაც იძლევა საშუალებას მოხდეს მისი ფორმის შეცვლის. საჭიროების მიხედვით იცვლება ტარის ზედაპირის ტექსტურა და შემდეგ ჩარჩო იღებება.

Grip reduction job. მარცხნივ ჩანს პროცესის ნაწილი, როდესაც ტარის ფორმა შეცვლილია ხოლო ლურჯი ფერის არის ეპოქსიდი, რომელმაც ამოავსო ადგილები სადაც სხვა შემთხვევაში იქნებოდა ხვრელები.  მარჯვნივ უკვე არის დამთავრებული იარაღი. მე-4 თაობის გლოკებს კომპლექტში მოყვებათ ცვლაი ტარის პანელები, რომლებიც ნაწილობრივ წყვიტავენ პრობლემას ტარის ფორმასთან.

ტარის მოდიფიკაცია/მორგების თემა რომ გავაგრძელოთ, დავამატებ, რომ გარკვეული პოპულარობით სარგებლობს ასევე რეზინის ჩამოსაცმელი ადაპტორები. მაგრამ მე ვერ გაუწევ მათ რეკომენდაციას. ისინი ადვილად იცვლიან მდგომარეობას ტარზე და საბრძოლო/თავდაცვით იარარში მათი გამოყენება არ არის რეკომენდირებული. ასევე პოპულარულია რეზინის დეკალები, რომლებიც წეპდება პისტოლეტზე. პრაქტიკა აჩვენებს, რომ სინესტე ასუსტებს წებოს და ასეთი დეკალები ადვილად ცილდება პისტოლეტს.

“სტიპლინგი” არის საკამოდ იაფი და პოპულარული მეთოდი ტარის მოდიფიკაციის.  ამის გაკეთება ყველას შეუძლია და ეს პროცესი შესანიშნავ შედეგებს იძლევა. გიღირთ თუ არა 1500 დოლარის ღირებულის პისტოლეტზე ამ პროცედურის ჩატარება თქვენი გადასაწყვეტია. ჩარჩოს ზედაპირი, რომელიც უნდა დამუშავდეს ჯერ სწორდება და შემდეგ ხდება სარჩილავით სასურველი ტექსტურის შექმნა

ასევე კაპიკებში იყიდება სხვა და სხვა ფორმის და ზომის მჭიდის ხუფები. მოკლე გლოკებზე ასეთი ხუფი მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს იარაღის ჭერას და  შესაბამისად სროლის კომფორტს.

გლოკ 30, Pearce-სის მჭიდის ხუფით. ფასი 8 დოლარი.

საკეტი გლოკის საკეტი არის მაღალტექნოლოგიური პროდუქტი, ის გადის ისეთივე ცემენტირებას როგორიც არის ლულა. რის გამო მისი ზედაპირი არის ძალიან მყარი ხოლო შიგნით საკეტი შედარებით რბილია რაც უზრუნველყოფს ამ დეტალის ხანგრძლივ და უპრობლემო ექსპლუატაციას. ცემენტირებული ზედაპირი შემდეგ იღებება დაფრქვევით შავ ფერში. ეს საღებავი არის ასევე ძალიან გამძლე და ძნელად იცვითება, თუმცა საღებავი სულ რომ მოაცილოთ, ცემენტირება (ზედაპირის ამ დამუშავების მეთოდს ქვია ტენიფერი) მაინც დაიცავს საკეტს კოროზიისგან და დაზიანებებისგან, რაც გამოწვეულია იარაღის ექსპლუატაციით. ერთადერთი მიზეზი თქვა უარი ამ ნაწილზე არის როდესაც მსროლელს ჭირდება რაიმე რადიკალურად განსხვავებული სამიზნე მოწყობილობის ან გიბრიდული კომპენსატორის დაყენება. ამ შემთხვევაში უფრო რბილი საკეტი იქნება გამოსავალი, ვინაიდან ის ადვილად დაემორჩილება ბურღს და დრელს. არა ქარხნულ საკეტს ბევრი კომპანია უშვებს და ფსი ამ დეტალის მერყეობს 150-დან 250 დოლარამდე.  გლოკი არის თავდაცვითი იარაღი და ასეთ მოდიფიკაციებს ადგილი აქვს თუ პისტოლეტის გამოყენება ხდება დინამიური სროლის რომელიმე დისციპლინაში.

ეს პისტოლეტი გავს გლოკს მაგრამ გლოკი არ არის. ჩარჩოც, საკეტიც და ლულაც სხვა მწარმოებლების არის. საკეტი არის Lone Wolf Distributors-გან, ჰიბრიდული კომპენსატორით (სამი ნახვრეტი  საკეტის ზედა წინა ნაწილში) და დამზადებულია უჟანგავი ფოლადისგან.  სამიზნე მოწყობილობის როლს ასრულებს კოლიმატორი Burris FastFire II. სურათების წყარო tactical-life.com

ბევრს მიაჩნია, რომ ღია ფერის საკეტი უფრო მაგრად გამოიყურება მაგრამ „მაგარი ვიდი“ არ არის საკმარისი ჩემთვის რომ გადავიხადო ფული ახალ საკეტში, რომელიც თვისებებით იქნება უარესი ვიდრე ორიგინალური საკეტი. არა მე არ ვარ კასტომიზაციის და იარაღის პერსონალიზაციის წინააღმეგი. არავითარ შემთხვევაში. უბრალოდ პირველ რიგში გლოკი არ არის ის იარაღი, რომელიც იმსახურებს მორთვას სხვა და სხვა ზიზილპიპილოებით და მეორე რიგში ეს იარაღი პრაქტიკულად იდეალურია თავის ქარხნულ მდგომარეობაში და არ საჭიროებს დიდი ინვესტიციებს. უბრალოდ გლოკის მოდიფიცირება იმდენად ადვილია ხოლო არა ქარხნული ნაწილები იმდენად ბევრი და იაფი რომ ბევრს ასე ვთქვათ ცდუნებას ვერ უძლებს. როგორც უკვე ავღნიშნე მთავარია არ შემცირდეს იარაღის საიმედოობა და საბრძოლო თვისებები.

უწყინარი კასტომიზაციის მაგალითი. ეს არის საკეტის ხუფი ავტორის გლოკ 19-ზე. ეს დეტალი არის ალუმინის და თეორიულად უფრო მყარია ვიდრე ორიგინალური პლასტმასის დეტალი. ფასი 19-25 დოლარი. ეს დეტალი უნდა იყოს ალუმინის ხოლო სურათი უნდა იყოს ლაზერული გრავირებით შესრულებული.


ავტორის კუთვნილი მეორე გლოკი ამჯერად მე-19 მოდელი. წინა სამიზნე მოწყობილობა  Hi-viz, მჭიდი არის 17 ვაზნიანი, A&G-ის ტარის ადაპტორით. უმეტესობა მოქალაქეებისთვის პისტოლეტი სახლის დაცვის იარაღია და შესაბამისად დიდი მჭიდი არის სასურველი ოფცია. ასევე აუცილებლობაა კარგი ფარანი, ამ შემთხვევაში ეს არის Streamlight TLR-1.

რა თქმა უნდა გლოკის შესაძლო მოდიფიკაციები არ შემოიფარგლება იმ ვარიანტებით რაც მე აქ დავწერე. სრული მიმოხიილვისთვის ალბათ პატარა წიგნის დაწერა შეიძლებოდა. მე შევეხე ყველაზე აქტუალურ, პოპულარულ და პრაქტიკულ მოდიფიკაციებს. ეს იარაღი ალბათ ყველაზე პოპულარულია მსოფიოსი და საკმაოდ იაფი ღირს ასევე იაფი ჯდება მისი მოდიფიკაცია. სწორედ ეს განაპირობებს არა ქარხნული დეტალების სიუხვეს. ბოლოს მხოლოდ მინდა ავღნიშნო, რომ თუ აპირებთ გლოკის მოდიფიცირებას/კასტომიზაციას ჯერ დარწმუნდით, რომ ნადვილად გინდათ ის რისი გაკეთებასაც აპირებთ და შემდეგ როდესაც უკვე რამეს გამოცვლით/დააყენებთ დარწმუნდით, რომ იარაღი ვარგისია ექსპლუატაციისთვის.

ბოლოს რამდენიმე რჩევა: იყიდეთ მხოლოდ ამერიკული ან ევროპული მწარმოებლების დეტალები. ერიდეთ უსახელო პროდუქციას. თუ დეტალის გამოცვლა განპირობებულია მისი მწყობრიდან გამოსვლით უპირატესობა მიანიჭეთ ქარხნულ დეტალებს.  დარწმუნდით, რომ ის რისი გაკეთებას, ყიდვას აპირებთ ნამდვილად აუცილებელია და გჭირდებათ. ყოველთვის შეამოწმეთ იარაღი ნებისმიერი დეტალის გამოცვლის ან დამატების შემდეგ.

ის რაც მუშაობს სპორტისთვის/ტირისთვის თითქმის არასდროს არ მუშაობს ქუჩისთვის. კომპენსატორი ამცირებს ლულის ხტომას და უკუცემას მაგრამ არ არის სასურველი თავდაცვით იარაღზე ზევით მიმართული დენთის ცხელი აირების გამო, რომლებიც გარდა ამისა წარმოქმნიან დიდ ალს, რომელიც სიბნელეში იწვევს მსროლელის დროებით დაბრმავებას. გიგანტური “მაგველი” აუცილებელია სპორტულ პისტოლეტში მაგრამ ის ზრდის იარაღის გაბარიტებს და ართულებს ფარულ ტარებას. მჭიდის დიდი ზომის ღილაკი ზრდის მჭიდის გამოცვლის სიჩქარეს მაგრამ შეიძლება უნებლიე გააქტიურდეს ბუდეში ან ქამრის უკან და მჭიდი იარაღს “მოძვრება”. მსუბუქი სასხლეტი კარგია ზე-სწრაფი და ზუსტი სროლისთვის მაგრამ ყოველდღიურ სცენარებში ის პოტენციალური საფრთხის მატარებელია.  გარედან ასე დამაგრებული კოლიმატორის მიზანშეწონილობაზე ქუჩის იარაღზე აღარაფრს ვიძახი. სურათზე S&J Custom-ის მიერ მოდიფიცირებული გლოკ 17 განკუთვნილი რკინის სილუეტებზე სასროლად.

ოცდათვრამეტი სპეციალური

June 18th, 2013

.38 Smith&Wesson Special (ასევე ცნობილი, როგორც .38 Special, .38 Spl, .38 Spc ან უბრალოდ .38) წარმოადგენს ცენტრალური აალების რევოლვერის ვაზნას. მისი მეტრიკული აღნიშვნა არის 9×29.5mmR.

 

ძნელად დასაჯერებელია მაგრამ ჭეშმარიტად ამერიკული, კლასიკური .38 Special თითქმის 70 წელი იყო სტანდარტული კალიბრი უმეტესობა აშშ-ის პოლიციური სამსახურების შეიარაღებაში.  ჩრდილო ამერიკაში მან დათმო თავისი პოზიციები მხოლოდ გასული საუკუნის 90-ან წლებში, როდესაც აშშ-ის შეირაღებულ ძალებს მიბაძეს პოლიციელებმაც და 9მმ-ნი მაღალი ტევადობის პისტოლეტები გახდა პოლიციური იარაღის ახალი პარადიგმა.  შექმნილი 1898 წელს და თავდაპირველად გათვლილი შავი დენთის გამოყენებაზე .38 Special-ს დაჭირდა 20 წელი სანამ მომხმარებლები შეაფასებდნენ დაბალ უკუცემას, რომელსაც წარმოქმნიდა ეს ვაზნა და მაღალ თანდაყოლილ სიზუსტეს, რაც ახასიათებდა მას. ამის შემდეგ და დღემდე ის კვლავ რჩება ყველაზე პოპულარულ რევოლვერის ვაზნად მსოფლიოში.

ისტორია

ვაზნის შექმნამ განაპირობა მისი წინამორბედის – .38 Long Colt-ის არადამაკმაყოფილებელმა სამსახურმა ფილიპინებზე სადაც იბრძოდა ამერიკული სამხედრო კონტინგენტი. მოგეხსენებათ, რომ იგივე კონფლიქტში მიღებულმა მწარე გაკვეთილებმა დააჩქარეს მეორე ლეგენდარული კალიბრის – .45 ACP-ს შექმნა. .38  შეიქმნა კომპანია Smith&Wesson-ის მიერ და როგორც უკვე აღვნიშნე პირველი .38 Special-ის ვაზნები იყენებდნენ შავ დენთს, რამაც განაპირობა საკმაოდ დიდი სიგრძის მასრის გამოყენება. დაახლოებთ ორი წლის შემდეგ მწარმოებლები გადავიდნენ უკვამლო დენთის გამოყენებაზე, რის შედეგად მისი ბალისტიკური მაჩვენებლებიც შესაბამისად გაიზარდა. სულ პირველი მუხტი იყენებდა 158 გრანიან, მრგვალთავიან გარსის გარეშე ტყვიას საწყისი სიჩქარით 230 მ/წ-ში. ადრინდელი „პოლიციური“ მუხტები (პირველი სპეციალიზებული .38-ის მუხტი) იყენებდნენ 200 გრანიან მძიმე და გრძელ ტყვიას. ითვლებოდა, რომ მძიმე ტყვია ყირავდებოდა ქსოვილებში შეღწევისას და უფრო მძიმე დაზიანებებს იწვევდა. პრინციპში ამ გადაწყვეტილებით დაიწყო 100 წლიანი უწყვეტი .38 კალიბრის ევოლუცია, იმიტომ, რომ როგორც ჩანს არავინ და არასდროს არ იყო ბოლომდე მისით კმაყოფილი.  უკვე 30-ან წლებში გაჩნდა შედარებით კიდე უფრო მძლავრი და მინიმუმ ერთი სპეციალიზებული მუხტიც, რომელიც იყენებდა სპილენძის ან მეტალის გარსით დაფარულ ტყვიებს, რის გამოც გაიზარდა ამ ტყვიის შეღწევადობა მკვრივ ობიექტებში. აღნიშნული საჭირო იყო შედარებით სქელი, ავტომობილის ძარის კომპონენტების გასახვრეტად. ბუნებრივია ასეთი მოთხოვნა წამოვიდა ამერიკელი სამართალდამცავებისგან, რომელიც უჩიოდნენ იმ ფაქტს, რომ ბოროტმოქმედები უპრობლემოდ გაურბოდნენ მათ ავტომობილებში, ხოლო .38 Special-ს არ გააჩნდა საკმარისი ენერგია, რომ გაეხვრიტა ძარა და მიწვდომოდა მანქანაში მჯდომ სამიზნეებს. ამავე პერიოდს ემთხვევა, როგორც უკვე ავღნიშნე შედარებით უფრო ძლიერი და სწრაფი მუხტების გამოჩენა, რომელიც ხელმისაწვდომი იყო სამი წონის ტყვით; 110, 150 და 158 გრანი. მიუხედავად იმისა, რომ საწყისი სიჩქარე იზრდებოდა, კიდევ დიდიხანი ტყვია რჩებოდა ყველაზე ნაკლებად ეფექტურ ვარიანტში, მრგვალთავიანი გარსის გარეშე (LRN, Lead Round Nose)…..

პოლიციურ სამსახურებთან ერთად .38 Special-მა ნახა სამსახური შეიარაღებულ ძალებშიც. აშშ-ს ის ემსახურა ორივე მსოფლიო ომში, კორეაში და ვიეტნამში. გარკვეული პერიოდი (1956 – 1961) ეს იყო საკმაოდ ანემიური მუხტი ოფიციალური ინდექსით M41 – ვაზნა 130 გრანიანი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიით და საწყისი სიჩქარით სულ რაღაც 220 მეტრი წამში. ასეთი სუსტი მონაცემები განპირობებული იყო იმ ფაქტით, რომ ამ ვაზნას ისვროდნენ სმიტ&ვესონის და კოლტის რევოლვერებიდან, რომლებსაც ქონდათ ალუმინისგან დამზადებული დოლურები. ამის გამო თავდაპირველად შეიარაღებაში მიღებული 158 გრანიანი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიები საწყისი სიჩქარით 260 მ/წ-ში „ანგრევდნენ” მსუბუქ „სმიტებს“ და „კოლტებს“.  ძნელად დასაჯერებელია, მაგრამ იმის მაგივრად, რომ შესყიდულიყო ადეკვატური რევოლვერები, გადაწყდა უფრო სუსტი ვაზნების შეძენა. ბუნებრივია, რომ გამოხმაურებები იყო ძალიან ნეგატიური და მალევე სმიტ&ვესონის მე-12 მოდელმა და Colt Aircrewman-მა დატოვეს სამსახური და განადგურდნენ. შეიარაღებაში კი დაბრუნდა “სმიტ&ვესონის” მოდელი 10, ფოლადისგან დამზადებული დოლურათი. ხოლო130 გრანიანი ტყვიის საწყისი სიჩქარე გაიზარდა 290 მეტრ წამამდე.

უნდა აღინიშნოს, რომ  თავისი სამსახურის პერიოდში .38 Special გამოდიოდა უამრავი ტიპის ტყვიით, დაწყებული ჯავშანგამტანი და მგეზავი ტყვიებით  და დამთავრებული ცილინდრული ტყვიებით, რომლებსაც ენერგია ყოფნიდათ მხოლოდ სუფთა მრგვალი ნახვრეტების გასაკეთებლად ქაღალდის სამიზნეებში. ერთი პერიოდი სამხედრო მფრინავებს ქონდათ ავარიულ კომპლექტში .38 კალიბრის რევოლვერები სასიგნალო ვაზნებით, რომლის მეშვეობითაც მათ უნდა ენიშნათ საკუთარი მდებარეობის შესახებ.

მიუხედავად იმისა, რომ ვაზნა განკუთვნილი იყო რევოლვერისთვის, ასევე ის გამოიყენებოდა გრძელლულიან იარაღში, ძირითადად ჰენრის კონსტრუქციის ბერკეტიან შაშხანებში და ასევე პისტოლეტებში.

 

გარკვეული კონფიგურაციის .38 Special კალიბრის მუხტები (ტყვია მთლიანად დამალულია მასრაში, SWC Semi Wad Cutter) გამოიყენებოდა სპორტულ პისტოლეტებში. სურათზე არის სპორტული S&W მოდელი 52.2. ამის მიზეზი იყო ასეთი ტიპის ვაზნის მაღალი სიზუსტე.

საკითხავი ეფექტურობა

როგორც ჩანს მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიის არაეფექტურობის შესახებ კონსერვატიულ შეიარაღებულ ძალებშიც კი ხვდებოდნენ. მაგრამ საერთაშორისო კონვეცნია კრძალავდა სხვა ტიპის ტყვიის გამოყენებას, თუმცა უსაფრთხოების პერსონალისთვის, რომელიც იცავდა ობიექტებს აშშ-ის კონტინენტურ ნაწილზე ხელმისაწვდომი იყო ვაზნა რბილი თავით, რომელიც შედარებით ეფექტურ მუხტს წარმოადგენდა.

 

.38 Special -ის ბოლო და ყველაზე ძლიერი ვარიანტი, რომელიც იყო აშშ-ის შეიარაღებული ძალების შეიარაღებაში. 130 გრანიანი ტყვიის საწყისი სიჩქარე იყო 340 მ/წ.

მანამ სანამ შეიარაღებული  ძალები დაიწყებდნენ .38 Special-ის ეფექტურობაზე ფიქრს უკვე 30-ან წლებში პრაქტიკოსები აღნიშნავდნენ ამ კალიბრის არაადეკვატურობას პოლიციური სამსახურისთვის. მართალია პოლიციელ ინსტრუქტორებს უყვარდათ .38 Special-ი იმის გამო რომ დაბალი უკუცემის და მაღალი თანდაყოლილი სიზუსტის გამო კურსანტების მომზადება იყო ადვილი, მაგრამ საველე/საბრძოლო პირობებში .38 Special ღებულობდა დიდი რაოდენობით საყვედურებს, რაც გამოიხატებოდა უფრო ადეკვატური მუხტის მუდმივ ძიებაში. ელმერ კეიტი იყო პირველი ვინც ხმამაღლად აკრიტიკებდა ამ კალიბრს. იგივეს იმეორებდნენ ისეთი ავტორიტეტები, როგორებიცაა ინგლისელები გენერალ-მაიორი ჰორაციო კიტჩნერი და პოლკოვნიკი ჯორჯ ფოსბერი (ოდნავ სახეშეცვლილი.38 Special ასევე ინგლისში მოხვდა და ბუნებრივია ძველი სკოლის სამხედრო მეთაურები ამას ეწინააღმდეგებოდნენ). თქვენ შეიძლება ეს გვარები არაფერს არ გაუბნებოდეთ მაგრამ დამიჯერეთ სამივე ამ გვარს დიდი ადგილი  უკავია იარაღის და სამხედრო საქმის ისტორიაში. ასევე პარალელურად მუშაობდა ჰატჩერ-ლაგარდის კომისია, რომელმაც უკვე 1904 წელს დაადგინა, რომ ციტატა: „არც ერთი კალიბრი არ უნდა განიხილებოდეს შეიარაღებაში მისაღებად გარდა ,45-სა“. მიუხედავად ამისა ტენდენცია გრძელდებოდა  და .38 სულ უფრო ფართოდ ვრცელდებოდა. პოლიციური სამსახურების შემთხვევაში, ზოგჯერ ეს იყო ნაბიჯი წინ როდესაც .38 Special ცვლიდა უფრო სუსტ და არაეფექტურ ვაზნას მაგრამ ზოგ შემთხვევაში ის ცვლიდა ბევრად უფრო ეფექტურ კალიბრს მათ შორის მაგალითად, როდესაც 30-ან წლებბში აშშ-ს სასაზღვრო  პატრულმა ჩააბარა .45 კალიბრის კოლტის M1917 რევოლვერები და გადავიდა უფრო სუსტ .38-ზე.

1959 წლამდე პრაქტიკულად არავის არც უცდია შეეფასებინა .38 Special-ის ეფექტურობა, მანამ სანამ ყოფილმა პოლიციელმა, პროფესორმა ალენ ბრისტოუმ არ დაიწყო შესწავლა იმ შემთხვევების, როდესაც პოლიციელი დაიჭრა ან დაიღუპა მოვალეობის შესრულებისას. მისი ნაშრომი, რომელიც გამოქვეყნდა 1961 წელს ავტორიტეტულ გამოცემაში „კრიმინალისტიკა, სისხლის სამართალი და პოლიციური მეცნიერება“ პრინციპში არ ეხებოდა კალიბრის ეფექტურობის შესწავლას. მიზანი იყო შესწავლილიყო ის გარემოებები, რის გამოც პოლიციის ოფიცერი დაიღუპა. მაგრამ დასკვნები, რომლებიც მან გამოიტანა პირდაპირ ეხებოდა .38 Special უფრო სწორედ კი მის დაბალ ეფექტურობას, რაც გამოიხატებოდა იმაში, რომ სულ უფრო ბევრი პოლიციელი იღუპებოდა შეიარაღებულ შეტაკებებში იმის გამო, რომ .38 ვერ აჩერებდა საკმარისად ეფექტურად ბოროტმოქმედებს.  შეგახსენებთ, რომ ეს ყველაფერი ხდება 60-ან წლებში და იმ დროს ბალისტიკა და ტყვია-წამლის წარმოება არ იყო საკმარისად განვითარებული იმისთვის, რომა ადეკვატურად ეპასუხათ ამ გამოწვევაზე ან მომხდარიყო ტყვია-წამლის ადეკვატური შეფასების მეთოდოლოგიის შემუშავება. მას მერე, რაც .38-ის არაეფექტურობაზე ლაპარაკი უკვე აღარ იწვევდა უხერხულობას, ნაწილი პოლიციური სამსახურების დაუბრუნდა ძველ და გამოცდილ .45 კალიბრის პისტოლეტებს ხოლო ტეხასის შტატის, ქალაქ ამარილოს პოლიციის დეპარტამენტი იყო პირველი, რომელიც გადავიდა ახალ და ძლიერ კალიბრზე – .41 რემინგტონ მაგნუმზე. ამ კალიბრის შექმნის უკან იდგნენ უკვე ნახსენები ელმერ კეიტი და ბილ ჯორდანი, ორივე გამოცდილი მოკლელულიანი იარაღის ხმარებაში რეალური სამყაროს პირობებში.  ასევე კარგ ალტერნატივას წარმოადგენდა „.357 მაგნუმი“, რომელიც იძლეოდა საშუალებას ვარჯიშები ჩატარებულიყო იაფი და ლმობიერი .38 Special-ით მაგრამ იარაღი პოლიციელებს ეტარებინათ ძლერი .357 მაგნუმის ვაზნებით. სამწუხაროდ .41 კალიბრის იარაღი იყო დიდი და მძიმე, უკუცემა და ხმა ძალიან დიდი ხოლო ადრინდელი .357 მაგნუმებს ახასიათებდათ ზედმეტი შეღწევადობა რაც არ იყო სასურველი პოლიციელებისთვის. ვერც ერთმა ვერ შეძლო .38-ის შეცვლა მანამ სანამ საქმეში არ ჩაერთო 9X19…… .41 კალიბრს რაც შეეხება მისი მამები იყვნენ გამოცდილი მსროლელები, რომლებსაც არ ქონდათ პრობლემა ამ კალიბრის მორჯულებაში, რის თქმაც არ შეიძლებოდა იმ დროისთვის საშუალო სტატისტიკურ პოლიციელზე. გარდა ამისა სმიტ&ვესონმა მოარგო ამ კალიბრს უფრო სუსტი/მსუბუქი მოდელები, რამაც გამოიწვია მთელი რიგი ტექნიკური პრობლემების ამ იარაღის საიმედოობასთნ და რესურსთან. დღეს .41 რემინგტონ მაგნუმი რჩება პოპულარული მხოლოდ გამორჩეულ მსროლელთა ვიწრო წრეში.

აშშ-ში გამოძიებათა ფედერალური ბიურო ყოველთვის იყო ავანგარდში ახალი იარაღის, კალიბრების და ტაქტიკის შემუშავებაში და 70-ნი წლების დასაწყისში ბიური მთელი თავის რესურსებით ჩაერთო .38 Special-ის ეფექტურობის ამაღლებაში. ამის შედეგად გაჩნდა ბევრის მიერ აღიარებული, როგორც საუკეთესო თავდაცვითი მუხტი  ცნობილი სახელით FBI load. ის წარმოადგენს 158 გრანიან ტყვიას საწყისი სიჩქარით დაახლოებით 250 მ/წ-ში. ტყვიის ტიპს  რას შეეხება ეს იყო ტყვია გარსის გარეშე, ბრტყელი თავით და მასში ექსპანსიური ჩაღრმავებით (lead semi wad cutter hollow point). მისი წარმოება ეგრევე დაიწყეს „ვინჩესტერმა“,“ რემინგტონმა“ და „ფედერალმა“.  ეს მუხტი ოპტიმიზირებული იყო ტიპიური .38 კალიბრის იარაღში გამოყენებისთვის და იმ პერიოდში ასეთი ტიპიურ იარაღად ჯერ ჯერობით რჩებოდა იყო 3-4 ინჩიანი ლულით აღჭურვილი რევოლვერები. ამ მუხტს დღემდე აქვს კარგი რეპუტაცია, თუმცა მას მერე უფრო უკეთესი ალტერნატივები არის ხელმისაწვდომი, რომლებიც უკეთესად მუშაობენ ყველაზე გავრცელებულ .38 კალიბრის იარაღში- „მოკლე-ცხვირიან“ რევოლვერებში.

 

.38 ტიპიური მუხტები სხვა და სხვა ტიპის ტყვიებით.

მუხტები ოპტიმიზირებული მოკლე-ცხვირიანი“ რევოლვერებისთვის

როდესაც პისტოლეტებმა საბოლოოდ გამოდევნეს რევოლვერები პოლიციიდან და შეიარაღებული  ძალებიდან, მწარმოებლებისთვის ყველაზე გაყიდვადი მოდელები გახდა „მოკლე -ცხვირიანი“ რევოლვერები, კომპაქტური იარაღები 2 ინჩიანი ლულებით. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ციფრები, რომლებსაც მწარმოებლები აწერენ თავიანთ ვაზნების კოლოფებს, გამომდინარეობს ტესტირებებიდან, რომლებშიც გამოყენებულია სტანდარტული 4 ინჩიანი ლულები. ცნობილია რომ 2 ინჩიანი ლულიდან ასეთი ვაზნების სროლა იწვევს საწყისი სიჩქარის სერიოზულ შემცირებას, რომელიც შეიძლება 30% აღწევდეს, რაც დამეთანხმებით ძალიან ბევრია. მეორეს მხრივ ცნობილია, რომ კონკრეტული ექსპანსიური ტყვიის “გაშლისთვის” საჭიროა მინიმალური საჭირო სიჩქარე. საწყისი სიჩქარის შემცირებამ 2 ინჩიანი ლულიდან სროლისას იწვევდა არადამაკმაყოფილებელ და არა საიმედო ექსპანსიას რაც ასევე შეეხო ე.წ. “FBI Load”-ს. მაგრამ 70-ან წლებში როდესაც ბიურომ ეს მუხტი მოიგონა .38 კალიბრის რევოლვერები ჯერ კიდევ პოპულარული იყო სამსახურეობრივი იარაღის როლში ხოლო  მას მერე რაც გახდა ცხადი, რომ ამ კალიბრის “კლიენტები” ძირითადად არიან „მოკლე-ცხვირიანი“ კომპაქტური რევოლვერები, მწარმოებლებმა უპასუხეს გამოწვევას სპეციალური მუხტების გამოშვებით, რომლებიც ოპტმიზირებული იყო თავიდანვე სპეციალურად მოკლე ლულებიდან სასროლად.  შესაბამისად შერჩეული დენთები, უფრო რბილ გარსიანი ტყვიები და უფრო აგრესიული ექსპანსიური ღრმულები უზრუნველყოფდნენ. ამ სპეციალიზებული მუხტების ტიპიური წარმომადგენლებია მაგალითად Winchester PDX1 +P, 130 გრანიანი გარსით დაფარული ექსპანსიური ტყვიით.  საწყისი სიჩქარე 2 ინჩიანი ლულიდან არის 260 მ/წ-ში. ტექნოლოგიურ წინ სვლას ასევე ხელს უწყობდა 86 წელს მაიამიში მომხდარი შეტაკება ორ მძარცველსა და FBI-ს აგენტების ჯგუფს შორის. ამ შემთხვევამ ძალიან დიდი ზეგავლენა მოახდინა სამართალდამცავებზე, იარაღის და ტყვია-წამლის მწარმოებლებზე.  უკანასკნელებმა დაიწყეს მეტი ყურადღების მიქცევა მათი პროდუქციას ტერმინალურ ბალისტიკაზე ისევე, როგორც გაჩნდა პროტოკოლები ვაზნების უფრო რეალისტური გამოცდებისთვის საიდანაც ისევ და ისევ FBI-ს ტესტირების რეგლამენტი ითვლება ყველაზე სრულყოფილ ვარიანტად.

მოდით პირდაპირ  ვთქვათ .38 არასდროს არ ყოფილა ვაზნა, რომელსაც ქონდა კარგი „შემაჩერებლის“ რეპუტაცია და ამ ფაქტს ვერ გაექცევით. ერთ ერთი ყველაზე ავტორიტეტული ექსპერტები ევან მარშალი და ედვინ სანოუ თავის ცნობილ წიგნში Street Stoppers სხვა კალიბრებთან შედარებით აღნიშნავენ, რომ .38 ყველაზე დაბალი ეფექტურობით გამოირჩევა (.38 შედარებულია 9X19, .357 Magnum, 40S&Wდა .45ACP-თან).  გასაკვირი ეს თუმცა არ არის, .38 ამათ შორის ყველაზე სუსტია. საინტერესოა, რომ 1996 წლის გამოცემაში ასევე აღნიშნულია, რომ სწორედ ე.წ. FBI Load არის ყველაზე ეფექტური მუხტი.  ეს ფაქტი ნაწილობრივ აიხსნება იმით, რომ იმ პერიოდისთვის ეს მუხტი იყო გაცილებით უფრო გავრცელებული და უფრო სრულყოფილი სტატისტიკური ინფორმაცია იყო ხელმისაწვდომი. ნებისმიერ შემთხვევაში რჩევები საუკეთესო ამ კალიბრის მუხტის შესახებ ძალიან განსხვავებულია.  სამაგიეროდ მოქმედებს წესი, რომლის მიხედვითაც “ცხელი” მუხტების გამოყენება ძველი გამოშვების იარაღში არ ხდება. იმისთვის, რომ გაიგოთ თქვენი იარაღი ვარგისია თუ არა +P ტიპის ტყვია-წამლისთვის, გაეცანით იარაღის ინსტრუქციას ან მიწერეთ მწარმოებელს.

კარგი ნაწილი

რა განაპირობებს .38-ის პოპულარობას? რელოუდინგის აღჭურვილობის გაყიდვებში ამ ვაზნას მეექვსე ადგილი უკავია აშშ-ში, ხოლო იგივე ქვეყანაში გაყიდვაში არის 100-ზე მეტი ქარხნული წესით წარმოებული სხვა და სხვა .38 კალიბრის მუხტი.  ამას განაპირობებს პირველ რიგში ამ კალიბრის „რბილი ხასიათი“. თუ არ ისვრით ყველაზე “ცხელ” მუხტებს, მსუბუქი იარაღიდანაც უკუცემა არის ძალიან რბილი. .38-ის თანდაყოლილი სიზუსტე არის ძალიან კარგი. რელოუდინგის აღჭურვილობა და კომპონენტები ადვილად ხელმისაწვდომია.  ორი დიდი კომპანია სმიტ&ვესონი და ტაურუსი უშვებს ურიცხვი რაოდენობის რევოლვერების მოდელებს, რომლებიც გათვლილია ამ კალიბრზე. ზოგი მოდელი პრაქტიკულად ხელის გულზე ეტევა და დღემდე სარგებლობს დიდი პოპულარობით როგორც დამხმარე, სათადარიგო იარაღი.

ალბათ ნაწილობრივ .38-ის პოპულარობა აიხსნება ვაზნის პრეზენტაბელურობითაც. გაუთვითცნობიერებულისთვის ძნელად დასაჯერებელია, რომ მარჯვნივ და მარცხნივ სიმძლავრით პრაქტკიკულად იდენტური ვაზნები ალაგია. ძალიან ბერვს ვისაც ბლოგის ავტორი გაესაუბრა გაოცებულები დარჩნენ, როდესაც გაიგეს ციფრები. მათ უბრალოდ ეგონათ, რომ დიდი ვაზნა შესაბამისად დიდი ენერგიის მქონეა.

ასევე მიუხედავად იმ ფაქტისა, რომ რევოლვერის ეფექტური გამოყენება ბევრ პრაქტიკას საჭიროებს ითვლება, რომ ის საუკეთესო არჩევანია ქალი მსროლელებისთვის. დედამიწის მშვენიერ ნახევარს  ნამდვილად მოწონს .38 კალიბრის რევოლვერები, ამას მეც დავადასტურებ.  რბილი უკუცემა და ადვილი ათვისებაში, როგორც მინიმუმ გარანტირებულია, რომ ქალბატონი ყოველთვის გაისვრის რევოლვერიდან და არ დაავიწყდება მაგალითად მცველის გათიშვა ან იარაღი გაჭედავს იმის გამო რომ მსროლელს ის საკმარისად მყარად არ უჭირავს სუსტ ხელებში. მაგრამ სამწუხაროდ ამავე დროს მაგალითად სიზუსტე წარმოდგენს სერიოზულ პრობლემას.  შესაბამისი მუხტით .38 კალიბრის რევოლვერი შეიძლება იყოს ეფექტური თავდაცვის ინსტრუმენტი, მაგრამ ობიექტური სიმართლეა, რომ რევოლვერი როგორც თავდაცვის იარაღი ვერ შეედრება პისტოლეტს.

.38 კალიბრის რევოლვერები დღეს არიან ძალიან კომპაქტურები და მსუბუქი. დატენილი „ცხელი“ მუხტებით გამოცდილ ხელებში ეს საკმაოდ ეფექტური ინსტრუმენტია. ფაქტია უბრალოდ ის, რომ რევოლვერიდან სწრაფ და ზუსტ სროლას ბევრი პრაქტიკა უნდა.

5 ვაზნიანი Smith&Wesson 360PD იწონის სულ რაღაც 330 გრამს და გათვლილია +P კლასის მუხტებზე. კარგი სამიზნე მოწყობილობები, მსუბუქი წონა, კომაქტურობა და კარგი სასხლეტი ქმნის საკმაოდ კარგ ინსტრუმენტს ფარული ტარებისთვის.

მაგალითად ამ სტატიის პირველ სურათზე არის ასახული ადრე ავტორის კუთვნილი ტაურუსი მოდელი 85 3 ინჩიანი ლულით.  ეს იარაღი ოდნავ უფრო დიდია ვიდრე “მოკლე-ცხვირიანი” რევოლვერი მაგრამ ის ასევე უფრო ზუსტია, კომფორტული სროლაში, ხოლო გრძელი ლულა ზრდის .38 კალიბრის ეფექტურობას.  HKS-ის სწრაფდამტენში მოთავსებულია .38 კალიბრის Sellier-Bellot-ის ვაზნები, მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიებით.   ორიგინალური ხის ტარი შეცვლილია ბევრად უფრო მოსახერხებელი  Hogue Monogrip-ით. ჩემი აზრით ეს არის დღეს ყველაზე სრულყოფილი კომბინაცია (ამ კონკრეტული მუხტის გამოკლებით), რომელსაც შეიძლება ადამიანი ფლობდეს.

ცხრილში .38 პირობითი აღნიშვნაა პოპულარული 9მმ-ნი კალიბრების.

.38 აშშ-ის გარეთ

სამწუხაროდ ჩემთვის ნაკლები არის ცნობილი .38 კარიერაზე მსოფლიოს სხვა კუთხეებში. რევოლვერები ამ კალიბრში ერთ დროს ნამდვილად იყო პოპულარული ევროპაში. აზიაში რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია ამ კალიბრის იარაღს დღემდე იყენებს ჰონ-კონგის და სინგაპურის პოლიცია. იაპონიაში რიგი პოლიციური სამსახურების ასევე დღემდე შეიარაღებულია ადგილობრივი წარმოების  .38 კალიბრის რევოლვერებით.

ვაზნები ხელმისაწვდომი საქართველოში

თბილისში .38-ის ასორტიმენტი გაცილებით უფრო მდიდარია ვიდრე იგივე 9X19-ის მაგრამ სამწუხაროდ არც ერთი მაღალტექნოლოგიური თანამედროვე მუხტი მათ შორის არ არის. როგორც წესი ეს არის სტანდარტული სიჩქარის მქონე 158 გრანიანი ტყვიით აღჭურვილი ვაზნები. ჩეხური Sellier-Bellot-ის მთლიანად გარსით დაფარული ტყვია ყველაზე ცუდი არჩევანი იქნება. სამხრეთ აფრიკაში გადატენილი 158 გრანიანი, რბილი ბრტყელ-თავიანი ტყვიით ცოტათი უკეთესი იქნება, შემაჩერებელი ეფექტის მხრივ. ასევე შემხვედრია ტყვიის მრგვალთავიანი ვაზნები, რომლებიც ასევე ცუდი არჩევანი იქნება თავდაცვითი იარაღისთვის.

და ბოლოს

მთლიანობაში მე არ ვარ რევოლვერების დიდი მოყვარული და ჩემი მოსაზრება არის ალბათ სუბიექტური, მაგრმა მე დარწმუნებული ვარ, რომ რევოლვერის გამოყენების სფეროდ რჩება მხოლოდ სპორტი, ნადირობა და ასეთი იარაღის მფლობელის ესთეტიური მოთხოვნილებების დაკმაყოფილება. როგორც საბრძოლო/თავდაცვითი იარაღს მე მას რეკომენდაციას არ გაუწევს.  მაგრმა ამავე დროს უნდა ავღნიშნო, რომ საქართველოს პირობებშიც რევოლვერის მხარეზე არის რამდენიმე ფაქტორი. ეს არის შედარებით უფო ეფექტური მუხტების არსებობა, რომლებიც ბევრად უკეთესია  ვიდრე ნებისმიერი 9X18 ან .380ACP კალირბის საქართველოში ხელმისაწვდომი მუხტი. დღეს ასევე გონივრულ ფასად შესაძლებელია მაღაზიაში ახალი რევოლვერის შეძენა. ბოლოს მხოლოდ დავამატებ იმას, რომ საბოლოო ჯამში მომზადება, პრაქტიკა არის მთავარი. “ცუდად” მორტყმული .38 ჯობია მიზანს აცილებულ .45-ს. უბრალოდ სანამ ენდობთ საკუთარ თავს ნებისმიერ იარაღს დარწმუნდით, რომ შეგიძლიათ მისი ეფექტური გამოყენება.

მექანიკური ნული

June 8th, 2013

ოპტიკურ სამიზნეს, რომელსაც თქვენ იძენთ აქვს თავისი ზღვრები შესწორებების შეტანაში. როგორც წესი ოპტიკური სამიზნის შესწორებების დიაპაზონი მერყეობს 80-დან 120 კუთხის წუთამდე (MOA) რაც ნიშნავს რომ 100 იარდის მანძილზე სამიზნის ჯვარს შეძულია “გადაადგილდეს”  დაახლოებით 200 სმ-ზე . (იმ პირობით რომ ერთი კუთხის წუთი = 25 მმ-ს 100 იარდზე, შესაბამისად 80 х 25 და ვიღებთ მაქსიმალურ შესაძლებელ შესწორების მოცულობას რაც არის 200 სმ). შესწორებების მარაგი ბუნებრივია იყოფა 2-ზე ანუ გამოდის 40 კუთხის წუთი ზევით და 40-ც ქვევით. როდესაც ოპტიკურ სამიზნეს აქვს თანაბარი შესწორებების მარაგი ორივე მხარეს (ვერტიკალურ და ჰორიზონტალურ სიბრტყეში) ეს არის ოპტიკური სამიზნის მექანიკური ნული.

ყოველთვის, როდესაც მე ვაყენებდი ოპტიკურ სამიზნეს შაშხანაზე, ინსტინქტურად მე მივისწრაფოდი ისეთი შედეგისთვის, რომ შემდგომ მისროლისას მე რაც შეიძლება ნაკლები მეტრიალებინა ოპტიკის შესწორებების დოლურები. მე ვერ ვიტყვი, რომ მე ვარ შორსმსროლელი ან მე მქონდა რაიმე განსაკუთრებული ზე-ზუსტი სისტემები, უბრალოდ მე ვფიქრობდი, რომ ვერტიკალური შესწორებების მოკლება ოპტიკის გასწორებისას იყო არასასურველი. მოგვიანებით ჩემთვის გახდა ცნობილი ოპტიკური სამიზნის მექანიკურ ნულზე.

შესწორებების შეტანის აუცილებლობა იარაღის გასწორებისას გამოწვეულია იმ ფაქტით, რომ არსებობს გარკვეული სხვაობა ოპტიკის ღერძსა და ლულის ღერძს შორის, რაც შეიძლება ბევრი ფაქტორით იყოს გამოწვეული. მაგალითად არაზუსტად დამზადებული ან დაყენებული ოპტიკის სამაგრი ან რგოლები, ან თუნდაც ლულა რომელიც არ ზის სწორედ ლულის კოლოფში ან ადგილები სამაგრებისთვის დამზადებულია არასწორედ.

მანძილის გაზრდასთან ერთად რა თქმა უნდა იზრდება შესწორების მოცულობაც და ამიტომაც სწორედ აქ იმალება პოტენციალური პრობლემა, რომელიც უკავშირდება მექანიკურ ნოლს. თუ ას მეტრზე რაიმე ხარვეზის გამო თქვენ მოგიწიათ შესწორებების შეტანა იმის გამო, რომ პირობითად ტყვია მოხვდა 100 მეტრზე განლაგებულ სამიზნეს დამიზნების წერტილიდან 25 სმ-ით დაბლა ეს ნიშნავს, რომ საჭიროა 10 კუთხის წუთის ტოლი შესწორების შეტანა. გამოდის, რომ იარაღის გასწორებისას 10 კუთხის წუთი გამოაკლდა იმ მარაგს რაც ოპტიკას გააჩნდა და შესაბამისად ამ ოდენობით ის აცდა ოპტიკური სამიზნის მექანიკურ ნოლს. გამომდინარე იქიდან თუ რა იარაღი გაქვთ და რა მანძილზე გიწევთ სროლა შესაძლებელია ამან გამოიწვიოს ის, რომ ოპტიკური სამიზნე ამოწურავს  შესწორებების მარაგს მანამ სანამ თქვენ მიაღწევთ თვქენი კალიბრის  ეფექტური სროლის მაქსიმალურ მანძილს. 10 კუთხის წუთი 100 იარდზე უდრის 2.5 მეტრ შესწორებას 1000 იარდზე, რომელიც თქვენ მოგაკლდათ იმის გამო რომ ოპტიკის მექანიკური ნოლი “აირია” ამა თუ იმ მიზეზის გამო.  იგივე პრობლემა შეიძლება წარმოიშვას, როდესაც თქვენი იარაღი გათვლილია .22lr-ზე, რომლის ტრაექტორიის თავისებურების გამო დიდი შესწორების შეტანა ხდება საჭირო რომ მოხდეს პატარა და მსუბუქი ტყვიის სწრაფი ვარდნის კომპენსირება.

მექანიკური ნოლი არ აქვს მხოლოდ ოპტიკურ სამიზნეს, ის პრინციპში აქვს ნებისმიერ უნივერსალურ რეგულირებად სამიზნეს (სამიზნე რომელიც არ არის გათვლილი კონკრეტულ კალიბრზე და მუხტზე). მაგალითად ჩემ ტაურუს 96-ზე აყენია რეგულირებადი უკანა სამიზნე მოწყობილობა. იარაღი გასწოებულია და მოხვედრის საშუალო წერტილი და დამზინების წერტილი ერთმანეთს ემთხვევა.  მაგრამ ამავე დროს უკანა სამიზნე მოწყობილობა სამი დანაყოფით მარცხნივ არის გაწეული. ანუ იდეალურ ვარიანტში უკანა სამიზნე მოწყობილობა უნდა იდგეს ცენტრში მაგრამ დღევანდელი მასობრივი წარმოების პირობებში (არც ტაურუსი არ არის ტოპ კლასის იარაღის მწარმოებელი) ეს პრობლემა შეგხვდებათ მუდამ. როგორც წესი ეს დიდი პრობლემებს არ წარმოქმნის მაგრამ დიდი მანძილებზე სროლისას რა დროსაც მისროლისას გახარჯული “კლიკები” დაგაკლდებათ სასურველ მანძილზე გასვლისას.

ეხლა რაც შეეხება ოპტიკური სამიზნის მექანიკურ განულებას. მეთოდი პირველი გულისხმობს უბრალოდ დოლურას ბოლომდე დატრიალებას, შემდეგ “კლიკების” დათვლით საპირისპირო მხარეს ბოლომდე ამოტრილებას, “მიღებული” კლიკების რაოდენობა იყოფა ორზე და მიღებული რაოდენობით ისევ ხდება დოლურათი შესწორებების შეტანა. ოპტიკური სამიზნე მექანიკურად განულებულია. როდეასც დოლურა მიაღწევს მაქსიმალური კლიკების რაოდენობას და გაჩერდება ზედმეტი ძალის დატანება, რომ ის ბარემ ბოლომდე ჩაატრიალოთ არ შეიძლება!

პრობლემა, რომელიც უკავშირდება ოპტიკის ამ გზით განულებას არის ის რომ არა ყველა ოპტიკა ითვალისწინებს ერთი და იგივე შესწორებების მარაგს ზევით და ქვევით ოპტიკური ცენტრიდან. მეორე პრობლემა არის რომ ზოგი ოპტიკური სამიზნის დოლურა მასიმუმამდე მისვლისას მაინც დატრიალდება მაგრამ ბადე უკვე არ იმოძრავებს. თუმცა ეს ძალიან იშვიათად ხდება ხარისხიანი ოპტიკის შემთხვევაში.

არსებობს კიდევ ორი მეთოდი მექანიკური განულების მაგრამ სიმართლე გითხრათ პირველ მეთოდთან შედარებით ეს ორი უფრო ალბათ არ არის ასეთი ზუსტი. ერთ მეთოდს უწიდებენ “US Optics method” იმიტომ, რომ ამ კომპანიამ დაიწყო ამ მეთოდის პოპულარიზება. ოპტიკური სამიზნე იდება V ფორმის სადგარზე და დამიზნება ხდება რამე მოშორებულ ობიექტზე. ოპტიკა ტრიალდება სადარგზე თავისი ღერძის ირგვლივ და ჯვარი იდეაში სამიზნეზე არ უნდა მოძრაობდეს. თუ ის მოძრაობს ესეიგი ოპტიკა არ არის მექანიკურად განულებული. შესაბამისად ბარაბნების ტრიალით ხდება შესწორებების შეტანა მანამ სანამ ჯვარი ოპტიკის ბრუნვისას არ იმოძრავებს სამიზნეზე და იქნება მის ცენტრში.

მეთოდი მესამე გულისხმობს ოპტიკის დამაგრებას სარკის წინ, და ისე აშორებთ და აახლოვებთ თვალს ოკულარის მიმართ ხოლო ობიექტივის სარკის მიმართსანამ ოპტიკაში არ დაინახავთ ორ ბადეს, ერთი იქნება უფრო მკაფიო და მუქი, მეორე უფრო ნათელი და ნაკლებად მკაფიო.  დოლურების ტრიალით ხდება მათი ერთი მეორესთან გასწორება. სიმართლე გითხრათ მე წარმოდგენა არ მაქვს ეს მეთოდი რა პრინციპით მუშაობს, მაგრამ ვალდებული ვიყავი მის შესახებაც დამეწერა.  იმ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, რაც მე მოვიპოვე ამ მეთოდს ყველაზე ნაკლებად ხმარობენ.

ჩემი არჩევანი არის “კლიკების” გადათვლის მეთოდი, რომეიც მე მიმაჩნია საუკეთესო ვარიანტად. ის გაძლევთ სრულ წარმოდგენას რა შესწორებების მარაგი გაქვთ, რა მანძილზე ოპტიკა “გაიჭედება” (თუ შეადარებთ შესწორებების რეალურ მარაგს ბალისტიკურ ცხრილს მიხვდებით რა მანძილამდე “გეყოფათ” ოპტიკა)  და გაძლევთ მაქსიმალურად ზუსტ მექანიკურ ნოლს.

გარდა ყველაფერი ზემოაღნიშნულისა მექანიკური განულება გაძლევთ საშუალებას დაითვალოთ თქვენი ოპტიკის შესწორებების რეალური მარაგი, რომელიც შეიძლება განსხვავდებოდეს პასპორტში ჩაწერილი მონაცემებისგან.

მას მერე რაც ოპტიკას იარაღზე დააყენბთ და გაასწორებთ (ანუ მიიღებთ რეალურ ნულს) სასურველ დისტანციაზე თქვენ ზუსტად გეცოდინებათ რამდენი შესწორების მარაგი დაგრჩათ. თუ გასწორებამ შეჭამა ჰორიზონტალური შესწორებები ეს პრობლემას როგორც წესი არ წარმოადგენს. თუ შეჭამა ვერტიკალური მარაგი მაგრამ საჭირო გახდა მოხვედრის წერტილის დაბლა დაწევა ეს კარგია, იმიტომ, რომ იზრდება ვერტიკალური შესწორებების მარაგი ანუ მეტი გრჩებათ ტყვიის ვარდნის კომპენსირებისთვის. ხოლო თუ ხდება პირიქით რაც ზევით დავწერე მაშინ ისევ და ისევ გამოაკელით შესწორებების რაოდენობა რელური ნულის მისაღებად ოპტიკის მექანიკურ ნულს და დათვალეთ, დარჩენილი “კლიკები” გყოფნით თქვენი მიზნების მოსაღწევად თუ არა.  თუ პასუხი არის არა მაშინ იწყება სულ სხვა თემა, რომელიც ამ სტატიის მიზანს ცილდება. დავწერ მხოლოდ, რომ გამოსავალი არის რამდენიმე. რგოლების ან ბაზის მოდიფიკაცია, მათი შეცვლა. იმისთვის, რომ მიიღოთ მაქსიმუმი მწარმოებლები გთავაზობენ მათ შორის დახრილ ბაზებს (tappered base) რომელიც გაძლევთ დამატებითი კუთხის წუთების მარაგს (როგორც წესი 15-20 კუთხის წუთს),

როგორც წესი ასეთ ბაზაზე/სამაგრზე მითითებულია შესწორებების მარაგი, რომელსაც ის სთავაზობს. ამ შემთხვევაში ეს არის 20 MOA-ს რაც .338 Lapua Magnum-ის პოტენციალის სრულ გამოყენებას უზრუნველყოფს.

ასევე შესაძლებელია რგოლების ყიდვა თვითცენტრირებადი “სადებებით” (Offset Insert Kit), შესაძლებელია shimming-ი ანუ რგოლში ან ბაზის სასურველი სისქის საფენის ჩამატება, რაც ცოტათი გადაბრიცავს ოპტიკურ სამიზნეს რგოლების დაჭერისას მაგრამ ამის გამოსწორებაც შესაძლებელია. შესაძლებელია ჩამატებული საფენის ზუსტი მორგება (lapping) ისე, რომ ოპტიკამ არ განიცადოს დეფორმაცია. კონკრეტულად რა მეთოდს და ხერხს მიმართავთ თქვენზეა დამოკიდებული. ხანდახან მუშაობს უბრალოდ რგოლების ადგილებით გამოცვლა.

Burris-ის რგოლები თავის “სადებებით”.

მე ვერ ვიტყვი, რომ ყოველთვის მიღებული შედეგი დამოკიდებულია გამოყენებული კომპონნეტების ხარსხზე და ფასზე. მე მაგალითად 5 გასროლაში გავასწორე .308 კალიბრის CZ550, ისე, რომ დამჭირდა მინიმალური შესწორებები. ეს იმის პირობაზე, რომ რგოლები იყო უსახელო ჩინური წარმოების. არც ისე ძვირი რგოლები თითქმის ყოველთვის კარგ შედეგებს მაძლევდნენ .22 კალიბრის იარაღში.  თუმცა რა თქმა უნდა  ხარისხიანი კომპონენტბის გამოყენებისას პრობლემების წარმოქმნის ალბათობა მცირდება. თუ იარაღი არის შედარებით შორ მანძილებზე სასროლად  და იძლევა ამის საშუაალებას მე თავს დავიზღევდი და დავაყენებდი დახრილ ბაზას.

ps

ეს სტატია არის პრაქტიკულად ჩემი პირველი მცდელობა დამეწერა რამე ზუსტი სროლის შესახებ, ანუ თემატიკაზე, რომელიც მაინც და მაინც არ არის ჩემი სპეციალიზაცია (ისევე მაგალითად, როგორც ნადირობა და სანადირო თოფები). შესაბამისად მივესალმები კონსტრქუციულ კრიტიკას ადამიანებისგან ვინც ჩემზე მეტი ესმით ამ სფეროში.

Savage Hog Hunter (ნაწილი 2)

June 5th, 2013

ამ სტატიის პირველი ნაწილის წაკითხვის შემდეგ გასაგები ხდება, რომ “ღორ ხანტერმა” საკმოდ დადებითი შთაბეჭდილებები დატოვა და შესაბამისად მაღალი შეფასებები დაიმსახურა. მას მერე გარკვეული პერიოდი გავიდა და შაშხანაზე დაყენდა ახალი ოპტიკური სამიზნე და სადგარი. პირველს რაც შეეხება ეს არის Nikon Prostaff 4-12X40. ბიუჯეტური ოპტიკების კატეგორიაში ნიკონის ეს მოდელები გამორჩეულად დგანან და სარგებლობენ მუშა და გამძლე ოპტიკური სამიზნეების რეპუტაციით. ბადე არჩეულ იქნა “ნიკოპლექსი”, რომელიც პრაქტიკულად იგივეა რაც დუპლექსი, რომელიც მრავალ სხვა ოპტიკურ სამიზნეში გამოიყენება. არჩევანის მიზეზი არის მარტივი, ამ სერიის ოპტიკურ სამიზნეებზე არსებობს მხოლოდ ორი ბადე, ნიკოპლექსი და ე.წ. BDC ბადე. უკანასკნელი ჩემი აზრით არის სუფთა სანადირო დანიშნულების და გარდა ამისა ჯვარი არის საკმაოდ განიერი რის გამოც ზუსტი სროლა ხდება პრობლემატური.

ოპტიკა Nikon 4-12X40 Prostaff, რგოლები 25მმ-ნი დაბალპროფილიანი  Weaver Tactical. ოპტიკის სიგრძის გამო მოსახსნელი გახდა უკანა სამიზნე მოწყობილობა. მოხსნის წინ დანიშნეთ მისი მდგომარეობა ხოლო მის დასაბრუნებლად საკმარისია 20 წამი და ერთი ხრახნის დაჭერა არის მხოლოდ საჭირო. სადგარი ბიუჯეტური “Champion” (30 USD).

ბადის სისქის გამო იგივე პრობლემას წავაწყდი, როდესაც თავდაპირველად “სევიჯზე” დავაყენე 4ჯერადი ბიუჯეტური იაპონური ოპტიკური სამიზნე. ასეთი გადიდებით და ბადით ზუსტი სროლა 100 მეტრზე იყო პრაქტიკულად  შეუძლებელი. უკვე ას მეტრზე ჯვარი ფარავდა იმხელა ფართს სამიზნეზე, რომ სროლა ხორციელდებოდა პრაქტიკულად ვარაუდით. მიუხედავად ამისა (და ასევე ძლიერი ქარისა), სევიჯი სტაბილურად ისროდა 3, 3.5 სმ-ან ჯგუფებს. საუკეთესო ჯგუფები იყო 2.8 სმ. ჩემი აზრით ეს აბსოლუტურად მისაღები შედეგებია ხელმისაწვდომი ბიუჯეტური შაშხანისთვის, 51 სმ-ნი ლულით და სუსტი ოპტიკით. გარდა ამისა ლულის ტვისტი (10) უფრო უკეთესად მუშაობს მძიმე ტყვიებთან ხოლო ყველაფერი რაც ჩვენ ვისროლეთ იყო 168 გრანიანი ტყვიით.

ეს ჯგუფი ნასროლია, შაშხანის მისროლისას ას მეტრზე, “შირსტოუნის” ოთხჯერადი ოპტიკით. ასეთ მცირე მანძილზეც სქელი ჯვარი პრაქტიკულად მთლიანად ფარავდა ფერად კვადრატს და სროლა ხორციელდებოდა ვარაუდით.

იარაღის მისროლისას და ოპტიკური სამიზნის ძიებისას მე გამახსენდა, რომ იგივე პრობლეემებს ადრეც წავაწყდი და უნდა ვაღიარო, რომ ჩემთვის არ იქნება ურიგო საკუთარი ადრინდელი ნაშრომები გადამეკითხა. პირველ რიგში ამ სტატიებში შეცდომების გამოსასწორებლად და მერე იმისთვის, რომ რაღაცეები საკუთარ თავს შევახსენო.

აი რას ვწერდი მე 2008 წელში, როდესაც ჩემი პირველი ზუსტი სროლისთვის განკუთვნილი შაშხანა (CZ 550 Varmint Laminated) ვიყიდე:

ეხლა დაუბრუნდეთ სტაბილურიბას. ცნობილი რუსული ფორუმის ცნობილი მონაწილის სიტყვების პერეფრაზირება, რომ გავაკეთო გამოვა შემდეგი: “მე არ მტოვებდა აზრები სტაბილურობაზე, რომელიც არ იყო”. ცხადია, რომ იმისთვის რომ მიიღო საუკეთესო შედეგი უნდა გამორიცხო, რაც შეიძლება მეტი ფაქტორი, რომელიც მოქმედებს სიზუსტეზე. ცხადია საქართველოში ეს შეუძლებელია. ანუ ძირითადი მიზეზი ამ “რომანის” დასრულების არის ზუსტად ეს მიზეზი პირველ რიგში. არ არის სროლის კარგი პირობები. რა არის ეხლა სროლის კარგი პირობები? მზიანი დღე, ქარის არ არსებობა და მიწაში “ჩაბეტონებული” მაგიდა ზედ დაყენებული “სტანოკით”. როგორც ყველა დასაქმებული ადამიანი მე შეზღუდული ვიყავი კვირაში ორი დღით. გასული ქალაგარეთ მე მხვდებოდა ხან ქარი, ხან წვიმა, ხან მენახირეები ძროხებთან, ხან ძროხები მენახირეების გარეშე. არანაირი სტაბილურობა. ასევე პრობლემაა უსაფრთხოება, პერმანენტული ნერვიულობა ამ საკითხზე არ უწყობს ხელს მშვიდ ხასაითს რაც ასევე აუცილებელია ზუსტი სროლისას. ანუ მე როგორც გამომივიდა, ნეგატური ფაქტორები უფრო მეტია ვიდრე დადებითი.
ასევე ძირითადი პრობლემაა იარაღის სამაგრი. 100 ლარიანი ჩინური ნაგავი მოირყა თითქმის ეგრევე. 60 დოლარიანი ხარისის სოშკები, თბილისამდე მოტანით ჯდებოდა ორჯერ ძვირი, რატომღაც. მაღაზიები ამჯობინებენ ათმაგ ფასში გაყიდონ ნაგავი, ვიდრე ეცადონ ცამოიტანონ საშუალო ფასიანი ხარისხიანი ნივთები. სხვა და სხა ექსპერიმენტება სამაგრებტან არანაირი ეფექტი არ ამოიღო. ამ ექსპერიმენტებში კიდე იხარჯებოდა ძვირი ვაზნები….. სხვათაშორის მინდა ორი სიტყვა ვთქვა ოპტიკაზე უფრო სწორედ მის არჩევანზე, რომელიც თბილისის მაღაზიებში არსებობს. ათმაგ ფასში, 20 და 30 დოლარიანი “ოპტიკა”, რომელიც გამოდგება მარტო “გეკოს” იარაღზე ან ეირსოფტზე, პოზიციონირდება, როგორც მაღალი კლასის ძვირიანი ოპტიკური სამიზნეები. თან გამყიდველის აზრით რაც უფრო დიდია ზომებში ოპტიკა და რაც უფრო დიდი “ზუმი” აქვს, მით უფრო ძლიერ და დიდი კალიბრის იარაღზე ყენდება. ანუ მოკლედ, რომ ვთქვათ ფულიც რომ გქონდეს ბევრი, თბილიში კარგი ხარსხის საშუალო ფასიან ოპტიკას ვერ იყიდი პრინციპში. (ნიკონი მე იბეიზე ვიყიდე და ზედ კიდე 100 დოლარი წაუმატე). ისევე პრინციპში უბრალოდ ვერ იყიდი უბრალოდ კარგ ოპტიკას. შეუკვეთე, წაუმატე ერთი 100 150 დოლარი, დაელოდე ერთი თვე და იქნებ ვინმემ ჩამოგიტანოს. იგივე ეხება ნებისმიერ აქსესუარს. ყველაფერი ათმაგ ფასში (ხშირად პირდაპირი გაგებით ათმაგ ფასში). მესმის რომ ათმაგ ფასში იყოს კარგი ნივთები მაინც. არა. გამორიცხულია. მეიდ ინ ჩაინა ამ სიტყვის ყველაზე ცუდი მნიშვნელობით. ანუ ვაწყდებით ორ პრობლემას, არ არსებობს სროლის კარგი პირობები/ინფრასტრუქტურა, მიუწვდომელია საჭირო წვრილმანები. ელემენტარული არაა, არაფერს ვიძაზი მანძილმზომებზე და ქარის სიჩქარის გასაზომ აპარატურაზე, ქრონოგრაფზე და ასე შემდეგ.  თუ მოინდომე ყვეკლაფერს იყიდი და ჩამოიტან მარამ ეს ჯდება ძალიან დიდი ფული.  მიდიხარ აზრამდე რომ გატაცება ამდენ ფულად არ გიღირს და ფიქრობ სხვა რამეებზე.

გავიდა უკვე 5 წელი. თუ არ ჩავთვლით იმას, რომ წვრილმანების/აქსესუარების ჩამოტანა გაადვილდა, სიტუაცია მეტ წილად არ არის შეცვლილი. და ეს მე ჩემ ტყვაზე კვლავ გამოვცადე, როდესაც გადავყარე 360 ლარი 80 დოლარიან ოპტიკაში. ეს გავაკეთე იმისთვის, რომ დავრწმუნებულიყავი, რომ ღირდა დახარჯვა უფრო ძლიერ და ძვირადღირებულ ოპტიკაზე. ეხლა მე მგონია რომ ვიჩქარე და დიდი შეცდომა დაუშვი. შეკვეთიდან მე-14 დღეს იგივე ფასად მე ჩამომივიდა ბევრად უკეთესი ოპტიკა და ეხლაც ვერ ვხვდები რამ მაყიდინა თბილისში ეს წყეული “შირსტოუნი”???…. რაც იყო იყო. ჩემთვის ეს კარგი გაკვეთილი იქნება.  ეხლა კი ისევ თემას დაუბრუნდეთ. ბოლო 2 თვე თბილისში რბილად, რომ ვთქვათ ცუდი ამინდებია, ხან წვიმა და ხან ქარი. 2 თვეა მე ვერ შევძელი მესროლა “სევიჯი” მეტ ნაკლებად ნორმალურ პირობებში. სასროლეთი, როგორც არ იყო 5 წლის წინ ისევ არ არის ეხლაც. ოპტიკების არჩევანშიც არანაირი ცვლილბა არ არის. მეტ ნაკლებად კარგი ოპტიკა ფანტასტიურად მაღალ ფასებში იყიდება და არჩევანი პრაქტიკულად არ არსებობს. ვაზნებს რაც შეეხება ერთადერთი მეტ ნაკკლებად ხელმისაწვდომი კალიბრია .308. კარგი .308 უკვე უმეტესობისთვის ხელმიუწვდომელია.

გარდა ამისა სროლაში ოპტიკიანი შაშხანებიდან როგორც არსად სხვაგან დიდი როლი არა და გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ფინანსებს. ვისაც მეტი ფული აქვს იმას მიყავს აქ პარადი და ეს მე პირადად არ მომწონს. შედარებისთვის, რამდენი ათასი ფულიც არ უნდა გქონდეს ბარათზე უკეთესი მსროლელი პისტოლეტიდან ვერ გახდები. აქ წყვიტავს ყველაფერს ინდივიდუალური ოსტატობა, სადაც მოტივირებული ოსტატი 800 ლარიანი “ზასტავა 99-ით” ყოველთვის უკან ჩამოიტოვებს ფულის ტომარას 3000 დოლარიანი “ხეკლერ&კოხით”. აქ ფული სიზუსტეზე, სისწრაფაეზე და ეფექტურობაზე არანაირად  გავლენას არ ახდენს თუ არ ჩავთვლით რამდენიმე ვიწრო სპეციალიზირებულ კლასს პრაქტიკული სროლის დისციპლინებში. თუმცა აქაც ჩვენ გვყავს გამონაკლისები. მაგალიტად  ბობ ფოგელი და დეივ სევინი. ასები, რომლებმაც უკან ჩამოიტოვეს ასეთივე ძლიერი მსროლელები, მძიმედ მოდიფიცირებული იარაღებით, რომელთა ფასი 4-5 ათასი დოლარია (იქ სადაც “ხეკლერ&კოხები” 900 დოლარი ღირს). და გააკეთეს ეს პრაქტიკულად ქარხნული “გლოკის” პისტოლეტებით, რომელთა ფასი 550-600 დოლარს არ აღემატება. ასეთი რამე წარმოუდგენელია, პრაქტიკულად ნებისმიერ დისციპლინაში სადაც ისვრიან ოპტიკიანი შაშხანებიდან. აქ ფინანსები პირდაპირ განააპირობებენ შედეგს. მე ვიცნობ არც ისე შეძლებულ მსროლელბს, რომლებიც ძალიან ხანგრძლივ და რთულ გზას გადიან, მაღალი შედეგის მისაღწევად. უბრალო შაშხანებიდან ისინი აწყობენ ზუსტ ინსტრუმენტებს და მათი იარაღი არ გამოიყურება ისე ლამაზად როგოც ძვირადღირებული “საკოები” მაგრამ შედეგებს, რომლებსაც ისინი აღწევენ არის შთამბეჭდავი. მე დიდ პატივს ვცემ ასეთ ხალხს და მესმის, რომ  მხოლოდ ნამდვილ ფანატებს (რა თქმა უნდა კარგი გაგებით) შეუძლიათ ამ გზით იარონ. დანარჩენებთან ყველაფერი მარტივია, რამდენიმე ათასი შაშხანაში ძლიერ კალიბრზე, ერთი ორი ათასი ოპტიკაში, ვინმე თითებზე აგიხნსის რა სად და რამდენი  დაატრიალო და მიდი ისეირნე, ქაღალდის სამიზნეს დიდი მანძილებზე მოარტყავ. ეს კიდე განაპირობებს იმას რომ ბევრი მოტოვირებული ჭკვიანი მსროლელი ვერ ერთვება ამ საქმეში და ზუსტი სროლის დარგში (თუ ის საერთოდ არსებობს საქართველოში) ქაოსი არის დამკვიდრებული რომელიც მძიმდება უაზრო ტრენდებით. ლულის ე.წ. “აბკატკაზე” უკვე დავწერე (ამან უკვე ეპიდემიის ხასიათი მიიღო), ლულის ხეხვა ყოველი სამნახევარი გასროლის შემდეგ უკვე ნორმაა, მნიშვნელობა არ აქვს ეს არის ძვირადღირებული “ულტრა მაგნუმი” თუ იაფი “მარლინი” .308-ზე. ეხლა მესმის საიდან წამოვიდა მოსაზრება, რომ წმენდით უფრო მეტი ლულა ფუჭდება ვიდრე სროლით. შემდეგ იმ ნაწერებიდან რაც ფორუმებზე დევს რამე რაციონალური აზრის გამოტანა კონკრეტულ ვაზნაზე და იარაღზე შეუძლებელია. ხდება ოპერირება რაღაც ჭკვიანური ტერმინებით და  უცხოური სიტყვებით: “ბალისტიკური უპირატესობა ეტყობა 200 მეტრიდან” და ასე შემდეგ.  ვინ არის ეს ხალხი? რაზე საუბრობს საერთოდ? ….  ის ერთეული მაგარი მსროლელები, რომლებსაც მე ვიცნობ ინტერნეტს არ ეკარებიან ალბათ იგივე მიზეზბის გამო. მაგრამ მე მაინც ოპტიმისტი ვარ და მგონია, რომ ყველაფერი დალაგდება. ადრე თუ გვიან.

ალბათ ჩემი ნეგატიური დამოკიდებულება ამ საკითხისადმი აიხსნება იმით, რომ შეიძლება მე ბოლომდე არ მესმის რაზე ვსაუბრობ ან უბრალოდ ეს არ არის ჩემი სტიქია. შესაძლებეელია მე ვცდები ჩემ შეფასებებში. არ გამოვრიცხავ. მაგრამ მსროლელის ფაქტორის შემცირება და მნიშვნელოვანი ფინანსური ფაქტორი მე მაფიქრებინებს, რომ ზუსტი სროლით მე სერიოზულად  დავკავდები ალბათ როდესაც 50 წელს გადავაღწევ. ეხლა კიდე ის მინიმუმი რაც მე მჭირდება მე ვიცი.

საკმარისია ეხლა ნეგატივი და გადავიდეთ პოზიტივზე. პირვლ რიგში კიდევ ერთხელ ავღნიშნავ, რომ “ჰოგ ჰანტერის” და სხვა ბიუჯეტური იარაღის გამოჩენა ბევრს აძლევს საშუალებას, როგორც იქნა მოცილდეს ამ საბჭოთა ჯართს (ესეც კარგი გაგებით) და დაიწყოს სროლა ხარისხიანი, ზუსტი იარაღიდან. ყველა იარაღი ამ კლასიდან კარგი არ არის მაგრამ სევიჯის შაშხანები ნამდვილად ძალიან კარგები არიან, რემინგტონ 700-ის ზოგი მოდელიც საკმაოდ კარგია. ეს შაშხანები შეიძლება იყონ გამაოგნებლად ზუსტები. ასეთი სიზუსტე არც ისე დიდიხნის წინ წარმოუდგენელი იყო იაფ სერიულ იარაღში.

ბიუჯეტური შაშხანის ერთ-ერთი საუკეთესო ვარიანტი: სევიჯ აქსისი. მოსახსნელი მჭიდი, კარგი ხარისხი, ერგონომიულობა და დაბალი ფასი გამოარჩევს ამ იარაღს სხვებისგან.

თუ ადამიანი სერიოზულად არის განწყობილი მაშინ დაივიწყეთ ბიუჯეტური შაშხანები და დაიხარჯეთ ტოპ კლასის იარაღზე. დამიჯერეთ იმისთვის რომ ტოპ შედეგი მიიღოთ საშუალი იარაღისგან ძალიან დიდი დრო და ინვესტიციები დაგჭირდებათ. მე ნანახი მაქვს ასეთი შაშხანა. ასევე “სევიჯ ჰოგ ჰანტერი”, რომელშიც ბევრად უფრო მეტი ფული ჩაიდო ვიდრე ეს იარაღი თავიდან ღირდა. შაშხანას ქონდა თავისი საკეტი და თავისსი ქარხნული 51სმ-ნი ლულა. ამ შაშხანიდან მსროლელი  სამიზნეს  არტყავდა 1200 მეტრზეც და ეს ძალიან არასახარბიელო პირობებში (ძლიერი გვერდითი ქარი). ასე, რომ თუ ძალიან, ძალიან მოინდომე ერთი შეხედვით შეუძლებელიც შესაძლებელი ხდება. აბსოლუტური უმეტესობა მსროლელებისთვის ეს გზა იქნება მეტის მეტად რთული.  ასე, რომ ჩემი აზრით ტუნინგზე ფულის ხარჯვას ჯობია თავიდანვე დახარჯოთ ფული მაღალი კლასის შაშხანაზე. მე არ მჯერა იმ აზრის, რომლის მიხედვითაც ახალბედამ წვრილი კალიბრებიდან უნდა დაიწყოს. არც იმას ვიძახი, რომ ეგრევე უნდა იყიდოთ რამე ავ და ცოფიან .300 უეზერბი მაგნუმზე და მიიღოთ ურიცხვი “რესპექტები” და “ლაიქები” ფორუმებზე, მაგრამ .308 ვინჩესტერი იქნება შესანიშნავი დასაწყისი. თუ ფინანსური მდგომარეობა საშუალენას გაძლევთ და “გიტყდებათ”, როგორც უმეტესობა .308-დან სროლა ნებისმიერი “ზომიერი”, .30 კალიბრამდე  მაგნუმიც  იქნება კარგი.

მიუხედავად იმისა, რომ რემინგტონის პროდუქციის ხარისხის ვარდნაზე ალბათ მარტო საქართველოს პარლამენტში არ საუბრობენ მათი Remington 700 Milspec 5R  არის ერთი კარგი ვარიანტი, რომელიც იწარმოება ქარხნულად და უფრო წააგავს შეკვეთით დამზადებულ იარაღს მაგრამ ზომიერ ფასად.

თემას უკვე სერიოზულად ავცდი და ამიტომ რა შეიძლება დამატებით ითქვას სევიჯის “ჰოგ ხანტერზე”? რა არ მომწონს? შედარებით სუსტი ექსტრაქცია, მასრა ახლოს  ვარდება იარაღთან. კონდახი არის ძალიან სუსტი. წინ დაყენებული სადგარი საიმედოთ ვერ აფიქსირებს იარაღს, იმიტომ რომ კონდახის წინ ნაწილი არის თხელი პლასტმასის, რომელიც ადვილად იბრიცება.

პოზიტიური მხარეები იგივეა. იარაღი მსუბუქი და კომპაქტურია. იარაღი ზუსტია. ბოლოს გასვლისას ისევ პირობები იყო ცუდი, მაღალი ბალახი გამორცხვადა სროლას მიწიდან, ძლიერი ქარი გლეჯდა და მიქონდა სამიზნეები. დიდი ვაი-ვაგლახით მოხდა იარაღის მისროლა ახალი ოპტიკით. გადაწყდა ჩატარებულიყო პრაქტიკული სროლის “სეანსი” ვინაიდან ასეთ პირობებში და განწყობით სიზუსტეზე სროლა იქნებოდა უაზრო. ასი მეტრის მანძილზე განლაგდნენ სამიზნეები “მძევალი + ტერორისტი”. “სპოტერი” იძლეოდა მითითებებს სროლაზე ხოლო მსროლელი განთავსდა მანქანაზე და ანადგურებდა მონიშნულ სამიზნეებს.  არც ერთი “მძევალი” არ დაშავდა, ყველა “ტერორისტი” ერთი ზუსტი გასროლით განადგურდა. “ჰოგ ხანტერმა” არ გვიღალატა, ხოლო ამ “ტაქტიკურმა” გართობამ გადაარჩინა ის დღე გაფუჭებისაგან. კმაყოფილებმა ჩვენ დავტოვეთ სასროლეთი.

Savage 11 Hog Hunter (ნაწილი 1)

May 18th, 2013

Savage 11 Hog Hunter. სურათის წყარო www.shootingtimes.com

არც ისე დიდიხანია თბილისის მაღაზიებში გახდა შესაძლებელია ნამდვილად ხელმისაწვდომი უცხოური წარმოების შაშხანების შეძენა. რა თქმა უნდა ეს ხელმისაწვდომობა გარკვეულ წილად პირობითია მაგრამ თვქენ თვითონაც დაფიქრდით: ახალი, აშშ-ში წარმოების შაშხანა გათვლილი პოპულარულ კალიბრებზე (.223Rem, 30-06, .308Win, 300Win. Mag) თავისი ოპტიკური სამიზნით დაგიჯდებათ იმედნი რამდენსაც ითხოვენ მეორად “სკს”-ში ან მესამედი იმ ფასის რომელსაც ითხოვენ მაგალითად დრაგუნოვის ნახევრად-ავტომატურ შაშხანაში. ასევე მათი ფასი არ აღემატება გადაკეთებული მოსინის სისტემის იარაღების ფასს.  ამასთანავე ამერიკული შაშხანა იქნება უფრო ზუსტი (ჩემი აზრით შაშხანის ყველაზე მნიშვნელოვანი თვისება), ხოლო ნადირობისთვის ან ზუსტი სროლისთვის ვაზნების არჩევანი გაცილებით უფრო დიდიც არის. ხელმისაწვდომია უფრო იაფი ვაზნები, რომლებიც გამოდგება პრაქტიკისთვის. ამ სტატიის დაწერის მომენტისთვის .308 კალიბრის ვაზნა დამზადებული MKE-ს (თურქეთი) მიერ ღირს 2.5 ლარი, დამეთანხმებით ჩვენი რეალიებიდან გამომდინარე არ არის ძვირი. გასაგებია, რომ ასეთი ტიპის იარაღიდან ბერვს არ ისვრიან, მაგრამ ჩემი აზრით როდესაც .308 კალიბრის ვაზნა ღირს 50 თეთრით უფრო მეტი ვიდრე 9მმ-ნი პისტოლეტის ვაზნა, ეს რის დიდი შეღავათი. სამწუხაროდ იგივეს ვერ ვიტყვი სხვა ნახსენებ კლაიბრებზე, რომელთა ასორტიმენტი გაცილებით მწირია და ფასიც აღწევს 5-7 ლარს. ეს ჩემი აზრით არ უნდა იყოს პრობლემა, იმიტომ, რომ ძველი და გამოცდილი .308 ჩვენ პირობებში დააკმაყოფილებს შაშხანის მფლობელის ყველა მოთხოვნას.

რა თქმა უნდა საოცრებები ჩვენ დროს და მითუმეტეს ჩვენ ქვეყანაში არ ხდება. შესაბამისად არც ეს ხელმისაწვდომი შაშხანები არ არიან გარკვეული ნაკლოვანებების გარეშე. მათი დამზადების ხარისხი უკეთეს შემთხვევაში მისაღებია ხოლო ყველაზე იაფ მოდელებს აქვთ თხელი პროფილის ლულები და ამავე დროს არ აქვთ რკინის (მექანიკური) სამიზნე მოწყობილობები. ჩემი ღრმა რწმენით ტრენდი, რომ შაშხანას არ ჭირდება “რკინები” არის მცდარი! ოპტიკური სამიზნე არის კარგი და სასარგებლო მოწყობილობა მაგრამ ის საკმაოდ ფაქის მოპყრობას ითხოვს და ხანდახან გამოდის ხოლმე მწყობრიდან. მე მეეჭვება რომელიმე ვინც ეხლა ამ სტატიას კითხულობდეს გასვლებზე ატარებდეს  თან სარეზერვო სამიზნე მოწყობილობას. ტყვილა არ მოყვება თითქმის ყველა სამხედრო სნაიპერულ სისტემას სარეზერვო მექანიკური სამიზნე ან პატარა კოლიმატორი. თხელი ლულების და “რკინების” არ არსებობის გარდა მათ ასევე აერთიანებთ საკმაოდ დაბალი ხარისხის კონდახები, როგორც უკვე ავღნიშნე საშუალო შესრულება და ინტეგრირებული (დახურული) მჭიდები. ყველაფერი ეს რა თქმა უნდა განპირობებულია ფასის შემცირების მიზნით. ჩრდილო ამერიკის ბაზარზე ასეთი შაშხანების ფასი არ აღემატება 500 დოლარს (ქარხნულად დაყენებული საშუალო ხარისხის ოპტიკური სამიზნით). თბილისის მაღაზიებში მათი ფასი იწყება 1300 ლარიდან (Marlin XL7) და ადის 1800 ლარამდე (Remington 700 SPS), მაგრამ შაშხანები რატომღაც იყიდება ოპტიკის გარეშე.

ბუნებრივია ამ იარაღების გამოჩენამ ჩემში ინტერესი გამოიწვია, მაგრამ როდესაც უფრო დეტალურად გავეცანი გასაყიდ მოდელებს ნაწილის შესრულება უბრალოდ არ მომეწონა და ასევე მივხდი, რომ დაბალ ფასიანი შაშხანის შეძენა მოითხოვდა გაცილებით მეტ ინვესტიციას. შაშხანას არ მოყვება არაფერი, ქამრის გასაყრელებიც კი. ეს ყველაფერი საყიდელი იქნება. შაშხანის ფასს ასევე დაემატებოდა ავტომატურად ოპტიკური სამიზნის ფასი, რომელიც პრაქტიკულად შაშხანის ფასს უტოლდებოდა თუ ამ მოწყობილობის შეძენა მოგიწევდათ თბილისის მაღაზიებში. ოპტიკური სამიზნეების ასორტიმენტი თბილისში გაცილებით უფრო მწირია ვიდრე იარაღის. რა თქმა უნდა შესაძლებელია ოპტიკის ჩამოტანა საზღვარგარეთიდან მაგრამ ამას დრო უნდა, ხოლო იდეა სახლში მქონოდა იარაღი სამიზნე მოწყობილობების გარეშე მე არ მხიბლავდა. რა თქმა უნდა იყიდება მოდელები რკინის სამიზნეებითაც მაგრამ ეს არის სუფთა სანადირო იარაღები, რომლებიც ჩემში არანაირ ინტერესს არ იწვევდნენ. მე ვეძებდიი რამეს, რაც გამოდგებოდა მსუბუქი, კომპაქტური ტაქტიკური სნაიპერული შაშხანის ბაზად.

ძიების პროცესში ერთმა მოდელმა მიიპყრო ჩემი ყურადღება. ეს იყო ჩრდილო ამერიკული კომპანიის Savage Arms-ის მიერ წარმოებული შაშხანა მოდელი 11 “Hog Hunter” (ტახებზე მონადირე ან “ღორ ხანტერი”, როგორც მას ჩვენთან შეარქვეს).  იარაღს კი ქონდა “სანადირო” სახელი მაგრამ სურათებიდან სულ სხვა რამეს ვხედვადი.  შაშხანას აქვს მომმწვანო ფერის სინთეტუკური კონდახი, მოკლე სქელ-კედლიანი ლულა (სიგრძე 51სმ, რომელსაც “სევიჯი” ეძახის საშუალო კონტურიანს), ამავე კომპანიის საფირმო სასხლეტი Accu-trigger (რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი ამაზე ცოტა მოგვიანებით). ლულა არის ხრახნილით (თუ დააპირებთ ამ იარაღისთვის კომპენსატორის/ლულის მუხრუჭის შეკვეთას გაითვალისწინეთ, რომ ხრახნილის კვეთა არის 5/8×24), საკეტის სახელური არის დიდი და მოსახერხებელი, როგორც ტაქტიკურ შაშხანებში და რაც მთავარია იარაღზე აყენია კომპაქტური “ექსპრეს” ტიპის სამიზნე მოწყობილობები!   და ეს ყველაფერი ღირს სულ რაღაც 1670 ლარი. იაფფასიანი შაშხანების სეგმენტისგან მას ერგო საკამოდ იაფი მე ვიტყოდი პრიმიტიული კონდახი და ასევე დახურული ტიპის მჭიდი, რომელიც იტევს ოთხ .308 Win კალიბრის ვაზნას. ტექნიკური აღწერილობა, რომ გავაგრძელოთ, შაშხანის წონა არის 3.3 კგ, სრული სიგრძე 103 სმ, ლულის ხრახნების ბიჯი -10. მოდელი 11 გულისხმობს ე.წ. მოკლე საკეტს და გამოდის კალიბრებში .223 და .308, მოდელი 111 არის გრძელი საკეტით და ხელმისაწვდომია კალიბრში .338 Winchester Magnum.

“ჰოგ ხანტერი” ეგრევე გახდა ჩემი ფავორიტი, ამიტომაც როდესაც მეორად ბაზარზე გამოჩნდა შესაბამისი შემოთავაზება მე ის ეგრევე შევიძინე. “ჰოგ ჰანტერმა” გადამიწყვიტა დილემა, რომელიც ამდენი ხანია მე მაიძულებდა თავი შემეკავებინა შაშხანის შეძენისაგან. ჩემ განკარგულებაშია სქელკედლიანი მოკლე ლულა, სინთეტიკური კონდახი და ამავე დროს “რკინის” სამიზნე მოწყობილობებიც. ოპტიკის ყიდვა მოგვიანებით შეიძლება და მანამდე რკინებითაც შესაძლებელია სროლა.

ადვილად ხილვადი “ექსპრეს” ტიპის სამიზნე მოწყობილობები განკუთვნილია სწრაფი და არა ზუსტი სროლისთვის. ჩვენ შემთხვევაში ისინი შესრულებულია მთლიანად ფოლადისგან, უკანა სამიზნე მოწყობილობა სრულად რეგულირებადია. იდეალური დამხმარე სარეზერვო სამიზნე მოწყობილობა, რომეელიც მუდმივად მზად არის გამოყენებისთვის. იარაღი ქარხნულად იყო მისროლილი.


ლულაზე ხრახნილის ყოფნა აიხსნება იმით, რომ ეს იარაღი შექმნილია სპეციალურად გარეულ ღორებზე სანადიროდ, რომლებიც ბევრ აშშ-ს შტატში განიხილება როგორც მავნე ცხოველი. შესაბამისად იქ სადაც კანონი ამას უშვებს შესაძლებელია მაყუჩის გამოყენება იმისთვის, რომ მავნებლებზე სროლისას არ შეწუხდნენ მეზობელი ფერმერები. გარდა ამისა ასეთ ლულაზე ყოველგვარი ხელოსნის ჩარეევის გარეშე შეასძლებელია კომპენსატორის/ლულის მუხრუჭის დაყენება.

“სევიჯის” წარმოებული იარაღი პრაქტიკულად უცნობია საქართველოში. კომპანია ატარებს თავისი შემქმნელის არტურ სევიჯის სახელს. ჩრდილო ამერიკაში ის პირველ რიგში ცნობილია თავისის კონსტრუქციის ძალიან პოპულარული 99-ე მოდელის შაშხანით, რომელიც წარმოებაში იყო არც მეტი არც ნაკლები 105 წელი. ეს იყო ბერკეტიანი შაშხანა, რომელიც იყენებდა დამრტყმელს, ჩახმახის ნაცვლად.  გარდა ამისა არტურ სავაჯს ეკუთვნის პირველი მოსახსნელი “სექტორული” მჭიდის კონსტრუქციის ავტორობა, რომელიც გახდა შემდგომ სტანდარტული, სამხედრო ცეცხლსასროლ იარაღში და ასევე მან გამოიგონა რადიალური საბურავების კონსტრუქცია. არტურ სავაჯმა სიცოცხლე დაასრულა თვითმკვლელობით, მძიმე ავადმყოფობის გამო, 1938 წელს. კომპანია მისი სახელით დღემდე არსებობს და ცნობილია, როგორც იაფი და კარგი ხარისხის პროდუქციის მწარმოებელი.

Savage Arms Company-ის მოდელი 99 იყო პირველი მასობრივად წარმოებული შაშხანა დამრტყმელით ნაცვლად დამალული ჩახმახისა.

სიმართლე გითხრათ, მე ყოველთვის ვთვლიდი რომ რემინგტონის მოდელი 700 იყო პირველი იაფი, ტექნოლოგიური, მასობრივი წარმოების შაშხანა. მაგრამ მე ვცდებოდი. სანამ რემინგტონის ხალხი დაიწყებდა ხელმისაწვდომი შაშხანის წარმოებას, მას 4 წლით დაასწრო სევიჯმა და გამოუშვა მათი აზრით ყველასთვის ხელმისაწვდომი, ‘სახალხო” შაშხანა, მოდელი 110 (რომლის კონსტრუქციაზე დაფუძნებულია მათ შორის მოდელი 11-იც, რომელიც ეხლა წარმოებაშია). დაზუსტებით ვერ ვიტყვი, მაგრამ ამბობენ რომ ინდექსი 110 მიენიჭა მას საცალო ფასის გამო, 1958 წელს მისი ფასი შეადგენდა 110 აშშ-ის დოლარს.  კონსტრუქციის ავტორი იყო ნიკოლას ბრიუერი, რომელმაც მიზნად დაისახა შეექმნას იაფი და ზუსტი იარაღი, რომელიც გაუწევდა კონკურენციას ვინჩესტერ 70-ს, შაშხანას, რომელიც ჩრდილო ამერიკაში დამსახურებლად სარგებლობდა ძალიან კარგი რეპუტაციით. 110-ე მოდელის კონსტრუქცია გამოვიდა მარტივი გამძლე და მისი წარმოება ძალიან იაფი ჯდებოდა. ამის გარდა მოდელი 110 იყო პირველი სერიული იარაღი, რომელიც მათ შორის გამოდიოდა ცაციებისთვის. ანუ საკეტის სახელური ქონდა მარცხნივ და მასრების ექსტრაქცია ასევე მარცხნიდან ხდებოდა.  Savage Arms Company ასევე იყო პრაქტიკულად პირველი ვინც შესთავაზა მყიდველს ცალკე ლულის კოლოფები საკეტით და ცალკე ლულები. ცალკე უნდა ავღნიშნო რომ კოლოფში ლულის დამაგრების მეთოდის და ადვილად ცვლადი საკეთის თავის გამო შაშხანის სხვა და სხვა კალიბრებზე გადაკეთება არის შედარებით ადვილი. თავისი დროისთვის 110-ე მოდელი იყო საკმაოდ ინოვაციური და ტექნოლოგიურად დახვეწილი. 1998 წელს, როდესაც კომპანია “სევიჯს” გაკოტრება ემუქრებოდა, წარმოება რადიკალურად შემცირდა და სწორედ 110-11 მოდელის შაშხანებმა გამოიყვანეს კომპანია კრიზისიდან.

ცაციებისთვის ასევე მოსახერხებელი იყო მცველის განლაგება, ლულის კოლოფის კუდში, ზევიდან. მოგვიანებით მცველი განალაგეს იგივე ადგილას რუგერის და ბრაუნინგის (X-bolt) შაშხანბეშიც. მოდელ 11-ში მცველი სამ პოზიციანია. 1)მცველი და საკეტი ჩაკეტილია. 2) მცველი ჩაკეტილია მაგრამ საკეტის მოძრაობა შესაძლებელია (განმუხტვისთვის) 3) მცველი გამორთულია, იარაღი მზად არის სროლისთვის.

გამოდის, რომ ჩვენთვის თითქოს უსახელო შაშხანის და კომპანიის უკან დგას საკმაოდ მდიდარი და საინტერესო ისტორია.  მოდელი 11 შედის ჩრდილო ამერიკული შაშხანების დიდ სამეულში, რომელიც შედიან სევიჯის გარდა, რემინგტონ 700 და ვინჩესტერ 70. ორი უკანასკნელი უფრო პოპულარული არის ამერიკაში და ამას თავისი მიზეზები აქვს. აქ უკვე გადავდივართ “სევიჯის” სუსტ მხარეებზე, იმიტომ, რომ მათი წყალობით მე-11 მოდელი უთმობს თავის პოზიციებს ორ ძლიერ კონკურენტს.  საქმე იმაშია, რომ როგორც წესი ასეთი ტიპის შაშხანას, ე.წ. “ბოლტებს” შემთხვევითი ხალხი არ ყიდულობს. ეს არ არის გლუვლულიანი თოფი, რომელიც შეიძლება ყველა ფერმერის და გლეხის სახლში ეგდოს, ეს არ არის რევოლვერი, რომელსაც ადამიანი იყიდის რომ საკუთარი თავი დაარწმუნოს იმაში, რომ ის დაცულია ბოროტი ადამიანებისგან და კარადის თავზე შემოდებს ხოლმე. შაშხანას მეტ წილად ყავს ბევრად უფრო გამოცდილი, დახვეწილი კლიენტურა, თავისი სპეციფიური მოთხოვნებით.  ამ პუბლიკას კიდე არ მოეწონა ის ფაქტი, რომ მაგალითად “სევეჯის” საკეტის გასახსნელად საკეტის მოძრაობის ბოლო მომენტებში საჭიროა ზედმეტი ძალის დატანება, რომ საკეტი ბოლომდე გაიხსნას. ასევე მათ არ მოეწონათ ამ მოდელის სასხლეტი, დეტალი, რომელიც არის ზუსტი შაშხანის გული. მიზეზი ამისა არის ბრიუერის კონსტრუქციის სასხლეტი მექანიზმი. წარმოების გაიაფების მიზნით მისი კონსტრუქცია ისეთია, რომ “შეპტალო” სასხლეტთან მიმართებაში განლაგებულია ოდნავ წინ ვიდრე სხვა შაშხანებში და ეს იწვევს სასხლეტის დამძიმებას და სვლა ხდება უფრო არათანაბარი. ამან განაპირობა ის ფაქტი, რომ ვინჩესტერის და რემინგტონის შაშხანები უკეთესად იყიდებოდა, მიუხედავად იმისა, რომ 110-ე მოდელი ამ სამიდან ყველაზე იაფი იყო.

ესთეტიური თვალსაზრისით ლულის კოლოფში დამაგრების მეთოდი მასზე წამოცმული ქანჩით, ასევე არ გამოიყურება კარგად. მაგრამ სწორედ ამის წყალობით სევიჯის შაშხანებს აქვთ კარგი თანდაყოლილი სიზუსტე. ესთეტიკა იყო და არის 110-11 მოდელის შაშხანების სუსტი მხარე და კარგი გაყიდვების ერთ-ერთი ხელშემშლელი ფაქტორი.

სიზუსტეს რაც შეეხება,იმ დროს, როდესაც მოდელი 110 გამოვიდა, ეტალონური სიზუსტე 1 MOA 100 მეტრზე მიიღწეოდა მხოლოდ კომპეტენტური იარაღების ოსტატის ჩარევის შემდეგ. ქარხნული “110″  უფრო ხშირად ამ რეზულტატს აღწევდა პირდაპირ ყუთიდან. ყოველგვარი გადაკეთებების და მოდიფიკაციების გარეშე.  ტახებზე მონადირის სიზუსტეს რაც შეეხება, 2012 წლის ჟურნალ Shooting Times-ის სექტემბრის ნომერში გამოქვეყნდა აღნიშნული იარაღის სიზუსტეზე ტესტირების შედეგები. 100 მეტრზე 5 არჩეული მუხტიდან, ოთხმა აჩვენა შედეგი, რომელიც 1 MOA-ზე ნაკლები იყო. საუკეთესო მუხტი იყო Black Hills Match 175 გრანიაი ტყვიით, რომელმაც აჩვენა საშუალო სიზუსტე 0.78 MOA!

სიტუაცია სასხლეტებთან 2003 წელს რადიკალურად გაუმჯობესდა, როდესაც კომპანიამ შესთავაზა კლიენტებს მათი აზრით უპირატესი კონსტრუქციის სასხლეტი მექანიმზი სახელით Accu-trigger. ის არის რეგულირებადი (0.68 to 2.7 კგ-მდე), რეგულირება შეუძლია იარაღის პატრონსაც. კონსტრუქცია გამორიცხავს ისეთ დონემდე სასხლეტის შემსუბუქებას, რომ შესაძლებელი ხდება იარაღის გასროლა დავარდნისას. ამავე დროს ის არის მოკლე და ერთგვაროვანი სვლით. ორი ნაწილისგან შემდგარი სასხლეტი დამატებით იცავს, სასხლეტს უნებლიე დაჭერისგან (როგროც გლოკის პისტოლეტების სასხლეტის კონსტრუქცია). ზოგადად შეიძლება ჩაითვალოსს, რომ სევეჯის Accu-trigger არის საუკეთესო ქარხნული რეგულირებადი სასხლეტი, იმიტომ რომ ის ერთის მხრიც დაცულია სულელებისგან და მეორეს მხრივ დაცულია ჭკვიანურად და არა უბრალოდ მისი დამძიმებით, რასაც ხშირად მიმართავენ მწარმოებლები, რომ დაიცვან საკუთარი თავი სულელების სარჩელებისგან, რომლბსაც იარაღი “შემთხვევით” უვარდებათ მას მერე რაც ისინი ცდილობენ სასხლეტები გააუმჯობესონ.ყველა იარაღს, რომელიც აღჭურვილია ასეთი სასხლეტით მოყვება ინსტრუქცია და ინსტრუმენტი, რომელიც მოგცემთ საშუალებას თავად დაარეგულიროთ სასხლეტი. Hog Hunter-ზე Accu-trigger სტანდარტულად ყენდება, რაც ძალიან კარგია.

Savage 11 Hog Hunter ავტორის მიერ კონდახის კამუფლირების შემდეგ. ასევე შაშხანაზე “დროებითად” დაყენდა მარტივი იაპონური 4X ოპტიკური სამიზნე. ოპტიკა დაყენებულია ალუმინის UTG-ის “რგოლებით”,  უივერის სამაგრებზე (Weaver 46 Detach Top Mount), რომლებსაც შუაში აქვთ ღარი, რის გამოც ოპტიკის მოხსნის შემდეგ უპრობლემოდ შესაძლებელია “რკინის” სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება. შესაძლებელია ისეთი “რგოლების” შერჩევა, რომლებიც იძლევიან საშუალებას ერთდროულად გამოიყენოთ ოპტიკაც და რკინებიც.

რა შეიძლება ითქვას დამატებით ამ იარაღზე? შაშხანა კარგად გამოიყურება, ჩემი აზრით გაცილებით უფრო უკეთესად არის შესრულებული ვიდრე იაფი “მარლინები” და “რემები”.  ვაზნების მიწოდება კონტროლირებადი არ არის, და ეს კარგია თუ გავითვალისწინებთ დახურულ მჭიდს. მჭიდის დაცლის შემდეგ შესაძლებელია მომდევნო ვაზნის ჩაგდება და ზედვე საკეტის დახურვა. კონდახი ადეკვატური სიგრძის არის და აქვს ძალიან რბილი ქუსლი. დაფარვა არის მუქი, შავი არ ირეკლვას შუქს.   საკეტი მუშაობს რბილად, არაფერს არ ედება. ვაზნების მიწოდება ასეთივე უპრობლემოა. მთლიანოიბაში “ღორ ჰანტერი” დადებით შთაბეჭდილებას ტოვებს.

ამით პრინციპში პირველი ნაწილი სრულდება. შაშხანა გამზადებულია ტესტირებისთვის და შედეგებს მეორე ნაწილში შემოგთავაზებთ.

 

ლულის “აბკატკა” – საჭიროება თუ უაზრობა?

May 7th, 2013

უკანასკნელ პერიოდში საქართველოში შესაძლებელი გახდა შედარებით იაფ ფასიანი უცხოური შაშხანის შეძენა, რაც აქამდე წარმოუდგენელი იყო. შედარებით იაფფასიანში ვგულისხმობ ე.წ.  საწყისი დონის (entry level), იაფ შაშხანებს, რომელთა ფასი იწყება 300-400 დოლარიდან. ბუნებრივია ჩვენთან ესეთი ფასი წარმოუდგენელია და შესაბამისად ასეთი შაშხანების ფასი იწყება 1200 ლარიდან, თან თუ კატალოგში ასეთ შაშხანას მოყვება ასევე იაფი ოპტიკური სამიზნე (სკოპი) ჩვენ შემთხვევაში შაშხანას ეს “დეტალი” რატომღაც აკლია. ასეა თუ ისე მათ გამოჩენამ საქართველოს მაღაზიებში ეგრევე არააქტუალური გახადა აქამდე ეტალონური სისტემა სახელად: “მოსინი პულიმიოტის ლულით”. უცბად შაშხანა პოპულარულ უცხოურ კალიბრზე გახდა ხელმისაწვდომი თითქმის ყველასთვის.

რა თქმა უნდა ფართო მასებში სევიჯების, მარლინების და რემების გამოჩენამ გამოაცოცხლა შესაბამისი პროფილური განყოფილებები სხვა და სხვა ფორუმებზე.  თემები აჭრელდა სხვა და სხვა ტერმინებით, ბედინგი, “აბკატკა”, განულება და ასე შემდეგ. მაგრამ სიმართლე გითხრათ თემების გადახედვით რაიმე დასკვნის გამოტანა რომელიმე შაშხანაზე შეუძლებელია. ანუ რეალური ინფორმაცია მათ ექსპლუატაციაზე პრაქტიკულად არ მოიპოვება. არ ვიცი ეს ხალხი ჩუმად ისვრის სადმე და მიღებულ ცოდნას მალავს თუ ისეთ შედეგებს აღწევენ, რომ ფორუმზე გამოსაფენად არ გამოდგება? სამაგიეროდ უხვადაა რჩევები, როგორ გაუმჯობესდეს ესა თუ ის შაშხანა. ორი ყველაზე პოპულარული რჩევა არის ლულის “აბკატკა” და ბედინგი. ბედინგი პრინციპში საჭირო პროცედურაა, თუმცა რამდენად ეს თემა აქტუალურია 300 დოლარიანი შაშხანის და ახალბედა მსროლელის შემთხვევაში კიდევ საკითხავია. აი ლულის “აბკატკა” უკვე ცალკე და სულ სხვა თემაა. მე არაერთხელ წამიკითხავს განცხადებები მაგალითად: ლულას აბკატკა გაუკეთე და სიზუსტე გაუმჯობესდება. ხანდახან ამ რჩევას მოყვებოდა კონკრეტული პროგნოზიც კი, მაგალითად ჩამოვა ერთ “მინუტამდე”, ეს იარაღზე რომელსაც ბრძენ მრჩეველს თვალად არ უნახავს არ უსვრია და მითუმეტეს არც ლულაში გაუხედვას ბოროსკოპით.  იყო შემთხვევები ასეთ რჩევას აძლევდნენ უკვე ნახმარი შაშხანის პატრონს, რაც უკვე ენეკდოტია.

პირადად მე როდესაც დავფიქრდებოდი ლულის “აბკატკის” თემაზე (მე არასდროს ეგ პროცედურა არ ჩამიტარებია), ყოველთვის მეგონა, რომ ლულის “აბკატკა” არის უფრო ლულის არხის მომზადება ხანგრძლივი ექსპლუატაციისთვის და არა პროცედურა, რომელიც აუმჯობესებს სიზუსტეს. არ მესმოდა როგორ შეიძლენა რამდენიმე ვაზნის გასროლა და ლულის გაწმენდას რამე ეფექტი ქონოდა რამეზე. ლულის წმენდას აქვს გავლენა სიზუსტეზე მაშინ, როდესაც ლულა ბინძურია და სავსეა ნადებით. სერიოზულად ეს თემა მე არ გამომიკვლევია, მანამ სანამ ფორუმების კითხვისას სულ უფრო ხშირად დავიწყე ნახვა პოსტების, რომლებიც აღნიშნულ რჩევას მოიცავდნენ. ბუნებრივია დამებადა შეკითხვა ბოლოს და ბოლოს რა არის ეს ლულის “აბკატკა”, სისულელეა, როგორც მე ეს აქამდე მეგონა თუ მართლაც სასარგებლო პროცედურაა. მივმართე საძიებო სისტემა “გუგლს” და დაახლოებით ერთ საათში ყველა ჩემი მოლოდინი დადასტურდა. მეგობრებო და კოლეგებო: ლულის “აბკატკა” და მისი კავშირი სიზუსტესთან არის მითი, რაიმე პოზიტიური ზეგავლენის არსებობის მყარი, საფუძვლიანი მტკიცებულება არ არსებობს. სამაგიეროდ არსებობს მთელი რიგი პუბლიკაციების, რომლებიც ხსნიან ერთ მარტივ რამეს. აბკატკა არ ცვლის ლულის თვისებებს და არ აისახება სიზუსტეზე, ან თუ აისახბა ეფექტი იმდენად მცირეა, რომ მისი გაზომვა შეუძლებელია. ეს დიპლომატიურ ენაზე ნიშნავს რომ გაუმჯობესებას ადგილი არ აქვს.

 

თქვენ თვითონ დაუფიქრდით ამ პროცესს. ადამიანი ისვირს ტყვიას და შემდეგ წმინდავს ლულას (რითი ბოლომდე გაურკვეველია, ზოგი სთავაზობს ზეთს, ზოგი ლულის საწმენდ სითხეს, ზოგი სითხეს, რომელიც მეტალების ნადებს აცილებს). “აბკატკა” გრძელდება რავიცი 10-30 ან 100 ვაზნა (ამაზეც ერთიანი აზრი არ არსებობს), რამ უნდა შეცვალოს 10-30 ვაზნამ ისე, რომ ეს გახდეს შესამჩნევი ეგრევე (მითუმეტეს იაფ ფასიან შაშხანაში). ლოგიკურად შემდეგმა ვაზნებმა ეს პროცესი უნდა გააგრძელონ და თუ 10-30 ვაზნას მოყვა კარგი შედეგი ეს ნიშნავს რომ შედეგი უნდა უმჯობესდებოდეს ყოველი შემდეგი ვაზნის გასროლის შემდეგ რაც ნონსენსია. პირველივე გასროლიდან ლულა იწყებს ცვეთას და ეს პროცესი გრძელდება მანამდე სანამ ლულა საბოლოოდ არ დაკარგავს სიზუსტეს.  პერიოდულად მხვდება ინფორმაცია, რომ “აბკატკა” ხდება არა ლულის არამედ მხოლოდ მისი ერთი ნაწილის, სადაც ტყვია “ხვდება” ხრახნებს. მოკლედ “აბკატკის” ფანატების ბანაკში ერთიანი აზრი  იმაზე თუ რა ხდება ლულაში “აბკატკის” დროს არ არსებობს.

წმენდით რომელი ლულის თვისების შეცვლაზე არის საუბარი როდესაც, როდესაც  5.56X45 კალიბრის ტყვიის გასროლისას წნევა ლულაში არის დაახლოებით 30 ტონა კვადრატულ დუიმზე, დენთი იწვის ტემპერატურით 5500 გრადუსი ფარენგეიტით, ხოლო .224 კალიბრის ტყვია “იწურება” .223 კალიბრის ლულაში და ეს ხდება რამდენიმე ათასჯერ სანამ სიზუსტე მცირდება ისე რომ ხდება შესამჩნევი. ეხლა ისევ გგონიათ, რომ ერთი ვაზნის სროლა და “პატჩის” გატარება ლულაში რამეს შეცვლის? მე ასე არ მგონია.

ვნახოთ რას წერენ ამ საქმის ნამდვილი პროფესორები. ჩვენი პირველი რესპონდენტი არის გეილ მაკმილანი,  საკუთარი სახელის მატარებელი კომპანიის დამფუძნებელი, რომელიც ბიზნესშია 1973 წლიდან და დღეს უშვებს უმაღლესი კლასის შაშხანებს, აქსესუარებს და ლულებს. მისი მოკლე სტატია გამოქვეყნებულია საიტზე www.6mmbr.com, რომელიც კარგად ცნობილია შესაბამის პროფილის მსროლელებისათვის. აი მისი სიტყვები: როგორც ლულის დამამზადებელი მე ჩახედული მაქვს ბოროსკოპით ათას ახალ და ნახმარ ლულაში და დამიჯერეთ თუ ყველა გაყვება პროცედურას ერთი გასროლა და წმენდა, ძალიან ბევრი მათგანი უფრო მეტს გააფუჭებს ვიდრე გამოასწორებს. ის თვლის, რომ საუკეთესო გასროლა ლულიდან არის პირველი გასროლა, ხოლო ყოველი შემდეგი ჭამს ლულის რესურს მანამდე სანამ ლულა მას ამოწურავს და გახდება გამოსაცვლელი.

შემდეგი სტატია გამოქვეყნებულა საიტზე www.snipercountry.com. სტატია მოიცავს გამოხმაურებებს ოთხი მეტალურგისგან და სამი ლულის მწარმებლისგან (Rock Creek, Hart, Shilen).  არანაირი მეცნიერული დასაბუთება ლულის “აბკატკის” არ არსებობს, ხოლო ლულის მწარმოებლებს უყვართ ეს პროცედურა იმიტომ, რომ ეს ზრდის მათ მოგებას. ასე, რომ მიზეზი რის გამოც ლულის მწარმოებლებს მოწონთ “აბკატკის” იდეა არის მარტივი. ეს აღწერილია მათ შორის იგივე მაკმილანის სტატიაში. მიზეზი კი მას აუხსნა თავად ერთ ერთმა ლულების მწარმოებელმა.  აბკატკა გარანტირებულად ჭამს რესურს ესეიგი მწარმოებელს მეტი ლულების გამოშვება უწევს. “.300 ვინ მაგის” შემთხვევაში 100 გასროლა “აბკატკაზე” უდრის მინუს 10%-ს ლულის რესურსის.  ეს ელმენტარული მათემატიკაა.

გადავხედოთ ნოვესკეს (კომპანია Noveske Rifleworks, LLC.) ინსტრუქციას, რომელიც მათ მიერ წარმოებულ ლულებს მოყვება. ჯონ ნოვესკეს მიერ დაფუძნებული კომპანია ცცნობილია იმით, რომ ახლო და უშუალო კონტაქტშია მომხმარებელთან და უკიდურესად მაღალი რეპუტაციით სარგებლობს. ციტატა ინსტრუქციიდან, ნაწილიდან, რომელიც ეხება “აბკატკას”. პირველი გამოყენების წინ კარგად გაწმინდეთ ლულა საწმენდი ხსნარით. ჩვენ ვერ დავადგინეთ ხანგრძლივი “აბკატკის” სარგებლობა.

ერთ ერთ სტატიაში  საიტზე www.outdoorlife.com ბატონი ჯონ ფიმსტერი, აშშ-ის შეიარაღებული ძალების ზუსტი სროლის გუნდის მეიარაღე წერს, რომ მათ მიერ მომზადებული შაშხანები არ გადიან არანაირ ლულის “აბკატკას”. მხოლოდ სეჯიბრზე გასვლამდე “აბკატკას” გადიან მხოლოდ შორს მსროლელი ზე ზუსტი შაშხანები კალიბრში 6.5/284, და ეს გამოიხატება ერთი ორი ვაზნის გასროლაში და საწმენდი ხსნარით გაწმენდაში, რის შემდეგადაც იარაღი მზად ითველა გამოყენებისათვის. ის ხაზს უსვას, რომ ეს პროცედურა საჭიროა მხოლოდ ლულის ყელისთვის (ადგილი სადაც ვაზნა ეჯახება ხრახნებს).

მიუხედავად ამისა, ეს მითი ხარობს და ცოცხლობს ყველგან სადაც ისვრიან, მათ შორის ამერიკაშიც. ამის მიზეზი არის ის, რომ ლულის მწარმოებლები არ აღნიშნავენ ამ პროცედურის უაზრობას (უკვე აღწერილი მიზეზების გამო) ხოლო ნაწილი პირიქით, რეკომნდაციას უწევს ასეთ პროცედურას. მაგრამ პრაქტიკულად არც ერთი იარაღის მწარმოებელი ასეთ რჩევებს არ იძლევა. მათთვის ეს უბრალოდ არააქტუალურია. განსაკუთრებულად აქტიური “პროფესორები” აქტიურად ავრცელებენ ამ მითს და შედეგიც სახეზეა. თუ გგონიათ, რომ ეს იზოლირებული შემთხვევაა ძალიან ცდებით. ასეთ ტყვილებს მუდმივად ვხვდებით სხვა სფეროებშიც. მაგალითად ე.წ. “სპრისკის წმენდა”. ვინც იცის ის დაადასტურებს რომ ავტომანქანის ძრავის ინჟექტორებში წარმოიქმნება იმხელა წნევა, რომ იქ ვერანაირი ჭუჭყი ვერ ჩერდება. ხოლო იჟექტორის წმენდა სპრეებით არის ასეთივე უაზრო პროცედურა და ფულის მახე, როგორც ლულის “აბკატკა”. საკვები ზეთის მწარმოებლები ამაყად აწერენ ბოთლებს “ქოლესტერინის გარეშე” თუმცა რა უნდა ქოლესტერინს მცენარეულ ზეთში? ყველაფერი ეს ხდება იმიტომ, რომ მომხმარებელმა იყიდოს მათი პროდუქტი, ისევ და ისე და ისევ. ან AR15-ის დენთის აირების მილი გაიხსენეთ, რომელსაც მუდმივად უწუნებენ რომ ის ისეთი თხელია, რომ შიგნით რამე რომ გაიჭედოს ვერ გაწმინდავ, მაშინ როდესაც ცნობილია, რომ ეს ნაწილი საერთოდ არ იწმინდება, იმიტომ რომ შიგნით ისეთი წნევებია, რომ იქ უბრალოდ არაფერი არ რჩება და იჭედება.

ჩვენ შემთხვევაში სიტუაცია მით უფრო აბსურდულია, რომ ასე რჩევებს აძლევენ როგორც უკვე ვთქვი საწყისი დონის შაშხანების პატრონებს. ეს არის იაფი მასობრივად წარმოებული იარაღი, რომელსაც აქვს შეზღუდული სიცოცხლის ციკლი და ვერანააირი “აბკატკა” და სხვა ჯადოები ვერ გაუკეთებენ კომპენსირებას საშუალო ხარისხის ლულას და იარაღის შესრულებას. ეს იარაღები კარგიაა, როგორც დასაწყისი, როგორც უტილიტარული ინსტრუმენტი. დაზოგეთ დრო და ენრგია მართლა შესაფერისი შაშხანისთვის, თუმცა მე და ეს მხოლოდ ჩემი პირადი აზრია, მგონია, რომ საშუალოსტატისტიკურ მსროლელს, რომელიც ისვრის გასართობად ან ერთი ორრ ნადირობაზე წელიწადში 100-200 ვაზნას არაფერი ზემოაღნიშნულიდან არც ჭირდება.  ბედინგი, პილარ ბედინგი, “აბკატკები/პრიწირკები” არის აბსოლუტურად ზედმეტი.  მარტივი ცხოვრებისეული სიმართლეები აქაც მუშაობს, საუკეთესო, კარგის მტერია ხოლო გაცილებით მეტი ლულა ფუჭდება ზედმეტი წმენდით ვიდრე ინტენსიური სროლით.

ინტერნეტში სხვა აზრს გადააწყდებით, სადაც საპირისპიროს ამტკიცებენ. საბოლოო ჯამში რას აირჩევთ თქვენ ეს თქვენი საქმეა. რაც მე დავწერე ეხლა ამ სტატიაში, ეს ჩემი აზრია. პრინციპში თუ “აბკატკა” სულიერ სიმშვიდეს გიბრუნებთ და ასე მოგწონთ არაფერი ხელს არ გიშლით ეს პროცედურა ჩაატაროთ, მაგრამ ჩემი აზრით ძვირადღირებული ვაზნების ჯობია გამოიყენოთ მიზანში სროლისთვის და არა რაღაც მაგიური პროცედურების ჩასატარებლად.

თავდაცვითი VS საბრძოლო

May 4th, 2013

რამდენიმე დღის წინ ისევ გადავაწყდი ერთ მინი-დისკუსიას ინტერნეტში მაკაროვის პისტოლეტზე. როგორც წესი აზრები ორად გაიყო, ერთი ნაწილი ამტკიცებდა, რომ “მაკაროვი” შესანიშნავი იარაღია, მეორემხარე კი პირიქით. უკვე მერამდენეჯერ მომიწია მეც ამ თემაზე დაფიქრება. “მაკაროვი” ერთის მხრივ ტექნიკურად საიმედო, გამძლე და იაფი პისტოლეტია, მეორეს მხრივ პისტოლეტია დღევანდელი სტანდარტებით ძალიან ცუდი ერგონომიკით არის, რომელიც უბრალოდ ხელს გიშლის სროლაში. და არ დავივიწყოთ მჭიდის ღილაკის განლაგება და მიკროსკოპიული სამიზნე მოწყობილობებიც, უკანასკნელი კარგად ჩანს მარტო მზიან ამინდში. საბოლოო ჯამი კარგია თუ ცუდი “მაკაროვი”? სად არის მისი ადგილი? ბოლო წლებში გაჩნდა და გავრცელდა ტერმინი “საბრძოლო პისტოლეტი” (fighting handgun). ამ კლასში იგულისხმება პისტოლეტი, რომელიც არის საიმედო ანუ თავიდანვე აგებული იმის გათვალისწინებით, რომ მისი ექსპლუატაცია მოხდება მკაცრ გარემოში: რთულ კლიმატურ პირობებში და  მინიმალური მოვლით. მას აქვს, როგორც წესი დიდი ტევადობის ორ რიგიანი მჭიდი, ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები, ხოლო ერგონომიულად ის უზრუნველყოფს სწრაფ, ზუსტ და კომფორტულ სროლას, ასევე გადატეენვას და იშვიათი დაბრკოლებების სწრაფ აღმოფხვრას. ნებისმიერი მანიპულაცია ასეთ პისტოლეტთან ითხოვს მინიმალურ დროის და ენერგიის დანახარჯებს. ათწლეულების განმავლობაში ამ მოთხოვნებს პასუხობდა დიდი, იმ დროინდელი კლასიფიკაციით ე.წ. სამხედრო ტიპის პისტოლეტები.  Browning High Power, Colt-ის 1911 წლის მოდელი, Walther P38. ყოველი მათგანი იყო საკმაოდ დიდი და მძიმე პისტოლეტი, საიმედო და მეტ ნაკლებად მოსახერხებელი. მათი გამოყენება ხდებოდა პრაქტიკულად მხოლოდ შეიარაღებულ ძალებში, ჯარში.  შედარებით უფრო კომპაქტური პისტოლეტები ყველაფერში იყვნენ კომპრომისული ვარიანტები. მათ ახასიათებდათ შედარებით სუსტი კალიბრები, პრიმიტიული სამიზნე მოწყობილობები, ცუდი ერგონომიკა. ანუ ადრე დიდი/სამხედრო პისტოლეტი ნიშნავდა საბრძოლოს, ხოლო მოგვიანებით საიერიშოს (იყო ასეთი კლასიც) და კიდე უფრო მოგვიანებით ტაქტიკურს. შესაბამისას პატარა და სუსტი პისტოლეტების ექსპლუატაცია ხდებოდა პოლიციაში, სპეც სამსახურებში და სამოქალაქო მსროლელების მიერ. პისტოლეტეების აღმოცენება მოხდა ორი მსოფლიო ომის დროს, ამ პერიოდში მეფობდა შაშხანა, ტყვიამფრქვევი და მოგვიანებით პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, ხოლო პისტოლეტი რჩებოდა მეორეხარისხოვან იარაღად. ეს აისახებოდა, როგორც მათი კონსტრუქციის  ასევე მათი გამოყეენების ტაქტიკის განვითარებაზე. მომხმარებელი კმაყოფილდებოდა იმ მარგინალური საბრძოლო თვისებებით, რასაც მას სთავაზობდნენ კომპაქტური სამოქალაქო/პოლიციური პისტოლეტების მოდელები. ამათ ფონზე “მაკაროვი” გამორჩეულად იდგა, თავისი დიდი საიმედოობის გამო მაგრამ დღეს მდგომარეობა რადიკალურად შეცვლილია. დღეს მოდას კარნახობს სწორედაც, რომ სამოქალაქო სექტორი, რომელსაც გააჩნია საუკეთესო მსროლელები და საუკეთესო სასწავლო ბაზა. ბუნებრვია, რომ სამოქალაქო მომხმარებელს ჭირდება საბრძოლო პისტოლეტის ყველა დადებითი თვისება და ამავე დროს კომპაქტურ და მსუბუქ პაკეტში. ბუნებრვიაი “მაკაროვი” ამ მოთხოვნებს ვერ დააკმაყოფილებს.

მარცხნივ სამხედრო პისტოლეტები, რომელთა უმეტესობაც დღევანდელ სტანდარტებსაც პასუხობს, მარჯვნივ მათი სამოქალაქო, თავდაცვითი და პოლიციელი კოლეგები, რომლებიც დღევანდელი სტანდარტებით მორალურად მოძველებულები არიან.

“მაკაროვი” ბუნებრივია შედის კატეგორიაში, რომელიც სურათის მარჯვენა მხარეს არის დაჯგუფებული. ამ კლასს ახასიათებს ცუდი ერგონომიკა, სუსტი კალიბრები, სროლისუნარიანობაც არის დაბალი. ეს პისტოლეტები არ იქმნებოდა ბრძოლისთვის, ეს იყო ის რაც აძლევდა მათ მფლობელს უპირატესობას დანით ან ხელკეთით შეიარაღებული მოწინააღმდეგეს წინააღმდეგ. მინიმალური დაცვის ხარისხი, მცირე გაბარიტებით, ადვილად რომ იმალებოდეს ჯიბეში და არ ღლიდეს მის მფლობელს. მანამ სანამ მწარმოებლები დაიწყებდნენ მაღალი კლასის იარაღის ბუდეების წარმოებას, ჯიბე იყო ყველაზე გავრცელებული ბუდე. ჯიბის პისტოლეტების კლასიც ხარობდა. დღეს ჯიბის პისტოლეტეები კვლავ არსებობენ, მაგრამ გაცილებით ნაკლები პოპულარობით სარგებლობენ ვინაიდან სუპერ კომპაქტური ზომებიც და მსუბუქი წონდა ვერ აკომპენსირებენ დაბალ სროლისუნარიანობას. ლომის წილი პოლიციური სამსახურების იყო შეიარაღებული ასეთი პისტოლეტებით, ხოლო აშშ-ში პოლიცია კმაყოფილდებოდა სუსტი .38 კალიბრის საშუალო და პატარა ზომის რევოლვერეებით. “სამოქალაქო სექტორს” რაც შეეხება, მაშინ უბრალოდ არ იყო მიღებული ვეებერთელა “ხელის ზარბაზნების” ტარება, რომლებიც ელეგანტურ კოსტუმებს არ უხდებოდა. “მაკაროვი” მიუხედავად იმისა, რომ იქმნებოდა მათ შორის ჯარისთვის, დაფუძნებული იყო იმ დორისთვის სწორედ სამოქალაქო/პოლიციურ იარაღებზე და მას გადმოყვა ამ კლასისთვის დამახასიათებელი ბევრი ნაკლიც. ასეთი მიდგომა დამკვეთის მიერ არჩეული იყო იმიტომ, რომ მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანების დასკვნით, ფართო მასშტაბიანი ომის პირობებში პისტოლეტი იქნებოდა მეორეხარისხოვანი იარაღი და რაც უფრო ნაკლებად შეაწუხებდა ის ჯარისკაცს თავისი გაბარიტებით და წწონით მით უკეთესიც იქნებოდა. გარდა ამისა პატარა პისტოლეტი ითხოვს პატარა ვაზნას და შესაბამისად ნაკლებ მასალაებს მათ დასამზადებლად. როდესაც ლაპარაკია 2.5 მილიონიანი ჯარის გადაიარაღებაზე ასეთი ფაქტორები ხშირად გადამწყვეტ როლს თამაშობენ, ხოლო სროლისუნარიანობა, სიზუსტე და ერგონომიკა გადადის მეორე პლანზე. “მაკაროვის” საფუძვლად არჩეულ იქნა იმ დროისთვის საუკეთესო კომპაქტური პისტოლეტი Walther PP/K, რომლის გავლება იგრძნობოდა არა მარტო მაკაროვის მიერ წარდგენილ პისტოლეტში არამედ სხვა კონკურსანტების იარაღებშიც. პისტოლეტი გამოვიდა საიმედო, როგორც ეს უნდა იყოს საარმიო იარაღის შემთხვევაში, მძიმე და ამავე დროს ის გამოირჩევა დაბალი სროლისუნარიანობით, რაც პრინციპში დამახასიათებელია, როგორც მისი ანალოგებისთვის ისევე ზოგადად საბჭოთა იარაღებისთვის. Walther PPK ცნობილია იმით, რომ ძალიან ავია .380 კალიბრში, არც “მაკაროვი” არ გამოირჩევა დიდი კომფორტით სროლაში. 5-6 მჭიდი ერთ ჯერზე ისროლეთ და მაჯაში არასასიამოვნო შეგრძნება გარანტირებულია. დამწყებ მსროლელებს არ მოწონთ არც ერთი და არც მეორე და ვერ აღწევენ დამაკმაყოფილებელ შედეგებს მათგან სროლისას.

დღეს, სიტუაცია რადიკალურად შეცვლილია. ნამდვილი საბრძოლო პისტოლეტი შეიძლება არ იყოს ვეებერთელა იარაღი. დღეს ხელმისაწვდომია სუბ-კომპაქტური პისტოლეტებიც კი, რომლებიც მიუხედავად პატარა გაბარიტებისა ისეთივე ეფექტური არიან, როგორც მათი დიდი წინადმორბედები. და ასეთი მოდელების პისტოლეტების რაოდენობა იზრდება გეომეტრიულ პროგრესიაში. აღსანიშნავია, რომ თუ ადრე კომპაქტეები და სუბკომპაქტები იქმნებოდა სრული ზომის პისტოლეტების გაბარიტების შემცირებით (ხოლო უფრო ადრე ცდილობდნენ მსუბუქი შენადნობებით სამხედრო პისტოლეტების წონის შემცირებას მაინც) დღეს ისინი იქმნებიან ასე ვთქვათ პირობითად სუფთა ფურცლიდან. პირობითად, იმიტომ რომ მათ უმეტესობაში გამოყენებულია წლების განმავლობაში დახვეწილი და შემოწმებული გადაწყვეტილებები. მაგალითად აიღეთ ამერიკული კომპანია Kahr-ის პისტოლეტები. ეს კომპანია სპეციალიზირდება მხოლოდ კომპაქტურ და სუბკომპაქტურ პისტოლეტებზე და მათი პროდუქცია ამ კლასში ერთ ერთ საუკეთესოდ ითვლება.  ჯასტინ მუნი, კომპანია Kahr Arms-ის დამფუძნებელია, პატარა ასაკიდანვე იყო მოყვარული მსროლელი. ის იხსენებს, რომ, როდესაც მან აიღო ლიცენზია იარაღის ტარეებაზე მან უბრალოდ ვერ ნახა ადეკვატური კალიბრის კომპაქტური პისტოლეტი, რომელიც იქნებოდა დამაკმაყოფილებელი ხარისხის და იქნებოდა ადვილი სასროლად. ასე, რომ მანდ გადაწყვიტა თავად შეექმნა ასეთი პისტოლეტი. ეს იყო მოდელი K9, რომელიც გათვლილი იყო 9X19 კალიბრზე და ამავე დროს გაბარიტებით და წონით არ აღემატებოდა უკვე ნახსენებ Walther PP-ს ან სხვა ჯიბის .380 კალიბრის პისტოლეტს.


Kahr K9. მასა 650 გრამი, სისქე 23მმ. ამ პისტოლეტისთვის ჯასტინ მუნს 5 პატენტი აქვს აღებული.

თავისი მასით და გაბარიტებით ეს მსუბუქი და პატარა პისტოლეეტები პრაქტიკულად არ აღემატებიან პირველ სურათზე ნაჩვენებ “თავდაცვით” იარაღებს, ამავე დროს მათ აქვთ შესანიშნავი ერგონომიკა, კარგი სროლისუნარიანობა, ძლიერი კალიბრები, შესანიშნავი სიზუსტე.  სამედოობითაც დიდად არ ჩამორჩებიან სრული ზომის პისტოლეტებს.

ასე, რომ პირობითად მთელი ერთობლიობა უამრავი პისტოლეტების მოდელების შეიძლება დაიყოს “საბრძოლო” პისტოლეტებად და “თავდაცვით” პისტოლეტებად.  უკანასკნელი კლასი თვისებებით ჩამორჩება პირველს, მაგრამ გამომდინარე იქიდან, რომ არიან საიმედო მათი გამოყენება თავდაცვისთვის შესაძლებელია. ეს არ ნიშნავს, რომ ის ვისაც ჭირდება თავდაცვითი იარაღი ეგრევე უნდა შეზღუდოს არჩევანი მხოლოდ ამ კლასით. ამ კლასს კიდე შეიძლება უწოდოთ: რახან სხვა არაფერი არის ესეც წავა. დღეს ადამიანი, რომელიც პასუხისმგებლობით ეკიდება თავდაცვის და უსაფრთხოების თემას, ვალდებულია განიხილოს მხოლოდ “საბრძოლო” პისტოლეტები/რევოლვერები. “მაკაროვი” და ძველი სკოლის თავდაცვითი პისტოლეტები მორალურად მოძველდნენ მაგრამ, როგორც თავდაცვითი იარაღი ისინი გამოდგებიან. ისინი არ არიან საუკეთესო არჩევანი, მაგრამ არაფერს ნამდვილად ჯობია. ზოგადად თავდაცვისთვის გამოდგება ყველაფერი რაც შეკრულ მუშტზე უფრო უკეთესია.  ხელკეტი, ქვა, .22 კალიბრის მიკრო რევოლვერი, მათ შორის მინიატურული 6.35 კალიბრის პისტოლეტიც, ასევე “მაკაროვიც” და Walther PPK-აც. თუმცა ჩემი პირადი აზრით ყველა 7.65 კალიბრის და უფრო სუსტი პისტოლეტები არ შეიძლება განხილულ იქნას, როგორც თავდაცვის საშუალება. ვიმეორებ: არაფერს ისინიც ჯობნიან მაგრამ მათი გამოყენებისგან თავი მაქსიმალურად უნდა შეიკავოთ.

“ბავშვური/baby” გლოკი, მოდელი 26 იყო პირველი წარმატებული სრულფასოვანი საბრძოლო სუბკომპაქტური პისტოლეტი, ის დღემდე რჩება ერთ ერთ საუკეთესო პისტოლეტად თავის კლასში. ის წარმოადგენს Glock17/19-ის რადიკალურად დაპატარავებულ მოდიფიკაციას, მაგრამ მას გადმოყვა დიდი გლოკების სისქე.

ესეც საბრძოლო პისტოლეტები, საბრძოლო სუბკომპაქტების კლასიდან. მსუბუქები, ძალიან კომპაქტურები, ძალიან ზუსტები და ძლიერ კალიბრებზე გათვლილი. არც ისე დიდიხნის წინ ასეთი პისტოლეტების წარმოება შეუძლებელი იქნებოდა მაგრამ ახალმა მასალებმა და მეცნიერულ-ტექნოლოგიურმა პროგრესმა ეს შესაძლებელი გახადა. გარდა S&W-ის პისტოლეტისა, ყველა შექმნილია სუფთა ფურცლიდან.

ერთხელ დამირეკეს და მკითხეს: რომელი ჯობიაო, Glock 17 თუ Glock 19. მე დავიწყე ახსნა, რომ პრინციპში ორივე პისტოლეტი იდენტურია, მაგრამ ერთს აქვს უფრო გრძელი ტარი, რომელიც იტევს 17 ვაზნიან მჭიდს და უფრო გრძელი ლულაც, მეორე უფრო კომპაქტურია. გასაგებია, მიპასუხეს მე, ესეგი 17 ჯობია და სანამ მოვასწარი ჩემი პასუხის დაკონკრეტება, ყურმილი დამიკიდეს. დეს პრინციპი: პატარა ესეიგი უარესი აღარ მუშაობს. ეს პატარა პისტოლეტები შექმნილია საუკეთესო მასალებისგან, თავის საქმის ნამდვილი ოსტატების მიერ. ეს იარაღები იქმნება ყველა იმ მოთხოვნის გათვალისწინებით რაც არსებობს სრული ზომის საბრძოლო პისტოლეტების მიმართ. დღეს იგულისხმება, რომ ასეთი იარაღის პატრონი ბევრ დროს გაატარებს სასროლეთზე პრაქტიკულ ვარჯიშებზე ასე, რომ პისტოლეტებს დიდი რესურსიც აქვთ. ყუარდღენა ენიჭება მაღალ სროლისუნარიანობასაც. კარგი სასხლეტები, დიდი და ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები, ეერგონომიული ტარები და ადვილად მისაწვდომი მართვის ელემენტები არის სტანდარტად ქცეული მოთხოვნები. ეს პრაქტიკულად უკომპრომისო პისტოლეტებია და მე მიმაჩნია, რომ ეს პისტოლეტები იმსახურებენ ნამდვილად საბრძოლო პისტოლეტების სტატუსს. სურათებზე ნაჩვენებია მხოლოდ რამდენიმე მოდელი, მაგრამ რა თქმა უნდა მათ გარდა სხვა მრავალი მოდელებიც არსებობს.

 

მმგელი ცხვრის ტყავში. Springfield Armory-ის ახალი პისტოლეტი: XD-S. მისი წონა სულ რაღაც 610 გრამია, პისტოლეტი სისქე არის მხოლოდ 25მმ. სიზუსტე 15 მეტრზე სროლისას ხელიდანსურათზე ჩანს. კალიბრი? არც მეტი არც ნაკლები .45ACP! ბოლო დროს სუბ-კომპაქტებზე გაჩნდა სამაგრები ფარანებისთვის და ლაზერული სამიზნეებისათვის. ეს იმიტომ, რომ ხშირად ასეთი სუბ-კომპაქტები ასრულებენ ძირითადი იარაღის როლს, რომლებზეც კკი ასეთი სამაგრები დღეს უკვე სტანდარტული ოფციაა. სურათის წყარო handgunsmag.com

იმისთვის, რომ დავასაბუთო სუბკომპაქტური საბრძოლო პისტოლეტების მაღალი  საბრძოლო თვისებები მოგახსენებთ, რომ  რომ გლოკის სპორტული სროლის ფედერაციაში (ეს ორგანიზაცია ატარებს სასროლოსოსნო შეჯიბრებებს მხოლოდ გლოკის პისტოლეტების გამოყენებით)  2012 წელს დაფიქსირდა შეჯიბრებები სადაც უმაღლესი ქულების რაოდენობა აღებული იყო “ბავშვური” გლოკ 26-ებით. ასევე მთელ რიგ სხვა ფორმატის  შეჯიბრებებზე ფიქსირდებიან გამარჯვებულები, რომლებიც ასპარეზობენ სუბ-კომპაქტური პისტოლეტებით.

სამწუხაროდ ის პროგრესი, რომელიც შეეხო პისტოლეტებს არ გავრცელდა რევოლვერებზე, რომლებსაც არ განუცდიათ ისეთი დრამატული ცვლილებები, რომლებიც გაზრდიდა მათ სროლისუნარიანობას.  მათი მასა და გაბარიტები ასევე სემცირდა, ხოლო კალიბრები გაიზარდა მაგრამ სროლისუნარიანობა იგივე რჩება. ცნობილია, რომ დაზგაში ჩამაგრებული .38 კალიბრის მოკლეცხვირიანი სმიტ&ვესონები ( J frame) 25 მეტრზე სროლისას არ ჩამოუვარდება უფრო გრძელ ლულიან და მძიმე რევოლვერებს იგივე კალიბრზე (K frame)  მაგრამ ხელიდან სროლისას სხვაობა ეგრევე ჩნდება, იმიტომ რომ პატარა რევოლვერი ნაკლებად მოსახერხებელია. პისტოლეტებში ეს ასე არ არის, მეტ წილად ასე არ არის. მიუხედავად იმისა რომ დღევანდელი მდგომარეობით თანამედროვე სუბ-კომპაქტები და მოკლეცხვირიანი რევოლვერები ერთ კლასში გადიან, სხვოაბა შესაძლებლობებში მათ შორის არის გრანდიოზული.  თუ მოკლეცხვირიანი რევოლვერის შემთხვევაში მისი მფლობელი სერიოზულ კომპრომისზე მიდის და ბევრს თმობს სრული ზომის რევოლვერთან შედარებით, პისტოლეტების შემთხვევაში მცირდება მხოლოდ ვაზნების რაოდენობა მჭიდში, მაგრამ ის მაინც უფრო მეტი იქნება ვიდრე ნებისმიერ რევოლვერში. მაგალითად ბლოგზე დევს სტატია სუბ-კომპაქტურ WaltherPPS-ზე. გამომდინარე მისი გაბარიტებიდან და დანიშნულებიდან მე ველოდი, რომ პისტოლეტი არ იქნებოდა მიანც და მაინც ზუსტი და კომფორტული სროლაში, მაგრამ მე შევცდი. ის არაფრით არ ჩამოუვარდებოდა სრული ზომის პისტოლეტებს. აქიდან გამომდინარე მე გავიყვადი ყველა მოკლეცხვირიან რევოლვერს თავდაცვითი იარაღის კლასში.

ერთ ერთი საუკეთესო საბრძოლო პისტოლეტები Glock 17 და Glock 19, მათ გვერძე კლასიკური თავდაცვითი იარაღი, Colt Detective Special. ოკეანეს მეორე მხარეს .38 კალიბრის მოკლეცხვირიანი რევოლვერები დიდიხანია ითვლებოდა საუკეთესო თავდაცვით/პოლიციურ იარაღად. გარკვეული პოპულარობით ეს რევოლვერები დღემდე სარგებლობენ.

ასევე  გლოკის პისტოლეტების ჭეშმარიტმა ფანატებმა იციან, რომ სუბ-კომპაქტური გლოკები ხშირად უფრო ზუსტები არიან ვიდრე სრული ზომის გლოკები. ამის მიზეზად ხანდახან სახელდება ორმაგი დამაბრუნებელი ზამბარები, რის გამო გასროლის დროს ასეთ ზამბარას ლულა უკეთესად უკავია და სიზუსტე მეტი გამოდის. არ ვიცი ამ მიზეზის გამო თუ არა მაგრამ მეოთხე თაობის სრული ზომის გლოკები ასევე ორმაგი დამაბრუნებელი ზამბარებით გამოდიან. გარდა ამისა პატარა გლოკში მიდის დიდი გლოკების მჭიდები და პრაქტიკულად გამოდის რომ არც მჭიდის ტევადობა არ მცირდება.

ავტორის კუთვნილი Glock 19, მე-17 მოდელის 17 ვაზნიანი მჭიდით და A&G-ის წარმოების ტარის ადაპტორით. Glock 19 ითვლება საუკეთესო 9მმ-ან პისტოლეტად, რომელშიც იდეალურად არის შეთავსებული კომპაქტურობა და დიდი საცეცხლე ძალა.

როგორ ხდება ПСО-1-ის “განულება”

April 24th, 2013

რუსული წარმოების ოპტიკური სამიზნე ПСО-1 საკმაოდ გავრცელებული მოდელია საქართველოში. მიზეზი ამისა არის ის რომ ეს ოპტიკური სამიზნეები თავის დროზე საკმაოდ დიდი რაოდენობებით მოხვდა საქართველოში, როდესაც რუსული იარაღი უპრობლემოდ შემოდიოდა ჩვენ ქვეყანაში და ეს ოპტიკური სამიზნეები კომპლექტში ძალიან ბევრ კარაბინს მოყვებოდა (ან ცალკე იყიდებოდა). მოყვებოდა ის როგორც “ტიგრებს” ასევე “საიგებს” და “ვეპრებს”. ეხლა უკვე ასევე მას ხშირად ვხედავ დაყენებულს პრაქტიკულად ყველაფერზე რაზეც შესაძლებელია ოპტიკა დაყენდეს, მოსინის კარაბინებზე, .22 კალიბრის კარაბინებზე, სკს-ებზე და ასე შემდეგ.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს ოპტიკური სამიზნე 1963 წლიდან არის წარმოებაში, არის აშკარად მორალურად მოზველებული, ის ჩემი აზრით კვლავ არის საკმაოდ ეფექტური ხელსაწყო და გარდა ამისა ასევე გამოირჩევა გამძლე კონსტრუქციით და სიმარტივით. მოგეხსენებათ, რომ ПСО-1 შეიქმნა სპეციალურად დრაგუნოვის სისტემის შაშხანისთვის, როგორც მისი განუყოფელი ნაწილი და მისი გამოყენების სიმარტივე პირველ რიგში უკავშირდება სწორედ დრაგუნოვის შაშხანას, სვდ-ს. ეს ოპტიკური სამიზნე გათვლილია მხოლოდ ამ შაშხანაზე და რუსულ 9.6 გრამიანი ტყვიის (ЛПС)-ის ბალისტიკაზე.

რომ ავხსნა რატომ არ გამოდგება ეს ოპტიკა ვთქვათ 7.62X39 კალიბრის იარაღისთვის უნდა ავხსნა ПСО-1-ის მოწყობილობა. მისი შესწორებების შეტანის მექანიზმის შედგება პრაქტიკულად ორი ელემენტისგან, პირობითად უწოდოთ მათ შესწორებების შეტანის ძირითადი დოლურები და დამხმარე დოლურები, ერთმანეთთან ისინი დაკავშირებულია ორი ხრახნით და ქმნიან პირობითად მთლიან დოლურას. პირობითად ძირითადი დოლურების (რუსული ტერმინოლოგიით маховик) თუ ის გათავისუფლებულია დამხმარე დოლურასაგან, ერთ დანაყოფზე გადაადგილება იწვევს მოხვედრის წერტილის გადადგილებას 5 სმ 100 მეტრზე. გარდა ამისა მთლიანი დოლურის ნაწილს წარმოადგენს მეორე ელემენტი, დამხმარე დოლურა (რუსული ტერმინოლოგიით лимб), რომელიც ისეა გრადუირებული, რომ ციფრი ზედ დატანილი შეესაბამება სვდ-დან, 7.62X54R კალიბრის 9.6 გრამიანი ტყვიის ტრაექტორიას, 6 = 600 მეტრს.  300 მეტრამდე დოლურა ფიქსირდება თითო თითო დანაყოფზე, შემდეგ უკვე ორ დანაყოფზე ანუ 3-ის მერე არ დგება ეგრევე 4-ზე არამედ დგება 3.5-ზე რაც შეესაბამება 350 მეტრს და ასე 10-მდე ანუ 1000 მეტრამდე. ეს განპირობებულია იმით რომ ტრაექტორია უფრო მკვეთრად მცირდება და საჭიროა უფრო ზუსტი შესწორებების შეტანა.

1). Маховик, ანუ პირობითად “ძირითადი” დოლურა, რომელიც ფიქსატორი ხრახნებით (3) გადაბმულია დამხმარე დოლურასთან лимб-თან (2).  CТП ნიშნავს Cредняя Точка Попадания ანუ მოხვედრის საშუალო წერტილი. ისარი ანიშნებს მიმართულებას რა მიმართულებითაც უნდა დაატრიალოთ დოლურა რომ მოხვედრის საშუალო წერტილი გადაადგილდეს  ქვევით ან ზევით და მარჯვნივ ან მარცხნივ. ზედა დოლურით შესაბამისა შეგყვათ ვერტიკალური შესწორებები, გვერდითა დოლურით ჰორიზონტალური შესწორებები.

განულებისას თუ სროლა ხორციელდება 100 მეტრზე, აყენებთ მთლიან დოლურას ციფრ 1-ზე. მისროლის/”განულების” დროს  შესწორებების შეტანა ხდება ძირითადი დოლურის გამოყენებით, ხოლო სანამ დაიწყებთ მის ტრიალს უნდა გაათავისუფლოთ ის დამხმარე დოლურასაგან, რომ მან არ იმოძრაოს დამოუკიდებლად, ამისთვის უშვებთ ფიქსატორ ხრახნებს 2-2.5 ბრუნით (ხრახნი მოკლეა და ფრთხილად იყავით რომ ის არ დაკარგოთ).მხოლოდ ამის მერე იწყებთ შესწორებების შეტანას მხოლოდ ძირითადი დოლურების ტრიალით. მაგალითად 100 მეტრზე განულებისას, ითვლით შესწორების მოცულობას. ვთქვათ მოხვედრის საშუალო წერტილი უნდა იყოს მარჯვნივ 5 სმ და ქვევით 11 სმ. ისე რომ დამხმარე დოლურა “ლიმბი” არ გაინძრეს შეგაქვთ შესწორება ძირითადი დოლურის გადაადგილებით, რაც უდრის მარჯვნივ ერთ დანაყოფს და ქვევით 2 დანაყოფს (შეგახსენებთ ძირითადი დოლურას ერთი “კლიკი”/დანაყოფი უდრის 5 სმ-ს 100 მეტრზე.) რწმუნდებით რომ დამხმარე დოლურა ლიმბი ისევ 1-ზე დგას. უჭერთ ფიქსატორ ხრახნებს (სროლა ხორციელდება დაჭერილი ხრახნებით) და ისვრით კიდევ ერთ ჯგუფს, რომ დარწმუნდეთ იმაში, რომ სასურველ შედეგს იღებთ. როდესაც მთლიანი დოლურა დაყენებულია ციფრ 1-ზე და მოხვედრის საშუალო წერტილი შეესაბამება დამიზნების წერტილს 100 მეტრზე, იარაღი განულებულია.

დააკვირდით, რომ სხვა და სხვა ციფრზე დაყენებით ვერტიკალური შესწორებების დოლურა (ლიმბი) სხვა და სხვა მანძილს გადის. მიღებული შესწორებები შეესაბამება 7.62X54R კალიბრის 9.6 გრამიანი ტყვიის ტრაექტორიას, რომელიც ბუნებრივია არ არის თანაბარი და ეს არათანაბარი ვარდნა “ჩაწერილია” ამ დოლურის კონსტრუქციაში.  სხვა კალიბრის ტრაექტორია განსხვავებულია და შესაბამისად ამ დოლურით მანძილის დაყენებისას წარმოიშვება შეცდომა.

ზუსტად “განულებული” სვდ ზუსტად ამიტომაც არის ძალიან მარტივი მოხმარებაში. გასროლამდე ადგენ სამიზნემდე მანძილს (იყენებ ბადეზე განლაგებულ მარტივ ოპტიკურ მანძილმზზომს), აყენებ დოლურას შესაბამის მაჩვენებელზე, იღებ შესწორებას ქარზე (გვერდითა დოლურით ან  ოპტიკური სამიზნის ბადეზე განლაგებული დანაყოფებით) და ახორციელებ გასროლას.

ასეთი მიდგომა, ანუ ოპტიკური სამიზნე გათვლილი ერთ კონკრეტულ იარაღზე არ არის ცალკეული შემტხვევა. მაგალითად ეს იაპონიაში დამზადებული ოპტიკური სამიზნე Nimrod გათვლილია Galatz-ზე (საქართველოში მას არასორედ უწოდებენ სნაიპერულ გალილს), იზრაელის მიერ წარმოებულ სნაიპერულ შაშხანაზე დასაყენებლად და შესწორებების მექანიზმი მორგებულია M118 ტიპის სნაიპერულ ვაზნაზე.

ასეთი სისტემის ჯარში ათვისება იყო ადვილი, სწრაფი და ზომიერად ეფექტური. შესაბამისად სხვა ტიპის იარაღში ამ ოპტიკის გამოყენება ყოველგვარ აზრს მოკლებულია, იმიტომ რომ იკარგება მთავარი უპირატესობა ამ ოპტიკური სამიზნის და შეუძლებელი ხდება შესწორებების მექანიზმის გამოყენება.  იმისთვის, რომ შეიტანოთ აუცილებელი ვერტიკლაური შესწორებები ყოველ ჯერზე უნდა ატრიალოთ ხრახნები იმისთვის, რომ გაათავისუფლოთ ზედა ძირითადი დოლურა.

გარდა ამისა საქმე იმაშია, რომ სვდ-სგან განსხვავებით ტიგრებს აქვთ შედარებით მოკლე ლულები, რის გამო ტრაექტორია თუნდაც იგივე 9.6 გრამიანი ტყვიით ვაზნის გამოყენებისას შეცდომას მაინც ექნება ადგილი ხოლო მანძილის ზრდასთან ერთად ეს შეცდომა ასევე გაიზრდება. ნახსენებია, რომ მოკლე ტიგრისთვის გამოიყენება მოსინის კარაბინის ცხრილები, ამის მიხედვით 600-მეტრზე სხვაობა ტრაექტორიაში ტიგრსა და სვდ-ს შორის იქნება 25 სმ, რაც საკმაოდ დიდი მაჩვენებელია. და რა მოხდება თუ იყენებთ ვაზნას, რომლის ბალისტიკა განსხვავდება სტაანდარტული ЛПС-გან?  აქიდან გამომდინარე ПСО-1 არც ტიგრისთვის არ არის იდეალური. არსებობს ПСО-1-ს სამოქალაქო მოდიფიკაციები სადაც შესწორებების მექანიზმი ისეთივეა, როგორც ჩვეულებრივ ოპტიკურ სამიზნებში მაგრამ მე ასეთი არ შემხვედრია საქართველოში. ცხადია ასეთი ოპტიკის გამოყენებისას ყველა პრობლემა, რომელიც უკავშირდება სტანდარტულ ПСО-1-ს, ქრება. გამონაკლისი არის სვტ-40, რომლის სროლის ცხრილები პრაქტიკულად იდენტურია სვდ-ს ცხრილებთან. ამ მხრივ ПСО-1 სვტ-40-ს უფრო “უხდება” ვიდრე “ტიგრს”.

ამის წაკითხვის მერე ბუნებრივია უნდა მიხვდეთ, რომ ПСО-1-ის დაყენება სხვა კალიბრის იარაღზე გარდა 7.62X54-სა პრინციპში აზრს მოკლებულია. კი ასეთი იარაღი “განულდება” მაგრამ ვერტიკალური შესწორებების შეტანაზე დოლურების გამოყენებით დაივიწყეთ. არც სანადირო ოპტიკურ სამიზნეებში დოლურები არ არის ეგრევე ხელმისაწვდომი, როგორც წესი ისინი დაცულია მოსახსნელი ხუფებით, მაგრამ მაინც ხუფის მოხსნა ერთია და ორი პატარა ხრახნის დაშვება სხვა არის.