Savage Hog Hunter (ნაწილი 2)

June 5th, 2013

ამ სტატიის პირველი ნაწილის წაკითხვის შემდეგ გასაგები ხდება, რომ “ღორ ხანტერმა” საკმოდ დადებითი შთაბეჭდილებები დატოვა და შესაბამისად მაღალი შეფასებები დაიმსახურა. მას მერე გარკვეული პერიოდი გავიდა და შაშხანაზე დაყენდა ახალი ოპტიკური სამიზნე და სადგარი. პირველს რაც შეეხება ეს არის Nikon Prostaff 4-12X40. ბიუჯეტური ოპტიკების კატეგორიაში ნიკონის ეს მოდელები გამორჩეულად დგანან და სარგებლობენ მუშა და გამძლე ოპტიკური სამიზნეების რეპუტაციით. ბადე არჩეულ იქნა “ნიკოპლექსი”, რომელიც პრაქტიკულად იგივეა რაც დუპლექსი, რომელიც მრავალ სხვა ოპტიკურ სამიზნეში გამოიყენება. არჩევანის მიზეზი არის მარტივი, ამ სერიის ოპტიკურ სამიზნეებზე არსებობს მხოლოდ ორი ბადე, ნიკოპლექსი და ე.წ. BDC ბადე. უკანასკნელი ჩემი აზრით არის სუფთა სანადირო დანიშნულების და გარდა ამისა ჯვარი არის საკმაოდ განიერი რის გამოც ზუსტი სროლა ხდება პრობლემატური.

ოპტიკა Nikon 4-12X40 Prostaff, რგოლები 25მმ-ნი დაბალპროფილიანი  Weaver Tactical. ოპტიკის სიგრძის გამო მოსახსნელი გახდა უკანა სამიზნე მოწყობილობა. მოხსნის წინ დანიშნეთ მისი მდგომარეობა ხოლო მის დასაბრუნებლად საკმარისია 20 წამი და ერთი ხრახნის დაჭერა არის მხოლოდ საჭირო. სადგარი ბიუჯეტური “Champion” (30 USD).

ბადის სისქის გამო იგივე პრობლემას წავაწყდი, როდესაც თავდაპირველად “სევიჯზე” დავაყენე 4ჯერადი ბიუჯეტური იაპონური ოპტიკური სამიზნე. ასეთი გადიდებით და ბადით ზუსტი სროლა 100 მეტრზე იყო პრაქტიკულად  შეუძლებელი. უკვე ას მეტრზე ჯვარი ფარავდა იმხელა ფართს სამიზნეზე, რომ სროლა ხორციელდებოდა პრაქტიკულად ვარაუდით. მიუხედავად ამისა (და ასევე ძლიერი ქარისა), სევიჯი სტაბილურად ისროდა 3, 3.5 სმ-ან ჯგუფებს. საუკეთესო ჯგუფები იყო 2.8 სმ. ჩემი აზრით ეს აბსოლუტურად მისაღები შედეგებია ხელმისაწვდომი ბიუჯეტური შაშხანისთვის, 51 სმ-ნი ლულით და სუსტი ოპტიკით. გარდა ამისა ლულის ტვისტი (10) უფრო უკეთესად მუშაობს მძიმე ტყვიებთან ხოლო ყველაფერი რაც ჩვენ ვისროლეთ იყო 168 გრანიანი ტყვიით.

ეს ჯგუფი ნასროლია, შაშხანის მისროლისას ას მეტრზე, “შირსტოუნის” ოთხჯერადი ოპტიკით. ასეთ მცირე მანძილზეც სქელი ჯვარი პრაქტიკულად მთლიანად ფარავდა ფერად კვადრატს და სროლა ხორციელდებოდა ვარაუდით.

იარაღის მისროლისას და ოპტიკური სამიზნის ძიებისას მე გამახსენდა, რომ იგივე პრობლეემებს ადრეც წავაწყდი და უნდა ვაღიარო, რომ ჩემთვის არ იქნება ურიგო საკუთარი ადრინდელი ნაშრომები გადამეკითხა. პირველ რიგში ამ სტატიებში შეცდომების გამოსასწორებლად და მერე იმისთვის, რომ რაღაცეები საკუთარ თავს შევახსენო.

აი რას ვწერდი მე 2008 წელში, როდესაც ჩემი პირველი ზუსტი სროლისთვის განკუთვნილი შაშხანა (CZ 550 Varmint Laminated) ვიყიდე:

ეხლა დაუბრუნდეთ სტაბილურიბას. ცნობილი რუსული ფორუმის ცნობილი მონაწილის სიტყვების პერეფრაზირება, რომ გავაკეთო გამოვა შემდეგი: “მე არ მტოვებდა აზრები სტაბილურობაზე, რომელიც არ იყო”. ცხადია, რომ იმისთვის რომ მიიღო საუკეთესო შედეგი უნდა გამორიცხო, რაც შეიძლება მეტი ფაქტორი, რომელიც მოქმედებს სიზუსტეზე. ცხადია საქართველოში ეს შეუძლებელია. ანუ ძირითადი მიზეზი ამ “რომანის” დასრულების არის ზუსტად ეს მიზეზი პირველ რიგში. არ არის სროლის კარგი პირობები. რა არის ეხლა სროლის კარგი პირობები? მზიანი დღე, ქარის არ არსებობა და მიწაში “ჩაბეტონებული” მაგიდა ზედ დაყენებული “სტანოკით”. როგორც ყველა დასაქმებული ადამიანი მე შეზღუდული ვიყავი კვირაში ორი დღით. გასული ქალაგარეთ მე მხვდებოდა ხან ქარი, ხან წვიმა, ხან მენახირეები ძროხებთან, ხან ძროხები მენახირეების გარეშე. არანაირი სტაბილურობა. ასევე პრობლემაა უსაფრთხოება, პერმანენტული ნერვიულობა ამ საკითხზე არ უწყობს ხელს მშვიდ ხასაითს რაც ასევე აუცილებელია ზუსტი სროლისას. ანუ მე როგორც გამომივიდა, ნეგატური ფაქტორები უფრო მეტია ვიდრე დადებითი.
ასევე ძირითადი პრობლემაა იარაღის სამაგრი. 100 ლარიანი ჩინური ნაგავი მოირყა თითქმის ეგრევე. 60 დოლარიანი ხარისის სოშკები, თბილისამდე მოტანით ჯდებოდა ორჯერ ძვირი, რატომღაც. მაღაზიები ამჯობინებენ ათმაგ ფასში გაყიდონ ნაგავი, ვიდრე ეცადონ ცამოიტანონ საშუალო ფასიანი ხარისხიანი ნივთები. სხვა და სხა ექსპერიმენტება სამაგრებტან არანაირი ეფექტი არ ამოიღო. ამ ექსპერიმენტებში კიდე იხარჯებოდა ძვირი ვაზნები….. სხვათაშორის მინდა ორი სიტყვა ვთქვა ოპტიკაზე უფრო სწორედ მის არჩევანზე, რომელიც თბილისის მაღაზიებში არსებობს. ათმაგ ფასში, 20 და 30 დოლარიანი “ოპტიკა”, რომელიც გამოდგება მარტო “გეკოს” იარაღზე ან ეირსოფტზე, პოზიციონირდება, როგორც მაღალი კლასის ძვირიანი ოპტიკური სამიზნეები. თან გამყიდველის აზრით რაც უფრო დიდია ზომებში ოპტიკა და რაც უფრო დიდი “ზუმი” აქვს, მით უფრო ძლიერ და დიდი კალიბრის იარაღზე ყენდება. ანუ მოკლედ, რომ ვთქვათ ფულიც რომ გქონდეს ბევრი, თბილიში კარგი ხარსხის საშუალო ფასიან ოპტიკას ვერ იყიდი პრინციპში. (ნიკონი მე იბეიზე ვიყიდე და ზედ კიდე 100 დოლარი წაუმატე). ისევე პრინციპში უბრალოდ ვერ იყიდი უბრალოდ კარგ ოპტიკას. შეუკვეთე, წაუმატე ერთი 100 150 დოლარი, დაელოდე ერთი თვე და იქნებ ვინმემ ჩამოგიტანოს. იგივე ეხება ნებისმიერ აქსესუარს. ყველაფერი ათმაგ ფასში (ხშირად პირდაპირი გაგებით ათმაგ ფასში). მესმის რომ ათმაგ ფასში იყოს კარგი ნივთები მაინც. არა. გამორიცხულია. მეიდ ინ ჩაინა ამ სიტყვის ყველაზე ცუდი მნიშვნელობით. ანუ ვაწყდებით ორ პრობლემას, არ არსებობს სროლის კარგი პირობები/ინფრასტრუქტურა, მიუწვდომელია საჭირო წვრილმანები. ელემენტარული არაა, არაფერს ვიძაზი მანძილმზომებზე და ქარის სიჩქარის გასაზომ აპარატურაზე, ქრონოგრაფზე და ასე შემდეგ.  თუ მოინდომე ყვეკლაფერს იყიდი და ჩამოიტან მარამ ეს ჯდება ძალიან დიდი ფული.  მიდიხარ აზრამდე რომ გატაცება ამდენ ფულად არ გიღირს და ფიქრობ სხვა რამეებზე.

გავიდა უკვე 5 წელი. თუ არ ჩავთვლით იმას, რომ წვრილმანების/აქსესუარების ჩამოტანა გაადვილდა, სიტუაცია მეტ წილად არ არის შეცვლილი. და ეს მე ჩემ ტყვაზე კვლავ გამოვცადე, როდესაც გადავყარე 360 ლარი 80 დოლარიან ოპტიკაში. ეს გავაკეთე იმისთვის, რომ დავრწმუნებულიყავი, რომ ღირდა დახარჯვა უფრო ძლიერ და ძვირადღირებულ ოპტიკაზე. ეხლა მე მგონია რომ ვიჩქარე და დიდი შეცდომა დაუშვი. შეკვეთიდან მე-14 დღეს იგივე ფასად მე ჩამომივიდა ბევრად უკეთესი ოპტიკა და ეხლაც ვერ ვხვდები რამ მაყიდინა თბილისში ეს წყეული “შირსტოუნი”???…. რაც იყო იყო. ჩემთვის ეს კარგი გაკვეთილი იქნება.  ეხლა კი ისევ თემას დაუბრუნდეთ. ბოლო 2 თვე თბილისში რბილად, რომ ვთქვათ ცუდი ამინდებია, ხან წვიმა და ხან ქარი. 2 თვეა მე ვერ შევძელი მესროლა “სევიჯი” მეტ ნაკლებად ნორმალურ პირობებში. სასროლეთი, როგორც არ იყო 5 წლის წინ ისევ არ არის ეხლაც. ოპტიკების არჩევანშიც არანაირი ცვლილბა არ არის. მეტ ნაკლებად კარგი ოპტიკა ფანტასტიურად მაღალ ფასებში იყიდება და არჩევანი პრაქტიკულად არ არსებობს. ვაზნებს რაც შეეხება ერთადერთი მეტ ნაკკლებად ხელმისაწვდომი კალიბრია .308. კარგი .308 უკვე უმეტესობისთვის ხელმიუწვდომელია.

გარდა ამისა სროლაში ოპტიკიანი შაშხანებიდან როგორც არსად სხვაგან დიდი როლი არა და გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ფინანსებს. ვისაც მეტი ფული აქვს იმას მიყავს აქ პარადი და ეს მე პირადად არ მომწონს. შედარებისთვის, რამდენი ათასი ფულიც არ უნდა გქონდეს ბარათზე უკეთესი მსროლელი პისტოლეტიდან ვერ გახდები. აქ წყვიტავს ყველაფერს ინდივიდუალური ოსტატობა, სადაც მოტივირებული ოსტატი 800 ლარიანი “ზასტავა 99-ით” ყოველთვის უკან ჩამოიტოვებს ფულის ტომარას 3000 დოლარიანი “ხეკლერ&კოხით”. აქ ფული სიზუსტეზე, სისწრაფაეზე და ეფექტურობაზე არანაირად  გავლენას არ ახდენს თუ არ ჩავთვლით რამდენიმე ვიწრო სპეციალიზირებულ კლასს პრაქტიკული სროლის დისციპლინებში. თუმცა აქაც ჩვენ გვყავს გამონაკლისები. მაგალიტად  ბობ ფოგელი და დეივ სევინი. ასები, რომლებმაც უკან ჩამოიტოვეს ასეთივე ძლიერი მსროლელები, მძიმედ მოდიფიცირებული იარაღებით, რომელთა ფასი 4-5 ათასი დოლარია (იქ სადაც “ხეკლერ&კოხები” 900 დოლარი ღირს). და გააკეთეს ეს პრაქტიკულად ქარხნული “გლოკის” პისტოლეტებით, რომელთა ფასი 550-600 დოლარს არ აღემატება. ასეთი რამე წარმოუდგენელია, პრაქტიკულად ნებისმიერ დისციპლინაში სადაც ისვრიან ოპტიკიანი შაშხანებიდან. აქ ფინანსები პირდაპირ განააპირობებენ შედეგს. მე ვიცნობ არც ისე შეძლებულ მსროლელბს, რომლებიც ძალიან ხანგრძლივ და რთულ გზას გადიან, მაღალი შედეგის მისაღწევად. უბრალო შაშხანებიდან ისინი აწყობენ ზუსტ ინსტრუმენტებს და მათი იარაღი არ გამოიყურება ისე ლამაზად როგოც ძვირადღირებული “საკოები” მაგრამ შედეგებს, რომლებსაც ისინი აღწევენ არის შთამბეჭდავი. მე დიდ პატივს ვცემ ასეთ ხალხს და მესმის, რომ  მხოლოდ ნამდვილ ფანატებს (რა თქმა უნდა კარგი გაგებით) შეუძლიათ ამ გზით იარონ. დანარჩენებთან ყველაფერი მარტივია, რამდენიმე ათასი შაშხანაში ძლიერ კალიბრზე, ერთი ორი ათასი ოპტიკაში, ვინმე თითებზე აგიხნსის რა სად და რამდენი  დაატრიალო და მიდი ისეირნე, ქაღალდის სამიზნეს დიდი მანძილებზე მოარტყავ. ეს კიდე განაპირობებს იმას რომ ბევრი მოტოვირებული ჭკვიანი მსროლელი ვერ ერთვება ამ საქმეში და ზუსტი სროლის დარგში (თუ ის საერთოდ არსებობს საქართველოში) ქაოსი არის დამკვიდრებული რომელიც მძიმდება უაზრო ტრენდებით. ლულის ე.წ. “აბკატკაზე” უკვე დავწერე (ამან უკვე ეპიდემიის ხასიათი მიიღო), ლულის ხეხვა ყოველი სამნახევარი გასროლის შემდეგ უკვე ნორმაა, მნიშვნელობა არ აქვს ეს არის ძვირადღირებული “ულტრა მაგნუმი” თუ იაფი “მარლინი” .308-ზე. ეხლა მესმის საიდან წამოვიდა მოსაზრება, რომ წმენდით უფრო მეტი ლულა ფუჭდება ვიდრე სროლით. შემდეგ იმ ნაწერებიდან რაც ფორუმებზე დევს რამე რაციონალური აზრის გამოტანა კონკრეტულ ვაზნაზე და იარაღზე შეუძლებელია. ხდება ოპერირება რაღაც ჭკვიანური ტერმინებით და  უცხოური სიტყვებით: “ბალისტიკური უპირატესობა ეტყობა 200 მეტრიდან” და ასე შემდეგ.  ვინ არის ეს ხალხი? რაზე საუბრობს საერთოდ? ….  ის ერთეული მაგარი მსროლელები, რომლებსაც მე ვიცნობ ინტერნეტს არ ეკარებიან ალბათ იგივე მიზეზბის გამო. მაგრამ მე მაინც ოპტიმისტი ვარ და მგონია, რომ ყველაფერი დალაგდება. ადრე თუ გვიან.

ალბათ ჩემი ნეგატიური დამოკიდებულება ამ საკითხისადმი აიხსნება იმით, რომ შეიძლება მე ბოლომდე არ მესმის რაზე ვსაუბრობ ან უბრალოდ ეს არ არის ჩემი სტიქია. შესაძლებეელია მე ვცდები ჩემ შეფასებებში. არ გამოვრიცხავ. მაგრამ მსროლელის ფაქტორის შემცირება და მნიშვნელოვანი ფინანსური ფაქტორი მე მაფიქრებინებს, რომ ზუსტი სროლით მე სერიოზულად  დავკავდები ალბათ როდესაც 50 წელს გადავაღწევ. ეხლა კიდე ის მინიმუმი რაც მე მჭირდება მე ვიცი.

საკმარისია ეხლა ნეგატივი და გადავიდეთ პოზიტივზე. პირვლ რიგში კიდევ ერთხელ ავღნიშნავ, რომ “ჰოგ ჰანტერის” და სხვა ბიუჯეტური იარაღის გამოჩენა ბევრს აძლევს საშუალებას, როგორც იქნა მოცილდეს ამ საბჭოთა ჯართს (ესეც კარგი გაგებით) და დაიწყოს სროლა ხარისხიანი, ზუსტი იარაღიდან. ყველა იარაღი ამ კლასიდან კარგი არ არის მაგრამ სევიჯის შაშხანები ნამდვილად ძალიან კარგები არიან, რემინგტონ 700-ის ზოგი მოდელიც საკმაოდ კარგია. ეს შაშხანები შეიძლება იყონ გამაოგნებლად ზუსტები. ასეთი სიზუსტე არც ისე დიდიხნის წინ წარმოუდგენელი იყო იაფ სერიულ იარაღში.

ბიუჯეტური შაშხანის ერთ-ერთი საუკეთესო ვარიანტი: სევიჯ აქსისი. მოსახსნელი მჭიდი, კარგი ხარისხი, ერგონომიულობა და დაბალი ფასი გამოარჩევს ამ იარაღს სხვებისგან.

თუ ადამიანი სერიოზულად არის განწყობილი მაშინ დაივიწყეთ ბიუჯეტური შაშხანები და დაიხარჯეთ ტოპ კლასის იარაღზე. დამიჯერეთ იმისთვის რომ ტოპ შედეგი მიიღოთ საშუალი იარაღისგან ძალიან დიდი დრო და ინვესტიციები დაგჭირდებათ. მე ნანახი მაქვს ასეთი შაშხანა. ასევე “სევიჯ ჰოგ ჰანტერი”, რომელშიც ბევრად უფრო მეტი ფული ჩაიდო ვიდრე ეს იარაღი თავიდან ღირდა. შაშხანას ქონდა თავისი საკეტი და თავისსი ქარხნული 51სმ-ნი ლულა. ამ შაშხანიდან მსროლელი  სამიზნეს  არტყავდა 1200 მეტრზეც და ეს ძალიან არასახარბიელო პირობებში (ძლიერი გვერდითი ქარი). ასე, რომ თუ ძალიან, ძალიან მოინდომე ერთი შეხედვით შეუძლებელიც შესაძლებელი ხდება. აბსოლუტური უმეტესობა მსროლელებისთვის ეს გზა იქნება მეტის მეტად რთული.  ასე, რომ ჩემი აზრით ტუნინგზე ფულის ხარჯვას ჯობია თავიდანვე დახარჯოთ ფული მაღალი კლასის შაშხანაზე. მე არ მჯერა იმ აზრის, რომლის მიხედვითაც ახალბედამ წვრილი კალიბრებიდან უნდა დაიწყოს. არც იმას ვიძახი, რომ ეგრევე უნდა იყიდოთ რამე ავ და ცოფიან .300 უეზერბი მაგნუმზე და მიიღოთ ურიცხვი “რესპექტები” და “ლაიქები” ფორუმებზე, მაგრამ .308 ვინჩესტერი იქნება შესანიშნავი დასაწყისი. თუ ფინანსური მდგომარეობა საშუალენას გაძლევთ და “გიტყდებათ”, როგორც უმეტესობა .308-დან სროლა ნებისმიერი “ზომიერი”, .30 კალიბრამდე  მაგნუმიც  იქნება კარგი.

მიუხედავად იმისა, რომ რემინგტონის პროდუქციის ხარისხის ვარდნაზე ალბათ მარტო საქართველოს პარლამენტში არ საუბრობენ მათი Remington 700 Milspec 5R  არის ერთი კარგი ვარიანტი, რომელიც იწარმოება ქარხნულად და უფრო წააგავს შეკვეთით დამზადებულ იარაღს მაგრამ ზომიერ ფასად.

თემას უკვე სერიოზულად ავცდი და ამიტომ რა შეიძლება დამატებით ითქვას სევიჯის “ჰოგ ხანტერზე”? რა არ მომწონს? შედარებით სუსტი ექსტრაქცია, მასრა ახლოს  ვარდება იარაღთან. კონდახი არის ძალიან სუსტი. წინ დაყენებული სადგარი საიმედოთ ვერ აფიქსირებს იარაღს, იმიტომ რომ კონდახის წინ ნაწილი არის თხელი პლასტმასის, რომელიც ადვილად იბრიცება.

პოზიტიური მხარეები იგივეა. იარაღი მსუბუქი და კომპაქტურია. იარაღი ზუსტია. ბოლოს გასვლისას ისევ პირობები იყო ცუდი, მაღალი ბალახი გამორცხვადა სროლას მიწიდან, ძლიერი ქარი გლეჯდა და მიქონდა სამიზნეები. დიდი ვაი-ვაგლახით მოხდა იარაღის მისროლა ახალი ოპტიკით. გადაწყდა ჩატარებულიყო პრაქტიკული სროლის “სეანსი” ვინაიდან ასეთ პირობებში და განწყობით სიზუსტეზე სროლა იქნებოდა უაზრო. ასი მეტრის მანძილზე განლაგდნენ სამიზნეები “მძევალი + ტერორისტი”. “სპოტერი” იძლეოდა მითითებებს სროლაზე ხოლო მსროლელი განთავსდა მანქანაზე და ანადგურებდა მონიშნულ სამიზნეებს.  არც ერთი “მძევალი” არ დაშავდა, ყველა “ტერორისტი” ერთი ზუსტი გასროლით განადგურდა. “ჰოგ ხანტერმა” არ გვიღალატა, ხოლო ამ “ტაქტიკურმა” გართობამ გადაარჩინა ის დღე გაფუჭებისაგან. კმაყოფილებმა ჩვენ დავტოვეთ სასროლეთი.

Savage 11 Hog Hunter (ნაწილი 1)

May 18th, 2013

Savage 11 Hog Hunter. სურათის წყარო www.shootingtimes.com

არც ისე დიდიხანია თბილისის მაღაზიებში გახდა შესაძლებელია ნამდვილად ხელმისაწვდომი უცხოური წარმოების შაშხანების შეძენა. რა თქმა უნდა ეს ხელმისაწვდომობა გარკვეულ წილად პირობითია მაგრამ თვქენ თვითონაც დაფიქრდით: ახალი, აშშ-ში წარმოების შაშხანა გათვლილი პოპულარულ კალიბრებზე (.223Rem, 30-06, .308Win, 300Win. Mag) თავისი ოპტიკური სამიზნით დაგიჯდებათ იმედნი რამდენსაც ითხოვენ მეორად “სკს”-ში ან მესამედი იმ ფასის რომელსაც ითხოვენ მაგალითად დრაგუნოვის ნახევრად-ავტომატურ შაშხანაში. ასევე მათი ფასი არ აღემატება გადაკეთებული მოსინის სისტემის იარაღების ფასს.  ამასთანავე ამერიკული შაშხანა იქნება უფრო ზუსტი (ჩემი აზრით შაშხანის ყველაზე მნიშვნელოვანი თვისება), ხოლო ნადირობისთვის ან ზუსტი სროლისთვის ვაზნების არჩევანი გაცილებით უფრო დიდიც არის. ხელმისაწვდომია უფრო იაფი ვაზნები, რომლებიც გამოდგება პრაქტიკისთვის. ამ სტატიის დაწერის მომენტისთვის .308 კალიბრის ვაზნა დამზადებული MKE-ს (თურქეთი) მიერ ღირს 2.5 ლარი, დამეთანხმებით ჩვენი რეალიებიდან გამომდინარე არ არის ძვირი. გასაგებია, რომ ასეთი ტიპის იარაღიდან ბერვს არ ისვრიან, მაგრამ ჩემი აზრით როდესაც .308 კალიბრის ვაზნა ღირს 50 თეთრით უფრო მეტი ვიდრე 9მმ-ნი პისტოლეტის ვაზნა, ეს რის დიდი შეღავათი. სამწუხაროდ იგივეს ვერ ვიტყვი სხვა ნახსენებ კლაიბრებზე, რომელთა ასორტიმენტი გაცილებით მწირია და ფასიც აღწევს 5-7 ლარს. ეს ჩემი აზრით არ უნდა იყოს პრობლემა, იმიტომ, რომ ძველი და გამოცდილი .308 ჩვენ პირობებში დააკმაყოფილებს შაშხანის მფლობელის ყველა მოთხოვნას.

რა თქმა უნდა საოცრებები ჩვენ დროს და მითუმეტეს ჩვენ ქვეყანაში არ ხდება. შესაბამისად არც ეს ხელმისაწვდომი შაშხანები არ არიან გარკვეული ნაკლოვანებების გარეშე. მათი დამზადების ხარისხი უკეთეს შემთხვევაში მისაღებია ხოლო ყველაზე იაფ მოდელებს აქვთ თხელი პროფილის ლულები და ამავე დროს არ აქვთ რკინის (მექანიკური) სამიზნე მოწყობილობები. ჩემი ღრმა რწმენით ტრენდი, რომ შაშხანას არ ჭირდება “რკინები” არის მცდარი! ოპტიკური სამიზნე არის კარგი და სასარგებლო მოწყობილობა მაგრამ ის საკმაოდ ფაქის მოპყრობას ითხოვს და ხანდახან გამოდის ხოლმე მწყობრიდან. მე მეეჭვება რომელიმე ვინც ეხლა ამ სტატიას კითხულობდეს გასვლებზე ატარებდეს  თან სარეზერვო სამიზნე მოწყობილობას. ტყვილა არ მოყვება თითქმის ყველა სამხედრო სნაიპერულ სისტემას სარეზერვო მექანიკური სამიზნე ან პატარა კოლიმატორი. თხელი ლულების და “რკინების” არ არსებობის გარდა მათ ასევე აერთიანებთ საკმაოდ დაბალი ხარისხის კონდახები, როგორც უკვე ავღნიშნე საშუალო შესრულება და ინტეგრირებული (დახურული) მჭიდები. ყველაფერი ეს რა თქმა უნდა განპირობებულია ფასის შემცირების მიზნით. ჩრდილო ამერიკის ბაზარზე ასეთი შაშხანების ფასი არ აღემატება 500 დოლარს (ქარხნულად დაყენებული საშუალო ხარისხის ოპტიკური სამიზნით). თბილისის მაღაზიებში მათი ფასი იწყება 1300 ლარიდან (Marlin XL7) და ადის 1800 ლარამდე (Remington 700 SPS), მაგრამ შაშხანები რატომღაც იყიდება ოპტიკის გარეშე.

ბუნებრივია ამ იარაღების გამოჩენამ ჩემში ინტერესი გამოიწვია, მაგრამ როდესაც უფრო დეტალურად გავეცანი გასაყიდ მოდელებს ნაწილის შესრულება უბრალოდ არ მომეწონა და ასევე მივხდი, რომ დაბალ ფასიანი შაშხანის შეძენა მოითხოვდა გაცილებით მეტ ინვესტიციას. შაშხანას არ მოყვება არაფერი, ქამრის გასაყრელებიც კი. ეს ყველაფერი საყიდელი იქნება. შაშხანის ფასს ასევე დაემატებოდა ავტომატურად ოპტიკური სამიზნის ფასი, რომელიც პრაქტიკულად შაშხანის ფასს უტოლდებოდა თუ ამ მოწყობილობის შეძენა მოგიწევდათ თბილისის მაღაზიებში. ოპტიკური სამიზნეების ასორტიმენტი თბილისში გაცილებით უფრო მწირია ვიდრე იარაღის. რა თქმა უნდა შესაძლებელია ოპტიკის ჩამოტანა საზღვარგარეთიდან მაგრამ ამას დრო უნდა, ხოლო იდეა სახლში მქონოდა იარაღი სამიზნე მოწყობილობების გარეშე მე არ მხიბლავდა. რა თქმა უნდა იყიდება მოდელები რკინის სამიზნეებითაც მაგრამ ეს არის სუფთა სანადირო იარაღები, რომლებიც ჩემში არანაირ ინტერესს არ იწვევდნენ. მე ვეძებდიი რამეს, რაც გამოდგებოდა მსუბუქი, კომპაქტური ტაქტიკური სნაიპერული შაშხანის ბაზად.

ძიების პროცესში ერთმა მოდელმა მიიპყრო ჩემი ყურადღება. ეს იყო ჩრდილო ამერიკული კომპანიის Savage Arms-ის მიერ წარმოებული შაშხანა მოდელი 11 “Hog Hunter” (ტახებზე მონადირე ან “ღორ ხანტერი”, როგორც მას ჩვენთან შეარქვეს).  იარაღს კი ქონდა “სანადირო” სახელი მაგრამ სურათებიდან სულ სხვა რამეს ვხედვადი.  შაშხანას აქვს მომმწვანო ფერის სინთეტუკური კონდახი, მოკლე სქელ-კედლიანი ლულა (სიგრძე 51სმ, რომელსაც “სევიჯი” ეძახის საშუალო კონტურიანს), ამავე კომპანიის საფირმო სასხლეტი Accu-trigger (რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი ამაზე ცოტა მოგვიანებით). ლულა არის ხრახნილით (თუ დააპირებთ ამ იარაღისთვის კომპენსატორის/ლულის მუხრუჭის შეკვეთას გაითვალისწინეთ, რომ ხრახნილის კვეთა არის 5/8×24), საკეტის სახელური არის დიდი და მოსახერხებელი, როგორც ტაქტიკურ შაშხანებში და რაც მთავარია იარაღზე აყენია კომპაქტური “ექსპრეს” ტიპის სამიზნე მოწყობილობები!   და ეს ყველაფერი ღირს სულ რაღაც 1670 ლარი. იაფფასიანი შაშხანების სეგმენტისგან მას ერგო საკამოდ იაფი მე ვიტყოდი პრიმიტიული კონდახი და ასევე დახურული ტიპის მჭიდი, რომელიც იტევს ოთხ .308 Win კალიბრის ვაზნას. ტექნიკური აღწერილობა, რომ გავაგრძელოთ, შაშხანის წონა არის 3.3 კგ, სრული სიგრძე 103 სმ, ლულის ხრახნების ბიჯი -10. მოდელი 11 გულისხმობს ე.წ. მოკლე საკეტს და გამოდის კალიბრებში .223 და .308, მოდელი 111 არის გრძელი საკეტით და ხელმისაწვდომია კალიბრში .338 Winchester Magnum.

“ჰოგ ხანტერი” ეგრევე გახდა ჩემი ფავორიტი, ამიტომაც როდესაც მეორად ბაზარზე გამოჩნდა შესაბამისი შემოთავაზება მე ის ეგრევე შევიძინე. “ჰოგ ჰანტერმა” გადამიწყვიტა დილემა, რომელიც ამდენი ხანია მე მაიძულებდა თავი შემეკავებინა შაშხანის შეძენისაგან. ჩემ განკარგულებაშია სქელკედლიანი მოკლე ლულა, სინთეტიკური კონდახი და ამავე დროს “რკინის” სამიზნე მოწყობილობებიც. ოპტიკის ყიდვა მოგვიანებით შეიძლება და მანამდე რკინებითაც შესაძლებელია სროლა.

ადვილად ხილვადი “ექსპრეს” ტიპის სამიზნე მოწყობილობები განკუთვნილია სწრაფი და არა ზუსტი სროლისთვის. ჩვენ შემთხვევაში ისინი შესრულებულია მთლიანად ფოლადისგან, უკანა სამიზნე მოწყობილობა სრულად რეგულირებადია. იდეალური დამხმარე სარეზერვო სამიზნე მოწყობილობა, რომეელიც მუდმივად მზად არის გამოყენებისთვის. იარაღი ქარხნულად იყო მისროლილი.


ლულაზე ხრახნილის ყოფნა აიხსნება იმით, რომ ეს იარაღი შექმნილია სპეციალურად გარეულ ღორებზე სანადიროდ, რომლებიც ბევრ აშშ-ს შტატში განიხილება როგორც მავნე ცხოველი. შესაბამისად იქ სადაც კანონი ამას უშვებს შესაძლებელია მაყუჩის გამოყენება იმისთვის, რომ მავნებლებზე სროლისას არ შეწუხდნენ მეზობელი ფერმერები. გარდა ამისა ასეთ ლულაზე ყოველგვარი ხელოსნის ჩარეევის გარეშე შეასძლებელია კომპენსატორის/ლულის მუხრუჭის დაყენება.

“სევიჯის” წარმოებული იარაღი პრაქტიკულად უცნობია საქართველოში. კომპანია ატარებს თავისი შემქმნელის არტურ სევიჯის სახელს. ჩრდილო ამერიკაში ის პირველ რიგში ცნობილია თავისის კონსტრუქციის ძალიან პოპულარული 99-ე მოდელის შაშხანით, რომელიც წარმოებაში იყო არც მეტი არც ნაკლები 105 წელი. ეს იყო ბერკეტიანი შაშხანა, რომელიც იყენებდა დამრტყმელს, ჩახმახის ნაცვლად.  გარდა ამისა არტურ სავაჯს ეკუთვნის პირველი მოსახსნელი “სექტორული” მჭიდის კონსტრუქციის ავტორობა, რომელიც გახდა შემდგომ სტანდარტული, სამხედრო ცეცხლსასროლ იარაღში და ასევე მან გამოიგონა რადიალური საბურავების კონსტრუქცია. არტურ სავაჯმა სიცოცხლე დაასრულა თვითმკვლელობით, მძიმე ავადმყოფობის გამო, 1938 წელს. კომპანია მისი სახელით დღემდე არსებობს და ცნობილია, როგორც იაფი და კარგი ხარისხის პროდუქციის მწარმოებელი.

Savage Arms Company-ის მოდელი 99 იყო პირველი მასობრივად წარმოებული შაშხანა დამრტყმელით ნაცვლად დამალული ჩახმახისა.

სიმართლე გითხრათ, მე ყოველთვის ვთვლიდი რომ რემინგტონის მოდელი 700 იყო პირველი იაფი, ტექნოლოგიური, მასობრივი წარმოების შაშხანა. მაგრამ მე ვცდებოდი. სანამ რემინგტონის ხალხი დაიწყებდა ხელმისაწვდომი შაშხანის წარმოებას, მას 4 წლით დაასწრო სევიჯმა და გამოუშვა მათი აზრით ყველასთვის ხელმისაწვდომი, ‘სახალხო” შაშხანა, მოდელი 110 (რომლის კონსტრუქციაზე დაფუძნებულია მათ შორის მოდელი 11-იც, რომელიც ეხლა წარმოებაშია). დაზუსტებით ვერ ვიტყვი, მაგრამ ამბობენ რომ ინდექსი 110 მიენიჭა მას საცალო ფასის გამო, 1958 წელს მისი ფასი შეადგენდა 110 აშშ-ის დოლარს.  კონსტრუქციის ავტორი იყო ნიკოლას ბრიუერი, რომელმაც მიზნად დაისახა შეექმნას იაფი და ზუსტი იარაღი, რომელიც გაუწევდა კონკურენციას ვინჩესტერ 70-ს, შაშხანას, რომელიც ჩრდილო ამერიკაში დამსახურებლად სარგებლობდა ძალიან კარგი რეპუტაციით. 110-ე მოდელის კონსტრუქცია გამოვიდა მარტივი გამძლე და მისი წარმოება ძალიან იაფი ჯდებოდა. ამის გარდა მოდელი 110 იყო პირველი სერიული იარაღი, რომელიც მათ შორის გამოდიოდა ცაციებისთვის. ანუ საკეტის სახელური ქონდა მარცხნივ და მასრების ექსტრაქცია ასევე მარცხნიდან ხდებოდა.  Savage Arms Company ასევე იყო პრაქტიკულად პირველი ვინც შესთავაზა მყიდველს ცალკე ლულის კოლოფები საკეტით და ცალკე ლულები. ცალკე უნდა ავღნიშნო რომ კოლოფში ლულის დამაგრების მეთოდის და ადვილად ცვლადი საკეთის თავის გამო შაშხანის სხვა და სხვა კალიბრებზე გადაკეთება არის შედარებით ადვილი. თავისი დროისთვის 110-ე მოდელი იყო საკმაოდ ინოვაციური და ტექნოლოგიურად დახვეწილი. 1998 წელს, როდესაც კომპანია “სევიჯს” გაკოტრება ემუქრებოდა, წარმოება რადიკალურად შემცირდა და სწორედ 110-11 მოდელის შაშხანებმა გამოიყვანეს კომპანია კრიზისიდან.

ცაციებისთვის ასევე მოსახერხებელი იყო მცველის განლაგება, ლულის კოლოფის კუდში, ზევიდან. მოგვიანებით მცველი განალაგეს იგივე ადგილას რუგერის და ბრაუნინგის (X-bolt) შაშხანბეშიც. მოდელ 11-ში მცველი სამ პოზიციანია. 1)მცველი და საკეტი ჩაკეტილია. 2) მცველი ჩაკეტილია მაგრამ საკეტის მოძრაობა შესაძლებელია (განმუხტვისთვის) 3) მცველი გამორთულია, იარაღი მზად არის სროლისთვის.

გამოდის, რომ ჩვენთვის თითქოს უსახელო შაშხანის და კომპანიის უკან დგას საკმაოდ მდიდარი და საინტერესო ისტორია.  მოდელი 11 შედის ჩრდილო ამერიკული შაშხანების დიდ სამეულში, რომელიც შედიან სევიჯის გარდა, რემინგტონ 700 და ვინჩესტერ 70. ორი უკანასკნელი უფრო პოპულარული არის ამერიკაში და ამას თავისი მიზეზები აქვს. აქ უკვე გადავდივართ “სევიჯის” სუსტ მხარეებზე, იმიტომ, რომ მათი წყალობით მე-11 მოდელი უთმობს თავის პოზიციებს ორ ძლიერ კონკურენტს.  საქმე იმაშია, რომ როგორც წესი ასეთი ტიპის შაშხანას, ე.წ. “ბოლტებს” შემთხვევითი ხალხი არ ყიდულობს. ეს არ არის გლუვლულიანი თოფი, რომელიც შეიძლება ყველა ფერმერის და გლეხის სახლში ეგდოს, ეს არ არის რევოლვერი, რომელსაც ადამიანი იყიდის რომ საკუთარი თავი დაარწმუნოს იმაში, რომ ის დაცულია ბოროტი ადამიანებისგან და კარადის თავზე შემოდებს ხოლმე. შაშხანას მეტ წილად ყავს ბევრად უფრო გამოცდილი, დახვეწილი კლიენტურა, თავისი სპეციფიური მოთხოვნებით.  ამ პუბლიკას კიდე არ მოეწონა ის ფაქტი, რომ მაგალითად “სევეჯის” საკეტის გასახსნელად საკეტის მოძრაობის ბოლო მომენტებში საჭიროა ზედმეტი ძალის დატანება, რომ საკეტი ბოლომდე გაიხსნას. ასევე მათ არ მოეწონათ ამ მოდელის სასხლეტი, დეტალი, რომელიც არის ზუსტი შაშხანის გული. მიზეზი ამისა არის ბრიუერის კონსტრუქციის სასხლეტი მექანიზმი. წარმოების გაიაფების მიზნით მისი კონსტრუქცია ისეთია, რომ “შეპტალო” სასხლეტთან მიმართებაში განლაგებულია ოდნავ წინ ვიდრე სხვა შაშხანებში და ეს იწვევს სასხლეტის დამძიმებას და სვლა ხდება უფრო არათანაბარი. ამან განაპირობა ის ფაქტი, რომ ვინჩესტერის და რემინგტონის შაშხანები უკეთესად იყიდებოდა, მიუხედავად იმისა, რომ 110-ე მოდელი ამ სამიდან ყველაზე იაფი იყო.

ესთეტიური თვალსაზრისით ლულის კოლოფში დამაგრების მეთოდი მასზე წამოცმული ქანჩით, ასევე არ გამოიყურება კარგად. მაგრამ სწორედ ამის წყალობით სევიჯის შაშხანებს აქვთ კარგი თანდაყოლილი სიზუსტე. ესთეტიკა იყო და არის 110-11 მოდელის შაშხანების სუსტი მხარე და კარგი გაყიდვების ერთ-ერთი ხელშემშლელი ფაქტორი.

სიზუსტეს რაც შეეხება,იმ დროს, როდესაც მოდელი 110 გამოვიდა, ეტალონური სიზუსტე 1 MOA 100 მეტრზე მიიღწეოდა მხოლოდ კომპეტენტური იარაღების ოსტატის ჩარევის შემდეგ. ქარხნული “110″  უფრო ხშირად ამ რეზულტატს აღწევდა პირდაპირ ყუთიდან. ყოველგვარი გადაკეთებების და მოდიფიკაციების გარეშე.  ტახებზე მონადირის სიზუსტეს რაც შეეხება, 2012 წლის ჟურნალ Shooting Times-ის სექტემბრის ნომერში გამოქვეყნდა აღნიშნული იარაღის სიზუსტეზე ტესტირების შედეგები. 100 მეტრზე 5 არჩეული მუხტიდან, ოთხმა აჩვენა შედეგი, რომელიც 1 MOA-ზე ნაკლები იყო. საუკეთესო მუხტი იყო Black Hills Match 175 გრანიაი ტყვიით, რომელმაც აჩვენა საშუალო სიზუსტე 0.78 MOA!

სიტუაცია სასხლეტებთან 2003 წელს რადიკალურად გაუმჯობესდა, როდესაც კომპანიამ შესთავაზა კლიენტებს მათი აზრით უპირატესი კონსტრუქციის სასხლეტი მექანიმზი სახელით Accu-trigger. ის არის რეგულირებადი (0.68 to 2.7 კგ-მდე), რეგულირება შეუძლია იარაღის პატრონსაც. კონსტრუქცია გამორიცხავს ისეთ დონემდე სასხლეტის შემსუბუქებას, რომ შესაძლებელი ხდება იარაღის გასროლა დავარდნისას. ამავე დროს ის არის მოკლე და ერთგვაროვანი სვლით. ორი ნაწილისგან შემდგარი სასხლეტი დამატებით იცავს, სასხლეტს უნებლიე დაჭერისგან (როგროც გლოკის პისტოლეტების სასხლეტის კონსტრუქცია). ზოგადად შეიძლება ჩაითვალოსს, რომ სევეჯის Accu-trigger არის საუკეთესო ქარხნული რეგულირებადი სასხლეტი, იმიტომ რომ ის ერთის მხრიც დაცულია სულელებისგან და მეორეს მხრივ დაცულია ჭკვიანურად და არა უბრალოდ მისი დამძიმებით, რასაც ხშირად მიმართავენ მწარმოებლები, რომ დაიცვან საკუთარი თავი სულელების სარჩელებისგან, რომლბსაც იარაღი “შემთხვევით” უვარდებათ მას მერე რაც ისინი ცდილობენ სასხლეტები გააუმჯობესონ.ყველა იარაღს, რომელიც აღჭურვილია ასეთი სასხლეტით მოყვება ინსტრუქცია და ინსტრუმენტი, რომელიც მოგცემთ საშუალებას თავად დაარეგულიროთ სასხლეტი. Hog Hunter-ზე Accu-trigger სტანდარტულად ყენდება, რაც ძალიან კარგია.

Savage 11 Hog Hunter ავტორის მიერ კონდახის კამუფლირების შემდეგ. ასევე შაშხანაზე “დროებითად” დაყენდა მარტივი იაპონური 4X ოპტიკური სამიზნე. ოპტიკა დაყენებულია ალუმინის UTG-ის “რგოლებით”,  უივერის სამაგრებზე (Weaver 46 Detach Top Mount), რომლებსაც შუაში აქვთ ღარი, რის გამოც ოპტიკის მოხსნის შემდეგ უპრობლემოდ შესაძლებელია “რკინის” სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება. შესაძლებელია ისეთი “რგოლების” შერჩევა, რომლებიც იძლევიან საშუალებას ერთდროულად გამოიყენოთ ოპტიკაც და რკინებიც.

რა შეიძლება ითქვას დამატებით ამ იარაღზე? შაშხანა კარგად გამოიყურება, ჩემი აზრით გაცილებით უფრო უკეთესად არის შესრულებული ვიდრე იაფი “მარლინები” და “რემები”.  ვაზნების მიწოდება კონტროლირებადი არ არის, და ეს კარგია თუ გავითვალისწინებთ დახურულ მჭიდს. მჭიდის დაცლის შემდეგ შესაძლებელია მომდევნო ვაზნის ჩაგდება და ზედვე საკეტის დახურვა. კონდახი ადეკვატური სიგრძის არის და აქვს ძალიან რბილი ქუსლი. დაფარვა არის მუქი, შავი არ ირეკლვას შუქს.   საკეტი მუშაობს რბილად, არაფერს არ ედება. ვაზნების მიწოდება ასეთივე უპრობლემოა. მთლიანოიბაში “ღორ ჰანტერი” დადებით შთაბეჭდილებას ტოვებს.

ამით პრინციპში პირველი ნაწილი სრულდება. შაშხანა გამზადებულია ტესტირებისთვის და შედეგებს მეორე ნაწილში შემოგთავაზებთ.

 

ლულის “აბკატკა” – საჭიროება თუ უაზრობა?

May 7th, 2013

უკანასკნელ პერიოდში საქართველოში შესაძლებელი გახდა შედარებით იაფ ფასიანი უცხოური შაშხანის შეძენა, რაც აქამდე წარმოუდგენელი იყო. შედარებით იაფფასიანში ვგულისხმობ ე.წ.  საწყისი დონის (entry level), იაფ შაშხანებს, რომელთა ფასი იწყება 300-400 დოლარიდან. ბუნებრივია ჩვენთან ესეთი ფასი წარმოუდგენელია და შესაბამისად ასეთი შაშხანების ფასი იწყება 1200 ლარიდან, თან თუ კატალოგში ასეთ შაშხანას მოყვება ასევე იაფი ოპტიკური სამიზნე (სკოპი) ჩვენ შემთხვევაში შაშხანას ეს “დეტალი” რატომღაც აკლია. ასეა თუ ისე მათ გამოჩენამ საქართველოს მაღაზიებში ეგრევე არააქტუალური გახადა აქამდე ეტალონური სისტემა სახელად: “მოსინი პულიმიოტის ლულით”. უცბად შაშხანა პოპულარულ უცხოურ კალიბრზე გახდა ხელმისაწვდომი თითქმის ყველასთვის.

რა თქმა უნდა ფართო მასებში სევიჯების, მარლინების და რემების გამოჩენამ გამოაცოცხლა შესაბამისი პროფილური განყოფილებები სხვა და სხვა ფორუმებზე.  თემები აჭრელდა სხვა და სხვა ტერმინებით, ბედინგი, “აბკატკა”, განულება და ასე შემდეგ. მაგრამ სიმართლე გითხრათ თემების გადახედვით რაიმე დასკვნის გამოტანა რომელიმე შაშხანაზე შეუძლებელია. ანუ რეალური ინფორმაცია მათ ექსპლუატაციაზე პრაქტიკულად არ მოიპოვება. არ ვიცი ეს ხალხი ჩუმად ისვრის სადმე და მიღებულ ცოდნას მალავს თუ ისეთ შედეგებს აღწევენ, რომ ფორუმზე გამოსაფენად არ გამოდგება? სამაგიეროდ უხვადაა რჩევები, როგორ გაუმჯობესდეს ესა თუ ის შაშხანა. ორი ყველაზე პოპულარული რჩევა არის ლულის “აბკატკა” და ბედინგი. ბედინგი პრინციპში საჭირო პროცედურაა, თუმცა რამდენად ეს თემა აქტუალურია 300 დოლარიანი შაშხანის და ახალბედა მსროლელის შემთხვევაში კიდევ საკითხავია. აი ლულის “აბკატკა” უკვე ცალკე და სულ სხვა თემაა. მე არაერთხელ წამიკითხავს განცხადებები მაგალითად: ლულას აბკატკა გაუკეთე და სიზუსტე გაუმჯობესდება. ხანდახან ამ რჩევას მოყვებოდა კონკრეტული პროგნოზიც კი, მაგალითად ჩამოვა ერთ “მინუტამდე”, ეს იარაღზე რომელსაც ბრძენ მრჩეველს თვალად არ უნახავს არ უსვრია და მითუმეტეს არც ლულაში გაუხედვას ბოროსკოპით.  იყო შემთხვევები ასეთ რჩევას აძლევდნენ უკვე ნახმარი შაშხანის პატრონს, რაც უკვე ენეკდოტია.

პირადად მე როდესაც დავფიქრდებოდი ლულის “აბკატკის” თემაზე (მე არასდროს ეგ პროცედურა არ ჩამიტარებია), ყოველთვის მეგონა, რომ ლულის “აბკატკა” არის უფრო ლულის არხის მომზადება ხანგრძლივი ექსპლუატაციისთვის და არა პროცედურა, რომელიც აუმჯობესებს სიზუსტეს. არ მესმოდა როგორ შეიძლენა რამდენიმე ვაზნის გასროლა და ლულის გაწმენდას რამე ეფექტი ქონოდა რამეზე. ლულის წმენდას აქვს გავლენა სიზუსტეზე მაშინ, როდესაც ლულა ბინძურია და სავსეა ნადებით. სერიოზულად ეს თემა მე არ გამომიკვლევია, მანამ სანამ ფორუმების კითხვისას სულ უფრო ხშირად დავიწყე ნახვა პოსტების, რომლებიც აღნიშნულ რჩევას მოიცავდნენ. ბუნებრივია დამებადა შეკითხვა ბოლოს და ბოლოს რა არის ეს ლულის “აბკატკა”, სისულელეა, როგორც მე ეს აქამდე მეგონა თუ მართლაც სასარგებლო პროცედურაა. მივმართე საძიებო სისტემა “გუგლს” და დაახლოებით ერთ საათში ყველა ჩემი მოლოდინი დადასტურდა. მეგობრებო და კოლეგებო: ლულის “აბკატკა” და მისი კავშირი სიზუსტესთან არის მითი, რაიმე პოზიტიური ზეგავლენის არსებობის მყარი, საფუძვლიანი მტკიცებულება არ არსებობს. სამაგიეროდ არსებობს მთელი რიგი პუბლიკაციების, რომლებიც ხსნიან ერთ მარტივ რამეს. აბკატკა არ ცვლის ლულის თვისებებს და არ აისახება სიზუსტეზე, ან თუ აისახბა ეფექტი იმდენად მცირეა, რომ მისი გაზომვა შეუძლებელია. ეს დიპლომატიურ ენაზე ნიშნავს რომ გაუმჯობესებას ადგილი არ აქვს.

 

თქვენ თვითონ დაუფიქრდით ამ პროცესს. ადამიანი ისვირს ტყვიას და შემდეგ წმინდავს ლულას (რითი ბოლომდე გაურკვეველია, ზოგი სთავაზობს ზეთს, ზოგი ლულის საწმენდ სითხეს, ზოგი სითხეს, რომელიც მეტალების ნადებს აცილებს). “აბკატკა” გრძელდება რავიცი 10-30 ან 100 ვაზნა (ამაზეც ერთიანი აზრი არ არსებობს), რამ უნდა შეცვალოს 10-30 ვაზნამ ისე, რომ ეს გახდეს შესამჩნევი ეგრევე (მითუმეტეს იაფ ფასიან შაშხანაში). ლოგიკურად შემდეგმა ვაზნებმა ეს პროცესი უნდა გააგრძელონ და თუ 10-30 ვაზნას მოყვა კარგი შედეგი ეს ნიშნავს რომ შედეგი უნდა უმჯობესდებოდეს ყოველი შემდეგი ვაზნის გასროლის შემდეგ რაც ნონსენსია. პირველივე გასროლიდან ლულა იწყებს ცვეთას და ეს პროცესი გრძელდება მანამდე სანამ ლულა საბოლოოდ არ დაკარგავს სიზუსტეს.  პერიოდულად მხვდება ინფორმაცია, რომ “აბკატკა” ხდება არა ლულის არამედ მხოლოდ მისი ერთი ნაწილის, სადაც ტყვია “ხვდება” ხრახნებს. მოკლედ “აბკატკის” ფანატების ბანაკში ერთიანი აზრი  იმაზე თუ რა ხდება ლულაში “აბკატკის” დროს არ არსებობს.

წმენდით რომელი ლულის თვისების შეცვლაზე არის საუბარი როდესაც, როდესაც  5.56X45 კალიბრის ტყვიის გასროლისას წნევა ლულაში არის დაახლოებით 30 ტონა კვადრატულ დუიმზე, დენთი იწვის ტემპერატურით 5500 გრადუსი ფარენგეიტით, ხოლო .224 კალიბრის ტყვია “იწურება” .223 კალიბრის ლულაში და ეს ხდება რამდენიმე ათასჯერ სანამ სიზუსტე მცირდება ისე რომ ხდება შესამჩნევი. ეხლა ისევ გგონიათ, რომ ერთი ვაზნის სროლა და “პატჩის” გატარება ლულაში რამეს შეცვლის? მე ასე არ მგონია.

ვნახოთ რას წერენ ამ საქმის ნამდვილი პროფესორები. ჩვენი პირველი რესპონდენტი არის გეილ მაკმილანი,  საკუთარი სახელის მატარებელი კომპანიის დამფუძნებელი, რომელიც ბიზნესშია 1973 წლიდან და დღეს უშვებს უმაღლესი კლასის შაშხანებს, აქსესუარებს და ლულებს. მისი მოკლე სტატია გამოქვეყნებულია საიტზე www.6mmbr.com, რომელიც კარგად ცნობილია შესაბამის პროფილის მსროლელებისათვის. აი მისი სიტყვები: როგორც ლულის დამამზადებელი მე ჩახედული მაქვს ბოროსკოპით ათას ახალ და ნახმარ ლულაში და დამიჯერეთ თუ ყველა გაყვება პროცედურას ერთი გასროლა და წმენდა, ძალიან ბევრი მათგანი უფრო მეტს გააფუჭებს ვიდრე გამოასწორებს. ის თვლის, რომ საუკეთესო გასროლა ლულიდან არის პირველი გასროლა, ხოლო ყოველი შემდეგი ჭამს ლულის რესურს მანამდე სანამ ლულა მას ამოწურავს და გახდება გამოსაცვლელი.

შემდეგი სტატია გამოქვეყნებულა საიტზე www.snipercountry.com. სტატია მოიცავს გამოხმაურებებს ოთხი მეტალურგისგან და სამი ლულის მწარმებლისგან (Rock Creek, Hart, Shilen).  არანაირი მეცნიერული დასაბუთება ლულის “აბკატკის” არ არსებობს, ხოლო ლულის მწარმოებლებს უყვართ ეს პროცედურა იმიტომ, რომ ეს ზრდის მათ მოგებას. ასე, რომ მიზეზი რის გამოც ლულის მწარმოებლებს მოწონთ “აბკატკის” იდეა არის მარტივი. ეს აღწერილია მათ შორის იგივე მაკმილანის სტატიაში. მიზეზი კი მას აუხსნა თავად ერთ ერთმა ლულების მწარმოებელმა.  აბკატკა გარანტირებულად ჭამს რესურს ესეიგი მწარმოებელს მეტი ლულების გამოშვება უწევს. “.300 ვინ მაგის” შემთხვევაში 100 გასროლა “აბკატკაზე” უდრის მინუს 10%-ს ლულის რესურსის.  ეს ელმენტარული მათემატიკაა.

გადავხედოთ ნოვესკეს (კომპანია Noveske Rifleworks, LLC.) ინსტრუქციას, რომელიც მათ მიერ წარმოებულ ლულებს მოყვება. ჯონ ნოვესკეს მიერ დაფუძნებული კომპანია ცცნობილია იმით, რომ ახლო და უშუალო კონტაქტშია მომხმარებელთან და უკიდურესად მაღალი რეპუტაციით სარგებლობს. ციტატა ინსტრუქციიდან, ნაწილიდან, რომელიც ეხება “აბკატკას”. პირველი გამოყენების წინ კარგად გაწმინდეთ ლულა საწმენდი ხსნარით. ჩვენ ვერ დავადგინეთ ხანგრძლივი “აბკატკის” სარგებლობა.

ერთ ერთ სტატიაში  საიტზე www.outdoorlife.com ბატონი ჯონ ფიმსტერი, აშშ-ის შეიარაღებული ძალების ზუსტი სროლის გუნდის მეიარაღე წერს, რომ მათ მიერ მომზადებული შაშხანები არ გადიან არანაირ ლულის “აბკატკას”. მხოლოდ სეჯიბრზე გასვლამდე “აბკატკას” გადიან მხოლოდ შორს მსროლელი ზე ზუსტი შაშხანები კალიბრში 6.5/284, და ეს გამოიხატება ერთი ორი ვაზნის გასროლაში და საწმენდი ხსნარით გაწმენდაში, რის შემდეგადაც იარაღი მზად ითველა გამოყენებისათვის. ის ხაზს უსვას, რომ ეს პროცედურა საჭიროა მხოლოდ ლულის ყელისთვის (ადგილი სადაც ვაზნა ეჯახება ხრახნებს).

მიუხედავად ამისა, ეს მითი ხარობს და ცოცხლობს ყველგან სადაც ისვრიან, მათ შორის ამერიკაშიც. ამის მიზეზი არის ის, რომ ლულის მწარმოებლები არ აღნიშნავენ ამ პროცედურის უაზრობას (უკვე აღწერილი მიზეზების გამო) ხოლო ნაწილი პირიქით, რეკომნდაციას უწევს ასეთ პროცედურას. მაგრამ პრაქტიკულად არც ერთი იარაღის მწარმოებელი ასეთ რჩევებს არ იძლევა. მათთვის ეს უბრალოდ არააქტუალურია. განსაკუთრებულად აქტიური “პროფესორები” აქტიურად ავრცელებენ ამ მითს და შედეგიც სახეზეა. თუ გგონიათ, რომ ეს იზოლირებული შემთხვევაა ძალიან ცდებით. ასეთ ტყვილებს მუდმივად ვხვდებით სხვა სფეროებშიც. მაგალითად ე.წ. “სპრისკის წმენდა”. ვინც იცის ის დაადასტურებს რომ ავტომანქანის ძრავის ინჟექტორებში წარმოიქმნება იმხელა წნევა, რომ იქ ვერანაირი ჭუჭყი ვერ ჩერდება. ხოლო იჟექტორის წმენდა სპრეებით არის ასეთივე უაზრო პროცედურა და ფულის მახე, როგორც ლულის “აბკატკა”. საკვები ზეთის მწარმოებლები ამაყად აწერენ ბოთლებს “ქოლესტერინის გარეშე” თუმცა რა უნდა ქოლესტერინს მცენარეულ ზეთში? ყველაფერი ეს ხდება იმიტომ, რომ მომხმარებელმა იყიდოს მათი პროდუქტი, ისევ და ისე და ისევ. ან AR15-ის დენთის აირების მილი გაიხსენეთ, რომელსაც მუდმივად უწუნებენ რომ ის ისეთი თხელია, რომ შიგნით რამე რომ გაიჭედოს ვერ გაწმინდავ, მაშინ როდესაც ცნობილია, რომ ეს ნაწილი საერთოდ არ იწმინდება, იმიტომ რომ შიგნით ისეთი წნევებია, რომ იქ უბრალოდ არაფერი არ რჩება და იჭედება.

ჩვენ შემთხვევაში სიტუაცია მით უფრო აბსურდულია, რომ ასე რჩევებს აძლევენ როგორც უკვე ვთქვი საწყისი დონის შაშხანების პატრონებს. ეს არის იაფი მასობრივად წარმოებული იარაღი, რომელსაც აქვს შეზღუდული სიცოცხლის ციკლი და ვერანააირი “აბკატკა” და სხვა ჯადოები ვერ გაუკეთებენ კომპენსირებას საშუალო ხარისხის ლულას და იარაღის შესრულებას. ეს იარაღები კარგიაა, როგორც დასაწყისი, როგორც უტილიტარული ინსტრუმენტი. დაზოგეთ დრო და ენრგია მართლა შესაფერისი შაშხანისთვის, თუმცა მე და ეს მხოლოდ ჩემი პირადი აზრია, მგონია, რომ საშუალოსტატისტიკურ მსროლელს, რომელიც ისვრის გასართობად ან ერთი ორრ ნადირობაზე წელიწადში 100-200 ვაზნას არაფერი ზემოაღნიშნულიდან არც ჭირდება.  ბედინგი, პილარ ბედინგი, “აბკატკები/პრიწირკები” არის აბსოლუტურად ზედმეტი.  მარტივი ცხოვრებისეული სიმართლეები აქაც მუშაობს, საუკეთესო, კარგის მტერია ხოლო გაცილებით მეტი ლულა ფუჭდება ზედმეტი წმენდით ვიდრე ინტენსიური სროლით.

ინტერნეტში სხვა აზრს გადააწყდებით, სადაც საპირისპიროს ამტკიცებენ. საბოლოო ჯამში რას აირჩევთ თქვენ ეს თქვენი საქმეა. რაც მე დავწერე ეხლა ამ სტატიაში, ეს ჩემი აზრია. პრინციპში თუ “აბკატკა” სულიერ სიმშვიდეს გიბრუნებთ და ასე მოგწონთ არაფერი ხელს არ გიშლით ეს პროცედურა ჩაატაროთ, მაგრამ ჩემი აზრით ძვირადღირებული ვაზნების ჯობია გამოიყენოთ მიზანში სროლისთვის და არა რაღაც მაგიური პროცედურების ჩასატარებლად.

თავდაცვითი VS საბრძოლო

May 4th, 2013

რამდენიმე დღის წინ ისევ გადავაწყდი ერთ მინი-დისკუსიას ინტერნეტში მაკაროვის პისტოლეტზე. როგორც წესი აზრები ორად გაიყო, ერთი ნაწილი ამტკიცებდა, რომ “მაკაროვი” შესანიშნავი იარაღია, მეორემხარე კი პირიქით. უკვე მერამდენეჯერ მომიწია მეც ამ თემაზე დაფიქრება. “მაკაროვი” ერთის მხრივ ტექნიკურად საიმედო, გამძლე და იაფი პისტოლეტია, მეორეს მხრივ პისტოლეტია დღევანდელი სტანდარტებით ძალიან ცუდი ერგონომიკით არის, რომელიც უბრალოდ ხელს გიშლის სროლაში. და არ დავივიწყოთ მჭიდის ღილაკის განლაგება და მიკროსკოპიული სამიზნე მოწყობილობებიც, უკანასკნელი კარგად ჩანს მარტო მზიან ამინდში. საბოლოო ჯამი კარგია თუ ცუდი “მაკაროვი”? სად არის მისი ადგილი? ბოლო წლებში გაჩნდა და გავრცელდა ტერმინი “საბრძოლო პისტოლეტი” (fighting handgun). ამ კლასში იგულისხმება პისტოლეტი, რომელიც არის საიმედო ანუ თავიდანვე აგებული იმის გათვალისწინებით, რომ მისი ექსპლუატაცია მოხდება მკაცრ გარემოში: რთულ კლიმატურ პირობებში და  მინიმალური მოვლით. მას აქვს, როგორც წესი დიდი ტევადობის ორ რიგიანი მჭიდი, ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები, ხოლო ერგონომიულად ის უზრუნველყოფს სწრაფ, ზუსტ და კომფორტულ სროლას, ასევე გადატეენვას და იშვიათი დაბრკოლებების სწრაფ აღმოფხვრას. ნებისმიერი მანიპულაცია ასეთ პისტოლეტთან ითხოვს მინიმალურ დროის და ენერგიის დანახარჯებს. ათწლეულების განმავლობაში ამ მოთხოვნებს პასუხობდა დიდი, იმ დროინდელი კლასიფიკაციით ე.წ. სამხედრო ტიპის პისტოლეტები.  Browning High Power, Colt-ის 1911 წლის მოდელი, Walther P38. ყოველი მათგანი იყო საკმაოდ დიდი და მძიმე პისტოლეტი, საიმედო და მეტ ნაკლებად მოსახერხებელი. მათი გამოყენება ხდებოდა პრაქტიკულად მხოლოდ შეიარაღებულ ძალებში, ჯარში.  შედარებით უფრო კომპაქტური პისტოლეტები ყველაფერში იყვნენ კომპრომისული ვარიანტები. მათ ახასიათებდათ შედარებით სუსტი კალიბრები, პრიმიტიული სამიზნე მოწყობილობები, ცუდი ერგონომიკა. ანუ ადრე დიდი/სამხედრო პისტოლეტი ნიშნავდა საბრძოლოს, ხოლო მოგვიანებით საიერიშოს (იყო ასეთი კლასიც) და კიდე უფრო მოგვიანებით ტაქტიკურს. შესაბამისას პატარა და სუსტი პისტოლეტების ექსპლუატაცია ხდებოდა პოლიციაში, სპეც სამსახურებში და სამოქალაქო მსროლელების მიერ. პისტოლეტეების აღმოცენება მოხდა ორი მსოფლიო ომის დროს, ამ პერიოდში მეფობდა შაშხანა, ტყვიამფრქვევი და მოგვიანებით პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი, ხოლო პისტოლეტი რჩებოდა მეორეხარისხოვან იარაღად. ეს აისახებოდა, როგორც მათი კონსტრუქციის  ასევე მათი გამოყეენების ტაქტიკის განვითარებაზე. მომხმარებელი კმაყოფილდებოდა იმ მარგინალური საბრძოლო თვისებებით, რასაც მას სთავაზობდნენ კომპაქტური სამოქალაქო/პოლიციური პისტოლეტების მოდელები. ამათ ფონზე “მაკაროვი” გამორჩეულად იდგა, თავისი დიდი საიმედოობის გამო მაგრამ დღეს მდგომარეობა რადიკალურად შეცვლილია. დღეს მოდას კარნახობს სწორედაც, რომ სამოქალაქო სექტორი, რომელსაც გააჩნია საუკეთესო მსროლელები და საუკეთესო სასწავლო ბაზა. ბუნებრვია, რომ სამოქალაქო მომხმარებელს ჭირდება საბრძოლო პისტოლეტის ყველა დადებითი თვისება და ამავე დროს კომპაქტურ და მსუბუქ პაკეტში. ბუნებრვიაი “მაკაროვი” ამ მოთხოვნებს ვერ დააკმაყოფილებს.

მარცხნივ სამხედრო პისტოლეტები, რომელთა უმეტესობაც დღევანდელ სტანდარტებსაც პასუხობს, მარჯვნივ მათი სამოქალაქო, თავდაცვითი და პოლიციელი კოლეგები, რომლებიც დღევანდელი სტანდარტებით მორალურად მოძველებულები არიან.

“მაკაროვი” ბუნებრივია შედის კატეგორიაში, რომელიც სურათის მარჯვენა მხარეს არის დაჯგუფებული. ამ კლასს ახასიათებს ცუდი ერგონომიკა, სუსტი კალიბრები, სროლისუნარიანობაც არის დაბალი. ეს პისტოლეტები არ იქმნებოდა ბრძოლისთვის, ეს იყო ის რაც აძლევდა მათ მფლობელს უპირატესობას დანით ან ხელკეთით შეიარაღებული მოწინააღმდეგეს წინააღმდეგ. მინიმალური დაცვის ხარისხი, მცირე გაბარიტებით, ადვილად რომ იმალებოდეს ჯიბეში და არ ღლიდეს მის მფლობელს. მანამ სანამ მწარმოებლები დაიწყებდნენ მაღალი კლასის იარაღის ბუდეების წარმოებას, ჯიბე იყო ყველაზე გავრცელებული ბუდე. ჯიბის პისტოლეტების კლასიც ხარობდა. დღეს ჯიბის პისტოლეტეები კვლავ არსებობენ, მაგრამ გაცილებით ნაკლები პოპულარობით სარგებლობენ ვინაიდან სუპერ კომპაქტური ზომებიც და მსუბუქი წონდა ვერ აკომპენსირებენ დაბალ სროლისუნარიანობას. ლომის წილი პოლიციური სამსახურების იყო შეიარაღებული ასეთი პისტოლეტებით, ხოლო აშშ-ში პოლიცია კმაყოფილდებოდა სუსტი .38 კალიბრის საშუალო და პატარა ზომის რევოლვერეებით. “სამოქალაქო სექტორს” რაც შეეხება, მაშინ უბრალოდ არ იყო მიღებული ვეებერთელა “ხელის ზარბაზნების” ტარება, რომლებიც ელეგანტურ კოსტუმებს არ უხდებოდა. “მაკაროვი” მიუხედავად იმისა, რომ იქმნებოდა მათ შორის ჯარისთვის, დაფუძნებული იყო იმ დორისთვის სწორედ სამოქალაქო/პოლიციურ იარაღებზე და მას გადმოყვა ამ კლასისთვის დამახასიათებელი ბევრი ნაკლიც. ასეთი მიდგომა დამკვეთის მიერ არჩეული იყო იმიტომ, რომ მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანების დასკვნით, ფართო მასშტაბიანი ომის პირობებში პისტოლეტი იქნებოდა მეორეხარისხოვანი იარაღი და რაც უფრო ნაკლებად შეაწუხებდა ის ჯარისკაცს თავისი გაბარიტებით და წწონით მით უკეთესიც იქნებოდა. გარდა ამისა პატარა პისტოლეტი ითხოვს პატარა ვაზნას და შესაბამისად ნაკლებ მასალაებს მათ დასამზადებლად. როდესაც ლაპარაკია 2.5 მილიონიანი ჯარის გადაიარაღებაზე ასეთი ფაქტორები ხშირად გადამწყვეტ როლს თამაშობენ, ხოლო სროლისუნარიანობა, სიზუსტე და ერგონომიკა გადადის მეორე პლანზე. “მაკაროვის” საფუძვლად არჩეულ იქნა იმ დროისთვის საუკეთესო კომპაქტური პისტოლეტი Walther PP/K, რომლის გავლება იგრძნობოდა არა მარტო მაკაროვის მიერ წარდგენილ პისტოლეტში არამედ სხვა კონკურსანტების იარაღებშიც. პისტოლეტი გამოვიდა საიმედო, როგორც ეს უნდა იყოს საარმიო იარაღის შემთხვევაში, მძიმე და ამავე დროს ის გამოირჩევა დაბალი სროლისუნარიანობით, რაც პრინციპში დამახასიათებელია, როგორც მისი ანალოგებისთვის ისევე ზოგადად საბჭოთა იარაღებისთვის. Walther PPK ცნობილია იმით, რომ ძალიან ავია .380 კალიბრში, არც “მაკაროვი” არ გამოირჩევა დიდი კომფორტით სროლაში. 5-6 მჭიდი ერთ ჯერზე ისროლეთ და მაჯაში არასასიამოვნო შეგრძნება გარანტირებულია. დამწყებ მსროლელებს არ მოწონთ არც ერთი და არც მეორე და ვერ აღწევენ დამაკმაყოფილებელ შედეგებს მათგან სროლისას.

დღეს, სიტუაცია რადიკალურად შეცვლილია. ნამდვილი საბრძოლო პისტოლეტი შეიძლება არ იყოს ვეებერთელა იარაღი. დღეს ხელმისაწვდომია სუბ-კომპაქტური პისტოლეტებიც კი, რომლებიც მიუხედავად პატარა გაბარიტებისა ისეთივე ეფექტური არიან, როგორც მათი დიდი წინადმორბედები. და ასეთი მოდელების პისტოლეტების რაოდენობა იზრდება გეომეტრიულ პროგრესიაში. აღსანიშნავია, რომ თუ ადრე კომპაქტეები და სუბკომპაქტები იქმნებოდა სრული ზომის პისტოლეტების გაბარიტების შემცირებით (ხოლო უფრო ადრე ცდილობდნენ მსუბუქი შენადნობებით სამხედრო პისტოლეტების წონის შემცირებას მაინც) დღეს ისინი იქმნებიან ასე ვთქვათ პირობითად სუფთა ფურცლიდან. პირობითად, იმიტომ რომ მათ უმეტესობაში გამოყენებულია წლების განმავლობაში დახვეწილი და შემოწმებული გადაწყვეტილებები. მაგალითად აიღეთ ამერიკული კომპანია Kahr-ის პისტოლეტები. ეს კომპანია სპეციალიზირდება მხოლოდ კომპაქტურ და სუბკომპაქტურ პისტოლეტებზე და მათი პროდუქცია ამ კლასში ერთ ერთ საუკეთესოდ ითვლება.  ჯასტინ მუნი, კომპანია Kahr Arms-ის დამფუძნებელია, პატარა ასაკიდანვე იყო მოყვარული მსროლელი. ის იხსენებს, რომ, როდესაც მან აიღო ლიცენზია იარაღის ტარეებაზე მან უბრალოდ ვერ ნახა ადეკვატური კალიბრის კომპაქტური პისტოლეტი, რომელიც იქნებოდა დამაკმაყოფილებელი ხარისხის და იქნებოდა ადვილი სასროლად. ასე, რომ მანდ გადაწყვიტა თავად შეექმნა ასეთი პისტოლეტი. ეს იყო მოდელი K9, რომელიც გათვლილი იყო 9X19 კალიბრზე და ამავე დროს გაბარიტებით და წონით არ აღემატებოდა უკვე ნახსენებ Walther PP-ს ან სხვა ჯიბის .380 კალიბრის პისტოლეტს.


Kahr K9. მასა 650 გრამი, სისქე 23მმ. ამ პისტოლეტისთვის ჯასტინ მუნს 5 პატენტი აქვს აღებული.

თავისი მასით და გაბარიტებით ეს მსუბუქი და პატარა პისტოლეეტები პრაქტიკულად არ აღემატებიან პირველ სურათზე ნაჩვენებ “თავდაცვით” იარაღებს, ამავე დროს მათ აქვთ შესანიშნავი ერგონომიკა, კარგი სროლისუნარიანობა, ძლიერი კალიბრები, შესანიშნავი სიზუსტე.  სამედოობითაც დიდად არ ჩამორჩებიან სრული ზომის პისტოლეტებს.

ასე, რომ პირობითად მთელი ერთობლიობა უამრავი პისტოლეტების მოდელების შეიძლება დაიყოს “საბრძოლო” პისტოლეტებად და “თავდაცვით” პისტოლეტებად.  უკანასკნელი კლასი თვისებებით ჩამორჩება პირველს, მაგრამ გამომდინარე იქიდან, რომ არიან საიმედო მათი გამოყენება თავდაცვისთვის შესაძლებელია. ეს არ ნიშნავს, რომ ის ვისაც ჭირდება თავდაცვითი იარაღი ეგრევე უნდა შეზღუდოს არჩევანი მხოლოდ ამ კლასით. ამ კლასს კიდე შეიძლება უწოდოთ: რახან სხვა არაფერი არის ესეც წავა. დღეს ადამიანი, რომელიც პასუხისმგებლობით ეკიდება თავდაცვის და უსაფრთხოების თემას, ვალდებულია განიხილოს მხოლოდ “საბრძოლო” პისტოლეტები/რევოლვერები. “მაკაროვი” და ძველი სკოლის თავდაცვითი პისტოლეტები მორალურად მოძველდნენ მაგრამ, როგორც თავდაცვითი იარაღი ისინი გამოდგებიან. ისინი არ არიან საუკეთესო არჩევანი, მაგრამ არაფერს ნამდვილად ჯობია. ზოგადად თავდაცვისთვის გამოდგება ყველაფერი რაც შეკრულ მუშტზე უფრო უკეთესია.  ხელკეტი, ქვა, .22 კალიბრის მიკრო რევოლვერი, მათ შორის მინიატურული 6.35 კალიბრის პისტოლეტიც, ასევე “მაკაროვიც” და Walther PPK-აც. თუმცა ჩემი პირადი აზრით ყველა 7.65 კალიბრის და უფრო სუსტი პისტოლეტები არ შეიძლება განხილულ იქნას, როგორც თავდაცვის საშუალება. ვიმეორებ: არაფერს ისინიც ჯობნიან მაგრამ მათი გამოყენებისგან თავი მაქსიმალურად უნდა შეიკავოთ.

“ბავშვური/baby” გლოკი, მოდელი 26 იყო პირველი წარმატებული სრულფასოვანი საბრძოლო სუბკომპაქტური პისტოლეტი, ის დღემდე რჩება ერთ ერთ საუკეთესო პისტოლეტად თავის კლასში. ის წარმოადგენს Glock17/19-ის რადიკალურად დაპატარავებულ მოდიფიკაციას, მაგრამ მას გადმოყვა დიდი გლოკების სისქე.

ესეც საბრძოლო პისტოლეტები, საბრძოლო სუბკომპაქტების კლასიდან. მსუბუქები, ძალიან კომპაქტურები, ძალიან ზუსტები და ძლიერ კალიბრებზე გათვლილი. არც ისე დიდიხნის წინ ასეთი პისტოლეტების წარმოება შეუძლებელი იქნებოდა მაგრამ ახალმა მასალებმა და მეცნიერულ-ტექნოლოგიურმა პროგრესმა ეს შესაძლებელი გახადა. გარდა S&W-ის პისტოლეტისა, ყველა შექმნილია სუფთა ფურცლიდან.

ერთხელ დამირეკეს და მკითხეს: რომელი ჯობიაო, Glock 17 თუ Glock 19. მე დავიწყე ახსნა, რომ პრინციპში ორივე პისტოლეტი იდენტურია, მაგრამ ერთს აქვს უფრო გრძელი ტარი, რომელიც იტევს 17 ვაზნიან მჭიდს და უფრო გრძელი ლულაც, მეორე უფრო კომპაქტურია. გასაგებია, მიპასუხეს მე, ესეგი 17 ჯობია და სანამ მოვასწარი ჩემი პასუხის დაკონკრეტება, ყურმილი დამიკიდეს. დეს პრინციპი: პატარა ესეიგი უარესი აღარ მუშაობს. ეს პატარა პისტოლეტები შექმნილია საუკეთესო მასალებისგან, თავის საქმის ნამდვილი ოსტატების მიერ. ეს იარაღები იქმნება ყველა იმ მოთხოვნის გათვალისწინებით რაც არსებობს სრული ზომის საბრძოლო პისტოლეტების მიმართ. დღეს იგულისხმება, რომ ასეთი იარაღის პატრონი ბევრ დროს გაატარებს სასროლეთზე პრაქტიკულ ვარჯიშებზე ასე, რომ პისტოლეტებს დიდი რესურსიც აქვთ. ყუარდღენა ენიჭება მაღალ სროლისუნარიანობასაც. კარგი სასხლეტები, დიდი და ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები, ეერგონომიული ტარები და ადვილად მისაწვდომი მართვის ელემენტები არის სტანდარტად ქცეული მოთხოვნები. ეს პრაქტიკულად უკომპრომისო პისტოლეტებია და მე მიმაჩნია, რომ ეს პისტოლეტები იმსახურებენ ნამდვილად საბრძოლო პისტოლეტების სტატუსს. სურათებზე ნაჩვენებია მხოლოდ რამდენიმე მოდელი, მაგრამ რა თქმა უნდა მათ გარდა სხვა მრავალი მოდელებიც არსებობს.

 

მმგელი ცხვრის ტყავში. Springfield Armory-ის ახალი პისტოლეტი: XD-S. მისი წონა სულ რაღაც 610 გრამია, პისტოლეტი სისქე არის მხოლოდ 25მმ. სიზუსტე 15 მეტრზე სროლისას ხელიდანსურათზე ჩანს. კალიბრი? არც მეტი არც ნაკლები .45ACP! ბოლო დროს სუბ-კომპაქტებზე გაჩნდა სამაგრები ფარანებისთვის და ლაზერული სამიზნეებისათვის. ეს იმიტომ, რომ ხშირად ასეთი სუბ-კომპაქტები ასრულებენ ძირითადი იარაღის როლს, რომლებზეც კკი ასეთი სამაგრები დღეს უკვე სტანდარტული ოფციაა. სურათის წყარო handgunsmag.com

იმისთვის, რომ დავასაბუთო სუბკომპაქტური საბრძოლო პისტოლეტების მაღალი  საბრძოლო თვისებები მოგახსენებთ, რომ  რომ გლოკის სპორტული სროლის ფედერაციაში (ეს ორგანიზაცია ატარებს სასროლოსოსნო შეჯიბრებებს მხოლოდ გლოკის პისტოლეტების გამოყენებით)  2012 წელს დაფიქსირდა შეჯიბრებები სადაც უმაღლესი ქულების რაოდენობა აღებული იყო “ბავშვური” გლოკ 26-ებით. ასევე მთელ რიგ სხვა ფორმატის  შეჯიბრებებზე ფიქსირდებიან გამარჯვებულები, რომლებიც ასპარეზობენ სუბ-კომპაქტური პისტოლეტებით.

სამწუხაროდ ის პროგრესი, რომელიც შეეხო პისტოლეტებს არ გავრცელდა რევოლვერებზე, რომლებსაც არ განუცდიათ ისეთი დრამატული ცვლილებები, რომლებიც გაზრდიდა მათ სროლისუნარიანობას.  მათი მასა და გაბარიტები ასევე სემცირდა, ხოლო კალიბრები გაიზარდა მაგრამ სროლისუნარიანობა იგივე რჩება. ცნობილია, რომ დაზგაში ჩამაგრებული .38 კალიბრის მოკლეცხვირიანი სმიტ&ვესონები ( J frame) 25 მეტრზე სროლისას არ ჩამოუვარდება უფრო გრძელ ლულიან და მძიმე რევოლვერებს იგივე კალიბრზე (K frame)  მაგრამ ხელიდან სროლისას სხვაობა ეგრევე ჩნდება, იმიტომ რომ პატარა რევოლვერი ნაკლებად მოსახერხებელია. პისტოლეტებში ეს ასე არ არის, მეტ წილად ასე არ არის. მიუხედავად იმისა რომ დღევანდელი მდგომარეობით თანამედროვე სუბ-კომპაქტები და მოკლეცხვირიანი რევოლვერები ერთ კლასში გადიან, სხვოაბა შესაძლებლობებში მათ შორის არის გრანდიოზული.  თუ მოკლეცხვირიანი რევოლვერის შემთხვევაში მისი მფლობელი სერიოზულ კომპრომისზე მიდის და ბევრს თმობს სრული ზომის რევოლვერთან შედარებით, პისტოლეტების შემთხვევაში მცირდება მხოლოდ ვაზნების რაოდენობა მჭიდში, მაგრამ ის მაინც უფრო მეტი იქნება ვიდრე ნებისმიერ რევოლვერში. მაგალითად ბლოგზე დევს სტატია სუბ-კომპაქტურ WaltherPPS-ზე. გამომდინარე მისი გაბარიტებიდან და დანიშნულებიდან მე ველოდი, რომ პისტოლეტი არ იქნებოდა მიანც და მაინც ზუსტი და კომფორტული სროლაში, მაგრამ მე შევცდი. ის არაფრით არ ჩამოუვარდებოდა სრული ზომის პისტოლეტებს. აქიდან გამომდინარე მე გავიყვადი ყველა მოკლეცხვირიან რევოლვერს თავდაცვითი იარაღის კლასში.

ერთ ერთი საუკეთესო საბრძოლო პისტოლეტები Glock 17 და Glock 19, მათ გვერძე კლასიკური თავდაცვითი იარაღი, Colt Detective Special. ოკეანეს მეორე მხარეს .38 კალიბრის მოკლეცხვირიანი რევოლვერები დიდიხანია ითვლებოდა საუკეთესო თავდაცვით/პოლიციურ იარაღად. გარკვეული პოპულარობით ეს რევოლვერები დღემდე სარგებლობენ.

ასევე  გლოკის პისტოლეტების ჭეშმარიტმა ფანატებმა იციან, რომ სუბ-კომპაქტური გლოკები ხშირად უფრო ზუსტები არიან ვიდრე სრული ზომის გლოკები. ამის მიზეზად ხანდახან სახელდება ორმაგი დამაბრუნებელი ზამბარები, რის გამო გასროლის დროს ასეთ ზამბარას ლულა უკეთესად უკავია და სიზუსტე მეტი გამოდის. არ ვიცი ამ მიზეზის გამო თუ არა მაგრამ მეოთხე თაობის სრული ზომის გლოკები ასევე ორმაგი დამაბრუნებელი ზამბარებით გამოდიან. გარდა ამისა პატარა გლოკში მიდის დიდი გლოკების მჭიდები და პრაქტიკულად გამოდის რომ არც მჭიდის ტევადობა არ მცირდება.

ავტორის კუთვნილი Glock 19, მე-17 მოდელის 17 ვაზნიანი მჭიდით და A&G-ის წარმოების ტარის ადაპტორით. Glock 19 ითვლება საუკეთესო 9მმ-ან პისტოლეტად, რომელშიც იდეალურად არის შეთავსებული კომპაქტურობა და დიდი საცეცხლე ძალა.

როგორ ხდება ПСО-1-ის “განულება”

April 24th, 2013

რუსული წარმოების ოპტიკური სამიზნე ПСО-1 საკმაოდ გავრცელებული მოდელია საქართველოში. მიზეზი ამისა არის ის რომ ეს ოპტიკური სამიზნეები თავის დროზე საკმაოდ დიდი რაოდენობებით მოხვდა საქართველოში, როდესაც რუსული იარაღი უპრობლემოდ შემოდიოდა ჩვენ ქვეყანაში და ეს ოპტიკური სამიზნეები კომპლექტში ძალიან ბევრ კარაბინს მოყვებოდა (ან ცალკე იყიდებოდა). მოყვებოდა ის როგორც “ტიგრებს” ასევე “საიგებს” და “ვეპრებს”. ეხლა უკვე ასევე მას ხშირად ვხედავ დაყენებულს პრაქტიკულად ყველაფერზე რაზეც შესაძლებელია ოპტიკა დაყენდეს, მოსინის კარაბინებზე, .22 კალიბრის კარაბინებზე, სკს-ებზე და ასე შემდეგ.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს ოპტიკური სამიზნე 1963 წლიდან არის წარმოებაში, არის აშკარად მორალურად მოზველებული, ის ჩემი აზრით კვლავ არის საკმაოდ ეფექტური ხელსაწყო და გარდა ამისა ასევე გამოირჩევა გამძლე კონსტრუქციით და სიმარტივით. მოგეხსენებათ, რომ ПСО-1 შეიქმნა სპეციალურად დრაგუნოვის სისტემის შაშხანისთვის, როგორც მისი განუყოფელი ნაწილი და მისი გამოყენების სიმარტივე პირველ რიგში უკავშირდება სწორედ დრაგუნოვის შაშხანას, სვდ-ს. ეს ოპტიკური სამიზნე გათვლილია მხოლოდ ამ შაშხანაზე და რუსულ 9.6 გრამიანი ტყვიის (ЛПС)-ის ბალისტიკაზე.

რომ ავხსნა რატომ არ გამოდგება ეს ოპტიკა ვთქვათ 7.62X39 კალიბრის იარაღისთვის უნდა ავხსნა ПСО-1-ის მოწყობილობა. მისი შესწორებების შეტანის მექანიზმის შედგება პრაქტიკულად ორი ელემენტისგან, პირობითად უწოდოთ მათ შესწორებების შეტანის ძირითადი დოლურები და დამხმარე დოლურები, ერთმანეთთან ისინი დაკავშირებულია ორი ხრახნით და ქმნიან პირობითად მთლიან დოლურას. პირობითად ძირითადი დოლურების (რუსული ტერმინოლოგიით маховик) თუ ის გათავისუფლებულია დამხმარე დოლურასაგან, ერთ დანაყოფზე გადაადგილება იწვევს მოხვედრის წერტილის გადადგილებას 5 სმ 100 მეტრზე. გარდა ამისა მთლიანი დოლურის ნაწილს წარმოადგენს მეორე ელემენტი, დამხმარე დოლურა (რუსული ტერმინოლოგიით лимб), რომელიც ისეა გრადუირებული, რომ ციფრი ზედ დატანილი შეესაბამება სვდ-დან, 7.62X54R კალიბრის 9.6 გრამიანი ტყვიის ტრაექტორიას, 6 = 600 მეტრს.  300 მეტრამდე დოლურა ფიქსირდება თითო თითო დანაყოფზე, შემდეგ უკვე ორ დანაყოფზე ანუ 3-ის მერე არ დგება ეგრევე 4-ზე არამედ დგება 3.5-ზე რაც შეესაბამება 350 მეტრს და ასე 10-მდე ანუ 1000 მეტრამდე. ეს განპირობებულია იმით რომ ტრაექტორია უფრო მკვეთრად მცირდება და საჭიროა უფრო ზუსტი შესწორებების შეტანა.

1). Маховик, ანუ პირობითად “ძირითადი” დოლურა, რომელიც ფიქსატორი ხრახნებით (3) გადაბმულია დამხმარე დოლურასთან лимб-თან (2).  CТП ნიშნავს Cредняя Точка Попадания ანუ მოხვედრის საშუალო წერტილი. ისარი ანიშნებს მიმართულებას რა მიმართულებითაც უნდა დაატრიალოთ დოლურა რომ მოხვედრის საშუალო წერტილი გადაადგილდეს  ქვევით ან ზევით და მარჯვნივ ან მარცხნივ. ზედა დოლურით შესაბამისა შეგყვათ ვერტიკალური შესწორებები, გვერდითა დოლურით ჰორიზონტალური შესწორებები.

განულებისას თუ სროლა ხორციელდება 100 მეტრზე, აყენებთ მთლიან დოლურას ციფრ 1-ზე. მისროლის/”განულების” დროს  შესწორებების შეტანა ხდება ძირითადი დოლურის გამოყენებით, ხოლო სანამ დაიწყებთ მის ტრიალს უნდა გაათავისუფლოთ ის დამხმარე დოლურასაგან, რომ მან არ იმოძრაოს დამოუკიდებლად, ამისთვის უშვებთ ფიქსატორ ხრახნებს 2-2.5 ბრუნით (ხრახნი მოკლეა და ფრთხილად იყავით რომ ის არ დაკარგოთ).მხოლოდ ამის მერე იწყებთ შესწორებების შეტანას მხოლოდ ძირითადი დოლურების ტრიალით. მაგალითად 100 მეტრზე განულებისას, ითვლით შესწორების მოცულობას. ვთქვათ მოხვედრის საშუალო წერტილი უნდა იყოს მარჯვნივ 5 სმ და ქვევით 11 სმ. ისე რომ დამხმარე დოლურა “ლიმბი” არ გაინძრეს შეგაქვთ შესწორება ძირითადი დოლურის გადაადგილებით, რაც უდრის მარჯვნივ ერთ დანაყოფს და ქვევით 2 დანაყოფს (შეგახსენებთ ძირითადი დოლურას ერთი “კლიკი”/დანაყოფი უდრის 5 სმ-ს 100 მეტრზე.) რწმუნდებით რომ დამხმარე დოლურა ლიმბი ისევ 1-ზე დგას. უჭერთ ფიქსატორ ხრახნებს (სროლა ხორციელდება დაჭერილი ხრახნებით) და ისვრით კიდევ ერთ ჯგუფს, რომ დარწმუნდეთ იმაში, რომ სასურველ შედეგს იღებთ. როდესაც მთლიანი დოლურა დაყენებულია ციფრ 1-ზე და მოხვედრის საშუალო წერტილი შეესაბამება დამიზნების წერტილს 100 მეტრზე, იარაღი განულებულია.

დააკვირდით, რომ სხვა და სხვა ციფრზე დაყენებით ვერტიკალური შესწორებების დოლურა (ლიმბი) სხვა და სხვა მანძილს გადის. მიღებული შესწორებები შეესაბამება 7.62X54R კალიბრის 9.6 გრამიანი ტყვიის ტრაექტორიას, რომელიც ბუნებრივია არ არის თანაბარი და ეს არათანაბარი ვარდნა “ჩაწერილია” ამ დოლურის კონსტრუქციაში.  სხვა კალიბრის ტრაექტორია განსხვავებულია და შესაბამისად ამ დოლურით მანძილის დაყენებისას წარმოიშვება შეცდომა.

ზუსტად “განულებული” სვდ ზუსტად ამიტომაც არის ძალიან მარტივი მოხმარებაში. გასროლამდე ადგენ სამიზნემდე მანძილს (იყენებ ბადეზე განლაგებულ მარტივ ოპტიკურ მანძილმზზომს), აყენებ დოლურას შესაბამის მაჩვენებელზე, იღებ შესწორებას ქარზე (გვერდითა დოლურით ან  ოპტიკური სამიზნის ბადეზე განლაგებული დანაყოფებით) და ახორციელებ გასროლას.

ასეთი მიდგომა, ანუ ოპტიკური სამიზნე გათვლილი ერთ კონკრეტულ იარაღზე არ არის ცალკეული შემტხვევა. მაგალითად ეს იაპონიაში დამზადებული ოპტიკური სამიზნე Nimrod გათვლილია Galatz-ზე (საქართველოში მას არასორედ უწოდებენ სნაიპერულ გალილს), იზრაელის მიერ წარმოებულ სნაიპერულ შაშხანაზე დასაყენებლად და შესწორებების მექანიზმი მორგებულია M118 ტიპის სნაიპერულ ვაზნაზე.

ასეთი სისტემის ჯარში ათვისება იყო ადვილი, სწრაფი და ზომიერად ეფექტური. შესაბამისად სხვა ტიპის იარაღში ამ ოპტიკის გამოყენება ყოველგვარ აზრს მოკლებულია, იმიტომ რომ იკარგება მთავარი უპირატესობა ამ ოპტიკური სამიზნის და შეუძლებელი ხდება შესწორებების მექანიზმის გამოყენება.  იმისთვის, რომ შეიტანოთ აუცილებელი ვერტიკლაური შესწორებები ყოველ ჯერზე უნდა ატრიალოთ ხრახნები იმისთვის, რომ გაათავისუფლოთ ზედა ძირითადი დოლურა.

გარდა ამისა საქმე იმაშია, რომ სვდ-სგან განსხვავებით ტიგრებს აქვთ შედარებით მოკლე ლულები, რის გამო ტრაექტორია თუნდაც იგივე 9.6 გრამიანი ტყვიით ვაზნის გამოყენებისას შეცდომას მაინც ექნება ადგილი ხოლო მანძილის ზრდასთან ერთად ეს შეცდომა ასევე გაიზრდება. ნახსენებია, რომ მოკლე ტიგრისთვის გამოიყენება მოსინის კარაბინის ცხრილები, ამის მიხედვით 600-მეტრზე სხვაობა ტრაექტორიაში ტიგრსა და სვდ-ს შორის იქნება 25 სმ, რაც საკმაოდ დიდი მაჩვენებელია. და რა მოხდება თუ იყენებთ ვაზნას, რომლის ბალისტიკა განსხვავდება სტაანდარტული ЛПС-გან?  აქიდან გამომდინარე ПСО-1 არც ტიგრისთვის არ არის იდეალური. არსებობს ПСО-1-ს სამოქალაქო მოდიფიკაციები სადაც შესწორებების მექანიზმი ისეთივეა, როგორც ჩვეულებრივ ოპტიკურ სამიზნებში მაგრამ მე ასეთი არ შემხვედრია საქართველოში. ცხადია ასეთი ოპტიკის გამოყენებისას ყველა პრობლემა, რომელიც უკავშირდება სტანდარტულ ПСО-1-ს, ქრება. გამონაკლისი არის სვტ-40, რომლის სროლის ცხრილები პრაქტიკულად იდენტურია სვდ-ს ცხრილებთან. ამ მხრივ ПСО-1 სვტ-40-ს უფრო “უხდება” ვიდრე “ტიგრს”.

ამის წაკითხვის მერე ბუნებრივია უნდა მიხვდეთ, რომ ПСО-1-ის დაყენება სხვა კალიბრის იარაღზე გარდა 7.62X54-სა პრინციპში აზრს მოკლებულია. კი ასეთი იარაღი “განულდება” მაგრამ ვერტიკალური შესწორებების შეტანაზე დოლურების გამოყენებით დაივიწყეთ. არც სანადირო ოპტიკურ სამიზნეებში დოლურები არ არის ეგრევე ხელმისაწვდომი, როგორც წესი ისინი დაცულია მოსახსნელი ხუფებით, მაგრამ მაინც ხუფის მოხსნა ერთია და ორი პატარა ხრახნის დაშვება სხვა არის.

 

 

ტაქტიკური ფარანი – Streamlight TLR-1

April 21st, 2013

წარმოგიდნეთ ჩემი აზრით იარაღზე დასამაგრებელ ერთ ერთ საუკეთესო ფარანს, რომლის დამაგრება შესაძლებელია სხვა და სხვა ტიპის სამაგრებზე  და რომელიც ამავე დროს არ ღირს იარაღის ფასი. Streamlight TLR-1-ის ფასი ვებ-საიტებზე, როგორც წესი არ აღემატება 105 დოლარს. კომპანია “სტრიმლაითი” არის ამერიკული, დაფუძნებულია 1973 წელს და მდებარეობს პენსილვანიას შტატში, ქალაქ იგლვილში. მათი ფარანიც შესაბამისად დამზედებულია აშშ-ში.

Streamlight TLR-1 წარმოადგენს კომპაქტურ იარაღზე დასამაგრებელ ფარანს. საპასპორტო მონაცემები შემდეგია.: უწყვეტი მუშაობის დრო 2.5 საათი, ნათების სიმძლავრე 160 ლუმენი; ფარანი იკვებება ორიცალი CR123 ტიპის ელემენტით. მისი კორპუსი არის ალუმინისგან დამზადებული. მანათობელი ელემენტის როლს ასრულებს C4 ტიპის დიოდი, რომლის რესურსი არის 50 000 საათი. წონა სულ რაღაც 118 გრამი.

ფარანი უძლებს დარტყმებს,  იტანს მტვერიან გარემოს და შეუძლია ხანმოკლე პერიოდით გაუძლოს წყალში ჩაძირვას. ბუნებრივია წვიმა მას ვერაფერს ვერ დაუშავებს.

კომპლექტში ფარანს მოყვება ადაპტორების კომპლექტი, რაც უზრუნველყოფს მის დაყენებას “პიკატინის” სამაგრზე, Glock-ის პისტოლეტებზე, Beretta 90-tw0-ზე, Smith&Wesson 99-ზე, ორი ელემენტი, ინსტრუქცია.

რაც შეეხება ფარანის სხვა თავისებურებებს, უნდა აღინიშნოს მისი შედარებით სწრაფი დაყენების და მოხსნის შესაძლებლობა. მწარმოებელი აცხადებს, რომ მისი დაყენება მოხსნის დროს ხელი ლულის წინ არ ხვდება რაც ამცირებს უბედური შემთხვევის ალბათობას. არ ვიცი ეს რამდენად მნიშვნელოვანია მაგრამ ის მართლაც ადვილად და სწრაფად ყენდება და იხსნება. დაატრიალეთ ღილაკი ფარანის მარცხენა მხარეს, დააჭირეთ მას ისე, რომ გვერდითა კბილი გაიწიოს და ფარანი ადვილად მოიხსნება და დაყენდება.

ჩართვა გამორთვის ღილაკი არის პრაქტიკულად “ტუმბლერი” რომელიც განლაგებულია ფარანის უკანა მხარეს. მარცხენა მხრიდან დაჭერა რთავს მას მანამდე სანამ ღილაკზე თითს აჭერთ. მარჯვენა მხრიდან დაჭერისას ის ირთვება პერმანენტულად. ეს კარგი გადაწყვეტილება არის. როდესაც მოძრაობთ სიბნელეში და პისტოლეტი ორივე ხელით გიჭირვათ, შეგიძლიათ აკონტროლოთ შუქი მარცხენა დამხმარე ხელით. თუ იარაღი ერთი ხელით გიჭირვათ, მარჯვენა ხელის საჩვენებელი თითით ახდენთ ფანრის ჩართვა გამორთვას.

ნათება არის ძალიან კარგი. ფანრის ეფექტური გამოყენება შესაძლებელია 100 მეტრამდე მანძილზე. ახლო მანძილიდან ნათება არის დამაბრმავებელი რაც დამატებითი უპირატესობა არის თავდასხმის მოგერიების შემთხვევაში. ფარანი არ კვდება უცბად, როდესაც იცლება ელემენტები. გარკვეული დროის განმავლობაში ნათების სიძლიერე იკლებს, რაც მიგანიშნებთ, რომ დრო მოვიდა ეელემენტი გამოცვალოთ.

სამიზნე იდეალურად არის განათებული, გარდა ამისა ირგვლივ ყველაფერი საკმაოდ კარგად ჩანს. განათებული სამიზნის ფონზე სამიზნე მოწყობილობები ძალიან კარგად ჩანს რაც აადვილებს დამიზნებას. გარდა ამისა დამატებითი წონა პისტოლეტის წინა მხარეს ამცირებს ლულის ხტომას.

TLR-1-ს აქვს ძალიან კარგი რეპუტაცია, ის ითვლება ძალიან საიმედო მოწყობილობად და აბსოლუტური უმეტესობა მის შესახებ გამოხმაურებების არის ძალიან პოზიტიური. გარდა ამისა მისი ფასი არის ორჯერ ნაკლები ვიდრე კონკურენტების, რაც ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია. TLR-1-ს აქვს გავლილი MIL-STD-810 სტანდარტის ტესტირება, რა დროსაც მოწყობილობა გადის ტესტირებას ყველა იმ გარემოში ფუნქციონირებაზე, რა გარემოშიც შეიძლება მოხდეს სამხედრო ტექნიკის ექსპლუატაცია.

მინუსებს რაც შეეხება აქ მარტო უნდა ავღნიშნო, რომ ფანარს არ აქვს დეაქტივაციის ოფცია, რაც ნიშნავს, რომ ფანრის დეაქტივირება და დაცვა არასასურველი ჩართვისგან შეუძლებელია თუ არ ამოიღებთ ელემენტებს. ხოლო მისი უნებლიე ჩართვა საკმაოდ ადვილია.  123 ტიპის ელემენტი კიდე საკმაოდ ძვირი ღირს! დავამატებ მხოლოდ, რომ ფარანი არ არის მოდულური, რაც ნიშნავს, რომ მისი კომპონენტების გამოცვლა მათი დაზიანების შემთხვევაში ან აპგრეიდდი ადვილი არ არის.

მთლიანობაში TLR-1 არის კომპაქტური, მსუბუქი და გამძლე მოწყობილობა ძალიან კარგ ფასად. მისი დაყენება შესაძლებელია, როგორც პისტოლეტზე ასევე ნებისმიერ იარაღზე, რომელსაც გააჩნია “პიკატინის” სამაგრი. ის გამოდგება, როგორც უტილიტარული ფარანიც, თუმცა რა თქმა უნდა ამ როლისთვის შესაბამისი დანისნულების მოდელები უფრო გამოდგება.  ჩემი აზრით TLR-1 არის ძალიან კარგი აღჭურვილობის ელემენტი, რომელიც ნამდვილად ღირს ის ფული, რომელსაც მასში ითხოვენ და უფრო მეტიც.  თუ ჩათვლით, რომ აფ ფარანს მოკრძალებული სიმძლავრე აქვს, დაამატეთ 30 დოლარი და იყიდეთ მოდელი TLR-1S, რომლის ნათების სიმძლავრე არის უკვე 300 ლუმენი.

1. ხრახნი, რომელიც აფიქსირებს ადაპტორს. 2. ხრახნი, რომლითაც ფარანი ეჭირება იარაღს. 3. ადაპტორი სხვა და სხვა სამაგრის ტიპებისთვის.  4. ჩართვა-გამორთვის ღილაკი. 5. ელემენტების ხუფის ფიქსატორი.

ასევე მინდა ავღნიშნო, რომ ინტერნეტით შესაძლებელია სხვა და სხვა ჩინური შედარებით იაფ-ფასიანი ფანრების ყიდვა და მათი ფასიდან გამომდინარე შესაძლებეელია ბევრს გაუჩნდეს მათი შეძენის სურვიილი. ჩემი რჩევა იქნება თავი აარიდოთ მათზე ფულის დახარჯვას. მე ადრე შევიძინე არც ისე იაფი ფანარი, ჩინური წარმოების. რომელიც ძალიან კარგად გამოიყურებოდა და შესანიშნავი ნათება ქონდა. ფატანი დაყენდა ჩემ AR-15-ზე და მოკვდა პირველივე გასროლის შემდეგ. ჩაიშალა ჩართვა-გამორთვის მექანიზმი.ჩინური პროდუქცია არის ხელმისაწვდომი, ლამაზად გამოიყურება და ხანდახან მუშაობს, მაგრამ დაფიქრდით, როდესაც დაგჭირდებათ იარაღზე დაყენებული რაფანი ეს იქნება სიკვდილ სიცოცხლის ამბავი და ამიტომაც მე არ მგონია იყოს ჭკვიანური ენდოთ სადღაც ჩინურ პროვინციაში დადბრეცილი ხელებით აწყობილ პროდუქტს.

და ბოლო რჩევა:  ყოველთვის წაიკითხეთ ინსტრუქცია, რომელიც მოყვება პროდუქტს. ის მოიცავს მომხმარებლისთვის ძალიან საჭირო ინფორმაციას.

2 წელი ერაყში და ფარანი უპრობლემოდ მუშაობს. მას აქვს უკიდურესად გამძლე მოწყობილობის რეპუტაცია. სურათის წყარო blacksheepwarrior.com

ჩვენი ტესტი – დრაგუნოვის შაშხანა

April 12th, 2013

შაშხანები/კარაბინები აღჭურვილი ოპტიკური სამიზნით არც ისე ხშირი სტუმრებია ჩემ ბლოგზე. მიზეზი ამისი პირველ რიგში არის ჩემი თუ შეიძლება ასე ითქვას სპეციალიზაცია თავდაცვით იარაღზე, პისტოლეტებზე, რევოლვერებზე, ტაქტიკურ თოფებზე. ბუნებრივია, რომ შორსმსროლელი იარაღები ამ კატეგორიაში ნაკლებად ჯდება და შესაბამისად არც ისე დიდი ყურადღება ექცევათ.

ვერ ვიტყვი, რომ მე არ მაქვს ინტერესი ზუსტი იარაღების/შაშხანების მიმართ. პირიქით მე ძალიან მომწონს ზუსტი სროლის პროცესი. რიტუალი იარაღის მომზადების, სასროლეთზე გამგზავრების, პოზიციის მოწყობის, სამიზნის განლაგების და რა თქმა უნდა სროლის ჩემთვის არ არის უცხო და ერთი პერიოდიც ამ თემით ძალიან ვიყავი დაინტერესებული. გარდა ამისა არც ისე დიდიხანია თბილისში გაჩნდა ხელმისაწვდომი (შედარებით) უცხოური წარმოების შაშხანები. მათი ფასი 1300 ლარიდან იწყება და ეს არც ისე ცუდია ქვეყნისთვის სადაც საწყობებიდან ჯართის ფასად გაყიდული სკს-ები  1500 ლარი ღირს. პრინციპში ერთადერთი რაც მე მაჩერებდა იყო იმის გათვითცნობიერება რომ გარდა იმისა, რომ უნდა გადამხედა 1300 ლარი 300 დოლარიან შაშხანაში, შემდგომ ასევე უნდა მეყიდა ოპტიკის „რგოლები“, ოპტიკური სამიზნე, სადგარები, შალითა, ვაზნების მარაგი, საწმენდები და სხვა წვრილმანები, რის გამოც საბოლოო “პაკეტის” ფასი იქნებოდა ბევრად მეტი ვიდრე 1300 ლარი. ასეთი ხარჯები კიდე ცილდებოდა ჩემ შესაძლებლობებს. გარდა ამისა ყველაფერი რაც მე მაქვს, როგორც წესი უნდა ასრულებდეს თავდაცვითი იარაღის როლს, და ოპტიკიანი “ბოლტი” ამ კონცეფციაში არანაირად არ ჯდებოდა. აქიდან გამომდინარე უკვე საჭირო არ ხდება ახსნა იმისა, რატომ მოხვდა ჩემთან ტიგრი და არა სხვა რამე. თვითდამტენი, 7.62X54R კალიბრის შაშხანა “ტიგრი” აღჭურვილი სტანდარტული ПСО-1 ტიპის ოპტიკური სამიზნით წარმოადგენს  ექსპლუატაციისთვის გამზადებულ სისტემას. აავსეთ მჭიდები ვაზნებით და წინ სასროლეთზე. გარდა ამისა თავისი როლი რა თქმა უნდა ითამაშა ხელსაყრელმა ფასმა და პირობებმა, რა პირობებითაც მე გადმომეცა ეს შაშხანა. ასევე ჩემ “ტიგრს” მოყვა შალითა, ქამარი, დამატებითი მჭიდი, ოპტიკური სამიზნის შალითა. ერთი „ანგარიშის“ გადახდით მე მივიღე სისტემა, რომელიც მზად იყო გამოყენებისთვის ეგრევე ავიღებდი თუ არა მასზე ნებართვას. “ტიგრის” ფასს რაც შეეხება, დღეს მეორადი ამ მოდელის იარაღის ფასი მერყეობს 2500-3000 დოლარის ფარგლებში (თუ ვიმსჯელებთ განცხადებებით იარაღის გაყიდვის შესახებ, რომლებიც ამ სტატიის დაწერის მომენტში დევს ინტერნეტში). მე მიმაჩნია, რომ ეს ძალიან ძვირია თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ ტიგრები დიდიხანია არ შემოტანილა გასაყიდათ ჩვენ ქვეყანაში და აშშ-ში სადაც იგივე სიტუაციაა, ტიგრის ფასი შეადგენს 2000 დოლარს კარგ მდგომარეობაში მყოფი მოდელისთვის. СВД-ს ფასი კი (რომლის სამოქალაქო ვერსია არის “ტიგრი”) იქ აღწევს 10 000  დოლარს! მიზეზი ამისა არ არის ევგნეი დრაგუნოვის კონსტრუქციის შაშხანის გამორჩეული საბრძოლო თვისებები არამედ მათი ამერიკაში იშვიათობა და საკოლექციო ღირებულება. ანუ იქაც და აქაც “ტიგრი” არის საკმაოდ იშვიათი და მაღალი ფასიც ამით აიხსნება.

მიუხედავად იმისა, რომ დრაგუნოვის შაშხანას აქვს უამრავი მინუსი, რომელზეც მათ შორის ბლოგზეც მეწერა (ამაზე ცოტა მოგვიანებით), ასევე ამ სისტემას გააჩნია ჩემი აზრით ბევრი დადებითი და ძლიერი მხარეც, რომლის არ დანხავა და იგნორირება ამ იარაღის შეფასებისას არ შეიძლება. პირველ რიგში ტიგრი/სვდ არის ძალიან საიმედო სისტემა, ტრადიციული თითქმის ყველა საბჭოთა სამხედრო იარაღისთვის. მას აქვს მოსახსნელი 10  ვაზნიანი მჭიდი გათვლილი ყველაზე ძლიერ ვაზნაზე, რომელიც ადამიანმა შესაძლებელია ისროლოს ნახევრად ავტომატური იარაღიდან ადეკვატური ეფექტურობით. იარაღი ადვილად იშლება და ადვილად იწმინდება. მას, როგორც უკვე ავღნიშნე კომპლექტში უკვე მოყვება მოძველებული მაგრამ ეფექტური ოპტიკური სამიზნე თავისივე კრონშტეინით. სადგარი? ტიგრზე საერთოდ სადგარი გათვალისწინებული არ არის, ასე რომ ესეც არ ხდება თავსატეხი. ოპტიკური სამიზნე მორგებულია 7.62 კალიბრის ტყვიის ტრაექტორიაზე, ხოლო ბალისტიკური ცხრილებია გამზადებულია და დევს ინტერნეტში. ტიგრის და სვდ-ს პატრონებმა ასევე უნდა წაიკითხონ ეს ნაშრომი, რომლეიც მოიცავს მინიმალურ ინფორმაციას, რომელიც მფლობელმა უნდა იცოდეს დრგაუნოვის შაშხანაზე.


რაც შეეხება სტანდარტულ ოპტიკას, ПСО-1 (Прицел снайперский оптический) შეიქმა სპეციალურად დრაგუნოვის შაშხანისთვის 1963 წელს. ის განკუთვნილია საჯარისო სნაიპერითვის და ამიტომაც ძალიან ადვილია მოხმარეებაში. ის ასევე აღჭურვილია პრიმიტიული მაგრამ ეფექტური ოპტიკური მანძილმზომით. მისი მასა 620 გრამს შეადგენს. გადიდება ფიქსირებულია, ოთხჯერადი. დიახ ის ნამდვილად საკმაოდ სუსტია, კი ის გაბარიტულია და მძიმე, მაგრამ თუ ის არ არის “მოკლული” ის მუშაობს კარგად. მას აქვს ინტეგრირებული ოპტიკური მანძილმზომი, მზისგან დამცავი „ბლენდა“ და ბადის განათების ოფცია. 60-ნი წლებისთვის ეს იყო კოსმოსური ტექნოლოგიების დონე. თუ გაგიმართლად და შეგხვდათ სამიზნე ნათელი მინებით, ხოლო შესწორებების მექანიზმი მუშაობს კარგად, მაშინ დამიჯერეთ, ПСО-1 ხდება საკმაოდ ეფექტური ინსტრუმენტი.

თუ თქვენი ტიგრი კარგ შედეგებს იძლევა, შესაძლებელია მასზე უფრო უკეთესი ოპტიკური სამიზნის  და მეტ ნაკლებად უნივერსალური კრონშტეინის დაყენება. ეს შეიძლება საკმაოდ პრობლემატური იყოს ვინაიდან მაღალი ხარისხის ფოლადის კრონშტეინები ძალიან ძნელად იშოვება. გვერდითა სამაგრი გარანტირებულად კარგად მუშაობს მხოლოდ ორიგინალური კრონშტეინებით, რომლებიც ПСО-1-ს ნაწილს წარმოადგენენ. სურათზე არის CTC-ის წარმოებული მეტ ნაკლებად დამაკმაყოფილებელი ალუმინის კრონშტეინი. სურათის წყარო http://www.maksimov.su

მე არ ვთვლი, რომ სვდ/ტიგრი არის სნაიპერის იარაღი. სნაიპერული კომპლექსი შედგება იარაღისგან, ოპტიკური სამიზნისგან, სნაიპერული ვაზნისგან და სადგარისგან, ყველაფერს უნდა ქონდეს მსროლელზე მორგების საშუალება. ოპტიკა არის ძალიან სუსტი დღევანდელი სტანდარტებით, სადგარი იარაღზე გათვალისწინებული არ არის, სნაიპერული ვაზნა პრაქტიკულად არ არსებობს, რეგულირებები არ არსებობს შესაბამისად სნაიპერული სისტემა სვდ/ტიგრი არ არის. ნიშნავს ეს, რომ ტიგრი არ შეიძლება იყოს ზუსტი?  ბუნებრივია ეს კითხვა, მეც მაწუხებდა და ბლოგის ინტერესებიდან გამომდინარე საჭირო იყო მიზნობრივი ტესტირების ჩატარება. მოსახსნელი მჭიდი, საიმედოობა და ძლიერი კალიბრი კარგია, მაგრამ შაშხანა უნდა იყოს ზუსტი, მაგრამ რამდენად ზუსტი? მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც 8სმ-ნი ჯგუფი 100 მეტრზე სვდ-თვის არის მისაღები გადმოყვა ჯერ კიდევ იმ დროიდან რა დროსაც ქმნიდნენ მოსინ-ნაგანის შაშხანის სნაიპერულ მოდიფიკაციას, საშუალო სიზუსტე სვდ/ტიგრებისთვის არის 5-7სმ 100მეტრზე. მეოირეს მხრივ რუსულ ფორუმზე, რომ დაწეროთ „მინუტნი“ ტიგრზე, დამიჯერეთ დაგმარხავენ „ტაბურეტკების“ ქვეშ.  რუსეთი საკმაოდ წინ წაიწია ზუსტი სროლის ხელოვნების განვითარებაში, და იქაური მსროლელები დიდიხანია გადასულები არიან უცხოურ სისტემებზე და “,ტიგრი” იქ რჩება უფრო რელიქვიად, ისტორიულ არტეფაქტად და არა სისტემად რომელსაც აქვს პრაქტიკული გამოყენება. რუსეთის საარმიო სპეცრაზმების სნაიპერები „ტაბელური“ სვდ-ეებით სტაბილურად იკავებენ ბოლო ადგილებს სნაიპერულ შეჯიბრებებში მაშინ, როდესაც პოლიციური და სპეც სამსახურების სნაიპერების გუნდები დიდიხანია ასპარეზობენ ნაირ-ნაირი უცხოური სისტემებით. მათთვის ადვილია ცალკეული იარაღის ერთეულების შეძენა, მაშინ როდესაც საჯარისო ნაწილები უნდა დაკმაყოფილდნენ იმით რასაც ფედერალური მთავრობა მათთვის ცენტრალიზებულად იძენს.

სურათზე არის კონსტანტინოვის შაშხანა (სამი სხვადასხვა მოდიფიკაცია), რომელიც იყო დრაგუნოვის კონკურენტი. საუკეთესოს გამოსავლენად თავად ვასილი ზაიცევიც მოიწვიეს. მე არ ვარ დარწმუნებული ზაიცევი მართლა ძლიერი სნაიპერი იყო თუ პროპაგანდისტული მითი მაგრამ ერთი მსროლელის გადასაწყვეტი ამხელა საქმე არ უნდა იყოს. ლეგენდის თანახმად ზაიცევს გაუჭირდა გამარჯვებულის დასახელება.

მე ძალიან მაინტერესებდა რა შედეგების მიღება შესაძლებელი იქნებოდა ტიგრიდან, რომელიც აღჭურვილი იქნება სტანდარტული ПСО-1-ით. ვერ ვიტყვი, რომ ტიგრის თემა ჩემთვის აქამდე უცნობი იყო. საკმაოდ ბევრი ვაზნა მაქვს ნასროლი ამ იარაღიდან, უბრალოდ ამჟამად მე მქონდა სურვილი სპეციალურად ბლოგისთვის ტესტირების ჩამეტარებინა და ბოლოს და ბოლოს საქმე ეხებოდა ჩემ პირად საკუთრებაში მყოფ იარაღს! სროლა ხორციელდებოდა წოლითი პოზიციიდან 100 მეტრის სიშორით განლაგებულ სამიზნეზე. საყრდენის როლს ასრულებდა რიუკზაკი. ქარი იყო უმნიშვნელო, უბერავდა მარჯვნიდან მარცხნივ.  რუსული წარმოების ვაზნა 9.6 გრამიანი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიით, აჩვენა შედეგი 4.5 სმ 100 მეტრზე (5 გასროლა).  იგივე ტიპის და მასის ტყვიით ვაზნა განკუთვნილი ზუსტი სროლისთვის (7H1) აჩვენა შედეგი 3.5 სმ (4 გასროლა) აქიდან სამი საუკეთესო მორტყმული იყო მხოლოდ და მხოლოდ 1.9სმ! საჭირო გახდა მხოლოდ უმნიშვნელო შესწორებების შეტანა ოპტიკურ სამიზნეში. თავდაპირველად შაშხანა ისროლა მარჯვნივ და დაბლა.

ასე გამოიყურება ერთ ერთი საუკეთესო ჯგუფი 100 მეტრზე 9.6 გრამიანი “სტანდარტული” ტყვიით სროლისას

აქ მხოლოდ 4 გასროლა განხორციელდა ვინაიდან მეოთხე ტყვია სამიზნის უკან ქვას მოხვდა და ნამსხვრევებით დააზიანა ის.

ამ მინი-ტესტის შედეგად მე კიდევ ერთხელ დავრწმუნდი, რომ დრაგუნოვის სისტემის შაშხანის სიზუსტე პირდაპირ უკავშირდება ვაზნის ტიპს და ვაზნის და იარაღის შესრულებას. შედეგი გაუმჯობესდება უკეთესი სასხლეტის, სადგარების და კარგი ოპტიკური სამიზნის გამოყენების შემთხვევაში. მიუხედავად ამისა მე მიმაჩნია, რომ მიღებული შედეგები ძალიან კარგია. 4.5 სმ 100 მეტრზე არის კარგი შედეგი მასიური პრაქტიკულად სამხედრო ნახევრად ავტომატური შაშხანისთვის.  1.8 MOA ჩვეულებრივი ვაზნების გამოყენების შემთხვევაში არ არის ცუდი შედეგი. თუმცა გამომდინარე იქიდან, რომ შესრულება და ხარისხის კონტროლი მერყეობს არ მგონია ყველა ქარხნიდან გამოსულ „ტიგრს“ ქონდეს ასეთი შედეგები. აწყობის ხარისხი იყო, არის და იქნება რუსეთში წარმოებული იარაღის მთავარი ნაკლი.

რაც შეეხება ზოგად შთაბეჭდილებებს, უნდა ვაღიარო, რომ დრაგუნოვის შაშხანა არ გამოირჩევა კარგი ერგონომიკით. მასზე იძახიან, რომ ის შექმნილია სპორტსმენის მიერ, ვისაც ესმოდა როგორი უნდა იყოს შაშხანა განკუთვნილი ზუსტი სროლისათვის. მე ვერ დავეთანხმები ამ მოსაზრებას. შაშხანის კონდახი ძალიან მოკლეა, ხოლო მისი უკანა ნაწილი არის თხელი ფოლადის ფირფიტა, რაც ძალიან არაკომფორტულს ხდის სროლას. კონდახი ძალიან სწორია და მაღალი რის გამოც სროლა მექანიკური სამიზნე მოწყობილობებით ძალიან ძნელია. სალოყე უნდა მოიხსნას “რკინის” სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებისას, სხვანაირად დამიზნება შეუძლებელია. მცველის გამორთვა-ჩართვისთვის დიდი ძალა არის საჭირო და გადართვისას ის ძალიან ხმაურობს. საკეტის სახელურის ფორმა არ უზრუნველყოფს მის კომფორტულ გახსნა ჩაკეტვას. კალაშნიკოვზე იგივე ფორმის დეტალია მაშინ როდესაც უფრო ადრინდელ იარაღებზე ეს დეტალი იყო მრგვალი და ხელის ტრავმირება მისი ბასრი კუთხეებით იყო შეუძლებელი. სასხლეტი არ იძლევა რეგულირების საშუალებას, რაც სნაიპერული სისტემისთვის არის აუცილებლობა. არც ტიგრზე და არც სვდ-ზე არაფერი არ რეგულირდება, რის გამოც არა შაშხანა ერგება მსროლელს არამედ პირიქით – მსროლელი უნდა მოერგოს შაშხანას. ერთადერთი რისი რეგულირებაც შესაძლებელია არის სალოყე. მისი გადატანა შესაძლებელია მარცხენა ან მარჯვენა მხრიდან სასროლად.

დადებით მხარეებს განეკუთვნება შაშხანის მცირე გაბარიტები და არც ისე დიდი მასა, რომელიც შეადგენს 4.6 კგ-ს ოპტიკით და სავსე მჭიდით. შაშხანა აღჭურვილია საკეტის შემაკავებლით, რომელიც ტოვებს საკეტს გახსნილ მდგომარეობაში ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ. გადატენვის სისწრაფე არ არის პრიორიტეტული ასეთი კლასის იარაღში, თუმცა მსროლელი ეგრევე ხვდება რომ ბოლო ვაზნა გაისროლა, რაც სიგნალია მჭიდის გამოცვლისთვის.  კიდევ ერთხელ ავღნიშნავ, რომ დრაგუნოვის შაშხანა ძალიან საიმედოა. მხოლოდ ერთხელ ამ ტიპის შაშხანამ თქვა უარი იმ ვაზნების მონელებაზე, რომლებითაც ე.წ. “ნიჭიერი და გაღლეტილი” პატრიორტი მენეჯერები ამრაგებდნენ ჩვენ შეიარაღებულ ძალებს. თუ სწორედ მახსოვს ვაზნები იყო ალბანური წარმოების. ჩემი აზრით ასეთი ვაზნებით მომარაგება საკუთარი ქვეყნის შეიარაღებული ძალების არის დანაშაული. ჩვენ ჯარში ამ ვაზნებზე გათვლილია სვდ-ს შაშხანები და პკ-ს თყვიამფრქვევები. ორივე ეს სისტემა უკიდურესად მნიშვნელოვანია ბრძოლაში და თუ ის არ ისვრის იმის გამო, რომ ვაზნა არის ნაგავი მაშინ დიდ პრობლემას აქვს ადგილი.

ტიგრის ლულას რაც შეეხება, ხრახნების ბიჯი არის 320, როგორც პირველი გამოშვების სვდ-ებში. ლულის სიგრძე სამხედრო მოდელთან შედარებით არის მოკლე. 53 სმ. ეს არ არის ნაკლი. მოკლე ლულა ნაკლებ რხევას განიცდის, იარაღი მთლიანობაში არის უფრო კომპაქტური.  53 სმ არის აბსოლუტურად ადეკვატური ლულის სიგრძე იმ მანძილებისთვის რა მანძილებზეც ეს საშხანა ისვრის ეფექტურად. ინტერნეტში დადის ჭორი, რომ ტიგრის ლულები მზადდება უფრო მარტივი ტექნოლოგიით ვიდრე სვდ-ს ლულები. რამე ამის დადასტურება ოფიციალური წყაროებიდან არ არსებობს, თუმცა თუ გავითვალისწინებთ რუსული მწარმოებლების ფანატურ და გაუგებარ სურვილს მაქსიმალურად განასხვავონ სამოქალაქო იარაღები უარესი მხრისკენ არ არ გამორიცხული, რომ არ ჭორს რაღაც რეალური საფუძვლები აქვს. გავიმეორებ სანდო ინფორმაცია ტექნოლოგიურ სხვაობებზე არ არსებობს.

სიზუსტის პოტენციალს რაც შეეხება მე მიმაჩნია, რომ .30 კალიბრების გამოყენებისას, იქნება ეს რუსული 7.62X54R თუ ამერიკული .308Win, დრაგუნოვის შაშხანა უფრო უპირატესი პლატფორმაა ვიდრე კალაშნიკოვის სისტემა. ჩემი აზრია, რომ .30 კალიბრის კალაშნიკოვის სისტემაზე აგებული შაშხანები არ შეიძლება ჩაითვალოს სერიოზულ იარაღად. კალაშნიკოვის ავტომატები შუალედურ, უფრო სუსტ ვაზნაზეც არ ბრწყინავდნენ სიზუსტით და რატომ უნდა მოგივიდეს თავში აზრი მათ ბაზაზე შექმნა ზუსტი სისტემები უფრო ძლიერ ვაზნაზე მე არ მესმის. ვეპრი 5.45X39, რომელიც მე მქონდა იყო შესანიშნავი იარაღი. დიდი მასა, ტყვიამფრქვევის სალულე კოლოფი, სქელი ლულა, მთლიანობაში ქმნიდა ძალიან სასიამოვნო და ზუსტ სისტემას მაგრამ იგივე ვეპრი კალიბრში .308 იყო, ყველაზე აზრს მოკლებული სისტემა, რომელიც მე ოდესმე ხელში მჭერია. დრაგუნოვს შაშხანა იზიარებს ბევრ მინუსს კალაშნიკოვის სისტემასთან მათ შორის უპირველეს ყოვლისა თხელი “ჟესტის” ხუფს, რომელზეც ვერაფერი ვერ ყენდება და გვერდითა ოპტიკის სამაგრს, მაგრამ ამავე დროს გააჩნია სქელი ფრეზირების მეთოდით დამზადებული ლულის კოლოფი, რომელიც უკეთესად იტანს ვიბრაციებს და მეტი სიხისტის გამო გაცილებით მეტი სიზუსტის პოტენციალი გააჩნია. ტიგრზე/სვდ-ზე დაყენებული გვერდითა სამაგრი უფრო საიმედოა და მყარი ვიდრე იგივე დეტალი დაყენებული კალაშნიკოვის კლონებზე.

ჩემი აზრით მსოფლიოში საუკეთესო .30 კალიბრის თვითდამტენი შაშხანა არის უიჯინ სტოუნერის AR-10. შექმნილი გასული საუკუნის 50-ნი წლების ბოლოს ის უდაოდ იყო რევოლუციური და ინოვაციურობის დონით უკან შორს იტოვებს დრაგუნოვის ქმნილებას, რომელიც დაახლოებით იგივე პერიოდში იქმნებოდა. დღეს AR-10-ის ბაზაზე შექმნილია მსოფლიოში საუკეთესო თვითდამტენი სნაიპერული სისტემები. ქვევით მარჯვნივ: Lewis Machine & Tool Company-ის .308 Modular Weapons System.

დაშლა, აწყობა, წმენდას რაც შეეხება აქ დრაგუნოვის შაშხანა არ ღალატობს სსრკ-ში იარაღის წარმოების ტრადიციებს. იარაღი ადვილად იშლება და იწყობა. ააწყო რამე არასწორედ პრაქტიკულად შეუძლებელია. ინსტრუმენტები საჭირო არ არის. ღილაკი კონდახთან, ლულის კოლოფზე მარჯვნივ ათავისუფლებს კოლოფის ხუფს, რომელსაც მოყვება დამაბრუნებელი ზამბარა. საკეტის ჩარჩო და საკეტი ადვილად ტოვებს ლულის კოლოფს. ღილაკი წინა სახელურზე, დენთის აირების კამერასთან, ათავისუფლებს წინა სახელურის ორ ნახევარს. გაწიეთ უკან დენტის აირების სისტემის ღერძი, ამოიღეთ მოკლე დგუში და ფრთხილად აწიეთ ღერძი მაღლა რომ  ის გარეთ გამოიღოთ. მორჩა. იარაღი დაშლილია. აწყობა პირიქით ხდება. თუ ვერ გაიგეთ მიმართეთ youtube.com-ს. იქ დევს პრაქტიკულად ყველა იარაღის დაშლა აწყობის ვიდეო. ტიგრს ადვილად ეხსნება დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის კორპუსი, რაც მნიშვნელოვნად აადვილებს წმენდას.

ეხლა გადავიდეთ კიდევ ერთ მნიშვნელოვან საკითხებზე. გაითვალისწინეთ, რომ ის რითიც თქვენ “დრაგუნოვს” კვებავთ, დიდი ალბათობით არის კოროზიული ტყვიაწამალი ანუ ამაალებლის ნივთიერების წვა იწვევს ლულაში მავნე კოროზიული ნივთიერებების მოხვედრას, რისგანაც ქრომირებული დაფარვაც არ იცავს. ქიმიური ნივთიერებების სახელების წერისგან თავს შევიკავებ და გეტყვით მინიმუმს რაც უნდა იცოდეთ კოროზიული ტყვიაწამლის გამოყენების შესახებ. ნივთიერება, რომელიც რჩება ლულაში არის ჩვეულებრივი სუფრის მარილის ნაირსახეობა. ჩვენ ყველამ ვიცით რა ზიანის მიყენება შეუძლია მარილიან ზღვის წყალს იარაღისთვის. ეს არის ერთ ერთი კი არა და ყველაზე აგრესიული გარემო, რომელშიც შეიძლება იარაღი მოხვდეს. ეხლა წარმოიდგინეთ, რომ ყოველი სროლის შემდეგ თქვენი იარაღის ლულის არხი და სხვა ნაწილები ასეთი წყლის ზემოქმედების ქვეშ იმყოფება, იმიტომ, რომ ლულაში დარჩენილი მარილი იწოვს ნესტს ჰაერიდან და იგივე ეფექტს იძლევა რაც ზღვის წყალში ბანაობა. ეხლა კი უნდა მიხვდეთ (ვინც ამას აქამდე ვერ ხვდებოდით) რაოდენ მნიშვნელოვანია იარაღის სწორი მოვლა კოროზიული ტყვიაწამლის გამოყენებისას. როგორც უკვე ვთქვი ქრომირებული დაფარვა არ არის პანაცეა. მე ნანახი მაქვს ტიგრი, რომლიდანაც ისროლეს რამოდენიმე ათეული ვაზნა და დატოვეს ერთი წლით გაუწმენდავი. ლულას კოროზია გაუჩნდა და მოხდა ქრომის ფენის აქერცვლა. ქრომი ზრდის დაცვის ხარისხს და აადვილებს წმენდას მაგრამ ის არ იცავს სრულად ლულის არხს მარილების ზემოქმედებისგან. ასე, რომ  დაივიწყეთ ტრანსფორმატორის ზეთები და ნავთი. გამოიყენეთ მაღალი ხარისხის ლულის საწმენდი სითხეები, რომლებიც ნეიტრალურია ქრმომის მიმართ (წაიკითხეთ რა აწერია ფლაკონს ასეთი სითხით!). ლულის საწმენდი Hoppes N9 ერთ ერთი ასეთი სითხეა, რომელსაც მე მრავალი წელი ვიყენებ. ის იაფია, ის არ ყარს, არ არის ძალიან ტოქსიკური, ის შლის ნამწვავს და ანეიტრალებს კოროზიის გამომწვევ ნივთიერებებს. გაითვალისწინეთ, რომ კოროზიული ტყვიაწამლის გამოყენება ასევე ითხოვს არა მარტო ლულის არამედ სხვა მექანიზმების უფრო ინტენსიურ წმენდას. ეს ეხება საკეტს, დენთის აირების სისტემას, დგუშს და რა თქმა უნდა ლულას. ყველა იმ ნაწილს, რომელსაც ხვდება ნამწვავი. პრაქტიკულად ყველა რუსული ყოფილი სამხედრო ტყვიაწამალი არის კოროზიული. აღმოსავლეთ ევროპიდან ძველი გამოშვების ამუნიცია ასევე შეიძლება იყოს კოროზიული. თუ არ ხართ დარწმუნებული და ვერ ადგენთ ამუნიციის წარმომავლობას, წმინდეთ და ხეხეთ იარაღი ისე თითქოს ზღვაში ჩაგივარდათ. თუ ეს დაგეხმარებათ გეტყვით, რომ ამუნიცია თქვენი იარაღისთვის არის ორი ტიპის ამაალებლით, ბოქსერის და ბერდანის ტიპის. ბოქსერი ნიშნავს, რომ ამაალებელი გასროლისას არ წარმოქმნის მავნე მარილებს ხოლო ბერდანის ამაალებლები უმეტეს შემთხვევაში ასეთ ნივთიერებეს წარმოქმნიან.

მარცხნივ ბერდანი, მარჯვნივ ბოქსერი

თუ არ გაქვთ საშუალება გამოიყენოთ სპეციალური სითხე მაშინ გამოსავალი არის ლულის გამორეცხვა ცხელი წყლით. ცხელი წყალი ადვილად შლის და აშორებს მარილს (ზეთი მარილს არ აშორებს!). წყლით გამორეცხვის მერე ლულა უნდა გაამშრალოთ და ზეთით გამოწმინდოთ, რომ გამორცხოთ კოროზია, გამოწვეული წყლის ზემოქმედებით.

ზიანი, რომელიც შეიძლება მიადგეს იარაღს კოროზიული ვაზნების გამოყენებისას და არა სათანადო მოვლისას კარგად ჩანს ამ სურათიდან. წყარო  akeyboardanda45.blogspot.com

დიახ, დრაგუნოვის შაშხანა არ არის სნაიპერული იარაღი, დიახ ოპტიკა არის სუსტი, აწყობის ხარისხი მერყეობს, შესრულება საშუალოა, მაგრამ ის ისვრის კარგად, ის ისვრის ყოველთვის, მას ნაკლებად ეშინია დაბინძურების. ის მსუბუქია და კომპაქტური, იყენებს ძლიერ .30 კლაიბრის ვაზნას და ბოლოს და ბოლოს ტიგრიდან სროლა მაგრად “ასწორებს”. დაგეგმილი მაქვს ტიგირს ტესტირება უფრო შორ მანძილებზე სხვა და სხვა ტიპის ვაზნების გამოყენებით და შედეგებს უახლოეს მომავალში გაგაცნობთ.


რუსეთში ისწავლეს ზე-ზუსტი დრაგუნოვის შაშხანების გამოშვება. ლულა არის ლოტარ ვალტერის, კონდახი არის ამერიკული „მაგპულის“ წარმოება, პისტოლეტის ტარი „ა2“ ტიპის თუმცა, როგორც ჩანს შესაძლებელია ნებისმიერი სხვა ტიპის სახელურის გამოყენება, რომელიც AR-ებზე ყენდება. ასეთი პროდუქტი ხელმისაწვდომი იქნება ერთეულებისთვის, ვინაიდან შაშხანა არ არის მოდულური და მნიშვნელოვან გადაკეთებებს საჭიროებს. ფასი შესაბამისად ვერ იქნება პატარა.  AR სერია არ გეგონოთ, რომლის გადაწყობა პრაქტიკულად ინსტრუმენტის გარეშე შესაძლებელია. წყარო http://www.nfbv.ru

 

ტესტირება ქართულად ანუ როგორ არ უნდა დაწერო სტატია

March 16th, 2013

დღეს ჩემმა მეგობარმა გადმომიგზავნა ერთი სტატიის “სკანი”. ეს სტატია დაიბეჭდა ჟურნალ არსენალში.  მე არ ვარ ჟურნალ არსენალის მკითხველი იმის გამო რომ, როგორც წესი მანდ ჩემთვის საინეტრესო თემატიკაზე როგორც წესი არ წერენ და სტატიები ცეცხლსასროლ იარაღზე არის ზედაპირული და არასრული. თუმცა ამავე დროს პატივს ვცემ ამ ჟურნალის კოლექტივს მათი საჭირო საქმიანობის გამო. სამწუხაროდ ამ სტატიამ ძალზედ არასასიამოვნოდ  გამაოცა პირველივე გვერდიდან უფრო სწროედ სახელიდან, რომელიც ასე ჟღერს ” არსენალმა ქართული ავტომატი გამოცადა, HK416 ქართულად – ბუშმასტერის M4-ზე ბევრად საიმედო” და ბოლოს სამი წერტილი. სახელი არის რბილად რომ ვთქვათ არიფული. ჯერ ეს ერთი AR15 (ასე ქვია ამ სისტემის იარაღის ოჯახს მთლიანად, ხოლო M16  და M4 არის კონკრეტული მოდელების სახელები) დგუშით გაცილებით უფრო ადრე არის ცნობილი ვიდრე HK416 თუმცა ავტორებმა როგორც ჩანს ამის შესახებ არ იცოდნენ. დგუშიანი AR15-ის პროტოტიპი ქონდა დამზადებული კოლტს, ხოლო პირველი კომერციული ნაკრები, რომელსაც გადაყავდა AR15 დგუშზე 80-წლებში შექმნა Rhino International-მა. გარდა ამისა ამერიკული კომპანია ბუშმასტერის იარაღს, რომელიც საქართველოს შეიარაღებაში დგას ქვია XM-15 და არა M4. სწორედ ეს არის იმ ზედაპირულობის მაგალითი, რომელზეც მე ვსაუბრობ. თუმცა ეს ჩავთვალოთ, რომ წვრილმანებია, საინტერესო რამეები მერე იწყება, როდესაც ავტორი გამომდინარე სტატიის შინაარსიდან ცდილობს დაარწმუნოს მკითხველი, რომ AR15 არის ცუდი იარაღი ხოლო დგუშიანი ქართული G5 შესაბამისად არის კარგი იარაღი. ამ მიზნის მისაღწევად გამოყენებულ იქნა ბანალური ტყვილები. აქ ლაპარაკი არ არის აზრთა და შეხედულებების  სხვა და სხვაობაზე, ინფორმაცია მოყვანილი სტატიაში არ შეესაბამება სიმართლეს.

ტყუილი პირველი. AR15-ის დენთის აირების მილაკი იჭედება. გაცნობებთ, რომ ეს დეტალი საერთოდ არ არის განკუთვნილი წმენდისთვის. მიზეზი ამის არის მარტივი. წნევა, რომელიც წარმოიქმნება ამ მილში იმდენად დიდია, რომ მანდ ნადები არ რჩება. საერთოდ არ რჩება. აღნიშნული პრობლემას ქონდა ადგილი, როდესაც ხდებოდა M16-ის შეიარაღებაზე მიღება 60-ან წლებში და იმის გამო რომ აშშ საომარ მოქმედებებს აწარმოებდა ბევრი რამ ხდებოდა ნაჩქარებად მათ შორის ტყვიაწამლის მიწოდებაც, რომელიც არ შეესაბამებოდა სპეციფიკაციებს და ხდებოდა ნადების დაგროვება მათ შორის მილაკშიც. სპეციფიკაციებს არ შეესაბამებოდა ბევრი სხვა რამ, მათ შორის სავაზნის ზომები და ასე შემდეგ. პროცესი იარაღის შეიარაღებაში მიღების თითქმის არასდროს არ არის ადვილი და უპრობლემო. სხვაობა ის იყო, რომ ომის დროს ასეთ დაბრკკოლებები იწვევდნენ ჯარისკაცების სიკვდილს. სტატიის ავტორი უნდა დიანტერესდეს HK416 ნორვეგიაში შეიარაღებაში მიღებით და ბევრ საინტერესო ფაქტს აღმოაჩენს.  მას მერე რაც გახდა ცნობილი დენთის სპეციფიკაციები და ის სავალდებულო გახდა ეს პრობლემა გაქრა და მას მერე არასდროს აღარ დაბრუნებულა. ეს მოხდა თითქმის ნახევარი საუკუნის წინ.

ტყუილი მეორე. AR15-ს შემქმნელმა დაუშვა შეცდომა და გამოიყენა არასწორი აირგადამტენი სისტემა. სტატიიდან გამომდინარეობს რომ სტოუნერი არის ამ სისტემის ავტორი რაც ასევე არ არის სიმართლე.  Direct Gas Impingement  ანუ დენთის აირების პირდაპირი შეფრქვევის სისტემის ავტორი არის შვედი კონსტრუქტორი ერიკ ეკლუნდი, და ეს სისტემა მან 1941 წელს გამოიყენა თავის შაშხანაში  Ag m/42. იუჯინ სტოუნერმა კიდე ბრწყინვალედ შეასრულა ის რაც მას სთხოვეს. შექმნას იაფი, ადვილი წარმოებაში, ტექნოლოგიური, თანამედროვე მასალებისგან დამზადებული, მსუბუქი შაშხანა, მინიმალური მოძრავი დეტალებით და რომელსაც ექნებოდა ადეკვატური სიზუსტე ჯერებით სროლისას. სტოუნერმა დავალება ხუთიანზე შეასრულა და შექმნა ლეგენდა. მისი არჩევანი ამ სისტემის არისს ბუნებრივი. დენთის აირების პირდაპირი შეფრქვევა უზრუნველყოფს მოძრავი ნაწილების მასის შემცირებას რაც უზრუნველყოფს იარაღის სტაბილურობას. იმპულსის გადაცემა ხდება პირდაპირ საკეტზე რის გამოც ლულა ნაკლებად ირხევა. ასევე  ის უფრო ადვილია მოსავლელად, არ არის საჭირო დგუშის და დგუშის მილის წმენდა. მოძრავი ნაწილების მასის შემცირების გამო ბუნებრივია თანდაყოლილი უნარი გართულებულ პირობებში მუშაობის შემცირდა.  რაღაცას იგებ, რაღაცას აგებ. Direct Gas Impingement არის ის რაც არის. მას აქვს თავისი პლუსები და თავისი მინუსები, როგორც ყველა კონსტრუქციას. როგორც უკვე აგიხსენით მისი დენთის აირების მილაკი არ იჭედება და არანაირ თანდაყოლილი დეფექტი ამ სისტემას არ გააჩნია.

შემდეგ სისტემის აღწერილობისას ავტორმა აღწერა მხოლო ნაწილი ციკლისა სადაც ქმედება დამთავრდა როდესაც დენთის აირებმა მიაღწია “ბერკეტს” (დეტალის ზუსტი სახელია Gas Key). სინამდვილეში ეს დეტალი მხოლოდ შუალედური ნაწილია და ყველაზე საინტერესო იწყება როდესაც დენთი აღწევს საკეტის შიგნით და საქმეში ერთვება დენთის აირების რგოლები (gas rings) თუმცა ეს ყველაზე საინეტერესო ნაწილი ავტორს გამორჩა.  უმეტესობა პრობლემების, რომლებიც შეიძლება წარმოიშვას AR15-ში იწყება დენთის აირების მიერ მილაკის გავლის შემდეგ. უფრო მეტიც, ძველ იარაღში დენთის აირების წნევა არ ვარდება, ის პირიქით იზრდება ლულაზე დენთის აირების გამოსაყვანი ნახვრეტის ეროზიის გამო, რის შედეგადაც აირების რაოდენობა იზრდება და წნევა პირიქით მატულობს და არა იკლებს.  ხოლო მილაკი არის ისეთივე სუფთა როგორც ახალ იარაღში.

ტყუილი მესამე. Direct Gas Impingement სქემა დასახელდა “ბავშვურ ავადმყოფობად”. ბავშვური ავადმყოფობა, ანუ ეს ტერმინი ნიშნავს რაიმე კონსტრუქციის თავისებურებას/სისუსტეს, რომელიც ქმნიდა პრრობლემებს თავიდან და შემდგომ მოდიფიკაციებში ის იქნა გასწორებული.  ბუნებრივია ამ ტერმინის გამოყენება ამ შემთხვევაში არ არის სწორი.

სტატიაში ითქვა, რომ G5 არის HK416-ის ასლი. სამწუხაროდ დაშლილი G5-ის სურათები წარმოდგენილი არ იქნა. სურათები რომ დადებულიყო დარწმუნებული ვარ რომ ესეც ტყული აღმოჩნდებოდა.  HK416 გამოირჩევა ლულის კოლოფის “აპერის” მაღალი სიმაღლით რაც განპირობებულია უფრო მსხვილი დგუშის განლაგებით (ადრინდელ მოდელებზე ეს დეტალი ტყდებოდა და ამტვრევდა ლულის კოლოფს). სურათებიდან ნათლად ჩანს რომ G5 ლულის კოლოფი სტანდარტული სიმაღლის არის. ანუ არანაირ ასლზე ლაპარაკი არ არის. თუ ასლსში იგულისხმეს ის რომ HK416 არის დგუშიანი AR15-ების მამა მაშინ ავტორებმა არ იციან რაზე ლაპარაკობენ.

მერე მოდის ე.წ. გამოცდა. გამოცდის შედეგები მოყვანილია ერთ აბზაცში, სადაც ავტორი იუწყება რომ “რამდენიმე მჭიდი ისროლა”. ევრიკა! ავტომატი ისვრის! ეტყობა ეს ფაქტი საკმარისად ჩაითვალა და გამოცდის სხვა შედეგები არ დაიდო. სროლის ტემპი, სიზუსტე, საწყისი სიჩქარე, ლულის ტიპი და ხრახნების ბიჯი რჩება გამოცანად ან სამხედრო საიდუმლოებად. იჯდნენ ეხლა რუსები და იტეხონ თავი იმაზე რამდენად ზუსტია ეს G5.  მკითხველებისთვის G5 “უკეთესობა” ასევე რჩება დაუდასტურებელი. ასეთი მიდგომა დაახლოებით იგივეა რომ ქართული Auto-Bild-ის ჟურნალისტი ჩავიდეს იტალიაში ახალი ფერარის გამოსაცდელად და სტატიაში ტესტ-დრაივი აღწეროს ერთი წინადადებით “კაროჩე პავაროტებში მაგრად ვიგაზავე”. მერე კიდე აჩქარების მაჩვენებელი 0-დან 100 კმ/ს-მდე შეცვალოს ფრაზით “მაგრად კრიფავს”,  გადაცემათა კოლოფს დაარქვას ” ტიპტრონიკი კარობკა” და ბოლოს არასწორედ მიუთითოს მანქანის მოდელი. არ მგონია ავტომოყვარულებმა მოიწონონ ასეთი “ამომწურავი” ანგარიში.

მე შეგნებულად არ ვეხები AR15-ის “დგუშზე გადაყვანის” მიზანშეწონილობის თემატიკას. დავაზუსტებ მხოლოდ, რომ ასე, როგორც სტატიაში წერია ნამდვილად არ არის, “ჩააგდე” შიგნით დგუში და ვუა-ლა! მიიღე მაგარი ავტომატი. პრობლემებზე, რომელიც ახასიათებს “დგუშუან” AR15-ს ამ ბლოგზე წერია და კიდევ ერთხელ მათი აქ აღწერას აზრი არ აქვს. იხილეთ განყოფილება  AR15/M16/M4 და მანდ ნახავთ საკმარის მასალებს ამ თემატიკაზე. მე თავად მქონდა AR15 და დამერწმუნეთ საუკეთესო ინფორმაციის წყაროები მაქვს. სწორედ ამის შედეგად ამ განოყიფილებაში დევს 8 სტატია AR15-ზე და მის მოდიფიკაციებზე. ჩემი აზრით არსენალში დაბეჭდილი სტატია არის ბანალური “ხალტურა”, რომელიც არის არაზუსტი და შესაბამისად მავნე.

მაპატიეთ ბლოგის მკითხველებო, მე თავს ვიკავებ ნეგატივისგან და არ მინდა არავის კრიტიკით საკუთარ თავს ქულები დაუწერო მაგრამ უბრალოდ არ შემეძლო იგნორირება გამეკეთებინა ამ აბსურდული “ტესტირებისთვის”. მე მზად ვარ თუ ჩემი ხმა მიაღწევს ამ “სტატიის” ავტორებამდე ნებისმიერ დროს მათ პირადად წარმოუდგინო ჩემი არგუმენტები.

შენიშვნა: Ag m/42 იყო პირველი წარმატებული და სრულყოფილი სისტემა, რომელიც იყენებდა აირების პირდაპირ შეფრქვევას. მცდელობები დენთის აირების გამოყენების გადატენვისთვის ენერგიის პირდაპი საკეტისთვის გადაცემით იყო ადრეც და არსებული წყაროებით ამის შესახებ პირველი ხსენება ასეთი სისტემის შესახებ ეხება ფრანგებს და 1901 წლის როსინიოლის კონსტრუქციის ნახევრად ავტომატურ შაშხანას. იუჯინ სტოუნერი თავის პატენტში, რომელიც გაცემულია 1960 წლის 6 სექტემბერს, იუწყება, რომ მისი სისტემა არის გაფართოებული დენთის აირების სისტემა და ის უკეთესია ვიდრე პირდაპირი შეფრქვევა ან იმპულსის გადაცემა აირების ცილინდრის და დგუშის მეშვეობით. ხოლო საკეტი და საკეტის ჩარჩო არის ორმაგი დანიშნულების. უზრუნველყოფს ავტომატიკის მუშაობას და წარმოადგენს აირგადამტენ სისტემას დგუშის გარეშე ანუ აიძულებს სისტემას დაიწყოს გადატენვის ციკლი. არის მოსაზრება, რომ სტოუნერის AR15 არ შეიძლება ამის გამო ჩაითვალოს სისტემად პირდაპირი შეფრქვევით, თუმცა ზოგადად ითვლება, რომ AR15 იყენებს უფრო დახვეწილ მექანიზმს მაგრამ მაინც პირდაპირი შეფრქვევის სქემით არის აგებული. ასეთი აღწერილობა კიდე იყო საჭირო უბრალოდ გამოგონების არგუმენტირებისათვის და პატენტის მისაღებად.

Cz92 და 6.35/.25ACP

March 8th, 2013

პერიოდულად გაყიდვაში ჩნდება ხოლმე მიკრო პისტოლეტები, ბრაუნინგის 1906 წლის მოდელის პირდაპირი შთამომავლები და რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს ფასი მაგათზე ძალიან ხშირად 1000 ლარს აღემატება, რაც ჩემი აზრით მეტყველებს იმაზე, რომ ამ პისტოლეტების ფასი, როგორც ჩანს არ განისაზღვრება მათი ტაქტიკურ-ტექნიკური მონაცემებით. საქმე იმაშია, რომ ამ ტიპის იარაღი და რაც მთავარია კალიბრი 6.35 აბსოლუტურად გამოუსადეგარ კომბინაციას წარმოადგენს თავდაცვისთვის. სწორედ გამიგეთ, სულ არაფერს ყველაზე სუსტი იარაღი ჯობია, მაგრამ თუ ჩვენ ვსაუბრობთ არჩევანზე, მაშინ  ამ კალიბრზე გათვლილი ჯიბის იარაღის არჩევა იქნებოდა დიდი შეცდომა. შევეცდები ავხსნა რატომ.

აღნიშნული კალიბრის “ევროპული”  სახელი არის 6.35x16mmSR (ჩრდილო ამერიკული სახელწოდება .25ACP), რაც ნიშნავს, რომ მისი ტყვიის დიამეტრი არის 6.35მმ, მასრის სიგრძე 16მმ-ია და მას გააჩნია რკალი, რომლის დიამეტრი მასრის დიამეტრს აღემატება, როგორც ეს ხდება რევოლვერის ვაზნების შემთხვევაში. SR  ითარგმნება როგორც Semi-rim, ანუ ე.წ. “ფლანეცი” (закраина гильзы) დიდად არ აღემატება მასრის დიამეტრს.  ამ ვაზნის გამომგონი არის თავად გენიალური ჯონ ბრაუნინგი, ხოლო შექმნა ის მან 1905 წელს თავისივე კონსტრუქციის პისტოლეტისთვის, რომელმაც შემდგომში წარმოშვა მთელი კლასი თხელი, პატარა და მსუბუქი ჯიბის პისტოლეტების. ლაპარაკი მაქვს უკვე ნახსენებ 1906 წლის ბრაუნინგზე, რომლის წარმოება დაიწყო 1905 წელს აშშ-ში სახელით Colt Vest-pistol. გარდა იმისა, რომ პისტოლეტი გამოვიდა კარგი/საიმედო ბრაუნინგის კონსტრუქცია იმდენად მარტივი იყო, რომ მისი კოპირება დაიწყეს მთელს მსოფლიოში, ხოლო რეკორდსმენები ბრაუნინგის პისტოლეტის კოპირებაში ალბათ იყვნენ ესპანელები, რომლებიც არანახული რაოდენობის 1906 წლის მოდელის კოპიებს და მოდიფიკაციებს უშვებდნენ. გაიხსენეთ ჟუკის მწვანე ენციკლოპედია. რამხელა ნაწილი უკავია მანდ სწორედ ესპანური პისტოლეტების მოდელების სურათებს და სულ ყველა მათგანი მეტ ნაკლებად იმეორებს ბრაუნინგის პისტოლეტს. ჩეხური პისტოლეტი CZ 92 ერთ ერთი უკანასკნელია ამ პრაქტიკულად მკვდარი კლასიდან.

ასეთ კომპლექტში იყიდება ახალი ჩზ92. პლასტმასის კეისი, პისტოლეტი, ორი მჭიდი  და ინსტრუქცია,

 

ვაზნის აღწერილობას, რომ დაუბრუნდეთ დავამატებ, რომ 6.35 არის სუსტი ვაზნა. უფრო მეტიც,  ის ძალიან სუსტია. 3 გრამიანი ტყვიის საწყისი სიჩქარე  არის 220 მტერი წამში, ხოლო ენერგია შეადგენს 88 ჯოულს (მონაცემები ეხება ამ კალიბრის ტიპიურ მუხტს). ჩემ ბიბლიოთეკაში მე მაქვს  ერთ ერთი ყველაზე საფუძვლიანი ნაშრომი, რომელშიც მიმოხილულია პისტოლეტების და რევოლვერების სხვა და სვხა კალიბრები (ევან მარშალის და ედვინ სანოუს წიგნი Street Stoppers). ამ წიგნის ერთი თავი ეძღვნება ე.წ. ჯიბის პისტოლეტების  კალიბრებს. წიგნის ავტორებმა შთამბეჭდავი ნაშრომი მოამზადეს და მათ შორის ამ ნაშრომში შედის ცალკეული შეტაკებების ანალიზი გამოყენებული ტყვიაწამლის მხრივ. მეთოდი, რომელიც გამოყენებულ იქნა მარტივია. აღებულია მხოლოდ შეტაკებები, რომლის შესახებ არის დოკუმენტირებული მონაცემები. ითვლება მხოლოდ მორტყმა მასის ცენტრში და ბოლოს აღებულია  მხოლოდ ის შემთხვევები, როდესაც ადგილი ქონდა სამიზნეში ერთ მორტყმას. თავისთავად ეს რეზულტატები დაყოფილია კალიბრების და ამუნიციის ტიპის/ბრენდის  მიხედვით. ეს კალიბრი საქართველოში ხელმისაწვდომია მხოლოდ მთლიანად გარსით დაფარული მრგვალთავიანი ტყვიებით ხოლო წიგნის მიხედვით ასეთი ტიპის ერთი გასროლით შეჩერების ალბათობა არის მხოლოდ 25%. ანუ სავარაუდოთ 100 მორტყმიდან მხოოლოდ 25 შემთხვევაში მოხდება თავდამსხმელის გაჩერება. სულ აღრიცხულია 4500-მდე ამ კალიბრის გამოყენების შემთხვევა. 25% არის ბევრი თუ ცოტა? მაგალითად ასეთი მაჩვენებელი შეესაბამება მრგვალთავიან სტანდარტული სიჩქარის მქონე .22lr-ს (ნუ ეძახით ამ კალიბრს “გეკოს”!!!), ხოლო იგივე კლაიბრის მაღალი საწყისი სიჩქარით ჩახვრეტილთავიანი ტყვიის  ანალოგიური მაჩვენებელი შეადგენს 34%-ს. შედარებისთვის მოვიყვან ერთ ერთი ეტალონური .45 კალიბრის “მუხტის” მაჩვენებელსაც. ის შეადგენს 94%-ს და ეკუთვნის ამერიკული კომპანია “ფედერალის” 230 გრანიან  Hydra Shock-ს.

ვაზნების შეძენისას ასევე უნდა გაითვალისწინოთ ერთი მნიშვნელოვანი რამ . ჩეხური კომპანია Sellier&Bellot-ის 6.35 კალიბრის ვაზნები არის ძალიან სუსტი. მე პირადად ჩავატარე ტესტი, როდესაც გასროლები განხორციეელდა თიხისებრ მასალაში და ჩეხურმა ტყვიამ ანახა ორჯერ ნაკლები შეღწევა ვიდრე იუგოსლავიური წარმოების (Prvi Partizan) ტყვიამ.  ასე, რომ ამ ვაზნების გამოყენება პისტოლეტში, თავდაცვისთვის არ არის მიზანშეწონილი. თუმცა ძველ/გაცვეთილ იარაღში სწორედ ასეთი, შემცირებულ მუხტიანი ვაზნები უნდა გამოიყენოთ.

თუ ვინმე კვლავ (შეცდომით) თვლის რომ მისთვის 6.35 არის საკმარისი მაშინ უნდა ვაღიაროთ, რომ Cz 92 უკანასკნელი მოდიფიკაცია მართლაც მაქსიმუმია, რის მიღებაც შეიძლება ასეთი კლასის იარაღიდან.  პისტოლეტი კომპლექტში მოდის ორი მჭიდით (რაც იშვიათობაა), გააჩნია მოსახერხებელი ერგონომიული ტარის (რაც ასევე იშვიათობაა) და აქვს მჭიდის ღილაკი იქ სადაც უფრო მოზრდილ პისტოლეტებს (ესეც იშვიათობაა).

Cz92 გამოირჩევა, როგორც დაბალი წონით და კომპაქტურობით ასევე ხელმისაწვდომი ფასით (დაახლოებით 250 დოლარი ნორმალურ ქვეყანაში) . იგივე კალიბრზე გათვლილი Beretta 950 Jetfire ასევე წარმოებაშია, აშკარად უკეთესი იარაღია მაგრამ ფასიც შესაბამისად არის 30-40% მეტი.

კატალოგში Сz წერს, რომ 92-ე მოდელი შექმნილია თავდაცვისთვის მოკლე მანძილებზე და პისტოლეტის მთელი კონცეფცია ადაპტირებულია ამ დანიშნულების მიხედვით. პისტოლეტი არის მხოლოდ ორმაგი მოქმედების, თავისუფალი საკეტით და არ გააჩნია მცველი, რომ ის იყოს მუდამ მზად სროლისთვის.  პისტოლეტი აღჭურვილია მჭიდის მცველით რის გამოც გასროლის განხორციელება ამოღებული მჭიდით შეუძლებელია.

მისი შექმნის ისტორიას რაც შეეხება, 92-ე მოდელი დაფუძნებულია იგივე მწარმოებლის 45-ე მოდელზე, რომელიც სახელიდან გამომდინარე 45 წლიდან გამოდიოდა და კონსტრუქციის მიხედვით პრაქტიკულად იგივე პისტოლეტია. 45-ე მოდელის ავტორები არიან ორი ჩეხი კონსტრუქტორი, იან კროტოხოვილი და ვაცლავ პოლანკა. Cz 45 იყო კომერციულად წარმატებული, გაიყიდა დაახლოებით 30 ქვეყანაში და  ჩეხოსლოვაკიაში მიღებული იყო შეიარაღებაში, პოლიციის სხვა და სხვა დანაყოფებში  და ასევე შეიარაღებულ ძალებში სადაც იყო გარკვეული კატეგორიების ოფიცრების და სერჟანტების საშტატო პისტოლეტი.  92 წელში პისტოლეტმა გაიარა მცირე მოდერნიზაცია, მჭიდის ღილაკმა გადაინაცვლა ტარის ძირიდან მის ზედა ნაწილში, შეიცვალა ტარის პანელების ფორმა და ახალ პისტოლეტს მიენიჭა ინდექსი Cz 92. ამჯერად პისტოლეტი გამოდის ორივე ტიპის მჭიდის ღილაკით და კიდე უფრო დახვეწილი ტარით. დაფარვებს რაც შეეხება ადრინდელი მოდელები იყო ოქსიდირებული (შავი ფერის), ხავერდოვანი ნიკელირებით (ღია ბრინჯაოს ფერის) და სულ ბოლო მოდელები უკვე იღებება შავ და მოვერცხლისფრო ფერებში.

Vzor 45 (მოდელი 45) ასევე ცნობილი, როგორც Cz 45.

Cz 92-ის მოკლე ტაქტიკურ ტექნიკური მონაცემები შემდეგია: ლულის სიგრძე 63.5მმ, წონა ცარიელის 310 გრ, ხოლო დატენილის 410 გრ, სისქე ლულ რაღაც 24მმ. მჭიდის ტევადობა 8 ვაზნა. პისტოლეტი ჩარჩო ალუმინისგან არის დამზადებული. დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი მხოლოდ ორმაგი მოქმედების. პისტოლეტი მაქსიმალურად გამარტივებულია, მას არ გააჩნია ხელის მცველები და არც ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ  საკეტის ღიად დატოვების საშუალება.

პისტოლეტის დასაშლელად უნდა უკან გამოწიოთ საკეტი, სანამ ლულის ბჯენი გაუსწორდება პაზს საკეტში (1). შემდეგ უნდა დაატრიალოთ ლულა საათის ისრის მიმართულების საწინააღმდეგოდ(2) გაწიოთ საკეტი წინ (3). შემდეგ ლულა და საკეტი განცალკევდებიან (4).  ამის მერე შესაძლებელია პისტოლეტის გაწმენდა.

რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს პირველი “თაობის” Cz 92-იც გამოირჩევა კარგი სროლისუნარიანობით. მე მქონდა საშუალება მესროლა რამოდენიმე ჯიბის პისტოლეტიდან, მათ შორის ახალი და ძველი Cz92-ის მოდელებიდან, ასევე ბრაუნინგის 1906 წლის მოდელიდან. განსხვავებით ბრაუნინგისგან ჩზ92 უკეთესად ზის ხელში თუმცა გამომდინარე იქიდან, რომ დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი არის ჩახმახით და მხოლოდ ორმაგი მოქმედების სწრაფი და ზუსტი სროლა პრობლემატურია. ბრაუნინგის პისტოლეტი იყენებდა დახურულ დამრტყმელს და ამის გამო  სასხლეტიც ბევრად უფრო მსუბუქი იყო.

ეს ჯგუფი ნასროლია ხელიდან, 7 მეტრზე. ისრით ნაჩვენებია დამიზნების წერტილი. შეჯგუფება ოდნავ მარცხნივ არის, რაც გამოწვეულია მძიმე სასხლეტით და პატარა ტარით, როს გამოც იარაღი საიმედოთ დაფიქსირება ხელში პრობლემატურია.  არც ისე ცუდია პისტოლეტისთვის, რომელსაც საერთოდ არ აქვს სამიზნე მოწყობილობები. პისტოლეტი არის ადრინდელი Сz 92, ხავერდოვანი ნიკელირებით (satin nickel).  მჭიდის ღილაკი ტარის ძირშია.

რაც შეეხება ერგონომიკას, “მოზრდილი” მჭიდის ხუფის  და აშკარად გაუმჯობესბებული ტარის ფორმის გამო “განახლებული” პისტოლეტი უკეთესად ზილს ხელში. ღარი, რომელიც ამოჭრილია საკეტის ზედა მხარეს მეტ ნაკლებად ზუსტი სროლის საშუალებას იძლევა 10 მეტრამდე მანძილზე. საკეტი ადვილად მოძრაობს და დიდი ძალა ვაზნის სავაზნეში მიწოდებისთვის საჭირო არ არის. საკეტი საკმაოდ დიდი და თავისუფალია ყოველგვარი ღილაკებისგან, რაც ასევე აღნიშნული ოპერაციის შესრულებას აადვილებს. მთლიანობაში გამომდონარე თავისი ზომებიდან ალბათ “განახლებულ” Cz 92-ს აქვს საუკეთესო ერგონომიკა. პისტოლეტის კონსტრუქცია არ გამოირჩევა სირთულით.


ეს უკვე განახლებული Сz 92-ია. დაფარვა არის ვერცხლისფერი საღებავი. მჭიდის ღილაკმა შეიცვალა ადგილმდებაროება, ტარი უფრო ერგონომიული არის მაგრამ სისქეც მომატებული აქვს. მჭიდს აქვს პლასტმასის ქუსლი.

რამოდენიმე წლის წინ ჩემთვისუცნობმა პიროვნებებმა შექმნეს ქართული ჯიბის პისტოლეტი სახელად “ზგ”. ამ პისტოლეტზე უკვე ჩემ ბლოგზე მე ვწერდი ადრე. გამომდინარე კალიბრიდან, აღნიშნული იარაღის სერიოზულად აღთქმა შეუძლებელია. დღეს ჯიბის პისტოლეტები არსებობენ ანუ წარმოებაში არიან, უბრალოდ მათი კალიბრი გაიზარდა მეტ ნაკლებად დამაკმაყოფილებელ .32ACP-მდე და მეტ ნაკლებად ადეკვატურ .380ACP-მდე (9X17). გამოხმაურებების მიხედვით პისტოლეტებიდან სროლა რთულია და არასასიამოვნო. თუმცა ეს პისტოლეტეები არ იქმნება ტირებისთვის და პლინკინგისთვის (არაფორმალური/გასართობი სროლა), ეს პისტოლეტები არის უკანასკნელი შანსის იარაღი. ამ კლასისი ერთ ერთი საუკეთესო წარმომადგენელი არის ამერიკული Seecamp, რომელიც პრაქტიკულად ხელით იწყობა, გათვლილია კონკრეტულ თავდაცვით მუხტზე (Winchester SilverTip) და მსურველებმა უნდა რამოდენიმე კვირა “იდგნენ” რიგში, რომ ეს პისტოლეტი მიიღონ.

ერთ დროს ამერიკაში მოქმედი Cz Custom, რომელიც სთავაზობს თავის კლიენტებს მოდიფიცირებულ/გაუმჯობესებულ CZ-ეს პისტოლეტებს, გამოუშვა მცირე რაოდენობით გაუმჯობესებული Cz 92 სახელით Baby Pro-tek. პისტოლეტს გააჩნია სრულყოფილი სამიზნე მოწყობილობები, განსხვავებული დაფარვა და ოდნავ შეცვლილი საკეტი.

 

AR-15-ის მჭიდები, ექსპლუატაცია, მოვლა და თავისებურებები.

March 3rd, 2013

ნომერ პირველი მიზეზი პრობლემების AR-15-ში გახლავთ მჭიდები. სწორედ არასათანადო მდგომარეობაში მყოფი მჭიდები არის მიზეზი უმეტესობა პრობლემების, რომლებსაც შეიძლება ადგილი ქონდეს AR-15-ის შემთხვევაში. თხელი ალუმინისგან დამზადებული იარაღის ეს ნაწილი მოითხოვს ყურადღებას. AR-15-ის სტანდარტულ 30 ვაზნიანი ალუმინის მჭიდს აქვს თავისი დიდი პლუსებიც, ის არის ძალიან მსუბუქი, კომპაქტური და იაფიც ღირს. მაგრამ უყურეთ ასეთ მჭიდებს, როგორც სახარჯ მასალას, ანუ ადრე თუ გვიან ინტენსიური ექსპლუატაციის პირობებში მათი გამოცვლა შეიძლება გახდეს აუცილებელი. ყველა მჭიდი უნდა იყოს მარკირებული, ისე, რომ მათმა პატრონმა გამოარჩიოს თავისი მჭიდები სხვისისგან და პრობლემების გამოვლენის შემთხვევაში, მწყობრიდან გამოსული მჭიდი ამოიღოს ექსპლუატაციიდან.  შესაძლებელია სხვა მჭიდების გამოყენებაც, მაგალითად Magpul P-mag-ზე არის კარგი გამოხმაურებები, მაგრამ პანაცეა არ არსებობს. AR-15-ის მჭიდები არის ამ სისტემის ყველაზე სუსტი წერტილი. ამიტომაც ამ სუსტი წერტილის შესახებ მაქსიმალური ინფორმაციის ცოდნა არის მნიშვნელოვანი. პირველ რიგში AR-15-ის მჭიდები უნდა იყოს დანომრილი, მონიშნული და მკაცრად აღრიცხული. საჭიროების გარეშე არ არის რეკომენდირებული მათი ზედმეტად დატვირთვა, მიწაზე ძალით დაგდება გადატენვებისას, სავსე მჭიდების დაგდება, მაგათზე ფეხებით სირბილი და ასე შემდეგ. გაფუჭებული მჭიდი უნდა განადგურდეს, იმიტომ, რომ ის უნდა მოხდეს ვინმე სხვა მსროლელის ხელში. განსაკუთრებით ეს ეხება მჭიდებს, რომელთა ექსპლუატაცია ჯარში ან პოლიციაში ხდება  სადაც მჭიდის გამო გაჭედილ იარაღს შეიძლება მოყვეს იარაღის პატრონის სიკვდილი. ამავე დროს შესაძლებელია გაფუჭებული მჭიდის გამოყენება სავარჯიშო მიზნებისთვის, იმისთვის რომ ძალით აიძულოთ AR-15 გაჭედოთ და ივარჯიშოთ იარაღის სწრაფი მწყობრში დაბრუნებაში, დაბრკოლების სწრაფი აღმოფხვრის გზით. ბუნებრივია ასეთი მჭიდი უნდა იყოს შესაბამისად მარკირებული. რამდენად მისაღენია ეს პრაქტიკა თქვენთვის, თქვენი გადასაწყვეტია.

ავტორის კუთვნილი სამოქალაქო AR-15 და მჭიდი მარკირებული პერმანენტული მარკერით. ორი ასო ნიშნავს მჭიდის მწარმოებელს ხოლო ციფრი მის ნომერს. მჭიდი არის სტანდარტული ალუმინის ე.წ. GI mag.

მჭიდების მდგომარეობის შემოწმება ხდება დათვალიერებით და ტესტირებით.

დათვალიერება გულისხმობს მჭიდების ვიზუალურ ინსპექტირებას რაიმე დაზიანებების/დეფექტების გამოსავლენად. დაჟეჟილობები, ბზარები, დეფორმაციები. პრობლემური მჭიდის ნიშნებია ასევე, ვაზნების ამოვარდნა მჭიდიდან, როდესაც მჭიდის ტუჩები არ იჭერენ ზედა ბოლო ვაზნას. ჩაატარეთ შემდეგი ტესტი: ჩადეთ მჭიდში 20 ვაზნა, დაიჭირეთ ხელში ვერტიკალურად და დაარტყით ხელი ქვევიდან მჭიდის ძირს. თუ ზედა ბოლო ვაზნა ამოხტა, მჭიდის ტუჩების გეომეტრია დარღვეულია. პრობლემებზე მიუთიტებს ასევე მჭიდის გაჭედვა იარაღში, ან როდესაც ის არ ვარდება გარეთ თავისუფლად. ეს  მეტყეველებს იმაზე, რომ მჭიდის კორპუსი დეფორმირებულია. ტუჩების გასწორებას აზრი არ აქვს, ისევე, როგორც მჭიდის კორპუსის. ასეთი მჭიდები ამოღებულ უნდა იქნან ექსპლუატაციიდან.  ტუჩების მდგომარეობის შემოწმება ხდება მათი გაზომვით (მეიარაღის მიერ) და ვიზუალური დათვალიერებით. დაჭეჭყილი ადგილები, ბზარები (განსაკუთრებულად მჭიდის უკანა მხარეს), შესამჩნევი დეფორმაცია, მიუთიტებს პრობლემებზე. გაითვალისწინეთ, რომ ახალი პლასტმასის მჭიდები შეიძლება თავიდან არ ამოვარდეს თავისუფლად და ეს დროთა განმავლობაში გამოსწორდება. ზოგი პლასტმასის მჭიდი არ შეესაბამაბეა სპეციფიკაციებს და ოდნავ სქელია. სქელი საღებავი მჭიდზე და იარაღზე ასევე შეიძლება გამოიწვიოს მჭიდის დარჩენა იარაღში მჭიდის ამოგდების ღილკაზე დაჭერის მიუხედავად. 

შეიძლება, რომ მჭიდმა არ გაიაროს ინსპექტირება ზემოაღნიშნული კრიტერიუმებით მაგრამ მაინც იმუშაოს. საქმე იმაშია, რომ ალბათობა პრობლემების შექმნის ასეთ მჭიდებში მაინც არის და თუ ხართ მოსამსახურე (ჯარისკაცი, პოლიციელი) თავიდანვე უნდა უზრუნველყოთ თქვენი აღჭურვილობის სრული მზადყოფნა და დეფექტური მჭიდები არავითარ შემთხვევაში არ უნდა წაიღოთ ბრძოლაში, იმისთვის რომ დაბრკოლების ალბათობა მინიმუმამდე დაიყვანოთ. მე არ ვიცი რა პროცედურები არის ჩვენ ძალოვნებში დეფექტური მჭიდების ჩაბარების/გამოცვლის მხრივ ან როგორ ხდება დეფექტური მჭიდების გამოვლიენება, მაგრამ თუ ეს პროცესი არ არის დალაგებული და მომსამსახურეები არ იღებენ ადეკვატურ ინფორმაცია მჭიდების ექსპლუატაციაზე და დეფექტური მჭიდების გამოვლენაზე მაშინ ჩვენ სერიოზული პრობლემები გვაქვს.

ორივე ალუმინის მჭიდს აქვს შესამჩნევი დაზიანებები. დაჭეჭყილი ტუჩი (1) და დეფორმირებული მჭიდის ხუფი. ორივე ეს მჭიდი დაზიანდა ტესტირების ფარგლებში და ორივე ეს მჭიდი მუშაობდა. ალბათობა იარაღის გაჭედვის მათ გამო არის დიდი. ასეთი მჭიდები ექსპლუატაციდან უნდა ამოღებულ იქნას.  სტანდარტული ალუმინის მჭიდები არც ისე სუსტები არიან, როგორც ამას ზოგი თვლის ან ინტერნეტში წერენ.

სუსტი ზამბარა ან მიმწოდებელი, რომელიც იხრება მჭიდის შიგნით ასევე იწვევენ პრობლემებს. ყველაზე ხშირი დაბრკოლება არის როდესაც საკეტი ზევიდან აწვება ვაზნას კედელზე და არა ძირზე, რაც იწვევ ვაზნის დეფორმაციას და იარაღის გაჭედვას. მიზეზი არის ის, რომ მჭიდის ზამბარას არ ყოფნის ძალა, რომ საკმარისად მალე აწიოს ვაზნა და საკეტი ასწრებს მას და ეჯახება ნახევრად ამოწეულ ვაზნას ზევიდან და არა უკნიდან. დეფორმირებული ვაზნის გამოყენება არ შეიძლება! თუ მჭიდის ვიზუალურად კარგ დმგომარეობაშია მაშინ მჭიდის ზამბარა უნდა გამოიცვალოს და მოხდეს მჭიდის ტესტირება. მიმწოდებელს რაც შეეხება, ზოგი მოდელი ისეთი ფორმის არის რომ შეიძლება გადაიხაროს მჭიდის შიგნით  გაიჭედოს, გამოიწვიოს ზედმეტი ხახუნი ან ვაზნის არასწორი განლაგება მიწოდებისას. ამის გამო ვაზნის დროული აწევა არ მოხდება და ადგილი ექნება იგივე დაბრკოლებას ან უბრალოდ არ მოხდება საერთოდ ვაზნის მიწოდება.

ტესტირება სროლით გულისხმობს ორ ეტაპს. ჯერ მჭიდში იდება მხოლოდ ხუთი  ვაზნა და ასე ხდება სროლა. თუ მიმწოდებელი იხრება, ეს გამოიწვევს ვაზნის გამოსვლას მჭიდიდან კუთხით, მას დაეჯახება საკეტი და მოხდება დაბრკოლება.  შემდეგ მჭიდი იტენება ბოლომდე 30 ვაზნით და ხდება ხუთი გასროლა, შემდეგ ისევ იტენება ბოლომდე და ისევ ხუთი გასროლა და ასე რამოდენიმეჯერ.  თუ ზამბარა სუსტია, მას არ ეყოფა ძალა აწიოს 30 ვაზნა და მოხდება დაბრკოლება.


bolt-over base malfunction.  საკეტმა ზევიდან გადაიარა ვაზნაზე და გაჭედა ის. ვაზნა დეფორმირებულია. სუარათის წყარო ar15.com.

თუ ადგილი აქვს ორმაგ მიწოდებას, როდესაც ზედა ვაზნა დაძრულია სავაზნისკენ და ქვედა მას გაყვა და გაჭედა აან მხოდა ერთდროულად ორი ვაზნის გამოსვლა მჭიდიდან,  მაშიინ ყველაზე დიდი ალბათობით ამაში დამნაშავეა პრობლემური ტუჩები.

ყველაზე საიმედო ტესტირების მეთოდია სროლა. აქიდან გამომდინარე აზრი აქვს სროოლებისას მეთოდურათ გაატაროთ იარაღში ყველა მჭიდი, რომ დარწმუნდეთ, რომ ყველა მუშაობს. მას შემდეგ რაც სროლები დაადასტურებენ, რომ ყველა მჭიდი მწყობრშია აზრი აქვს გადახედოთ მათი გამოყენების განრიგს და ვთქვათ ვარჯიშში დატვირთოთ რამოდენიმე მჭიდი, ხოლო დანარჩენი შეინახოთ რეალური “შუხერისთვის”. იდეალურ შემთხვევაში ყველა მჭიდი უნდა იყოს მარკირებული, გაცემული ცალკეულ მეომარზე და მიწერილი კონკრეტულ იარაღზე. ყველა მჭიდის მუშაობა უნდა იყოს მკაცრად აღწერილი. დეფექტური მჭიდის გამოცვლა უნდა ხდებოდეს მარტივად და ეგრევე მოთხოვნის შესაბამისად. თუ ეს ასე არ ხდება, მაშინ შესაძლებელია საჭირო გახდეს გადაწყობა მჭიდების. მჭიდში, რომლის ტუჩებიც დაზიანდა შეიძლება იყოს კარგი ზამბარა, რომლის გამოყენება შესაძლებელია სხვა მჭიდში სუსტი ზამბარით. მჭიდების კორპუსის (და ტუჩების) რემონტი არ ხორციელდება!

თავისთავად ტესტირება ხდება სუფთა, დაზეთილი და დამაკმაყოფილებელ ტექნიკურ მდგომარეობაში მყოფი იარაღით. წინააღმდეგ შემთხვევაში დაბრკოლებები შეიძლება მოხდეს არა მჭიდის გამო. ანალოგიურად უნდა დარწმუნდეთ, რომ გამოყენებული ამუნიცია შეესაბამება სპეციფიკაციებს და ვაზნები დეფეტქების გარეშეა.  ახალი მჭიდების ტესტირებაც არის კარგი პრაქტიკა. ბრაკისგან არავინ დაცული არ არის.

მჭიდი ფაქიზი დეტალია და მას უნდა მოფრთხილება. კარგი მწარმოებლის ალუმინის და პლასტმასის მჭიდები მუშაობენ. ყველას აქვს თავისი დადებითი და უარყოფითი მხარეები. სურათზე არის სამი კარგი პლასტმასის მჭიდი, Tango Down, Pmag და Tapco. სამივე გასკდა, როდესაც ისინი დააგდეს ბეტონის ზედაპირზე, ტუჩებით ძირს  2.5 მეტრის სიმაღლიდან. სტანდარტულმა ალუმინის მჭიდებმა ამ ტესტ გაუძლეს. სურათის წყარო Shotgun News magazine.

მსხვრევადობა პლასტმასის მჭიდების ახალი თემა არ არის. უფრო მეტიც რეკომენდირებულია მხოლოდ შავი ფერის მჭიდების შეძენა ვინაიდან ის ფხვნილი, რომელიც ემატება სასურველი ფერის მისაღებად, ამცირებს პლასტმასის სიმკვრივეს. ეს არის ინსაიდერული ინფორმაცია მაგპულიდან და მისი გადამოწმება შეუძლებელია.

მოკლედ ჩემი რეკომენდაციაა ნაკლებად უყუროთ რეკლამას და უსმინოთ ჭორებს. სტანდარტული ალუმინის მჭიდები კარგად მუშაობენ, მათთვის Magpul-ი უშვებს ისეთ მიმწოდებლებს რომელიც არ იხრება მჭიდის შიგნით. გაუფრთხილდეთ მათ, აკონტროლოთ მათი დმგომარეობა და პერიოდულად შეამოწმოთ ისინი. არც Pmag-ებზე არ არის ცუდი გამოხმაურებები და ისევე როგორც ზოგ სხვა მოდელებზე. მათი მიმოხილვა არ წარმოადგენს ამ სტატიის მიზანს.  ჩემი არჩევანი იქნება სტანდარტული ალუმინის 30 ვაზნიანი მჭიდი “მაგპულის” მიმწოდებლით. ეს მჭიდები კარგად მუშაობენ. მეორე ადგილზე გავიყვანდი “მაგპულის” Pmag-ს მაგრამ მე არ მომწონს, რომ ის გარანტირებულად ტყდება თუ ის ვაზნებით სავსე დააგდეთ საკმარისი სიმაღლიდან მყარ ზედაპირზე. ასეთ დაგდებას არც მჭიდის პატრონი გაუძლებს, ხოლო მჭიდი ასეთი ბზარით მაინც ფუნქციონირებს მაგრამ მე მაინც ვთვლი რომ ეს არის ხარვეზი.  სხვა მხრივ ეს მჭიდები დღეს ყველაზე პოპულარულია და ძალიან კარგი რეპუტაცია აქვთ.  ამის მიზეზი ფასიც არის. ასეთი მჭიდები 12-15 დოლარი ღირს. იყიდე ბევრი და თუ რომელიმე გატყდა უბრალოდ გადააგდე და დაივიწყე. სამოქალაქოებს და პოლიციურ სამსახურებს ჩემი აზრით შესანიშნავად მოემსახურება 20 ვაზნიანი ალუმინის მჭიდები, რომლებიც გაცილებით უფრო საიმედოები არიან ვიდრე 30 ვაზნიანები.

MagPul anti-tilt follower. ცალის ფასი დაახლოებით 2-3 დოლარი არის. თუ მჭიდი მწყობრიდან არის გამოსული მას არ არის აუცილებელი გააყოლოთ ასეთი მიმწოდებელი. მოხსენით და გადააყენეთ ის სხვა მჭიდში სადაც არ არის “ანტი-ტილტ” მიმწოდებელი. რა თქმა უნდა შეამოწმეთ მიმწოდებელის მდგომარეობა.

მჭიდის მოვლას, რაც შეეხება აქ ყველაფერი მარტივად არის. მჭიდი უნდა დაიშალოს და გაიწმინდოს ჭუჭყისგან. თავიდან ალუმინის მჭიდები იქმნებოდა როგორც პრაქტიკულად ერთჯერადი დეტალები. მას მერე რაც დადსტურდა, რომ ეს არც ისე იაფი გზა არის, მჭიდის კონსტრუქცია შეიცვალა, ისე რომ გახდა შესაძლებელი მისი დაშლა და მომსახურება.

გაუყარეთ სახრახნისი მჭიდის ხუფს, დინჯათ ამოწიეთ ეს მხარე და გამოწიეთ ხუფი გარეთ (მწვანე ისრის მიმართულებით) . მეორე ხელით გეჭიროთზამბარა ისე, რომ ის არ ამოხტეს გარეთ (მჭიდის ძარის “ეშვები” წესით ზამბარას მაინც დაიჭერენ შიგნით). შემდეგ ამოიღეთ მიმწოდებელი.

დაზეთვა მჭიდის არ არის საჭირო. თუმცა იმისთვის, რომ დაიცვათ ზამბარა კოროზიისგან, შესაძლებელია ის გაწმინდოთ ზეთიანი ტილოთი. ზეთი მჭიდის შიგნით გამოიწვევს ჭუჭყის, ქვიშის და მტვერის დაგრივებას. აქცევ მას წებოვან მასად და  ადრე თუ გვიან გამოიწვევს პრობლემებს. ალუმინის მჭიდი ისედაც დაფარულია სპეციალური დაფფარვით, რომელიც ამცირებს ხახუნს და ასრულებს ზეთის ფენის ფუნქციას. აწყობისას დააკვირდით რომ მიმწოდებელი და ზaმბარა სწორედ არის განლაგებული.

რაც შეეხება ტევადობას, კარგი ხარისხის მჭიდი გათვლილია  30 ზუსტად  ვაზნაზე და არანაირ საჭიროებას არ წარმოადგენს ნაკლები ვაზნების ჩალაგება. ერთადერთი რაც შეიძლება არ მოგეწონოთ არის ძალა, რომელიც საჭიროა რომ ბოლომდე სავსე მჭიდი მოათავსდეს იარაღში. თუ ეს გიქმნით დისკომფორტს, მაშინ დატენეთ მხოლოდ 28 ვაზნა და შეიმუშაევთ ჩვევა ტევადობის გადამოწმების. დააჭირეთ თითი ზევიდან ვაზნებს და დაიმახსოვრეთ 28 ვაზნის შემტხვევაში რა ძალა არის საჭირო რომ დააწვეთ და რამდენზე ჩადიან ვაზნები დაბლა. 30 ვაზნაზე მეტის ჩატენვა მჭიდში თავისთავად არის სისულელე.

AR15-ის მჭიდის ზამბარები მზადდება ჩვეულებრივი ფოლადისგან, უჟანგავი ფოლადისგან და chrome silicone-სგან დამზადებული (ფოლადის ნაირსახეობა, რომელიც მე არ ვიცი როგორ არის ქართულად). უკანასკნელი საუკეთესო მასალა არის და მისგან დამზადებულ ზამბარებს უფრო დიდი რესურსი აქვთ ვიდრე პირველ ორს, თუმცა მეორე უკეთესად უძლებს კოროზიას. წესით ზამბარის მასალა უნდა იყოს მითითებული დოკუმენტაციაში, რომელიც მჭიდებს მოყვება.

PS

სამწუხაროდ ჩვენ ჯარში და პოლიციაში არავის თავი არ ტკივა უნიფიცირების და სტანდარტების გამო. მე მინახია ჩვენი მჭიდები და ისინი ბევრნაირია, ზოგში იყო მაგპულის მიმწოდებელი, ზოგში არა. არც ერთი არ იყო მარკირებული. განსხვავდებიან მწარმოებლები და სპეციფიკაციები. ასეთ მდგომარეობაში მეომარი რას მიიღებს არსენალში კაცმა არ იცის ისევე, როგორც ეს მძიმე ტვირთად აწვება მეიარაღეებს. ასეთ მდგომარეობაში მატერიალური ნაწილის ცოდმა მოეთხოვება ყველას და იმედია ეს სტატია რამეში მაინც მათ დაეხმარება.