ჩვენი ტესტი – АПС

November 22nd, 2015

Пистолет-Стечкина_01_tb-620x400

მიღებული შეიარაღებაში მაკაროვის სისტემის პისტოლეტის შემდეგ, სტეჩკინის სისტემის პისტოლეტი (АПС) ძალიან წააგავს “მაკაროვს”, მართვის ელემენტების განლაგება პრაქტიკულად არ განსხვავდება, სახეზეა ვიზუალური მსგავსებაც. ავტომატიკის სქემა იყენებს ისევე როგორც „მაკაროვი“ თავისუფალ საკეტს. დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი ორმაგი მოქმედების არის. სროლის რეჟიმის გადამრთველი და მექანიკური მცველი ერთი დეტალით არის შესრულებული და ისევე როგორც „მაკაროვზე“ განლაგებულია  საკეტის მარცხენა მხარეს. და ისევე როგორც „მაკაროვი“, „სტეჩკინის“ დასაშლელად საკმარისია ჩამოწიოთ დაბლა სასხლეტის დამცავი რკალი და გადაწიოთ საკეტი უკან და ზევით მისი მოხსნის მიზნით. ცნობისთვის „სტეჩკინის“ პირველი პროტოტიპებზე დამაბრუნებელი ზამბარა იყო განლაგებული ლულის ქვეშ, შემდგომ როგორც მაკაროვზე ზამბარამ გადაინაცვლა ლულაზე. რაღა თქმა უნდა “სტეჩკინი” ისევე, როგოც “მაკაროვი” იყენებს 9მმ-ან ვაზნას 9×18, რომელიც ტრადიციულად რუსებისთვის შექმნილია გერმანული ვაზნის მიხედვით (9×18 Ultra).

უფრო გრძელი ლულის (140მმ), ავტომატური სროლის რეჟიმის და დიდი ტევადობის (20 ვაზნა) მჭიდის წყალობით ბუნებრივია სტეჩკინის პისტოლეტსუფრო მეტი საცეცხლე ძალა აქვს ვიდრე კომპაქტურ მაკაროვს. გრძელი (ისევე, როგორც “მაკაროვში” ქრომირებული) ლულის წყალობით ტყვიის საწყისი სიჩქარე 340 მ/წ-ში შეადგენს ხოლო სროლის ეფექტური მანძილი ინსტრუქციის შესაბამისად დაყენებული ბუდე-კონდახით  არის ძნელად დასაჯერებელი 100 მეტრი ჯერებით და 200 მეტრი ერთჯერადი გასროლებით. პირდაპირ ვიტყვი ეს არის არარეალური მაჩვენებლები და თუ გავითვალისწინებთ რა ყურადღება ექცეოდა პისტოლეტის შესწავლას საბჭოთა არმიაში ძალიან საეჭვოა რომ საერთოდ ოდესმე მომხდარიყო ამ იარაღიდან ეფექტური სროლის ათვისება.

ტრადიციულად რუსული/საბჭოთა იარაღის კონსტრუირების სკოლა ითვალისწინებდა ყველა დეტალისთვის მრავალი ფუნქციის მინიჭებას. “სტეჩკინში” მაგალითად სროლის ტემპის მარეგულირებელი მექანიზმი ასევე ასრულებს ავტომატური დამშვების ფუნქციას, ექსტრაქტორის ზამბარა ასევე ასრულებს მცველის ფიქსატოირის ფუნქციას და ასე შემდეგ. ამის გამო პისტოლეტი დეტალები რთული ფორმის არის, შტიფტების მაგივრად იყენებს დეტალთან ერთად შესრულებულ ჰაბებს (ისევე როგორც მაკაროვის პისტოლეტი). ასეთი მიდგომა ითხოვს რთული ფორმის დეტალების დიდი სიზუსტით დამზადებას, რაც ძვირი ჯდება მაგრამ სამაგიეროდ “სტეჩკინის” პისტოლეტი სულ 35 დეტალისგან შედგება. როგორც ჩანს საჭირო სიზუსტის დაცვა ვერ ხდებოდა და ერთ-ერთი რუსული წყაროს მიხედვით თითოეული პისტოლეტზე დეტალების მორგება ხელით ხდებოდა ინდივიდუალური წესით.   რუსული წყაროები აღნიშნავენ, რომ პისტოლეტი რეკორდულ ვადებში შესრულდა და წავიდა სერიაში მაგრამ გამოშვების პერიოდში ტექნიკურ დოკუმენტაციაში ათასზე მეტი ცვლილება იყო შეტანილი ხოლო მიღებისას პისტოლეტების 20% იწუნებოდა და ბრუნდებოდა ქარხანაში გამოვლენილი ხარვეზების გამო, რომელთა დიდი წილი უკავშირდებოდა არასაიმედო ფუნქციონირებას. (“Оружие пехоты” В. Мураховский). ალბათ წარმოების სირთულის გამო “სტეჩკინი” საბჭოთა კავშირის გარდა არავის არ გამოუშვია.

მოგეხსენებათ “სტეჩკინი” განეკუთვნება საკმაოდ იშვიათ პისტოლეტების კლასს, ანუ გააჩნია ჯერებით სროლის საშუალება. ავტომატურ რეჟიმში „სტეჩკინის“ სროლის ტემპი შეადგენს 700-750 გასროლას წუთში. აღნიშნული ტემპი მიიღწევა როგორც საკეტის დიდი მასით ასევე მექანიკური ტემპის დამწევის გამოყენებით.  ეს მექანიზმი ერთდროულად ამუხრუჭებს საკეტს და ასევე ავტომატური დამშვების ფუნქციას ასრულებს. განლაგებული პისტოლეტის ტარის უკანა ნაწილში აღჭურილი ზამბარით ის ჯერ ამუხრუჭებს საკეტს ხოლო საწყის მდგომარეობაში დაბრუნებისას  ათავისუფლებს სასხლეტს მის ბერკეტზე ზემოქმედებით. არ ვარ დარწმუნებული, მაგრამ არ არის გამორიცხული რომ ეს დეტალი ასევე ამცირებს სროლის ტემპს იმით, რომ უშვებს სასხლეტს მცირე დაგვიანებით. მაღალი ხარისხის შენელებულ კადრებზე ჩანს რომ როდესაც საკეტი ბრუნდება წინა მდგომარეობაში გადის რაღაც დრო რის მერეც ეცემა ჩახმახი.  ანალოგიური მიდგომა განხორციელებულია მაგალითისთვის მოდერნიზირებულ კალაშნიკოვის ავტომატში. თუ სროლის რეჟიმის გადამრთველი დაყენებულია ერთჯერად რეჟიმზე მისი ღერძი არ აძლევს საშუალებას ტემპის შემანელებელს მიწვდეს სასხლეტის ბერკეტამდე და ასე გამოირიცხება ჯერით გასროლა.  რა თქმა უნდა სტეჩკინი არ იყო პირველი ვინც ტემპის მარეგულირებელი გამოიყენა და ამით მიაღწია სასურველ სროლის ტემპს. მექანიკური და ჰიდრავლიკური ტემპის მარეგულირებელი მქანიზმები ჯერ კიდევ ყველაზე ადრინდელ ტყვიამფრქვევების კონსტრუქციაში გამოიყენებოდა. ასეთი მექანიზმის გარეშე ტიპიური პისტოლეტის საკეტის შედარებით დაბალი მასის და მოკლე სვლის გამო სროლის ტემპი ადვილად ცილდება 1000 გასროლას წუთში. მაგალითად ავტომატური „გლოკების“ სროლის ტემპი შეადგენს 1100-1300 გასროლას წუთში.

stech1

სროლის ტემპის მარეგულირებელი მექანიზმი (ნაჩვენებია ისრით) განლაგებულია ტარის უკანა ნაწილში რის გამოც ტარი საკმაოდ სქელი გამოვიდა.  

სავარძლის ექსპერტები იტყვიან ალბათ, რომ რაც უფრო დიდია სროლის ტემპი მით უფრო უკეთესია მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ასეთი მაღალი სროლის ტემპისას იარაღის კონტროლი შეუძლებელია და სროლა ხდება არაეფექტური. სტეჩკინმა რატომღაც ჩათვალა, რომ 1.2 კგ-ის წონის ავტომატური იარაღიდან სროლის ტემპი 700 გასროლა იქნებოდა ოპტიმალური მაგრამ მაგალითად გერმანელებმა, MP-5-ის შექმნისას გამოიყენეს სროლის ტემპი 650 გასროლა წამში რისთვის საკეტი დაამძიმეს ვოლფრამის ჩანართებით. ტომპსონის პისტოლეტ ტყვიამფრქვევის (M1) სროლის ტემპი შეადგენდა 600 გასროლას წუთში და ყველა ეს იარაღი აღიარებულია როგორც ზუსტი და ეფექტური იარაღი ჯერებით სროლისას. სამხედრო იარაღების ცნობილი ექსპერტი კოკალისი საერთოდ თვლიდა რომ 600 გასროლა წუთში არის საუკეთესო სროლის ტემპი ავტომატური იარაღისთვის ხოლო 890 გასროლა წუთში არის ეფქტური სროლის ტემპის ზედა ზღვარი. არსებობს მეორე გზაც სროლის ეფექტურობის გაზრდის, ეს არის ფიქსირებული ჯერებით სროლის რეჟიმი. ასეთი მიდგომა განხორციელდა მაგალითად მოგვიანებით H&K VP70-ში და Beretta 93R-ში.   ჩემი აზრით 750 გასროლა წუთში 1.2 კგ-ის წონის იარაღში მასიური საკეტით არ უზრუნველყოფს ეფექტურ სროლას ავტომატურ რეჟიმში და ავტომატური სროლის ეფექტური გამოცხადებული მანძილი 100 მეტრი რა თქმა უნდა არ შეესაბამება სიმართლეს. საინტერესო ის არის რომ სტეჩკინის გარდა კონკურსზე პისტოლეტები წარადგინეს ასევე ვოევოდინმა და კალაშნიკოვმა, რომლებმაც საერთოდ  ფეხზე დაიკიდეს სროლის ტემპი და არც უცდიათ სროლის ტემპის შემცირება. ბუნებრივია მათი პისტოლეტები დამარცხდნენ. კალაშნიკოვმა როგორც მას ჩვევია ხოლმე არ გამოიჩინა თავი ორიგინალურობით და პრაქტიკულად წარმოადგინა ზომებში გაზრდილი Walther PP-ს კოპია თანაც ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმით.

პისტოლეტზე მუშაობისას სტეჩკინი დიდ პრობლემებს წააწყდა ვაზნების საიმედო მიწოდების უზრუნველყოფის პროცესში. პრობლემების მიზეზი იყო ორ რიგიანი ვაზნების  გამოსვლის სქემის გამოყენება, ასევე სქელი და მოკლე მასრა პრაქტიკულდ მრგვალი ტყვიის თავით. ამის გამო სტეჩკინი მუშაობდა სხვადასხვა ტარის კუთხეებთან და ხვეწავდა მჭიდის კონსტრუქციას.  შრომა მართლაც რომ ტიტანური იყო, უმეტესობა პრობლემების სტეჩკინმა გადაწყვიტა მაგრამ მის იარაღს მაინც დარჩა საფირმო დაბრკოლება, ორმაგი მიწოდება, როდესაც ერთი ვაზნა თავით ზევით იყურება საექსტრაქციო ფანჯრიდან და რის გამოც როგორც ჩანს ნაწილი პისტოლეტების ვერ გადიოდა სამხედრო მიღების პროცედურებს. ამ პისტოლეტისთვის სტეჩკინმა სრულიად დამსახურებულად მიიღო სტალინის პრემია.

stech2

მოკლე სქელი მასრის და საკეტის უჩვეულოდ გრძელი სვლის გამო პირველი პროტოტიპების ტესტირებისას, საკეტის გახსნისას დარტყმა ჩარჩოზე საკმარისი იყო რომ მომხდარიყო ზედა ვაზნის თვითნებური ინერციული მიწოდება. ისრით ნაჩვენები ღარები იჭერენ ვაზნას, რომელიც მიწოდებამდე პრაქტიკულად გადახრილ და ნახევრად მიწოდებულ მდგომარეობაში ელოდება სანამ საკეტი დაარტყავს მას უკან დაბრუნებისას და შეაგდებს სავაზნეში. ასეთი პრაქტიკულად ორ საფეხურიანი მიწოდება უზრუნველყოფდა მოკლე ვაზნის საიმედო მიწოდებას მჭიდიდან ორრიგიანი ვაზნების გამოსვლით.

თავისთავად ავტომატური პისტოლეტის ამხელა არმიის შეიარაღებაში მიღება მოვლენა უნიკლაურია. არასდროს მანამდე და მის მერე ავტომატური პისტოლეტი რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია არ ყოფილა შეიარაღებაში არც ერთი ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში. პისტოლეტის საბრძოლო თვისებების გაზრდა და კარაბინის როლის დაკისრება არ იყო მაშინ რაღაც ახალი.  ჯერ კიდევ 1914 წელს გერმანელებმა გარკვეული კატეგორიის სამხედრო მოსამსახურეები შეაიარაღეს „გრძელი“ „პარაბელუმებით“, 1904 წლიდან შეიარაღებაში იყო „პარაბელუმის“ ე.წ. „საზღვაო“ მოდელიც. რა თქმა უნდა იყო მოდელები რომლებიც ისროდნენ ჯერებით, მაგალითად Steyr M1912, Astra 901 და ა.შ. ხანმოკლე ინტერესი ავტომატური პისტოლეტების მიმართ გამოწვეული იყო მე-20 საუკუნის დასაწყისში პირველ რიგში იმით, რომ პისტოლეტი იყო ერთადერთი ნახევრად-ავტომატური ან თუნდაც ავტომატური იარაღი, მსუბუქი და საიმედო და ამიტომაც იყო მცდელობები ამ იარაღის ეფექტური სროლის მანძილის და საცეცხლე ძალის მაქსიმალური გაზრდის. როგორც კი გამოჩდნენ პირველი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები და დაიწყო მათი მასიური წარმოება სამხედროების ინტერესი “საიერიშო პისტოლტების” მიმართ მკვეთრად დაეცა და მას მერე მოყოლებული ავტომატური პისტოლეტები რჩებიან ეკზოტიკად და იშვიათად ხვდებიან სადმე შეიარაღებაში. მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს პისტოლეტებზე შემორჩენილი იყო მხოლოდ კონდახის დაყენების ოფცია, ხოლო დიდი მჭიდები, რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები, გრძელი ლულები, ავტომატური სროლის რეჟიმები ჩაბარდა წარსულს, მაგრამ არა საბჭოთა კავშირში სადაც ყველა სიახლე და აღმოჩენა დიდი დაგვიანებით აღწევდა. შექმნილი წარუმატებელი და ბებერი ევროპული კონცეფციით გათვლილი სუსტ ვაზნაზე, „სტეჩკინის“ მიწოდება ჯარში იწყება 1952 წელს. ამ პისტოლეტით იარაღდებოდა ის სამხედრო პერსონალი, რომელიც ვერ ატარებდა ავტომატს, საბრძოლო მანქანების ეკიპაჟები, არტილერისტები, პილოტები და ასე შემდეგ. ბუნებრივია არადამაკმაყოფილებელი საცეცხლე ძალის და დიდი გაბარიტების გამო ამ იარაღმა არ დაიმსახურა კარგი გამოხმაურებები და  ზუსტად 7 წლის შემდეგ პისტოლეტის წარმოება შეწყდა. 1981 წლიდან მისი ჩანაცვლება მასიურად დაიწყო  AKC-74У ტიპის ავტომატებით. საბრძოლო პირობებში, მაგალითად ავღანეთში საბჭოტა არმიის საბრძოლო ნაწილებში „სტეჩკინი“ პრაქტიკულად არ გამოიყენებოდა როგორც ძირითადი საბრძოლო იარაღი და მაგის მაგივრად ოფიცრები ავტომატების ტარებას ამჯობინებდნენ. სტეჩკინი გახდა უფრო მოდური აქსესუარი, რიტუალური იარაღი რომელიც მეტყველებდა მისი პატრონის განსაკუთრებულ სტატუსზე.   გარდა მოკრძალებული საბრძოლო თვისებებისა როგორც უკვე აღვნიშნეე „სტეჩკინი“ გამოვიდა გაბარიტული, მძიმე (1.22 კგ სავსე მჭიდით), კომპლექტში მას მოყვებოდა ხის ბუდე-კონდახი (მოგვიანებით პლასტმასისგან დამზადებული), და ტყავის ჩანთა გათვლილი 4 სათადარიგო მჭიდზე. ეკიპირების ეს ელემენტები გაცილებით უფრო ნაკლებად გამძლე გამოვიდა ვიდრე პისტოლეტი და ხშირად გამოდიოდა მწყობრიდან. ჩემთვის საერთოდ ის ფაქტი, რომ “სტეჩკინმა” ჯარამდე მიაღწია დიდ გაკვირვბას იწვევს და ბევრ კითხვას ბადებს. ცნობილია მეორე მსოფლიო ომის დროს საბჭოთა კავშირში მიხვდნენ, რომ პისტოლეტის როლი ჯარში იყო ძალიან უმნიშვნელო და ამის შედეგად შეიარაღებაში მიიღეს შედარებით მსუბუქი და კომპაქტური 9მმ-ნი მაკაროვის პისტოლეტი, გერმანული ვალტერ პპ-ს კონცეპტუალური ასლი ამის ფონზე უშველებელი პისტოლეტის აბსოლუტურად არარეალური გამოცხადებული მაჩვენებლებით შეიარაღებაში მიღება ძალიან უცნაურად გამოიყურება. როგორ დადგინდა გამოცხადებული ეფექტური სროლის მანძილები? 200 მეტრზე 9მმ-ნი “მაკაროვის” ვაზნის ვარდნა ისეთი იყო რომ პატარა შეცდომა სამიზნემდე დისტანციის გამოთვლაში და ტყვია სამიზნეს უბრალოდ არ მოხვდება. რა თქმა უნდა ასეთ მანძილზე ეფექტური სროლის წარმოება ჯერებით იყო აბსოლუტურად შეუძლებელი.

АПС

1952 წელს ასეთი პირადი იარაღი კონცეფცია მორალურად მოძველებული იყო და მისი შეიარაღებაში მიღება მორიგი დადასტურებაა რუსების/საბჭოთა კავშირის ჩამორჩენის ახალი სისტემის იარაღების შემოღებაში.  შექმნისას ამ პისტოლეტს ადარებდნენ “მაუზერის” და იგივე სისტემის “ასტრას” ავტომატურ პისტოლეტებს, რომლებიც წინა საუკუნეში იყვნენ შექმნილები. ბუნებრივია, რომ “სტეჩკინი” უკეთ გამოიყურებოდა.  

მიუხედავად იმისა, რომ პისტოლეტის წარმოება მალევე შეწყდა გარკვეული მისი რაოდენობა მოხდა აფრიკაში, სადაც საბჭოთა კავშირი მხარს უჭერდა და ამარაგებდა ბევრ ტერორისტულს ორგანიზაციას ან თუნდაც “მეგობარ” სახელმწიფოებს რომლებიც იზიარებდნენ უტოპიურ საბჭოთა იდეოლოგიას. ცნობილია, რომ “სტეჩკინი” საჩუქრად მიიღეს ფიდელ კასტრომ და ჩილეს პრეზიდენტმა სალვადორ ალიენდემ დიდი რაოდენობა “სტეჩკინების” დაილექა საბჭოთა არმიის სპეც დანიშნულების ნაწილებშიც.

საბჭოთა კავშირში სადაც ცეცხლსასროლი იარაღის არც ისე ბევრი მოდელი იყო წარმოდგენილი, ნებისმიერი იარაღის ირგვლივ იქმნებოდა უამრავი მითქმა-მოთქმა, მითი და ლეგენდა. რუსული წყაროების გადაკითხვისას, ხშირად წააწყდებით ესეთ ფრაზებს, როგორიც: “სარგებლობდა პოპულარობით სპეცრაზმებში, კრიმინალურ წრეებში, კილერებში, შპიონებში“ და ასე შემდეგ. რეალობა ის არის რომ საბჭოთა კავშირში და შემდგომ რუსეთში ნებისმიერი იარაღზე იყო მოთხოვნა და გამოიყენებოდა ყველაფერი რისი საშუალებაც კი იყო.  საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ლოკალური კონფლიქტების და კრიმინალური განუკითხაობის ფონზე მოთხოვნა კომპაქტურ იარაღზე გაიზარდა და ანემიური “მაკაროვის” გარდა აღმოჩნდა რომ ხელმისაწვდომი იყო მხოლოდ “სტეჩკინი”, იგივე კალიბრის მაგრამ უფრო უკეთესი სროლისუნარიანობით (რა თქმა უნდა ერთჯერადი გასროლებით), დიდი ტევადობის მჭიდით და რამე იყოს შესაძლებლობით დაეცალა მჭიდი ერთ წამზე ნაკლებ დროში. ყველა უწყება დაწყებული შინაგან საქმეთა სამინისტროთი და დამთავრებული ფინანსთა სამინსიტროთი ქმნიდნენ საკუთარ სპეც-რაზმებს და დაიწყო “სტეჩკინის” “რენესანსი”. ასევე გამოყენება მოიძებნა ამ იარაღის “დახშობილი” ვერსიისთვის (АПБ, შეიარაღებაში მიღებული 1972 წელს), რომელიც იყენებდა მოსახსნელ საპრესორს და ბევრად უფრო ერგონომიულ რკინის მავთულის კონდახს. მოთხოვნა პისტოლეტზე იმდენად დიდი იყო რომ ერთ-ერთი წყაროს მიხედვით ჩეჩნეთის ომში რუსები იყენებდნენ ლენდ-ლიზით მიღებულ M1911A1 ტიპის პისტოლეტებს და ტყვიაწამალს. ამჟმამად ყველაზე ელიტარული რუსული სპეც-დანიშნულების ნაწილები გადავიდნენ დასავლურ პისტოლეტებზე და ასევე მეტ-ნაკლებად დამაკმაყოფილებელ ადგილობრივი წარმოების იარიგინის კონსტრუქციის პისტოლეტზე. იმის ფონზე რომ უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში რუსებმა ვერ შექმნეს საკუთარი წარმოების წარმატებული პისტოლეტი “სტეჩკინის” გამოყენება კვლავ გრძელდება “დაბალი რანგის” სპეც-რაზმებში, რომლებიც ფართოდ არიან წარმოდგენილი რუსეთის ყველა ძალოვან სტრუქტურაში. ასევე ის გამოიყენება უკრაინის, ბელორუსიის და სხვა ქვეყნებში რომლებსაც ერგოთ “სტეჩკინები” საბჭოთა კავშირისგან.   გამოდგა სტეჩკინის “დახშობილი” ვარიანტიც. მავთულის კონდახის და საპრესორის გამოყენების წყალობით იარაღი უფრო ერგონომიული და კონტროლირებადი გახდა მათ შორის ჯერებით სროლისას.

apb1

კონსტრუქციულად პისტოლეტი АПБ საკმაოდ საინტერესო არის. ერთი შეხედვით თითქოს ეს ჩვეულებრივი “სტეჩკინია” ლულაზე დაყენებული საპრესორით, მაგრამ რეალურად პისტოლეტს გააჩნია ორ კომპონენტიანი ინტეგრირებული გასროლის ხმის დახშობის სქემა. იმისთვის, რომ ტყვიის საწყისი სიჩქარე დაწეულიყო ბგერის სიჩქარეზე დაბლა, პისტოლეტის ლულას გააჩნია 12 ნახვრეტი საიდანაც დენთის აირები ხვდებიან სპეციალურ კამერაში, რომელიც ჩამოცმულია ლულაზე, ხოლო კამერაზე დამატებით ყენდება საპრესორი, რომელიც დამატებით ახშობს გასროლის ხმას. ასეთი იარაღი ძალიან სპეციფიური ინსტრუმენტია. დაყენებული საპრესორით და მავთულის კონდახით მისი სიგრძე 785მმ-ია ხოლო წონა 1800 გრ. 

“ბნელი 90-ების” დროს საქართველოში “სტეჩკინი” დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და “რემბოს” სათვალესთან ერთად აუცილებელი ატრიბუტი იყო ნებისმიერი ადამიანისთვის, რომელსაც ოდნავ მაინც აღელვებდა თავისი გარეგნობა. გარკვეული რაოდენობის პისტოლეტები მათ შორის “დახშობილ” მოდიფიკაციაში მოხვდა სხვადასხვა ქართული შეიარაღებული ფორმირებების ხელში ლაგოდეხში განლაგებული გენერალური შტაბის მთავარი სადაზვერვო სამმართველოს მე-12 სპეციალური დანიშნულების  ბრიგადის ნაწილიდან, რომელიც საქართველოს ტერიტორიის დატოვების შემდეგ შეიარაღების დიდი ნაწილი დატოვა ბრიგადის ბაზის ტერიტორიაზე (მეორე ვერსიით რუსებმა უბრალოდ გაყიდეს შეიარაღება). გარკვეული რაოდენობა “სტეჩკინების” “გაპრავდა” და გახდა ლეგალური სამოქალქო იარაღი გამომდინარე იქიდან, რომ ამ იარაღის ფლობა ნებადართულია საქართველოს კანონმდებლობით. ასევე გარკვეული რაოდენობა შემოიტანეს საქართველოში უკრაინიდან და გაყიდეს სამოქალაქო ბაზარზე.

სიმართლე გითხრათ სტატიის დაწერა სტეჩკინის სისტემის პისტოლეტზე მე საკმაოდ დიდი ხანი მინდოდა. მართალია ეს იარაღი არასდროს არ ყოფილა ჩემ პირად საკუთრებაში, საშუალება მისი ახლოს გაცნობის მომეცა 5-6 წლის წინ როდესაც მე პრაქტიკულად შემთხვევით მომიწია სასროლეთზე ყოფნა ერთ-ერთი უწყების სპეცრაზმელებთან. სხვადასხვა იარაღებს შორის რომელიც იმ დღეს ჩვენ ვისროლეთ  მათ შორის იყო თვისობრივად ერთმანეთთან ახლოს მყოფი MP5K და “სტეჩკინის” პისტოლეტი.

არ მეხამუშება ვაღიარო რომ “სტეჩკინი” ლამაზი და ქარიზმატული იარაღია. იმ ეპოქის საბჭოტა იარაღებს ახასიათებს მაღალი დამზადების ხარისხი და ძალიან კარგი ხარისხის დაფარვები. მე ადრე ვწერდი 50-ან წლებში იჟევსკში გამოშვებულ TT-ს პისტოლეტებზე, რომლებიც დამზადების მაღალი ხარისხით გამოირჩეოდნენ და ძალიან ლამაზი შავი ფერის დაფარვა გააჩნდათ. ეს იარაღები ასევე ძალიან კარგად ისროდნენ. ამ მხრივ “სტეჩკინის” პისტოლეტიც სრულყოფილად გამოიყურება. სხვათაშორის “სტეჩკინს” უშვებდა ქარხანა “მოლოტ” განლაგებული ქალაქ ვიატსკიე-პლიანიში. ამ ქარხნის პროდუქცია დღესაც გამოირჩევა კარგი ხარისხით.  სოლიდური ზომები, სუფთა ფორმები, კარგი დაფარვა. საკეტი რბილად მოძრაობს,  უჩვეულო  გრძელი სვლა აქვს და მაკაროვისგან განსხვავებით არ საჭიროებს ძალის დატანებას. მიუხედავად დიდი ზომებისა ხელში სიმძიმე არ იგრძნობა. პისტოლეტის “საბრძოლო-საომარ” დანიშნულებაზე მეტყველებს უკანა სამიზნე მოწყობილობა, რომელიც წარმოადგენს დოლურას ღარებით და გათვლილია 25-50-100-200 მეტრზე სასროლად.

“სტეჩკინის” ბუდე-კონდახი ლამაზად გამოიყურება სურათებზე მაგრამ რეალურად ასეთი მიდგომის გამოყენებას მოყვა ის რომ ბუდის როლში ეს მოწყობილობა გამოვიდა დიდი, მძიმე, მოუხერხებელი, ხოლო კონდახის როლში ის ძალიან მოუხერხებელია. განლაგება, სიგრძე და ფორმა გამორიცხავს მის სწრაფად მიბჯენას მხარზე და მოსახერხებელი პოზიციის დაკავება პრაქტიკულად შეუძლებელია. კისერი არაბუნებრივად უნდა გადახაროთ და სულ ცოტახანში დაგეწყებათ ტკივილები. ერთ-ჯერადი გასროლებისას კონდახი კიდე რაღაცაში გეხმარებათ მაგრამ ავტომატური სროლა “სტეჩკინიდან” მოუხერხებელია და შესაბამისად ნაკლებად ეფექტური.

asdasda12

პისტოლეტის მცველი და სროლის რეჟიმების გადამრთველი მოუხერხებელია, ჯერ იმიტომ რომ განლაგებულია საკეტზე, მერე იმით რომ  გადამრთველით მანიპულირება ერთი ხელით ძნელია. 

ერთჯერად რეჟიმში სროლისას ტრადიციულად ვიწრო სამიზნე მოწყობილობები, რბილი სასხლეტი და გრძელი (185 მმ) სამიზნე ხაზი უზრუნველყოფს შესანიშნავ სიზუსტეს თუ წყნარად ისვრით კარგად განათებულ ტირში. ასეთ რეჟიმში სროლა ძალიან სასიამოვნო და ადვილია. ამ მხრივ “სტეჩკინი” სროლისუნარიანობით მე მირჩევნია ყველა სხვა რუსულ/საბჭოთა პისტოლეტს. ცუდი განათების პირობებში სამიზნე მოწყობილობების გარჩევა და ეფექტურად გამოყენება რთულია.

stechkin target

12 მეტრიდან, დაყენებული კონდახით ორ და სამ გასროლიანი ჯერებით  ყველა ტყვია ხვდება სანიზნეს თუ უმიზნებთ მუცელში. (სროლა ხორციელდებოდა კონდახის მარცხენა მხრზე მიბჯენით). ტარის კუთხის, მოუხერხებელი კონდახის  და ლულის მაღალი ღერძის გამო ეს იარაღი თითქოს საერთოდ არ არის შექმნილი ჯერებით ეფექტური სროლისთვის. 

ავტომატურ რეჟიმში სროლისას, გამოცდილ მსროლელს არ გაუჭირდება მიაღწიოს 2 გასროლიან კონტროლირებად ჯერებს. შედარებისთვის ეს აბსოლუტურად შეუძლებელია ავტომატურ გლოკში, სადაც 3-4 გასროლიანი ჯერების მიღწევა უფრო რეალურია. დაყენებული კონდახით “სტეჩკინი” ოდნავ უკეთესად კონროლდება ჯერებით სროლისას მაგრამ სროლა ხდება მოუხერხებელი. ასეთი კონდახის არანაირ ტაქტიკურ გამოყენებაზე ლაპარაკი ზედმეტია. თუ სანგრიდან წყნარად ესვრით მოშორებულ სამიზნეებს ეს “კონდახი” კიდე რაღაცნაირად ასრულებს თავის ფუნქციას, ახლო მანძილებზე სროლისას მისი გამოყენება პრაქტიკულად შეუძლებელია. ჩემი აზრით არ აქვს მნიშვნელობა იარაღის სროლის ტემპს, მოხსნილი კონდახის შემთხვევაში, ეფქტური სროლა ასეთი ტიპის იარაღიდან ითხოვს სერიოზულ მომზადებას. ავტომატური კომპენსატორიანი “გლოკიდან” და “სტეჩკინიდან” რეზულტატიური სროლა ჯერებით შესაძლებელია 10 მაქსიმუმ 15 მტერის მანძილზე, ისიც მაქსიმალურად მოკლე ჯერებით. გრძელი ჯერი ორივე იარაღში ერთნაირად არაფეფქტური იქნბა, 2 მაქსიმუმ 3 ტყვია მოხვდება სამიზნეს, დანარჩენი უბრალოდ აცდება. ესეც იმ შემთხვევაში თუ იარაღი მყარად გიჭირავთ და სამიზნე პირდაპირ თქვენ წინ არის. მოუხერხებელი პოზიციებიდან და ერთი ხელით, ჯერებით სროლას აზრი არ აქვს.  მოუმზადებელი მსროლელისთვის ავტომატური პისტოლეტის გადაცემა სახიფათოა რაზეც მეტყველებს ქვემოთ ვიდეოს “სკრინშოტი” და თბილისის ტირებში “სტეჩკინიდან” დაცხრილული ჭერები და კედლები. სროლის დროს “სტეჩკინმა” გაგვახარა საფირმო დაბრკოლებით, ვაზნა ამოხტა მჭიდიან და გაიჭედა თავით მაღლა. უნდა ვივარაუდოთ რომ ცვეთის პარალელურად იარაღის საიმედოობა პირდაპირ პროპორციულად მცირდება.

oopsacs

მომენტი როდესაც მსროლელმა გაიხვრიტა ხელი ავტომატური “გლოკიდან”.  

რა შეიძლება ვთქვათ ამ მიმოხილვის ბოლოს? ავტომატური პისტოლეტები არასდროს არ იყვნენ პოპულარულები და ვერ ჰპოვეს ფართო გავრცელება. დედამიწის ზურგზე ძალიან ცოტა ქვეყანაა სადაც კერძო პირებისთვის ნებადართულია ასეთი იარაღების ფლობა, ხოლო ძალოვან სტრუქტურებში ეს იარაღი არ სარგებლობს პოპულარობით მისი ათვისების სირთულის გამო, რაც ითხოვს დიდი ხარჯებს ხოლო სარგებელი საკითხავი რჩება. ეს იარაღები რჩება ეკზოტიკად და ვერასდროს ვერ შეავსეს ალბათ არ არსებული ნიშა პისტოლეტსა და პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს შორის. ავტომატური პისტოლეტები დღეს შემორჩნენ ძალიან სპეციალიზირებულ თითებზე ჩამოსათვლელ სპეციალური დანიშნულების რაზმებში, კერძო კოლექციებში და კრიმინალურ წრეებში. ვისაც აქვს ბედნიერება და უფლება ფლობდეს ასეთ იარღს აფასებენ მათ მათი ისტორიული ღირებულების და იშვიათობის გამო ისევე როგორც იმის გამო, რომ ასეთი იარაღებიდან სროლა ძალიან სახალისოა. ამართლებს დღეს “სტეჩკინი” იმ ფასს, რომელსაც მაგაში ითხოვენ საქართველოში (4000 ლარი და ზევით)? თუ შევხედავთ მას პრაქტიკული თვალსაზრისით არ ვიცი. ერთის მხრივ იმ პირობებში, რომ პისტოლეტის სახლიდან გატანა საქართველოში შეუძლებელია, ლეგალური ავტომატური იარაღი თუ ის გამოცდილ ხელებშია სახლის დაცვის უზრუნველყოფის სცენარებში მრისხანე და ეფექტური იარაღი იქნება (თუ მსროლელი კარგად მომზადებულია) ყაჩაღების წინააღმდეგ. ფსიქოლოგიური ეფექტი როდესაც ტყვიების წვიმის ქვეშ მოექცევი ისეთია, რომ არ მგონია ბევრმა ყაჩაღმა გადაწყვიტოს განაგრძოს თავისი ბოროტი ქმედებები, როდესაც მას ჯერებით დაუშენენ ახლო მანძილიდან.  როგორც თავდაცვის იარაღი ფარული ყოველდღიური ტარებისთვის  ”სტეჩკინს” არანაირი აზრი არ აქვს უკვე დასახელებული მიზეზების გამო. რა თქმა უნდა არ უნდა დაგვავიწყდეს რომ იარაღს მის ხელუხლებელ მდგომარეობაში (ავტომატური სროლის რეჟიმის შენარჩუნებით) აქვს ძალიან დიდი საკოლქციო ღირებულება და როგორც აღვნიშნე დედამიწაზე არც ისე ბევრი ქვეყანაა სადაც უბრალოდ მოქალაქეს შეიძლება ლეგალურად საკუთრებაში ქონდეს ეს იარაღი. ასე რომ ალბათ ასეთი მაღალი ფასი გამართლებულია.

ჭკვიანი მსროლელის საიდუმლო იარაღი – “მშრალი ვარჯიში”

November 18th, 2015

იმისთვის, რომ გახდეთ უკეთესი მსროლელი თქვენ გინდათ ორი რამე, სურვილი, დრო და ფული, რომელიც არასდროს არ არის საკმარისი. ამბობენ რომ საჭიროა 10 000 საათი რომ შეისწავლო საქმე ოსტატის დონეზე, საინტერესოა რამდენ ვაზნაში გამოიხატება ეს 10 000 საათი, კითხულობს ცნობილი ინსტრუქტორი კლინტ სმიტი და ეს კითხვა აბსოლუტურად მართებულია იმიტომ, რომ ჩვენ ვცხოვრობთ საქართველოში სადაც ყველაფერი ხუთჯერ მეტი ღირს, სადაც არ არის ტირები და სასროლეთები, ხოლო სროლის შესწავლის შესაძლებლობა პრაქტიკულად არ არსებობს. სულ ყველაფერს თავი რომ დავანებოთ თქვენ გიწევთ კვირაში 5 დღის გატარება სამსახურში და თუ ოჯახი გყავთ შაბათ-კვირაც გადატვირთული იქნება ოჯახის საქმეებით და ამიტომ სროლისთვის ნაკლები დრო რჩება, თუნდაც ქვეყანაში ამის ყველა შესაძლებლობა იყოს.  არსებობს ორი გზა ვარჯიშის ხარჯების შემცირების, ერთი არის ძირითადი იარაღის იდენტური მაგრამ მცირეკალიბრიანი იარაღის შეძენა და პრაქტიკა ასეთი იარაღით რაც ამცირებს ხარჯებს ტყვიაწამალზე და ასევე ზოგავს თქვენი ძირითადი იარაღის რესურსს, ხოლო ერთდროულად დროის და ფულის ხარჯს შეგიმცირებთ მშრალი ვარჯიში ანუ ვარჯიშით სროლის გარეშე. მოგეხსენებათ ტაქტიკური სროლა (და ამ ტიპის სროლას და დაკავშირებულ საკითხებზე ყველაზე მეტ დროს ვუთმობთ ჩვენ ბლოგზე) არის ფსიქომოტორული ფსევდოათლეტიკური უნარი, რომლის ეფექტურ გამოყენება ანუ ეფექტური (სწრაფი/ზუსტი) სროლა, დამოკიდებულია კონკრეტული ქმედებების კონკრეტული თანმიმდევრობით განხორციელების დამახსოვრებაზე. ეს დამახსოვრება მიიღწევა ცხადია მათი ხშირი და რეგულარული გამეორებით და სწორედ ამიტომ მშრალი ვარჯიში არის მნიშვნელოვანი.

მშრალი ვარჯიში გაძლევთ საშუალებას განავითაროთ საჭირო უნარები, ისეთები როგორც მაგალითად არის გადატენვა, უსაფრთხო მანიპულაციები, იარაღის სამიზნე ხაზზე გატანა და ა.შ. ერთადერთი რასაც ვერ მოახერხებთ მშრალი ვარჯიშით არის უკუცემის კონტროლის სწავლას. იარაღთან მოპყრობის ყველა სხვა უნარჩვევის დახვეწა შესაძლებელია იარაღის გასროლის გარეშეც. არ ჩათვალოთ, რომ მშრალი ვარჯში არის შემცვლელი რეალური სროლის, რომ ის არასერიოზულია და არ ღირს ამაზე დროის დახარჯვა. მშრალი ვარჯიში არის ყველა პროფესიონალი მსროლელის ვარჯიშის პროგრამის შემადგენელი ნაწილი არ აქვს მნიშვნელობა ეს იქნება სპორტსმენი თუ ინსტრუქტორი. ამ სტატიაში ჩვენ განვიხილავთ ძირითადად მშრალი ვარჯიშის უზრუნველყოფას თავდაცვითი იარაღით თუმცა მაგალითისთვის სხვა ტიპის იარაღთან ვარჯიშის მაგალითებსაც მოვიყვან. ნებისმიერ შემთხვევაში პრინციპები და მიდგომა არის ერთი და იგივე.

airreal

კიდევ ერთი გზა უნარების განვითარების ზედმეტი ხარჯების გარეშე არის „აირსოფტის“ იარაღების გამოყენება, რომლებიც პრაქტიკულად ვიზუალურად და მართვის ელემენტებით ზუსტად იმეორებენ საბრძოლო იარაღს, თუმცა მათი ფასი შეიძლება საკამოდ მაღალიც იყოს. სურათზე არის ნამდვილი და აირსოფტის გლოკ 26, რომლებიც პრაქტიკულად იდენტურებია. 

სტატისტიკა არ იტყუება და თავდაცვითი იარაღის გამოყენების აბსოლუტური უმეტესობა ხდება უკიდურესად ახლო/სასაუბრო დისტანციებზე და ცუდი განათების პირობებში. ნებისმიერი სახლის/ბინის პირობებში ასეთი პირობების იმიტაცია არ წარმოადგენს პრობლემას, რაც ნახევარ საქმეს უდრის. ამით პასუხი გაცემულად ჩავთვალოთ კითხვაზე თუ სად ვივარჯიშოთ. არ არის საჭირო უსაფრთხო და მოშორებული ადგილის ძებნა. დროის, საწვავის, ვაზნების ხარჯვა. უბრალოდ გამოიყენეთ ამისთვის თქვენი ბინა, სახლი, ეზო, ავტოფარეხი.

რა თქმა უნდა უსაფრთხოება არის ძალიან მნიშვნელოვანი. მშრალად ვარჯიშისას იარაღში არ უნდა იყოს მოთავსებული სავსე მჭიდი, უნდა დარწმუნდეთ რომ იარაღი განმუხტულია. სამიზნეებს რომლებსაც გამოიყენებთ ნუ განალაგებთ ფანჯრებში. თუ მოხდა საოცრება და მაინც შემთხვევით გაისროლეთ, ტყვია უნდა მოხდეს სქელ ბლოკის/აგურის კედელს ან სხვა საიმედო წინაღობას და არ უნდა დატოვოს სახლი/ბინა თუ ავტოფარეხი, გააჩნია სად ვარჯიშობთ. უსაფრთხოება არის უმნიშვნელოვანესი. რამდენიმე დღით ადრე მე გადავაწყდი ერთ-ერთ სოციალურ ქსელში ატვირთულ ვიდეოს სადაც თბილისის ერთ-ერთი მაღაზიის გამყიდვლები საუბრობდნენ იარაღზე ამასობაში იარაღებს შლიდნენ მჭიდის მოხსნის და სავაზნის მდგომარეობის შემოწმების გარეშე რაც არის უსაფრთხოების ტექნიკის უხეში დარღვევა. ერთია ამ ვიდეოს არსებობა მეორე ის არის რომ არავინმა კომენტარებში არ აღნიშნა ასეთი უხეში შეცდომები. ეს მეტყველებს რომ უსაფრთხოების თემა კვლავ ყბადაღებულია და ერთადერთი რაც შეიძლება გავაკეთოთ არის უფრო მეტი მონდომებით ვიმუშაოთ ამ მხრივ ცნობიერების ამაღლებაზე. რა თქმა უნდა ეს ყველაფერი უნდა ხდებოდეს ისე რომ არავინმა არ დაგინახოთ, იმიტომ რომ უცხო თვალისთვის ადამიანი იარაღით ყოველთვის განგაშის ნიშანია.

ვარჯიშების ორგანიზებისას მიუდექით საკითხს ენთუზიაზმით და არასტანდარტულად. მაქსიმალურად გამოიყენეთ ყველა თქვენს ხელთ არსებული საშუალებები და რა თქმა უნდა მოუფრთხილდით იარაღს. მაგალითად გადაუდებელი გადატენვისას მჭიდის იატაკზე (ჩემ შემთხვევაში იატაკი ბეტონის არის) დაგდება არ იქნება კარგი იდეა. მე ვიყენებ ამისთვის ბრტყელ-ეკრანიანი ტელევზორის ყუთს რომელიც ფეხებთან მიდევს და იცავს მჭიდს ბეტონზე დაცემისგან, მუყაოს ორი სქელი ფენა ასევე დაიცვას მჭიდს დაზიანებისგან. მე არ მაინტერესებს რა წერია იარაღის ინსტრუქციაში მაგრამ მშრალად სროლისას მოათავსეთ სქელი რეზინის ნაჭერი ჩახმახსა და ნემსას შორის ან სპეციალური სავარჯიშო ვაზნები იარაღში რომელსაც არ აქვს გარე ჩახმახი (ინგლისურად ფუჭ სავარჯიში ვაზნებს ქვია snap-caps). თუ გაქვთ შესაძლებლობა თქვენი იარაღის აირსოფტის ვერსია ან თუნდაც სათამაშო ასლი შეიძინოთ, ძალიან კარგი. გამოიყენეთ ის მაქსიმალურად. მაგაალითად პლასტმასის ბუდიდან იარაღის ხშირი ამოღება ადრე თუ გვიან დაეტყობა იარაღის დაფარვას ხოლო მისი ასლის გამოყენება შეგინახავს საბრძოლო იარაღს.

tacbar1

სავარჯიშო სივრცის მოწყობის მაგალითი. ძველი საწოლის “დსპ” ფიცრისგან დამზადებული ტაქტიკური ბარიერი, სამიზნეები დაკიდებული ავტოფარეხის კედელზე. მოწყობის მთლიანი ხარჯი 0 ლარი. 

მშრალი ვარჯიშისას დაიცავით პრინციპი: ივარჯიშოთ ისე როგორც აპირებთ ბრძოლას. გაანალიზეთ თქვენი სისუსტეები, როგორი იქნება სავარაუდო სცენარი იარაღის გამოყენების, სახლის დაცვა, თუ პატრულის ოფიცერი ხართ გამოიყენეთ საშტატო აღჭურვილობა და ასე შემდეგ. მე ვერ გასწავლით ამ სტატიით როგორი უნდა იყოს საუკეთესო პროგრამა ვარჯიშის მაგრამ მე შევეცდები აგიხსნათ რა პრინციპებით უნდა იხელმძღვანელოდ და რას მიაქციოთ ყურადღება. უმეტეს წილად მშრალი ვარჯიშები სრულდება არა მაქსიმალური სისწრაფით არამედ თქვენი მაქსიმალური სისწრაფის 50-60%-ით. ასევე ტემპის შენელება თქვენ გაძლევთ საშუალებას ყურადღება გაამახვილოთ მოძრაობების სრულყოფილად შესრულებაზე რაც მნიშვნელოვანია. თქვემი მიზანია არა N რაოდენობის მოძრაობის არამედ N რაოდენობის სრულყოფილი მოძრაობის განხორციელება. თქვენი მიზანი უნდა იყოს  არა უკეთესი დროის ჩვენება მშრალი ვარჯიშისას არამედ პირველ რიგში სხვადასხვა შესაძლო სცენარების დროს თქვენი მოქმედებები შესრულდეს უნაკლოდ და ავტომატურად. ითვლება რომ სტრესის პირობებში ქვეცნობიერად თქვენ ყველაფერს ისე გააკეთებთ როგორც ისწავლეთ. ჯიმ სირილო, ცნობილი ნიუ-იორკელი პოლიციელი, ინსტრუქტორი და ჩემპიონი მსროლელი იხსენებდა, რომ თავისი პირველი შეიარაღებული შეტაკებისას მას ქონდა განცდა რომ მისი რევოლვერიდან ვიღაცა სხვა ისროდა. იმ შეტაკებაში მან გაიმარჯვა სამ შეიარაღებულ ბოროტმოქმედზე აქიდან ერთს მან გაარტყა თავში, რომლის მეოთხედი ჩანდა მხოლოდ. ყველაფერი რამდენიმე წამი გაგრძელდა.  ასე რომ ეს მაგალითი უნდა იყოს თქვენთვის დამატებითი მოტივაცია დაფიქრდეთ მშრალი ვარჯიშის პროგრამის შედგენაზე.

მნიშვნელოვანია ვარჯიშის დროს  გეცვათ ისე როგორც გაცვიათ ჩვეულებრივად ან დიდი ალბათობით გეცმევათ მაშინ როდესაც მოგიწევთ იარაღის გამოყენება. აღნიშნული ასევე მოგცემთ საშუალებას დაადგინოთ რამდენად თქვენი ტანსაცმელი მოსახერხებელია თუ გიწევთ სირბილი, სწრაფად გაჩერება ან პირიქით აჩქარება, ხომ არ გიშლით ხელს ზედმეტად მოტკეცილი შარვალი, ან ხომ არ გიშლით ხელს იარაღის ამოღებისას ქურთული ან პერანგი. მშრალად ვარჯიშის დროს ეკიპირების და აღჭურვილობის ტესტირება არის კარგი რამ რაც შეიძლება გააკეთოთ. პატრულის ოფიცერი უნდა ვარჯიშობდეს ფორმაში, ჯარისკაცი იგივე აღჭურვილობით რომლითაც მას მოუწევს ბრძოლაში წასვლა. ძალიან ადრე მე ერთ-ერთი უწყების ტირში ვნახე სავარჯიშო იარაღები, რომლებიც არ იყო ამ უწყების შეიარაღებაში. ასეთი მიდგომა მიუღებელია.

რაც შეეხება გამოყენებად სამიზნეებს. მე კვლავ ვრჩები ჩემი მოგონილი კონცეფციის ghost target-ის მომხრე. მუქი, არამკვეთრი, არაკონტრასტული სილუეტი. ტიპიური ვარიანტია, ყავისფერ მუყაოს ნაჭერზე შავი სპრეი-საღებავით დახატული სილუეტი. რეალურ სამყაროში ცოცხალი „სამიზნეები“ არ ირბენენ მკერდზე დახატული „ხარის თვალებით“ და ამიტომ არ არის საჭირო მიჩვევა კონტრასტულ სამიზნეებთან მუშაობაზე. გამოდგება ასევე ნებისმიერი ნივთები დალაგებული ან ჩამოკიდებული ირგვლივ. მუყაოს სამიზნის დროებით ჩამოკიდება შესაძლებელია ნებისმიერ ადგილას. შესაძლებელია მათი განთავსება კარებებში, კიბეზე, ოთახის სიღრმეში და გამოყენება დამიზნებისთვის.

ghosttt

Ghost Target (სამიზნე აჩრდილი) მაქსიმალურად წააგავს რეალურ სამიზნეს, ბუნდოვანი ფორმებით, არაკონტრასტული, ადვილი და  იაფი დასამზადებლად. სპორტული ტიპის სამიზნეები, წრეებით,  ”ხარისთვალით” კარგია საბაზისო უნარების დახვეწისას. 

რა უნარების განვითარება შესაძლებელია მშრალი ვარჯიშით? გარდა რა თქმა უნდა საფუძვლებისა (სასხლეტთან მუშაობა, სამიზნე მოწყობილობების გასწორება, იარაღი ჭერა, დგომი) რაც მნიშვნელივანია, ასევე ყველა მანიპულაცია იარაღით, ამოღება, გადატეენვა, ბუდეში დაბრუნება, გადაადგილება სამიზნე ხაზის შენარჩუნებით და ასე შემდეგ. უბრალოდ დასაცავი არის თანმიმდევრობის პრინციპი. ვიწყებთ საფუძვლებით და ტექნიკის დახვეწის თანავე გადავდივართ უდრო რთულ უნარებზე მაგრამ არ ვივიწყებთ საფუძვლების პერიოდულ გამეორებას. საფუძვლების გარდა მაგალითად ადამიანისთვის რომელიც იყენებს თავდაცვისთვის პისტოლეტს უფრო კომპლექსური ვარჯიში უნდა მოიცავდეს იარაღის ბუდიდან სწრაფ ამოღებას და სამიზნე ხაზის დამიზნების ხაზთან გასწორება.

losloa

თავდაცვა თავდამსხმელისგან არის რეაქციული ქმედება ანუ ჩვენ ვრეაგირებთ საფრთხეზე და თავდამსხმელს აქვს უპირატესობა მოულოდნელობის ეფექტის სახით. რა შეუძლია ადამიანმა ამას დაუპირისპიროს? პირველ რიგში ის რასაც ინგლისურად ქვია situational awareness, ანუ ყურადღების მიქცევა გარემოზე, იმაზე რა ხდება ჩვენს ირგვლივ. მაგალითად ღამით ცარიელ ქუჩაში ჩვენ სწრაფად გვიახლოვდება ადამიანი. ეს უკვე სიგნალია ჩვენთვის შესაძლებელი საფრთხის შესახებ ხო? თუ ჩვენ ცხვირი ცაყოფილი გაქვს სმარტფონში სანამ აგური თავში არ მოგვხდება ვერაფერს ვერ გავიგებთ. ირგვლივ გარემოზე დაკვირვება გვაძლევს ჩვენ საშუალებას ადრე შევამჩნიოთ საფრთხე. მას მერე რაც ჩვენ ვრწმუნდებით რომ ვართ სერიოზული საფრთხის ქვეშ ჩვენი მიზანია მოვიმარჯვოთ ის თავდაცვის საშუალება რაც არის ჩვენ განკარგულებაში, პისტოლეტი, დანა, წიწაკის აეროზოლი ანუ მინიმუმამდე დავიყვანოთ ჩვენი რეაქციის დრო და პირდაპირ პროპორციულად გვაზარდოთ გადარჩენის შანსები. სწორედ ამიტომ უნარი სწრაფად მოვიმარჯვოთ თავდაცვის იარაღი არის უმნიშვნელოვანესი უნარი რომლის დახვეწისთვის სულაც არ არის საჭირო ვაზნები და სასროლეთზე სიარული. მიზანშეწონილია ყოველი იარაღის ამოღება დავასრულოთ დამიზნების ხაზზე გატანით და სამიზნეზე დამიზნებით. ყურადღება მისაქცევია ერთ მნიშვნელოვან ნიუანსზე რომელიც ეხება უსაფრთხოებას. ყოველი იარაღის ამოღება არ ნიშნავს რომ აპირებთ სროლას, თუმცა შესაძლებელია იარაღის ამოღება დაიწყოთ იმიტომ რომ უკვე მოახდინეთ სამიზნის იდენტიფიცირება და უნდა განახორციელოთ გასროლა. როგორც იცით საქართველოში ეხლა უკვე უნდა ჩააბაროთ გამოცდა, რომელიც მათ შორის მოიცავს კითხვებს რომელიც უკავშირდება უსაფრთხოებას. გამოცდის ავტორები თავისი მწირი ცოდნიდან გამომდინარე შეცდომები დაუშვეს კითხვების და პასუხების შედგენისას და ერთ -ერთი შეცდომა სწორედ ეხება იმას თუ როდის უნდა მოთავსდეს თითი სასხლეტზე. ორი რამე უნდა მოხდეს რომ თქვენ თითი დადოთ სასხლეტზე, თქვენ უნდა დააპიროთ გასსროლა და იარაღი უნდა იყოს მიმართული სამიზნეზე (გამოცდაში მხოლოდ ერთი გარემობა – სროლის დაპირება არის მითითებული).  თუ თქვენ დააპირეთ სროლა მაშინ როდესაც იარაღი ჯერ ბუდეშია, იარაღის ამოღებისას თითი მაინც არ უნდა იყოს სასხლეტზე, მხოლოდ როდესაც იარაღი გაუსწორდება სამიზნეს თითი თავსდება სასხლეტზე და ხდება გასროლა. ბუნებრივია მეორე სცენარისას იარაღის ამოღებისას ყოველთვის არ იქნება საჭირო გასროლა, სამიზნე აგრესიულად იქცევა მაგრამ გაქვთ დისტანცია და უბრალოდ უნდა მიმართოთ იარაღი საფრთხეზე და დაელოდოთ მოვლენების განვითარებას. დაიმახოვრეთ: სანამ გადაწყვეტილება გასროლაზე მიღებული არ არის და იარაღი არ უმიზნებს სამიზნეს თითი სასხლეტს არ ეხება. ეს უნარი არის საკვანძო ელემენტი იარაღთან უსაფრთხო მოპყრობის ტექნიკის და მშრალად ვარჯიში გახდის ამ ელემენტს თქვენი ტექნიკის განუყრელ ნაწილს. თანამედროვე იარაღი ისეა აგებული, რომ ის არ გაისვრის თუ სასხლეტს არ დააჭირეთ, არც დავარდნა, არც დარტყმა, მოკლედ ვერაფერი ვერ აიძულებს რომ იარაღმა ისროლოს თუ სასხლეტი ხელუხლებელია. ეს მარტივი წესი დაგიცავთ თქვენ 99,9% უნებლიე გასროლისგან თუნდაც ძლიერი სტრესის პირობებში.

brassonsight

სასარგებლო ვარჯიში, რომლის მიზანია გამოიმუშავოთ სასხლეტზე დინჯი ერთგვაროოვანი დაჭერის ჩვევა, არის  მასრის მოთავსება იარაღზე და ისე დაჭერა სასხლეტზე რომ მასრა არ გაინძრეს და მითუმეტეს არ ჩამოვარდეს. ასეთი ვარჯიში აუცილებელია დამწყები მსროლელისთვის და არ აწყენს უფრო გამოცდილ მსროლელსაც. 

მე დავიწყე მშრალი ვარჯიშის პროგრამაზე საუბარი ამ ორი ელემნტით (იარაღის ამორება, დამიზნების ხაზზე მიტანა) იმიტომ რომ ეს ორივე ელემენტი არის ქვაკუთხედი ჩემი მშრალი ვარჯიშის პროგრამის, თქვენ თავად უნდა გადაწყვიტოთ რისი დახვეწა გინდათ და არის თქვენი პრიორიტეეტი. ჩემთვის ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია იარაღის სწრაფი გადატანა სამიზნიდან სამიზნეზე და ასევე დამიზნება ჩემს გვერდით და უკან განლაგებულ სამიზნეებზე პოზიციის სწრაფი შეცვლით. ახალბედა მსროლელებმა მშრალი ვარჯიშით ყურადღება უნდა მიაქციონ ჯერ ზუსტი სროლის საფუძვლებს, დგომა, იარაღის ჭერა, სუნთქვა, სამიზნე მოწყობილობების გასწორება სამიზნის მიმართ და მუშაობა სასხლეტთან. მშრალი ვარჯიში მოგცემთ საშუალებას ავტომატიზმამდე დაიყვანოთ თქვენი მოქმედებები. გააშალაშინოთ ტექნიკა. სულ მალე მოძრაობებისს გახდება ეკონომიური, ეფექტიანი და შესაბამისად სწრაფი. მოდით ავიღოთ სხვა მაგალითი, თქვენ ხართ საპატრულო პოლიციის ოფიცერი, ჩემი აზრით პრაქტიკა მანქანის გამოყენებით იქნება აუცილებელი. შეისწავლეთ მანქანის მოწყობილობა, ნახეთ სად არის ყველაზე უსაფრთხო ადგილები ამოფარვისთვის. დახვეწეთ მანქანის როგორც ბარიერის ან საყრდენის გამოყენება. თუ თქვენ არ ჩანხართ ეს არ ნიშნავს რომ დაცული ხართ ტყვიისგან. სიბნელეშიც არ ჩანხართ მაგრამ სიბნელე ტყვიას არ აჩერებს. გადით ქალაგარეთ მანქანით სადმე წყნარ ადგილას და ივარჯიშეთ. ფაქტი რჩება ფაქტად, ყველა წარმატებული პოლიციელი ან თუნდაც კარგი მაგალითია სამხედრო სნაიპერები, იყვნენ წარმატებულები, იმიტომ რომ სროლის და გადარჩენის ტექნიკაში ისინი ვარჯიშობდნენ ან მანამდე სანამ ფორმას ჩაიცმევდნენ ან დამატებით დროს იმის მაგივრად რომ დაესვენათ სამსახურისგან. ნუ ენდობით სასწავლო პროგრამებს ჯარში თუ პოლიციაში. სახელმწიფოს უფრო ნაკლები უჯდება დაღუპული ოფიცრების დამარხვა და კომპენსაციის გადახდა ვიდრე ყველა ოფიცრის ადეკვატური მომზადება და აღჭურვა. სამკვდრო-სასიკვდილო ბრძოლაში მტერთან თქვენ არავინ არ გიშველით და თქვენ დამოკიდებულები იქნებით მხოლოდ საკუთარი უნარების დონეზე. მოწადინებული მსროლელი არის მსროლელი რომელიც ფიქრობს.

hqdefault

იმპროვიზაცია თქვენი მეგობარია. კარგი მაგალითი არის ტექნიკა რომელსაც ხმაროებენ თეფშებზე მსროლელები. თითქოს როგორ უნდა ივარჯიშოს “სტენდავიკმა” სახლში? როგორ და თოფის ლულაში თავსდება ფარანი, ვიწრო სხივით, და მსროლელი უბრალოდ თოფით “მიყვება” ოთახის კუთხეებს და ხაზებს და სწავლობს თოფის მოძრაობას ან თოფის შეგდებას მხრაზე. თოფისთვის ფარნის სხივის სიგანე არ ქმნის პრობლემას მაგრამ ხრახნილულიანი იარაღის პატრონემბა შეიძლება იგივე მიზნებისთვის გამოიყენონ ყველაზე იაფი ლაზერის მარკერები დამაგრებული იარაღზე.

მოდით აგიღწერთ ჩემ ტიპიურ სრულ მშრალი ვარჯიშის სესიას. ასეთი სესია მე მაქვს კვირაში მინიმუმ ორჯერ, როგორც წესი სამჯერ. ხანგრძლივობა 15-30 წუთი. ვარჯიში მოიცავს ორი ტიპის იარაღს, პისტოლეტს და ტაქტიკურ კარაბინს. როგორც უკვე ვთქვი მე მაცვია ჩემი ყოველდღიური ტანსაცმელი (იგივე რაც ჩვეულებრივად უბრალოდ ვიყენებ ძველ ტანსაცმელს რომ ახალი არ გავაფუჭო). არ არის საჭირო ისე ჩაცმა თითქოს იყოთ რომელიღაცა სპეცრაზმის ოპერატორი მაშინ როდესაც არ ხართ. ვარჯიშს როგორც წესი ვიწყებ ძალიან მარტივი მოძრაობებით, დამიზნების ხაზზე მიტანა, რამდენიმე დაჭერა სასხლეტზე ერთმა და ორგამ რეჟიმში, შემდეგ უკვე გადავდივარ უფრო კომპლექსურ ქმედებებზე,  პისტოლეტის კურთუკის, მაისურის ქვეშიდან სწრაფი ამოღება და სამიზნეზე მიმართვა. შემდეგ იგივე უკვე მზადყოფნის პოზიციიდან, როდესაც იარაღი უკვე ხელში მაქვს. შემდეგ გადატანები სამიზნიდან სამიზნეზე, რამდენიმე სამიზნეზე შეტევა.  შემდეგ იარაღის ამოღება მოძრაობაში და რამდენიმე სამიზნეზე შეტევით, სტატიკური პოზიციიადან გვერდებიდან და უკან განალგებულ სამიზნეებზე შეტევა. შემდეგ ვმუშაობ ტაქტიკურ ბარიერთან, ისე რომ ყოველი სასროლოსნო ადგილიდან დამიზნება და გასროლა რამდენჯერმე მაინც რომ გავიმეორო. შემდეგ იგივე უკვე კარაბინით. კვირაში მინიმუმ ერთხელ ვვარჯიშობ იარაღის გადაუდებელ და ტაქტიკურ გადატენვაში. სრული ვარჯიში ყოველ დღე არ გამომდის მაგრამ ვცდილობ აუცილებლად იარაღის ამოღება და დამიზნება ვიმეორო სტაბილურად ყოველ დღე. თუ დრო მაძლევს საშუალებას ვარჯიშისას ასევე ვცდილობ მივიღო ფიზიკური დატვირთვა აზიდვებით, განტელებით ან პრესის ვარჯიშებით. ძლიერი ფეხები, უნარი სწრაფად მოწყდე ადგილიდან და დამუხრუჭდე არის მნიშვნელოვანი ამიტომ მე ვცდილობ რომ ყოველთვის ჩავრთო პროგრამაში ჩაჯდომები, ადგილიდან სტარტის აღება და დამუხრუჭება. ტაქტიკური ბარიერი მაძლევს საშუალებას დავტვირთო მუხლები იმისთვის რომ სწრაფად მივიღი არასტანდარტული მაგრამ სტაბილური სასროლოსნო პოზიციები. თავდაცვითი სროლა პისტლეტიდან არის ორთაბრძოლის ნაირსახეობა ისევე, როგორც მაგალითად კარატე და სწორედ ასე უყურეთ სროლას და იგივე მიდგომები გამოიყენეთ. ყურადღება მიაქციეთ ფიზიკურ ფორმას, გონებრივ განწყობას და ტექნიკას.

ეს პროგრამა არის შექმნილი ჩემთვის, როგორი უნდა იყოს თქვენი პორგრამა დამოკიდებულია იმაზე თუ რა მიზნების მიღწევა გსურთ და რა თქმა უნდა რა იარაღს იყენებთ. როდესაც მე გატაცებული ვიყავი შაშხანებით მე ვსწავლობდი მანძილის დადგენას “მილ-დოტის” ტიპის ბადითმ რისთვისაც შაშხანიდან ვიღებდი საკეტს, ვირჩევდი ორიენტირს და ვცდილობდი რაც შეიძლება მალე გამომეთვალა მანძილი და შემდგომ ვამოწმებდი გამოთვლების სიზუსტეს. იარაღებს მე ვფლობ უკანასკნელი 15 წელი მაგრამ აქიდან 5 წელი უკავშირდება ჩემი უნარების და ცოდნის განვითარებას, 10 წელი მე ტყვილა დავკარგე იმიტომ რომ მქონდა ურთიერთობა ხალხთან, რომელიც არ იყო დაინტერესებული განვითარებით და მეც ვიყავი განწყობილი არასერიოზუალად. ვერ ვიტყვი რომ ჩემი ხარჯები გაიზარდა ბოლო 5 წელი, უბრალოდ დროის და ფულის ხარჯვა გახდა რაციონალური და გაცილებით მეტი შედეგის მოტანა დაიწყო.

მიმართეთ  ”იუთუბს” და ინტერნეტს სადაც უამრავი ვიდეო გაკვეთილი და სტატია დევს მშრალ ვარჯიშზე (აკრიფეთ საძიებო ველში dry fire). მიუხედავად იმისა რომ ინფორმაცია უფასოა და ხელმისაწვდომი ყოველ დღე მე ვხედავ რომ ჯიუტად ხდება ამ მართლაც რომ საოცარი შესაძლებლობის იგნორირება. ეს ინტერნეტის იგნორირების ფენომენი რჩება ჩემთვის ამოუცნობ გამოცანად. ნუ დაემზგავსებით ამ ხალხს, იფიქრეთ, ისწვალეთ, შეამოწმეთ და გადაამოწმეთ თქვენი უნარები და ცოდნა.

სტატიის ბოლო მე მინდა მოგიყვეთ თქვენ ერთ ადამიანზე, რომელიც გამორჩეულია სროლის სამყაროში მაგრამ სამწუხაროდ მის შესახებ ბევრისთვის არ არის ცნობილი. ეს არის ბრიტანელი დევიდ ვესტერჰაუტი, ადამიანი რომელიც სათავეში ედგა როდეზიაში საბრძოლო პისტოლეტიდან სროლის დისციპლინის ჩამოყალიბების პროცესს. როდეზია პრაქტიკულად იყო “თეთრი” ანკლავი სამხრეთ აფრიკაში, არაღიარებული სახელმწიფო, რომელიც შეიქმნა ყოფილი ბრტიანული კოლონიის სამხრეთ როდეზიის საზღვრებში (ეხლანდელი ზიმბაბვე). როდეზიამ იარსება სულ რაღაც 14 წელი მაგრამ იმის გამო  რომ მათ ცალმხრივად გამოაცხადეს დამოუკიდებლობა ბრიტანეთისგან და ასევე ჩაებნენ ომში რადიკალურ მემარცხენე კომუნისტურ მოძრაობებთან (ე.წ. Bush War). ეს ქვეყანა მოექცა სანქციების ქვეშ და ბუნებრივია, რომ ომის და სანქციების პირობებში სპორტზე ზედმეტი იყო ფიქრი. მიუხედავად ამისა, ვესტერჰაუტმა შეძლო და გაიყვანა თავისი პრაქტიკული სროლის გუნდი მესამე ადგილას ჯგუფურ ჩათვლაში 1975 წელს შვეიცარიაში, ხოლო 1976 წელს ავსტრიაში გავიდნენ პირველ ადგილზე და დაამრცხეს ამერიკელების უძლიერესი გუნდი. მოპოვებული ავტორიტეტის და პერსონალური ქარიზმის წყალობით მან მოიპოვა უფლება ჩაეტარებინა ჩემპიონატი როდეზიაში სადაც მისმა გუნდმა დაძაბულ ბრძოლაში ამერიკელებთან ისევ გამოვიდა გამარჯვებული ხოლო ვესტერჰაუტი გახდა როდეზიის 1977 წლის საუკეთესო სპორტსმენი. ეს ყველაფერი ვესტერჰაუტმა და მისმა კოლეგებმა შეძლეს უმძიმეს პირობებში. ავსტრიაში ჩემპიონატზე როდეზიის გუნდს ქონდა მხოლოდ ერთი პისტოლეტი მთელ გუნდზე (მეორე მწყობრიდან გამოვიდა). ისინი თავად ტენიდნენ ვაზნებს და ასხავდნენ ტყვიებს. როდეზიის გუნდის ბრწყინვალე სამწლიანი ჩემპიონობა ადასტურებს, რომ შესაძლებელია შედეგის მიღწევა თუნდაც ძალიან შეზღუდული რესურსებით და სწორედ ამაში იყო ძლიერი ვესტერჰაუტი. ვესტერჰაუტი გატაცებული იყო იდეით გაზრდილიყო მსროლელების ოსტატობა მაგრამ ისე რომ გამოყენებულიყო მინიმალური რაოდენობის ძვირფასი ვაზნები. თავის ექსპერიმენტები მან ჩაატარა ჯარისკაცების ორი ჯგუფით საიდანაც ერთი ჯგუფი დაკავებული იყო ინტენსიური მშრალი ვარჯიშებით მისი შექმნილი პროგრამით, ხოლო მეორე მხოლოდ “ცხელი” ვარჯიშებით მაგრამ შეზღუდული რაოდენობის ტყვიაწამლით. პირველმა ჯგუფმა კვალიფიკაციისას აჩვენა ოდნავ უკეთესი შედეგი. სწორედ ასეთი მეთოდური მიდგომებით იყო ცნობილი ვესტერჰაუტი და სწორედ ასე მიუხედავად ხანმოკლე არსებობისა როდეზია შევიდა პრაქტიკული/ტაქტიკური სროლის ისტორიაში. როდეზიას ხშირად სტუმრობდნენ ჯეფ კუპერი და ბილ ჯორდანი, ადამიანები,, რომლებმაც შექმენს პრაქტიკული სროლა მაგრამ შემდგომ დაშორდნენ ამ დისციპლინას, იმიტომ რომ ის გადაიზარდა სპორტულ დისციპლინაში და არ დარჩა როგორც საბრძოლო ხელოვნება, როგორც ეს მის შემქმნელებს სურდათ. ასევე პირველად სწორედ როდეზიაში 1977 წელს მოხდა შეჯიბრში რკინის სამიზნეების გამოყენება. დევიდ ვესტერჰაუტი  ეხლცა ცხოვრობს ზიმბაბვეში და ისევ დაკავებულია სროლით. მისი წყალობით ზიმბაბვე დღემდე მონაწილეობს შეჯიბრებებში პრაქტიკულ სროლაში. 2012 წელს ამ ქვეყანაში ჩატარდა აფრიკის ზონის ჩემპიონატის ერთ-ერთი ეტაპიც.

Dave

დევიდ ვესტერჰაუტი

“AK” VS “AR” – პრაქტიკული შედარება

October 31st, 2015

ალბათ არც ერთი თემა იარაღის სამყაროში არ იპყრობს იმდენ დაუმსახურებელ ყურადღებას როგორც საბჭოთა „კალაშნიკოვის“  და ამერიკული „ემთექვსმეტის“ შედარება.  მითების და ლეგენდების გამოყენებას არგუმენტების როლში ჩაენაცვლა შედარებით უფრო პრაქტიკული რეალური შედარებები, სიზუსტის, ერგონომიკის, გართულებულ პირობებში სროლით და ასე შემდეგ.  ამ უამრავი ტესტირებიდან და მიმოხილვებიდან ჩვენ ვიგებთ რომ ამერიკული კარაბინი სულაც არ არის ისეთი არასაიმედო ხოლო საბჭოთა ავტომატი სულაც არ არის ისეთი არაზუსტი.  ასე, რომ ყველაფერი გაცილებით უფრო რთულად არის და ცალსახა აბსოლუტურად სწორი პასუხი არ შეიძლება რომ არსებობდეს. ორივე იარაღი კარგია და ორივეს გააჩნია სუსტი და ძლიერი მხარეები და სწორედ ამ მხარეების შესწავლით და ანალიზით უნდა იყოს დაკავებული სერიოზული ადამიანი და არა რიტორიკული კითხვების დასმით, იმიტომ რომ კითხვა რომელია უკეთესი “ეიარი”თუ “კალაშა” არის რიტორიკული, ანუ არ ითხოვს პასუხს.

ცოდნა ამ ორი სისტემის არის აუცილებელი იმისთვის, რომ გავაკეთოთ სწორი არჩევანი.  ადამიანმა უნდა გააკეთოს ეს არჩევანი თავისთვის იმის გათვალისწინებით თუ რა გარემოში მოუწევს მას იარაღის გამოყენება და რა ჭირდება მას იმ იარაღისგან რომელსაც ის აირჩევს. სწორი არჩევანის გაკეთებისთვის კიდე აუცილებლად უნდა გავიაზროთ რა ფილოსოფიით იქმნებოდა ამერიკული AR-15 და საბჭოთა „კალაშნიკოვი“ იმიტომ რომ ეს ორი იარაღი მიუხედავად ერთნაირი დანიშნულებისა ერთმანეთისგან განსხვავდებიან, როგორც ცა და დედამიწა. შედარებები და უკეთესის ძებნა, დავა იმაზე თუ რომელი ჯობია დამახასიათებელია ნებისმიერ წრეებისთვის, რომლებიც აერთიანებენ გატაცებულ ადამიანებს მაგრამ არ შეიძლება ეს კამათები აღთქმული იყოს სერიოზულად როდესაც საუბარი მიდის ამდენად განსხვავებულ იარაღის სისტემებზე. „AR-15“ და „კალაშნიკოვი“ შექმნილია აბსოლუტურად განსხვავებული ხედვებით იმაზე თუ როგორი უნდა იყოს საბრძოლო იარაღი ამიტომაც მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ იმას რამდენად გამოსადეგია კონკრეტული იარაღი იმ მიზნებისთვის რისთვისაც იარაღი ჭირდება კონკრეტულ მფლობელს. რომელია უკეთესი საარმიო შაშხანა? მე არ ვიცი. მე არ მიმსახურია, და დამიჯერეთ საარმიო იარაღი არ ირჩევა მხოლოდ იმისდამიხედვით თუ რამდენი კილოგრამი ტალახი ჩაეტევა შიგნით მანამდე სანამ იარაღი გაჭედავს. საარმიო იარაღის შერჩევის კრიტერიუმები ცილდება ჩემ ცოდნას და გამოცდილებას და მე კი გამაჩნია ჩემი აზრი ამ საკითხზე მაგრამ არ მინდა გამოვიდე მორიგი თეორეტიკოსი-ექსპერტი ინტერნეტიდან  რომელიც საუბრიბს იმაზე რასთანაც შეხება არასდროს არ ქონია. ეს სტატია აანალიზებს ამ ორ პოპულარულ “პლატფორმას” სამოქალაქო მსროლელის თვალსაზრისით და მათ შორის ჩვენ იმაზეც ნახევრად ხუმრობით ვისაუბრებთ, რა ტიპის სამოქალაქი მსროლელები არსებობენ. აღნიშნული სტატიის მიზანია, გადმოქცეთ თქვენ ამომწურავი ცოდნა ამ ორი “პლატფორმის” თავისებურებებზე და ძლიერ და სუსტ მხარეებზე იმისთვის, რომ თქვენ გაიგოთ რომელი იარაღი არის საუკეთესო თქვენთვის და მხოლოდ თქვენთვის.

წლების განმავლობაში მე მქონდა საშუალება მესროლა საკმაოდ ბევრი ვაზნა სხვადასხვა სამოქალაქო და არასამოქალაქო „კალაშნიკოვებიდან“ თუმცა ჩემი მცდელობა კარაბინის როგორც საბრძოლო ისტრუმენტის საფუძვლიანად შესწავლის რამდენიმე წლის წინ პირდაპირ დაიწყო AR-15-ით და ამ სისტემის ყველანაირ იარაღთან მქონდა შეხება, 10-ნი და 20 ინჩიანი ლულებით, ტაქტიკური კარაბინებით და ზუსტი სროლისთვის განკუთვნილი სისტემებით, მქონდა საშუალება მესროლა ავტომატური იარაღებიდან მათ შორის დენთის აირების პირდაპირი შეფრქვევით და დგუშიან სისტემაზე გადაყვანილები. იმის თქმა მინდა რომ ეს სტატია გამყარებულია ასევე ჩემი პირადი გამოცდილებითაც.

„კალაშნიკოვებს“ შორის, რომლებმაც ჩემ ხელში გაიარეს იყო ოთხი კალიბრის (5.56×45, 5.45×39, 7.62×39, .308win) როგორც АКСУ-ს ფორმატის ასევე ე.წ. „დრაგუნოვის“ ტიპის იარაღები. ორი იარაღის შედარებისას ჩემი აზრით კალიბრების შედარებას აზრი არ აქვს, ვინაიდან ორივე სისტემა ხელმისაწვდომია „ერთმანეთის“ კალიბრებში ხოლო AR-15 ხელმისაწვდომია კიდე უამრავ სხვა დამატებით კალიბრში. ასე რომ ამ შემთხვევაში არჩევანი დიდია და კალიბრი არანაირ შეზღუდვას არ წარმოადგენს.  გინდათ AR-15 კალიბრში 7.62×39? არის ესეთი. „კალაშნიკოვი“ .223 კალიბრში? ეგეთიც ხელმისაწვდომია. კალიბრის არჩევანი დამოკიდებულია, ფასზე, ხელმისაწვდომობაზე, გარემოზე და მიზნებზე რისთვისაც უნდა იქნას იარაღი გამოყენებული. ჩემი აზრით რომ არ მივაქციოთ ყურადღება ფასის და ხელმისაწვდომობის ფაქტორს, სტანდარტული „კალაშნიკოვები“ უმჯობესია იყოს 5.56/5.45 კალიბრზე გათვლილი. მოკლე ლულიან იარაღებში 7.62 კალიბრი უმჯობესია, ვინაიდან ორი პირველი ეფექტურობა პირდაპირ დამოკიდებულია მაღალ საწყის სიჩქარეზე, მაგრამ ეს ავტორის სუბიექტური აზრია. შაშხანის .30 კალიბრის (.308win, 7.62x54r) „კალაშნიკოვის“ კლონის შეძენა ჩემი აზრით გამართლებულია თუ სხვა არჩევანი არ არის. ზუსტი სროლისთვის ეს იარაღი არ გამოდგება ხოლო სანადიროდ ერგონომიული და ესთეტიური თვალსაზრისით უფრო უკეთესი იარაღები არსებობს. AR-ის შემთხვევაშო .30 კალიბრისთვის გათვალისწინებულია AR-10-ის პლატფორმა, რომელიც თავიდანვე გათვლილი იყო შაშხანის კალიბრზე და ამიტომაც ბევრად უფრო უკეთესი იარაღია ვიდრე შაშხანის კალიბრის “კალაშნიკოვი”.  ასე მაგალითად “კალაშნიკოვის” შემთხვევაში პირადად ჩემი საყვარელი არის АКСУ-ს “ფორმატი”: ზე-კომპაქტური კარაბინი 215სმ-ნი ლულით და დასაკეცი კონდახით.  ასეთ ფორმატში ამ იარაღს ურბალოდ არ ყავს კონკურენტი. ავტომატიკის სქემა დგუშის გრძელი სვლით უზრუნველყოფს საიმედოობას რომელიც არ ჩამოუვარდება „სტანდარტულ“ „კალაშნიკოვს“ და აღემატება ყველაზე მოკლე AR-15-ის საიმედოობის ხარისხს. ამავე დროს დასაკეცი კონდახის წყალობით კარაბინის სიგრძე ხდება სულ რაღაც 50სმ რაც გაცილებით უფრო ნაკლებია ვიდრე ნებისმიერი “მოკლე” AR-15, რომელსაც კონსტრუქციიდან გამომდინარე კონდახი ვერ მოეკეცება სროლის წარმოების საშუალების შენარჩუნებით.  სწორედ ამ თვისებების ერთობლიობის გამო, რასაც ემატება საშუალება იყიდო ასეთი იარაღი შედარებით ზომიერ ფასად და გავრცელებულ კალიბრში (სტატიის დაწერის მომენტში ბულგარული SAR-SF 5.56×45 იყიდება 1900 ლარად) ეს იარაღი არის ერთ-ერთი საუკეთესო ვარიანტი თავდაცვის კარაბინისთვის, იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოში ამაზე კომპაქტური იარაღი ტარების უფლებით უბრალოდ არ არსებობს.

12088388_1934993920058480_2884947223564185500_n

ავტორის კუთვნილი Arsenal SAR-SF, გამოდგა აბსოლუტურად საიმედო, ადეკვატურად ზუსტი და ძალიან/ყველაზე კომპაქტური ტაქტიკური კარაბინი. მიკრო ტაქტიკურ კარაბინებში AKC-74У-ფორმატიარის საუკეთესო. ჩეხური Vz 58 ერგონომიული თვალსაზრისით რამდენიმე საფეხურით მაღლა დგასკალაშნიკოვზე“, გააჩნია საკეტის შემაკავებელი, მოსახერხებელი მცველი, კონსტრუქციულად უფრო მარტივია და არანაკლებად საიმედო. Vz58 ადასტურებს ჩეხების ნიჭს და უნარს შექმნან საიმედო და მოსახერხებელი იარაღი

მოდით დასაწყისისთვის გულწრფელად ვაღიაროთ, რომ “კალაშნიკოვი” არის უბრალოდ ხანდაზმული იარაღი.  ის არის შექმნილი მეორე მსოფლიო ომის გამოცდილებით 30-ნი 40-ნი წლების გერმანული ტექნოლოგიებით და უკვე მაშინ არ გამოირჩეოდა კონსტრუქციის ინოვაციურობით და რაიმე კოცნეპტუალური სიახლეებით. რუსებმა მიიღეს ჭკვიანური გადაწყვეტილება და შექმნეს იარაღი გერმანული კონცეფციით, რომელიც იყენებდა აპრობირებულ და ნაცად ტექნიკურ გადაწყვეტილებებს და გერმანული “შუალედური” ვაზნის 7.75×39mm GeCo-ს კონსტრუქციაზე დაფუძნებულ მის “საბჭოთა” ასლს. ტრადიციულად დიდი ყურადღება ექცეოდა საექსპლუატაციო გამძლეობას და საიმედოობას რთულ პიორობებშო სროლისას.  ამის გამო იარაღი გამოვიდა რა გასაკვირია კარგი მაგრამ იმ დროისთვის.  იმ დროს კიდე ტრადიციულად ნაკლები ყურადღება ენიჭებოდა ერგონომიკას. მთავარი იყო სიიაფე, სიმარტივე, მასობრივი წარმოების შესაძლებლობა. მსოფლიო ომში იმარჯვებდა ის ვინც ბევრს გამოუშვებდა და არი ის ვინც საუკეთესოს. გერმანული „ტიგრები“ და „პანტერები“ ბევრად უკეთესები იყვნენ ვიდრე ამერიკული „შერმანები“ მაგრამ სანამ გერმანია უშვებდა ერთ „ტიგრს“, ამერიკა უშვებდა 5 „შერმანს“. მეორე მსოფლიო ომი იყო გლობალური კონფლიქტი, რესურსების ომი, სადაც ისეთ რამეს როგორც პირადი ცეცხლსასროლი იარაღის ერგონომიკა ნაკლები ყურადღება ექცეოდა. მაგალითისთვის აიღეთ თუნდაც ბრიტანული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „სტენი“, ან ამერიკული M3 სადაც ტექნოლოგიურობა, ნედლეულის ეკონომია და სიიაფე იყო მთავარი.

ჯიმ ფულერმა (აშშ-ში ერთ ერთი ყველაზე ავტორიტეტული „კალაშნიკოვების“ ექსპერტი და Rifle Dynamics-ის დამფუძნებელი)  ერთხელ დაწერა რომ „კალაშნიკოვი“ არის იარაღი შექმნილი ბრძოლისთვის (მან იხმარა სიტყვა gunfight). ამით მან შეეცადა ალბათ ჩემი აზრით ორ რამეზე ყურადღების გამახვილება. პირველი, რომ საბრძოლო იარაღი უნდა იყოს ხარისხიანი (რასაც მისი კომპანია წარმატებით ასრულებს) და მეორე ის რომ ეს არ არის სპორტული, პოლიციური იარაღი. სწორედ ამ განაცხადიდან მინდა დავიწყო საუბარი „კალაშნიკოვის“ ფილოსოფიაზე.  ეს იარაღი შექმნილია იყოს მაქსიმალურად საიმედო და გამძლე. საიმედო იმიტომ რომ არ უმტყუნოს მებრძოლს ყველაზე რთულ პირობებში გამოყენებისას, გამძლე, რომ გაუძლოს ისეთ მომხმარებელს, რომლის ხელში მანამდე ყველაზე რთული ინსტრუმენტი იყო თოხი. ყველაფერი „კალაშნიკოვში“ შესრულებულია ამ მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. მაგალითად მასიური ხის კონდახი, რომლითაც შესაძლებელია კარების შემტვრევა, ავტომატიკა გრძელი სვლით, მოძრავი ნაწილების დიდი მასით და სიჩქარით, რაც დიდ დაშვებებთან ერთად გასროლისას ამოფერთხავდა იარაღიდან ყველანაირ ჭუჭყს, ტალახს და ქვიშას. დააგდეთ კალაშნიკოვი ძირს, ირბინედ ზედ ფეხებით, იარაღს არაფერი არ მოუვა. “კალაშნიკოვს” უნდა შეენაჩუნებინა სროლის საშუალება თუნდაც ყველაზე უხეში მოპყრობის პირობებშიც კი. მას უნდა გაეძლო ექსპლუატაციას, გაუნათლებელი, ჩლუნგი, არამოტივირებული წვევანდელების ხელში, ორ მილიონიან ჯარში სადაც ერთად იმსახურებდნენ სტუდენტები მოსკოვიდან და ესკიმოსები ტუნდრიდან.

ხაზი, რომ გავუსვათ რუსების და ამერიკელების განსხვავებულ მიდგომებს და შეხედულებებს, მაგალითისთვის გამოვიყენოთ მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც ახალ საარმიო იარაღს უნდა ქონოდა უნარი სროლის რთულ პირობებში. „კალაშნიკოვი“ აგებულია ისე რომ ჭუჭყის შეღწევის შემთხვაში იარაღმა მაინც იმუშაოს. AR-15-ში პირიქით, იარაღი ისეა აგებული, რომ მაქსიმალურად დაცული იყოს ჭუჭყის შეღწევისგან. ცხადია რომ ორივე ეს მიდგომა ხანდახან იმუშავებს ხანდახან არა. AR-ზე თუ საკეტი დარჩა ღია მდგომარეობაში იქ ჭუჭყი მაინც შეაღწევს, ხოლო “კალაშნიკოვში” შესაძლებელია იმხელა უცხო სხეული გაეტიოს რესივერსა და ხუფს შორის რომ საკეტს უბრალოდ არ მისცეს მოძრაობის საშუალება.

ერგონომიულად „კალაშნიკოვი“ საკმაოდ მოუხერხებელია და ამას ეგრევე იგრძნობს  მოწადინებული მსროლელი ანუ ადამიანი რომელიც მუშაობს საკუთარ თავზე და სურს გახდეს უფრო ზუსტი და უფრო სწრაფი. მაგალითად ავიღოთ კალაშნიკოვის მცველი, იმიტომ, რომ სწორედ ეს დეტალი მე მაჯავრებს ამ იარაღში ყველაზე მეტად. მისი ჩართვა გამორთვისთვის უნდა მოაშოროთ ხელი ან ტიბჟირს ან სახელურს მაშინ როდესაც AR-15-ზე საკმარისია თითი აკრათ ღილაკს. AR-15-ზე ორმხრივი მცველის დაყენება შესაძლებელია ორ წუთში და სულ რაღაც 20 დოლარიანი ნაწილის შეძენის შემდეგ. „კალაშნიკოვზე“ ორმხრივი მცველი ვერ დაყენდება.   პრობლემა მძიმდება იმით, რომ შეიძლება შეგხვდეთ იარაღი, რომლის მცველიც ძალიან ხისტია და მის ჩასართველად დიდ ძალით უნდა დააწვეთ მას.  დღეს უსაფრთხოებას ენიჭება ძალიან დიდი ყურადღება და თანამედროვე ტაქტიკურ იარაღზე მცველი უნდა ირთვებოდეს/ითიშებოდეს სწრაფად და ითხოვდეს მინიმალურ მოძრაობებს. გარდა ამისა AR-ზე შესაძლებელია იარაღის დაშლა, განმუხტვა, დატენვა ჩართული მცველით. კალაშნიკოვზე ეს შეუძლებელია რაც ნიშნვს პირველის მეტ თანდაყოლილ უსაფრთხოებას.

safetyakoper

მე მარცხენა მხრიდან ვისვრი და მცველს ვრთავ მარჯვენა ხელის ერთი მოძრაობით, მარჯვენა მხრიდან სროლისას, მცველს რომ მიწვდეთ იარაღს ხელი ქვევიდან უნდა გაუყაროთ ან გადაწვდეთ ზევიდენ ან მარჯვენა ხელი გამოიყენოთ და სახელურს მოაცილოთ, რაც არღვევს იარაღის ჭერას და ითხოვს გაცილებით მეტ დროს. სურათზე, თუ მცველი საკმარისად თავისუფლად მოძრაობს შეიძლება მიწვდეთ მას მარჯვენა ხელით ჭერის უმნიშვნელო შეცვლით (1).  ასე ასწავლიან (2) მცველის მოხსნას ქართველი ინსტრუქტორები უკრაინელ მებრძოლებს. ეს მეთოდი მეტ დროს საჭიროებს, უფრო მიუხერხებელია, მაგრამ  ვინაიდან სხვადასხვა იარაღებს სხვადასხვა მცველები აქვთ ეტყობა ასე გარანტირებულად მიიღწევა მცველის საიმედო ჩართვა-გამორთვა. (3) კრებსის მოდიფიცირებული მცველი, რომლის ჩართვა გამორთვა არ ითხოვს იარაღის ჭერის შეცვლას.  (4) ცაციასთვისკალაშნიკოვისმცველი ნაკლებ პრობლემას ქმნის და ოდნავ უფრო მოსახერხებელია. ნებისმიერ შემთხვევაში, როდესაც ხდება გადაადგილება კარგი ჩვევაა მოათავსოთ ხელი, თითი მცველზე ხოლო თუ საჭირო გახდა სროლა იარაღის სამიზნე ხაზზე მიყვანა და მცველის მოხსნა უნდა მოხდეს ერთდროულად რაც ამცირებს რეაქციის დროს . 

მეორეს მხრივ „კალაშნიკოვი“ ომის იარაღია და არა “რენჯის” მკაცრი უსაფრთხოების წესებით და იქ ნაკლებად გაგიკონტროლებენ როდის არის იარაღი მცველზე. ომის პირობებში კიდე, როგორც სერჟანტი ნორმ „ჰუტ“ გიბსონი იტყოდა ფილმიდან “Black Hawk Down”, ეს არის  ჩემი მცველი სერ (თითი). პრობლემა იმაშია, რომ სასხლეტს მარტო თითი შეიძლება არ დააწვეს ის უბრალოდ შეიძლება რამეს წამოედოს და ამიტომ მცველის გამოყენება მაინც საჭიროა. მაგრამ  ვის აღელვებს მცველის მდგომარეობა, როდესაც სანგარში ზიხარ და ზევიდან 155მმ-ნი ჭურვები სკდება? ვინ ფიქრობდა 40-ან წლებში უსაფრთხოების პროტოკოლზე?

რა თქმა უნდა მცველის ასეთ კონსტრუქციას, რომელიც კალაშნიკოვმა როგოც ჩანს გადმოიღო ამერიკული მე-8 მოდელის რემინგტონიდან აქვს გარკვეული პლიუსები. დახურულ მდგომარეობაში ის იცავს იარაღის რესივერს ჭუჭყისგან. ასევე მცველის დახურულ მდგომარეობაში ყოფნისას სავაზნის მდგომარეობის შემოწმება ადვილი და უსაფრთხოა. უბრალოდ გამოწიეთ საკეტი ბოლომდე სანამ მას მცველი გააჩერებს და ვიზუალურად შეამოწმეთ არის თუ არა ვაზნა სავაზნეში. იგივეს AR-15-ზე გაკეთება ითხოვს მეტ მოქნილობას, ერთდროულად უნდა გამოწიოთ საკეტის სახელური იარაღი უკანა ნაწილში განლაგებული და შეამოწმოთ სავაზნე დამხმარე ხელით. საკეტის სახელურის გაშვებისას დამატებით უნდა დაარტყათ ხელი “forward assist”-ს რომ საკეტი გარანტირებულად ბოლომდე მივიდეს წინ. “კალაშნიკოვს” აქვს ე.წ. “მოძრავი” საკეტის სახელური, რომელიც წარმოადგენს საკეტის განუყრელ ნაწილს. ეს აძლევს სმსროლელს სრულ კონტროლს საკეტზე და საშუალებას ძალით შეტენოს სავაზნეში დაზიანებული, დაბინძურებული ვაზნები და ასევე მეტი ძალა დაატანოს საკეტის გახსნას თუ მას რამე ხელი უშლის. ამერიკულ იარაღში სახელუი გაძლევს საშუალებას მხოლოდ გახსნა საკეტი, მისი ძალით წინ მიწევა შესაძლებელია forward assist-ზე მრავალჯერადი დაჭერით.

შემდეგ მაგალითად ავიღოთ საკეტი და ვაზნის მიწოდების პროცედურა, სროლის დაწყების წინ.  როდესაც იწყებთ ვარჯიშს, AR-15-ზე „T“ ფორმის სახელურს გამოიყენებთ ალბათ ერთხელ, რომ პირველი ვაზნა მიაწოდოთ ხოლო საკეტის სახელური ერთნაირად მიღწევადია მარჯვენა და მარცხენა მხარიდან სროლისას. შემდეგ უკვე მჭიდის დაცლისას საკეტი დარჩება ღია და ვაზნის მიწოდება სავაზნეში მოხდება იარაღი მარცხენა მხრიდან განლაგებულ ღილაკზე დაჭერით და საკეტის სახელურს რენჯზე ვიზიტის დასრულებამდე აღარ გამოიყენებთ. 30 დოლარად  AR-15-ზე შესაძლებელია მოწყობილობის დაყენება, რომლითაც საკეტის გათავისუფლება მოხდება მარჯვენა მხრიდან ღილაკზე დაჭერით. T ფორმის სახელურს აქვს ფიქსატორი, რომელიც კბილი ედება რესივერს და სახელური სროლის დროს არ მოძრაობს. ადვილად შესაძლებელია სტანდარტული სახელურის ორმხრივით შეცვლა. ამისთვის საკმარისია გადახსნათ კარაბინი, ამოიღოთ სტანდარტული სახელური და ჩასვათ ახალი, ორმხრივი.

„კალაშნიკოვის“ საკეტის სახელური მარჯვენა მხრიდან არის განლაგებული. რომ ის გადატენოთ უნდა მოაცილოთ ხელი სახელურს ან გამოიყენოთ მარცხენა ხელი რომელიც უნდა გაუყაროთ იარაღს ქვევიდან ან იარაღი დახაროთ მარცხნივ .45 გრადუსით და ისე გადატენოთ. საკეტის ღიად დატოვების ფუნქცია არ არსებობს. ყველაფერი ამის შედეგად იზრდება „კალაშნიკოვის“ გადატენვის დრო. „კალაშნიკოვი“ მომზადებული დინამიური სროლის დისციპლინებისთვის დიდი ალბათობით გადაკეთებული იქნება ისე რომ საკეტის სახელური გადატანილი იქნება მარცხენა მხარეს. ასეთ შეჯიბრებებზე სწრაფმა გადატენვამ შეიძლება შეჯიბრი მოგაგებინოთ.  ავტორი მარცეხნა მხრიდან ისვრის ამიტომაც არ აქვს პრობლემა სახელურის განლაგებასთან. პარადოქსია მაგრამ „კალაშნიკოვი“ უფრო მოსახერხებელი ჩანს მარცხენა მხრიდან მსროლელებისთვის. მე-20 საუკუნის 50-ნი წლებიდან იარაღის კონსტრუქტორებმა უარი თქვეს საკეტის სახელურის ტრადიციულ მარჯვენა მხარეს განლაგებაზე, როგორც გრძივად მოძრავ საკეტიან შაშხანებში. რევოლუციურ გერმანულ STG-44-ს საკეტის სახელური მარცხენა მხარეს ქონდა. 40-ნი წლების ლეგენდარული FN-FAL-ის პროტოტიპი ასევე იყენებდა სახელურს მარცხენა მხარეს.

akboltleft

საზრიანი ამერიკელები ენთუზიაზმით მიუდგნენ საკეტის სახელურის საჭირო მხარეს გადატანის საკითხს და რამდენიმე ვარიანტი შეიმუშავეს, როგორც საკეტის მარცხენა მხარეს გადატანის ასევ ტექნიკურად უფრო რთული სქემა როდესაც საკეტით ოპერირება ხდება ისევე როგორც H&K G3-ში

ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ, საკეტი AR-15-ზე რჩება ღია მდგომარეობაში და მსროლელი ეგრევე ხვდება რომ იარაღი ცარიელია. საკმარისია დააწვე ღილკას ამოაგდო მჭიდი, მოათავსო ახალი, დაარტყა ხელი საკეტის შემაკავებელს და მზად ხარ სროლა გააგრძელო. “კალაშნიკოვში” შეიძლება ვერ მიხვდებით რომ იარაღი დაიცალა სანამ სასხლეტზე დაჭერისას არ გაიგონებთ “კლიკს” “ბახის” ნაცვლად.

გადატენვისას „კალაშნიკოვი“ ნელია ასევე მჭიდის ფიქსირების სქემის გამოყენების გამო. AR-15-ში მჭიდი უნდა მოათავსოთ იარაღში ისევე როგორც მაგალითად პისტოლეტში, ერთი მოძრაობით. თუმცა თუ მანამდე იქ ტალახმა შეაღწია მჭიდის მოთავსებით ტალახი უფრო ღრმად შეაღწევს და შეიძლება მჭიდიც ვეღარ ჩაეტიოს.  მჭიდი რომ გამოცვალოთ საკმარისია დააჭიროთ ღილაკს და ის თავისით ჩამოვარდება. კალაშნიკოვზე მჭიდი უნდა „მიაბა“ იარაღს ორი მოძრაობით (ჯერ წამოდო წიინა ნაწილი და მერე „ჩასვა“ უკანა), ხოლო მოსახსნელად ერთდროულად უნდა დააწვე ღილაკს და  გამოაძროთ მჭიდი. მაგრამ კალაშნიკოვი ხომ ომის იარაღია, რა მნიშვნელობაა რამდენი დრო გინდა მჭიდის გამოსაცვლელად თუ ირგვლის მოწინააღმდეგეების პოზიციაზე შტურმისას მთელი შენი ბატალიონის პირადი შემადგენლობა მორბის.

„კალაშნიკოვის“ დასაცავად უნდა აღვნიშნო, რომ სამოქალაქო მსროლელის თვალსაზრისით, ალბათობა რომ დაგჭირდება 30 ვაზნიანი მჭიდით აღჭურვილი იარაღის გადაუდებელი გადატენვა ისედაც საკმაოდ მცირეა. გარდა ამისა აუდიო-ვიზუალური დადასტურება რომ მჭიდი ჩაჯდა იარაღში „კალაშნიკოვში“ უფრო ადვილია ვიდრე AR-15-ში ამიტომ ინსტრუქტორები ასწავლიან მსროლელს ხელით (მჭიდის ჩამოქაჩვით) დაადასტურონ რომ მჭიდი ბოლომდე ზის AR-15-ში.  ალბათობა რომ სტრესის პირობებში „კალაშნიკოვში“ მჭიდს არასწორედ მოათავსებ პრაქტიკულად მინიმალურია თუმცა მეორეს მხრივ ეს პროცესი მეტ მოძრაობებს ითხოვს. მაგრამ თუ იარაღმა საბრძოლო ვითარებაში შეწყვიტა მოქმედება აღარ არის საჭირო როგორც AR-ში ჯერ მჭიდის შემოწმება ზის თუ არა ის კარგად, ეს ისედაც ჩანს, ამიტომ გადადიხართ პირდაპირ საკეტზე და ენერგიულად ტენით მას. ამას ქვია გადაუდებელი მოქმედება რომ იარაღმა განაგრძოს სროლა. ამერიკულ იარაღში ის ითხოვს მჭიდზე ხელის დარტყმას ქვევიდან, საკეტის ხელით გადატენვას და forward assist-ზე ხელის დარტყმას. “კალაშნიკოვში” ეს ხდებბა მხოლოდ საკეტის გადატენვით რაც უფრო მარტივია.

AR-15-ის კიდევ ერთი თავისებურებაა გარედან მოძრავი ნაწილების არ არსებობა. თუ საკმარისი ადგილი არსებობს რომ მასრა ამოვარდეს AR-15 გაისვრის. ეს ნიშნავს, რომ  შესაძლებელია იარაღის საყრდენთან/ტანთან მაქსიმალურად ახლოს მოათავსოთ, ისე რომ საკეტის სახელური ვერ წამოედება ვერფაერს და ვერ გაჭედავს იარაღს. მოძრავი ნაწილების არსებობის გამო “კალაშნიკოვში” არსებობს გარკვეული ნაკლებად სასიამოვნო ტრავმების მიღების ალბათობა. ჩემ მეგობარს მოყვა ხელი საკეტსა და დახურულ მცველს შორის და სერიოზული ჭრილობა მიიღო. მე საკეტმა ერთხელ ხელზე წამარტყა გასროლის დროს იმის გამო რომ ვიჩქარე გასროლა სანამ  დამხმარე ხელს კარგად მოვკიდებდი იარაღს. ნებისმიერ შემთხვევაში გინდათ ომში გინდათ წვრთნაში ხელთათმანების გამოყენება აუცილებელია.

junkprone

junkyard prone არის სასროლოსნო პოზიცია (შემუშავებული კაილ ლამბის მიერ), რომელიც უზრუნველყოფს მსროლელის მაქსიმალურად დაცულობას და ამავე დროს იძლევა საშუალებას აწარმოოთ დამიზნებით სროლა. “კალაშნიკოვისმოძრავი და გარეთ გამოშვერილი საკეტის სახელურის გამო, არსებობს საფრთხე რომ საკეტის სახელური წაარტყვას რამეს მათ შორის მსროლელის ხელს და იარაღი გაჭედავს, პრაქტიკულ სროლაში შეჯიბრების დროს ასეთ შემთხვევებს აქვს ხოლმე ადგილი.

akarbolts

კალაშნიკოვისდა AR-15-ის საქსტრაქციო ფანჯრები და საკეტები.  ”კალაშნიკოვსგანიერი ფანჯარა აქვს რის გამოც მასრა ნაკლები ალბათობით გაიჭედება ექსტრაქციისას. ამერიკულ იარაღში საექსტრაქციო ფანჯარა ვიწროა და აღჭურვილია დამცავი ფირფიტით, რომელიც არ აძლევს ჭუჭყს საშუალებას შეაღწიოს რესივერში. “კალაშნიკოვისსაკეტის სახელური მოუხერხებელი ნახევარ- მთვარის ფორმის არის მაგრამ თუ იარაღმა გაჭედა შესაძლებელია მას ფეხის ქუსლი დაარტყათ ან რამეს წამოარტყათ რომ დაძრათ გაჭედილი საკეტი. AR-15-ზე ასეთ შემთხვევაში რეკომენდირებულია იარაღის კონდახით მყარ ზედაპირზე დარტყმა, ერთდროულად “T” ფორმის სახელურზე გამოკვრით. ამერიკული იარაღის დასაკეცი კონდახები ნაკლებად გამძლეა ვიდრე ფიქსირებული ვარიანტები, რის გამოც შესაძლებელია იარაღის დაზიანება. ფაქტია, რომ საბჭოთა ჯარში ასეთ პროცედურას ემსხვერპლებოდა აღურიცხავი რაოდენობის კარაბინები. პრაქტიკული თვალსაზრისით ალბათობა, რომ ანკალაშნიკოვიან  AR-15 ისე გაიჭედება, რომ დაჭირდება ფეხების რტყმა ძალიან მცირეა. წლების განმავლობაში ავტორს არასდროს არ დაჭირვებია ჭიდაობა გაჭედილ საკეტთან.  

AR-15-ის სამიზნე მოწყობილობების სიმაღლის გამო, რაც განპირობებულია ლულის და კონდახის ერთ ხაზზე განლაგებით, იძლევა საშუალებას იარაღი მაქსიმალურად მყარად დაიჭიროთ ხელში, მათ შორის დამხმარე ხელი ისე ჩაავლოთ ტიბჟირს, რომ მაქსიმალურ კონტროლს მიაღწიოთ. კალაშნიკოვის დაბალი სამიზნე მოწყობილობების გამო იმისთვის რომ უზრუნველყოთ მაქსიმალური კონტროლი უნდა გამოიყენოთ ვერტიკალური სახელური, რომელიც უნდა ჯერ დააყენოთ იარაღზე. ამასთანავე “კალაშნიკოვზე” რკინის სამიზნე მოწყობილობების სიმაღლე  ლულის ღერძთან მიმართებაში არის 50მმ. AR-15-ზე 65მმ. ახლო მანძილებზე სროლისას ეს ნიშნავს რომ “კალაშნიკოვიდან” ნასროლი ტყვიები ისე დაბლა არ მოხვდება როგორც ამერიკულ იარაღზე (ახლო მანძილებზე ამ მილიმეტრებს აქვს მნიშვნელობა) მაგრამ 1.5სმ არ არის მაინც და მაინც დიდი სხვაობა. გამომდინარე იქიდან რა მეთოდით არის ოპტიკა დაყენებული ორივე იარაღზე ეს სხვაობა სიმაღლეში შეიძლება იყოს მცირე ან დიდი მაგრამ მსროლელმა უნდა გაითვალისწინოს ეს ახლო მანძილებზე სროლისას. როდესაც ახლო მანძილიდან პატარა სამიზნეს ესვრით ეს სანტიმეტრები განასხვავებენ კარგ გასროლას ცუდისგან.

cclamptech

იარაღის ჭერის ეფეტქური ტექნიკა C-clamp არ იმუშავებსკალაშნიკოვზერკინის სამიზნეებით ან თუ ოპტიკა ახლოს დგას ლულის ღერძთან.    

არასრულყოფილი, პრიმიტიული სამიზნე მოწყობილობები იყო ნორმა იმ ეპოქის იარაღისთვის და „კალაშნიკოვის“ სამიზნე მოწყობილობები 1947 წლიდან ისეთივე უცვლელი დარჩა როგორც მოსინის სწორი კონდახი. AR-15-ის „რკინების“ ავოლუცია პირიქით, გამოიხატა საკმაოდ ეფექტური A2 ტიპის სამიზნე მოწყობილობებში, ორ ნაირი აპერტურით ახლო და შორ მანძილებზე სასროლად. თანამედროვე სამიზნე მოწყობილობები კიდე უფრო გამძლე და დახვეწილია. მაგრამ კალაშნიკოვი ომის იარაღია, ოცმეთაური გვეტყვის რა მანძილზეა მტერი, დავაყენებ „ცელიკს“ საჭირო დანაყოფზე და „კამანძირი“ ხელით მანახებს საით ვისროლო. ღამით სროლა? ამისთვის მგეზავი ვაზნები არსებობს!

მეორეს მხრივ AR-15-ზე გამოყენებული სამიზნე მოწყობილობები იძლევა ეფექტური სროლის წარმოებას 0-დან 450 მეტრამდე. ახლო მანძილზე სწრაფი სროლისას შეიძლება გამოყენებულ იქნას სამიზნე მოწყობილობების ბაზები როდესაც „ცელიკის“ ფუნქციას ასრულებს უკანა სამიზნე მოწყობილობის დამცავი „ყურები“, ხოლო „მუშკის“ როლს ასრულებს წინა სამიზნე მოწყობილობის ფუძე მთლიანად (ეს ტექნიკა პირველად აღწერილია კაილ ლამბის მიერ). ას მეტრამდე იდეალურია დიდი ეპერტურა, რომელიც ატარებს ბევრ შუქს და დამიზნება ადვილია. 450 მეტრამდე სროლაც არ წარმოადგენს პრობლემას პატარა აპერტურის გამოყენებით. ვინც ამბობს რომ აპერტურები შუქს ცუდათ ტარებენ და ამ მხრივ “კალაშნიკოვის” სექტორული სამიზნე მოწყობილობა უკეთესია უბრალოდ არ იცის რაზე ლაპარაკობს.

უკანასკნელი რამდენიმე წელი ტაქტიკური კარაბინის ახალი სტანდარტი არის ოპტიკური სამიზნის გამოყენება. არც ისე დიდიხანია, რაც მწარმოებლებმა დაიწყეს ისეთი ოპტიკური სამიზნეების გამოშვება, რომელიც გაუძლებდა ინტენსიურ ექსპლუატაციას ტაქტიკურ იარაღზე და გარდა ძალიან მაღალი გამძლეობისა ასევე იყენებენ ენერგიის დაზოგვის ტექნოლოგიას რის გამო მცირე ზომის ელემენტზე ასეთი სამიზნე წლების განმავლობაში იმუშავებს, მუდამ ჩართულ მდგომარეობაში. ამის გამო კოლიმატორი გახდა ტაქტიკური კარაბინის განუყრელი ნაწილი. “კალაშნიკოვის” რესივერის კონსტრუქციის გამო, სადაც რესივერის ზედა მხარეს წარმოადგენს მოსახსნელი თხელი მეტალის ხუფი ოპტიკის დაყენება შეიძლება გახდეს დიდი პრობლემა. AR-15 იყენებს მყარ რესვიერს,  ბრტყელი ზედა ნაწილით, რომელზეც შესრულებულია უნივერსალური პიკატინის სამაგრი რის გამოც ოპტიკის დაყენება ადვილზე ადვილია. პრობლემა “კალაშნიკოვთან” უარესდება განსხვავებებით რესივერის კონსტრუქციაში სხვადასხვა მწარმოებლებს შორის, რის გამოც ოპტიკის სამაგრის არჩევა შეიძლება გართულდეს. არსებობს რამდენიმე ვარიანტი “კალაშნიკოვზე” ოპტიკის დაყენების: დენთის აირების მილის გამოცვლით: რესივერის ხუფის გამოცვლით; გვერდითა სამაგრის გამოყენებით. გვერდითი სამაგრის გამოყენება თითქოს ყველაზე ადვილია მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ხშირია შემთხვევები, როდესაც ოპტიკის კრონშტეინი არ დგება ლულის პარალელურად რის გამოც საჭირო გახდება კრონშტეინის მორგება რაც ისეთი პროცესია, რომელსაც ყველა ვერ განახორციელებს. ამის გამო ოპტიკის დაყენება შეიძლება საკმაოდ „სახალისო“ პროცესი გახდეს თუ გავითვალისწინებთ, რომ შეკვეთისას არ გექნებათ საშუალება ჯერ შეხედოთ პროდუქტს და თუ მოგეწონათ მერე იყიდოთ. კოლიმატორის დაყენება ცხადია უფრო ადვილი იქნება ვიდრე გამადიდებელი ოპტიკური სამიზნის, რომელიც მერ სიზუსტეს ითხოვს. წაიკითხეთ გამოხმაურებები ინტერნეტ მაღაზია “ამაზონზე” და ნახავთ რამდენად ხშირად უჩივიან მყიდველები ვიზუალურად გადახრილ სამაგრებს რაც ადასტურებს თავსებადობის პრობლემის არსებობას. გარდა ამისა ოპტიკის დაყენებისას ჩნდება რიგი შეზღუდვები, მაგალითად აუცილებლობა მოხსნათ გვერდითა სამაგრი რომ შეძლოთ იარაღის დაშლა გასაწმენდად. ან თუ ცვლით დენთის აირების მილს, ახალი დეტალი მაგრდბა ორი გადაბმით ლულაზე საჭირო სიხისტის მისაღწევად და მილის წმენდა მოგიწევთ მოხსნის გარეშე რაც ნაკლებად სასიამოვნოა. სწორედ ამიტომ ეკონომიას სამაგრებზე აზრი არ აქვს იმიტომ რომ ისედაც “კალაშნიკოვზე” ოპტიკის მონტაჟი ვერასდროს ვერ იქნება იდეალური და ადვილი და იაფი კომპონენტების შეძენა კიდევ უფრო გაზრდის პრობლემების გაჩენის ალბათობას. არგუმნტი: ჩვენა პაპებმა ფაშისტები დაამარცხეს კოლიმატორების გარეშე აქ არ მუშაობს. თავდაცვით კარაბინზე ოპტიკა არის აუცილებელი და მისი დაყენების სირთულე და საფასური არის „კალაშნიკოვების“ ალბათ ყველაზე დიდი ნაკლი.

მჭიდი არის ნებისმიერი ავტომატური იარაღის ალბათ ყველაზე სუსტი ნაწილი და მიზეზი 99% დაბრკოლებების სროლის დროს. ლომის წილი  AR-15-ის საიმედოობის პრობლემების  უკავშირდება სწორედ რომ მჭიდებს. მეც შემხვდა მჭიდი, რომლიც უბრალოდ არ მუშაობდა ჩემ კარაბინში. ვიზუალურად მჭიდი უნაკლო იყო, მაგრამ უბრალოდ ამ მჭიდით კარაბინი იწყებდა სტაბილურად ჭედვას. მჭიდი იყო და იქნება  AR-15-ის აქილევსის ქუსლი. თავდაპირველად ჯერ კიდევ 50-ან წლებში ითვლებოდა რომ მომავალ საარმიო შაშხანას ექნებოდა ერთჯერადი მჭიდები. შემდეგ უკვე გადაწყდა 20 ვაზნიანი მსუბუქი ალუმინის მჭიდების გამოყენება, რის გამოც იარაღის რესივერი გაკეთდა სწორ კედლიანი მჭიდის გამოყენებაზე გათვლილი, და როდესაც საჭირო გახდა 30 ვაზნიანი მჭიდი ის გამოვიდა უცნაური ფორმის, სწორი ზედა ნაწილით (რომ ჩაეტიოს რესივერში) მაგრამ „მოღუნული“ ქვედა ნაწილით. ალუმინის მჭიდი არ გამოირჩევა მაღალი ექსპლუატაციური გამძლეობით განსხვავებით „კალაშნიკოვის“ მჭიდებისგან, რომლებიც ძალიან გამძლეებია. მე მინახია საშინლად გაცვეთილი ბაკელიტის მჭიდები, დაკაწრული, ამოტეხილი ადგილებით მაგრამ ეს მჭიდები მუშაობდნენ საიმედოთ. AR-15-ის შემთხვევაში მჭიდები სახარჯი მასალაა, მჭიდი გაფუჭდა? გადააგდე და შეცვალე ახალით. AR-15-ის კარგი ხარისხის მჭიდის შეძენა შესაძლებელია აშშ-ში 12-15 დოლარად. ჩვენთან “ბიზნესმენები” მათ ყიდიან 80 ლარად და ზევით.  მიუხედავად იმისა რომ არსებობს მეტალის, ალუმინის და პლასტმასის მოდელები არც ერთი არ გამოდგა იმდენად უკეთესი სხვებზე რომ განედევნა და ჩანაცვლებოდა სხვა კონსტრუქციის მჭიდებს. სამივე ტიპის მჭიდს აქვს თავისი დადებითი და უარყოფითი მხარეები. რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, თავის დროზე ჯერ კოლტმა და შემდეგ ჰეკლერ&კოხმა შესთავაზა არმიას იარაღის გადაკეთება ისე რომ შესაძლებელი ყოფილიყო უკეთესი მჭიდების გამოყენება მაგრამ უარი მიიღეს. იდეა ჩათვლილი იყო მიზანშეუწონლად. სამხედროებმა ჩათვალეს რომ ეს საკითხი არ იმსახურებდა ყურადღებას ხოლო სამოქალაქო მსროლელები აბსოლუტურად ბედნიერები არიან არსებული მჭიდის კონსტრუქციით.

akarmag

ამერიკული იარაღის მჭიდი პრაქტიკულად სწორკედლიანია და არ გააჩნია გამოშვერილი ნაწილები. 7.62 კალიბრის “კალაშნიკოვისმჭიდი მოხრილია და აქვს გამოშვერილი კბილი, რომლის გამოც ხანდახან მჭიდი იჭედებაპაუჩშიდა აფერხებს იარაღის სწრაფ გადატენვას.

ასეა თუ ისე ჩემი აზრით “კალაშნიკოვის” საიმედოობის უზრუნველყოფაში გამძლე მჭიდები დიდ როლს თამაშობენ და პირიქით, AR-15-ს მჭიდები უქმნიან ყველაზე მეტ პრობლემას. ცნობილია, რომ პოლიმერის მჭიდები იბზარებიან თუ სავსეები ვარდებიან მყარ ზედაპირზე. მე მინახია 10 ვაზნიანი DPMS-ის მჭიდი, რომელიც მზეზე ისე გაცხელდა და დარბილდა, რომ ზამბარამ გარეთ ამოყარა ვაზნები. სახელი არაფერს არ ნიშნავს, ცნობილ მწარმოებლებსაც შეიძლება ქონდეთ არც თუ ისე კარგი მჭიდები და კარგ მოდელებში პერიოდულად ირევა ცუდი პარტიები. ჩემი პირადი გამოცდილებით Magpul P-mag (სავსე არ დააგდოთ ასფაკტზე)  და Lancer L5AWM არიან ძალიან კარგი მჭიდები.

თუ ისვრი ბევრს, ადრე თუ გვიან იარაღის ნაწილები დაიწყებენ მწყობრიდან გამოსვლას. და აქ უკვე გამოდის პირველ ადგილზე რემონტის სიადვილე, ნაწილების თავსებადობა და ხელმისაწვდომობა. AR-15-ს აქვს სტანდარტები, რომელიც მეტ ნაკლებად არის დაცული, ხოლო სამხედრო სტანდარტი ე.წ. “MilSpec” უზრუნველყოფს დეტალების და აქსესუარების სრულ თავსებადობას. იყიდეთ 30 მწარმოებლის „Milspec“ დეტალები და ავტოფარეხში ააწყობთ მუშა კარაბინს. „კალაშნიკოვებში“ ასეთი სტანდარტები დაცული ნაკლებად არის. AR-15-ის  დეტალებს პრაქტიკულად არასდროს არ ჭირდება მორგება და მათ გამოსაცვლელად იმპროვიზირებული ინსტრუმენტები იქნება საკმარისი. კალაშნიკოვის დეტალები ზოგ შემთხვევაში საჭიროებენ მორგებას, მათი ნაწილი მზადდება ე.წ. პლიუსით, რომ ქლიბის გამოყენებით მოერგოს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში გამოშვებულ იარაღებს. რიგი პროცედურების განხორციელება შეუძლებელია სპეციალური ინსტრუმენტების გამოყენების გარეშე. თითქოს AR-15 უკეთესია ამ მხრივ? კი და არა. საქმე იმაშია, რომ  დიდი ალბათობით საშუალო ხარისხის AR-15 უფრო მალე შეწყვიტავს სროლას ვიდრე საშუალო ხარისხის „კალაშნიკოვი“. მაგრამ ამავე დროს  AR-15-ის მწყობრში დაბრუნება უფრო ადვილი და იაფი იქნება. მაღალი კლასის AR-15 გაისვრის ათასობით ვაზნას დაბრკოლების გარეშე, მაგრამ მაღალი კლასის AR-15 ღირს ძვირი. თუ ადამიანს უნდა ბევრი სროლა და AR-15-ის საკუთარი ძალებით აწყობა ეს ადამიანი უნდა ძალიან კარგად ერკვეოდეს ამ სისტემის თავისებურებებში, აარჩიოს პრემიუმ კლასის ნაწილები და ყურადღებით ადევნოს თვალი იარაღს რომ პრობლემის გაჩენის პრევენცია მოახდინოს. არც „კალაშნიკოვები“ არ არიან ისეთ უმანკოები, როგორც ბევრი თვლის რომ ისინი არიან. საბჭოთა სამხედრო ავტომატების ხაირსხი დიდიხანია ჩაბარდა ისტორიას. ისევე როგორც ხარისხის კონტროლი და სამხედრო იარაღის მიღების მკაცრი წესები. ეს ეხება რუსული იარაღის სამოქალაქო და სამხედრო იარაღსაც. თანამედროვე სამოქალაქო „კალაშნიკოვები“ ისეთივე ლატარეა არის როგორც იაფფასიანი იარაღი.  შეიძლება გაგიმართლოს შეიძლება არა.  იჟევსკის და ვიატსკიე პოლიანის ქარხნები პერიოდულად ცვლიან სპეციფიკაციებს, სტანდარტებს და ხარისხის კონტროლი არის საშინელი. იგივე ეხება სხვა მწარმოებლებს სხვა ქვეყნებიდან. ზოგი ისეთია, ზოგი ასეთი, ზოგი „კალაშნიკოვის“ ბაზაზეა, ზოგი „კალაშნიკოვის“  ტყვიამფრქვევის ბაზაზე. ზოგი ფრეზირებული რესივერით ზოგიც არა. საქართველოში კიდე „საიგების“ და „ვეპრების“ გარდა არის აქ ადგილზე აწყობილი გაურკვეველი წარმომავლობის „კალაშნიკოვები“, ასევე პოლონური და ბულგარული იარაღები. რუსული „საიგა“ მაინც უმეტეს წილად არის მეტ ნაკლებად ხარისხიანი იარაღი. ამერიკელები თვლიან რომ რუსული და ბულგარული იარაღები საუკეთესო სამოქალაქო კალაშნიკოვებია აქიდან რუსულები ბევრად უფრო უკეთესად ინარჩუნებენ სტანდარტს პარტიიდან პარტიამდე და საუკეთესო საბაზისო მოდელებია, რომ მათ ბაზაზე აიწყოს ტოპ-კლასის „კალაშნიკოვი“. ფულერი, კრებსი და სხვა „კალაშნიკოვის“ გურუები სწორედ რუსულ იარაღს ანიჭებენ უპირატესობას თავიანთი მაღალი კლასის იარაღების წარმოებისას, იმიტომ რომ სხვებთან შედარებით იქ ნაკლები სიურპრიზებია. რუსეთში კარგი „საიგის“ არჩევა სულების გამოძახების რიტუალს წააგავს. ყველას უნდა მაგრამ არავინ არ იცის ზუსტად ეს როგორ გააკეთოს. არიან კომპანიებიც, რომლებიც ვაჭრობენ „ამორჩეული/გადარჩეული“ და „შემოწმებული“ იარაღებით და ფასი ასეთ იარაღებზე უფრო მაღალია ხოლო რეკლამაციები ხარისხზე მაინც არის.  მიზეზი რის გამოც რუსები უჩივიან ხარისხს და ამერიკელები არა ალბათ იმაშია, რომ ამერიკელები იყენებენ იარაღის ძირითად ნაწილებს და აწყობენ მას პრაქტიკულად თავიდან, მაღალკვალიფიციური ოსტატების ხელით. თან აწყობენ ცალობით, ანუ ყოველ იარაღს დიდი ყურადღება ექცევა. თან ტრადიციულად რუსები ცდილობენ პრიორიტეტულ ბაზარზე საუკეთესო ხარისხის პროდუქცია გააგზავნონ. ასე, რომ დიდი ალბათობით ნაწილების კომპლექტებისგან აწყობილი ამერიკული კარაბინი ბევრად უფრო უკეთესი იქნება ვიდრე იგივენაირად აწყობილი “კალაშნიკოვი”, ვინაიდან მეორე ითხოვს ხელობას, ოსტატობას, ცოდნას და სპეციალურ ინსტრუმენტებს. ინტერნეტის ხიტი გახდა პოპულარული რესურსის Iraqveteran8888-ის მოწყობილი ტესტი სადაც კალაშნიკოვმა შეძლო მიყოლებით მოხლოდ 265 ვაზნის გასროლა რის შემდეგაც იარაღი მწყობრიდან გამოვიდა, რაც ადასტურებს რომ ყველა “კალაშნიკოვი” ერთნაირი არ არის.  მეორე ტესტში AR-15-მა ისროლა 830 ვაზნა სანამ ის წმყობრიდან გამოვიდა ამასთანავე მწყობრიდან გამოსული AR-ის გასაცოცხლებლად საჭიო იქნებოდა ახალი ლულა (100-150 დოლარი) და მისი გამოცვლა ავტოფარეხში იქნებოდა შესაძლებელი. მეორესმხრივ “კალაშნიკოვი” მოითხოვდა ოსტატს და სპეციალურ ინსტრუმენტებს. ეს ორი ტესტი ნათელზე ნათლად ასახავს სხვაობას ამ ორ იარაღს შორის და ასევე იმას, რომ ნებისმიერი “კალაშნიკოვი” სულაც არ არის  უფრო საიმედო და გამძლეა ვიდრე AR-15.  update: AR-15-ის ორიგინალური დიზაინის მიხედვით დენთის აირების თხელი ფოლადის მილი ასრულებდა ელექტრონული მცველის მაგვარ ფუნქციას, როგორც კი სროლის ტემპი გაცდებოდა დაშვებულ ლიმიტებს (ზედიზედ 800-900 გასროლა) და იარაღი გადახურდებოდა დენთის აირების მილი სკდება და სროლა ხდება შესაძლებელი მხოლოდ ერთი გასროლით და ხელით გადატენვით. დენთის აირების მილის გამოცვლის შემდეგ რომელიც  კაპიკეპი ღირს იარაღის ბრუნდება მწყობრში.მეორეს მხრივ  ”კალაშნიკოვში” დაშვებული ლიმიტის გადაჭარბება გამოიწვს ლულის/იარაღის განადგურებას. 

AR-15 საკეტი ადვილად იშლება ბოლომდე და ადვილად იწმინდება. ეს დეტალი არის გული ამ სისტემის იარაღის და თუ მას არ მიაქციეთ ყურადღება ამას შეიძლება მოყვეს იარაღის გაჭედვა ან სულაც მწყობრიდან გამოსვლა. საკეტი უნდა იყოს დამზადებული შესაბამისი მარკის ფოლადისგან და შემოწმებული დეფექტებზე. დენთის აირების მიმღები (gas key) მაგრდება ორი ხრახნით და ეს ორი ხრახნი უნდა იყოს დაფიქსირებული (stacked). თუ ეს ასე არ არის დროთა განმავლობაში ხრახნები დაიშვება ამას მოყვება დენთის აირების გაპარვა და იარაღი დაიწყევს ჭედვას მერე კიდე შეიძლება დაზიანდეს იარაღის ზედა რესივერი. დენთის აირების რგოლები (Gas Rings) არ უნდა იყოს გაცვეთილი თირე იარაღი გაჭედავს. იმისთვის, რომ შემოწმდეს რგოლების მდგომარეობა აწყობილი და გაშლილი საკეტი უნდა დაიდოს მაგიდაზე და თუ საკეტი საკუთარი წონის ქვეშ დაიკეცა და წაიქცა რგოლები უნდა გამოცვლილ იქნას. მეტი საიმედოობისთვის ექსტრაქტორის ზამბარა უნდა იყოს მოთავსებული რეზინის რგოლში. თუ რგოლი დაჯდა, დაიბზარა ის უნდა გამოცვლილ იქნას. სწორედ ასეთი  ნიუანსების გამო ბევრი თვლის რომ  AR-15 ზედმეტად რთულია, იმიტომ რომ “კალაშნიკოვის” საკეტი საერთოდ არანაირ მომსახურებას არ საჭიროებს. მე პირადად არ მაქვს პრობლემა გამართული ტექნიკური მდგომარეობის უზრუნველყოფის ჩემ AR-15-ზე მაგრამ ზოგი ჩათვლის, რომ ეს მეტის მეტია.  კარგი ხარისხის საკეტი, გაუძლებს 10 000-ზე მეტ გასროლას, დეტალების შეცვლის გარეშე. დეტალების გამოცვლით კიდე მაგდენს. AR-15-ის საიმედოობა პირდაპირ დამოკიდებულია გამოყენებული კომპონენტების ხარისხზე და ეს გასათვალისწინებელი ფაქტორია. მეორეს მხრივ “კალაშნიკოვს” საერთოდ ვერ ააწყობ კომპონენტებისგან.

AR-15-ის კონსტრუქციას ბევრი უპირტესობა აქვს სამოქალაქო მსროლელისთვის. ადამიანი რომელიც ყიდულობს AR-15-ს ყიდულობს პლატფორმას რომელიც შემდეგ შეიძლება აქციოს ტაქტიკურ კარაბინად ან შაშხანად ზუსტი სროლისთვის და ამისთვის მას დაჭირდება რამდენიმე იაფი ინსტრუმენტი. ვინც ყიდულობს „კალაშნიკოვს“ განწირულია ქონდეს იმ კონფიგურაციაში რომელშიც ის თავიდან შეიძინა. ტექნოლოგიურად ორივე იარაღი ერთმანეთისგან განსხვავდება, როგორც ცა და დედამიწა. რუსები აშკარად მოექცნენ გერმანული “სახალხო”, “ერზაც” ირაღების კონცეფციის გავლენის ქვეშ, რომელიც ითვალისწინებდა მაქსიმალურად იაფ, გამარტივებულ წარმოებას მოძველებულ დანადგარებზე. ამერიკელები პირიქით მოექცნენ მაღალიტექნოლოგიური პრაქტიკულად საავიაციო ტექნოლოგიების გავლენის ქვეშ და აქცენტი გააკეთეს ალუმინის, კომპოზიტების და თანამედროვე დაზგა-დანადგარების გამოყენებაზე.  მე არ ვარ იარაღის კონსტრუქტორი და ინჟინერი და არ შემიძლია ობიექტურად შევაფასო ორივე იარაღის ტექნოლოგიურობა მაგრამ ფაქტია, რომ ამერიკული იარაღი უფრო მარტივი კონსტრუქციის არის და უფრო ტექნოლოგიურიც, გამომდინარე იქიდან, რომ მისი ბოლომდე დაშლა აწყობა შესაძლებელია პრაქტიკულად შიშველი ხელებით. ერთადერთი რთული ოპერაცია არის ლულის ქანჩის მოხსნა, რისთვისაც ინსტრუმენტის კუსტარულად დამზადება არის ძალიან ადვილი თუ რა თქმა უნდ არ გაქვთ საშუალება იყიდოთ სპეციალური ქანჩი. ამის გამო  AR-15-ზე ქარხნული დეტალის საჭირო კონფიგურაციის სხვა დეტალით შეცვლა ძალიან ადვილია. შესაბამისად გაცილებით მეტი საშუალებაა და უფრო ადვილი და იაფიც არის  AR-15-ის მორგება ან ადაპტაცია.

akargassys

AR-15 არის ალბათ ერთადერთი ტაქტიკური კარაბინი რომელზეც შესაძლებელია ლულის თავისუფლად დაკიდება. დენთის აირის პირდაპირი შეფრქვევის სისტემის გამოყენებამ, გაათავისუფლა ლულა ზემოქმედებისგან, მოძრავი ნაწილების მცირე მასამ  და რაოდენობამ, ისევე როგორც ლულის და კონდახის ერთ ხაზზე განლაგებამ, განაპირობა AR-15-ის მაღალი თანდაყოლილი სიზუსტე და კონტროლირებადობა.  ყველა თუნდაც ყველაზე იაფ AR-15- შეიძლება გააჩნდეს საკმაოდ დიდი სიგრძის პიკატინის სამაგრები რაც აადვილებს მათ ადაპტაციას. “კალაშნიკოვსაღჭურვილს პიკატინის სამაგრებით ეღირება ორი საბაზისო AR-15-ის ფასი ამასთანავე  AR-15-ის ტიბჟირის სისტემა შეიძლება იყოს მონოლითური და გადაბმული რესივერთან რაც იძლევა საშუალებას დააყენოთ მასზე ოპტიკა

სიზუსტეს რაც შეეხება, ეს არგუმენტი ხშირად გამოიყენება, „კალაშნიკოვი“ კი საიმედოა მაგრამ „ემოთხი“ უფრო ზუსტია. სიმართლე გითხრათ ეს ისეთი თემაა, რომელიც ჩემი აზრით დეტალურად უნდა აიხსნას. დიახ AR-15 უფრო ზუსტია, მათ შორის უფრო ზუსტია ვიდრე AK-74 და ბევრად უფრო ზუსტია ვიდრე 7.62 კალიბრის კალაშნიკოვი. ეს ეხება, როგორც ჯერებით და ერთჯერად სროლას. მე არ მინდა დიდხანს გიყვებოდეთ ჩემ ექსპერიმენტზბე და გამოცდილებაზე მაგრამ ამაში მე თავად დავრწმუნდი. AR-15 შეიძლება იყოს ფენომენალურად ზუსტი. რისი მიზეზებიც არის ძალიან მაღალი ხარისხის ლულები, რომლებიც ამ იარაღებზე ყენდება, საშუალება პრაქტიკულად თავისუფლად გამოკიდო ლულა რაც შეუძლებელია „კალაშნიკოვზე“, მოძრავი ნაწილების პატარა მასა, ლულის და კონდახის ერთ ხაზზე განლაგება, დგუშის არ არსებობა რის გამოც ლულაზე არ მოქმედებს დენთის აირების ენერგია რომელიც დგუშს გადაეცემა. ვაზნებიც როგორც წესი უფრო უკეთესი ხარისხია და როგორც აღვნიშნე სტანდარტული AR-15 უფრო მოსახერხებელია ზუსტი სროლისთვის ვიდრე სტანდარტული „კალაშნიკოვი“. ისევე, როგორც „კალაშნიკოვის“ საიმედოობაში ასეთ სიზუსტეში ისევე როგორც დაბალ მასაში გადახდილია გარკვეული ფასი.  გამოყენებული სქემა გამორიცხავს დასაკეცი კონდახის გამოყენებას. დენთის აირების სისტემა უფრი მგძნობიარეა ლულის სიგრძის და ვაზნების მიმართ. AR-15 ყველაზე მოკლე ლულით (თეორიულად) ნაკლებად საიმედოა ვიდრე გრძელ-ლულიანი კარაბინები და მეტ ყურადღებას და მომსახურებს ითხოვს. მოძრავი ნაწილების მცირე მასა და რესივერის კონსტრუქცია ნაკლებად მდგრადია დაბინძურების მიმართ.

არის კალაშნიკოვი არაზუსტი იარაღი? რა თქმა უნდა არა. რუსები თვლიან, რომ თუ “საიგა” ისვრის 50მმ-ან ჯგუფებს 100 მეტრზე ესეიგი თქვენ გაგიმართლად. 50მმ ას მეტრზე აბსოლუტურად საკმარისია ტაქტიკური კარაბინისთვის. სამოქალაქო მსროლელისთვის, რომელიც იყენებს კარაბინს თავდაცვისთვის ისევე როგორც სამხედრო მოსამსახურისთვის სხვაობა 30მმ-ან და 60მმ-ან ჯგუფს შორის არის სუფთა თეორია და ნაკლები პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე საკითხი. ორივე შემთხვევაში ეს სიზუსტე საკმარისია რომ ყველა მიზანი რომელიც დგას ტაქტიკური კარაბინის წინაშე მიღწეულ იქნას. IPSC-ის სტანდარტული სამიზნის ალფა ზონის სიგანე არის 150მმ, ჩარლი ზონის –  200მმ. ადამიანი მკერდის საშუალო სიგანე დაახლოებით 400მმ. თავის სიგანე დაახლოებით 250 მმ. თავდაცვით მანძილებზე სხვაობები სიზუსტეში ორ პლატფორმას შორის უკვე თეორიულ სიბრტყეში გადადის (თუ იარაღი რა თქმა უნდა მისროლილია).  AR-15 ის სიზუსტეზე ლაპარაკი ზედმეტია. ეს “პლატფორმა” ყველაზე ზუსტია თავის კლასში.

AK-74M

AK-74M არის ძალიან კარგი იარაღი და ალბათ საუკეთესო კალაშნიკოვი. დაბალი უკუცემა აადვილებს ეფექტურ სროლას და გარკვეულ წილად ნიველირებას უკეთებს ჩავარდნებს ერგონომიკაში, ამავე დროს ის ისეთივე გამძლე და საიმედოა, როგორც 7,62 კალიბრის „AK”.  მაგალითად დროის მოგების მიზნით, მცველის მოხსნისას და გასროლისას იარაღი გაპატიებთ არასწორ ჭერას თუ წაავლებთ მას ხელს არა ტიბჟირზე არამედ მჭიდზე. იარაღი მაინც იქნება კონტროლირებადი და დროც იქნება კარგი. 7.62 კალიბრისკალაშნიკოვიგაცილებით ნაკლებად ტოლერანტულია და შესაბამისად ნელი. 7,62 კალიბრის კალაშნიკოვზე ჩემი აზრით აუცილებელია კომპენსატორის გამოყენება. .223 კალიბრისკალაშნიკოვიასევე ძალიან კონტროლირებადი და მოსახერხებელია. განსაკუთრებულ  აღნიშვნას იმსახურებს დასაკეცი კონდახი, რომელიც დაკეცილ მდგომარეობაში კი ზრდის იარაღის გაბარიტებს მაგრამ ამავდროულად არის ისეთივე გამძლე როგორც ფიქსირებული კონდახი და გადაბმის მექანიზმიც ძალიან გამძლეა

როგორც ერთმა თქვა, კალაშნიკოვის ძლიერი მხარეები AR-15-თან შედარებაში მაშინ იჩენენ თავს, როდესაც მთავრდება მისი სამოქალაქო გამოყენება ისევე როგორც AR-15-ის კომფორტის ზონა მთავრდება იქვე სადაც მისი სამოქალაქო გამოყენება ანუ იქ სადაც საჭირო ხდება ჯერებით სროლა. ძნელია ამ აზრს არ დაეთანხმო. დაფიქრდით ამაზე, მოსახლეობა მასიურად გადადის საცხოვრებლად ქალაქებში, იზრდება ქალაქების რაოდენობა და მათი ზომები. ქალაქები ხდება სტრატეგიული სამხედრო ობიექტები და ლომის წილი საბრძოლო მოქმედებების დიდი ალბათობით იქნება კონცენტრირებული ისევ ქალაქებში. მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში. იქ სადაც ნაკლებად არის ქვიშა, ტალახი, ჯუნგლები სქელი თიხით და ა.შ. იმისთვის რომ AR-15-მა იმუშაოს საიმედოთ საჭიროა მისი დაზეთვა, კალაშნიკოვი მეორეს მხრივ ისევ და ისევ დიდი დაშვებების გამო და მოძრავი ნაწილების მასის და მოძრაობის სიჩქარის გამო ნაკლებად მგრძნობიარეა ზეთის მიმართ. ამავე დროს ძნელია წარმოიდგინო სად უნდა აღმოჩნდეს სამოქალაქო მსროლელი სადაც არ არის ზეთი რაიმე ფორმით. ჩვენ ერთხელ იარაღი მწყობრში დავაბრუნეთ მანქანის ძრავიდან ამოღებული ზეთით.

საშუალო სტატისტიკური იარაღის მფლობელიც ასევე ცხოვრობს ქალაქში და მას ნაკლებად აინტერესებს რა მოუვა იარაღს თუ ის დატოვე ტალახში ორი სამი დღით. ისევე როგორც სამოქალაქო „კალაშნიკოვის“ პატრონს ალბათ არასდროს არ მოუწევს კარებების და კედლების კონდახით მტვრევა  რომ გააღწიოს ალყაშემორტყმული შენობიდან. „კალაშნიკოვის“ საიმედოობა კარგია, მაგრამ ამის საფასური საკმაოდ დიდია. სამოქალაქო მსროლელს პირველ რიგში უნდა იარაღი, რომელიც „არ ჭედავს“ და „არ ფუჭდება“.  მეორეს მხრივ გამოცდილმა მსროლელმა იცის, რომ თუ საკმარისად ბევრს ისვრი და საკმარისად ინტენსიურად ვარჯიშობ, გაჭედავს და გაფუჭდება ნებისმიერი იარაღი. და შესაბამისად ასეთს ჭირდება იარაღი, რომელიც ადვილად დაბრუნდება მწყობრში.

მოდით ავიღოთ ჩემი მაგალითი, ძნელად წარმოსადგენია რა უნდა მოხდეს, რომ მე ვერ გავწმინდო იარაღი? ან რა უნდა მოხდეს რომ ჩემი იარაღი გაიტენოს ტალახით? AR-ები მე მაქვს უკვე ალბათ 5-6 წელი. არც ერთს არასდროს არ გაუჭედია და არ გამოსულა მწყობირდან, გარდა იმ შემთხვევისა ერთ ალუმინის მჭიდთან. მინახია მე პრობლემური AR-ები? დიახ მიანხია. ისევე როგრც მინახია პრობლემური გლოკები, ისევე როგორც მინახია, როგორ გაუჭედია “კალაშნიკოვს”. იარაღი საჭიროებს მოვლას, წმენდას და დაზეთვას. თუ თქვენ ვალდებულას მოუაროთ იარაღს სათანადოდ არ ასრულებთ დიდი დრო არ გავა სანამ იარაღი დაგაღალატებთ.

corammodamge

ბევრი შეცდომით თვლის რომ “კალაშნიკოვი” არ საჭიროებს წმენდას რაც უდიდესი შეცდომაა. როგორც წესი  საბჭოთა კალიბრზე გათვლილი “კალაშნიკოვიდან” ხშირად იყენებენ კოროზიულ ვაზნებს, ვაზნებს რომლებიც ამაალებელ ფისტონში იყენებენ ნივთიერებებს, რომლებიც შემდგომ ილექება ლულაში და სხვა ნაწილებზე მარილების სახით, რომლებიც იწოვენ ნესტს ჰაერიდან და ქმნიან პირობებს დაჩქარებულ კოროზიისთვის. თუ იარაღი არ გაწმინდეთ კოროზიული ვაზნების გასროლის შემდეგ დადგება ისეთივე შედეგი როგორც სურათზე.  დასავლური მწარმოებლები კარგახანია კოროზიულ ვაზნებს არ იყენებენ და შესაბამისად წმენიდს გადადებას ასეთი მძიმე შედეგი არ მოყვება.

მე შევეცადე მაქსიმალურად ამომწურავი ინფორმაცია მომეწოდებინა ორი “პლატფორმის” ძლიერ და სუსტ მხარეებზე და აქცენტი გავაკეთე იმაზე რასაც ჩემი აზრით აქვს პრაქტიკული მნიშვნელობა და რისი გათვალისწინებაც ღირს. მე არაფერი არ მითქვამს წონაზე, იმიტომ რომ ჩემი აზრით ეს მაინც და მაინც არ არის მნიშვნელოვანი ფაქტორი, მითუმეტეს ორივე “პლატფორმა” ამ მხრივ ახლოს დგას ერთმანეთთან. ბუნებრივია ვინც ამ სტატიას წაიკითხვას მივა სხვადასხვა დასკვნებამდე და არჩევანიც იქნება განსხვავებული იმიტომ რომ განსხვავებულ ხალხს განსხვავებული მოთხოვნები აქვს.

არსებობენ სხვადასხვა იარაღის „მომხმარებლები“ დიამეტრალურად განსხვავებული მოთხოვნებით და შეხედულებებით.  მაგალითად მოსამსახურეები, რომლებსაც ევალებათ იარაღის ჭერა და ამ იარაღით უწევთ მსახურობა. უმეტეს წილად მათ ჭირდებათ იარაღი, რომელიც ყოველთვის გაისვრის როდესაც სასხლეტს დააჭერ. დრო დახარჯული იარაღის წმენდაზე და მოვლაზე მოსამსახურეს ურჩევნია დახარჯოს ძილზე და ჭამაზე, რაც ცხადია გასაგებია იმიტომ რომ ჯარისკაცობა ძალიან დამღლელია. პირველ ადგილზე გადმოდის არა იარაღის საბრძოლო არამედ უფრო საექსპლუატაციო თვისებები და განსაკუთრებულად ისეთ ჯარში სადაც საბრძოლო მომზადებას ნაკლები დრო ეთმობა მათ შორის არასაკამრისი დაფინანსების გამო. იარაღი ისვრის? კარგია. სად, როგორ, და რა ხდება მერე ნაკლებად საინტერესოა. სწორედ ამიტომ „კალაშნიკოვი“ რჩება ფავორიტად ჩვენ სამხედროებში და „სვდ“-ს მიმართ სიყვარულზე უკვე უკრაინელებიც გვეღადავებიან. ყველას გვყავს მეგობრები, რომლებიც თვლიან რომ მაკაროვი სუპერია, იმიტომ რომ წლების განმავლობაში ატარებდნენ მას, როგორც ტაბელურ იარაღს და ქონდათ რწმენა რომ იარაღი გაისვრის, რომ ის არ ფუჭდება (იმიტომ რომ არ ისვრიან) მაგრამ არასდროს არ ქონდათ საშუალება დარწმუნებულიყვნენ რომ საღამოს 6 საათის შემდეგ მაკაროვის სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება უკვე შეუძლებელია, ისევე როგორც დარწმუნებულიყვნენ 9×18-ის მრგვალთავიანი ტყვიის არაეფექტურობაში.

არის კატეგორიაც ხალხის, რომელსაც უბრალოდ უნდა რომ ქონდეს მუშა კარაბინი. ყველას არ აქვს დრო და საშუალება და არც უნდა AR-15-ის ექსპლუატაციის ნიუანსებში გარკვევა ან უბრალოდ არ აქვს ამ სისტემის ნდობა და მას სურს რამე რაც მისი აზრით იყიდი ერთხელ, დააგდებ და რომელიც ყოველთვის იმუშავებს. რომელსაც არ ჭირდება ვაზნების შერჩევა, მუშა მჭიდების ძებნა და ასე შემდეგ. ასეთი ადამიანი ენდობა „კალაშნიკოვის“ რეპუტაციას და იყიდის მას. თუ ასეთი ადამიანი ოდესმე დაფიქრდება იმაზე თუ სად გადის მისი შესაძლებლობების ზღვარი, რამდენად სწრაფი და ზუსტი შეიძლება იყოს ის ძალიან მალე მიხვდება რომ მის როგორც მსროლელის ზრდას „კალაშნიკოვი“ ხელს უშლის. შესაძლებელია „კალაშნიკოვის“ ერგონომიკის გამოსწორება? ნაწილობრივ კი, მეტ წილად არა. საქართველოს პირობებში ალბათ არა. შესაძლებელია კონდახის, ტარის, ტიბჟირის გამოცვლა, მაგრამ მართვის ელემენტების განლაგებას ვერ შეცვლი. ამერიკაშიც კი, მოთხოვნა „მძიმედ“ მოდიფიცირებულ „კალაშნიკოვებზე“ არც ისე დიდია მათი ძალიან დიდი ფასის გამო.  გამოსაცვლელი ნაწილები მისაღები ხარისხის ძალიან ძვირია და ამას ემატება უკვე ნახსენები სხვაობები სხვადასხვა წარმოშობის „კალაშნიკოვებს“ შორის რის, გამოც აქსესუარების შერჩევა შეიძლება სერიოზულად გართულდს. განსაკუთრებით თუ უკვთავ ინტერნეტით და არ გაქვს საშუალება მოაზომო დეტალი იარაღს.

ასევე არიან ასეთი როგორ გითხრათ თამადა-მსროლელების, რომელბსაც უყვართ ბევრი საუბარი იარაღზე, წელიწადში რამდენჯერმე სადღაც მინდორში გადიან და რამდენიმე ვაზნას ისვრიან. ამ ხალხის პრობლემა ის არის რომ ისინი არასდროს არავის არ ეჯიბრებიან, ტრევის ხალეის 15 გასროლა სამიზნის ცენტრში 2 წამში მაგათთვის არის რაღაც ფოკუსი ცირკიდან კლოუნებისთვის. ესეთი ხალხი არის ტიპიური „კალაშნიკოვის“ და სხვა „ნაღდი რუსული რკინის“ მოყვარულები.  რა მნიშვნელობა აქვს რეაქციის დროს, გადატენვის სისწრაფეს, სპლიტებს, როდესაც მას ხელში უჭირავს იარაღი, რომელიც „არასდროს არ ჭედავს“, „ნაღდი რუსული რკინაა“ გამოჭედილი მორდორის სამჭედლოებში, ერთმორწმუნე კომუნისტების მიერ, საიდუმლო სამხედრო ტექნოლოგიებით. სხვათაშორის სწორედ ეს ფენომენი ხსნის, რატომ იყიდება მორალურად მოძველებული საბჭოთა სკს-ები უფრო ძვირად ვიდრე თუნდაც „კალაშნიკოვის“ ბულგარული კლონები ან სკს-ზე ბევრად უფრო უკეთესი ჩეხური Vz58. ეს ხალხი აფასებს იარაღს არა როგორც ინსტრუმენტს არამედ როგორც ფეტიშს და ასეთი ხალხისთვის იარაღის ფერი და კუთხეების და ხაზების სიმეტრიულობა უფრო მნიშვნელოვანია ვიდრე საბრძოლო თვისებები.

ადამიანს (სამოქალაქო პირს) შეიძლება ქონდეს იარაღთან მოპყრობის საბაზისო ჩვევები, შეიძლება მიზანშიც კარგად ისროდეს, მაგრამ ტაქტიკური/რეალისტური ვარჯიშები არის შემდეგი საფეხური რომლის დაძლევა საქართველოში ითხოვს ძალიან დიდ მონდომებას და ასეთი ხალხი ქმნის საქართველოში ყველაზე პატარა მსროლელების კატეგორიას ე.წ. მოწადინებულ მსროლელებს. ყველას ნამდვილად არ აქვს დრო, საშუალება, სურვილი, მოთმინება, გაატაროს რენჯზე საათები და მაქსიმალურ ეფექტიანობას მიაღწიოს, ისროლოს მაქსიმალურად ზუსტად, „დაამუღამოს“ მაქსიმალურად ეფექტიანი პოზიციები, ექსპერიმენტირებდეს სხვადასხვა ტექნიკებთან, დახარჯოს დრო სავარჯიშო ინფრასტრუქტურის და ინვენტარის მოწყობაზე არა და მოწადინებული მსროლელი სწორედ ამით არის დაკავებული.  მოწადინებულ სმროლელებში არ უნდა აგვერიოს ხალხი, რომელიც უბრალოდ ქვეცნობიერად სურს დაემზგავსოს „სპეცნაზელს“ და უბრალოდ მოდას მიყვება. თქვენ ხმარობთ ტაიმერს? იცით თქვენი სპლიტების დრო? თქვენი რენჯზე გასვლა უფრო წააგავს დარბაზში ვარჯიშს თუ დამაწყნარებელ ბოულინგის სესიას? გააქვთ ვარჯიშის რეგლამენტი? ადევნებთ თვალს ვარჯიშების შესრულების დროს და საკუთარ პროგრესს? ფიზიკური მომზადება არის თქვენი პროგრამის ნაწილი?  თუ პასუხი არის კი, თქვენ მოწადინებული მსროლელი ხართ და სწორ გზას ადგეხართ, თუ არა მაშინ მოეშვით ფულის ტყვილა ხარჯვას და გადახედეთ თქვენ პრიორიტეტებს და მიზნებს.  ასეთი მსროლელი ადრე თუ გვიან მივა AR-15-თან იმიტომ რომ ეს იარაღი უდაოდ ყველაზე ერგონომიული და სწრაფი კარაბინია. მისი ერგონომიკის მაჩვენებლები იმდენად მაღალია, რომ მთელი რიგი ახალი სისტემების შეიქმნა, რომლებიც სრულად იმეორებენ AR-15-ის მართვის ელემენტებს. სპეცრაზმები, ინსტრუქტორები, სპორტსმენები, ყველანი ირჩევენ AR-15-ს შეუდარებელი ერგონომიკის, სიზუსტის, სისწრაფის, ადვილი რემონტის და ადაპტაციის განისაზღვრელი შესაძლებლობების გამო. ახალბედა მსროლელიც რომ ავიღოთ რა თქმა უნდა პროგრესი მას უფრო სწრაფი ექნება ბევრად უფრო მოსახერხებელ AR-თან, ეს კიდე ნიშნავს შედეგის მიღწევას ნაკლებ დროში და ნაკლები ხარჯით. იარაღის ფასზე ფიქრისას დაფიქრდით ამაზე სანამ გადაწყვეტილებას მიიღებთ.

უნდა აღვნიშნო, რომ წაკითხულიდან არ უნდა გააკეთოთ დასკვნა, რომ AR-15 არის ექსპერტის იარაღი, ხოლო „კალაშნიკოვი“ არიფის. სამოქალაქო მსროლელი იხდის იარაღში საკუთარ ზოგჯერ სიმწრით ნაშოვნ ფულს. არჩევანს განაპირობებს გარდა იარაღის საბრძოლო, საექსპლუატაციო თვისებებისა და ემოციური ფაქტორებისა, ასევე მისი ფასი და ხელმისაწვდომობა. ადამიანი, რომელმაც ჯარში იმსახურა „კალაშნიკოვით“ და სურს კარაბინი თავდაცვისთვის და ისევ იძენს „კალაშნიკოვს“ იმიტომ, რომ იცნობს ამ იარაღს, იღებს სწორ გადაწყვეტილებას. თუ ის განაგრძობს წინ სვლას, ის მალევე გადავა უფრო მოსახერხებელ სისტემაზე ან თუ ეს შეუძლებელია ის შეეცდება მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოს ის იარაღი რომელიც მას აქვს. როდესაც კარგი მსროლელი ცუდი იარაღით შეხვდება ცუდ მსროლელს კარგი იარაღით, კარგ მსროლელს დარჩება კარგი იარაღი.  ამბობენ სწრაფი ადაპტაციის უნარი არის ის რაც ხდის ადამიანს დომინანტ სიცოცხლის ფორმად დედამიწაზე. როგორც პილოტები-გამანადგურებლები იციან თავისი და მოწინააღმდეგის გამანადგურებლების შესაძლებლობები და გამარჯვევბისთვის იყენებენ თავისი იარაღის ძლიერ მხარეებს და სწორ ტაქტიკას სწორედ იგივენაირად  მსროლელმა უნდა იცოდეს თავისი იარაღის ძლიერი და სუსტი მხარეები და შესაბამისი ტექნიკის და ტაქტიკის ადაპტაციით ის მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოს. ამისთვის კიდევ მხოლოდ ერთი გზა არსებობს – ვარჯიში და განვითარება. მე ვაგრძელებ გზას და არ არის გამორიცხული ერთ ორ წელიწადში შევცვალო ჩემი აზრი აქ განხილულ საკითხებზე, თქვენც ბრმად ნუ დამიჯერებთ და გამოიკვლიეთ ის რაც მე გიამბეთ, თავად გადაამოწმეთ და მოხარული ვიქნები თუ მიამბობთ თქვენ გამოცდილებზე.

ჩვენი ტესტი – SigSauer SP2022

October 13th, 2015

მოგეხსენებათ, რომ სტატია SigSauer SP2022-ზე არც ისე დიდი ხნის წინ უკვე აიტვირთა ბლოგზე. აღნიშნული სტატია მეტ წილად შემეცნებითი იყო, რომელიც უბრალოდ გაიმბობდათ ამ იარაღის შექმნის ისტორიას და ახსნიდა მის მოწყობას და თავისებრებებს. ეს ახალი სტატია ეხება უშუალოდ კონკრეტული პისტოლეტის ტესტირებას.

testsp2022

ამჟამად ჩვენი ტესტირების ობიექტია აშშ-ში დამზადებული 9მმ-ნი პისტოლეტი SP2022,  ახალ მოდიფიკაციაში Nitron TB. პისტოლეტი აღჭურვილია შედარებით გრძელი ლულით, რომელიც განკუთვნილია მაყუჩის ან საპრესორის დასაყენებლად და საკეტი დაფარულია ამ კომპანიის საფირმო დაფარვით Nitron. დანარჩენით ეს არის ჩვეულებრივი SP2022.

სიმართლე გითხრათ მე იმდენი ხანია არ მქონდა შეხება “ზიგ-ზაუერის” პისტოლეტებთან, რომ ძალიან გამიხარდა, როდესაც მომეცა მისი შეძენის შესაძლებლობა. ჩემი აზრით „ზიგ ზაუერის“ “P” სერიის პისტოლეტები საუკეთესო პისტოლეტებია ორმაგი/ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმით.  ეს იარაღები გამოირჩევა მარტივი კონსტრუქციით, უმაღლესი ხარისხით, კარგი ერგონომიკით, საიმედოობით და როგორც წესი ძალიან ზუსტი იარაღებია.

ცობილია, რომ  SP2022 არის ალბათ ყველა დროის და ყველა ქვეყნის საუკეთესო შენაძენი, ფასი-ხარისხის კრიტერიუმის მიხედვით. ჩემთვის პირადად გამოცანად რჩება, როგორ მოახერხეს „ზიგ-ზაუერში“ ასეთი პისტოლეტის აწყობა ასეთ დაბალ ფასად. აშშ-ში ამ იარაღის შეძენა შესაძლებელია 400 დოლარად. ჩვენთან ის ამ სტატიის დაწერის მომენტში იყიდება 1700 ლარად თუმცა არ მგონია ეს ფასი დიდხნას შენარჩუნდეს.

მოგეხსენებათ, რომ საბრძოლო პისტოლეტის ერთ-ერთი თვისება უნდა იყოს მდგრადობა ექსპლუატაციის მიმართ და დაფარვის ხარისხი აქ დიდ როლს თამაშობს. ამ პისტოლეტში გამოყენებული დაფრავა „Nitron“ გამოიყენება „ზიგ-ზაუერის“ პისტოლეტებზე, რომლებსაც აქვსთ უჟანგავი ფოლადისგან დამზადებული საკეტი და/ან ჩარჩო. სიმართლე გითხრათ ეს დაფარვა არ არის საუკეთესო ცვეთის გამძლეობის მხრივ მაგრამ არც ყველაზე ცუდი არ არის. „ზიგ-ზაუერების“ გამოცდილი მფლობელები იძლევიან რჩევას ნიტრონით დაფარული დეტალების ზეთით დასველებას და გამშრალებას, რაც ხელს უწყობს დაფარვის შენახვას და ზრდის მის ანტი-კოროზიულ თვისებებს.   ყველა ჩვენს მიერ გამოყენებული შეფასების კრიტერიუმები რომ გამოვიყენოთ ალბათ დაფრავ იქნება SP2022-ის ყველაზე სუსტი წერტილი.

რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია ყველა SP2022 ასევე აღჭურვილია ტრიტიუმის სამიზნე მოწყობილობებით, რომლებსაც ჯერ ზიგ-ზაუერს აწვდიდა კომპანია „Trijicon“ და ამჟამად კომპანია “Meprolight”.  უკანასკნელის ღამის სამიზნე მოწყობილობების ძალიან კარგი ხარისხის არის, დიდი წერტილებით და თვითონ სამიზნე მოწყობილობების დიდია და ადვილად დამიზნების საშუალებას  იძლევა.  ასეთი ფასის იარაღზე ასეთი დახვეწილი სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება კიდევ ერთ ქულას მატებს ამ იარაღს. საბრძოლო/თავდაცვით პისტოლეტზე კარგი სამიზნე მოწყობილობების არსებობა აუცილებელია. ჩვენ შემთხვევაში აღარ არის საჭირო 80-140 დოლარის გადახდა, რომ ეს კრიტერიუმი დაკმაყოფილდეს. ზოგი თვლის, რომ ღამის სამიზნე მოწყობილობები არც ისე საჭიროა, მაგრამ ჩემი აზრით ასეთი სამიზნე მოწყობილობები არის პირველი რაზეც უნდა დაიხარჯოს ფული.

ghspber

პიკატინის სამაგრი არის საკმაოდ აგრესიული დიზაინის და ბასრი კუთხეებით, რომლებიც შეიძლება წამოედოს ბუდეს ან ქამარს. შედარებისთვის გვერძე არის Beretta M9A1-ზე შესრულებული ანალოგიური სამაგრი.

ორიოდე სიტყვა უნდა ვთქვა ახალ ლულაზე. ლულა „შავია“ ანუ ქრომირების გარეშე რაც არ წარმოადგენს ნაკლს იმიტომ რომ ამ მწარმოებლის ლულები უმაღლესი ხარისხის მასალისგან მზადდება და არ საჭიროებს დამატებით დაცვას. ლულის არხის ზედაპირი უნაკლოდ არის დამუშავებული. ხრახნები კლასიკურია. ლულის სიგრძე 110მმ-ია და მას გააჩნია ხრახნიანი ნაწილი რაც უზრუნველყოფს მაყუჩის დაყენებას (ხრახნების ტიპი 13.5×1 მარცხენა მიმართულებით). ლულის ხრახნიანი ნაწილი ქარხნულად დაკომპლექტებულია დასახრახნი დამცველით. უდაოდ, SP2022 ასეთი ლულით „ტაქტიკურად სიმპატიუტრად“  გამოიყურება, მაგრამ ჩემი აზრით რეალობაში ეს ოფცია ქმნის უფრო მეტ პრობლემას ვიდრე მოაქვს პრაქტიკული სარგებელი. პრობლემა პირველი არის ის რომ დამცველი თავისით ეშვება სროლის დროს, ხოლო თუ ის ფიქსატორით დაამაგრეთ, მაშინ ლულას ვეღარ ამოიღებთ საკეტიდან. ლულის კონფიგურაციიდან გამომდინარე ასევე კითხვებს ბადებს სამიზნე მოწყობილობები. თუ „ზიგ-ზაუერის“ მარკეტოლოგებს სურდათ იაფი პისტოლეტი გამზადებული მაყუჩის გამოყენებისთვის მაშინ იმაზეც უნდა ეზრუნათ რომ პისტოლეტი აღჭურვილი ყოფილიყო მაღალი სამიზნე მოწყობილობით, რომლის გამოყენება შესაძლებელი იქნებოდა დაყენებული მაყუჩის შემთხვევაში. ასე, რომ SP2022 არ არის ჭეშმარიტად suppressor-ready პისტოლეტი.  ცხადია ეს საქართველოსთვის არც არის აქტუალური, ჩვენთან ჯეიმს ჰოლივუდის ფილემებზე გაზრდილი და მაქიდანვე განათლება მიღებული  კანონშემომქედებლებისათვის მაყუჩი ასოცირებულია ბოროტებასთან და ამ ტიპის მოწყობილობების გამოყენება აკრძალულია. ამიტომ თავად გადაწყვიტეთ რამდენად ტაქტიკური იერსახე და ზედმეტი 1სმ ლულის სიგრძეში გიღირთ დამატებით წვალებად. ასე რომ საქართველოს რეალიებიდან გამომდინარე SP2022 Nitron TB უბრალოდ არის „კვაზი-ტაქტიკური“ პისტოლეტი ძალიან ლამაზი იერსახით. და თუ ყურადღებას არ მივაქცევთ მცირე შეუსაბამობებს SP2022 არის შესანიშნავი იარაღი. რომელიც ბოლომდე ჯდება საბრძოლო პისტოლეტის კლასში და ყველა მოთხოვნას აკმაყოფილებს.

Heckler&Koch USP Tactical შეიქმნა, როგორც მეტ წილად Mk23-ის შემცვლელი, რომელიც აღმოჩნდა ზედმეტად დიდი, მძიმე და ძვირადღირებული. როგორც ჭეშმარიტად გამზადებული საპრესორის გამოყენბისთვის, ის თავიდანვე აღჭურვილია მაღალი სამიზნე მოწყობილობებით, რომ შესაძლებელი იყოს მათი გამოყენება დაყენებულის საპრესორით.  

საბრძოლო/თავდაცვითი პისტოლეტის მოთხოვნილებას წარმოადგენს პისტოლეტის ადაპტაციის საშუალება. ამ მოთხოვნილებას SP2022 კარგად აკმაყოფილებს, მას გააჩნია ტარის მორგების საშუალება, კომპლექტში ჩვენ პისტოლეტს ორი ტარის პანელი მოყვა.  პისტოლეტი აღჭურვილია უნივერსალური პიკატინის სამაგრით. წინა და უკანა სამიზნე მოწყობილობა მერცხლის კუდის ტიპის სამაგრებში ზის, და შესაძლებელია მათი გამოცვლა, თუმცა ქარხნული ღამის სამიზნე მოწყობილობები ძალიან კარგია და წესით ამის საჭიროება არ უნდა წარმოიშვას.

მოთხოვნა – კონსტრუქციული სიმარტივე ასევე სრულად კმაყოფილდება. პისტოლეტი გამოირჩევა გამძლე და შედარებით მარტივი კონსტრუქციით. არის ხარისხიანად შესრულებული. ადვილად იშლება. დეტალები გამოცვლისას არ საჭიროებენ მორგებას. ერთი შეხედვით “P” სერიის პისტოლეტები რთული კონსტრქციის არის მაგრამ სინამდვილეში ეს პისტოლეტები ძალიან ადვილად იშლება ბოლომდე და ამისთვის არ არის საჭირო რაიმე რთული ინსტრუმენტები.  SP2022-ს “P”  სერიისგან ბევრი დადებითი რამ გადმოყვა და კონსტრუქციული სიმარტივეც მათ შორის არის.

SP2022-ის დაშლა ძალიან გავს FN P-35-ის დაშლის სქემას. გაწიეთ საკეტი უკან, გამოაძრეთ საკეტის შემაკავებელი, გაწიეთ საკეტი წინ და მოაცილეთ ის ჩარჩოს. ამოიღეთ დამაბრუნებელი ზამბარა თავისი ღერძით (ეს ცოტა რთულია ვინაიდან ღერძი ღრმად ზის და ხელი კარგად არ ეკიდება) და შემდეგ განაცალკევეთ ლულა და საკეტი. ტარის უკანა პანელის მოხსნა ასევე გაძლევთ საშუალებას მიუდგეთ დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის და უკეთესად გაწმინდოთ ის.

პისტოლეტი პოლიმერის რამით არის აღჭურვილი, რომელიც არ იჟანგენა. SP2022  ასევე საკმაოდ დიდი ხანია გამოიყენება სხვადასხვა სამხედრო და სამართალდაცმავი სტრუქტურების მიერ, რაც ნიშნავს რომ კონსტრუქცია გამოცდილია და რაიმე თანდაყოლილი სუსტი წერტილები პისტოლეტს არ უნდა ქონდეს.

sigbox

ასეთ კომპლექტაციაში იყიდება პისტოლეტი. არსებობს მეორე კომპლექტაციაც პლასტმასის კეისში, პლასტმასის ბუდეთი მაგრამ მეორე მჭიდის გარეშე. კომპლექტაცია შეიძლება განსხვავდებოდეს  გააჩნია რომელი ქვეყნიდან არის იარაღი იმპორტირებული. 

ცოტა უფრო ვრცლად მინდა გაიამობოთ პისტოლეტის სროლისუნარიანობაზე და ერგონომიკაზე. ყველა ზიგ-ზაუერის პისტოლეტი კარგუ ერგონომიკით გამოირჩევა. SP2022 ტარის ფორმა ძალიან მოსახერხებელია და მისი უკანა ნაწილის გამოცვლით შესაძლებელია მისი სხვადასხვა ზომის ხელზე მორგება.  საკეტი დიდი ზომის არის, თავისუფალია ყოველგგვარი ღილაკებისგან, რის გამოც იარაღის გადატენვა, დაბრკოლების აღმოფხვრა ძალიან ადვილია. ბრტყელი და განიერი ზედაპირი პლიუს დიდი ზომის ადვილად დასანახი სამიზნე მოწყობილობები აადვილებენ სწრაფ და ზუსტ სროლას. დამიზნება შეასძლებელია სილუეტით, მეთოდით რომელსაც ქვია out-of-the-notch shooting (წინა სამიზნე მოწყობილობა მაღლა არის უკანაზე) ან თუნდაც „კლასიკურად“ სამიზნე მოწყობილობების სამიზნის მიმართ გასწორებით. ლულის შედარებით მაღალი ღერძი არ ქმნის პრობლემებს. ოპტიმალური ტარის ფორმა და კუთხე უზრუნველყოფს იარაღის სწრაფ დაბრუნებას სამიზნე ხაზზე. „ზიგების“ მაღალ ლულის ღერძზე ბევრს ლაპარაკობენ მაგრამ ეს არ უშლის მსოფლიო დონის სპორტსმენ მსროლელს მაქს მიშელს დაამყაროს უამრავი რეკორდი სწრაფსროლაში სწორედ „ზიგ-ზაუერის“ პისტოლეტებიდან. დაიჭირეთ იარაღი მყარად ხელში, დააჭირეთ სასხლეტს და ტყვიები იქ მოხვდება სადაც უმიზნებთ. დიახ უკუცემა განსხვავებულია, ფიზიკის კანონებს ვერ გადაახტები, მაგრამ მე ვერ ვიტყვი რომ სწრაფი სროლისას SP2022 ქმნის განსაკუთრებულ პრობლემებს. უკუცემა არ არის პირდაპირ ხელის გულში მიმართული, როგორც მაგალითად გლოკიდან სროლისას, ამის ნაცვლად იგრძნობა „აყირავების“ მომენტი, მაგრამ აცალეთ დარულდეს გადატენვის ციკლი და დაინახავთ რომ პისტოლეტი თავისით დაბრუნდება დამიზნების ხაზზე, თქვენი თვალების წინ წარსდგება გასწორებული სამიზნე მოწყობილობები და შეგიძლიათ დააწვეთ სასხლეტს შემდეგი გასროლისთვის. „დაბლ ტეპი“, სწრაფი  ორმაგი გასროლები, გასროლები ორმაგ რეჟიმში არის ადვილი. SP2022 ძალიან კარგად ისვრის და რბილად მუშაობს.

sigknob

სამკუთხედის ფორმის მჭიდის ღილაკი SP სერიის საფირმო ნიშანია. ის კარგი ზომის არის და განლაგებულია იქ სადაც უნდა იყოს. მჭიდი ადვილად თავსდება, სამედოთ ფიქსირდება და მსროლელი მკაფიოდ გრძნობს ყველა ამ პროცესს. იარაღის კარგი თვისებაა, როდესაც ყველა ღილაკი მკაფიოდ მუშაობს და მსროლელს არ ჭირდება გადამოწნება ზის თუ არა მჭიდი კარგად იარაღში, ჩაირთო/გამოირთო თუ არა მცველი და ასე შემდეგ. ხშირს შემთხვევაში ეს განასხვავებს მაღალი კლასის იარაღს.  სურათში ასევე ჩანს ტარისს ზედაპირის იდეალური ტექსტურა, რომელიც უზრუნველყოფს იარაღის საიმედო ჭერას და ამავე დროს არ არის უხეში და არ ცვითავს ტანსაცმელს. 

„P” სერიის „ზიგ-ზაურების“ სასხლეტი, როგორც წესი ყველაფრით არის კარგი გარდა ერთი თავისებურებისა, რომელსაც ქვია გრძელი „რესეტი“. „რესეტი“ ანუ მანძილი რომელიც ჭირდება სასხლეტს იმისთვის, რომ დაჭერის შემდეგ გახდეს შესაძლებელი შემდეგი გასროლის განხორციელება. თუ „რესეტი“ გრძელია ეს ნიშნავს სასხლეტი თითის უფრო ენერგიულ მოძრაობას რაც თეორიულად ნეგატიურად აისახება სიზუსტეზე. გრძელი „რესეტის“ დადებითი თვისება არის ის რომ ყოველი გასროლის წინ საჭიროა მკვეთრი მოძრაობა სასხლეტი თითის და შემთხვევითი (ორმმაგი) გასროლა შეუძლებელია.  რახან მსროლელი იძულებულია უფრო წინ გაუშვას სასხლეტი ეს რა თქმა უნდა ითხოვს მეტ დროს და (ისევ თეორიულად) ანელებს სროლის მაქსიმალურ ტემპს.  ჩემი ღრმა რწმენით საჩუვრების „ზიგების“ გრძელ რესეტზე უფრო თეორიული ხასიათის და პრაქტიკაში პრობლემებს არ ქმნის, ვინაიდან „ზიგ-ზაუერების“ სასხლეტი იმდენად კარგია რომ ეს მცირე თავისებურება არ იგრძნობა. სასხლეტის ოპტიმალური წონა, ერთგვაროვანი სვლა, ხრაშუნის და ჩავარდნების გარეშე, სხვა დადებით თვისებებთან ერთად (ტარის ფორმა და კუთხე, ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები) აძლევენ საშუალებას ზუსტად ისროლონ თუნდაც ზალიან გამოუცდელ ახალბედა მსროლელებს. ბოლოს ვიტყვი რომ ორმაგ რეჟიმში სროლაც არ არის რთული. სასხლეტი რბილია და მოკლე სვლა აქვს.

sigaccuracy

ეს ჯგუფი ნასროლი მხოოლოდ ორმაგ რეჟიმში, 12 მეტრიდან, სტანდარტული SigSauer P226-დან არის  საუკეთესო დასტური „ზიგების“ მაღალი თანდაყოლილი სიზუსტის, რომელსაც მათ შორის უზრუნველყოფს ძალიან კარგი ქარხნული სასხლეტები.

შემდეგი თავისებურება ზიგ-ზაუერის პისტოლეტეების, რომელიც ბერვს არ მოწონს, არის საკეტის შემაკავებლის განლაგება. ის განლაგებულია უფრო უკან ვიდრე უმეტესობა სხვა პისტოლეტზე. ეს ერთდროულად მოსახერხებელია მაგრამ შეიძლება წარმოშვას პრობლემა, მარჯვენა ხელის დიდი თითი პირდაპირ მასზე თავსდება და შედეგად ბოლო გასროლის შემდეგ თითი არ აძლევს მას საშუალებას აიწიოს და საკეტი გააჩეროს გახსნილ მდგომარეობაში.  საჭიროა ჭერის შეცვლა ეს კიდე ბევრს ალბათ არ მოეწონება, არ მოუხდება. „P” სერიის ამ თავისებურებას ემატება ის რომ SP2022-ზე, დამშვები („დეკოკერი“) განლაგებულია საკეტის შემაკავებლის ქვეშ, უშუალო სიახლოვეში. სწრაფი ვარჯიშების შესრულებისას ხანდახან  ეს ორი ღილაკი ერთმანეთში აგერევათ მაგრამ პრაქტიკა ამის ალბათობას შეამცირებს. პრინციპში რომც აგერიოთ, არაფერი არ მოხდება განსაკუთრებული, საგანგაშო ქმდებებისას ეს ორივე ღილაკი ისედაც პრაქტიკულად არ გამოიყნება. მაგალითად საკეტით გათავსიუფლება გადაუდებელი გადატენვისას ხდება საკეტის უკან გაწევით და არა ღილაკზე დაჭერით ხოლო დამშვების გამოყენება საგანგაშოდ არასდროს არ ხდება. ანუ გადაუდებელი მანიპულაციების შესრულებისას ღილაკების ახლო-ახლო განლაგება პრობლმებს წესით არ ქმნის. აღნიშნული თავისებურება არ უნდა იყოს განხილული ნაკლოვანებად ვინაიდან პისტოლეტის შეძენისას იგულისხმება, რომ პატრონი მასთან ერთად ივარჯიშებს და შესაბამისად მიეჩვევა და დაიმახსოვრებს მართვის ელემენტების განლაგებას. ჩემი აზრით ამ თავისებურებას უნდა ყურადღება მიაქციოთ თუ განიხილავთ SP2022-ის შეძენის ვარიანტს.

მოგეხსენებათ თავდაცვითი/საბრძოლო პისტოლეტი უნდა იყოს უსაფრთხო. ყველა „ზიგ-ზაუერის“ პისტოლეტი ამ მხრივ ამ მოთხოვნას სრულად აკმაყოფილებენ. პისტოლეტები აღჭურვილია ავტომატური მცველებით, რომლებიც გამორიცხავენ გასროლას თუ არ მოხდა სასხლეტზე დაჭერა. ასევე მექანიკური მცველის არარსებობა ჩემი აზრით მხოლოდ პლიუსია. ორმაგი მოქმედების პისტოლეტს მექანიკური მცველი არ ჭირდება ხოლო „ზიგების“ საფირმო დამშვები („დეკოკერი“) სასხლეტის დაშვებას გადააქცევს აბსოლუტურად უსაფრთხო ოპერაციად. პრაქტიკული უსაფრთხოების მხრივ SP2022 იღებს მაქსიმალურ ქულას.

sigcham

განსხვავებით „ზიგ ზაუერის“ სხვა მოდელებისგან, SP2022 ასევ აღჭურვილია სავაზნის მდგომარეობის ინდიკატორით, რაც ასევე დამატებითი უსაფრთხოების ზომაა.

მჭიდი ავტომატურ პისტოლეტში თამაშობს კრიტიკულ როლს. SP2022-ის მჭიდები აღჭურვილია მასიური ხუფებით, რომლებიც ჩემი აზრით ზედმეტია, ვინაიდან მჭიდს აქვს საშუალება დაატიოს სტანდარტულ 15 ვაზნაზე მეტი თუ სხვა კონსტრუქციის ხუფი იქნება გამოყენებული. მჭიდები დაფარულია ნაცრისფერი დაფარვით, ხოლო მჭიდის მკვეთრად გამოხატული შევიწროება ადვილებს მათ სწრაფ მოთავსებას პისტოლეტში. მჭიდები ახალი იყო და ამიტომაც მე-15 ვაზნის მოთავსება იყო საკმაოდ რთული თუ არა შეუძლებელი.

ჩვენი SP2022-ის ტესტირებისას არანირ დაბრკოლებას ადგილი არ ქონია. ერთადერთი რაზეც შეიძლება „ზიგ-ზაუერს“ მოვედვაოთ არის ის რომ პისტოლეტის მოხვედრის წერტილი დამიზნების წერტილზე დაბლა იყო დაახლოებით 5 სმ-ით. ასეთ იარაღში ვერტიკალური გადახრა არის მიუღებელი ვინაიდან ამის გამოსწორება შეუძლებელია. უნდა შეიცვალოს ან წინა ან უკანა სამიზნე მოწყობილობა. ყველაზე ცუდი ვარიანტია, როდესაც პისტოლეტი „ურტყავს“ დაბლა, იმიტომ რომ ასეთი ცდომილების კომპენსირება დამიზნებით უფრო ძნელია. უნდა გადაფარო სამიზნე „მუშკით“ მაგრამ კრიტიკული ნაკლი ეს არ არის. ამან გაარკვეულად გული დაგვწყვიტა, იმიტომ, რომ დანარჩენში ამ პისტოლეტმა თავი კარგად გამოიჩინა. უკიდურეს შემთხვევაში შესაძლებელია (თუ ამის საშუალებას იძლევა სამიზნე მოწყობილობა) წინა სამიზნე მოწყობილობის სიმაღლის შემცირება ქლიბით და შემდგომ მისი „ცივი წესით გაშავება“ ან შეღებვა. ერთი რამ გაითვალისწინეთ სანამ რამის შეცვლას დააპირებთ დარწმუნდით რომ ეს არ არის თქვენი შეცდომა და რომ ნამდვილად საქმე არის იარაღში.

targetsp20221

ასე გამოიყურება ჩვენი SP2022-დან ნასროლი ჯგუფი 15 მეტრზე. ლურჯი წერტილი არის დამიზნების წერტილი. წითლად მონიშნულია მორტყმები. ამ პისტოლეტმაც ისევე როგორც მანამდე სხვა Sp2022 დაამტკიცა რომ ეს პისტოლეტები უკიდურესად ზუსტებია. 

shooterscentral.ge-ს დასკვნა: SP2022 წარმოადგენს მუშა, ხელმისაწვდომი იარაღის კარგ ნიმუშს. ზიგ-ზაუერის სახელი ყოველთვის იყო ასოცირებული დახვეწილობასთან და საიმედოობასთან და ეს SP2022 ნამდვილად არის ერთ-ერთი თუ არა ყველაზე კარგი პისტოლეტი ფასი-ხარისხის მაჩვენებლის მიხედვით. პისტოლეტი ღირს იაფი მაგრამ ის არ არის იაფიანი. SP2022-ის გამოყენება შესაძლებელია „პირდაპირ კოლოფიდან“ ყოველგვარი დამატებითი ინვესტიციების გარეშე. იარაღს დაჭირდება ბუდე (ან მჭიდი, გააჩნია რა კომპლექტაციას  შეიძენთ), დააყენეთ სასურველი სისქის სახელური და ის მზად არის გამოყენებისთვის. პისტოლეტი უდაოდ იმსახურებს უმაღლეს შეფასებას. ძალიან ბევრი კარგი პისტოლეტი არსებობს, მაგრამ ძალიან ცოტა პისტოლეტია, რომელიც სთავაზობს მყიდველს გაცილებით უფრო მეტს ვიდრე ის მასში იხდის.  SP2022 სწორედ ასეთი იარაღია.

SAR-SF და “კალაშნიკოვის” პლატფორმის შეფასება

October 1st, 2015

P1060459

არავისთვის არ იქნება განსაკუთრებული სიურპრიზი თუ განვაცხადებ, რომ ტიპიური (სტანდარტული) კალაშნიკოვის სისტემის იარაღი ვერ უძლებს კონკურენციას თანამედროვე სისტემებთან, ტაქტიკური/თავდაცვითი იარაღის როლში. თანამედროვე ტაქტიკური კარაბინები, უფრო ზუსტებია, არანაკლებ საიმედო, მოსახერხებელი, ერგონომიული, ტექნოლოგიური. თანამედროვე ტაქტიკური კარაბინის პატრონს ადვილად შეუძლია შეიძინოს ერთი საბაზისო მოდელი, რომელიც მას შეუძლია შემდგომ აქციოს იმ სისტემად, რომელიც მას სურს. ამაში მე არ ვგულისხმობ მარტო ე.წ. „ფურნიტურის“ შეცვლას (სახელური, ტიბჟირი, კონდახი) არამედ ყველა იმ უპირატესობას, რომელიც მოაქვს იარაღის ე.წ. მოდულურ კონსტრუქციას და ტექნოლოგიურობას. ავიღოთ მაგალითისთვის AR-15-ის რესივერი. ყველაფერი რაც რესივერზე ყენდება შესაძლებელია გამოცვლილ იქნას პრაქტიკულად შიშველი ხელებით ან ინსტრუმენტებით, რომლებიც მოიძებნება ნებისმიერ ინსტრუმენტების უჯრაში, სახლში სადაც ცხოვრობს კაცი რომელსაც ხელები ტრაკიდან არ ეზრდება. აღნიშნული გვაძლევს ორ ძირითად უპირატესობას: 1. საშუალებას მოვირგოთ იარაღის ნებისმიერი კომპონენტი; 2. დეტალის წმყობრიდან გამოსვლის შემთხვევაში, შესაძლებელია საკუთარი ძალებით შევაკეთოთ იარაღი. AR-15-ში არ არის არც ერთი დეტალი, რომლის ერთი ჩაქუჩით და ერთი ლურსმნით აწყობა შეუძლებელია სამზარეულოში. უმეტესობა თანამედროვე ტაქტიკური/სამხედრო იარაღების პროექტირდება ასეთი მოთხოვნებით, მარტივი, ტექნოლოგიური, მოდულური, თანამედროვე მასალების გამოყენებით. მეორეს მხრივ „კალაშნიკოვი“ არის რეალურად 40-ნი წლების ტექნოლოგიებით შექმნილი იარაღი. ის აგებულია „დაბეჭდილი“ რესივერის ირგვლივ, რომელიც შექმნილია გერმანული ტექნოლოგიებით. მისი ფურნიტურა იყო ხის ან ბაკელიტისს ისევე როგორც მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ გერმანულ იარაღებში. დასაკეცი კონდახი დაყენებული 1949 წლიდან AKC-ზე ასევე ზუსტად იმეორებდა გასული საუკუნის 30-ან წლებში შექმნილი გერმანული დასაკეცი კონდახის კონსტრუქციას. რუსეთი ყოველთვის პროგრესის კუდში მიჩანჩალებდა და იმ დროისთვის კალაშნიკოვის ავტომატის წარმოების ათვისებაც უდიდესი პრობლემა გამოდგა, რის გამოც მაგალითად კონსტრუქციაში და საწარმოო პროცესებში 10 000-ზე მეტი ცვლილება იქნა შეტანილი სანამ წარმოება ბოლომდე დალაგდა და გახდა შესაძლებელი კალაშნიკოვის ავტომატების მასობრივი წარმოება.

რა თქმა უნდა არც AR-15 არ არის ახალგაზრდა. მისი საბოლოო სახის ფორმირება 50-ნი წლების ბოლოს მოხდა, მაგრამ კალაშნიკოვისგან განსხვავებით ეს იარაღი იყო რევოლუციური თავისი დროისთვის. მოდერნიზაციის პოტენციალი AR-15-ში იმხელა იყო რომ ეს იარაღი ნახევარი საუკუნის შემდეგაც ძლიერ პოზიციებს ინარჩუნებს და ზე-პოპულარულია პროფესიონალურ წრეებში, ხელმისაწვდომია უამრავ კონფიგურაციაში დაწყებული პისტოლეტით და დამთავრებული სნაიპერული შაშხანით და ტყვიამფრქვევით ვაზნების ლენტით მიწოდებით და ყველა ამ როლში ის მშვენივრად გამოიჩინა თავი. მიუხედავად იმისა, რომ კალაშნიკოვის ავტომატი არის ნაკლებად ტექნოლოგიური, არ არის მოდულური, ნაკლებად ერგონომიულია, მისი მდიდარი საბრძოლო ისტორია და უკიდურესად საიმედო იარაღის რეპუტაცია იზიდავს უამრავ ადამიანს, რომელიც აჩერებს ამ იარაღზე თავის არჩევანს. „კალაშნიკოვი“ იქმნებოდა ომისთვის, ბრძოლისთვის, ბირთვული აპოკალიფსისთვის და შესაბამისად კარგად მოემსახურება ადამიანს, რომელიც თავის სიცოცხლეს მას ანდობს. ბოლოს და ბოლოს ეს იარაღი ბრწყინავს იმაში რაც არის ყველაზე მათავარი თვისება საბრძოლო იარაღის – საიმედოობა. „კალაშნიკოვი“ ხშირად არის ჩემი ხუმრობების თემა, მაგრამ დამერწმუნეთ მე პატივს ვცემ ამ იარაღს. გინდათ „კალაშნიკოვი“? კარგით, მაშინ ეს სტატია თქვენთვის საინტერესო იქნება, ისევე როგორც კონკრეტულად „კალაშნიკოვის“ ბულგარული კლონების პატრონებისთვის.

კალაშნიკოვის სისტემას მე კარგად ვიცნობ, მქონდა საშუალება ხანგრძლივი ექსპლუატაციის, 5.45 და .308 კალიბრის „ვეპრების“, 7.62 კალიბრის „საიგის“, AKC-74У-ს და ეხლა უკვე მაქვს ბულგარული 5,56 კალიბრის კარაბინი SAR-SF. რა უნდა გავითვალისწინოთ ამ სისტემის იარაღის არჩევისას? „კალაშნიკოვის“ კლონების უმეტესობა იყენებს პრაქტიკულად იდენტურ მართვის სქემას (manual of arms) და განსხვავებები ეხება მცველის კონსტრუქციას, როდესაც იარაღს ემატება მარცხენა მხარეს განლაგებული მცველი, განსხვავებულ „ფურნიტურას“ და დასაკეცი კონდახების კონსტრუქციას. ამასთანავე მსროლელს შეუძლია აარჩიოს სტანდარტული ზომის და მოკლე ტაქტიკური კარაბინები ე.წ. შუალედურ კალიბრებში (5.45×39, 5.56×45, 7.62×39), ისევე, როგორც სანადირო ვარიანტები, მათ შორის შაშხანის კალიბრებზე (.308, 7.62x54r) უფრო გრძელი ლულით და განსხვავებული კონფიგურაციით, ოპტიმიზირებული ნადირობისთვის. ყველა კალაშნიკოვი ერთნაირად იშლება და საჭიროებს ერთნაირ მოვლა/მომსახურების პროცედურებს.

ak var2

კალაშნიკოვის სამი ყველაზე პოპულარული ფორმატი. მარცხნიდან მარჯვნივ: დამოკლებული კარაბინი, დასავლეთში ცნობილი როგორც „კრინკ“ ან „კრინკოვ“ რომელსაც საფუძვლად უდევს საბჭოთა AKС-74У; სტანდარტული საბრძოლო „კალაშნიკოვი“ დაფუძნებული საბჭოთა AKM-ზე და სანადირო ფორმატი, რომელიც ან მაქსიმალურად უახლოვდება სანადირო კარაბინის კონფიგურაციას ან ე.წ. „დრაგუნოვის“ ტიპს, იმ ქვეყნებისთვის სადაც სახელმწიფო არ წყალობს იარაღებს გასამხედროებული იერსახით.

შესაბამისად ადამიანს აქვს არჩევანი გასაკეთებელი რამდენიმე კონფიგურაციას და კალიბრს შორის, რომელიც ყველაზე უკეთ აკმაყოფილებს მის მოთხოვნებს. განსხვავებით სხვა სისტემებისგან, თუ რამე შეიცვალა ის ვერ მოახერხებს იარაღის მოდიფიცირებას. აქიდან გამომდინარე ყველაზე პოპულარული და სასურველი კონფიგურაცია არის სტანდარტული AKM-ის, რომელიც მაქსიმალური უნივერსალურობით გამოირჩევა. არასასიამოვნო სიურპრიზი ელის კალაშნიკოვის მფლობელს თუ ის გადახედავს დამატებითი აქსესუარების ფასებს. ეს განსაკუთრებით ეხება ოპტიკის სამაგრებს. კალაშნიკოვმა თავის დროზე ვერ გათვალა, რომ ოპტიკა იარაღზე გახდებოდა სტანდარტი და ამიტომაც „დაახურა“ თავის იარაღს, თხელი ხუფი, რომელზეც შეუძლებელია ოპტიკის მონტაჟი. მდგომარეობის გამოსწორების მცდელობა იყო რესივერის გვერდიდან უნივერსალური სამაგრის დაყენება, რომელიც ჩემი დაკვირვებით არ გამოირჩევა საიმედოობით და ოპტიკაც მაღლა უნდა იდგას რომ შესაძლებელი გახდეს იარაღის დაშლა მისი მოხსნის გარეშე. დასავლური კომპანებიც ჩაერთვნენ ამ პროცესში და ათეულზე მეტი გზა გამონახეს ოპტიკის მონტაჟის. უფრო სქელი ხუფები დამატებითი ფიქსაციის წერტილებით, ხუფები, რომლებიც ფიქისრდებოდნენ გადაბმით უკანა სამიზნე მოწყობილობის ბაზასთან, ოპტიკის სამაგრები, რომლებიც ყენდებოდნენ ხუფების თავზე, ათასანაირი კრონშტეინები, რომლებიც ყენდებოდნენ სტანდარტულ „საბჭოთა“ სამაგრზე და ასევე სამაგრები, რომლებიც სრულდებოდნენ დენთის აირების მილთან ერთად და აქიდან ყველაზე დახვეწილები დამატებით ფიქისრდებოდნენ ლულასთან გადაბმით. მაგალითად AR-15-ის, FN SCAR-ის ჩეხური BREN-ის სამაგრების სიგრძე იმხელა არის, რომ შესაძლბელია ორი ოპტიკური მოწყობილობის, ფანრის და ლაზერული სამიზნის ერთდროული დაყენება (გამადიდებელი + კოლიმატორი + ლაზერი, ოპტიკური სამიზნე + ღამის ხედვის ხელსაწყო + ლაზერი). „კალაშნიკოვზე“ ეს შეუძლებელია. იმისთვის რომ AR-ზე დააყენოთ ოპტიკა საკმარისია კარგი „რინგების“ ყიდვა. იმისთვის, რომ დააყენოთ ოპტიკა „კალაშნიკოვზე“ მოგიწევთ 150-დან 300-დოლარამდე გადახდა და კიდე თავის მტვრევა იმაზე თუ, რომელი მეთოდი არის თქვენთვის უკეთესი და უფრო საიმედო ვიდრე სხვა მრავალი დანარჩენი. მაგალითად ჩვენ ბულგარულ SAR-SF-ზე ოპტიკის დაყენების ერთადერთი გზა არის ან ხუფის შეცვლა ან დენთის აირების მილის. პირველის ფასი 150 დოლარია მეორესი მინიმუმ 130. ამ მოდელს გვერდითა სამაგრი არ აქვს, გამოყენებული დასაკეცი კონდახის კონსტრუქციის გამო. გამომდინარე, რომ სტანდარტული გვერდითი სამაგრი არ გამოირჩევა განსაკუთრებული სიხისტით, ხოლო დენთის აირების მილი საერთოდ არ იყო განკუთვნილი ოპტიკის დასაყენებლად, უმჯობესია არ დახარჯოთ ფული იაფ ჩინურ სამაგრებზე და იყიდოთ ხარისხიანი დეტალი კარგი რეპუტაციის მწარმოებლისგან, რომელიც სპეციალიზირდება კალაშნიკოვის პლატფორმაზე და არ დაგავიწყდეთ, რომ “კალაშნიკოვის” კლონები ყველა ერთნაირი არ არის და დარწმუნდით რომ სასურველი დეტალი მიდის კონკრეტულად  თქვენ “კლონზე”.

SH-1

კომპანია „Ultimak“ უშვებს ძალიან კარგ, საკუთარი კონსტრუქციის სამაგრებს სხვადასხვა კონფიგურაციის „კალაშნიკოვებისთვის“. სურათზე არის დენთის აირების მილი შესრულებული პიკატინის სამაგრით. საიმედო ფიქსაცია მიიღწევა ასევე სამაგრების გამოყენებით, რომლებიც ყენდება ლულაზე. ლულის გახურების და მეტალის გაფართოების ზემოქმედება „ზეროზე“ აჩენს გარკვეულ კითხვებს. ფასი – 130 დოლარი.

ფურნიტურას რაც შეეხება, აქ არჩევანი ძალიან დიდია, და რა თქმა უნდა ყველაზე დიდი არჩევანი არის სტანდარტული „კალაშნიკოვებისთვის“, ნაკლებად დიდი არჩევანია სანადირო ვარიანტებისთვის, და საკმაოდ შეზღუდული არჩევანია ე.წ. „კრინკებისთვის“. ცხადია დაივიწყეთ ისეთი უკანასკნელი „მოდური“ ტრენდები ტაქტიკურ სამყაროში, როგორებიც არის დასაკეცი სამიზნე მოწყობილობები, თავისუფლად დაკიდებული ლულები და ასე შემდეგ. სამაგრების ფართიც არის ძალიან პატარა რის გამოც სანამ დააპირებთ სახელურების ან ფარნების შეძენას, კარგად დაფიქრდით რა გინდათ, სად დააყენებთ და რამეს ამით ხელს რომ არ შეუშლით. მაგალითად AR-15-ის მჭიდის პირდაპირ ქვევით ვარდება ღილაკზე დაჭერისას. „კალაშნიკოვზე“ მჭიდი წინ უნდა გაწიოთ, რომ ის მოხსნათ, რის გამო თუ გიყენიათ შედარებით გრძელი ვერტიკალური სახელური, რომელიც შედარებით უკან არის დაყენებული, გართულდება მჭიდის გამოცვლა ან საერთოდაც შეუძლებელი გახდება.

ak var1

კარგი ვარიანტია „კალაშნიკოვისთვის“ ე.წ. hand stop-ის დაყენება. სახელური ან hand stop აუცილებელია, იმისთვის რომ იარაღი მყარად გეჭიროთ. პრობლემა ის არის რომ სტანდარტულ ტიბჟირზე არ რჩება ადგილი ერთდროულად სახელურის და ფარანის დასაყენებლად. მაშინ ფარანი უნდა დაყენდეს გვერდიდან რაც ზრდის იარაღის სიგანეს. გამოსავალი შეიძლება იყოს ისეთი სახელურის დაყენება, რომელიც ერთდროულად იძლევა ფარანის დაყენების საშუალებას.

მინუსებია ასეთი სახელურის გაბარიტეები, ფარნების შეზღუდული არჩევანი და მათი ფასი. პოპულარული ტაქტიკურ სამყაროში იარაღის ჭერის c-clamp ტექნიკა პოპულარიზირებული კრის კოსტას და ტრევის ჰალეის მიერ „კალაშნიკოვზე არ იმუშავებს იმიტომ რომ ხელი გადაფარავს რკინის სამიზნე მოწყობილობებს ან დაბლა დაყენებულ ოპტიკას. SAR-SF-ის დასაკეც კონდახს აქვს კიდევ ერთი მინუსი, ის ზღუდავს გამოყენებული ვერტიკალური სახელურების არჩევანს. SAR-SF-ის შემთხვევაში ყველაზე ოპტიმალურია hand stop-ის გამოყენება ან დაყენება სასურველი სახელურის და უარის თქმა სალაშქროდ კონდახის აკეცვის საშუალებაზე, ხოლო შალითაში გადასატანად არც არის აუცილებელი კონდახის ბოლომდე აკეცვა. „კალაშნიკოვების“ ტუნინგის თემის გაგრძელება შესაძლებელია უსასრულობამდე, მაგრამ ამ სტატიის მიზანი არ არის „კალაშნიკოვის“ ტუნინგის ყველა მიმართულების აღწერა. მე მინდოდა თქვენთვის ამეხსნა, რომ „კალაშნიკოვის“ ტუნინგი გაცილებით უფრო რთულია და მეტ დანახარჯებს ითხოვს, რის გამოც სანამ რამეს შეუკვეთავთ კარგად უნდა დაფიქრდეთ, რა გჭირდებათ, ნამდვილად გჭირდებად თუ არა, რას, როგორ და სად აყენებთ და რამეს ხელი ხომ არ შეეშლება. ასევე მოერიდეთ იაფი/ჩინური, უსახელო ნაწილების შეძენას. „კალაშნიკოვების“ მოყვარულების წრეებში ავტორიტეტით სარგებლობენ, „Magpul”, “Krebs Сustom”, “Ultimak”, “FAB Defense”, “Midwest Industries”, „Definitive Arms“, ძალიან კარგ თუ არა საუკეთესო ოპტიკის სამაგრებს უშვებს „RS Regulate“.

ჩვენი ტესტირების პირველი ნაწილი მიეძღვნა ბულგარული SAR-SF-ის ტექნიკურ აღწერილობას და შთაბეჭდილებებს. მეორე ნაწილი ეხება უკვე იარაღის მომზადებას ექსპლუატაციისთვის და ტესტირებას სროლით. რაც შეეხება მომზადებას. „არსენალს“ დაჭირდა გარკვეული სამუშაოები, რაც არ არის გასაკვირი. პირველ რიგში ჩემი მეორეადი დეტელების ყუთში ვიპოვე, სასურველი ფორმის ღვედის გასაყრელი, რომელიც დაყენდა კარაბინზე. SAR-SF-ს აქ აქვს წინა ღვედის გასაყრელი, ალბათ იმიტომ რომ მწარმოებლი აზრით ასეთ იარაღზე უმჯობესია დაყენდეს ერთ-წერტილიანი ღვედი. მე მინდოდა ორ წერტილიანი და ამიტომაც ავარჩიე უკვე კარგად ნაცადი Condor Speedy. ამ ღვედის მასალა ისეთია, რომ ლაშქრობისას ღვედი თავისით იხსნება ამიტომ საჭიროა გადაბმის ადგილების გადახვევა შავი იზოლაციური ლენტით. სხვა მხრივ ეს ღვედი იდელაურია და იძლევა საშუალებას შეცვალოთ მისი სიგრძე ხელის ერთი მოძრაობით.

speedy krink

შემდეგ საჭირო გახდა მჭიდების მორგება. მჭიდის ღილაკის კბილი, ბოლომდე არ ჯდებოდა და კარგად არ ედებოდა მჭიდის ბჯენს. ბჯენის ქლიბით დამუშავებამ აღმოფხვრა ეს პრობლემა და მჭიდის დაყენებისას ისმოდა მკაფიო ჩაკეტვის ხმა, რაც იუწყებოდა რომ კბილი ბოლომდე შევიდა კონტაქტში მჭიდთან და ის საიმედოთ ზის იარაღში.

მჭიდის ამოღებისას მისი უკანა კედელი ედებოდა რესივერის ბასრ კუთხეს და ის იჭედებოდა. მჭიდის პლასტმასის კედლების შეთხელება მივიჩნიეთ უაზროდ და ამის მაგივრად ოდნავ დავქლიბეთ შიქნიდან რესივერი. დამუშავებული ადგილი გავაშავეთ „ცივი“ წესით.

სტანდარტული უკანა სამიზნე იყო ძალიან წვრილი და არ ატარებდა საკმარისად შუქს, რის გამოც დამიზნება რთულდებოდა. შესაბამისი ზომის ქლიბის გამოყენებით, ღარი გაფართოვდა და მიიღო ე.წ. ექსპრეს სამიზნის ფორმა. ასეთი ტიპის სამიზნეები გამოიყენება იარაღზე, რომლითაც ახლო მანძილებზე ნადირობენ აფრიკაში, სახიფათო ცხოველებზე. რითიც ნადირობა შესაძლებელია ბუშში ვეფხვზე, გამოდგება ორფეხა მტაცებლებისგან თავის დასაცავად. დამუშავებული ადგილი ასევე გაშავდა „ცივი“ წესით.

პლასტმასის ტიბჟირი, გაიზომა, გაიხვრიტა ორ ადგილას და მასზე დაყენდა CAA-ს პიკატინის სამაგრი, ვერტიკალური სახელურით. სამაგრი დაფიქსირდა ორი ხრახნით და დამატებით ეპოქსიდით. პიკატინის სექციები იაფი ღირს (5-10 დოლარი) და მათი სტანდარტულ ფურნიტურაზე დაყენება დაგიზოგავთ თანხას, არ გახდება საჭირო ახალი ტიბჟირის შეძენა.

pic on krink

ექსპერიმენტის სახით, მოკლე 5 ვაზნიანი მჭიდის მიმწოდებელი დამოკლდა და შემზღუდველი მოიჭრა, რამაც პატარა მჭიდის ტევადობა გაზარდა ზუსტად 10 ვაზნამდე. ევროპაში „არსენელები“ იყიდება ორ ვაზნიანი მჭიდით ასრებული შეზღუდვის გამო, სადაც შაშხანა სავაზნის ჩატლით არ უნდა იტევდეს სამ ვაზნაზე მეტს. საქართველოში მჭიდის ტევადობა შეზღუდული არ არის, რის გამოც ასეთი ოპერაცია აბსოლუტურად ლეგალურია.

უკანა სახელურის გამოცვლა ლარის კურსის გამო გადაიდო, და ამის მაგივრად სტანდარტულ სახელურს გაუკეთდა სტიპლინგი. ასეთი ჩვევა მაქვს მაქსიმალურად უხეში სახელურების გამოყენების ყველა ჩემ იარაღებზე.

საკონსერვაციო ზეთის მოშორების შემდეგ იარაღი დაიზეთა Break Free LP-თი, რომელსაც უკვე 4 წელია წარმატებით ვიყენებ.

რენჯზე ვიზიტის წინ ჩვენ გვაინტერესებდა პირველ რიგში ლულის მოწყობილობის ეფექტურობა, იმიტომ რომ 5.56 კალიბრის ვაზნის გასროლას ასეთი მოკლე ლულიდან უნდა მოყოლოდა შთამბეჭდავი ლულის ალი, დამაყრუებელი გასროლის ხმა და წნევის დარტყმა. ასევე გვაინტერესებდა ვაზნების მიწოდებისას ხომ არ ხდებოდა ტყვიის თავის დეფორმირება ან რამე ანომალიური დაზიანებებებს ხომ არ ქონდა ადგილი მასრებზე ან ვაზნებზე. ასეთი რამეები ჩვეულებრივი ამბავია კონვერსიულ იარაღში. მაგალითად, უმეტესობა ყოფილი სამხედრო იარაღების არ მუშაობს სანადირო ვაზნებთან, რუსული „ვეპრი“ ჭეჭყავდა მასრებს ექსტრაქციისას და ა.შ. ასევე საინტერესო იყო მოხდებოდა თუ არა ტყვიის აყირავება 100 მეტრზე სროლისას (იარაღის 215 მმ-ნი მოკლე ლულის გამო).

კარაბინს ასევე დაჭირდა გასწორება, საბედნიეროდ მხოლოდ ვერტიკალურ სიბრტყეში, რაც ადვილად შესაძლებელია კომპლექტში მოყოლებული ინსტრუმენტით. ჰორიზონტალურ სიბრტყეში გასწორება უფრო რთულია, ითხოვს ფორმულის გამოყენებას და სპეციალურ ინსტრუმენტს. თუ ეს ინსტრუმენტი არ გაგაჩნიათ, გასწორება ხდება დელიკატური პროცესი და ითხოვს შტანგენცირკულის გამოყენებას. SAR-SF-ის სამიზნე მოწყობილობა გათვლილია 350 მეტრამდე სასროლად და 500-მეტარმდე სასროლად. არ ვარ დარწმუნებულია, რომ ბულგარელებმა გამოიყენეს სამიზნე მოწყობილობა ზუსტად გათვლილი 5.56 ბალისტიკაზე. ამიტომ ჩემი რჩევა იქნება იარაღი “გაანულოთ” სასურველ დისტანციაზე (ქვემოთ მოცემული ცხრილების მიხედვით), დაიმახსოვროთ ტრაექტორია და გამოიყენოთ მხოლოდ „П“ მდგომარეობა. ეს იარაღი გამოიყენება პრაქტიკულად “პისტოლეტის მანძილებზე” და ზედმეტი მაინიპულაციები სამიზნე მოწყობილობებთან საჭირო არ არის. მაქსიმალური სროლის მანძილად მე ავარჩიე 200 მეტრი. განულების დისტანცია 25 მეტრი რაც 200 მეტრამდ მაძლევს საშუალებას „დავრჩე“ სილუეტის ცენტრში და არ შევიტანო ცვლილებები დამიზნებაში, 200 მეტრზე კი მოხვედრის წერტილი იქნება 22 სმ-ით დაბლა. უკანა სამიზნე მოწყობილობის მეორე მდგომარეობას უბრალოდ არ ვიყენებდი. იარაღის დანიშნულებიდან გამომდინარე გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანია რა ტრაექტორია ექნება ამ იარაღს ნოლიდან 50 მეტრამდე ვიდრე 100-დან 300 მეტრამდე. ჩვენი ვარაუდით წინა სამიზნე მოწყობილობის ერთი სრული ბრუნი უნდა იწვევდეს მოხვედრის წერტილის გადაადგილებას 20 სმ-ით 100 მეტრზე. მაგრამ ეს ჩვენი ვარაუდით. რეალურად იარაღი ადვილად  გასწორდა 25 მეტრზე რამდენიმე ცდით, ყოველგვარი ზედმეტი გათვლების გარეშე.

 როგორც უკვე ვთქვი ჩვენ განსაკუთრებულად გვაინტერესებდა როგორ გამოიჩენდა თავს „კრინკის“ ლულის მოწყობილობა და ეხლა გვესმის რატომ ღირს ის აშშ-ში 90 დოლარზე მეტი და იმდენად კარგი გამოდგა რომ თავად „ნოვესკემ“ გააუმჯობეს და გაამოიყენა მისი კონსტრუქცია თავის მოკლე AR-15-ის ბაზაზე შექმნილ კარაბინებში. მაგალითად გვერდიდან დგომისას დენთის აირების დარტყმა პრაქტიკულად არ იგრძნობა. 16.5 ინჩიან AR-15-ის (აღჭურვილი Yankee Hill Phantom-ით) გვერძე დგომა გაცილებით არასასიამოვნო იყო. ლულის ალი პრაქტიკულად არ ჩანდა სანამ მზის ჩასვლის შემდეგ არ დაბნელდა და ასეთ პირობებშიც კი ლულის ალი მინიმალური იყო. ხმის, ალის და დენთის აირბის დარტყმის თვალსაზრისით SAR-SF-დან სროლა არაფრით არ განსხვავდება იგივე კალიბრის შაშხანის სროლისგან. ეს მასიური ლულის მოწყობილობა მძიმეა და გაბარიტული, მაგრამ პირადად მე აზრადაც არ მომივა მისი გამოცვლა. თუნდაც იმის გამო რომ ის როგორც საპრესორი „ამწყვდევს“ დენთის აირების ნაწილს და შესაბამისად მეტად აბინძურებს იარაღს, მე სიამოვნებით დავხუჭავ თვალს ამ თავისებურებაზე.

მოდიფიცირებული მჭიდიდან სროლისას, მეოთხე თუ მეხუთე ვაზნაზე მოხდა დაბრკოლება ვაზნის მიწოდების შეფერხების ფორმით, რაც აღარ გამორებულა შემდეგი 80 ვაზნის გასროლისას.

განსაკუთრებულად მინდა აღვნიშნო უკუცემის არ არსებობა. დანამდვილებით მინდა ვთქვა რომ უუკუცმა ისეთივე იყო, როგორც მსუბუქი .22lr-ის კარაბინიდან სროლისას. ამის მიზეზი შეიძლება იყოს მოძრავი ნაწილების დიდი მასა და ავტომატიკა გრძელი სვლით, რომელიც ეფექტურად შთანთქავს უკუცემას. ასვევ ალბათ იარაღის 3 კილოგრამიანი მასა. მოკლე ლულის გამო, სიმძიმის ცენტრი იარაღის გეომეტრიული ცენტრთან არის ახლოს, რის გამოც იარაღს აქვს ძალიან კარგი ბალანსი და ის ძალიან მანევრირებადია, სამიზნედან სამიზნეზე სწარაფად გადატანისას მას არ აქვს ინერცია, რომელიც უნდა დაძლიო რომ იარაღი გააჩერო. 15 მეტრიდან სწრაფი ორმაგი გასროლები სტაბილურად ჯგუფდებოდა სამიზნის ცენტრში. ახლო მანძილიდან პირველი ტყვია ხვდებოდა სადაც უმიზნებდით მეორე 10 სმ-ით მაღლა 1-2 საათზე. „დაბლ-ტეპის“ დანიშნულებაც ეს არის, რომ მაქსიმალურად სწრაფად სამიზნე გახვრიტოთ ორ ადგილას, ერთმანეთისგან დაშორებით მაგრამ მასის ცენტრში, რაც ადვილად მიიღწევა ამ იარაღით.

სწრაფ სროლას ისევე როგორც ზუსტ სროლას უფრო შორ მანძილებზე აადვილებს მართლაც რომ ჩინებული სტანდარტული სასხლეტი, რომელსაც აქვს გრძელი სვლა მაგრამ რბილი და ერთვაროვანი (უფრო გრძელი ვიდრე AR-15-ზე მაგრამ უფრო მოკლე ვიდრე Vz-58-ზე). არანაირი შედარება „საიგების“ და „ვეპრების“ ხრაშუნა სასხლეტებთან. რესეტი არის მოკლე რის გამოც სწრაფი სროლა ძალიან ადვილია. ამ იარაღის სასხლეტი ჩვენი აზრით იმსახურებს უმაღლეს შეფასებას და წარმოუდგენელია ვინმემ მოინდომოს Tapco-ს ან Redstar-ის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმზე ფულის დახარჯვა.

კონდახი საჭიროებს მიჩვევას მისი დიდი სიგანის გამო. უმჯობესია იარაღი მაქსიმალურად მკერდის ცენტრისკენ მიიბჯინოთ, რაც უზრუნველყოფს იარაღის მაქსიმალურ კონტროლს. კონდახს დისკომფორტი არ შეუქმნია არც ერთი პოზიციიდან სროლისას. პარადოქსია მაგრამ „კალაშნიკოვი“ უფრო მოსახერხებელია ცაციებისთვის. ასეთ შემთხვევაში მჭიდის გამოცვლა და მცველით ოპერირება შესაძლებელია მარჯვენა ხელით. სწორედ ამ მიზეზის გამო ავტორს არ ქონდა პრობლემები „კალაშნიკოვის“ ერგონომიკასთან. მიუხედავად წლების განმავლობაში მარცხნა მხრიდან სროლისას, ავტორს სახეში არ მოხვედრია არც ერთი მასრა. ასევე შევეცადეთ დაგვედგინა რამდენად მოსახერხებელია იარაღი ავტომობილში. იარაღის გამოყენება შესაძლებელია მანქანიდან სროლისას, მათ შორის გაშლილი კონდახითაც. ეს იარაღი მართლაც ბრწყინავს დახურულ სივრცეებში, ვიწრო ადგილებში, ავტომობილებში გამოყენებისას.

სროლის შემდეგ მასრების და მიწოდებული ვაზნების დათვალიერებამ შეიძლება ბევრი რამე გვითხრას იარაღზე. უნდა ვეძებოდ ანომალიები, წათლილი ტყვიის თავები, გაბერილი/გაბზარული მასრები, გაბრტყელებული ამაალებლები ან დამრტყმელის კვალი რომელიც სუსტია და არ არის ამაალებლის ცენტრში. ასეთი კვალი შეიძლეება სერიოზული პრობლემების სიმპტომები იყოს. სწორედ ასე ერთხელ აღმოვაჩინე რომ ჩემს მიერ ნაყიდ სპარსულ მაუზერს ლულა ქონდა გახვრეტილი (დეაქტივირებული) და შემდეგ უხარისხოდ შედუღებული და სროლა ასეთი იარაღიდან იყო სახიფათო, მასრებს მაღალი წნევის კვალი ეტყობოდა და ნაწილი გაბზარულიც იყო. “არსენალიდან” ნასროლი ვაზნების დათვალიერებისას არანაირი ანომალია აღმოჩენილი არ იქნა. ტყვიის თავებს არ ეტყობა დეფოორმაცია (მათ შორის პლასტმასის ცხვირით აღჭურვილ Hornady V-max ტყვიებს). (update 16.11.15: როგორც ჩანს კალაშნიკოვის ავტომატიკის სქემა გათვლილია ვაზნბებზე რკინის მასრით, ლატუნის მასრა უფრო რბილია და ამიტომაც გარკვეული რაოდენობა ვაზნების გასროლის შემდეგ აღმოვაჩინეთ, რომ აღინიშნება შეჭეჭყილობები მასრებზე, რაც გამოწვეულია ექსტრაქციისას მასრის შეჯახებით რესივერის ხუფთან, ასევე ხანდახან მიწოდებისას მასრის მხარი იჭეჭყება სავარაუდოთ სავაზნის ზედა კედელთან შეჯახებისას, მაგგრამ ამის გამო დაბრკოლებას სროლისას ადგილი არ ჰქონია). 

ექსტრაქცია პოზიტიური იყო, მასრები სტაბილურად ერთი მიმართულებით ტოვებდნენ სავაზნეს (3 საათზე თუ იარაღს ზევიდან უყურებთ) და ვარდებოდნენ იარაღიდან 10 მეტრში.

ak bolt handles

„კალაშნიკოვის“ საკეტის სახელური ისეთივე უკვდავი ანაქრონიზმია, როგორც მოსინის სწორი კონდახი. თითქოს რა უნდა მის გამოცვლას მაგრამ ნახევარი საუკუნე ვერ დააყენეს საშველი. ნახევარმთვარის ფორმის ის მოუხერხებელია, არა და მისი გამოყენება ხდბა ყოველი მჭიდის დაცლის შემდეგ. ებრაელებმა, ფინელებმა, სამხრეთ აფრიკელებმა თავიანთ კლონებში იყენებენ უფრო მოსახრეხებელ ცილინდრულ სახელურებს, ამერიკელებმა გამოუშვეს ადაპტორები, რომლებიც სტანდარტულ სახელურზე ყენდება და ღირს 15-დან 25 დოლარამდე.

100 მეტრზე სროლა განხორიცელდა უგვე მზის ჩასვლის შემდეგ, როდესაც უკვე საკმაოდ ბნელოდა და გადაკეთებულმა სამიზნე მოწყობილობამ კარგად გამოიჩინა თავი. ჩვენ ვერ ვასწრებდით კარგი სასროლოსნო პოზიციის მოწყობას და ამიტომ სროლა ხორციელდებოდა მანქანის როგორც საყრდენის გამოყენებით. ჯგუფები ვარირებდა 12-დან 14-სმ-მდე, 62 გრანიანია ტყვიების გამოყენებისას. ნახვრეტები სამიზნეში იყო სუფთა და მრგვალი რამაც დაგვარწმუნა რომ ტყვია 215მმ-ან ლულაში ბიჯით 1:7 საკმარისად სტაბილიზირდებოდა. ნასროლი ყველა ჯგუფის გადაფარვა შესაძლებელი იყო ერთი ხელის გულით. ჩვენი აზრით იარაღის სიზუსტის პოტენციალი უფრო დიდია და უფრო უკეთეს პირობებში სროლისას გაცილებით უკეთესი შედეგების მიღწევაც შესაძლებელია. ერთი 5 გასროლიანი სერიის შემდეგ სამი ტყვია 5 სმ-ან ჯგუფს ქმნიდა. აღნიშნული შედეგი ფრიად დამაკმაყოფილბელია იარაღისთვის რომლის სიგრძე დაკეცილ მდგომარეობაში სულ რაღაც 50სმ-ია, ხოლო სამიზნე ხაზის რადიუსი „პისტოლეტური“ 235მმ-ია.

krink bal

აღნიშნული ცხრილები შედგენილია Hornady-ის საიტზე არსებული ბალისტიკური კალკულატორის გამოყენებით. მაღალი საწყისი სიჩქარის გამო, 200 მეტრამდე ტყვიას საკამოდ კარგი ტრაქტორია აქვს, თუმცა 200 მეტრის ზევით ტყვია სწრაფ ვარდნას იწყებს. აღნიშნული ცხრილების მიხედვით შეგიძლიათ აირჩიოთ სასურველი „საბრძოლო განულების“ მანძილიც (აღნიშნული მონაცემები გათვლილია “რკინის” სამიზნე მოწყობილობებზე) . რა თქმა უნდა ბრმად ცხრილების ნდობა სისულელეა და ტრაექტორია სროლით უნდა გადაამოწმოთ. 

215მმ-ნი ლულიდან ნასროლი 60 გრანიანი ტყვიის საწყისი სიჩქარე იქნება ალბათ მაქსიმუმ 700 მეტრი წამში. ამის გამო ჩემი აზრით მაქსიმალური ტერმინალური ეფექტურობის მიღწევის მიზნით, საუკეთესო იქნება მძიმე ტყვიების  კონტროლირებადი ექსპანსიით გამოყენება. ფასი/ხარისხი/თვისებების მიხედვით მე ავირჩიე 60 გრანიანი Hornady V-max, რომლის კონსტრუქცია უზრუნველყოფს ექსპანსიას თუნდაც დაბალი საწყისი სიჩქარის პირობებში (500 მ/წ-მდე). როდესაც საწყისი სიჩქარე მაქსიმუმ 700 მ/წ-შია, საიმედო ფრაგმენტაციაზე ზედმეტია საუბარი ამიტომ ტყვია კონტროლირებადი ექსპანსიით უნდა იყოს საუკეთესო არჩევანი. ჩემ სიტყვებსაც ბრმად ნუ ენდობით და თავად გამოიკვლიეთ ეს საკითხი. ამით ჩვენი ტესტირების ანგარიში სრულდება

ჩვენი შეფასება რენჯზე ვიზიტის შემდეგ? უმაღლესი. გარდა იმისა, რომ იარაღი კარგად ისვრის შეგახსენებთ, რომ ასევე SAR-SF იყენებს პოპულარულ, გავრცელებულ კალიბრს, ფორმდება ტარებით, არის ზე-კომპაქტური, კარგად შესრულებული და ღირს, ბევრად უფრო იაფი ვიდრე „საიგები“ და AR-15-ები, საგრძნობლად უფრო იაფი ვიდრე .223 კალიბრის Vz-58-ები. დიახ, ის საჭიროებს ცოტა ქლიბით მუშაობას, რასაც ერთი საღამო ეყოფა და იარაღიც უფრო უკეთესად მოიქცევა. შეიძლება გახდეს საჭირო მცირე ინვესტიციებიც დამატებით აქსესუარებში, მაგრამ შედეგად მიიღებთ საიმედო და ეფექტურ საბრძოლო ინსტრუმენტს. რა თქმა უნდა ერგონომიკით ის ვერ შეედრება ამ მაჩვენებლით ეტალონურ AR-15-ს მაგრამ მთავარი მიზეზი SAR-SF-ზე არჩევანის შეჩერების არის მისი კომპაქტურობა, შეუდარებელი საიმედოობა ასეთი გაბარიტის კარაბინისთვის გამოყენებული ავტომატიკის სქემის წყალობით, ფასი და თუ გნებავთ სენტიმენტალური გრძნობები „კალაშნიკოვის“ პლატფორმის მიმართ, ვისაც ასეთი გააჩნია. მე არ მაქვს ასეთი გრძნობები, უბრალოდ მინდოდა მაქსიმალურად კომპაქტური და იაფი 5.56 კალიბრის კარაბინი.

იშვიათი „კალაშნიკოვებისთვის“ კარგი სასხლეტი, მცველი, რომელიც ადვილად იხსნება-იკეტება, უფრო მოსახერხებელი პისტოლეტის სახელური, კიდე უფრო სასიამოვნოს ხდიან ამ იარაღიდან სროლას. ჩვენი აზრით „არსენალის“ კარაბინი SAR-SF იმსახურებს შეფასებას „ძალიან კარგი“ და „რეკომენდირებულია შესაძენად“.

სროლის შემდეგ მოვიდა იარაღის წმენდის დრო. როგორც ვივარაუდე ლულის მოწყობილობას აქვს ისეთივე ეფექტი, როგორც საპრესორს – ხდება დენთის აირების ნაწილის შებრუნება რესივერის შიგნით და იარაღი საკმაოდ დაბინძურებული იყო სროლის შემდეგ. დამაბრუნებელი ზამბარაც კი, რომელიც როგორც წესი არ საჭიროებს წმენდას გამურული იყო. აქიდან გამომდინარე იარაღის წმენდა საკმაოდ ხანგრძლივი იყო და ჩვეულებრივზე მეტი საწმენდი სითხე და ჩვრები გაიხარჯა. SAR-SF-ის ისევე როგორც „კალაშნიკოვის“ სხვა კლონები ითხოვს დენთის აირების მილის საფუძვლიან წმენდას. მილის ზედაპირი არ არის ქრომირებული და ყველაზე ხშირად სწორედ ამ დეტალში იწყება კოროზია. თუ კოროზიამ დაიწყო მეტალის ჭამა, ჩათვალეთ ამ დეტალს თქვენ ვერასდროს ვეღარ მიიყვანთ სუფთა მდგომარეობამდე. ცალკე წმენდას ითხოვს ლულის მოწყობილობა, რომელიც სროლის შედეგად ძალიან ბინძურდება და კიდევ კაი რომ ის ადვილად იხსნება. კონუსი მოთავსებული მოწყობილობის შიგნით როგორც ჩანს ქრომირებულია მაგრამ ეს არ ნიშნავს რომ ამის გამო ის არ უნდა გაწმინდოთ. რას იზამ, ყვლაფერს აქვს თავისი ფასი, სამაგიეროდ ის ეფექტურად ასრულებს თავის ფუნქციას. ასეთ იარაღზე ასეთი მოწყობილობის გამოყენება აუცილებელია.  5.56 კალიბრის ამუნიცია როგორც წესი არ არის კოროზიული მაგრამ 7.62-ის შემთხევაში, „არსენალის“ პატრონმა უმჯობესია იარაღი ყოველი სროლის შემდეგ კარგად გაწმი

კომპაქტური და ხელმისაწვდომი – ბულგარული Arsenal “SAR-SF” (ნაწ. 1)

September 24th, 2015

ჩვენი მორიგი მიმოხილვის ობიექტია ბულგარული „არსენალის“ მიერ წარმოებული ნახევრად-ავტომატური კარაბინი SAR-SF. ჩვენთან ეს იარაღი ალბათ პირვლად წელს გამოჩნდა, თუმცა ევროპაში და აშშ-ში „არსენალის“ პროდუქცია კარგახანია იყიდება და დიდი პოპულარობითაც სარგებლობს. აღნიშნული კომპანია უშვებს კალაშნიკოვის სისტემაზე დაფუძნებული იარაღის ფართო ასორტიმენტს, რომელიც წარმოდგენილია ორ ძირითად კალიბრში 7.62×39 და 5.56×45 (ასევე 5.45×39), როგორც  ფრეზირებული ასევე ფოლადის ფურცლიდან „დაბეჭდილი“ (“stamped”) რესივერებით, მრავალი მოდიფიკაციით, განკუთვნილი სამართალდამცველბისთვის, თავდაცვისთვის, სპორტული სროლისთვის და ნადირობისთვის. აშშ-ში „არსენალის“ პროდუქცია ძალიან ფასობს, და მისი იარაღები საკმაოდ ძვირი ღირს. მათი ფასი როგორც წესი 1000 დოლარზე მეტია.

SLR-107FR-2

აშშ-ში ყველაზე გაყიდვადი მოდელი არის 7.62 კალიბრის მოდელი SLR-107FR, რომელიც პრაქტიკულად არის AK-74M მაგრამ 7.62 კალიბრის.

ამერიკული ბაზრისთვის განკუთვნილი „არსენალის“ კარაბინებს განსხვავებული სახელები აქვთ, ისევე როგორც გარკვეული ნაწილები ამერიკული წარმოების არის. როგორც წესი SLR მოდელები იყენებენ „დაბეჭდილ“ რესივერებს ხოლო SAM მოდელები შესაბამისად ფრეზირებულ რესივერებზეა აწყობილი. ამერიკაში „არსენალის“ წარმომადგენელი არის ნევადას შტატის დედაქალაქში ლას-ვეგასში განლაგებული კომპანია „Arsenal Inc“.

P1060420

ჩვენი მიმოხილვის ობიექტი, 5.56 კლაიბრის კარაბინი SAR-SF, ფრეზირებული რესივერით და დასაკეცი კონდახით.

თეთრი არაფრით გამორჩეული მუყაოს ყუთის გახსნისას გარდა პოლიეთილენის პარკში გახვეული იარაღისა ჩვეენ აღმოვაჩნეთ საკმაოდ კარგი ხარისხის მუქი მწვანე ფერის ბრეზენტის ღვედს, ზეთისთვის განკუთვნილ პლასტმასის ბოთლს, ბევრისთვის კარგად ნაცნობ მეტალის ცილინდრს შიგნით მოთავსებული საწმენდი კომპლექტით და სახრახნისით, ძალიან ზოგად ინსტრუქციას, და უჩვეულოდ მოკლე ზუმბას. აღსანიშნავია, რომ არსენალის წარმოებული კარაბინები იყიდება სტანდარტულად ერთი 5 ვაზნიანი მჭიდით, მაგრამ ქართულმა იმპორტიორმა იზრუნა ამაზე და დამატებით შეიძინა თითო კარაბინისთვის ორი მაღალი ხარისხის „არსენალის“ პლასტმასის 30 ვაზნიანი მჭიდი, რისთვისაც მას ჩემგან დიდი მადლობა. ასე რომ საკმაოდ ზომიერ ფასად ჩვენ ვყიდულობთ ახალ კარაბინს, რომელსაც თან მოყვება  საწმენდი კომპლექტი, ქამარი და სამი მჭიდი. ჩემი აზრით მშვენიერი შემოთავაზებაა თუ გავითვალისწინებთ ფასს (1870 ლარი) და ასევე იმას, რომ აქამდე  მისი რუსული ანალოგები გლდანში ერთ-ოთახიანი ბინის ფასად იყიდებოდა.

მოდელი SAR-SF, რომელზეც ჩვენ შევაჩერეთ ჩვენი არჩევანი არის პრაქტიკულად საბჭოთა AKC-74У-ს კლონი. ძალიან კომპაქტური ის აღჭურვილია დასაკეცი კონდახით, პლასტმასის ფურნიტურით და მისი ლულის სიგრძე მხოლოდ 21.5სმ-ს შეადგენს. დაკეცილ მდგომარეობაში იარაღის სიგრძე სულ რაღაც 50სმ-ია! წონა მჭიდის გარეშე, ზომიერი 3 კილოგრამია. ლულა აღჭურვილია საკმაოდ დახვეწილი კონსტრუქციის მქონე ეფექტური ლულის მოწყობილობით, რომელიც ახშობს ალს, ამცირებს გასროლის ხმას და ამავე დროს „ატყუებს“ იარაღს დენთის აირების კონუსური ფორმის ხაფანგში მოქცევით რაც აძლევს საშუალებას „ავტომატიკას“ მიიღოს საკმარისი იმპულსი რომ უზრუნველყოს საიმედო გადატენვა. აღნიშნული მოწყობილობა ადვილად იხსნება გასაწმენდად.

P1060445

მართვის ელემენტებით და იერსახით იარაღი პრაქტიკულად მთლიანად იმეორებს AKC-74У-ს.

საინტერესო ნიუანსია, რომ აშშ-ში იმისთვის რომ იყიდოთ კარაბინი 16 ინჩზე მოკლე ლულით საჭიროა სპეციალური ნებართვა ამის გამო SAR-SF (ამერიკული ბაზრისთვის SAM7) იქ იყიდება კონდახის გარეშე, როგორც პისტოლეტი და მასზე იკრძალება კონდახის ან წინა ვერტიკალური სახელურის დაყენება.. საქართველოში ასეთი შეზღუდვა არ არსებობს ამიტომაც ჩვნ შეგვიძლია უპრობლემოდ შევიძინოთ მოკლე კარაბინი. ერთი პერიოდი აშშ-ში იყიდებოდა მოკლე „არსენალი“ კონდახით მაგრამ გრძელი 16 ინჩიანი ლულით. სპეციალური ნებართვის აღების შემდეგ ხდებოდა ლულის გადაჭრა და მყიდველი ღებულობდა სასურველ მოკლე-ლულიან კარაბინს.

P1060433

SAR-SF-ზე მარკირება იუწყება რომ იარაღი გათვლილია 5.56×45 კალიბრის ვაზნაზე რაც წესით უნდა ნიშნავდეს რომ 5.56 Nato-ს გამოყენებას არ უნდა მოყვეს პრობლემები. მწარმოებლის საიტზე ასევე მითითებულია, რომ შესაძლებელია M193 და SS109 ტიპის ვაზნების გამოყენება.

SAR-SF ამჯერად საქართველოში ხელმისაწვდომია ორ კალიბრში, ამერიკულ 5.56×45 და ძველ გერმანულ კალიბრში 7.62×39. ორივ ეს კალიბრი დამსახურებულად ძალიან პოპულარულია საქართველოში და წმიდა ტერმინალური ეფექტურობის თვალსაზრისით ალბათ 7.62 კალიბრის მოდელი უფრო ეფექტური იქნება, როგორც თავდაცვის იარაღი, გამომდინარე იქიდან, რომ მოკლე ლულიდან ნასროლი 5.56 კალიბრის ტყვია ალბათ ვერ მიაღწევს ისეთ სიჩქარეს რომ ამუშავდეს ამ კალიბრის ეფექტურობის განმსაზღვრელი მთავარი ფაქტორი – ფრაგმენტაცია. 21სმ-ნი ლულიდან ნასროლი 62 გრანიანი ტყვიის საწყისი სიჩქარე იქნება მოკრძალებული 700-710 მ/წ-ში. ამის გამო ლოგიკური იქნებოდა  მძიმე წონის, კონტროლირებადი ექსპანსიის მქონე ტყვიების გამოყენება რამაც უნდა  საგრძნობლად გაზარდოს 5.56 კალიბრის SAR-SF-ის ტერმინალურ ეფექტურობა. არ უნდა დაგვავიწყდეს ისიც, რომ დაბალი უკუცემის გამო, 5,56 კალიბრის SAR-SF-დან სროლა უფრო ადვილი იქნება და რა თქმა უნდა ვაზნების ასორტიმენტი და ხარისხიც უფრო დიდი არის.

P1060444

5.56 კალიბრის გამოყენებამ განაპირობა უფრო სწორი მჭიდების გამოყენება. სწორედ მჭიდის  ფორმით ადვილად მიხვდებით რა კალიბრის არის იარაღი. 7.62×39 კალიბრის ვაზნას აქვს უფრო „დაქანებული“ ფორმის მასრა რასაც ჭირდება უფრო „მოღუნული“ მჭიდი. ბულგარულ მჭიდებს საკმაოდ მაღალი შეფასება აქვთ. კრიტიკული ადგილები და მჭიდის ხუფი ფოლადის არის.  მჭიდის მეორე მხარეს დატანილია კალიბრი. მჭიდების აღებისას დააკვირდით რომ მაღაზიის გამყიდველს არ აერიოს და არ გაგატანოთ სხვა კალიბრზე გათვლილი მჭიდი.

ამ სტატიის დაწერამდე ერთი ორი თვით ადრე რამდენიმე მაღაზიაში გაჩნდა კალაშნიკოვის სისტემის იარაღები, მათ შორის ბულგარული და პოლონური მოდელები. აქიდან ერთ-ერთი იყო აღჭურვილი  არა-ქრომირებული „შავი“ ლულით. ასევე ეჭვები გაჩნდა „არსენალის“ ლულების მიმართაც, რაც გასაგებია, იმიტომ, რომ მწარმოებლის საიტზე არ წერია არსად რომ ლულები ქრომირებულია. დათვალიერებისას ჩვენ აღმოვაჩინეთ, რომ  SAR-SF-ის დენთის აირების კამერა, დგუში, სავაზნე და ლულა ნამდვილად ქრომირებულია. იგივე დაგვიდასტურა მაღაზიის კონსულტანტმა და ასევე დასძინა რომ ერთ მყიდველს იარაღების ხელოსანი მოყვა, რომელმაც ასევე დაადასტურა რომ ლულა ქრომირებულია. ეხლა რატომ არის ეს დეტალი მნიშვნელოვანი? საქმე იმაშია, რომ ასეთი იარაღებიდან გამოიყენება ხშირად ბი-მეტალით დაფარული ტყვიები და კოროზიული ვაზნები და ამიტომაც ქრომი უზურუნველყოფს ლულის დამატებით დაცვას. ეს მით უფრო აქტუალურია თუ საქმე გვაქვს სწრაფ და მაღალწნევიან კალიბრებთან, როგორიც არის 5.45×39 ან 5.56×45. სათანადო მოვლის და შენახვის პირობებში კარგი ხარისხის „შავი“ ლულაც დიდხანს გაძლებს მაგრამ ზოგადად წესი ასეთია, რომ სამხედრო, ტაქტიკურ, თავდაცვით იარაღზე ლულა და სავაზნე უნდა იყოს ქრომირებული. ასეთი დანიშნულების იარაღის ექსპლუატაცია გულისხმობს დიდი რაოდენობით ვაზნების ხარჯვას, სროლის მაღალ ტემპებს და არც თუ ისე იდეალურ სროლის პირობებს და არც თუ ისე მაღალი ხარისხის ვაზნების გამოყენებას. ქრომი იცავს ლულის არხს და სავაზნეს, უზრუნველყოფს ადვილ ექსტრაქციას და ამავე დროს ადვილია გასაწმენდად. დამატებით „არსენალის“ ლულებზე შემიძლია გითხრათ რომ ლულები ცივი როტაციული ჭედვის მეთოდით მზადდება (დადის ჭორი, რომ მათთვის ლულებს ამზადებს ცნობილი ავსტრიული მწარმოებელი „შტეირ-მანლიხერი“) ხოლო ლულის „საპასპორტო“ რესურსი არის 15 000 გასროლა, რაც ძალიან კარგი მაჩვენებელია. სათანადო მოვლის შემთხვევაში ლულის სიცოცხლის ციკლი უფრო გაიზრდება. 5.56 კალიბრის SAR-SF-ის ლულას ექვსი ხრახნი აქვს ხოლო ბიჯი არის 1:7.

კიდევ ერთი საინტერესო დეტალი, რომელიც უკავშირდება SAR-SF-ს არის მისი რესივერის დამზადების ტექნოლოგია. მოგეხსენებათ რომ თავიდანვე კალაშნიკოვის ავტომატი უნდა ყოფილიყო აწყობილი  რესივერზე რომელიც დამზადდებოდა ფოლადის ფურცლის პრესის მეშვეობით ცივი ფორმირებით. რუსებს გაუჭირდათ გერმანელების მოგონილი ტექნოლოგიის მასობრივი წარმოებისთვის ადაპტირება და პირველი კალაშნიკოვის ავტომატები იყენებდნენ ფრეზირების მეთოდით დამზადებულ რესივერებს. პირველი მეთოდი იყო უფრო ტექნოლოგიური, იაფი და ნაკლებ მასალას ითხოვდა. მეორე მეთოდი თეორიულად ქმნიდა უფრო მყარ კონსტრუქციას თუმცა ითხოვდა რთულ და ხანგრძლივ ოპერაციებს, ფრეზირებას და მასალის ხარჯიც იყო დიდი. როგორც უკვე აღვნიშნე „არსენალი“ უშვებს ორი ტიპის რესივერს, ფრეზირებულს და ცივი ფორმირებით დამზადებულს („ნაბეჭდს“). კომპანიის რწმუნებით ფრეზირებული რესივერები მათი განსაკუტრებული სიამაყის მიზეზია, ვინაიდან ასეთი რესივერი მზადდება ფრეზირებით ცხელი ჭედვით ნაჭედი ფოლადის ნაჭრებისგან. ცხელი ჭედვის გამო ფოლადი გამოდის უფრო მყარი, შიდა დეფორმაციების და სიცარიელეების/დეფექტების გარეშე და შესაბამისად დიდი რესურსი გააჩნია. დამატებითი „გვერდითი ჩვენებები“ ასეთი დამხადების მეთოდის არის იარაღის უფრო მყარი კონსტრუქცია (სროლისას ნაკლები ვიბრაცია წარმოიშვება), და დეტალების უკეთესი მორგეება, რაც უზრუნველყოფს მეტ სიზუსტეს, უფრო საიმედო ოპტიკის ფიქსაციას, საკეტი უფრო რბილად მოძრაობს რესივერში და პრაქტიკულად არ აქვს ადგილი მჭიდის რესივერში „თამაშს“. ნაჭედი და ფრეზირებული საკეტი, საკეტის მატარებელი, რესივერი და ცივი ჭედვის მეთოდი დამზადებული ქრომირებული ლულა, მართლაც უნდა ნიშნავდეს, რომ ეს იარაღი არაერთ თაობას უნდა გაუძლოს. ყოველ შემთხვევაში ასე ამტკიცებენ არსენალის წარმომადგენლები. ასეთი რესივერის გამოჩენას მათ იარაღებზე “არსენალმა” უწოდა თამაშის წესების შემცვლელად აკ-ს კლონების ბაზარზე. იმიტომ რომ იარაღი ასეთი რესივერით აშშ-ს ბაზარზე პირველად ღირდა ათას დოლარზე ოდნავ მეტი.  მისი წინადმორბედი, აშშ-ში დამზადებული “არსენალის” შაშხანა თავის დროზე ღირდა არც მეტი არც ნაკლები 3500 (!!!) დოლარი.

დეტალების მორგებას რაც შეეხება მართლაც უნდა აღვნიშნო, რომ საკეტი ძალიან რბილად მოძრაობს, სასხლეტი არის ძალიან კარგი და ალბათ საუკეთესო რაც მე შემხვედრია „კალაშნიკოვის“ კლონებში. მცველიც მუშაობს ძალიან რბილად, ადვილად ირთვება და საიმედოდ ფიქსირდება გახსნის და დახურულ პოზიციაში. იგივეს ვერ ვიტყვი ძალიან ბავრ ‘საიგაზე“ და „ვეპრზე“. სუბიექტური შეფასებით დეტალების დამუშავების ხარისხის ძალიან კარგია და არაფრით არ ჩამოუვარდება სხვა ანალოგებს.

მოდელი SAR-SF აღჭურვილია ქვევიდან დასაკეცი კონდახით. აღნიშნული კონსტრუქციის კონდახი პირველად გამოყენებულ იქნა საბჭოთა AКС-ზე 1949 წლიდან და იდეა ცხადია გერმანული იყო, ასეთი კონსტრუქციის კონდახებს იყენებდნენ გერმანელები MP-40 ტიპის „პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევზე“. ჩვენი აზრით კონდახი უკიდურესად მოსახერხებელია, დაკეცილ მდგომარეობაში პრაქტიკულად შერწყმული არის იარაღთან და არ ზრდის მის გაბარიტებს.  მისი გახსნა/დაკეცვა შესაძლებელია დაყენებული მჭიდითაც.  ასევე კონდახის ასეთი კონსტრუქციის გამო SAR-SF-ს არ გააჩნია ოპტიკის გვერდითი სამაგრი. ასეთი სამაგრი გააჩნია მოდელებს მხოლოდ გვერდიდან დასაკეცი ან ფიქსირებული კონდახებით. დაკეცილი კონდახით SAR-SF სრულიად ფუნქციონალურია, შესაძლებელია მჭიდის გამოცვლა, მცველის ჩართვა გამორთვა და ცეცხლის წარმოება. კონდახის გასაშლელად/დასაკეცად უნდა დააჭიროთ მასიურ ღილაკს მარცხენა მხრიდან. კონდახს არ აქვს „ლუფტები“, არაფერი არ თამაშობს და არ ხმაურობს. გახსნილ და დაკეცილ დმგომარეობაში კონდახი ფიქსირდება ფრეზირებულ რესივერში ორი მასიური კბილით. AKMC-ის ექსპლუატაციამ საბჭოთა ჯარში გამოავლინა პრობლმები ასეთი კონდახის მდგრადობასთან ჯარის პირობებში ექსპლუატაციისადმი, რის გამოც მოგვიანებით გამოიყენებოდა გვერძე დასაკეცი კონდახი უფრო ძლიერი, ხისტი გადაბმის სქემით. ჩვენი აზრით ბულგარულმა კონდახმა არ უნდა შექმნას პრობლემა, თუ გავითვალისწინებთ, რომ კბილები ჯდება ფრეზირებულ რესივერში. ჩვენ დავაკვირდებით ამ დეტალსს და რამე პრობლემის აღმოჩენის შემთხვევაში აუცილებლად გაცნობებთ.

P1060431

P1060432

SAR-SF-ის პლასტმასის ფურნიტურა, კარგად გამოიყურება. პისტოლეტის ტიპის სახელური ბევრად მოსახერხებელია ვიდრე სტანდარტული საბჭოთა ტიპის. ღვედი არის Condor Speedy.  

P1060428

ისევე როგორც AKC-74У-ზე რესივერის ხუფი არ ცილდება იარაღს, და იხსნება ზევით. ხუფზე განლაგებულია სტანდარტული უკანა რკინის სამიზნე მოწყობილობა, რომელსაც აქვს ორი მდგომარეობა სტანდარტული “П“ (350 მეტრამდე სასროლად)  და „4-5“ განკუთვნილი 450-500 მეტრზე სასროლად (ჩვენი აზრით ზედმეტად ოპტიმისტური მოთხოვნა ისევე როგორც 350 მეტრი). ესთეტიური თვალსაზრისით იარაღს უხდება ხუფი, ამობურცული ტექსტურით, როგორც ადრინდელ საბჭოთა „კალაშნიკოვებში“.

P1060440

წინა სამიზნე მოწყობილობა რეგულირდება ვერტიკალურ და ჰორიზონტალურ სიბრტყეში. როგორც ჩანს იარაღი გასწორებულია ქარახანაში (სამიზნე მოწყობილობის ბაზაში განლაგება მონიშნულია). სურათზე კარგად ჩანს დენთის აირების კამერა ქრომირებული ზედაპირით. 

რაც შეეხება კოლიმატორის დაყენებას ეს შეიძლება იყოს პრობლემატური. SAR-SF არ არის აღჭურვილი ოპტიკის გვერდითი სამაგრით. შესაბამისად კოლიმატორის დაყენება შესაძლებელია დენთის აირების მილზე (შესაბამისი დეტალის დაყენების შემდეგ) ან რესივერის ხუფის გამოცვლა. მაღალხარისხიანი დეტალები საკმაოდ ძვირი ღირს (Samson-ის ალუმინის ტიბჟირი და დენთის აირების მილის ხუფი ჯდება 200 დოლარზე მეტი), ასე რომ დაფიქრდით იქნებ უმჯობესია შეიძინოთ მოდელი გვერდიდან დასაკეცი კონდახით, რომელიც 300 ლარით მეტი ღირს.

მიმოხილვის ბოლოსკენ როგორც წესი ყურადღებას ვამახვილებ ხოლმე რაიმე ნაკლოვანებებზე და ამ შემთხვევაში ეს ალბათ არის იარაღის არც თუ ისე უმნიშვნელო ნაწილი – მისი დამცავი დაფარვა. იარაღი შეღებილია შავი საღებავით რაც ჩვეულებრივი პრაქტიკა არის, მაგრამ პრობლემა იმაშია, რომ ის აბსოლუტურად არადმგრადია საწმენდი ქიმიის მიმართ. ის ასევე მაგალითად ადვილად იხსნება სპირტით, რაც მე აღმოვაჩინე მას მერე რაც შევეცადე ზედმეტი ზეთის და საკონსერვაციო საფოხის მოშორება. სიმართლე გითხრათ ასეთ რამეს მე წავაწყდი პირველად. პრაქტიკულად ნებისმიერი აგრესიული საწმენდი ქიმია ზემოქმედებს „არსენალის“ კარაბინის საღებავთან ამიტომ ალბათ განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო ასეთი ხსნარების გამოყენებისას თუნდაც ლულის გაწმენდისას. იარაღის მექანიზმის საწმენდად გამოდგება ზეთები საწმენდი მინარევებით, ხოლო აგრესიული საწმენდი ხსნარების/სოლვენტების გაოყენებისგან მგონი უკეთესი იქნება თავი შეიკავოთ.  იგივეზე იუწყება Arsenal.inc-ის საგარანტიო პოლიტიკის დოკუმენტი, რომლიც მათ საიტზე არის ატვირთული. მათი რეკომენდაციით საუკეთესო საწმენდი საშუალება არის Break-Free CLP. სხვა საწმენდი საშუალების გამოყენება შეაჩერებს გარანტიის მოქმედებას. აი ასე, არც მეტი არც ნაკლები.

სამწუხაროდ ბულგგარელებმა არ გამოასწორეს ის რაც არის „კალაშნიკოვების“ მოწყალებული სიზუსტის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი (გარდა დაბალი ხარისხის ამუნიციისა), არასრულყოფილი, რუდიმენტარული სამიზნე მოწყობილობები. უკანა სამიზნე მოწყობილობის ღარი ზედმეტად წვრილია და პრაქტიკულად არ ატარებს შუქს. ასეთი კონფიგურაციის სამიზნე მოწყობილობები არ უნდა ეყენოს ახლო მანძილზე სროლისთვის განკუთვნილ იარაღზე. სერიოზული მსროლელი აუცილებლად დააყენებს ამ იარაღზე ან კოლიმატორს ან შეეცდება საკუთარი ძალებით გააუმჯობესოს სტანდარტული სამიზნე მოწყობილობები, „მუშკის“ ღია ფერში შეღებვით ან უკანა სამიზნე მოწყობილობის ღარის გაგანიერებით.

ბოლოს მინდა აღვნიშნო, რომ ჩემი აზრით ყველა ვინც განიხილავს ასეთი ტიპის იარაღის შეძენას უნდა გაითვალისწინოს რომ ის ყიდულობს პრაქტიკულად ე.წ. „საბ განს“. შემოკლებულად „საბ განს“ ამერიკელები ეძახიან პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს. ანუ კომპაქტურ ავტომატურ იარაღს, რომელიც იყენებს პისტოლეტის კალიბრს და როგორც წესი აღჭურვილია კონდახით. რა თქმა უნდა SAR-SF არ იყენებს პისტოლეტის კალიბრს მაგრამ ძალიან მოკლე ლულის და წვრილი კალიბრის ვაზნის გამო, თვისობრივად ის ჩვენი აზრით არის „საბ განი“ შაშხანის კალიბრზე. შესაბამისად ასეთი არჩევანი განპირობებული უნდა იყოს პირველ რიგში მისი გამოყენების სპეციფიკით. ეს იარაღი არის თავდაცვითი პირველ რიგში და ასევე გამოდგება გასართობი სროლისთვის. ამ იარაღის შეძენას აზრი არ აქვს თუ მყიდველს სურს კარაბინი და სროლა ას მეტრზე და უფრო შორს მეტ ნაკლები სიზუსტით. ასეთ შემთხვევაში  SAR-SF-ის შეძენას აზრი არ აქვს.

პრაქტკული თვალსაზრისით ანუ იმ ადამიანის გადმოსახედიდან, რომელიც აფასებს იარაღს, როგორც ინსტრუმენტს და არა როგორც სექსუალური ფანტაზიების ობიექტს, SAR-SF არის ვიწრო-სპეციალიზირებული თავდაცვითი იარაღი, რომლის გამოყენება იგულისხმება პისტოლეტისთვის ტიპიურ დისტანციებზე. საქართველოს პირობებში აღნიშნულ მოდელს აქვს კიდევ ერთი დიდი უპირატესობა. ის ფორმდება ტარების უფლებით. ბევრ ადამიანს აქვს პრობლემა როდესაც მიდიან დასასვენებლად და სურთ იარაღი თან ქონდეთ. პისტოლეტის გადატანა გამოირიცხება. სრული ზომის შაშხანის თრევა შეიძლება დამღლელი იყოს, ცოლ-შვილიც არ იქნება კმაყოფილი იმით რომ იმის მაგივრად რომ დამატებითი მატრასები, ბალიშები და სათამაშოები ჩაატიოთ მანქანაში იქ ნაცვლად იდება შალითა ან კეისი მათი აზრით სრულიად არა საჭირო კარაბინით ან შაშხანით შიგნით. SAR-SF აკეცილი კონდახით იმდენად კომპაქტურია რომ ის არც ადგილს დაიკავებს და არც ზედმეტ ყურადღებას მიიპყრობს. მე არ ვთვლი, რომ საქართველო იმდენად სახიფათო ადგილია, რომ მანქანაში მუდმივად გედოს კარაბინი, მაგრამ ის რაც საკმარისია და ადეკვატურია (პისტოლეტი) აკრძალულია ამიტომაც ასეთი მოკლე კარაბინი შეიძლება ბევრისთვის იყოს მისაღები და რაც მთავარია აბსოლუტურად ლეგალური ალტერნატივა. გამომდინარე იქიდან, რომ ეს მაინც კარაბინია და იყენებს საკმაოდ ძლიერ ვაზნას, რეკომენდირებულია გაეცნოთ ამ იარაღის შესაძლებლობებს, შეზღუდვებს და რეგულარულად ივარჯიშოთ.

ამით ბულგარული SAR-SF-ის „ცივი“ მიმოხილვა დასრულებულია ხოლო მეორე ნაწილში ჩვენ შევეცდებით მოგიყვეთ როგორ გამოიჩინა თავი ამ იარაღმა რენჯზე. თუ იარაღი ისევე კარგად ისვრის, როგორც გამნოიყურება ფასი-ხარისხით ის კონკურენციას გაუწევს “ვზორებს” და კარგი ალტერნატივა იქნება ბევრად უფრო ძვირადღირებული AR-15 ტიპის კარაბინებისთვის.  ამ ფასის კატეგორიაში “არსენალის” კონკურენტია ჩეხური Vz 58 ტიპის შაშხანები, რომელიც ალბათ უმჯობესია კალიბრში 7.62 თუ გავითვალისწინებთ, რომ ასეთი “ვზორების შეძენა რეალურია 700 ლარად. 5.56 კალიბრში “არსენალი” უკეთესია ვიდრე CSA-ს იგივე კალიბრის კარაბინები, იმიტომ რომ ღირს უფრო იაფი და კასტომიზაციის მეტი ვარიანტიც არის. ცხადია ნაღდი “საბჭოთა რკინის” მოყვარულებს ყოველთვის შეუძლიათ მიყიდონ სული ეშმაკს და მაგ ფულით იყიდონ რუსული საიგა 2500-3000 დოლარად.

 

.380 ACP ბრუნდება

August 23rd, 2015

როდესაც კითხულობ სტატიებს თავდაცვით კალიბრებზე, ყველაზე ხშირად გხვდება მოსაზრება, რომ მოკლე 9მმ-ნი ვაზნა არის ყველაზე “დბალი ზღვარი” თავდაცვითი კალიბრის არჩევისას. იმის ქვევით უკვე იმყოფებიან კალიბრები, რომელთა ეფექტურობა არასაკამარისია, რომ ეს ვახნები გამოიყენო თავდაცვისთვის. თავდაცვითი იარაღი ყოველთვის არის კომპრომისი წონის/გაბარიტების, მჭიდის ტევადობის და კალიბრის სიძლიერის შორის. ძლიერი კალიბრი და დიდი ტევადობის მჭიდი ითხოვს დიდ იარაღს, რომელიც იქნება მძიმე და გაბარიტული რის გამოც მისი ყოველდღიური ტარება განსაკუთრებულად თბილ კლიმატში იქნება რთული ან და სრულადაც შეუძლებელი, მეორეს მხრივ მსუბუქი და კომპაქტური იარაღი ადვილია ტარებაში მაგრამ მასში ჩადის ცოტა ვაზნა და თუ კალიბრი ძლიერია სროლა ასეთი იარაღიდან რთულია. მიუხედავად იმისა, რომ იარაღის მწარმოებლბემა დიდი გზა გაიარაეს და ქმნიან იარაღებს, რომლებსაც შეიძლება გადამეტების გარეშე ვუწოდოთ ტექნოლოგიური ხელოვნების ნიმუშები, კომპრომისი მაინც არსებობს და მყიდველს უწევს გარკვეულ დათმობებზე წასვლა. საიმედოობა თვადაცვის იარაღის ყველაზე მნიშვნელოვანი თვისებაა, მაგრამ ყველაზე საიმედო იარაღს არანაირი სარგებელი არ ექნება თუ ის მუდმივად თან არ იქონიეთ. იმისთვის რომ ის მუდმივად თან იქონიოთ აუცილებელი იქნება კომპრომისზე წასვლა.

wpid-487997a2310cc8c5a107fdbe0a1fc644

Salient Arms-ის Tier 1 გლოკი არის ალბათ ყველაზე ეფექტური მოკლელულიანი იარაღი, მაგრამ ფასის და გაბარიტების გამო მისი ყოველდღიური ტარება იქნება შეუძლებელი. სურათის წყარო gearsofguns.com

სწორედ ამ მიზეზების გამო უკანასკნელ წლებში შეიძლება შევამჩნიოთ განახლებული ინტერესი მოკლე 9მმ-ნი ვაზნების მიმართ, პირველ რიგში იგულისხმება რა თქმა უნდა .380 ACP, ასევე ცნობილი როგორც  .380 Auto, 9mm Browning, 9mm Corto, 9mm Kurz, 9mm Short, 9×17mm და 9 mm Browning Court. საქართველოში ამ კალიბრს ხშირად ეძახიან უბრალოდ „კურცს“. მეორე რიგში ამ პირობით კლასში გადის ასევე 9х18 მაკაროვი, რომელიც პრაქტიკულად იგივე “წონითი კატეგორიის”  ვაზნაა იმ სხვაობით რომ განსხვავდება მასრის სიგრძე 1მმ-ით და რეალური კალიბრი პირველის არის 9მმ ხოლო მეორის 9.27მმ. .380 შექმნილია ჯონ ბრაუნინგის მიერ 1908 წელს კოლტის კომპაქტური პისტოლეტებისთვის, და წარმოადგენს მცდელობას ეფექტური ვაზნის შექმნის, რომელიც იქნებოდა მაქსიმალურად ძლიერი მაგრამ არ მოითხოვდა გადაბმული საკეტის გამოყენებას, რომელიც აუცილებელია უფრო ძლიერი ვაზნის გამოყენებისას. ასეთი პისტოლეტი იქნებოდა და გამოვიდა კიდევაც მარტივი კონსტრუქციის, კომპაქტური და მსუბუქი.  .380 გამოდგა ძალიან პოპულარული და განსაკუთრებით დიდი გავრცელება ჰპოვა ევროპის კონტინენტზე, რის გამოც ბევრი მიიჩნევს რომ ეს ევროპული კალიბრია მაგრამ ისტორიული ფაქტია, რომ .380 არის ამერიკული კალიბრი. ჯონ ბრაუნინგმა შექმნა .380 სუფთა ფურცლიდან და არ გამოუყენებია საფუძვლად რამე სხვა ვაზნა.  მეორეს მხრივ 1946 წელს “შექმნილი” 9×18 წარმოადგენს იმ დროს არსებული სხვა გერმანული „მოკლე“ 9მმ-ნი ვაზნის პრაქტიკულად ზუსტ ასლს, სახელად 9×18 Ultra. რუსული წყაროები თავმდაბლობით აღნიშნავენ, რომ მათი ვაზნა უბრალოდ შეიქმნა „ულტრას“ მოთხოვნების შესაბამისად, მაგრამ რეალურად თუ არ ჩავთვლით ტყვიის რეალური კალიბრის 0.2მმ-ან სხვაობას ეს ორივე ვაზნა არის იდენტური. შედარებისთვის მაკაროვის სტანდარტული ვაზნა ასევე იყენებს 6 გრამიან ტყვიას, საწყისი სიჩქარით 315 მ/წ-ში და ენერგიით 313 ჯოული. „ულტრა“ შექმნილი იყო 1936 წელს გერმანული კომპანია “Geco”-ს მიერ. ამ ვაზნის ტყვიის მასა შეადგენდა 6.1 გრამს და მისი ენერგია იყო 303 ჯოული. “ულტრამ” ვერ ნახა დიდი გავრცელება მაგრამ 70-ან წლებში ხანმოკლე პერიოდით მკვდრეთით აღსდგა და შემდგომ მალევე ისევ იქნა დავიწყებული.  სამი დასახელებული ვაზნიდან მხოლოდ ორი შემოგვრჩა, „ულტრა“ პრაქტიკულად გაქრა, 9×18 მაკაროვი ჯერ კიდევ ცოცხალია, იმიტომ რომ პისტოლეტი, რომლისთვისაც ის შეიქმნა ჯერ კიდევ ფართოდ არის გავრცელებული, ისევე როგორც აღმოსავლეთ ევროპაში გამოშვებული ამ კალიბრის პისტოლეტებიც ჯერ კიდევ დიდი რაოდენობით იყიდება მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში, მაგრამ ეს მოკლე 9მმ-ნის “რენესანსი” რეალურად შეეხო მხოლოდ .380-ს, რომელზეც გათვლილი ძალიან ბევრი თანამედროვე პისტლეტი გამოდის დღეს.

fsdafdfsdafsd

აღნიშნულ გრაფიკში მოცემულია რამდენიმე მაჩვეენებელი თანამედროვე .380 კალიბრის ვაზნების, თვალსაჩინოებისთვის ასევე მოცემულია თავდაცვითი 9×19 და .45ACP კალიბრის მუხტების მონაცემები.

რა თქმა უნდა დღეს თავდაცვითი ვაზნა უნდა იყენებდეს მაღალტექნოლოგიურ ტყვიას კონტროლირებადი ექსპანსიით  და “კვესტი” საუკეთესო .380 კალიბრის თავდაცვითი მუხტის ძიებაში არ წყდება და ხამდახან ჩნდება ახალი საკმაოდ ორიგინალური დიზაინის ტყვიები, რომელთა მიზანია მაქსიმალურად გაიზარდოს .380-ის ეფექტურობა. ამერიკის გამოძიბათა ფედერალლური ბიუროს სტანდარტებით თავდაცვით კალიბრს უნდა ქონდეს უნარი შეაღწიოს მინიმუმ 30სმ-ში მაინც, რაც უტოლდება საშუალო ადამიანის ტანის სისქეს. აღნიშნული აუცილებელია იმისთვის, რომ ტყვიას ქონდეს უნარი მიწვდეს მნიშვნელოვან ორგანოებს თუნდაც თუ ამისთვის ტყვიას მოუწევს სამიზნემდე მიღწევა მაგალითად  გვერდიდან ხელის გავლით. გრაფიკიდან ჩანს, რომ ექსპანსიური .380 კალიბრის ვაზნები ამ მოთხოვნას ვერ აკმაყოფილებენ, მაგრამ „ბიურო“ ემსახურება პოლიციის ოფიცრებს და აგენტებს, რომლებიც იყენებენ იარაღს განსხვავებულ გარემოში, შესაბამისად „ბიურო“ დიდ ყურადღებას აქცევს ბარიერებში გავლის შემდეგ ტყვიის ეფექტურობასაც. პისტოლეტის ტყვიის უნარი „გაანგრიოს“ ხის კარები, „გიფსოკარდონის“ კედლები და საქარე მინები ნაკლებად მნიშვნელოვანია მოქალაქისთვის, რომელსაც სურს დაიცვას თავი თავდასხმისგან და რაც დიდი ალბათობით მოხდება ძალიან სწრაფად და ძალიან ახლო, “სასაუბრო” დისტანციაზე. შესაბამისად ნაკლები ხმა, ლულის ალი, უკუცემა, საშუალება კომფორტულად და რაც მთავარია მუდმივად იქონიოს იარაღი თან გადაწონის დიდი კალიბრების უპირატესობებს. ფაქტი სახეზეა, მოთხოვნა ამ კალიბრზე და .380-ის მუხტების ნომენკლატურა ბოლო წლები მხოლოდ იზრდება, ისევე როგორც იზრდება რაოდენობა ახალი პისტოლეტის მოდელებზე, რომლებიც ამ კალიბრს იყენებენ.

რუსები ასევე როგორც ჩანს იყვნენ უკმაყოფილო თავისი ვაზნით და ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირის დროს გამოუშვეს რამდენიმე ტიპის განსხვავებული 9×18 კალიბრის ვაზნა ხოლო შემდეგ უკვე რუსეთში წავიდნენ ტრადიციული გზით და უბრალოდ მასრაში მეტი დენთი ჩაყარეს (ინდექსი 57-Н-181СМ), შემდეგ ნომენკლატურას დაუმატეს ჯავშანგამტანი ვაზნაც (ინდექსი 7Н25). რუსებს ბუნდოვნად ესმით პისტოლეტის დანიშნულება და ერთი პერიოდი მგეზავ ვაზნასაც (ინდექსი 57-Т-181 ) უშვებდნენ პისტოლეტისთვის. ამჟამად მაგალითად ამერიკაში 9×18 და მაკაროვის პისტოლეტი გამოიყენება უფრო რეკრეაციული სროლისთვის, ვინაიდან ვერც პისტოლეტი და ვერც ვაზნა ვერ აკმაყოფილებს იმ მოთხოვნებს, რომელიც უყენდება თავდაცვის იარაღს. ალბათ 9×18 დროთა განმავლობაში დავიწყებას მიეცემა, ახალი იარაღები პრაქტიკულად ამ კალიბრზე არ გამოდის.

არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე შეიძლება გამოვიტანოთ დასკვნა, რომ რეალურად ცოცხალი დღეს არის მხოლოდ ბრაუნინგის 100 წლის ქმნილება .380 ACP. მართალია 80-90-ან წლებში ბევრი თვლიდა, რომ .380 საერთოდ გაქრებოდა, მაგრამ ეხლა 2015 წელია და ეს კალიბრი პრაქტიკულდ როგორც უკვე ვთვქი რენესანს განიცდის. ამ კალიბრის იარაღს უშვებენ პრაქტიკულად ყველა წამყვანი იარაღის მწარმოებელი კომპანიები.

tZTBW

.380 კალიბრის თანამედროვე პისტოლეტის კარგი მაგალითია S&W M&P Bodyguard 380. სურათის წყარო armslist.com

.380-ის პოპულარობის ზრდის მიზეზი არის პირველ რიგში ის, რომ შესაძლებელია ამ კალიბრზე გათვლილი ზე-კომპაქტური და ძალზედ მსუბუქი პისტოლეტების წარმოება. ეს კიდე ძალიან მნიშვნელოვანია შტატებში სადაც წლიდან წლამდე პოპულარული ხდება იარაღის ტარება და პროპორციულად იზრდება მოთხოვნა იარაღებზე, რომლებიც განკუთვნილია ყოველდღიური ფარული ტარებისთვის. ყველას უნდა ყველაზე მსუბუქი და კომპაქტური, ადვილად სატარებელი პისტოლეტი. გაზრდილი მოთხოვნის საპასუხოდ მწარმოებლები ცდილობენ გამოუშვან ყველაზე პატარა, კომპაქტრუი და მსუბუქი მოდელები, ხოლო .380 გამოდგა ის ვაზნა, რომელიც აძლევს საშუალებას მწარმოებელს შესთავაზოს მყიდველს მართლაც რომ მინიატურული იარაღი მაგრამ ამავე დროს 9მმ-ნი. მაგალითად .380 კალიბრის რუგერ LCP-ის წონა სულ რაღაც 250 გრამია. შედარებისთვის იმ დროს როდესაც ბრაუნინგმა შექმნა .380, ყველაზე პატარა, არასერიოზული 6.35 კალიბრის ტიპიური პისტოლეტები იწონიდნენ 100-150 გრამით მეტს. მაგრამ ცხადია ყველაფერს აქვს თავისი ფასი.  .380 კალიბრის მსუბუქ პისტოლეტს შეიძლება ქონდეს ხისტი უკუცემა. ასევე მაგალითად ასეთი პისტოლეტი ითხოვს ძლიერი დამაბრუნებელ ზამბარას, რაც პატარა საკეტის შემთხვევაში მნიშვნელოვნად ართულებს ვაზნის მიწოდებას (განსაკურებულად ქალებბისთვის სუსტი ხელებით). ზოგ შემთხვევაში აღნიშნული პრობლემა გადაწყდა გადაბმული საკეტების გამოყენებით. ასე მაგალითად გადაბმულ საკეტი გამოყენებულია  Ruger LCP, S&W Bodyguard, SIG P238-ში. ეს პისტოლეტები ძალიან კომპაქტურებია და ძალიან მსუბუქი. მოკლე ტარის და მსუბუქი წონის გამო, ასეთი პისტოლეტებიდან სროლა საკმაოდ რთულია და მოითხოვს მომზადებას. რეალურად ყველა .380 კალიბრის თანამედროვე პისტოლეტი არის შექმნილი, როგორც დამხმარე (ბოლო შანსის)  იარაღი. ქალ მსროლელებს ხშირად ურჩევნიათ უფრო სუსტი კალიბრები და ადამიანმა შეიძლება იფიქროს, რომ მოკლე 9მმ-ნი პისტოლეტი იქნება კარგი არჩევანი, მაგრამ 250 გრამიანი 9მმ-ნი პისტოლეტი რჩევა გამოუცდელი და/ან ქალი მსროლლისსთვის იქნება ისეთივე შეცდომა როგორც მაგალითად მას რომ ურჩიოთ .38 კალიბრის „მოკლეცხვირიანი“ რევოლვერი. ამ იარაღებიდან სროლა ძნელია, ამ იარაღებში ძალიან ცოტა ვაზნა ჩადის, ეს იარაღები უვარგისია როგორც თავდაცვის ძირითადი საშუალებები, თუმცა ამავე დროს ქედს ვიხრი და ვაღიარებ, რომ უმეტესობა მწარმოებლების თავზე ზევით ახტნენ და შექმნეს მართლაც საოცარი პატარა პისტოლეტები. ბევრი ადამიანი თვლის რომ მატთვის მინიატურული .380 კალიბრის პისტოლეტი საკმარისია. მართლაც ამ პისტოლეტებს აქვთ ერთი დიდი პლიუსი რაც ამართლებს მათ არსებობას, ასეთი პისტოლეტი შეიძლება სულ თან ქონდეს. მე გავეცანი ჩემი კარგი მეგობრის იარაღის მაღაზია “Apache”-ში S&W Bodyguard-ს და გაოცებული დავრჩი ამ იარაღით, რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ გააჩნია ყველაფერი რაც უნდა ქონდეს პისტოლეტს, ისვრის 9მმ-ან ვაზას, აღჭურვილია ჩარჩოში ინტეგრირებული  ლაზერული სამიზნე მოწყობილობით, ამავვე დროს  ხელის გულზე გეტევა. ფასიც არ იყო დიდი და ეს იარაღი მართლაც შესანიშნავი თავდაცვის ინსტრუმენტის ნიმუშია.

ამავე დროს დასანანია, ჩემი აზრით, რომ ყველა მწარმოებელი ცდილობს შექმნას მხოლოდ ყველაზე პატარა და მსუბუქი .380 კალიბრის პისტოლეტი მაშინ როდესაც გამოცდილმა პისტოლეტის მოყვარულებმა იციან რამდენად სახალისოა და ადვილია სწრაფად და ზსუტად სროლა პისტოლეტის ტიპებიდან, რომელიც დღეს პრაქტიკულად დავიწყებულია. მე ვგულისხმომ ძველ და კარგ .380 კალიბრის პისტოლეტებს ორ რიგიანი მჭიდებით და აქიდან პირველ რიგში Beretta 84-ს და მეორე რიგში შედარებით უფრო იაფ მაგრამ არანაკლებ შესანიშნავ იარაღს Cz 83-ს. უკანასკნელის მიმართ  მე განსაკუთრებული გრძნობები გამაჩნია, იმიტომ რომ სწორედ ამ იარაღს უკავშირდება ჩემი პირველი მიღწევები ზუსტ სროლაში. მაკაროვის და რუსული “ვიკინგის” შემდეგ ეს პისტოლეტი მომეჩვენა “როლს-როისად” და მიუხედავად იმისა, რომ მას მერე წლები გავიდა და უამრავმა იარაღმა გაირა ჩემ ხელებში  Cz83 არასდროს არ მტოვებს გულგრილს და იმ დროს მახსენებს როდესაც იარაღის გაფორმება 12 ლარი ჯდებოდა და ყველაფერი გაცილებით უფრო მარტივად იყო.

აღნიშნული ორივე პისტოლეტი შედარებით კომპაქტურია, იყენებს როგორც უკვე აღვნიშნე ორ რიგიან მჭიდებს დიდი ტევადობით, ორივეს გააჩნია ტავისუფალი საკეტები. შედარებით დიდი მასის გამო და იდეალური ერგონომიკის წყალობით სროლა ასეთი პისტოლეტებიდან ძალიან ადვილი და სახალისოა. უკუცემა პრაქტიკულად არ არსებობს, სროლისუნარიანობით და ერგონომიკით ეს პისტოლეტები არაფრით არ ჩამორჩებიან დიდ 9მმ-ან პისტოლეტებს. „ბერეტასაც“ და „ჩეზესაც“ აქვს შესანიშნავი ერგონომიკა, კარგი სამიზნე მოწყობილობები, და შესანიშნავი სასხლეტები. დღეს მე ჩემი მეუღლესთვის, რომ ვირჩევდე იარაღს, ორივე ეს იარაღი იქნებოდა ყველაზე სასურველი.

cheetahcz

Beretta 84 და Cz83, ორივე ეს იარაღი იშოვება საქართველოში მეორადი იარაღის ბაზარზე, აქიდან იტალიური პისტოლეტი უფრო იშვიათია და შეიძლება ორჯერ მეტიც ღირდეს. 

Beretta 84 არის შესანიშნავი (ისევე როგორც ყველა ბერეტას იარაღი) მაღალი ხარისხის იარაღი. გაბარიტებიდან გამომდინარე ის იყენებს თავისუფალ საკეტს, ისევე როგორც ჩეხური „ჩეზე“. ორივე პისტოლეტს აქვს ჩინებული ერგონომიკა და პრაქტიკულად ერთნაირი მართვის ელემენტების განლაგება, რომელიც არ არსებობს რომ ვინმეს არ მოეწონოს. ორივე პისტოლეტი იყენებეს  ორ რიგიან მჭიდებს (ბერეტა 13 ვაზნიანს, „Cz“ შესაბამისად 12).  ჩეხური პისტოლეტი გამოდიოდა როგორც გათვლილი .380-ზე ასევე რუსულ 9×18-ზე. პისტოლეტების შედარებით დიდი მასა (ბერეტა 680გრ, „ჩეზე“ 750 გრ) არ აღემატება თანამედროვე კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტების წონას, რაც მსროლელს აძლევს საშუალებას ისროლოს წრაფად და ზუსტად. ახალბედა ან სუსტი მსროლელის ყურადღება არ იფანტენა ძლიერი უკუცემის და გასროლის ხმის გამო და აძლევს მას საშუალებას კომფორტულადდა შესაბამისად უკეთესად ისროლოს.

ამ ორი პისტოლეტიდან ცხადია იტალიური იარაღი უპირატესია და რა თქმა უნდა ბევრად მეტიც ღირს. ორივე ეს პისტოლეტი იყიდებოდა საქართველოში და მათი შოვნა შესაძლებელია, თუმცა არსებული ინფორმაციის თანახმად Cz83 წარმოება უკვე შეწყდა. 2013 წლიდან თითქოს შეწყდა ბერეტა 84-ის წარმოებაც მაგრამ ამ კომპანიის ევროპული საიტის კატალოგში ეს მოდელი ჯერ კიდევ ირიცხება.  ამ ორის გარდა ასევე ანალოგიურ იარაღებს უშვებს მაგალითად არგენტინული Bersa, მათი პისტოლეტი  Thunder 380 Plus იყენებს უკვე 15 ვაზნიან მჭიდს ხოლო კონფიგურაციით და მართვის ელემენტებით იტალიური და ჩეხური პისტოლეტების მზგავსია. ყველაზე უფრო ნაკლებაად გავრცლებბული არის Chiappa MC14, რომელიც გამოიყურება თანამედროვედ მაგრამ დაფუძნებულია ბერეტა 84-ის კონსტრუქციაზე და მას უშვებს თურქული კოპმანია Girsan.  ასევე 84-ის კონსტრუქციას იმეორებს ბრაზილიური Taurus PT-58, დიდი და მძიმე .380 კალიბრის პისტოლეტი. სულ ეს არის, მორჩა. 30 წლიანი დიზაინები, ნახევარი საიდანაც აღარც გამოდის უკვე. წარმომიდგენია რამდენად კარგი იარაღის შექმნა შესაძლებელია თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით. ასეთი პისტოლეტი იქნებოდა კომპაქტური, ბევრი ვაზნით, ძალიან მაღალი სროლისუნარიანობით. რატომ არავინ არ უშვებს ასეთ იარაღს მე არ მესმის. აგებული კომპაქტური .380 ვაზნის ირგვლივ ის შეიძლება გამხდარიყო უნივერსალური  თავდაცვის საშუალება, საკმარისად მსუბუქი და პატარა ყოველდღიური ტარებისთვის ნებისმიერ კლიმატურ პირობებში და გამოსადეგი, როგორც ძირითადი თავდაცვის საშუალება, რომლის ასათვისებლად ბევრად ნაკლები დრო და ენერგია იქნება საჭირო. მირჩევნია მე Cz82 Glock 19-ს? რა თქმა უნდა არა. მაგრამ ვიგრძნობდი თავს არაადეკვატურად შეიარაღებულად ასეთი პისტოლეტით. არა. არსებობს ადამიანების დიდი ნაწილი, რომელიც დაკმაყოფილდება .380-ის სიმძლავრით და გაცილებთ უფრო ეფექტურად გამოიყენებს ამ კალიბრის კომპაქტური ზომის იარაღს. ქალები პირველ რიგში. მე წარმოვიდგენ პისტოლეტს, დახურული დამრტყმელით, პოლიმერის ჩარჩოთი, ერგონომიული ტარით და ორ რიგიანი დიდი ტევადობის მჭიდით.  საკეტი შეიძლება იყოს თავისუფალი ან გადაბმული. ასეთი იარაღი იქნებოდა თხელი და კომპაქტური, წონით 400-450 გრამი. იმედია მწარმოებლები გაგვახარებენ ასეთი იარაღით.

პს

ეს სტატია არ იქნებოდა სრული, რომ არ გვეხსენებინა მაკაროვის სისტემის პისტოლეტები ორ რიგიანი მჭიდებით. ეს პისტოლეტები გამოირჩევიან საკითხავი ერგონომიკით, მძიმე სასხლეტით და მაგონებენ მე ოთხკარიან “ნივებს”, თითქოს უკეთესი უნდა იყოს მაგრამ რაღაცა აკლია. ამ პისტოლეტს გადმოყვა ყველა ნაკლი რაც ქონდა სტანდარტულ “მაკაროვის” პისტოლეტებს  მათ შორის ზედმეტად ხისტი და არაკომფორტული უკუცემა. ხსენებული პისტოლეტებიდან, ორ რიგიანი “მაკაროვი” ალბათ ყველაზე ცუდი იარაღია.

Lionheart Industries LH-9 გამადიდებელი შუშის ქვეშ

July 31st, 2015

lh9test1

და აი მოვიდა დრო გიამბოთ მორიგ იარაღზე რომელიც ჩვენ ხელებში გაიარა. ეს იარაღი არ იყიდება თბილისის მაღაზიებში, არც არასდროს არ გაყიდულა და ალბათ არასდროს არ გაიყიდება. დიდი ალბათობით ეს არის საერთოდ ერთადერთი Lionheart LH-9 საქართველოში და აქიდან გამომდინარე ალბათ ეს სტატია იქნება საინეტერესო მხოლოდ იმათთვის ვისაც უნდათ იცოდნენ რაც შეიძლება ბევრი ყველა იარაღზე და არა იმათთვის ვინც ეძებს თავისთვის პისტოლეტს. მე შევეცდები მიმოხილბა მაქსიმალურად საინტერესო და დეტალური იყოს.

Lionheart LH-9 არის კორეული წარმოების პისტოლეტი და ეს პირადად ჩემთვის მნიშვნელოვანია. რატომ? იმიტომ რომ მე ვარ დიდი მოყვარული კორეული და იაპონური ტექნოლოგიების. სამსუნგის სარეცხის მანქანა მე-7 წელია მუშაობს ჩემ სახლში ისე, რომ არც ერთხელ არანაირ შეკეთება ან მომსახურება არ მოუთხოვია. 14 წლის წინ მე ვიყიდე სამსუნგის ტელეფონი და მის შემდეგ სულ ამ კომპანიის ტელეფონები მაქვს და არასდროს არ მქონდა მათთან არანაირი პრობლემა. 2008 წელს ჩვენ ახალი Hyundau Tucson ვიყიდეთ და მანქანამ 180 000 კმ გაიარა ისე რომ პრაქტიკულად არანაირი სერიოზული პრობლემა არ ქონია. კორეელებმა იციან რა არის ხარისხის და იციან როგორ გახადონ ხარისხი ხელმისაწვდომი აბსოლუტურად ყველასთვის და არა მარტო იმათთვის ვისაც შეუძლია ბევრი ფულის გადახდა. გარდა ამისა კორეას ყავს ძალიან ძლიერი შეიარაღებული ძალები და სამართალდამცავი სამსახურები. ეს ქვეყანა მუდმივ მზადყოფნაშია ომისთვის და არის აშშ-ის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი სამხედრო მოკავშირე რეგიონში. რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი? იმიტომ რომ Lionheart LH-9 სინამდვილეში არის  Daewoo Precision Industries K5, პისტოლეტი რომელიც არის სამხრეთ კორეის შეიარაღებული ძალების ძირითადი პისტოლეტი აგერ უკვე 25 წელი. თავდაპირველად ის ასევე იყიდებოდა კომერციული დასახელებით DP-51 და შემდგომ ამ პისტოლეტების ამერიკულ ბაზარზე გასაყიდად შემოტანა დაიწყო ამერიკულმა კომპანნია Lionheart Indistries, რომელიც თანამშრომლობს კორეულ მწარმოებელთან S&T Motiv Co.Ltd (წარსულში S&T Daewoo). აღნიშნული მწარმოებელი ამჟამად უშვებს 13 სხვა მოდელის იარაღს, მათ შორის საიერიშო და სნაიპერულ შაშხანებს და სხვა იარაღებს რომლებითაც სამხრეთ კორეის შეიარაღებული ძალებია შეიარაღებული.

2daewoo

DP-51 და Lionheart LH-9. ამერიკულმა კომპანიამ გარკვეული ცვლილებები შეიატანა მისი კონსტრუქციაში, შეიცვალა ჩახმახის კუდის ფორმა, საკეტის დიზაინი, სახელურის პანელები (შექმნილი პოლ კიმ-ის მიერ რომელიც 19 წელია SureFire-ის  წამყვანი დიზაინერი და ინჟინერი იყო) და ასევე ნაცვლად ოქსიდირებისა პისტოლეტის ძირითადი ნაწილების დაფარვა ხდება Cerakote-ით, დაფარვით რომელიც ძალიან გამძლეა და უზრუნველყოფს უმაღლესი ხარისხის დაცვას.  სამწუხაროდ  ახალ პისტოლეტს აღარ აქვს  უსაფრთხოების თასმის გასაყრელი . 

მე ადრეც წამიკითხავს DP-51-ზე, და გამოხმაურებები ყოველთვის იყო პოზიტიური. შემდეგ ის ისევ მოექცა ჩემი ყუარდღების ქვეშ, როდესაც გამოჩნდა მისი განახლებული კომერციული ვარიანტი LH-9 და ერთი მეორეს მიყოლებით ბევრმა ავტორიტეტულმა და რაც მთავარია დამოუკიდებელმა რესურსმა დადო ამ პისტოლეტზე ძალიან დადებითი გამოხმაურებები, მათ შორის, The Firearm Blog, Military Arms Channel, Nut&Funcy, Range Times, Sage Dynamics-მა და ა.შ.  შემდეგ კი ერთი პისტოლეტი „შემთხვევით“ აღმოჩნდა ჩემ ხელებშიც.

პისტოლეტის აღწერას დავიწყებთ მისი კონსტრუქციით. LH-9-ს ჩარჩო დამზადებულია 7075-T6  მარკის ალუმინისგან, საკეტი და ლულა ნაჭედი ფოლადისგან (4140 და 4150  შესაბამისად). ლულა არ არის ქრომირებული, გააჩნია 6 ხრახნი და მისი სიგრძე 105 მმ-ია. პისტოლეტის მასა შეადგენს 800 გრამს. პისტოლეტი იყენებს მოდიფიცირებული ბრაუნინგის ჩაკეტვის სქემას, სადაც ჩაკეტვა ხორციელდა ლულის ირგვლივ განლაგებული ორი საბრძოლო ბჯენის გამოყენებით. საკეტის გახსნა ხდება სავაზნის ქვეშ განლაგებული ჭრილით, რომელიც ზემოქმედებს საკეტის შემაკავებელის ღერძთან, ისევე როგორც ეს ხდება FN “High Power” და CZ 75-ში. შესაბამისად დაშლის ალგოროთმი არის იგივე, საკეტი ოდნავ უნდა გაიწიოს უკან რის შემდეგაც შემაკავებელი შესაძლებელია გევრდიდან მოცილდეს ჩარჩოს რაც შესაძლებელს ხდის შემდეგ მოაცილოთ საკეტი ჩარჩოს. პისტოლეტი ისე სწრაფად არ იშლება როგორც გლოკი ან სხვა თანამედროვე პოლიმერის პისტოლეტები მაგრამ ამას პრაქტიკული მნიშვნელობა არ აქვს. სანამ პისტოლეტი იშლება ინსტრუმენტის და ზედმეტი ფიზიკური ძალის გამოყენების გარეშე, ყველაფერი რიგზეა.

LH9-dis

არასრულად დაშლილი LH-9. სურათის წყარო The Truth About Guns. 

დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმი წოდებული Double Action PLUS+ არის პისტოლეტის ყველაზე გამორჩეული ელემენტი, რომელიც განასხვავებს მას სხვებისგან და გარკვეულ წილად უნიკალურს ხდის.  მარტივად რომ ავღწეროთ ეს მექანიზმი, გარდა ტრადიციული ორმაგი და ერთმაგი რეჟიმებისა, შესაძლებელია შეყენებული ჩამხახი მარტივად, მასზე უკნიდან თითის მიჭერით დავწიოთ, ისე რომ სასხლეტიც დაბრუნდება პირვანდელ მდგომარეობაში მაგრამ გასროლის წარმოებისას სასხლეტზე დაჭერისთვის გაცილებით ნაკლები ძალა იქნება საჭირო, სასხლეტი პრაქტიკულად წინაღობის გარეშე გაივლის გარკვეულ მანძილს და ამის შემდეგ პისტოლეტი გაისვრის ისევე როგორც ერთმაგ რეჟიმში. LH-9-ას სასხლეტის სქემა წააგავს Heckler&Koch-ის LEM სასხლეტს, რომელშიც სასხლეტი შეყენებულია მაგრამ გარედან ეს არ ეტყობა. LEM სასხლეტის შემთხვევაში ეს მნიშვნელოვანია იმიტომ რომ მცირდება საფრთხე რომელიც უკავშირდება შეყენებულ ჩახმახს, LH-9-ის შემთხვევაში აღნიშნული ალბათ განპირობებულია იგივე მოთხოვნით, რომ პისტოლეტი არ ჭრიდეს თვალს შეყენებული ჩახმახით მაგრამ ამავე დროს როგორც M1911 იყოს მზად სროლისთვის უკვე შეყენებული ჩახმახით. როგორც M1911, LH-9-აც არის აღჭურვილი იგივე ადგილას განლაგებული მექანიკური მცველით რაც შესაძლებელს ხდის ატაროთ ის მდგომარეობა 1-ში, (ვაზნა სავაზნეში, შეყენებული ჩახმახი, ჩაკეტილი მცველზე) მაგრამ ვიზუალურად პისტოლეტი არ მიიპყრობს ყურადღებას, პლუს სასხლეტის ზედმეტი სვლა ზრდის უსაფრთხოების ხარისხს. სამოქალაქო მსროლელის თვალსაზრისით შეიძლება ამ სქემას არც ქონდეს რაიმე სარგებელი და შესაბამისად მას შეუძლია გამოიყენოს LH-9 ისევე როგორც ნებისმიერი სხვა ჩვეულებრივი ორმაგი მოქმედების პისტოლეტი.

პისტოლეტი იერსახე რომ შევაფასოთ, LH-9 ტოვებს მაღალი ხარისხის პრაქტიკულად შეკვეთით დამზადებული იარაღის შთაბეჭდილებას. დეტალების მორგების და დამზადების ხარისხი უმაღლესია. პისტოლეტი ძალიან ლამაზია.  განსაკუთრებულად გამოიყურება ასევე პლასტმასის ტარის პანელები, რომლებიც ორი ხრახნით მაგრდება ჩარჩოზე და ხრახნების ქვეშ მოთავსებულია მკვრივი რეზინის მრგვალი საფენები, რომ ხრახნების გადაჭერისას პლასტმასის პანელები არ დაზიანდეს.  ასეთი თითქოს უმნიშვნელო დეტალები ჯამში გავძლევენ მაღალი ხარისხის იარაღს და LH-9 არის მაღალი კლასის იარაღი.

closeuplh9

დახვეწილი ფორმები, ყურადღება დეტალებისადმი და მორგების მაღალი ხარისხი გამოარჩევს ამ პისტოლეტს. 

კომპანიის კატალოგში ამჟამად 4 მოდელია წარმოდგენილი, სტანდარტული, კომპაქტური, სტანდარტული „ნოვაკის“ ტრიტიუმის სამიზნე მოწყობილობებით და ფლაგმანური MKII აღჭურვილი „ტრიტიუმებით“ და პიკატინის სამაგრით ჩარჩოზე. ყველა მოდელი ისევე როგორც ჩვენი პისტოლეტი ხელმისაწვდომია ასევე ყავისფერი ჩარჩოთი, რომლის ფერს კომპანია უწოდებს “Patriot Brown”. რეკომენდირებული ფასი იწყება 670 დოლარიდან სტანდარტულ მოდელში და აღწევს  750 დოლარს   MKII მოდელისთვის.

პისტოლეტის შეფასებას განვაგრძობთ იმ რვა კრიტერიუმის მიხედვით რომელზეც პირველად მე დავწერე ბლოგის FB გვერდზე. ეს კრიტერიუმებია: საიმედოობა, პისტოლეტი უნდა იყოს 100% საიმედო FMJ ტიპის ვაზნებით და გათვლილი  +P კატეგორიის JHP ვაზნების გამოყენებაზე. შერჩეულ JHP ვაზნების გამოყენებისას უნდა იყოს 100% საიმედო და ჯდებოდეს სიზუსტის მოთხოვნებში. კონსტრუქციული სიმარტივე, პისტოლეტი უნდა მოიცავდეს მცირე რაოდენობის დეტალებს, იშლებოდეს არასრულად ინსტრუმენტების გარეშე და მარტივი ინსტრუმნეტების გამოყენებით უნდა შედარებით ადვილად იშლებოდეს ბოლომდე.  დეტალების გამოცვლისას არ უნდა იყოს საჭირო მათი ინდივიდუალური მორგება.    უსაფრთხოება,  პისტოლეტი უნდა იყოს აღჭურვილი ავტომატური მცველებით, რომლებიც გამორიცხავენ გასროლას სასხლეტზე დაჭერის გარეშე (მაგალითად დავარდნისას, ჩახმაზე გარედან დარტყმისას და ა.შ.). გამძლეობა., პისტოლეტი უნდა უძლებდეს ყოვლდღიურ ინტენსიურ ექსპლუატაციას, გააჩნდეს გამძლე მჭიდები, რომლებიც უძლებენ ვარდნას მიწაზე, უნდა გააჩნდეს ანტიკოროზიული თვისებები და იარაღი უნდა ინარჩუნდებდეს საიმედოობას მინიმალური მოვლის პირობებში. სიზუსტე, პისტოლეტი უნდა ისროდეს ქირურგიული სიზუსტით 15 მეტრის მანძილამდე (Brain shot) და 50 მეტრის მანძილამდე იძლეოდეს საშუალებას სილუეტის მასის ცენტრში მორტყმის. მორგება/ადაპტაცია, პისტოლეტს უნდა გააჩნდეს ტარის მსროლელის ხელზე მორგების საშუალება, ორმხრივი მართვის ელემენტები, უნივერსალური სამაგრი. სასურველია დიდი ტევადობის მჭიდები და ასევე აქსესუარების ხელმისაწვდომობა და არჩევანი, რაც მისცემს მსროლელს საშუალებას მოარგოს პისტოლეტი თავის საჭიროებებს. სროლისუნარიანობა.   კარგი სასხლეტი მოკლე რესეტით, დაბალი ლულის ღერძი სრწაფი და კონტროლირებადი გასროლებისთვის , ტარის ფორმა მორგებული მჭიდის სწრაფი გადატენვისთვის, ადვილად მისაწვდომი მართვის ელემენტები. ნამსახურეობა,  პისტოლეტი უნდა იყოს შეიარაღებაში (არმია/პოლიცია) გარკვეული პერიოდის განმავლობაში.

საიმედოობა არის თავდაცვითი იარაღის ყველაზე მნიშვნელოვანი თვისება. არანაირ აზრი არ აქვს კალიბრს, სიზუსტეს, ერგონომიკას, იარაღის ფასს, ძვირად ღირებულ სამიზნე მოწყობილობებს, ფანრებს და ლაზერებს, თუ იარაღმა გაჭედა და სასხლეტზე დაჭერის შემდეგ გასროლა არ მოხდა. ჩვენ პირობებში ჩვენ შეზღუდულები ვართ ამ კრიტერიუმის შემოწმებაში და შემიძლია ვთქვა, რომ LH-9-ამ მოინელა ყველა მთლიანად გარსით დაფარული ვაზნები 115 და 124 გრანიანი ტყვიებით. ასევე სხვა რესურსების მიხედვით, ამ პისტოლეტის ტესტირებისას იარაღი აღმოჩნდა საიმედო ყველა ტიპის ვაზნასთან და მათ შორის წარმატებით გაიარა ტესტები სროლაზე დაბინძურების, გაყინვის, წყალში ჩაძირვის შემდეგ, ისევე როგორც დაამტკიცა რომ საიმედოობა ნარჩუნდება ხანგრძლივი ინტენსიური ექსპლუატაციის პირობებშიც კი. ასეთი რამე გასაკვირი არ არის თუ გავითვალისწინებთ, რომ კორეულია არმია სანამ ამ პისტოლეტს შეიარაღებაში მიიღებდა მას 4 წლის განმავლობაში ცდიდა. Lionheart Indistries წარმომადგენელის განცხადებით ისინი არ უწევენ რეკომენდაციას +P კატეგორიის ვაზნების გამოყენებას თუმცა მისი სისტყვებით ტესტირებისას რამე პრობლემა არ გამოვლენილა. ცხადია ეხლა პისტოლეტი დასვა რეგულარულ  +P “დიეტაზე” აზრს მოკლებულია დიდი ხარჯების გამო, მაგრამ არანაირ პრობლემას არ წარმოადგენს ასეთი კატეგორიის ვაზნების ეპიზოდური გამოყენება, საიმედოობაზე შემოწმებისას და პერიოდული პრაქტიკის მიზნით. რეგულარული პრაქტიკის დროს უმჯობესია იაფი და უფრო “რბილი” ვაზნების გამოყენება.

შემდეგი კრიტერიუმი არის კონსტრუქციული სიმარტივე. მიუხედავად იმისა, რომ დეტალების რაოდენობა არ არის პირდაპირ კავშირში მექანიკურ საიმედოობასთან, დეტალების მცირე რაოდენობა არის სასურველი, ისევე როგორც პისტოლეტი არ უნდა საჭიროებდეს დეტალის გამოცვლისას ახალი დეტალის მორგებას. LH-9 ტექნიკურად არის მეორე თაობის საბრძოლო პისტოლეტი (ისევე როგორც CZ-75 ან Beretta 92), მისი მექანიზმი არ არის ისეთი მარტივი როგორც მესამე თაობის პოლიმერის პისტოლეტების დახურული დამრტყმელებით, მაგრამ კოსნტრუქციულად პისტოლეტი არ არის რთული, არასრულად ის იშლება ინსტრუმეენტების გარეშე, დეტალები არ საჭიროებენ ხელით მორგებას. მინუსია საკეტის გართულებული დაშლა რაც გულისხმობს ხვეული „პინების“ ამოგდებას რისთვისაც საჭიროა შესაბამისი ინსტრუმენტი და ჩაქუჩი.  რაც შეეხება სათადარიგო ნაწილებს, მათი დეტალური აღწერილობა და ნუმერაცია მოცემულია როგორც ინსტრუქციაში, რომელიც პისტოლეტს მოყვება ასევე მწარმოებლის საიტზე, სადაც შესაძლებელია ამ პისტოლეტის ნებისმიერი ნაწილის შეძენა.

fulldaewoo

ბოლომდე დაშლილი LH-9, იარაღი  ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი კონსტრუქციის არის მის ანალოგებში. ყურადღებას იმსახურებს ისევ და ისევ დეტალების დამუსავების უმაღლესი ხარისხი. სურათის წყარო  Apex Gun Works. 

რაც შეეხება უსაფრთხოებას, ჩემი აზრით უპირველეს ყოვლისა, პისტოლეტი უნდა იყოს აღჭურვილი ავტომატური მცველებით, რომლებიც უზრუნველყოფენ იმას, რომ გასროლა მოხდეს მხოლოდ მაშინ როდესაც ხდება სასხლეტზე დაჭერა. პისტოლეტი უნდა იყოს აბსოლუტურად უსაფრთხო ვაზნით სავაზნეში. ასევე ყველა პისტოლეტს გარე ჩახმახით აქვს ეს თანდაყოლილი რისკი უნებლიე გასროლის იმ შემთხვევაში თუ მოხდა ძლიერი დარტყმა შეყენებულ ჩახმახზე. სხვადასხვა მწარმოებელი იყენებს სხვადასხა სქემებს ასეთი შემთხვევისგან თავის დასაცავად.   LH-9 აღჭურვილია დამრტყმელის მცველით, აშვებული სასხლეტით ჩახმახი არ წვდება დამრტყმელს (როგორც CZ 75-ში და SIG&Sauer P226-ში), რაც სწორი ჩახმახის დაწევის ტექნიკის გამოყენებით ამცირებს უნებლიე გასროლის რისკს ჩახმახის ხელით დაშვებისას. დამატებით თუ გსურთ შეყენებული იარაღი ატაროთ და დამატებით დაიცვათ თავი, შესაძლებელია Double Action PLUS+-ის გამოყენება და ჩახმახის წინ მიწევა, ისე რომ გასროლის შემთხვევაში არ იქნება საჭირო მძიმე ორმაგი რეჟიმის წინაღობის დაძლევა. მექანიკურ მცველებს რაც შეეხება ეს მე თუ მკითხავთ კონკრეტული მსროლელის “გემოვნებაზეა” დამოკიდებული. ზოგს მოწონს ის და უნდა ზოგს არ მოწონს და არ უნდა. მე არ მომწონს, მაგრამ LH-9-ს მექანიკური მცველი ისეთი ზომის არის, რომ შესაძლებელია ადვილად მისი გამოყენება ან თუ არ გსურთ მისი გამოყენება უბრალოდ დაივიწყოთ მისი არსებობა. ის არ არის იმდენად დიდი და გამოწეული რომ შეგაწუხოთ თავისი არსებობით თუმცა სროლისას ის ედება ხელს, რომლითაც იარაღი გიჭირავთ ეს გარკვეულ დისკომფორტს მაინც ქმნის და ამას უნდა მიეჩვიოთ. მცველის გააქტიურებისას ისევე როგორც Beretta 92-ში წყდება კავშირი სასხლეტსა და ჩახმახს შორის და სასხლეტი თავისუფლად მოძრაობს. ერთის მხრივ პრაქტიკულად სამმაგგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის პლიუს მექანიკური მცველის ათვისება მოითხოვს პრაქტიკას რომ სტრესულ ვითარებაში რამე არ აგერიოთ, მაგრამ მეორეს მხრივ გაძლევთ მეტ მოქნილობას, ტარების სასურველი მეთოდის არჩევისას.

გამძლეობის მხრივ ჩემი აზრით პრობლემა შეიძლება წარმოიშვას მჭიდებთან. მჭიდებს გააჩნიათ მეტალის ჩარჩო მაგრამ ხუფები არის პლასტმასის. აქიდან 13 ვაზნიან მჭიდს ხუფი საკმაოდ თხელია. ეს არის ერთადერთი მინუსი რომელიც შეიძლება დაუწეროთ ამ პისტოლეტს. დანარჩენში იარაღი უდაოდ გამძლეა და ისეა აგებული, რომ გაუძლოს ხანგრძლიც ექსპლუატაციას. პისტოლეტს არ აქვს პრაქტიკულად არც ერთი პლასტმასის დეტალი. ძნელად წარმოსადგენია რა უნდა უქნა LH-9-ს რომ ის დააზიანო. დაფარვა უძლებს ექსპლუატაციას და არის გამძლე. Cerakote არის ერთერთი ყველაზე გამძლე დაფარვა, და შეკვეთით ერთი პისტოლეტის ამ დაფარვით დამუშავება 150-200 დოლარი ჯდება. გარდა იმისა, რომ ის იცავს ფოლადის დეტალებს, ნესტის, ოფლის და ქიმიკატების ზემოქმედებისაგან ის ასევე ძნელად იკაწრება და იცვითება და ასევე ასრულებს საფოხის ფუნქციას და მკვეთრად ამცირებს ხახუნის კოეფიციენტს.

რა თქმა უნდა სიზუსტე არის ცეცხლსასროლი იარაღის აუცილებელი თვისება. გასაგებია რომ სიზუსტე დამოკიდებულია მსროლელზე მაგრამ იარაღი ტექნიკურად უნდა იყოს ზუსტი რასაც უზრუნველყოფს მაღალი ხარისხის ლულა და ლულის საკეტის და ჩარჩოს მორგება ერთმანეთის მიმართ. სიზუსტე კიდევ არის LH-9 თვისება, რომელც ყველაზე მაღალ შეფასებას იმსახურებს. LH-9 არის ძალიან ზუსტი პისტოლეტი, რაც აღინიშნა ყველა ტესტირებაში, რომელიც ამ პისტოლეტს ჩაუტარდა და ჩვენც დავრწმუნდით ამაში. საკეტი ლულა და ჩარჩო იდეალურად არის მორგებული. როდესაც იარაღი გამზადებულია სროლისთვის ლულა ისე ზის საკეტში თითქოს ჩაწეპებული იყოს შიგნით. დეტალები ერთმანეთზე იდეალურად არის მორგებული და სწორედ ეს მორგება თამაშობს დიდ როლს ავტომატური პისტოლეტის სიზუსტეში.

l9accuracy

სიზუსტეზე საუბრისას სიტყვებს ჯობია სამიზნეების სურათები.  პისტოლეტი იდალურად მისროლილი იყო ქარხნულად და ნელი „ჩაფიქრებული“ და სწრაფი სროლისას შესანიშნავი შედეგები აჩვენა.  

მორგება/ადაპტაციაში იგულისხმება პისტოლეტის კონკრეტული მსროლელის მოთხოვნებზე ადაპტაციის შესაძლებლობა პირველ რიგში, ამაში იგულისხმება, როგორც მსროლელის ხელზე მორგება ასევე პისტოლეტის მოდიფიცირების შესაძლებლობა სპეციფიური მოთხოვნების დაკმაყოფილების მიზნით. ამ მხრივ LH-9 მოიკოჭლებს. პისტოლეტის მორგება მსროლელის ხელზე შეუძლებელია, წინა სამიზნე მოწყობილობა არის საკეტის ნაწილი ანუ ვერ გამოიცვლება. პისტოლეტს არ გააჩნია პიკატინის სამაგრი (ჩვენ განკარგულებაში არსებულ მოდელზე). აქსესუარების და გაუმჯობესებული დეტალები პრაქტიკულად ხელმიუწვდომელია. გამომდინარე იქიდან, რომ პისტოლეტის დიზაინი და მოწყობილობა ძალიან გავს უფრო გავრცელებბულ Smith&Wesson 5906-ს, LH-9-ში შესაძლებელია ამ იარაღის ბუდეების და ასევე მჭიდების გამოყენება (გარდა ზუსტად მორგებული ბუდეებისა). გამომდინარე იქიდან რომ ქარხნულ მდგომარეობაში LH-9 პრაქტიკულად შეკვეთით დამზადებული იარაღის ტოლფასია (Cerakote, კასტომიზირებული ტარის პანელები, ორმხრივი მცველი, გადასაყენებელი მჭიდის ღილაკი, საასპარეზო პისტოლეტის დონის სიზუსტე) ადამიანმა უნდა იყიდოს ეს იარაღი თუ ის მოწონს ისეთი როგორიც არის. ცხადია მოდელი MKII უფრო უნივერსალურია და თუ არჩევის საშუალება არის, ჯობია MKII იყიდოთ.

სროლისუნარიანობას რაც შეეხება, რა თქმა უნდა აღნიშნული შეფასება მთლიანად დაფუძნებულია კონკრეტული მიმოხილველის პირად პრეფერენციებზე და სუბიექტურ ხედვაზე. მე არ ვარ ამ მხრივ კონსერვატიული და არ მგონია რომ  „ჰაი პაუერი“ ჯობია გლოკს მხოლოდ იმიტომ რომ პირველი რკინის არის და რკინა მაინც სხვაა. ჩემთვის მთავარია იარაღი აკეთებდეს იმას რაც მე მინდა და აკეთებდეს ამას ისე რომ ჩემგან ზედმეტს არ ითხოვდეს. LH-9 კარგი პისტოლეტია მაგრამ ტექნიკურად ის არის მორალურად მოძველებული, მეორე თაობის საბრძოლო პისტოლეტი. ხელში ის არ ზის ისე როგორც თანამედროვე პოლიმერის „ბლასტერები“. მოკლე და თხელი ტარის გამო ხელში ის უფრო იგრძნობა როგორც ბელგიური „High Power“, რომელიც კარგიი იარაღია მაგრამ 1924 წლის შემდეგ ბევრი რამე შეიცვალა და გაუმჯობესდა. ორი ხელით ჭერისას LH-9 არ ზის ისე კომფორტულად როგორც გლოკი. ასევე არ მგონია LH-9 მოეწონოს მსროლელებს დიდი ხელებით. თავდაპირველად მე მკვეთრად უარყოფითი წარმოდგენა ჩამომიყალიბდა ამ პისტოლეტზე მაგრამ დროთა განმავლობაში აზრი შემეცვალა. LH-9 არის თავისებური პისტოლეტი და ის ითხოვს მიჩვევას, განსაკუთრებით ადამიანისგან რომელიც მიჩვეულია თანამედროვე პისტოლეტებს. ეს გასაკვირი არ არის, LH-9-ის ტარის კუთხე და ზურგის ფორმა ზუსტია კოპია არის Walther P38-ის, ფორმებით ის ერთდროულად წააგავს Smith&Wesson M59-ს და Browning High-Power-ს. ყველა ეს პისტოლეტი კიდე უკვე კარგახანია ჩვენთან არის.  მიუხედავად თავდაპირველი დისკომფორტისა სროლის შედეგები ეგრევე იყო ძალიან კარგი რაც ძალიან კარგად ახასიათებს მას. უკუცემა არ არის შემაწუხებელი, სასხლეტი ოდნავ მძიმეა მაგრამ პისტოლეტი ახალია და სასხლეტიც გაუმჯობესდება. მიუხედავად გარკვეული დისკომფორტისა როგორც ვთქვი პისტოლეტი კარგად ისვრის სწრაფად და არ ქმნის პრობლემებს მსროლელისთვის. ექსტრემალური ტესტი სროლა 100 მეტრზე, სადაც უმნიშვნელო დეტალებიც კი გავლენას ახდენენ სროლის შედეგზე, ამ პისტოლეტმა წარმატებით ჩააბარა. არანაირ პრობლემას ადგილი არ ქონდა.

maglh9

პისტოლეტს კომპლექტში მოყვება ორი მჭიდი, 15 და 13 ვაზნიანი. შედარებით მოკლე ტარის გამო LH-9-ს ფარული ტარება ადვილია.

ნამსახურეობა არის ალბათ ყველაზე ნაკლებად მნიშვნელოვანი კრიტერიუმი. რატომ არის კარგი თუ საბრძოოლო პისტოლეტს აქვს საბრძოლო ბიოგრაფია? იმიტომ რომ დიდი რაოდენობით პისტოლეტი ხვდება საკმაოდ მომთხოვნ გარემოში (იქნება ეს ჯარი თუ პოლიციური სტრუქტურა) სადაც მას ხმარობს ყველა ტიპის მომხმარებელი, დაწყებული კარგად გაწვრთნილი მებრძოლებისგან და დამთავრებული „სალაგებით“ რომლებიც ბეტონის ბლოკსაც გამოიყვანენ მწყობრიდან. ასეთ პირობებში პისტოლეტის ექსპლუატაციისას გამოვლინდება ყველაზე მციირე, ძნელად შესამჩნევი ხარვეზები და ნაკლოვანებებიც კი. როგორც წესი ამის შესახებ ინფორმაცია აღირიცხება და გაეგზავნება მწარმოებელს იმისთვის, რომ მან ეს პრობლემები გადაწყვიტოს. ამ მხრივ LH-9 სრულად აკმაყოფილებს ამ კრიტერიუმს. 4 წელი ინტენსიური გამოცდები და 25 უმწიკლო სამსახურის აზიის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ და ბრძოლისუნარიან შეიარაღებულ ძალებში. ამერიკელების ჩარევაც დადებითად აისახა და LH-9 უფრო უკეთესი იარაღია ვიდრე  ორიგინალური DP-51. ცხადია ეს არ ნიშნავს რომ პისტოლეტი რომელსაც არ უმსახურია არის ცუდი მაგრამ ბიოგრაფია არის მაინც დამატებითი გარანტია იმისა, რომ პისტოლეტი მექანიკურად იქნება საიმედო.

რა შეიძლება დავამატოთ ამ მიმოხილვას? პისტოლეტი ისვრის ისევე როგორც გამოიყურება, ანუ ძალიან კარგად და პისტოლეტი ძალიან ლამაზია. ტესტირების პერიოდში გამოვლინდა ერთი მცირე ხარვეზი, რომელიც უკავშირდება მჭიდის ღილაკს, ჩვენი აზრით ეს ღილაკი ზედმეტად სუსტია და საკამრისია ოდნავ დაჭერა რომ მჭიდი გათავისუფლდეს. ტესტირების პერიოდში მჭიდი არ ამოვარდნილა არც სროლისას და არც ბუდეში ან ქამარში გაყრილის ტარებისას, მაგრამ ჩემი აზრით მჭიდის ღილაკი უნდა უფრო ხისტი იყოს. ასევე პისტოლეტის ლულას არ აქვს გაკეთებული მიკრო-პოლირება რის გამოც ლულის არხის ზედაპირი ისე არ პრიალებს როგორც სხვა თანამედროვე პისტოლეტებში და შესაბამისად მეტ წმენდასაც საჭიროებს. ეს უკანასკნელი შენიშვნა არ ვიცი რამდენად არის შენიშვნა, მაგრამ მე პირადად უფრო გამიხარდებოდა რომ ლულის არხის ზედაპირი ყოფილიყო სარკესავით გაპრიალებული ან ქრომირებული.

ცალკე ხსენებას იმსახურებს კომპლექტაცია რომელითაც იყიდება ეს პისტოლეტი. საქმე იმაშია რომ როდესაც ათასობით ლარს იხდით პისტოლეტში თქვენ გინდათ რაღაცა განსაკუთრებული შეფუთვა, ზოგი იტყვის მაგას რა მნიშვნელობა აქვსო, მაგრამ ამ პისტოლეტის ერთ-ერთმა მიმოხილვემა (Colion Noir) სწორედ აღნიშნა, რომ ამხელა ფულის გადახდისას მე მინდა რამე რაც ხაზს გაუსვავს შენაძენის ექსკლუზიურობას და მნიშვნელობას. იგივე ანალოგია რომ გამოვიყენოთ, მე ერთხელ შევიძინე შვეიცარიული საათი Tissot, საათი იყო მოთავსებული პრაქტიკულად  ტყავით გადაკრულ პატარა სკივრში, რომელსაც ქონდა პატარა უჯრები სადაც მოთავსებული იყო საფირმო კატალოგი, საგარანტიო ბარათი, ინსტრუქცია, „ტისოს“ ქარხნის ისტორიის შესახებ პატარა წიგნი და რა თქმა უნდა, ხევერდით გაწყობილს განყოფილებაში მოთავსებული იყო საათიც. ყველაფერი გეუბნებოდა რომ შენ რაღაც განსაკუთრებული შეიძინე. გახსოვთ ადრე მობილური ტელეფონები რა ლამაზ ყუთებში იყიდებოდა, ეხლა კიდე 1000 ლარს იხდი სმარტფონში და ლამის ქაღალდში გახვეული მოგაწოდონ.  . Lionheart Industries ამ მხრიივ თავი გამოიჩინა და პისტოლეტს მოაყოლა კარგი ხარისხის ჩანთა, რომელშიც ცალკე განყოფილებაში დევს პისტოლეტი, შემდეგ ორი მჭიდი, საწმენდი კომპლექტი, შომპოლით,  რბილი ლითონის ჯაგრისით, მქანიზმის საწმენდი ნეილონის ჯაგრისით, მანდვე დევს გასაღებიანი უსაფრთხოების საკეტი და ფერადი ინსტრუქცია. ასევე პისტოლეტს მოყვება იარაღის ზეთი Froglube. ამ ზეთს უკავშირდება ბევრი არასასიამოვნო გამოხმაურება და ჩვენი პისტოლეტიც ამ ზეთით იყო დაზეთილი, რომელიც გახმა და გააშეშა დამრტყმელი საკეტში და მექანიზმიც რთულად მუშაობდა. ჩემი რჩევა იქნება ეს ზეთი მთლიანად მოაცილოთ იარაღს, დაზეთოთ სხვა ზეთით ხოლო Froglube საერთოდ არ გამოიყენოთ.

comllh9

ასეთ კომპლლექტში იყიდება ყველა LH-9.

მეტის თქმა ამ იარაღზე ჩვენ არ შეგვიძლია. ის განსაკუთრებულია, ის ზუსტია, ის საიმედოა და ძალიან ლამაზია, ის უბრალოდ ძალიან კარგი პისტოლეტია. ის გამოდგება, როგორც საბრძოლო იარაღი, ასევე ის იქნება კარგი შენაძენი იმათთვის ვინც არ აპირებს უახლოეს მომავალში ომში წასვლას, დამზადების მაღალი ხარისხი და შესანიშნავი დიზაინი არავის არ დატოვებს გულ გრილს. გარდა ამისა პისტოლეტი გამოირჩევა კომპაქტური გაბარიტებით.

mk2

LH-9 MK II, პიკატინის სამაგრით, „ნოვაკის“ ღამის სამიზნე მოწყობილობებით არის უფრო მოქნილი საბრძოლო ინსტრუმენტი და მწარმოეებლის ფლაგმანური მოდელი. სურათი მწარმოებლის საიტიდან. 

shootersccentral.ge-ს დასკვნა. Lionheart LH-9 ვერ და არც უწევს კონკურენციას თანამედროვე პოლიმერის პისტოლეტებს, რომლებიც კონსტრუქციულად უფრო დახვეწილებია და თეორიულად უფრი გამძლეები, ადაპტირების/მორგების მეტი ვარიანტით. მეორეს მხრივ LH-9 არის მეორე თაობის საბრძოლო პისტოლეტების ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენელი და სამაგიეროდ მასში არ ნახავთ “გაუმჯობესებებს ხარჯების შემცირების მიზნით”, პლასტმასის ან ჩამოსხმის მეთოდით დამზადებულ დეტალებს. ეს პისოლეტი მოეწონებათ იმათ ვისაც მოწონს კლასიკური დიზაინი და ცოტათი უფრო კონსერვატიული გემოვნება აქვს. პისტოლეტი პრაქტიკულად ერთ რიგში დაგს შეკვეთით დამზადებულ ან მაღალი კლასის სერიული პისტოლეტების რიგში და გააჩნია ყველა თვისება რაც უნდა ქონდეს საბრძოლო პისტოლეტს. თუ თქვენ გსურთ შედარებით კომპაქტური პისტოლეტი ტრადიციული დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმით, LH-9 იმედებს არ გაგიცრუებთ. განსაკუთრებულ ქებას იმსახურებს უმაღლესი დამზადების ხარისხი და პრაქტიკულად საასპარეზო სიზუსტე. არჩევანის შემთხვევაში, MK II იქნება საუკეთესო ყველა სხვა მოდიფიკაციიდან.

საბრძოლო პისტოლეტის კონცეფციაზე და შეფასების კრიტერიუმებზე

July 3rd, 2015

რა არის საბრძოლო პიისტოლეტი? საიდან გაჩნდა ეს ტერმინი საერთოდ? ჩემი აზრით საბბრძოლო პისტოლეტის საუკეთესო განმარტება ეკუთვნის ინსტრუქტორს ამერიკიდან ჯონ ბარდოკს. მისი აზრით საბრძოლო პისტოლეტი არის სრული ზომის პისტოლეტტი, რომელიც იტარება ღიად, სამსახურეობრივ ბუდეში პირის მიერ რომელიც ყოველდღიურ სახიფათო საქმიანობაში არის ჩართული, ან იტარება ფარულად ქამრის შიგნით განსაკუთრებულად მოტივირებული ადამიანებისთვის.  ჩემი აზრით საბრძოლო პისტოლეტი არის მაქსიმალური ტევადობის მჭიდის მქონე იარაღი (იმიტომ რომ საცეცხლე ძალა არის მნიშვნელოვანი) ადეკვატური კალიბრით, საკმარისად გრძელი სამიზნე ხაზით. საბრძოლო პისტოლეტის გამოყენება გულისხმობს, რომ მის მფლობელი დამოკიდებულია ამ იარაღზე და თავისი ცხოვრების უმეტესი ნაწილი საბრძოლო პისტოლეტი არის მისი ერთადერთი ბრძოლის წარმოების საშუალება. დაფიქრდით იმაზე რაც მე ვთქვი.  თუ ადამიანი დამოკიდებულია მხოლოდ პისტოლეტზე, მას უნდა ქონდეს ისეთი პისტოლეტი, რომელშიც თავმოყრილი იქნება ამ იარაღის სისტემის შესაძლეებლობების მაქსიმუმი. ეს კიდე გულისხმობს მაქსიმალურად ტევად მჭიდს, სროლის მაქსიმალურად გრძელ ხაზს მეტი სიზუსტისთვის, მაქსიმალურად გრძელ ლულას, არსებული კალიბრის პოტენციალის მაქსიმალურად ეფექტური გამოყენების მიზნით. როდესაც მსროლელი ძირითად იარაღად იყენებს გრძელლულიან იარაღის სისტემას მაშინ პისტოლეტი არის მისი დამხმარე იარაღი და მაშინ მსროლელმა შეიძლება დათმოს გარკვეული თვისებები და აირჩიოს უფრო კომპაქტური და მსუბუქი იარაღი. თუ მსროლელი ვალდებულია ფარულად ატაროს ყოველდღე ის ასევე იძულებულია აირჩიოს იარაღი რომელიც უზურნველყოფს ფარული ტარების საშუალებას და ეს ასევე მოხდება გარკვეული საბრძოლო თვისებების დათმობით/შემცირებით. ანუ პისტოლეტი როგორც იარაღი შეიძლება დაიყოს სამ ძირითად ჯგუფად, საბრძოლო პისტოლეტი, ფარული ტარების თავდაცვითი პისტოლეტი, სპორტული პისტოლეტი.

3tds

სამი ჯგუფის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენლები: საბრძოლო, FN-ის FNP 45 Tactical, თავდაცვითი Glock 30,  სპორტული Predator Tactical-ის The Wraith.

გარდა ამისა საბრძოლო პისტოლეტი ოდიდგანვე არის შეიარაღებული ძალების და პოლიციის შეიარაღებაში.  თუ პოლიციელები თავისი სამსახურის განმავლობაში პისტოლეტს სულ თან ატარებენ და კრიტიკულ სიტუაციაში ეს არის ერთადერთი იარაღი რაც მათ გააჩნიათ, ჯარისკაცები პირიქით ატარებენ პისტოლეტს როგორც მეორე/სათადარიგო იარაღს. სამხედრო მეთაურებს ყოველთვის სურთ ყველაზე კარგი და ყოვლისშემძლე პისტოლეტი მაგრამ პრაქტიკა ადასტურებს რომ პისტოლეტის როლი თანამედროვე შეიარაღებულ კონფლიქტში არის მიზერული ხოლო ჯარში პისტოლეტის სწავლას ძალიან ცოტა დრო ეთმობა. პერსონალური ბალისტიკური დაცვის საშუალებების განვითარებამ და გავრცელებამ ერთ დროს წარმოშვა ახალი იარაღის კლასი ე.წ. პერსონალური დაცვის იარაღი, კომპაქტური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები, რომლებიც ისროდნენ მცირეკალიბრიან სწრაფ ტყვიებს, რომლებიც განსხვავებით პისტოლეტის კალიბრებისგან ამარცხებდნენ სამხედრო ჯავშან-ჟილეტებს და ჩაფხუტებს. მაგრამ მალევე აღმოჩნდა, რომ ასეთმა იარაღმა გადაწყვიტა რიგი პრობლემების და წარმოშვა სხვა პრობლემები და ამ კონცეფციით შეიქმნა ერთი ხელის თითებზე ჩამოსათვლელი იარაღები და კალიბრები, რომლებმაც ვერ ნახეს ფართო გავრცელება. სიმართლე გითხრათ ერთიანი ხედვა/მიდგომა პისტოლეტისადმი შეიარაღებული ძალების არსენალში არ არსებობს. ამ ეტაპზე იარაღი რომელიც იქნება ეფექტური ბალისტიკური დაცვის საშუალებების წინააღმდეგ, ერთდროულად კარგი ტერმინალური ეფექტურობით და იმ ზომა წონის რომ მის მფლობელს შეეძლოს ამ იარაღის ისე ტარება, რომ ორივე ხელი თავისუფალი ქონდეს უბრალოდ არ არსებობს.  გამოხმაურებები ცხელი წერტილებიდან ადასტურებენ, რომ მებრძოლები არ იყენებენ პისტოლეტებს და თვლიან მას ზედმეტ სათრევ წონად. ეს არ არის გასაკვირი, ასიოდე წლის წინ მსოფლიო არმიებს არ ქონდათ სწარფმსროლელი იარაღი და პისტოლეტი/რევოლვერი იყო ერთადერთი შეიარაღების სისტემა, რომელსაც შეეძლო ახლო ბრძოლაში სწრაფი გასროლების წარმოება. კოლონიალურ ომებში, პირველი მსოფლიო ომის სანგრებში პისტოლეტი ეფქტური იარაღი იყო და ოფიცრები ხშირად მას საკუთარი ფულით ყიდულობდნენ.  მაგრამ უკვე მეორე მსოფლიო ომში ავტომატური იარაღის გავრრცელებამ მნიშვნელოვნად შეამცირა პისტოლეტის როგორც საბრძოლო იარაღის როლი.

საკუთარი ფულით ნაყიდი მაუზერ C96-ით იყო შეიარაღებული ახალგაზრდა სერ უინსტონ ჩერჩილი. ის უწოდებდა მას საუკეთესო რამედ მსოფლიოში და მინიმუმ ერთხელ ამ პისტოლეტმა ის სიკვდილს გადაარჩინა რამდენიმე ხმლებით შეიარაღებული მოწინააღმდეგესთან შეტაკებაში სუდანში, ომდურმანის ბრძოლის დროს (ამ შეტაკებაში მან მოკლა ან დაჭრა სამი დერვიში). რომ არა პისტოლეტი, ჩერჩილი მხოლოდ “საშტატო” ხმლით შეიარაღებული უძლური იქნებოდა  რიცხობრივად უპირატესი მოწინააღმდეგის წინააღმდეგ. მაუზერი მან დედამისის მოცემული ფულით შეიძინა ინგლისში . 

ინერციით იმ დროიდან მოყოლებული არმიები ტრადიციულად იძენდნენ სრული ზომის პისტოლეტებს, მიუხედავად იმისა, რომ პრაქტიკა ადასტურებს, რომ ავტომატური იარაღის გავრცელებამ პისტოლეტს როლი და მნიშვნელობა საბრძოლო დანაყოფებში შეამცირა და პრაქტიკულად გააქრო კიდვაც. მაგალითად საბჭოთა კავვშირში მიხვდნენ ამას და ვეტერანების გამოკითხვით და მათი მონაყოლის ანალიზით ისინი მიხვდნენ რომ ჯარისკაცს და ოფიცერს ჭირდება პირველ რიგში კომპაქტური და მსუბუქი იარაღი და წითელმა არმიამ მიიღო იმ დროის ყველაზე საუკეთესო კომპაქტური იარაღის ვალტერ პპ-ს კონცეპტუალური ანალოგი, მაკაროვის სისტემის პისტოლეტი, რომელსაც მალევე დაემატა პერსონალური დაცვის იარაღის საბჭოთა და შესაბამისად წარუმატებელი ვერსია, სტეჩკინის ავტომატური პისტოლეტი.

mk23big

H&K Mk23 (სურათზე IMI Desert Eagle-თან შედარებისთვის), შექმნილი 90-ან წლებში აშშ-ის სპეციალური დანიშნულების ძალების მოთხოვნით, მცდარი კონცეფციით ყოფილიყო საიერიშო პისტოლეტი, გამოდგა საიმედო, ძლიერი და უკიდურესად გამძლე იარაღი მაგრამ ზედმეტად დიდი და მძიმე პისტოლეტისთვის და ამ იარაღმა ვერ ნახა ფართო გავრცელება და გამოყენება. კონცეპტუალურად ის ახლოს დგას მაგალითად 100 წლის ასაკის ე.წ. “საარტილერიო ლუგერებთან”, პისტოლეტებთან მაქსიმალურად გაზრდილი საცეცხლე ძალით, რასაც შეეწირა პისტოლეტის მთავარი თვისება კომპაქტური გაბარიტები და მცირე მასა.   

ჩემი აზრით საბრძოლო პისტოლეტები პირობითად შეიძლება დაიყოს სამ თაობათ. პირველი თაობა არის ისეთი პისტოლეტები, როგორიც არის მაგალითად Walther P38, Browning High Power, Colt 1911 და ასე შემდეგ. ანუ პირველი საიმედო და კომპაქტური ავტომატური პისტოლეტები, ძლიერ კალიბრზე, რომლის წარმოება შესაძლებელი იყო დიდი რაოდენობით.  მეორე თაობა არის გაუმჯობესებული პირველი თაობის პისტოლეტები, სადაც გამოყენებულია უფრო უკეთესი სამიზნე მოწყობილობები, შედარებით დიდი ტევადობის მჭიდები, პისტოლეტები უფრო უსაფრთხოა და მათი კონსტრუქციაც უფრო დახვეწილია, აქცენტით გამარტივებაზე და კონსტრუქციის გამძლეობაზე. პირველ თაობაში დოომინირებს ფოლადი, მეორე თაობაში ფოლადი და მსუბუქი შენადნობები, ხოლო მესამე თაობაში ჩარჩოს მასალად მასიურად გამოიყენება პოლიმერები. ასევე მეორე თაობა განსხვავებით პირველისგან უმეტეს წილად გათვლილია თანამედროვე „ცხელი“ ექსპანსიური ვაზნების გამოყენებაზე. მესამე თაობა ეს უკვე არის მეტ წილად სისტემები დახურული დამრტყმელით, ზე მარტივები, აქცენტით მაღალ სროლისუნარიანობაზე, მსროლელზე მორგების საშულებით, ორმხრივი მართვის ელემენტებით, ჩარჩოებით მსუბუქი და გამძლე პოლიმერისგან და ასე შემდეგ. მეორე თაობის საბრძოლო პისტოლეტებს განეკუთვნება მაგალითად Beretta 92FS, Cz75, Smith&Wesson 39/59 და ასე შემდეგ. მესამე თაობას უნდა მივათვალოთ ისეთი იარაღები როგორიც არის Glock, S&W M&P, H&K USP და ასე შემდეგ.

3gen3

პირველი, მეორე და მესამე თაობის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმოადგეენლები. Browning P-35 High Power, SIG Sauer P226, Glock 17.

საბრძოლო პისტოლეტები ტრადიციულად სარგებლობენ დიდი და დამსახურებული პოპულარობით პოლიციურ სამსახურებში და ასევე სამოქალაქო მსროლელებს შორს. პირველები აფასებენ ასეთი პისტოლეტების მაღალ საიმედოობას და დიდი საცეცხლე ძალას, სამოქალაქო მსროლელებს მოწონთ საბრძოლო პისტოლეტები იმიტომ რომ მაგათგან ადვილია სროლა, ასეთი პისტოლეტები ძალიან ზუსტია. საქართველოშიც სრული ზომის პისტოლეტები ალბათ ყველაზე გაყიდვადია, უმეტესობა მოქალაქეებს არ აქვთ იარაღის ტარების უფლება და ლოგიკურია რომ თუ მთელი თავდაცვის სისტემა აგებულია პისტოლეტის ირგვლივ ჯობია ის იყოს მაქსიმალურად ბევრი ვაზნით შიგნით და წონას და გაბარიტებს დიდი მნიშვნელობა არ აქვს.

ამ სტატიაში მე ასევე შევეცდები პირველად ჩამოვაყალიბო კრიტერიუმები საბრძოლო პისტოლეტის, რომელთა მიხედვითაც ჩემი აზრით უნდა შეფასდეს ყველა საბრძოლო პისტოლეტი.  საქმე იმაშია, რომ ყველა სრული ზომის პისტოლეტი არ არის აუცილებლად კარგი საბრძოლო პისტოლეტი. სრული ზომის პისტოლეტს შეიძლბა აკლდეს ის თვისებები რაც უნდა ქონდეს საბრძოლო პისტოლეტს. ჩემი აზრით ასეთი 8 კრიტერიუმი არსებობს და მე განვმარტავ მაგათ სათითაოდ, ჯერ მოკლედ და შემდეგ უფრო ვრცლად.

საიმედოობა. პისტოლეტი უნდა იყოს 100% საიმედო FMJ ტიპის ვაზნებით და გათვლილი  +P კატეგორიის JHP ვაზნების გამოყენებაზე. შერჩეულ JHP ვაზნების გამოყენებისას უნდა იყოს 100% საიმედო და ჯდებოდეს სიზუსტის მოთხოვნებში.

კონსტრუქციული სიმარტივე. პისტოლეტი უნდა მოიცავდეს მცირე რაოდენობის დეტალებს, იშლებოდეს არასრულად ინსტრუმენტების გარეშე და მარტივი ინსტრუმნეტების გამოყენებით უნდა შედარებით ადვილად იშლებოდეს ბოლომდე.  დეტალების გამოცვლისას არ უნდა იყოს საჭირო მათი ინდივიდუალური მორგება.

უსაფრთხოება. პისტოლეტი უნდა იყოს აღჭურვილი ავტომატური მცველებით, რომლებიც გამორიცხავენ გასროლას სასხლეტზე დაჭერის გარეშე (მაგალითად დავარდნისას, ჩახმაზე გარედან დარტყმისას და ა.შ.).

გამძლეობა. პისტოლეტი უნდა უძლებდეს ყოვლდღიურ ინტენსიურ ექსპლუატაციას, გააჩნდეს გამძლე მჭიდები, რომლებიც უძლებენ ვარდნას მიწაზე, უნდა გააჩნდეს ანტიკოროზიული თვისებები და იარაღი უნდა ინარჩუნდებდეს საიმედოობას მინიმალური მოვლის პირობებში.

სუზუსტე. პისტოლეტი უნდა ისროდეს ქირურგიული სიზუსტით 15 მეტრის მანძილამდე (Brain shot) და 50 მეტრის მანძილამდე იძლეოდეს საშუალებას სილუეტის მასის ცენტრში მორტყმის.  

მორგება/ადაპტაცია. პისტოლეტს უნდა გააჩნდეს ტარის მსროლელის ხელზე მორგების საშუალება, ორმხრივი მართვის ელემენტები, უნივერსალური სამაგრი. სასურველია დიდი ტევადობის მჭიდები და ასევე აქსესუარების ხელმისაწვდომობა და არჩევანი, რაც მისცემს მსროლელს საშუალებას მოარგოს პისტოლეტი თავის საჭიროებებს.

სროლისუნარიანობა .  კარგი სასხლეტი მოკლე რესეტით, დაბალი ლულის ღერძი სრწაფი და კონტროლირებადი გასროლებისთვის , ტარის ფორმა მორგებული მჭიდის სწრაფი გადატენვისთვის, ადვილად მისაწვდომი მართვის ელემენტები .

ნამსახურეობა. პისტოლეტი უნდა იყოს შეიარაღებაში (არმია/პოლიცია) გარკვეული პერიოდის განმავლობაში.

საიმედოობა არის უმთავრესი თვისება იარაღის, რომელიც ახლო ბრძოლაში და თავდაცვისთვის გამოიყენება. პირველი და ნაწილობრივ მეორე თაობის პისტოლეტები ცნობილია იმით რომ არ მუშაობენ საიმედოდ ექსპანსიურ ვაზნებბთან. არც “ცხელი” ვაზნების გამოყენება არ არის რეკომენდირებული ძველ იარაღებში. პისტოლეტი უნდა 100%  საიმედოდ მუშაობდეს მთლიანად გარსით დაფარულ ვაზნებთან და იყოს 100% საიმედო და ზუსტი შერჩეული ექსპანსიური ვაზნების გამოყენებით. ჩვენ საქართველოში არ გვაქვს ფუფუნება ბევრი სროლის, უმეტესობას სახლიდან გატანის უფლებაც არ აქვს იარაღის, მაგრამ ზოგადად მიჩნეულია რომ პისტოლეტმა უნდა ისროლოს 1000 ტყვია წმენდის და დაბრკოლებების გარეშე. რა თქმა უნდა ყველა სერიოზულად განწყობილ იარაღის მფლობელს აქვს თავისი “რეგლამენტი” პისტოლეტის ტესტირების. ცხადია გლოკ 17-ს რომ ყიდულობთ, არ არის საჭირო ასობით ვაზნის სროლა. ეს იარაღი ძალიან პოპულარულია, გავრცელებულია და აქვს ზე საიმედო იარაღის რეპუტაცია. საკმარისია 50-100 ვაზნის სროლა და თუ იარაღმა არ გაჭედა ესეიგი ის დიდი ალბათობით არ გაჭედავს შემდეგი 10 000 გასროლა.  რა თქმა უნდა იარაღის ტესტირება საიმედოობაზე შეიძლება გადაებას ჩვეულებრივ ვარჯიშებს და იქაც ადვილად გამოჩნდება თუ იარაღს რამე პრობლემა აქვს. ნაკლებად ცნობილი მწარმოებლის პისტოლეტები რა თქმა უნდა უფრო მეტ დაკვირვებას და უფრო დეტაალურ შემოწმებას იმსახურებენ.

პისტოლეტი უნდა იყოს უსაფრთხო და გამორიცხავდეს გასროლას თუ არ მოხდა სასხელტზე დაჭერა. დავარდნას, დარტყმებს არასდროს არ უნდა მოყვეს გასროლა. ესეიგი პისტოლეტი უნდა იყოს აღჭურვილი ავტომატური მცველებით, უსაფრთხო შეყენებით, დამრტყმელის მცველით და ასე შემდეგ. სხვადასხვა მწარმოებლები სხვადასხვა ტექნიკურ გადაწყვეტილებებს იღებენ და როგორც წესი მეორე და მესამე თაობის პისტოლეტები ამ მხრივ უპრობლემოები არიან. რაც შეეხება მექანიკურ მცველებს ეს მთლიანად მფლობელის გადასაწყვეტია სურს თუ არა მას მექანიკური მცველის არსებობა იარაღზე. მექანიკურ მცველს აქვს პლიუსები და მინუსებიც. მინუსები ის არის, რომ ხანდახან მცველი შემთხვევით ირთვება ან მსროლელს სტრესის პირობებში ავიწყდება მისი გამორთვა და როდესაც აჭერს სასხლეტს გასროლა არ ხდება, სანამ მსროლელი გაერკვევა რა ხდება მოწინააღმდეგე ასწრებს მას და ესვრის პირველი. ასეთი შემთხვევები კარგად დაოკუმენტირებულია და ძალიან ბევრია. მეორეს მხრივ მცველი ასრულებს უსაფრთხოების საკეტის ფუნქციას, იარაღის წართმევის შემთხვევაში მოწინააღმდეგე ვერ ხვდება როგორ მოხსნას მცველი და აძლევს საშუალებას ადამიანს ან გაიქცეს ან გააგრძელოს თავის დაცვა მუშტებით ან სათადარიგო იარაღით. ასეთი შემთხვევებიც კარგად დოკუმენტირებულია და საკმაოდ ბევრია. თუ იარაღი აღჭურვილია მცველით ის უნდა ადვილად ითიშებოდეს და მისი გააქტიურება იარაღის გადატენვისას ან სროლისას უნდა იყოს გამორიცხული.ერთადერთი რაც ჩემი აზრით არის სრულიად ზედმეტი პისტოლეტში არის ე.წ. „ტარის მცველი“ (Grip Safety), რომელიც გაძლევს საშუალებას განახორციელო გასროლა მხოლოდ მაშინ როდესაც ტარზე ხელი კარგად გაქვს მოჭერილი.  ეს არის უაზრო და  სახიფათო გადაწყვეტილება, რომელზეც კარგახანია უარი უნდა ითქვას. იგივე შეიძლება ითქვას ე.წ. მჭიდის მცველებზე, რა დროსაც რომ იარაღმა გაისროლოს საჭიროა რომ მჭიდი იყოს იარაღში მოთავსებული.

courtesy_

საკეტზე განლაგებული მცველი არის ცუდი გადაწყვეტილება. სხვა მხრივ ძალიან კარგი Beretta 92FS აღჭურვილია მცველით საკეტზე, რომელიც ცნობილია იმით რომ ადვილად ირთვება საკეტის ენერგიულად ხელით გადატენვის დროს.  რუსული მაკაროვზე მცველი პირიქით ირთვება, ზევიდან ქვევით, ეს გამორიცხავს მის ჩართვას საკეტის გადატენვის დროს მაგრამ სროლისთვის მის გამოსართველად მეტი დრო არის საჭირო. 

გამოცდილი ინსტრუქტორი, ჟურნალისტი რომელიც მუშაობდა SWAT Magazine-ში, სტივ მალოი დაიღუპა ტრაგიკული ინციდენტის დროს, როდესაც მას დახრისას ჯიბიდან ამოუვარდა 1903 წლის კოლტის ავტომატური პისტოლეტი. ძირს დავარდნისას პისტოლეტმა გაისროლა და მკერდში სასიკვდილოდ დაჭრა მისი მფლობელი . სტივ მალოი-ს შეუყვარდა 1903 წლის კოლტის პისტოლეტი, ის იყო კომპაქტური, მსუბუქი, ადვილად სატარებელი, მაგრამ ის არ იყო უსაფრთხო. თუ ეს მოუვიდა გამოცდილ ინსტრუქტორს და იარაღების ექსპერტს ეს შეიძლება მოუვიდეს ნებისმიერს.

გამძლეობა გულისხმობს პისტოლეტის მდგრადობას ექსპლუატაციით გამოწვეული დატვირთვის ასევე კლიმატური პირობების მიმართ. იარაღი არ უნდა იჟანგგებოდეს, გააჩნდეს მაქსიმალური დაცვა კოროზიისგან, დაფარვა უნდა იყოს გამძლე და არ იცვითებოდეს ადვილად რომ რაც შეიძლება მეტი დრო დაიცვას დეტალები ცვეთისგან და კოროზიისგან. მიწაზე დავარდნა არ უნდა იყოს პრობლემა არც იარაღისთვის და არც მჭიდისთვის. ამ მხრიც ჩემი აზრით ალუმინის ჩარჩოს აქვს დიდი ნაკლი, ის ისე კარგად არ უძლებს დავარდნას როგორც ფოლადის ან პოლიმერის ჩარჩო. მჭიდი თამაშობს კრიტიკულ როლს პისტოლეტის საიმედოობაში და თუ მისი ხუფი არ არის საკმარისად გამძლე მჭიდი მალე გამოდის მწყობრიდან. იმისთვის რომ ეს არ მოხდეს საჭიროა მისი დაცვა მაგალითად ხუფზე სქელი რეზინის ან პლასტმასის “ბუფერის” მიწეპებით. მჭიდის ხუფის და ჩარჩოს მასალას იმდენად მნიშვნელობა არ აქვს რამდენადაც მჭიდის კონსტრუქციას. ასე გლოკის მჭიდი პლასტმასის არის მაგრამ მშვენივრად უძლებს მძიმე ექსპლუატაციას. ჩემი გამოცდილებით ყველაზე სუსტია თხელი პლასტმასის ხუფები.

პისტოლეტი ადვილად ინსტრუმენტების გარეშე უნდა იშლებოდეს რუტინული წმენდისთვის და მომსახურებისთვის და რაც შეიძლბა ადვილად იშლებოდეს ბოლომდე, გააჩნდეს დეტალებისს მინიმალური რაოდენობა (ნაკლები დეტალი ნაკლები ალბათობა რომ რამე გაფუჭდება), ხოლო დეტალების გამოცვლისას არ უნდა იყოს საჭირო მათი მორგება. მფლობელმა უნდა შეძლოს  საბრძოლო პისტოლეტის შეკეთება საკუთარი ძალებით და ამისთვის იდელაურ ვარიანტში უნდა დაჭირდეს ინტერნეტით საჭირო დეტალის შეძენა და ინსტრუმენტებით რომლებიც ყველას სახლში მოიპოვება შეძლოს ამ ნაწილის დაყენება მორგების საჭიროების გარეშე.  რაც შეეხება მცირე დეტალების რაოდენობას, ეს ძალიან სუბიექტურია. არსებობს საკმაოდ რთული იარაღები, რომლებსაც აქვთ ძალიან საიმედო იარაღების რეპუტაცია. ”მაკაროვი” არის მარტივი და საიმედო იარაღი ძალიან ცოტა დეტალით, მაგრამ ეს მიღწეულია რთული ფორმის დეტალების გამოყენებით. საველე პირობებში ასეთი დეტალის გამოჩარხვა იქნება ძნელი, მეორეს მხრივ უფრო მარტივი დეტალების გამოყენებით აგებული სხვა პისტოლეტი შეიძლება მექანიკურად ასევე იყოს საიმედო მაგრამ დეტალის მწყობრიდან გამოსვლის შემთხვევაში მისი დეტალის კუსტარულად დამზადება ან სხვა შემცვლელის პოვნა იქნება ადვილად შესაძლებელი. რეალურად უმეტესობა თანამედროვე პისტოლეტების საკმაოდ საიმედოა და ზედმეტად თავის ტეხვას და კონსტრუქციის ანალიზს აზრი არ აქვს. რეალურად კონსტრუქციის სირთულეს აქვს მნიშვნელობა მხოლოდ მისი დაშლის სირთულის მხრივ გაწმენდის მიზნით. მექანიკური საიმედოობა მესამე და მეტ წილად მეორე თაობის პისტოლეტებში ძალიან მაღალ დონეზეა. უკანასკნელი 15 წელი მე არ მახსოვს მინახოს რამე მწყობრიდან გამოსული დეტალი თანამედროვე პისტოლეტში.

hkp7mech

ეს არის H&K P7-ის „მექანიზმი“. ერთი შეხედვით ის ძალიან რთულია მაგრამ პრაქტიკაში იარაღი არის საიმედო მინიმალური მოვლის პირობებშიც და ძალიან იშვიათად საჭიროებს შეკეთებას.

მსროლელზე მორგება/ადაპტაციის შესაძლებლობა გულისხმობს, როგორც მორგებას კონკრეტული მსროლელის ანატომიაზე ასევე პისტოლეტის ადაპტაციის შესაძლებლობას სხვადასხვა როლის შესასრულებლად. მაგალითად სტანდარტული გლოკ 17 შეიძლება იყოს კარგი საბრძოლო პისტოლეტი, მაგრამ საქართველოს პირობებში, როდესაც უბრალოდ მოქალაქეს არ აქვს მისი სახლიდან გატანის საშუალება, შესაძლებელია გლოკ 17 ადვილად იქცეს მცირე ზომის ტაქტიკურ კარაბინად, რომლიდან სროლა იქნება გაცილებით უფრო ადვილი. არც ფარანის დაყენება და 33 ვაზნიანი მჭიდის გამოყენება არ იქნება ურიგო. ასეთი გლოკი იქნება ძალიან კარგი სახლის დაცვის იარაღი მაგრამ ბევრ სხვა პისტოლეტს ასეთი ადაპტაციის უნარი არ აქვს. ტარის მორგება მსროლელის ხელზე შესაძლებელია ცვლადი პანელების გამოყენებით. რაც შეეხება ორმხრივ მართვის ელეემენტებს ბევრი პისტოლეტი არის თავიდანვე ორმხრივი (მაგალითად H&K P2000) ან აქვთ შესაძლებლობა მართვის ელემენტების მხარის შეცვლის. აქსესუარების და ე.წ. „ნავაროტების“ ხელმისაწვდომობა მნიშვნელოვანია, რამე თუ მსროლელს შეუძლია სწრაფად და იაფად მოირგოს პისტოლეტი ან გამოიყენოს ის როგორც პლატფორმა სხვადასხვა დანიშნულების იარაღის მისაღებად. ასეთია მაგალითად SIG Sauer P250 SUM2 , სადაც იფორმებ ერთ იარაღს მაგრამ წამებში შეგიძლია გადააწყო იარაღი და მიიღო სრული ზომის ან კომპაქტური პისტოლეტი. უნივერსალური ე.წ. „პიკატინის“ სამაგრი ფარანის ან ლაზერით დამიზნების მოწყობილობის დაყენების შესაძლებლობით კიდე უფრო ზრდის თქვენ შესაძლებლობებს. საბრძოლო პისტოლეტების მესამე თაობის პირველი წარმოამდგენლები იყენებდნენ ორიგინალურ სამაგრებს მაგრამ დღეს უმეტესობა იყენებს ე.წ. პიკატინის სტანდარტულ სამაგრას. ხელზე მორგების საშუალებას რომ დაუბრუნდეთ მე კიდევ ერთხელ მინდა გავამახვილო ყურადღება ამ ოფციაზე, რომელსაც ბევრი არასერიოზულად უყურებს და თვლის რომ ცვლადი პანელები არის ფუფუნება რომელიც სულაც შეიძლება არ იყოს საჭირო. სინამდვილეში კი პისტოლეტი ძალიან ძნელი დასამუღამებელი იარაღია, ძალიან ბევრი ფაქტორი ხელს გიშლით ზუსტად სროლაში და ძალიან ბევრი რამე პისტოლეტის სროლის ოსტატობაში დამოკიდებულია ინსტინქტებზე და კუნთების მეხსიერებაზე. თუ პისტოლეტი მოუხერხებელია თქვენთვის მისი დამუღაბეას დაჭირდება გაცილებით მეტი დრო და ვაზნა. ამ მხრივ პისტოლეტი როგორც თოფია, თოფიდან სპორტული სროლა ისევე როგორც პისტოლეტიდან სროლა, გულისხმობს სწრაფ სროლას მოძრავ სამიზნეებზე და თუ იქ თოფი არ ერგება მსროლელს ის ვერ აღწევს მაღალ შედეგს. ასეა პისტოლეტიც თუ ის როგორც იტყვიან  არ ჯდება ხელში ასეთი პისტოლეტით მსროლელი შედეგს ვერ მიაღწევს. სწორედ ამიტომ ცვლადი ტარის პანელები არის კარგი და ძალიან საჭირო რამე.

ნამსახურეობა გულისხმობს იმას რომ პისტოლეტი უნდა იყოს გამოცდილი ექსპლუატაციაში სხვადასხვა ძალოვანი სტრუქტურების მიერ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, იმიტომ რომ ჯარისკაცი, კურსანტი ყოველთვის გატეხავს და გააფუჭებს იმას რისი გატეხვის და გაფუჭების სულ მცირე ალბათობა მაინც არსებობს. შესაბამისად იარაღი, რომელიც გადის სამხედრო/პოლიციურ სამსახურს მუდმივი კონტროლის და დაკვირვების ქვეშ იმყოფება. ნებისმიერი პატარა ხარვეზი, არასრულყოფილება ეგრევე იჩენს თავს და სწორდება ამ პისტოლეტის შემდეგ გამოშვებებში. იმის თქმა არ მინდა, რომ ასეთი იარაღი უფრო ერგონომიულია და მოსახერხებელი უბრალოდ ის როგორც წესი ძალიან გამძლეა. ამის კლასიკური მაგალითია Beretta 92FS, რომელიც ძალიან საიმედო და გამძლეა მაგრამ ერგონომიულად ის არ შეიცვალა და სამხედრო პერსონალისთვის კარგად არის ცნობილი მისი მინუსები, მაგალითად მცველის განლაგება, რომელიც ადვილად ირთვება საკეტის გადატენვისას, ხელთათმანებიანი ხელებით ბერეტასთან მოპყრობა ძნელია და მცველი კიდე უფრო მოუხერხებელი ხდება.

მდგრადობა ექსპლუატაციიის მიმართ გულისხმობს გამძლე კოსნტრუქციას, გამძლე დარაფვას, გამძლე მჭიდებს, რომლებიც უძლებენ პრაქტიკულ ვარჯიშებს და ამით გამოწვეულ დატვირთვას, ანტიკოროზიულ თვისებებს და უნარს იმუშაოს მინიმალური მოვლის პირობებშიც კი (აბსოლუტური უმეტესობა მესამე და მეორე თაობის საბრძოლო პისტოლეტების ზეთს საერთოდ არ საჭიროებს საიმედო ფუნქციონირებისათვის). იარაღის ფოლადის ნაწილები უნდა იყოს დაფარული მდგრადი ანტიკოროზიული დაფარვით. ქრომირებული ლულა პლუსია მაგრამ არა გადამწყვეტი ვინაიდან ზოგი კომპანია იყენებს მეტალის ზედაპირის დამუშავების ისეთ თექნოლოგიას, რომელიც ასევე მშვენივრად იცავს ლულის არხს ცვეთისგან, ნესტისგან და დენთის წვის პროდუქტების ზემოქმედებისგან.

სამიზნე მოწყობილობები არის პისტოლეტის ძალიან მნიშვნელოვანი ნაწილი. პისტოლეტის ეფექტური სროლის მანძილი ძალზედ შეზღუდულია, ხოლო ზუსტი და სწრაფი სროლა პისტოლეტიდან ძალიან რთულია. თუ პისტოლეტი არ არის აღჭურვილი ადეკვატური სამიზნე მოწყობილობებით მისი ეფექტურობა კიდე უფრო მცირდება. ასევე ეს კრიტერიუმი გულისხმობს საჭიროების შემთხვევაში სხვა ტიპის სამიზნე მოწყობილობების დაყენების საშუალებას, პისტოლეტის გადაკეთების გარეშე, ანუ მოხსენი ძველი – დააყენე ახალი.

 საბრძოლო პისტოლეტი უნდა იყოს ზუსტი და აძლევდეს მსროლელს საშუალებას ისროლოს ხელმისაწვდომი ვაზნებით ქირურგიული სიზუსტით 15 მეტრის მანძილზე (ე.წ. Brain Shot) და გარანტირებულად მოარტყას სილუეტს 50 მეტრის მანძილზე.  იდეაში აღნიშნული უნდა შეძლოს მსროლელმა ხოლო იარაღმა უნდა მისცეს მას ასეთი სროლის საშუალება. რა თქმა უნდა სიზუსტეზე ბევრი ფაქტორი მოქმედებს, ერთია თანდაყოლილი სიზუსტე და როგორ ისვრის პისტოლეტი დაზგიდან და მეორეა როგორ ისვრის პისტოლეტიდან კონკრეტული მსროლელი, აქ როლს თამაშობს სამიზნე მოწყობილობების ფორმა, სასხლეტი და ა.შ. ამრიგად სიზუსტის მოთხოვნა უკავშირდება არა მარტო პისტოლეტს არამედ ასევე მის მფლობელს. საჭირო სიზუსტე უნდა მიღწეულ იქნას იმ ვაზნებით, რომლებიც ყველაზე ხელმისაწვდომია მსროლელისთვის.

იარაღი უნდა გამოირჩეოდეს კარგი სროლისუნარიანობით. რა არის ეს სროლისუნარიანობა? ან მოდით ვიკითხოთ რისგან შედგება კარგი სპორტული აავტომობილი? ძრავი სხარტად რეაგირებს აქსელერატორის დაჭერაზე, მანქანა კარგად უხვევს, არ იქნევს ტრაკს და არ იხრება ზედმეტად მოსახვევებში, კარგად კრიფავს სიჩქარეს, ეფექტურად ამუხრუჭებს, მოცურების საწინააღმდეგო სისტემა არ ირთვება ზედმეტად ადრე. რითი მიიღწევა ეს ყველაფერი? ბალანსით, დაბალი სიმძიმის ცენტრით, განიერი შასით, ძლიერი ძრავით, რომელიც შეესაბამება მანქანის წონას, აგრეგატების ისეთი განლაგებით რომ წონა იყოს თანამბრად გადანაწილებული და ასე შემდეგ. ყველაფერი ეს ქმნის ჯამში კარგ სპორტულ მანქანას რომლის სწრაფად ტარება სიამოვნებას განიჭებთ. ზუსტად ასეთი ელემენტები გააჩნია პისტოლეტს, რომლის წყალობითაც პისტოლეტიდან სროლა და ვარჯიში სხვადასხვა ტაქტიკური სცენარების იმიტაციით არის ადვილი და სასიამოვნო. პისტოლეტი ადვილად და სწრაფად იტენება, სწრაფი სროლისას იარაღი კარგად კონტროლდება და სწრაფად თითქოს თავისით ბრუნდება დამიზნების ხაზზე.   ამის მისაღწევად მართვის ელემენტები უნდა იყოს ადვილად მისაწვდომი და არ ითხოვდეს მეორე ხელის დახმარებას ან იარაღის ჭერის მნიშვნელოვნად შეცვლას, ტარის ნაწილი რომელშიც თავსდება მჭიდი უნდა იყოს განიერი რომ თუნდაც სიბნელეში მჭიდი ადვილად „შეაგდოთ“ იარაღში, ლულის ღერძი უნდა იყოს დაბალი, რომ იარაღი არ დახტოდეს, ტარის კუთხე უნდა უზრუნველყოფდეს პისტოლეტის ბუნებრივ ჭერას ისე რომ გასროლის შემდეგ ის ადვილად/ბუნებრივად ბრუნდებოდეს სამიზნეზე, სასხლეტი არ უნდა იყოს ძალიან მძიმე და ძალიან მსუბუქი, არც ძალიან გრძელი და არც ძალიან მოკლე სვლით, უნდა გაძლევდეთ საშუალებას მიაღწიოთ მის მოულოდნელ გააქტიურებას (ე.წ surprise break) ისე რომ მიზანი არ აგერიოთ. არის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტი. პისტოლეტი უნდა იყოს მოხერხებული  როგორც სროლაში ასევე დაბრკოლებების აღმოფხვვრაში. მჭიდი ისე უნდა იჯდეს ტარში, რომ ადვილი იყოს მისი ამოძრობა თუ მოხდა ორმაგი მიწოდება. ალბათ ყველაზე პირველ საბრძოლო პისტოლეტს,  ”პარაბელუმს”, ტყვილა არ აქვს მჭიდის ქუსლის ასეთი სპეციფიური ფორმა. მის შემქნელი ათვითცნობიერებდა პრობლემებს რომლებიც მოყვებოდა ავტომატიკის ასეთი სქემის გამოყენებას და ისე შეასრულა მჭიდი რომ დაბრკოლების შემთხვევაში მისი ამოძრობა იქნებოდა შედარებით ადვილი. ასევე მაგალითად საექსტრაქციო ფანჯარა უნდა იყოს დიდი, რომ მასრამ დაბრკოლების გარეშე დატოვოს სავაზნე. საკეტი უნდა იძლეოდეს საშუალებას მას კარგად მოკიდოთ ხელი რომ მეტი ძალა დაატანოთ და გახსნათ ის თუ მოხდა მიწოდებისას ვაზნის გაჭედვა. პისტოლეტს არ უნდა ქონდეს ბასრი კუთხეები, რომ სტრესულ ვითარებაში გაჭედილ პისტოლეტთან ჭიდაობისას არ დაიზიანოთ ხელი. კარგი სროლისუნარიანობა უნდა გამოიხატებოდეს იმაში რასაც ქვია საბრძოლო სიზუსტე (combat accuracy). ზუსტი განმარტება ამ ტერმინის არ არის მაგრამ ჩემი აზრით ამაში იგულისხმება რომ მსროლელმა უნდა შეძლოს სტრესის პირობებში მაქსიმალურად სწრაფად მოათავსოს ტყვიები 15 სმ-ან ჯგუფში, იპოვოს ბალანსი სიზუსტესა და სიწრაფეს შორის.  15 სმ-ნი ზღვარი გაძლევთ გარანტიას, რომ მოწინააღმდეგს მოხვდება ტყვიები მასის ცენტრში, იდგება ის პირდაპირ თუ გვერდით თქვენს მიმართ. თუ იარაღი კარგი სროლისუნარიანობით გამოირჩევა, სისწრაფე იქნება მაღალი საბრძოლო სიზუსტის შენარჩუნებით ანუ პისტოლეტი იქნება უფრო ეფექტური იარაღი.

მე ბოლომდე არ ვიყავი დარწმუნებული ღირდა თუ არა სროლისუნარიანობის შეყვანა კრიტერიუმების სიაში ვინაიდან ამ კრიტერიუმის შეფასება ობიექტურად ძალიან ძნელია, მაგრამ ეს “8 კრიტერიუმის კონცეფცია” არის ჩემი პირვლი მცდელობა მოთხოვნების და შეფასების სისტემის ჩამოყალიბების და შეიძლება მომავალში მე ის შევცვალო, გავაუმჯობესო ან ამას გააკეთებს ვინმე სხვა, ჩემზე უკეთესად.  ბლოგზე მომავალი ტესტირებები საბრძოლო პისტოლეტების განხორციელდება ამ კრიტერიუმების გამოყენებით. ეხლა მხოლოდ დავამატებ რას არ აქვს მნიშვნელობა და რა არ უნდა იყოს საბრძოლო პისტოლეტზე. არ აქვს მნიშვნელობა ჩარჩო პოლიმერის არის თუ ფოლადის, ორივეს აქვს თავისი პლუსები და მინუსები და მსროლელმა თავად უნდა გააკეთოს არჩევანი. არ აქვს მნიშვნელობა კალიბრს იქნება ის 9მმ ლუგერი თუ 10მმ აუტო, თუ მსროლელს არ აქვს პრობლემა იარაღის კონტროლის სწრაფი სროლის დროს.  რაც შეეხება იმას რაც არ უნდა იყოს საბრძოლო პისტოლეტზე ეს არის ტარის მცველი, რომელზეც უკვე გიამბეთ და კომპენსატორი.  საბრძოლო პისტოლეტი ისედაც გაბარიტული და საკმაოდ მძიმე არის და არანაირი საჭიროება კომპენსატორის გამოყენების არ არის. კომპენსატორი გარკვეულ პლიუსებთან ერტად გააჩნია გარკვეული ტაქტიკური შეზღუდვები, როგორიც არის მაღალი გასროლის ხმა, ლულის ალი და სახესთან ახლოს გასროლისას შესაძლებელია თვალების დაზიანება ან დენთის აირების დარტყმის ტალღის მიღება სახეში რაც დაგაბნევთ და მიზანს აგირევთ. კომპენსატორის ადგილია მხოლოდ სპეციალიზირებულ ან სპორტულ პისტოლეტებზე.

ბოლოს მინდა გაგაფრთხილოდ რომ საბრძოლო პისტოლეტს აქვს ერთი დიდი პრობლემა. ფასი. საბრძოლო პისტოლეტი არ შეიძლება ღირდეს იაფი. ზოგი გაიფიქრებს კი მაგრამ გლოკი? დიახ გლოკი ძალიან კარგი იარაღია მაგრამ ქარხნულ კომპლქტაციაში ის არ არის კარგი საბრძოლო პისტოლეტი. ისევე როგორც უმეტესობა სხვა საბაზისო მოდელები პოპულარული პისტოლეტების. იმისთვის რომ იარაღი ღირდეს იაფი, პისტოლეტები კომპლექტება ორი ან ზოგჯერ სულაც ერთი მჭიდით, ძალიან არასრულყოფილი სამიზნე მოწყობილობებით. ასეთი საბაზისო მოდელები გამოდგება თავდაცვისთვის და მარტივი ვარჯიშებისთვის, მაგრამ ყველა მათგანი რეალურად არის კარგი პლატფორმა მართლაც კკარგი საბრძოლო პისტოლეტის შესაქმნელად. რა თქმა უნდა საბრძოლო პისტოლეტი ვერ შეიქმნება იაფფასიანი იარაღისგან. გლოკი, სმიტ&ვესონი, ზიგ ზაუერი, სხვა კარგი რეპუტაციის მქონე მწარმოებლის მოდელები, როგორც წესი არის მაღალი ხარისხით შესრულებული იარაღები დიდი რესურსით რომელთა მოდიფიცირება ადვილია, არც ისე ძვირია და ყოველთვის კარგი შედეგი იქნება. 700 ლარიანი ბულგარული „არკუსი“ ალბათ არ იქნება კარგი კანდიდატი საბრძოლო პისტოლეტის როლზე მაგრამ უნდა გვახსოვდეს, რომ შიშველ ხელებს ქვაც ჯობია. მოერიდეთ იარაღს რომელსაც ინსტრუქციაში უწერია რომ ჭირდება რაღაც რაოდენობა გასროლების სანამ ის დაიწყებს საიმედოთ მუშაობას. საბრძოლო პისტოლეტი უნდა იყოს საიმედო პირდაპირ კოლოფიდან ამოღების შემდეგ.

მაგალითად მე მქონდა ბედნიერება მქონოდა შესანიშნავი საბრძოლო პისტოლეტი, H&K USP Expert .40S&W. განსხვავებით ტიპიური და პოპულარული საბაზისო მოდელებისგან ამ პისტოლეტს გააჩნდა მჭიდები ფოლადის სქელი ქუსლებით რომლებიც ბეტონზე ათას დავარდნას უპრობლემოდ გაუძლებდნენ. პოლიმერის ჩარჩო აღჭურვილი იყო ფოლადი „ძაბრით“ რაც უზრუნველყოფდა ზესწრაფ მჭიდის გამოცვლას. ლულაზე მოთავსებული იყო რეზინის რგოლი რომელიც აფიქსირებდა ლულას საკეტთან მიმართებაში და უზრუნველყოფდა სტაბილურად მაღალ სიზუსტეს. პისტოლეტს ეყენა შესანიშნავი რკინის რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები და „ხეკლერ&კოხის“ „საასპარეზო“ სასხლეტი.  „ექსპერტი“ არის საბრძოლო პიისტოლეტი პირდაპირ ყუთიდან და ფასიც აქვს შესაბამისი. მე არ ვიძახი რომ ყველა საბაზისო მოდელის პისტოლეტი საჭიროებს მნიშვნელოვან ინვესტიციებს, მაგრამ როგორც წესი უმეტესობა არის კომპრომისი საბრძოლო თვისებებსა და ფასს შორის და აბსოლუტური უმეტესობა აღჭურვილია არადაკმაყოფილებელი სამიზნე მოყწობილობებით.

1.htm222

სამწუხაროდ ყველაზე პოპულარული სამიზნე მოწყობილობების ვარიანტი საბაზისო მოდელებზე არის ყველაზე ცუდიც. ერთი ზომის სამი ერთი (თეთრი) ფერის წერტილი. სწრაფი დამიზნებისას ცუდი ხილვადობის დროს ერთნაირი წერტილები ირევა ერთმანეთში.   

5.56×45, თაგვებზე სანადირო ვაზნა თუ მტერის ეფექტური მკვლელი?

June 23rd, 2015

ინტერნეტში იმდენი ინფორმაცია, კვლევა, აზრი და ისტორია დევს, რომ შესაძლებელია საკმარისი სამხილების და არგუმენტების შეკრება ნებისმიერი აზრის გასამყარებლად. ამიტომაც ეს სტატია არ არის (და ვერც იქნება) ფუნდამენტური მეცნიერული ნაშრომი, რომელიც მიზნად ისახავს რომელიმე თეორიის დასაბუთებას.  ეს არის მხოლოდ კიდევ ერთი შეხედულება პრობლემაზე კონკრეტული ავტორის ცოდნის და გამოცდილების კუთხიდან. ამიტომაც ყველაფერი რასაც წაიკითხავთ უნდა აღითქვათ კრიტიკულად და თავად განსაჯოთ რამდენად წონადია ის არგუმენტები რაც მე მომყავს ჩემი პოზიციის გასამყარებლად.

უკანასკნელი 10 წლის განმავლობაში ჩვენთვის კარგად ნაცნობმა AR-15-მა და კალიბრმა 5,56X45 არნახული პოპულარობა მოიპოვა. ეს იარაღი და მისთვის განკუთვნილი ვაზნა ფართოდ გავრცელდა მსოფლიოში, როგორც ლეგალური გზებით ასევე იმის დამსახურებით რომ დიდი რაოდენობით M4-ებით და M-16-ებით შეიარაღდა პრაქტიკულად არ შემდგარი სახელმწიფოები, ერაყი და ავღანეთი და იარაღი გადაცემული მათი სათამაშო ჯარისთვის და პოლიციისთვის დიდი რაოდენობით მოხვდა სხვადასხვა ტერორისტულ ორგანაზაციებში, მათ შორის რომლებიც არა მარტო ამ ორი ქვეყნის ტერიტორიაზე მოქმედებენ. იგივე ბედი სამწუხაროდ ეწია ჩვენი შეიარაღებული ძალების „ბუშმასტერის“ კარაბინებსაც. მაღალი საბრძოლო და საექსპლუატაციო თვისებების გამო მოთხოვნა ამ იარაღზე გაიზარდა სამოქალაქო მსროლელებს შორისაც რის გამოც  რამდენჯერმე გაიზარდა ამ სისტემის იარაღის წარმოება აშშ-იც, და ბოლოს AR-15-მა დაიკავა ღირსეული ადგილი როგორც ერთ-ერთი დომინანტი სისტემა დინამიური სროლის დისციპლინებში სადაც კარაბინით/შაშხანით ასპარეზობა იგულისხმება. აგერ უკვე კარგახანია ეს იარაღი ასევე არის საქართველოს შეიარაღებული ძალების და პოლიციის შეიარაღებაში. სამი ოთხი წლის წინ იშვიათი ეკზოტიკა, AR-15 უკვე ძალიან ბევრ თბილისის იარაღის მაღაზიაშიც იყიდება, თუმცა უმეტესობა სამოქალაქო AR-15-ის რომლებიც  საქართველოში კერძო პირების საკუთრებაშია  ან ჩამოტანილია უშუალოდ კერძო პირების მიერ ან აწყობილია ადგილზე სხვადასხვა მწარმოებლის ნაწილებისგან (ჟარგობზე აშშ-ში ასეთ იარაღებს „ფრანკენგანებს“ ეძახიან.

ჩვენ ბლოგზეც ამ სისტემას ძალიან ბევრი სტატია მიეძღვნა და დღეს-დღეისობით ამ ბლოგზე სპეციალური განყოფილებაც არსებობს სადაც აღნიშნული სტატიები ერთად არის თავმოყრილი. მორიგ სტატიაში ამჯერად საუბარი წავა არა უშუალოდ AR-15-ზე არამედ ისტორიაზე რომელიც მის კალიბრს უკავშირდება. თუ AR-15 რეპუტაცია ეჭვს აღარ იწვევს, 5.56×45-ზე, რომლის ირგვლივ ბევრი არაერთგვაროვანი აზრი არსებობს პირიქით რჩება ცხარე დისკუსიბის საგნად.  ამ კალიბრის მიმართ ბევრი პრეტენზია დაგროვდა, ისეე როგორც მსროლელთა დიდი ნაწილი თვლის რომ კალიბრი რომლის გამოყენება ზოგ ამერიკულ შტატში ირეზმე სანადიროდაც კი აკრძალულია (არასაკმარისი სიმძლავრის გამო) არ შეიძლბეა იყოს შეიარაღებაში. უნდა აღვნიშნო, რომ ლომის წილი პრეტენზიების ეხება შეიარაღებაში მყოფ და ისედაც ყველაზე ფართოდ გავრცელებულ ვაზნას ინდექსით  M855-ს, ე.წ. „მწვანე თავიანი“. ხანდახან ისეთი შთაბეჭდილება მრჩება რომ ამვაზნის პოპულარობა განპიორბებულია მხოლოდ დაბალი ფასით. ცხადია მე უკვე საკმაოდ დიდი გამოცდილება დამიგროვდა ამ კალიბრის იარაღების ეექსპლუატაციის. უკანასკნელი 5 წლის განმავლობაში მე ვფლობდი სამ AR-15-ს, 14.5, 16.5 და 11.3 ინჩიანი ლუილებით, მქონდა საშუალება გამესინჯა ჩვენ შეიარაღებაში მყოფი „ბუშმასტერებიც“ მათ შორის დგუშიან სქემაზე გადაყვანილი ისევე როგორც ხანგრძლივი შეხება მქონდა სხვა სამოქალაქო AR-15-თან. რა თქმა უნდა სერიოზული შესწავლის ობიექტი ასევე იყო 5.56 კალიბრის ვაზნაც. რა თქმა უნდა მე არ მისვრია ცოცხალი არსებებისთვის, არც განსაკუთრებულად რთული ექსპერიმენტები არ ჩამიტარებია. წლების განმავლობაში მე ვსწავლობდი ყველაფერს რაც ეხბოდა 5.56 საბრძოლო ეფექტურობას, არსებული მუხტების ნომენკლატურას და რა დაგიმალოთ რაც უფრო ახლოს ვეცნობოდი ამ ვაზნას მით უფრო მეტი განცდა მქონდა რომ მოვიდა დრო როდესაც ჯარმა და პოლიციამ უნდა დემშვიდობოს ამ ვაზნას. უკვე მაშინ როდესაც ჯერ კიდევ მიდიოდა საუბრები საქართველოს მიერ დიდი რაოდენობით AR-15-ების შეძენაზე მე წინააღმდეგი ვიყავი ამ იარაღზე არჩევნის გაკეთების ისევე როგორც ლგიკურად მიმაჩნდა, რომ მიზანშეწონილი იქნებოდა უფრო პერსპექტიული კალიბრის შეიარაღებაში მიღება, რაც ჩვენ შეიარაღებულ ძალებს წინ წაწევდა და უპირატეს მდგომარეობაში ჩაგვაყენებდა იმ არმიებთან შედარებით, რომლებიც 50 წლის 5.56-ს იყენებდნენ და ვერ ბედავდნენ რადიკალურ გადაიარაღებას. თავისთავად ნატო-ს სტანდარტებსაც ვერ გავექცეოდით მაგრამ სტანდარტი უბრალოდ დოკუემნტია, რომელცი შეიძლება შეიცვლილიყო თუ ვთქვათ საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში დამტკიცდებოდა ახალი კალიბრის უპირატესობა.

5.56 აგერ უკვე 60 წელია რაც არსებობს. ბევრი რამე შეიცვალა, მას მერე რაც 50 წლის წინ ვიეტნამში 5,56 კალიბრის ტყვიები ნაფლეთებად აქცევდა კომუნიზმის იდეებით შეპყრობილ საბჭოტა კავშრის მიერ დგეშილ  ვიეტნამელ პარტიზანებს. შეიცვალა ძალათა გადანაწილება მსოფლიოში, საფრთხეები, სამხედრო სტრატეგიები, ტაქტიკა, შეიარაღებული კონფლიქტების სახე. იმისთვის რომ უფრო ნათლად დავინახოთ რა პირობებში მოხდა რადიკალურად ახალი კონცეფციით შექმნილი 5,56 გამოჩენა შეიარაღებულ ძალებში მე მინდა შემოგთავაზოთ ხანმოკლე ექსკურსი 5.56-ის შექმნის ისტორიაში და მოგიყვეთ საიდან, როგორ და რა პირობებში გაჩნდა 5.56×45.

ზოგადად ცენტრალური აალების .22 კალიბრი ძალიან ძველი კალიბრია და ისტორია კი ამ კალიბრების ოჯახის იწყება 1882 წლიდან როდესაც  Maynard Arms Company-ში შეიქმნა სავარაუდო პირველი ცენტრალური აალების .22 კალიბრის ვაზნა. მას მერე ექსპერიმენტები მცირეკალიბრიან მათ შორის .22 კალიბრის ვაზნებთან არ ჩერდებოდა მაგრამ ყველაზე დიდი პრობლემას წარმოადგენდა საჭირო დენთის რეცეპტურის შემუშავება, რომელიც შესაძლებელს გახდიდა მაღალი სიჩქარის მიღწევას რაც აუცილებელი იყო საჭირო გარე და ტერმინალური ბალისტიკური მაჩვენებლების მისაღებად. ბევრს ესმოდა ამ კალიბრის პოტენციალი მაგრამ ტექნოლოგიების განვითარების დონე არ იძლეოდა საშუალებას ამ პოტენციალის პრაქტიკაში გამოყენების.

ნაშრომები მცირე კალიბრის სწრაფი ტყვიების შესაძლებლობების და უპირატესბების შესახებ პერიოდულად ჩნდებოდა დასავლეთში მაგრამ 1930 წელს ამერიკელმა რობერტ კენტმა პირვლად შეეცადა დაესაბუთებინა თეორია რომლის მიხედვითაც მსუბუქ მცირე კალიბრის სწრაფ ტყვიას შეეძლო მეტი დაზიანების მიყენება ვიდრე უფრო მძიმე, მსხვილ და შესაბამისად უფრო ნელ ტყვიას. ის ასევე აღნიშნავდა რომ შემცირებული უკუცემა და უფრო უკეთესი ტრაექტორია იქნებოდა დამატებითი დადებითი თვისებები მცირე კალიბრიანი ვაზნის. თავის ექსპერიმენტების შედეგები მან გამოაქვეყნა 1930 წლის იანვარში, ნაშრომში სახელად The Theory Of The Motion Of A Bullet About Its Center Of Gravity In Dense Media, With Applications To Bullet Design. აღნიშნული ნაშრომი შეიძლება ჩაითვალოს  პირვლი ნაბიჯად  პროცესში, რომელიც დასრულდებოდა სამხედრო დანიშნულებნის მცირეკალიბრიანი ვანზის გამოჩენით. რა თქმა უნდა მანამდე ბევრი სხვა ადამიანი ევროპაშიც და ამერიკაშიც მუშაობდა ექსპერიმენტულ .22 კალიბრის ვაზნებზე რის შედეგად ზოგი წარმოებაშიც მოხვდა, როგორც კომერციული, სანადირო კალიბრი და ზომიერ კომერციული წარმატებასაც მიაღწია. ასეთი იყო მაგალითად .22 ჰორნეტი, რომელიც სიმძლავრით შუალედურ ადგილს იკავებს 5.56-ს და .22 WMR-ს შორის. აღნიშნული ვაზნა 1932 წლიდან იწარმოებოდა ვინჩესტერის მიერ და სამხედრო სამსახურიც ნახა. კერძოდ ის გამოიყენებოდა M4 და M6 ტიპის ე.წ. „გადარჩენის იარაღებში“, რომლებითაც მეორე მსოფლიო ომის დროს შეიარაღებული იყვნენ სამხედრო პილოტები.  ასე და ამრიგად .22 ჰორნეტი არის რეალურად პირველი .22 კალიბრის ცენტრალური აალების ვაზნა რომელიც სამხედრო სამსახურში ოფიციალურად მოხვდა. შემდეგ უკვე 50-ან წლებში მონადირეები და სპორტსმენების განკარგულებაში გამოჩნდა კიდევ ორი სწრაფი .22 კალიბრის ვაზნა, .220 სვიფტი და .222 რემინგტონი, აქიდან უკანასკნელი ძალზედ პოპულარული გახდება „ვარმინტერებს“ შორის. მოგეხსენებათ “ვარმინტერი” არის მოანადირე, რომელიც ნადირობს მცირე ცხოველზე მათ შორის მღრნელებზე. აქ შეცდომაში არ უნდა შევიდეთ, ეს არ ნიშნავს, რომ  .222 რემინგტონი არის თაგვებზე სანადიროდ, უბრალოდ ვარმინტერებს ჭირდებად ვაზნა, სწრაფი ტყვიით რომელსაც ექნება რაც შეიძლება სწორი ტრაექტორია და კარგი თანდაყოლილი სიზუსტე, გამომდინარე იქიდან რომ ბეწვი ასეთი ცხოველების როგორც წესი არ წარმოადგენს ღირებულებას, ტყავის დაზიანება მაღალსიჩქარიანი ტყვიით მიყენებული დიდი ჭრილობებიც არ წარმოადგენდა პრობლემას.

შეუძლებელია ზუსტად იმის თქმა, თუ როდის დაინტერესდა აშშ-ს არმია მცირეკალიბრიანი ვაზნებით (აშშ-ს იმიტომ რომ სწორედ ამერიკულმა არმიამ პირველმა მიიღო შეიარაღებაში რადიკლაურად განსხვავებული კონცეფციის მცირე კალიბრიანი მაღალი საწყისი სიჩქარის ვაზნა) და მათი გამოყენების იდეით ფეხოსნის ძირითად იარაღში, მაგრამ პირველი მეცნიერული დასაბუთება, რომელმაც ჯამში მიგვიყვანა 5.56×45 კალიბრამდე მომზადებული იყო  აშშ-ის შეიარაღებული ძალების გერენარულ შტაბთან შექმნილი სამოქალაქო უწყების, ოპერაციული კვლევების ოფისის მიერ. აღნიშნული უწყების 1948 წელს შექმნის მიზანი იყო შეიარაღებული ძალების უზრუნველყოფა მეცნიერული კვლებებით ბრძოლის წარმოების თანამედროვე მეთოდებზე. სწორედ ამ ორგანიზაციამ 1951 წლის აგვისტოში წარმოადგინა კვლევა „ფეხოსნის შაშხანის ოპერაციული მოთხოვნები“, რომელსაც თავის მხრივ წინ უძღვოდა სხვა /განსხვავებული კვლევა ახალი ტიპის პირადი ჯავშანის შესახებ. უკანასკნელი მათ შორის გულისხმობდა გასროლილი ტყვიით გამოწვეული ეფქტების/ზიანის შესწავლას. ეს კვლევა არ ეხებოდა უშუალოდ .22 კალიბრის ვაზნების ეფექტურიობას არამედ მან შექმნა თეორიული საფუძველი .22 კალიბრის ვაზნის გამოჩენის შეიარაღებულ ძალებში და ასევე მოიცავდა მინიშნებებს ექსპერიმენტებზე მცირე კალიბრიან ტყვიებთან რომელიც აბერდინის პოლიგონზე პარალელურად ტარდებოდა 1950 წლის ნოემბრიდან სადაც ექსპერიმენტების საგანი იყო მათ შორის მოდიფიცირებული კომერციული კალიბრი .220 სვიფტი.

აღნიშნული კვლევა მინდა გითხრათ საკმაოდ საინტერესო საკითხავია და აშკარად არ ჯდება კონსერვატიულ სამხედრო აზროვნების სტანდარტებში. მოგეხსენებათ ორგანიზაცია რომელმაც ეს კვლევა ჩაატარა იყო სამოქალაქო და ისინი არ იყვნენ დატვირთული და შეზღუდული კლაისკური სამხედრო დოქტრინებით.  მე თავიდან ჯერ თეზისებს გავეცანი მხოლოდ, მაგრამ შემდეგ მოვიპოვე დოკუმენტის სრული ვერსია, რომელსაც საიდუმლო გრიფი მოეხსნა და ტექსტიც ღიად გამოქვეყნდა.

მოცულობითი კვლევა საკმაოდ საინტერესო დასკვნებით დასრულდა. მაგალითად, არგუმენტირებული იყო მოსაზრება რომ შაშხანის გამოყენება საბრძოლო მოქმედებებში იშვიათად ცილდება 300 იარდს (290 მეტრს), ხოლო ზუსტი სროლის უნარი რადიკალურად მცირდება 100 იარდის ზემოთ, რაც გამოწველია რელიეფის თვისებებიე და შემცირებული ხილვადობიე. ალბათობა გამხდარიყავი მტრის ნასროლი ტყვიის მსხვერპლი შეესაბამეოდა ალბათობას გამხდარიყავი საარტილერიო ჭურვის შემთხვევითი ნამსხვრევის მსხვერპლი. ომში დაჭრილი და გარდაცვლილი მეომრების ჭრილობების ანალიზმა აჩვენა რომ ტყვიები არ ხვდებ სამიზნეს უფრო უკეთესად/ეფექტურად ვიდრე ნამსხვრევები, იმ განსხვავებით, რომ იდეაში ტყვიებს უმიზნებენ და ნამსხვრევებს კი არა, აქიდან გამომდინარე წესით ტყვიით მიყენებული ჭრილობები უფრო მომაკვდინებელი და ეფექტური უნდა ყოფილიყო, დაჯგუფებული სამიზნის ცენტრში და არა ქაოტურად გაფანტული, მაგრამ ეს ასე არ აღმოჩნდა. აღმოჩნდა, რომ სამიზნის განადგურება უფრო დამოკიდებული იყო  დროის მონაკვეთზე, რა დროსაც სამიზნე იყო ხილვადი მტრისთვის და რა მოცულობით იყო ის ხილვადი/გახსნილი მტრის ცეცხლისთვის და არა წარმოებული ცეცხლის სიზუსტეზე. აღნიშნული აღმოჩენებიდან მკვლევარებმა გააკეთეს ლოგიკური დასკვნა, რომ პირადი იარაღი კონტროლირებადი გაფანტვით 300 მეტრამდე მანძილზე იქნებოდა უფრო ეფექტური ვიდრე ზუსტი იარაღი, რომელიც ისროდა ცალ ტყვიას თუნდაც უფრო მეტი ენერგიით და თან უფრო შორს. ჯერებით სროლისას კონტროლირებადი ავტომატური იარაღი, შესაძლებლობით აწარმოოს მაღალი ინტენსივობის ცეცხლი იქნებოდა უპირატესი ახლო ბრძოლაშიც. დასკვნის მიხედვით ვაზნა ოთხი დამაზიანებელი ელემენტით (ტყვიით) კონტროლირებადი გაფანთვით 50 სმ, 290 მეტრზე იქნებოდა ორჯერ უფრო ეფექტური ცოცხალი ძალის წინააღმდეგ  ვიდრე იმ დროს შეიარაღებაში მყოფი .30 კალიბრის M-14 შაშხანა. იგივე დასკვნაში რაოდენ საოცარიც არ უნდა იყოს ჩვენთვის ეფექტურობის გაზრდის მიზნით შემითავაზებული იყო მოწამლული ჭურვების (ტყვების) გამოყენებაც, რაც გაზრდიდა ჭრილობების ლეტალურობას. ცხადია სამოქალაქო პირები არ იზღუდავდნენ თავს საერთაშორისო კონვენციებით და აქიდან გამომდინარე ასეტ დასკვნა/რჩევამდეც მივიდნენ.

რაც შეეხება სროლის საშუალო მანძილის დადგენას, მსოფლიო ტოპოგრაფიული რუკების ანალიზმა, ტერიტორების შემთხვევითი არჩევით (სულ 18 000 შერჩევა განხორციელდა კვლევის მიზნბეიდან გამომდინარე) აჩვენა რომ 70% შემთხვევაში ადამიანის ფიგურა, როგორც სამიზნე სრულად გამოჩნდება მხოლოდ 300 იარადამდე მანძილზე.  ხოლო 90% შემთხვევებში, 700 იარდის მანძილზე. აქიდან გამომდინარე  ჩაითვალა, რომ იმ დროს შეიარაღებაში მყოფი .30 კალიბრის ვაზნა არის ზედმეტად ძლიერი, თუმცა ასევე აღინიშნა, რომ მოთხოვნა ეფექტური სროლის 300 მეტრიან მანძილზე არ ნიშნავდა ავტომატურად რომ ამ მოთხოვნებით შექმნილი იარაღი ვერ იქნება ეფექტური 300 მეტრის ზემოთ. ასევე ცდებით ასევე დადასტურდა, რომ .30 კალიბრის იარაღი ჯერებით სროლისას არის არაფეფექტური და მხოლოდ პირველი ტყვია ხვდება სამიზნეს 50 მეტრზე უფრო გრძელ დისტანციებზე სროლისას. შესაბამისად ჯერებით სროლას .30 კალიბრის იარაღიდან არანაირი აზრი არ ქონდა. არ ვიცი მიუწვდებოდათ თუ არა ბრიტანელებს ამ კვლევის შედეგებზე ხელი მაგრამ .30 კალიბრის შაშხანას L1A1, რომელიც 30 წელზე მეტი იყო ბრიტანული ჯარის შეიარაღებაში არ ქონდა ჯერებით სროლის საშუალება.

საფუძვლინად შესწავლილ იქნა ასევე ეფექტური სროლის წარმოების მანძილები. კვლევას თანდართული აქვს სხვადასხვა მომზადების დონის მსროლელების სროლის შედეგები, რომლის მიხედვითაც M-14-დან სროლა 300 მეტრზე უფრო გრძელ მანძილებზე იყო არაეფექტური, მიუხედავად იმისა რომ ტექნიკურად ვაზნა და იარაღი ამის საშუალებას იძლეოდა. მიუხედავად მომზადების დონისა და სროლის კარგი პირობებისა ტყვიების უმნიშვნელო რაოდენობა ხვდებოდა სამიზნებს. ასეთი იარაღიდან სროლის ეფექტურობის გაზრდა ვარჯიშების მოცულობის გაზრდით ასევე მიზანშეუწონლად იყო მიჩნეული იმიტომ რომ სამობილიზაციო მოთხოვნების გათვალისწინებით ეს დროის და ფულის თვალსაზრისით იყო შეუძლებელი. ეს არის მითი რომ ჯარი ამზადებს ეფექტურ მეომრებს. სინამდვილეში არსებობს ბალანსი იდეალურ მეომარსა და იმ ხარჯებს შორის რომელიც სახელმწიფომ უნდა გაიღოს. თან სუპერ-ჯარისკაცი ისეთივე მოწყვლადია საარტილერიო ცეცხლისას, როგორც მოუმზადებელი წვევანდელი. შესაბამისად კვლევამ დაადასტურა რომ არსებული მომზადების და წვრთნის პროგრამებით ჯარისკაცი ვერასდროს  სრულად ვერ აითვისებდა.30 კალიბრის იარაღის პოტენციალს.

როგორც ხვდებით, სწორედ ამ კვლევის შედეგებით პირველად გამოიხატა და დასაბუთდა საჭიროება მცირეიმპულსიან მცირეკლაიბრიან ვაზნაში, რომელიც: იქნებოდა უფრო იაფი, ლოგისტიკის თვალსაზრისით უფრო ხელსაყრელი, მოკლე ჯერებით სროლისას უფრო ეფექტური, ჯარისკაცის ხელში უფრო ზუსტი და მომაკვდინებელი. ამასთანავე ასეთი  იარაღიდან 300 იარდამდე მანძილზე ნასროლი ტყვია  დამაზიანებელი ეფექტით უნდა ყოფილიყო ანალოგიური .30 კალიბრის ტყვიის.  ახალი იარაღი გათვლილი ასეთ ვაზნაზე იქნებოდა უფრო მსუბუქი და ნაკლებად დატვირთავდა ჯარისკაცს, რომელიც შეძლებდა უფრო დიდი საბრძოლო კომპლექტის ტარებას. ასევე რეკომენდირებული იყო მომავალ იარაღში ე.წ. „სალვო“-ს ტიპის ვაზნის გამოყენება რომელშიც იქნებოდა გაერთიანებული ოთხი ტყვია, რომელიც კონტროლირებადი გაფანტვით იქნებოდა ყველაზე ეფექტური 300 იარდამდე განლაგებული სამიზნის წინააღმდეგ. ასევე ნაკლები უკუცემა ნაკლებად დაღლიდა მსროლელს და ასევე გაზრდიდა ერთჯერადი გასროლების ეფექტურობას. აღნიშნული სხვათაშორის  დადასტურდა 1961 წელს პირველი სერიული AR-15-ის ტესტირებისას ლეკლენდის საჰაერო ძალების ბაზაზე სადაც ახალი იარაღიდან სროლისას მსროლელების 43%-მა მიიღო „ექსპერტის“ ქულები მაშინ როდესაც M-14-ით შეიარაღებული მსროლელების მხოლოდ 22%-მა აჩვენა ანალოგიური შედეგი.

ძალიან საინტერესო ის არის, რომ კვლევის მიხედვით ასეთი იარაღი იქნებოდა შუალედური საფეხური მანამ სანამ ტექნოლოგიები და წარმოება არ გახდიდა შესაძლებელს შექმნილიყო იარაღი დისტანციური ამფეთქებლით აღჭურვილი ჭურვებით, რომლებიც აფეთქდებოდნენ მოწინააღმდეგის თავზე და ამით დაძლეულ იქნებოდა ყველაზე დიდ შეზღუდვა ცეცხლსასროლი იარაღის, ხელოვნური თუ ბუნებრივი ბარიერების დაძლვის შეუძლებლობა. (ცეცხლსასროლი იარაღი გამოიყენება სამიზნეების წინააღმდეგ რომელსაც მსროლელი უშუალოდ ხედავს).

რა თქმა უნდა აღნიშნული ნაშრომი არ იყო ერთადერთი, ტესტირებები და გამოკვლვები მიმდინარეობდა უწყვეტ და ხშირად პარალელურ რეჟიმებში, მაგრამ ამ კვლევამ განაპირობა პირველი მნიშვნელოვანი დოქტრინული ცვლილება არმიის შეხედულებებში შაშხანის როლზე და მოთხოვნებზე მის მიმართ და მის შესაძლებლობებეზე. ეს ერთი შეხედვით ქაოტური და მოუწესრიგებელი ქმედებები გამოწვეული იყო იმით, რომ არსებული პრაქტიკიდან გამომდინარე დაკვეთი ანუ შიარაღებული ძალები გამოხატავდნენ ინტერესს და წარმაოდგენდნე მათ მოთხოვნებს ახალი იარაღის მიმართ, ხოლო კერძო კომპანიები წარმოადგენდნე მათ ვარიანტებს ამ მოთხოვნეების დაკმაყოფილების, შემდეგ შეიარაღებული ძალები აირჩევდნენ ყველაზე პერსპექტიულ შემოთავაზებებს და ერთობლივი ძალებით განახორციელებდნენ მათ დახვეწას. ერთი შეხედვით კარგი სისტემა ქმნიდა ბევრ შესაძლებლობას კორიფციისთვის და პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღებისთვის, რაც მათ შორის გამოიხატა აშკარად არადამაკმაყოფილებლი იარაღის M-14-ის შეიარაღებაში მიღებით, რომელიც ამჯობინეს ბევრად უფრო პერსპქტიულ და უკეთეს ბელგიურ FN FAL-ს. მთლიანობაში წარუმატებლობამ M-14-თან მნიშვნელოვნად დააჩქარა M-16-ის და 5.56-ის გამოჩეენა შეიარაღებულ ძალებში.

1951 წელს დაიწყო უკვე ხსენებული პროგრამა „სალვო“ რომელიც მიზნად ისახავდა ისეთი იარაღის შექმნას, რომელიც ერთი გასროლის შედეგად რამდენიმე დამაზიანებელ ელემენტს გაივსრიდა და ამით გაზრდიდა სროლის ეფექტურობას. პროგრამის ფარგლებში შეისწავლებოდა მცირე კალიბრის და მასისი ჭურვების ბალისტიკა, ავტომატური ცეცხლის ეფექტურობა, წარმოდგენილი იყო როგორც ახალი ტიპის ამუნიცია ასევე პრინციპულად ახალი ტიპის იარაღებიც. იმავე წელს პრაქტიკული ტესტირებისას დადგინდა, რომ სროლის ეფექტურობა ტანდემური ვაზნების გამოყენებით, როდესაც ერთ მასრაში მოთავსებულია რამდენიმე ტყვია (ორი, სამი) მნიშვნელოვნად იზრდება. ასე მაგალითად .30 კალიბრის “დუპლექსის” ტიპის ვაზნის გამოყენებამ გაზარდა მორტყმის ალბათობა 65%-ით.

salvodiagram

სპრინგფილდის სარეკლამო პოსტერი, რომელიც ხსნის ტანდემური ვაზნის ეფექტურობას. 

„სალვოს“ პროგრამის ფარგლებში მუშავდებოდა იდეა მცირე კალიბრიანი ვაზნის, რომელიც აღჭურვილი იქნებოდა მსუბუქი მაგრამ ძალიან სწრაფი ტყვიით. ხსენებულ ნაშრომში ახალი ტიპის იარაღზე, ნახსენები იყო აბერდინის პოლიგონზე განხორციელებული ცდები, რომლებსაც პირობითად ერქვა „SCHV„ ანუ მცირე კალიბრი, მაღალი სიჩქარე. ექსპერიმენტებს ხელმძღვანელობდნენ აბერდინის პოლიგონის მსუბუქი და საავიაციო ცეცხლსასროლი შეიარაღების სპეციალისტები უილიამ დევისი და ჯერალდ გუსტაფსონი. ეს ორი პიროვნება გამოაქვეყნებს საკმაოდ საინტერესო დასკვნებს, რომლებიც გაამყარებენ სამოქალაქო ოპერაციული კვლევების ოფისის მოსაზრებებს. 1953 წელს გუსტაფსონი გამოსცემს დასკვნას „.22 კალიბრის მაღალი სისწრაფის ვაზნის დიზაინი და წარმოება, M2 ტიპის გადაკეთებული შაშხანიდან, სროლის წარმოების და იარაღი-კალიბრის გამოცდის მიზნით“.  დასკვნაში ის იუწყება, რომ .22 კალიბრის ექსპერიმნტული იარაღი არის ეფექტური, შეუძლია შეცვალოს .30 კალიბრის M2 ტიპის კარაბინი, .45 კალიბრის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი და ყურადღება: 300 მეტრამდე სროლისას უკეთეს შედეგს აჩვენებს ვიდრე .30 კალიბრის გარანდის შაშხანა. 1954 წელს ამას მოყვება ახალი ნაშრომი სადაც დევისი და გუსტაფსონი განიხილავენ მათ მიერ ჩატარებული ცდების შედეგებს და „მცირე კალიბრი -მაღალი სიჩქარეს“ კონცეფციით შექმნილი კალიბრების და იარაღების უპირატესობებს. მათი რეკომენდაციით  საჭიროა ახალი .22 კალიბრის სახმედრო დანიშნულების ვაზნის შექმნა. მათი აზრით ეს უნდა იყოს 7.62 Nato-ს მასრაში ჩასმული .224 კალიბრის 60 გრანიანი ტყვია. ნოემბერში ახალი ვაზნის „.22 Nato“-ს ფორმალური ტესტირებები იწყება. ახალი კალიბრის ტესტირებები და ტერინალური ეფექტურობის შესწავლა გრძელდება 1955 წლის სექტემბრამდე და კონცეფცია „მცირე კალიბრი-მაღალი სიჩქარე“ სულ უფრო მეტ „გულშემატკივარს“ იძენს. ამავე წლის ნოემბერში აშშ-ს კონტინენტალური არმიის სარდლობის მესამე განყოფილება ავრცელებს დასკვნას: „.22 კალიბრის M2 ტიპის კარაბინის მოდიფიცირებულის  მაღალი სისწრაფის .22 კალიბრის ვაზნის გამოყენებისთვის, შესწავლის შედეგები“. ანგარიშის თანახმად  პროგრამას „მცირე კალიბრი-მაღალი სიჩქარე“   უნდა მიენიჭოს განსაკუთრებული მნიშვნელობის სტატუსი და საბოლოო მიზანი უნდა იყოს აღნიშნული კონცეფციის იარაღის შექმნა. ამასობაში დევისი გამოდის ახალი იდეით და სთავაზობს ახალი კალიბრის ვარიანტს რომელიც გულისხმობს 55 გრანიან ტყვიას საწყისი სიჩქარით 1100 მ/წ-ში და ითხოვს დამატებიტ სახსრებს ტესტირებების გასაგრძელებლდა და იღებს უარს, რომლის მიზეზად სახელდება რომ აბერდინის პოლიგონის საქმიანობას წარმოადგენს იარაღის და კალიბრების ტესტირება და არა მათი შექმნა.

1964springfield

ცხადია იარაღის მწარმოებლები ყურადღებით ადევნებდნენ თვალს ახალ ტენდენციებს და „სალვოს“ პროგრამის მიმდინარეობისას დრო და დრო აწვდიდნენ სამხედროებს გადაკეთებულ ახალ კალიბრზე ან ახალი ტიპის იარაღებს. სურათზეა სპრინგფილდ არმორის საცდელი იარაღი შექმნილი 1964 წელში, გადაბმული 60 ვაზნიანი მჭიდით, რომელიც იყენებდა ვაზნებს მინი ისრებით საწყისი სიჩქარით 1400 მ/წ-ში.  

„სალვოს“ პროექტს ბევრი საინტერესო განშტოება გაუჩნდა. ცხადია როდესაც შენ გინდა სასხლეტზე ერთ დაჭრას მოყვეს მოყვეს ოთხი ტყვიის გასროლა, ეს შეიძლება მიაღწიო რამდენიმე გზით, ერთ მასრაში მოაქციო ოთხი ტყვია, გაისროლო იარაღიდან ოთხი ლულით ან გასროლის ერთ ციკლში მოასწრო ოთხი ტყვიის გაშვება მანამ სანამ უკუცემა მიაღწევს თავის პიკს. ამის შედეგად რამდენიმე ემერიკულმა კომპანიამ შექმნა ტყვიები, ოთხლულიანი იარაღები, ყუმბარმტყორცნები, ლაფეტური შაშხანები, მაგრამ არც ერთი არ იქნება მიჩნეული მზად სამხედრო სამსახურისთვის. სამაგიეროდ 50 წლის შემდეგ რუსი ნიკონოვი წარმატებით მოიპარავს ამ სქემას, ვერაფერს ვერ გაიგებს და შექმნის საოცრად რთულ და წარუმატებელ იარაღს სახელად АН-94 Абакан.  ასევე „სალვოს“ პროექტში აქტიურად მონაწილეობდა ამერიკული კომპანია AAI Сorp.-ის თავდაპირველად  წარმოდგენილი იარაღი იყო ტექნიკურად ყველაზე პრიმიტიული, ცალმუხტიანი ხელით დასატენი ყუმბარმტყორცნი. პროექტი წარუმატებლად დასრულდა, ვერც-ერთმა კომპანიამ ვერ წარადგინა საკმარისად ეფექტური სისტემა მაგრამ AAI Сorp.-ის ქმნილება აღმოჩნდა საუკეთესო კანდიდატი ლულისქვეშა ყუმაბრმტყორცნზე და ის გახდა დღეს ყველასთვის კარგად ცნობილი სისტემა 40მმ-ნი ლულისქვეშა ყუმბარმტყორცნი M203, რომელიც დღემდე გამოიყენება. M203 არის “სალვოს” შედეგი, რომელსაც არავინ არ ელოდებოდა.

1956 წელს საქმე მივიდა უკვე შედარებით გამოცდებზე, რომლებშიც გამოყენებულ იქნა მწარმოებლების მიერ მიწოდებული პროტოტიპები მათ შორის რამდნიმე ლულით და მთელი რიგი ახალი კალიბრების. პარალელურად კი იუჯინ სტოუნერმა დააპატენტა თავისი ახალი იარაღის AR-10 დენთის აირების სისტემა და საკეტის კონსტრუქცია. იარაღის ისტორიის სპეციალისტის დენიელ უოტერსის აზრით სტოუნერის ჩართვა ამ რბოლაში მოხვდა კონტინენტალური სარდლობის მეთაურის  გენერალ უილიამ უიამანის წყალობით, რომლისთვისაც ხელმისაწვდომი გახდა დევისის და გუსტაფსონის მოხსენება რომლის დაფინანსებაზეც მათ უარი მიიღეს. სწორედ მისი აზრით სარდლობის მესამე განყოფილებამ გასცა ფორმლაური მოთხოვნა ახალ იარაღზე დევისის და გუსტაფსონის იდეების მიხედვით, რაგ გულისხმობდა, რომ ახალ იარაღს უნდა გამოეყენებინა  55 გრანიანი ტყვია 1100 მ/წ-ში საწყისი სიჩქარით. გენერალ უაიმანის აზრით, სტოუნერის იარაღი მოდიფიცირებული/შემცირებული ახალი კალიბრის გამოსაყენებლად შესაძლებელია ყოფილიყო საუკეთესო კანდიდატურა.

1957 წელს საბოლოო მოთხოვნები ახალი იარაღის მიმართ შემუშავდა და ეს უნდა ყოფილიყო 3 კილოგრამი წონის, ავტომატური იარაღი, 20 ვაზნიანი მჭიდით. სამწუხაროდ გაიზარდა ეფექტური სროლის მანძილი ჯერ 300-დან 400 იარადამდე და შემდეგ 500 იარადამდე რაც უზრუნველყოფდა მის მიღებას კონსერვატიული სახმედრო ჩინოვნიკების მიერ. აღინიშნება, რომ სროლის სუზუსტე აღნიშნულ მანძილზე არ უნდა იყოს გარანდის შაშხანაზე უარესი ხოლო ტერმინალური ეფექტურობა უნდა იყოს ანალოგიური ან აღემატებოდეს M2 ტიპის კარაბინის შესაბამის მაჩვენებლებს. მოგეხსენებად რომ აღნიშნული იარაღი იყენებს .30 კალიბრის ვაზნას (მეტრიკული ზომებია 7.62×33), რომლის ტყვიის წონა არის 110 გრანი და საწყისი სიჩქარე 600 მ/წ-ში ხოლო ენერგია 1300 ჯოულს შეადგენს. დამეთანხმებით არც ისე შთამბეჭდავი მაჩვნებლებია. ეს იარაღი იდეაში უნდა ყოფილიყო გარდამავალი საფეხური სანამ არ შეიქმნებოდა “სალვოს” იდეებზე დაფუძნებული ახალი ბევრად უფრო ეფექტური იარაღი. 

ამერიკული კომპანია არმალაიტი, რომელშიც მუშაობდა იუჯინ სტოუნერი აქტიურად იყო ჩაბმული ახალი იარაღის შექმნის პროცესში და თავდაპირველად მათ უარი თქვეს AR-10-ის მოდიფიცირებაზე და ამ მიზნებისთვის გამოიყენეს AR-11, რომელიც გათვლილი იყო კომერციულ ვაზნაზე .222 რემინგტონი. აღნიშნული იარაღი განადგურდება ტესტირებისას (ვერ გაუძლებს ავტომატურ რეჟიმში სროლას) და არამლაიტის სხვა ნიჭირი თანამშრომელი ჯიმ სალივანი მიიღებს დავალებას სუფთა ფურცლიდან გადააკეთოს სტოუნერის AR-10 ისე რომ მან გამოიყენოს კალიბრი .222 რემინგტონი. იმისთვის რომ დაკმაყოფილდეს სამხედროების მოთხოვნა 500 იარდზე სტანდარტული ჩაფხუტის გახვრეტის უზრუნველყოფით, სტოუნერი ექსპერიმენტირებს .222 რემინგტონის ვაზნასთან და ამცირებს ტყვიის წონას 68 გრანიდან 55 გრანამდე. გათვლებით დადგინდა რომ საჭირო სიჩქარე არის 1100 მ/წ-ში, რომლის მიღწევაც .222 რემინგტონში შეუძლებელია დენთის წვის წნევის უსაფრთხო დონეზე შენარჩუნების პირობით. აბერდინის პოლიგონის სპეციალისტების დევისის და გუსტაფსონის იდეა რეალობად იქცა.  სტოუნერი სთავაზობს რემინგტონს დააგრძელონ ვაზნა ერთი მილიმეტრით რაზეც ეგრევე იღებს თანხმობას. ახალ  ვაზნას მიენიჭა ინდექსი .222 სპეშლ.  მოგვიანებით ეს სახელი შეიცვალა .223 რემინგტონი რომ ეს ვაზნა არ არეულიყო სხვა კალიბრებში, რომლებიც ასევე სამი ორიანით აღინიშნებოდა.

ამასობაში  ომი ვიეტნმაში ღვივდებოდა და ჯარი სასწრაფოდ ითხოვდა ახალ იარაღს. .30 კალიბრის M14 იყო მორალურად მოძველებული და ყველას ესმოდა რომ ეს იარაღი არ შეიძლებოდა ყოფილიყო შეიარაღებაში დიდ ხანს. პრობლემები იყო აღნიშნული იარაღის მასობრივ წარმოებასთანაც. ზოგადად M14-ის გამოჩენა იყო განპირობებული პოლიტიკური მიზნებით და გენერლების ახლომხედველობის და კონსერვატიული აზროვნების გამო. ბუნებრივია იაფი მსუბუქი AR-15, შესანიშნავი ანტიკოროზიული თვისებებით, ზესწრაფი მსუბუქი ტყვიით რომელიც საშინელ ჭრილობებს აყენებდა მტერს, იყო კარგი არჩევანი. ამ იარაღის ბრძოლის ველზე გამოჩენას მხარს უჭერდა ARPA (Advanced Research Project Agency) რომელიც მუშაობდა ინოვაციურ თავდაცვით პროექტებზე და ასევე მაშინდელი თავდაცვის მინისტრის რობერტ მაკნამარას განკარგულებაში მყოფი ე.წ. „ახალგაზრდა ჭკუის კოლოფების“ ჯგუფი (whiz kids), სხვადასხვა პროფილი ექსპერტები რანდის კორპორაციიდან, რომლებიც მუშაობდნენ ახალი თავდაცვითი სტრატეგიის შექმნაზე, კომპიუტერების, ეკონომიკური ანალიზის, თამაშების თეორიის გამოყენებით და ასევე ჩართულები იყვნენ თავდაცვის სისტემის მართვის გაუმჯობესებაში. სწორედ მათი ხელშეწყობით ტესტირების მიზნით პირველი AR-15-ები მოხვდა ტესტირებისთვის ვიეტნამში. ტესტირების შედეგები აისახა დასკვნაში სახელწოდებით “Report of Task 13A, Test of ArmaLite Rifle, AR—15″. დასკვნაში აღინიშნა რომ ახალი იარაღი არის უპირატესი M2-ზე ხოლო სამხრეთ ვიეტნამელების შეიარაღებისთვის ის უმჯობესია ვიდრე M1 შაშხანა და M1 და M2 ტიპის კარაბინები. დასკვნას თან ერთვის შეტაკებების და მიყენებული ჭრილობების მხატვრული აღწერილობებიც. აღნიშნული დასკვნაში მიღებული შედეგების გამოეირება ტესტირებისას მოითხოვეს სამხედროებმა მაგრამ ტესტირებამ ვერ დაადასტურა ARPA-ს შედეგები რაც გასაკვირი არ არის, თუ გავითვალისწინებთ, რომ ერთი ტესტირება ხდებოდა რეალურ ბრძოლაში მეორე კი სტერილურ ლაბორატორიებში. მიუხედავად ამისა AR-15 გახდა M16 და .223 რემინგტონი გახდა 5.56 Nato და კამათი ამ გადაწყვეტილების მიზანშეწონილობაზ არ წყდება დღემდე.

hqdefault

პროექტ “სალვოს” ჩაენაცვლა სხვა პროგრამები, The Future Rifle Program (1969 წელი), Close-Assault Weapon System  (1980-ნი წლები), Advanced Combat Rifle (80-ების ბოლო), რომელიც მიზნად ისახავდა პრინციპიალურად ახალი ტიპის ფეხოსნის იარაღის შექმნას, მაგრამ ყველა უშედეგოდ დასრულდა. სურათზე არის Steyr ACR ერთ ერთი ყველაზე დახვეწილი და სრულყოფილი იარაღი, რომელიც იყენებდა დარტს (პატარა ისარს) ტრადიციული ტყვვიის ნაცვლად. შტეირთან ერთად აღნიშნულ პროგრამაში მონაწილეობდა გერმანული H&K G11. არც ერთმა იარაღმა არ აჩვენა გადამწყვეტი უპირატესობა 5,56 კალიბრის M-16-ზე და პროგრამა უშედეგოდ დასრულდა. 

M16-ის შეიარაღებაში მიღების შემდეგ ინტერესი „სალვოს“ პროექტის მიმართ მკვეთრად შემცირდა და ეს მიუხედავად იმისა, რომ იდეაში .22 კალიბრის ეს იარაღი უნდა ყოფილიყო დროებითი ზომა მანამ სანმა მწარმოებლები შეძლებდნენ საჭირო საბრძოლო და საექსპლუატაციო თვისებების მქონე იარაღის შექმნას.  ”სალვოს” პირველი დღეებიდან დღემდე სხვადასხვა პროგრამების ფარგლებში რამდენიმე საინტერსო ექსპერიმენტული სისტემა შეიქმნა, რომელთა მიმოხილვა ცილდება ამ სტატიის ფორმატს. აქიდან ბრძოლის ველამდე მხოლოდ ერთმა მიაღწია და ის ზუსტად 50-ნი წლების ფუტურისტული კონცეფციით შეიქმნა.  პრინციპულად ახალ იარაღი XM-25, რომელიც 2010 წელს გაიგზავნა ავღანეთში გამოცდებზე და უმაღლესი შეფასებები დაიმსახურა. სამწუხაროდ არასაკმარისი დაფინანსების გამო 2013 წელს ეს პროექტი  შეჩერებულ იქნა რაც ჩემი აზრით არის უდიდესი შეცდომა.

XM25_July_2009

ნახევრად ავტომატური ყუმბარმტყორცნი XM-25 იყენებს 25მმ ან ყუმბარებს, „ჭკვიანი“ ამფეთქებლით, რომელიც აფეთქებს ყუმბარას სამიზნის თავზე და ანადგურებს ბარიერებს ამოფარებულ ცოცხალ ძალას. ასეთი იარაღის გამოჩენა შეცვლიდა თამაშის წესებს ბრძოლის ველზე მაგრამ რატომღაც მასზე ამერიკელებმა უარი თქვეს მიუხედავად ძალზედ დადებითი გამოხმაურებებისა. იმედია ეს გადაწყვეტილება გადახედილ იქნება.

ეხლა კვლავ დაუბრუნდეთ 5.56-ს და M16-ს. განსხვავებით ცნობილი მითისგან M-16 არ „დაიბრაკა“ ვიეტნამში, პირიქით ვიტნამმა დაადასტურა რომ ამ სისტემას შეუძლია იყოს ფეხოსნის ძირითადი საბრძოლო იარაღი. სისხლით და ოფლით მიღებული გამოცდილება და გაკვეთილები აისახა  M-16A1-ის შეიარაღებაში მიღებით. აღნიშნული იარაღი იყო საიმედო, ზუსტი და ეფექტური. 20 ინჩიანი ლულა საკმარის საწყის სიჩქარეს აძლევდა მსუბუქ 50 გრანიან ტყვიას (M193), რომელიც ეფექტური სროლის მანძილზე (300 მეტრი) ინარჩუნებდა ძალიან კარგ ტერმინალურ ეფექტურობას. ფრაგმენტაციის წყალობით ის მძიმე ჭრილობებს აყენებდა მსუბუქად ჩაცმულ ვიეტნამელ პარტიზანებს. მე არაერთხელ ვთქვი, რომ კალიბრის ეფექტურობა არასდროს არ დამდგარა ეჭვის ქვეშ ვიეტნამში ომის დროს. ყველა შენიშვნა და კრიტიკა ეხებოდა საიმედოობას და კონსტრუქციის გამძლეობას.  პრობლემები ამ იარაღის კალიბრთან დაიწყო გაცილებით უფრო გვიან, როდესაც სამხედროებმა მოითხოვეს ტყვია უკეთესი შესაძლებლობებით ბაიერებში გავლის. მოგეხსენებად ტყვია რომელიც ადვილად დესტაბილიზრდება და იშლბა ვერ გაივლის კარგად ტაქტიკურ ბარიერებში, მანქანის კაი, შუშა, სახლის კარები და ასე შემდეგ. წინაღობაში გავლისას ის დაიშლება ფრაგმენტებად და ვერ დააზიანებს სამიზნეს ეფექტურად. მოგეხსენებათ რომ მოთხოვნა იყო 300-400 მტრის მანძილზე ისეთივე ეფექტურობის მიღწევა, როგორც ,30 კალიბრის M1/2 ტიპის კარაბინისთვის გათვლილი ვაზნის გამოყენებისას, არავის არ მოუთხოვია იმ დროს შემოწმებულიყო რამდენად ეფექტურია პატარა და სწრაფი ტყვია ტაქტიკურ ბარიერებს ამოფარებული სამიზნეების წინააღმდეგ. გარდა ამისა თავიდანვე ტერმინალური ეფეტურობის სატნდარტად მიჩნეულ იქნა M2 კარაბინი, რომელიც იყენებდა ყოველმხრივ ანემიურ ვაზნას. ცხადი გახდა, რომ რბილ ტყვიის გულიან ჭურვს აკლდა შეღწევის უნარი, და იმისთვის რომ წინაღობებში გავლის შესაძლებლობა გაზრდილიყო გადაწყვეტილ იქნა ტყვიის კონსტრუქციაში ფოლადის პენეტრატორის დამატება. ამის შედეგად გაჩნდა ახალი 62 გრანიანი ვაზნა (M855) ტყვიით რომელშოც მოთავსებული იყო ფოლადის „პენეტრატორი“. პრაქტიკულად M855-ში გამოყენებული ტყვია იყო ბელგიური SS109 ტყვიის ზუსტი ასლი. წონის მატების გამო ტყვია დაგრძელდა სიგრძეში და ადეკვატური სტაბილიზაციიის და სიზუსტის უზრუნველსაყოფად გახდა საჭირო ხრახნების სხვა ბიჯის გამოყენება, 1:12-ის ნაცვლად ის გახდა 1:7. ისიც იმისთვის რომ მგეზავი ტყვიის ტრაექტორია დამთხვეოდა სტანდარტული ტყვიის ტრაექტორიას.  ყველაფერი ამის შედეგად «ფრაგმენტაციის უნარი“ შემცირდა და მანძილი, რომელზეც ტყვია განიცდიდა ფრაგმენტაციას შემცირდა.  1982 წელს შეიარაღებაში ხვდება მოდიფიცირებული M16 ინდექსით A2, რომელიც გათვლილი იყო ახალი ვაზნის- M855-ის გამოყენებაზე.  კიდე უფრო მოგვიანებით გაჩნდა და ფართოდ გავრცელდა საბრძოლო ნაწილებში შედარებით მოკლელულიანი M4 და შემდგომ Mk18, რის გამოც მანძილი რა მანძილზეც ეს კალიბრი ინარჩუნებს ლეტალურობის მთავარ მექანიზმს ფრაგმენტაციას კიდევ უფრო შემცირდა სასაცილო 50-20 მეტრამდე (ამის დადსტურება რეალურად შეუძლებელია თუმცა ფაქტია, რომ ამ კალიბრში საწყისი სიჩქარის შემცირება 820 მ/წ-ზე დაბლა ამცირებს ფრაგმენტაციის ალბათობას). 80-ან წლებში აშშ და “ნატო” იღებენ შეიარაღებაში ახალი ტიპის 5,56 კლაიბრის ვაზნას. განხორციელებული ცვლილებების შედეგად 5.56-ის ტერმინალური ბალისტიკა მნიშვნელოვნად შეიცვალა რის გამოც ამ კალიბრის ლეტალურობა ანუ უნარი მიაყენოს სამიზნეს ეფექტური ჭრილობები მნიშვნელოვნად შემცირდა იმის გამო, რომ ამ კალიბრის ეფექტურობის განმსაზღვრელი მთვარი მექანიზმის – ფრაგმენტაციის ხასიათი შეიცვალა. ცნობილი ექსპერტი ტერმინალურ ბალისტიკაში მარტინ ფაკლერი აღნიშნავდა, რომ 5.56 კალიბრის ტყვიის საწყისი სიცქარის შემცირებისას ფრაგმენტაციის არ არსებობა მკვეთრად ამცირებს ამ კალიბრის ტყვიის ტერმინალურ ეფექტურობას. არასასიამოვნო შედეგიც იყო სიზუსტის შემცირება. ცნობილია, რომ მასობრივი წარმოების პირობებში ძნელია ფოლადის გულის ისე მოთავსება ტყვიაში რომ ის ზუსტად ცენტრში იყოს მოთავსებული, ხოლო ახალი ვაზნა სწორედ ფოლადის გულით იყო აღჭურვილი ნაცვლად M193-სა, რომელიც  იყენებდა ჰომოგენურ რბილი ტყვიის გულს.  M855-ის საშინელი სიზუსტე კარგად ცნობილია სამოქალაქო მსროლელებისთვისაც. რა იყო მიზეზი M885-ის შეიარაღებაში მიღების? აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებს შეიარაღებაში უნდა მიეღოთ ახალი მსუბუქი ტყვიამფრქვევი, ბელგიური “მინიმის” მოდიფიკაცია რომლისთვისაც 300 მეტრიანი სროლის მანძილი იყო არასაკმარისი და საჭირო იყო სროლის მანძილის გაზრდა. ბუნებრივია რომ ვაზნა რომელიც თავიდანვე შესაძლებლობების ზღვარზე იყო სასურველი მანძილზე სროლის და პენეტრაციის მოთხოვნების დაკმაყოფილებას მოყვებოდა გარკვეული პრობლემები სხვა მიმართულებები და ეს ასეც მოხდა. პირველ რიგში ეს გამოიხატა ვაზნის “ლეტალურობის” შემცირებაში. რა თქმა უნდა ვაზნების შექმნაზე იდიოტები არ მუშაობენ მაგრამ სამხედრო დანიშნულების ვაზნების შემქნელებს ხელები აქვთ შეკრული გააგის კონვენციით, რის გამოც სასურველი ტერმინალური ეფექტის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ ტყვიის აყირავებით ან ფრაგმენტაციით, რაც უზრუნველყოფს ქსოვილების მაქსიმალურ დაზიანებას და მძიმე ჭრილობის მიყენებას რაც შესაბამისად უზურუნველყოფს სამიზნის მწყობრიდანც სწრაფ გამოყვანას.  ფრაგმენტაცია შესანიშნავი დაზიანების მექანიზმია მაგრამ ის არ არის საიმედო მექანიზმი და ფრაგმენტაციის ხარისხი დამოკიდებულია ბევრ გარე და შიდა ფაქტორზე. პრობლემა უარესდება იმით, რომ SS109/M855-ის ქცევა სამიზნეში მოხვედრისას იცვლება გამომდინარე იქიდან რომ პარტიიდან პარტიამდე როგორც ჩანს ტყვიის თვისებები იცვლება რაც გამოწვეულია იმით, რომ ამ ტყვიას უშვებენ ძალიან ბევრ ქარხანაში და სპეციფიკაციების დაცვა ყოველთვის არ ხდება. სხვა ფაქტორებსაც შეუძლია გავლენა იქონიონ ფრაგმენტაციის ხარისხზე მათ შორის ბარიერი ტყვიასა და სამიზნეს შორის, ტყვიის მოხვედრის კუთხე და ასე შემდეგ.

მე გამიჭირდება 5,56 კალიბრის სხვადასხვა ტიპის ვაზნების ტემრინალური ეფექტურობის ამომწურავი ანალიზი იმიტომ რომ მე არ ვარ ექსპერტი, მე შემიძლია გადავხედო მცდელობებს ამ კალიბრის ეფექტურობის გაზრდის და ამ ჭრილში შევხედო პრობლემას. მცდელობები ამ კალიბრის ეფექტურობის გაზრდის კი არ წყდება დღემდე. 1982 წლიდან მინიმუმ 3 ახალი ტიპის ვაზნა გაჩნდა და მიაღწია საბრძოლო ნაწილებამდე. მას მერე რაც 1993 წელს სომალიში პირველად დაფიქსირდა ახალი ვაზნის არადამაკმაყოფილბელი ზემოქმედება სამიზნეებზე ჯარში პერიოდულად ჩნდებოდა ახალი ტიპის ვაზნები აქიდან ყვლაზე დიდი წარმატება წილად ხვდა 77 გრანიან Mk262-ს, რომელსაც ქონდა კარგი ტერმინალური ეფექტურობა მათ შორის საშუალო მანძილებზე მაგრამ აკლდა შეღწევადობა იმიტომ რომ ამ ვაზნის გული იყო რბილი ტყვიისგან და არ გააჩნდა პენეტრატორი.  (სხვათაშორის წინაღობების უკან განლაგებული სამიზნეებზე მცირეიმპულსიანი ვაზნების არადამაკმაყოფილებელი სროლის შედეგების შესახებ კარგდ იცოდნენ რუსეთშიც). Mk262 თავდაპირვეელად შექმნილი იყო 5.56 კალიბრის ზუსტი იარაღიდან (Mk12)  სროლისთვის შედარებით შორ მანძილზე მაგრამ მალე სპეცდანიშნულების ნაწილების ოპერატორებმა შეამჩნიეს რომ აღნიშნული ვაზნა კარგად მუშაობდა ახლო მანძილებზე და ცუდი ბიჭები უფრო სწრაფად ვარდებოდნე ძირს მოხვედრილი ტყვიებისგან და ამ ვაზნის გამოყენება დაიწყო კარაბინებშიც.

ჩემი აზრით ბელგიური “მინიმის” უკვე 1982 წელს უნდა ყოფილიყო უფრო უკეთეს კალიბრზე გათვლილი, რომელიც უფრო უკეთესად უპასუხებდა თანამედროვე შეცვლილ რეალიებს. სამწუხაროდ რეალობაში ეს პროცესი გაცილებით გვიან დაიწყო. 2002-2003 წლებში დიდი ენთუზიაზმით აშშ-ში მიდიოდა მუშაობა კალიბრებზე, რომლებიც შუალედურ პოზიციას დაიკავებდნენ .308 ვინჩსტერს და 5.56 ნატო-ს შორის. ამის შედეგად გაჩნდა საკმაოდ საინტერესო ორი კალიბრი, რომელიც განიხილებოდა როგორც 5.56-ის ალტერნატივა, ესენია 6.8 Remington SPC და 6.5 Grendel. აქ საინტერესო ის არის, რომ გაცილებით ადრე, 50-ნი წლების დასაწყისში, ინგლისში შეიქმნა „ცეცხლსასროლი იარაღის იდეალური კალიბრის საბჭო“, რომელსაც უნდა შეემუშავებინა ახალი კალიბრი ბრიტანეთის არმიისთვის, რომელსაც ექნებოდა სროლის ეფექტური მანძილი 600 მეტრი ხოლო უკუცემა ექნებოდა .303 „ბრითიშზე“ ნაკლები (აღნიშნული კალიბრი იყო სტანდარტული იმ დროის ბრიტანეთის არმიაში). შესაბამისაც იარაღიც ასეთ კალიბრზე იქნებოდა მსუბუქი და იააფი. საბჭოს აზრით ასეთი ვაზნის კალიბრი უნდა ყოფილიყო .280. გადაწყვეტილების მიღებიდან სულ რაღაც 2 წელიწადში ბელგიური FN-ის დახმარებით ვაზნების საცდელი პარტია მზად იყო. საბოლოო პროდუქტის ტყვიის კალიბრი იყო 7.2 მმ ხოლო მასრის სიგრძე 47 მმ. შეიქმნა ახალ კალიბრზე გათვლილი ბულპაპის სქემის შაშხანის პროტოტიპიც. ახალი ბრიტანული ვაზნა აღჭურვილი იყო 9 გრამიანი ტყვიით რომლის საწყისი სიჩქარე იყო 776 მ/წ-ში ხოლო ენერგია შეადგენდა 2700 ჯოულს. შედარებისთვის  ორ „ახალ“ ამერიკული ვაზნას დაახლოებით იდენტური ბალისტიკური მონაცემები აქვთ ძველ ბრიტანულ კალიბრთან შედარებით, თუმცა ოდნავ ჩამორჩებიან, იმიტომ რომ ორივე იქმნებოდა AR-15-ში გამოყენებისთვის და მასრის სიგრძეც უნდა უოფილიყო მოკლე,  38 და 43 მმ რაც უფრო მოკლეა ვიდრე ბრიტანული ვაზნა მაგრამ კონცეპტუალური მზგავსების არ დანახვა მათ შორის უბრალოდ შეუძლებელია. სამწუხაროდ ბრიტანელებმა ჩათვალეს რომ ახალი ვაზნის შექმნა უპერსპექტივო იქნებოდა და საბოლოო ჯამში .303 ბრითიში ბრიტანეთის არმიაში ჩაანაცვლა 7.62 ნატო-მ (.308 ვინჩესტერი) და შემდგომ 80-ებში ბრიტანელებმა მიიღეს შეიარაღებაში 5.56×45.  ბევრი ბრიტანელის აზრით მათ სამ ასოზე უნდა გაეშვათ ამერიკელები და დამოუკიდებლად მიეღოდ შეიარაღებაში ახალი ვაზნა, მაგრამ ლეგენდის  თანახმად თვით უინსტონ ჩერჩილმა გადაწყვიტა გაყოლოდა ამერიკელებს და უარი ეთქვა ახალი კალიბრის დამოუკიდებლად შექმნაზე.

როგორც უკვე აღვნიშნე ინტერენტში დევს უამრავი სხვადასხვაგვარი ინფორმაცია, და 5.56 მოყვრაულების და კრიტიკოსების ბანაკებში საკმარისად არის ცნობადი სახეები დიდი ავტორიტეტით და გამოცდილებით. მაგრამ საჩივრები 5.56-ის ტერმინალური ეფექტურობის შესახებ არ წყდებოდა. შეუძლებელია იმ ფაქტის იგნორირება, რომ ინფორმაცია 5.56 არადამაკმაყოფილებელ ეფექტურობაზე არ წყდება და სულ პირველი ასეთი ოფიციალური ცნობა მოდის 1965 წლის 9 დეკემბერზე. მოხსენებაში “ლა დრანგის დაბლობში ოპერაციის შედეგების შესახებ” სადაც მოხსენების ავტორმა პოლკოვნიკმა ჰაროლდ მურმა აღინიშნა, რომ მიუხედავად რამდენიმე მორტყმისა მკერდში, მოწინააღმდეგეს ჯარისკაცები აგრძელებდნენ შეტევას და ახერხებდნენ რამდენიმე ნამბიჯის გადადგმას სანამ ვარდებოდნენ ძირს მკვდრები. აღნიშნული ოპერაცია საფუძვლად დაედო მხატვრულ ფილმს “ჩვენ ვიყავით ჯარისკაცები” ხოლო მურის როლს მელ გიბსონი შეასრულებს.

2003 წელს აშშ-ს საზღვაო ძალების სპეციალური დანიშნულენბის ნაწილების მეთაურმა კონტრ ადმირალმა ალბერტ ქალანდმა მიიღო მოხსენება სახელად “საზღვაო ფლოტის სპეციალური დანიშნულების ნაწილების შეიარაღებაში მყოფი კარაბინების და შაშხანების გაუმჯობესება”. მოხსენების თანახმად 5.56 კალიბრის ვაზნას არ გააჩნდა საკმარისი ეფექტურობა და საჭირო იყო ახალი უფრო ძლერი კალიბრზე, 6.8  Remington SPC-ზე გადასვლა.

ამის პასუხად 2008 წლის 1 იანვარს აშშ-ში შეიარაღების სისტემების ტექნოლოგიების ანალიზის ცენტრმა გამოსცა ანგარიში რომელიც ეხებოდა 5.56-ის ლეტალურობის შესწავვლას ახლო ბრძოლებში. სადაც მათ შორის აღინიშნა, რომ საბრძოლო ნაწილებიდან შერეული ინფორმაცია შემოდის M855-ის ეფექტურობაზე და ასევე აღინიშნა, რომ კრიტიკული გამოხმაურებები მოდის M4/M16-ით შეიარაღებული პერსონალისგან მაშინ როდესაც M249 ტიპის ტყვიამფრქვევი აღნიშნული კრიტიკის საგანი არ არის. აღნიშნული დოკუმენტის წაკითხვიდან ირკვევა, რომ ტესტირებიდან ტესტირებამდე თუნდაც ერთი და იგივე ტესტირების პროტოკოლის გამოყენებით შედეგები შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს. დასკვნა მეორე: არც ერთი კომერციული ვაზნა არ სთავაზობს მნიშვნელოვან უპირატესობას არსებულ სამხედრო ვაზნებზე. ლეტალურობა მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია მორტყმის ადგილებზე და კონტროლირებადი წყვილი გასროლებით სამიზნე გაცილებით სწრაფად გამოდის მწყობრიდან. შერეული გამოხმაურებები ახსნილი განსხვავებებით ტყვიის სამიზნეში მოხვედრის კუთხით. ცნობილია რომ ტყვია ბრუნავს არა მარტო საკუთარი ღერძის მიმართ არამედ მისი ცხვირი ასევე ასრულებს ბრუნვით მოძრაობებს და თუ ტყვია ხვდება იმ მომენტი როდესაც ის გადახრილია ის იწყებს სამიზნეში ბრუნვას და ფრაგმენტაციას უფრო სწრაფად, ხოლო თუ ის ხვდება შედარებით სწორი კუთხით აყირავება და ფრაგმენტაცია იწყეება ოდნავ გვიან. ქვედა სურათი არის ამ მოვლენის კარგი ილუსტრაცია. ბუნებრივია დიდი გადახრა მოხვედრისას ასევე ამცირებს შეღწევის უნარს და პირიქით, შედარებით სწორი კუთხით მოხვედრა ზრდის შეღწევის უნარს. აღსანიშნავია, რომ 5.56-ის შემთხვევაში ტყვიის ცხვირის გადახრა ხდება ახლო მანძილებზე 50 მეტრამდე რის შემდეგაც ტყვია “წყნარდება”. აღნიშნულმა შეიძლება ახსნას შერეული გამოხმაურებები მაგრამ არ ხსნის არასაკმარისი ლეტალურობის პრობლემას.

yaw1

აღნიშნულ ანგარიში ასევე მოყვანილია საკითხავი დასკვნა და გრაფიკი, რომელი იუწყება, რომ სხვადასხვა მასის და ტიპს ტყვიეების გამოყენებისას M4-დან და M16-დან ისევე როგორც შედარებისთვის M14-ის გამოცდისას, 0-დან 50 მეტრამდე ლეტალურობაში სხვაობა არ არის. სამწუხაროდ როგორ დადგინდა ეს არ არის ნათქვამი რაც ბუნებრივია ეჭვს იწვევს. ასევე არ არის ახსნილი რატომ არის ნაკლები კრიტიკა M249-ს მიმართ. 2009 წელს შვედეთის შეიარაღებულმა ძალებმა გამოსცეს ანალოგიური შინაარსის დოკუმენტი სადაც დაახლოებით იგივე დასკვნებამდე მივიდნენ რაც ამერიკელები.

ჯარს და ჯარისკაცს, ყოველთვის უნდა ჯადოსნური ტყვია რომელიც პირველივე გასროლით ააორთქლებს მტერს მაგრამ საქმე იმაშია რომ ყოველთვის უნდა იყოს დაცული ბალანსი სადაც ერთის მხრივ არის აბსოლუტურად ეფექტური ვაზნა და იარაღი და მეორს მხრივ არის, იარაღის და ვაზნის წონა, უკუცემა, ფასი. ჩემი აზრით ძალიან ხშირად ხდება პოპულარული ტერმინის “ერთი გასროლა ერთი მკვდარი” არასწორი ინტერპრეტირება. ეს გამოთქმა არ ნიშნავს რომ ერთ სასხლეტზე დაჭერას უნდა მოყვებოდეს ერთი დახოცილი მტრის ჯარისკაცი. თავისთსავად ცხადია ტყვიის ლეტალურიბის გარდა აქ როლს თამაშობს ძალინ ბევრი სხვა ფაქტორი, ზუსტი სროლის უნარი, სტრესი, პირობები სროლის დროს, სამიზნის ქცევა და ასე შემდეგ. შესაბამისად ეს ტერმინი არის ილუზია, შედეგი რომელიც ვერ იქნება მიღწეული ვერც ერთი თუნდაც ყველაზე ძლიერი ვაზნით.  სინამდვილეში მე ვთვლი რომ ამ გამოთქმას აქვს სულ სხვა მნიშვნელობა. ის გულისხმობს რომ როდესაც შენ გადალახავ ყველა სირთულეს და მოარტყავს სამიზნეს ტყვიას ის უნდა გამოეთიშოს ბრძოლას რაც შეიძლება მალე. ათვლა იწყება არა გასროლაზე გადაწყვეტილების მიღებიდან არამედ იმ მომენტიდან როდესაც ტყვია სამიზნეს ხვდება. ეს მშვენივრად ახსნა ცნობილმა ინსტრუქტორმა პოლ ჰოვემ სწორედაც რომ სომალიში კონფლიქტის და სპეცრაზმ დელტას ოპერატორისს რენდალ შუგარტის მაგალითზე, რომელიც ატარებდა .30 კალიბრის M14-ს, მათ შორის მაშინ როდესაც დიდი ალბათობა იყო ახლო მანძილზე შეტაკების. ის წერს რომ: მიუხედავად გაბარიტებისა და დიდი უკუცემისა ერთი  მოხვედრა ამ იარაღიდან აგდებდა  ძირს ადამიანს, ხოლო ბრძოლაში მხოლოდ ერთი გასროლა არის ის რაც შენ გაქვს და შენ გინდა იყო დარწმუნებული რომ  მოხვედრილი ტყვია გააკეთებს თავის საქმეს და არ გინდა იჯდე შემდეგი 5 საათი და იმარჩიელო დააგდო შენმა ტყვიამ მტერი ძირს თუ ის კიდე ზის სადღაც იქ და გელოდება შენ.

როგორც უკვე აღვნიშნე ბევრი მცდელობა იყო 5.56 ეფექტურობის გაზრდის მაგრამ ჩემი აზრით საქმე იმაშია, რომ 5.56×45-ს უკვე თავიდან პრაქტიკულად არ გააჩნდა მოდერნიზაციის პოტენციალი. ამის დადასტურებად შეიძლება ჩავთვალოთ ისტორია, რომელიც ეხება გაუმჯობესებულ “მწვანე თავიან” ვაზნას, ინდექსით M855A1. აღნიშნული ვაზნის შექმნაზე დახარჯულია ასტრონომიული თანხა 32 მილიონი დოლარი. და პროცესი მისი შექმნის მოიცავდა არასასიამოვნო აღმოჩენებს, როდესაც დადგინდა რომ მასალების რისგანაც მზადდება ვაზნა არის სენსიტიური მაღალი ტემპერატურის მიმართ და კარგავს თავის თვისებებს რაც ნეგატიურად აისახება სიზუსტეზე, ასევე იყო მრავალმილიონიანი სასამართლო დავა ამ დიზაინია ავტორთან. რას წარმოადგენს გაუმჯობესებული ვაზნა სინამდვილეში? პირველ რიგში შემქმნელები შეეცადნენ გაეზარდათ საწყისი სიჩქარე, რაც ლოგიკურია. სამწუხაროდ ბალისტიკაში მუქთად არაფერი არ იშოვება და ამისთვის საჭირო გახდა წნევის გაზრდა, რომელიც გაიზარდა 55 000-დან 63 000 psi-მდე რაც უახლოვდება უსაფრთხო მაჩვენებლის კრიტიკულ ზღვარს. აღნიშნული ამცირებს იარაღის რესურსს, რომელიც გაიცვითება უფრო მალე გაზრდილი დატვირთვის გამო, ლულის რესურსი მცირდება 50%, ხოლო სიზუსტის სტანდარტი არის 5.5 კუთხური წუთი 100 იარდზე რაც უბრალოდ არასერიოზულია. ისევე როგორც არასერიოზულია მოთხოვნა რომ ახალი ვაზნა იყოს “მწვანე” ანუ არ აყეენებდეს ზიანს გარემოს და ადამიანებს, ანუ ის არ უნდა შეიცავდეს ტყვიას, რომელიც ტოქსიკური მეტალია. ყველაფერთან ერთად ვაზნის დამზადება უფრო ძვირიც ჯდება. ჩემი რღმა რწმენით M855A1 არის შეცდომა.  ბოლოს კიდევ ერთი შეკითხვა მებადება. 5.56 იყო შექმნილი იმ დროს და იმ მოთხოვნებით, როდესაც მოწინააღმდეგეს ჯარისკაცი არ იყო აღჭურვილი ინდივიდუალური ჯავშანით და ატარებდნენ “ჟესტის” ჩაფხუტებს. დღეს ამერიკა იბრძვის მტრის წინააღმდეგ, რომელსაც თავზე პირსახოცები აქვთ შემოხვეული. რა მოხდება ხვალ? რამდენად ადეკვატური იქნება ეს ვაზნა 500 მეტრზე როდესაც მოწინააღმდეგეს ჯარისკაცები (რუსეთი, ჩინეთი) მასობრივად იქნება აღჭურვილი ინდივიდუალური დაცვის საშუალებებით? ააქვს 5.56 პოტნციალი განვითარდეს ისე რომ 300-500 მეტრზე ეფექტურად გამოიყვანოს მწყობრიდან ასეთი მოწინააღმდეგები? ფაქტია, რომ ეხლა პოპულარული მძიმე 77 გრანიანი ტყვიები (Mk262, Mk318) რბილი გულებით ამას ვერ შეძლებენ.

მე ეხლა მოგიყევით თქვენ ყველაზე საინტერესო და საკვანძო იპიზოდები 5.56×45 კალიბრის ისტორიიდან ეხლა კიდე გავაანალიზოთ ეს ინფორმაცია სამოქალაქო მსროლელის პოზიციიდან. ჩემი აზრით ყველა ის პრობლემა რომელიც გადაიჭრა 5.56 შეიარაღებაში მიღებით რბილად რომ ვთქვათ სამოქალაქო მსროლელს არ აწუხებს. ავტომატური ცეცხლის წარმოეება სამოქალაქო იარაღს არ შეუძლია, დიდი საბრძოლო კომპლექტის ტარება არ არის აუცილებელი, არც 400 მეტრზე ეფქტური სროლის წარმოება და ფოლადის ჩაფხუტების გახვრეტა საჭირო არ არის. ჯავშანჟილტების გახვრეტის საჭიროებაც ნაკლებად კრიტკულია. როგორც ცნობილმა ინსტრუქტორმა და ექსპერტმა კლინტ სმიტმა განაცხადა, სამოქალაქო პირობებში უმეტესობა შეტაკებების შაშხანების გამოყენებით ხდება პისტოლეტის მანძილებზე. ცხადია თუნდაც 10 ინჩიანი AR-15 ასეთ მანძილზე იქნება მრისხანე იარაღი, თუ იქნება გამოყენებული ადეკვატური, ეფექტური ვაზნები. მაგრამ არ მგონია ბევრს, მათ შორის მეც მოეწონოს ფაქტი, რომ  50-100 მეტრის იქით, ვაზნა ნასროლი მისი იარაღიდან კარგავს მისი ეფექტურობის უზრუნველყოფის ძირითად მექანიზმს, 5.56-ის შემთხვევაში ფრაგმენტაციას. ჩემი აზრით სამოქალაქო მსროლელი, რომელიც ყიდულობს შაშხანას (და არა ახლო ბრძოლის იარაღს) სურს მეტი უნივერსალურობა და მეტი შესაძლებლობა ეფექტური ცეცხლის წარმოების.  არსად არ წასულა ასევე შეზღუდვა რომელიც გამოიხატება არადამაკმაყოფილებელ ეფექტურობაში ბარიერებს ამოფარებული სამიზნეების წინააღმდეგ. გახსოვთ მე ვწერდი, რომ პოლიციამ აშშ-ში მოიწონა ეს თვისება იმის გამო რომ ზედმეტი შეღწევის საფრთხე არ არსებოდა? პოლიციას მოწონს 5.56, უყვარს 5.56. ახლო მანძილეზე ის ეფექტურია. ტყვიაწამალი იაფია. რეკრუტები ადვილად და სწრაფად ითვისებენ ამ კალიბრის იარაღს. თუ მომავალი პოლიციელი აქამდე ჯარში მსახურობდა მისი მომზადებაც საჭირო არ არის. ქალების რაოდენობა პროცენტულად პოლციაში იზრდება? არც ეს არის პრობლემა, ქალებს უყვართ AR-15 და 5.56, დაბალი უკუცემის და მცირე მასის გამო. ზუსტად იგივე მიზეზის გამო ეს კომბინაცია ასეთი პოპულარულია მსოფლიოში. ზუსტად მაგიტომ მიყვარს ეს იარაღი მეც. ერთადერთი რაც მე გადამიყვარდა არის ვაზნა 5.56X45. უმეტესობა სამოქალაქო მსროლელებისთვის ამ კალიბრის დადებითი თვისებები: დაბალი ფასი, ხელმისაწვდომობა ავზნის და იარაღის, დაბალი უკუცემა, მაღალი სიზუსტის პოტენციალი (გამორიცხეთ “მწვანე თავიანი” ვაზნები) გადაწონის უარყოფით მხარეებს: საკითხავი ტერმინალური ეფექტი საშუალო და გრძელ მანძილებზე (და ზოგ შემთხვევაში ახლო მანძილებზეც), არადამაკმაყოფილბელი ეფექტურობა ბარიერებს ამოფარებულ სამიზნეებზე და ამით აიხსნება არნახული პოპულარობა ამ კალიბრის. ჩემი აზრით, ადამიანი, რომელიც დიდი ალბათობით შეიძლება მოყვეს შეიარაღებულ შარში პირველ რიგში უნდა აღელვებდეს ორი რამე, იარაღის საიმედოობა და მისი იარაღიდან ნასროლი ტყვიის ლეტალურობა. ჩემი აზრით 5.56 არის მისაღები ვარიანტია მინიმუმ 16.5 -ანი ლულით აღჭურვილ იარაღში და ადეკვატური ვაზნით. ეს მოგვცემს ადეკვატურ ტერმინალურ ეფექტურობას მაგრამ წინაღობაში გავლის პრობლემა შენარჩუნდება. თუ ვინმეს აქვს სურვილი უფრო კომპაქტური იარაღის, მან უარი უნდა თქვას ამ კალიბრზე. 5.56 კალიბრის სრული პოტენციალი ჩემი აზრით შესაძლებელია ათვისებულ იქნას მხოლოდ 20 ინჩიანი ლულის პირობებში.

ჩნდება კითხვები, არის თუ არა 5.56 კალიბრის ვაზნები, ხელმისაწვდომი სამოქალაქო  მსროლელებისთვის, რომლებიც არ არიან ვალდებულები დაიცვან ჰააგის კონვენცია და რომლებიც უფრო ეფექტური იქნება ვიდრე სამხედრო დანიშნულების ვაზნები? საქმე იმაშია, რომ .223 რემინგტონი არის ვარმინტისთვის განკუთვნილი ვაზნა, ანუ ის გამოიყენება პატარა ცხოველების წინააღმდეგ და აბსოლუტური უმეტესობა კომერციული ვაზნების ამ როლისთვის არის განკუუთვნილი, სადაც საჭიროა სწრაფი, “ფეთქებადი” ექსპანსია. ეს კიდე არ არის სასურველი თავდაცვით სცენარებში ვინაიდან წინაღობებში გავლის უნარი კიდე უფრო მცირდება, სამიზნეშო გევრდიდან მოხვედრისას როდესაც ტყვიამ უუნდა გაიროს ვთქვათ ხელის გავლით, შეიძლება ამას მოყვეს ის რომ ნასროლი ტყვია უბრალოდ ვერ მიაღწევს სასიცოცხლო ორგანოებამდე.  გონივრული იქნება რას შეიძლება მძიმე ტყვიების გამოყენება, აქიდან ცნობილ რესურსზე AR15.com რეკომენდირებულია შემდეგი მუხტები: 64 gr Winchester PowerPoint (RA223T2); 68 gr Black Hills Match (Hornady bullet) (BTHP); 69 gr Sierra MatchKing; 75 gr Hornady Match (BTHP); 75 gr Hornady TAP (BTHP); 77 gr Black Hills Sierra MatchKing (BTHP). თუ მსროლელი ეძებს ტყვიას უკეთესი უნარით წინაღობებში გავლით მან უნდა გაითვალისწინოს რომ რრაც უფრო დიდია ფრაგმენტაციის უნარი მით უფრო ნააკლებია წინაღობებში გავლის უნარი. ამ მხრივ საუკეთესო ტყვია არის 55 და 62 გრანიანი Speer Trophy Bonded Bear Claw

ამჯერად მანამ სანამ მე და თქვენ ტვინი აგვიფეთქდა ამდენ რამეზე ფიქრით მე ვაპირებ შევადარო სხვადასხვა ტაქტიკურ სცენარებში ჩვენ რეალობაში არსებული ორი ძირითადი ტაქტიკური კარაბინის კალიბრი, 5.56 და ძველი გერმანული 7.62×39. თეორია საინტერესოა მაგრამ პრაქტიკა უფრო მნიშვნელოვანია. ადამიანი რომელიც დღეს გადაწყვიტავს შეიძინოს ტაქტიკური კარაბინი დადგება ორი არჩევნის წინაშე ეს არის AR-15 კალიბრში 5.56 რომელიც ძვირი ღირს და შედარებით უფრო ხელმისაწვდომი ჩეხური Vz58/Cz858 ან თუნდაც საბჭოთა CKC, ორივე კალიბრში 7.62. “საიგებში” 2000 დოლარის გადახდა მე მიმაჩნია სიმპტომად რომლის აღმოჩენის შემდეგ ადამიანმა ექიმს უნდა მიმართოს. ვნახოთ რამდენად ეფექტურია ეს იარაღები თავდაცვით სცენარებში, ვნახავთ სიზუსტეს როგორც ახლო ასევე საშუალო მანძილებზე, ჩავინიშნავთ დროებს რამდენად სწრაფად შეგვიძლია სროლა და ცეცხლის გადატანა. შევადარებთ არსებულ მონაცემებს მათი ტერმინალური ეფექტურობის შესახებ. თუ გვექნება შესაძლებლობა გავტესთავ ტაქტიკურ წინაღობებში გავლის შემდეგ სამიზნის დაზიანების უნარს და დავადებთ ამას იარაღის და ტყვიაწამლის ფასებს. შესაძლებელია, რომ ჩვენი რეალიებიდან გამომდინარე 7.62×39 იყოს უკეთესი ვიდრე 5.56 ტაქტიკური კარაბინისთვის? პასუხები და შედეგები მომავალ სტატიაში აისახება.

მე არ მინდა ვინმეს დარჩეს შთაბეჭდილება თითქოს მე ვაკრიტიკებ ან მით უფრო უარესი, ვთვლი რომ 5,56 არის ცუდი კალიბრი, უბრალდო ის არ არის საუკეთესო და მას გააჩნია მთელი რიგი  შეზღუდვები ისევე როგორც  რა თქმა უნდა ძლიერი მხარეები. როგორც ყოველთვის მე მინდა მოგცთ თქვენ ამომწურავი ინფორმაცია რომ თქვენ გადაწყვიტოთ თავად რა არის უკეთესი თქვენთვის.

გამოყენებული მასალები: 

Small Caliber Ammunition Program Support at US Army Research Laboratory

WSTIAC Quarterly, Vol. 8, No. 1 – Small Caliber Lethality: 5.56mm Performance in Close Quarters Battle

The Theory Of The Motion Of A Bullet About Its Center Of Gravity In Dense Media, With Applications To Bullet Design

Wound Ballistics Assessment of an Experimental .22-Caliber Lead Core High Velocity Rifle Ball: Comparison With the 7.62-mm NATO (.30-Caliber) Rifle Ball

Luke Haag AFTE Journal. Winter 2001

A 5.56 X 45mm “Timeline”. A Chronology of Development by Daniel Watters

Wounding patterns of military rifles. M. Fackler

Rifle Squad Armed With High Velocity Light Rifle. US Army Combat Development Experimentation Center

Operational Requirements For An Infantry Hand Weapon by Norman Hitchman

Special Purpose Individual Weapons. by Daniel E. Watters

Is there a problem with the lethality of the 5.56 NATO caliber? Per G. Arvidsson. NATO Weapons & Sensors Working Group.

Case Studies in Combat Failures of 5.56mm Ammunition. Bruce Jones.