Kimber Solo – პატარა, მძლავრი მაგრამ…. სპეციფიური?

February 26th, 2019

solo2

გაშვებული გაყიდვაში 2011 წლის იანვარში, “კიმბერის” ულტრა კომპაქტური ახალი პისტოლეტი „სოლო“ იყო ამ კომპანიის პასუხი ულტრა კომპაქტურ და ძლიერ ვაზნაზე გათვლილი იარაღებზე გაზრდილ მოთხოვნაზე . კონსტრუქციული და ერგონომიული თვალსაზრისით “სოლო” იყო ბრწყინვალე დიზაინი. ის პრაქტიკულად წარმოადგენდა კოლტის 1903 წლის მოდელის და კოლტ მ1911-ის ერთგვარ ჰიბრიდს, რისი წყალობითაც პისტოლეტი გამოვიდა პატარა ზომის (სიგანე სადღაც 24 მმ, წონა 480 გრამი), კარგი ერგონომიკით და ასევე კარგი სროლისუნარიანობით და სიზუსტით, რაც დამეთანხმებით ძნელად შეთავსებადია ჯიბის პისტოლეტის ფორმატის იარაღში, რომელიც თან ისვრის ძლიერ 9×19 ვაზნას. პისტოლეტის შესრულება ასევე იყო უმაღლესი, ხოლო იერსახე დახვეწილი, როგორც ეს ყოველთვის ხდება “კიმბერის” შემთხვევაში. ყველაფერი ამის გათვალისიწნებით “კიმბერ სოლო” წესით უნდა გამხდარიყო ერთ-ერთი საუკეთესო იარაღი თავის კლასში, მიუხედავად იმისა, რომ მწარმოებელმა თავიდანვე დააწესა გარკვეული შეზღუდვები და წინაპირობები, რაც აუცილებელი იყო იმისთვის, რომ “სოლოს” საიმედოთ ემუშავა.  თავად განსაჯეთ, მაგალითად ინსტრუქციის თანამხმად იარაღს ჭირდებოდა გასახმარისება 24 ვაზნით სანამ ჩაითვლებოდა, რომ პისტოლეტი მზად არის გამოყენებისთვის პირდაპირი დანიშნულენით, ანუ თავდაცვისთვის. გარდა ამისა დამაბრუნებელი ზამბარის გამოცხადებული რესურსი იყო სულ რაღაც 1000 გასროლა. იყო სხვა წინაპირობებიც, კიმბერის რეკომენდაციით, უნდა გამოყენებული მხოლოდ ვაზნებით 124 გრანიანი ტყვიით ან უფრო მძიმე,  ხოლო საუკეთესო შედეგს გპირდებოდნენ მხოლდო სამი კონკრეტული თავდაცვითი მუხტის გამოყენებისას. ასეთი მიდგომა ჩემი და ალბათ ყველა სხვას აზრით მიუღებელი უნდა ყოფილიყო ასეთი ფასის მქონე იარაღში, რომლის საბაზისო მოდელის რეკომენდირებული ფასი შეადგენდა 950 დოლარს, რაც საკამოდ კი არა და ძალიან ძვირი იყო ჯიბის პისტოლეტისთვის. “სოლო” თითქმის ორჯერ უფრო ძვირი ღირდა ვიდრე მისი კონკურენტები. მაგრამ ჩემი აზრით მიუხედავად ამდენი თავისებურებებისა და მაღალი ფასისა, პისტოლეტი მაინც უნდა გამხდარიყო წარმატებული. სასროლოსნო საზოგადეობა შეხვდა პისტოლეტს დიდი ენთუზიაზმით იმიტომ, რომ გავმეორდები “კიმბერში” თითქოს ერთი შეხედვით, სოლოში შეძლეს შეათავსონ შეუთავსებელი. 1903 წლის მოდელის “კოლტისგან” მას ერგო მცირე გაბარიტები, ლაკონური/დამრგვალებული ფორმები და სქემა შიდა დამრტყმელით, რაც ძალიან სასურველია ჯიბის პისტოლეტისთვის.  1911-სგან კი მან მიიღო ტარს კუთხე და მცველის განლაგება. განსხვავებით 1903 წლის კოლტისგან “სოლო” ასევე იყო აბსოლუტურად უსაფრთხო (მაგ. გააჩნდა დამრტყმელის მცველი).  ერგონომიული თვალსაზრისით “სოლო” იყო შეუდარებელი. მიუხედავად პატარა ზომებისა, ყველა ვისაც უსვრია ამ იარაღიდან აღნიშნავდა, რომ მიუხედავად “ორ თითიანი” ჭერისა და პატარა მასისა, პისტოლეტიდან იყო შესაძლებელი ეფექტური სროლა, თუ ის არ გაჭედავდა…..  სამწუხაროდ, “სოლოს” შეექმნა პორბლემები იქ სადაც პრობლემები არის დაუშვებელი. მწარმოებლის დაწესებული ყველა წინაპირობის ზედმიწევნით შესრულების შემთხვევაშიც კი, პისტოლეტი უბრალოდ არ მუშაობდა საიმედოთ და გაჯერებული იყო ტექნიკური პრობლემებით. დამოუკიდებელმა რესურსებმა, როგორც ყოველთვის აჯობეს გულწრფელობაში და ობიქტურობაში მეინსტრიმ მედიას. ერთი მეორეს მიყოლებით ისინი აღნიშნავდნენ, რომ პისტოლეტს გააჩნია სპეციფიური მადა და ხშირად მას თან ახლავდა სხვა პრობლემები. იარაღი ბანალურად ჭედავდა და ხშირი იყო სხვა ტიპის მტყუნებებიც. უნდა აღინიშნოს, რომ “კიმბერს” აქვს ერთ-ერთი საუკეთესო კლინეტების მოსმახურების სქემა, რომელიც როგორც ჩანს გადატვირთული იყო მოთხოვნებით “სოლოს” შეკეთებებზე, იმიტომ რომ ზოგ დამოუკიდებელ ბლოგერს და “იუთუბერს”  დაჭირდათ “სოლოს” შეკეთებაზე ორჯერ და სამჯერ გაგზვანა იონკერში განლაგებული კიმბერის საწარმოში. ზოგ შემთხვევაში ორი სამი ვიზიტის შემდეგაც “სოლო”  არ მუშაობდა. რა თქმა უნდა იმის თქმა,რომ ყველა “სოლო” იყო დეფექტური ან თუნდაც აბსოლუტური უმეტესობა, იქნებოდა გადაჭარბება, მაგრამ პრობლემები საკმარისი აღმოჩნდა, რომ ამ პისტოლეტის რეპუტაცია სერიოზულად შელახულიყო.  2017 წელს “სოლო” გაქრა “კიმბერის” კატალოგებიდან და მას ჩაენაცვლა უფრო ტრადიციული დიზაინის მქონე მოდელი “მიკრო” (.380) და “მიკრო 9″(9×19). ორივე ეს პისტოლეტი დაფუძნებული იყო კარგად აპრობირებულ და გამოცდილ „კოლტ მუსტანგის“ “პლატფორმაზე”  და ამიტომაც ცხადია თექნიკური თვალსაზრისით და საიმედოობის მხრივ ეს პისტოლეტი უფრო გამომდგარი იქნებოდა, ხოლო “სოლო”, “სოლო” შესაბამისად  ჩაბარდა ისტორიას. ჩემთვის ძნელია იმაზე მსჯელობა რატომ მოხდა ის რაც მოხდა, შეიძლება მომხმარებლები თავის მასაში უბრალოდ არ კითხულობენ ინსტრუქციებს და ასეთ სპეციფიურ პისტოლეტს უბრალოდ ვერ გაუგეს. შეიძლება ხისტი კონკურენციის კვალობაზე “კიმბერმა” უბრალოდ იჩქარა და გამოუშვა ბაზარზე ნედლი, ბოლომდე გამოუცდელი იარაღი (შეცდომა რომელიც დაუშვია ბევრ სხვა მწარმოებელს), თუმცა ის ფაქტი, რომ “კიმბერმა” უარი თქვა “სოლოს” დახვეწაზე მეტყველებს იმაზე, რომ პრობლემები ბევრად უფრო ღრმა და სერიოზული იყო და უბრალოდ მათი გამოსწორება მოითხოვდა დიდ დროს და ხარჯებს. . შეიძლება როლი ითამაშა “კიმბერის” გამოუცდელობამ შიდა დამრტყმელიანი პისტოლეტის გამოშვებაში, იმიტომ რომ თუ არ ჩავთვლით ზე-იშვიათ Kimber KPD-ს, ამ კომპანიას არ ქონდა „სტრაიკერების“ წარმოების გამოცდილება. სხვათაშორის  2005 წელს დაანონსებული KPD-ს ასევე საინეტრესო ბედი ეწია. “კიმბერის” პირველი და ჯერჯერობით უკანასკნელი სრული ზომის 9მმ-ნი პოლიმერის “სტრაიკერი” აქტიურად რეკლამირდებოდა თითქმის 2 წელი, მაგრამ მერე “კიმბერმა” ყოველგვარი ახსნა-განმარტების გარეშე საერთოდ შეწყვიტა ამ პისტოლეტის ხსენება, ხოლო ერთი წლის შემდეგ „რუგერმა“ გამოუშვა თავისი SR სერია, რომელიც საეჭვოდ გავს KPD-ს. რეალურად რა მიზეზით არ დაიწყო KPD-ს გაყიდვები და რა კავშირი არსებობს რუგერის „სრ“-ის პისტოლეტებს და კიმბერის KPD-ს შორის არავინმა არ იცის, დაეს ალბათ კარგი კვლევის საგანი იქნებოდა იარაღის ისტორიკოსებისთვის. ასეა თუ ისე „სოლოს“ წარმოება შეწყდა და ის შეუერთდა სხვამხრივ წარმატებული კომპანიების წარუმატებელი პროექტების სიას, სადაც მას გვერდს დაუმშვენებენ ალბათ H&K VP70, Willson Combat ADP,  Remington R51 და სხვა იარაღები, რომლებმაც გარკვეულ წილად დროს უსწრებდნენ, გამოირჩეოდნენ საინეტერო/ორიგინალური დიზაინით, მაგრამ უბრალოდ რიგი სუბიექტური და ობიექტური მიზეზების გამო ბაზარზე ფეხი ვერ მოიკიდეს.  ასევე დარწმუნებული ვარ იმაში, რომ თუ ვინმეს შეხვდა “სოლო” რომელიც მუშაობს, მეეჭვება ის ამ პისტოლეტს ადვილად შეელიოს.

Ps

როგორც ჩანს „კიმბერი“ არ კმაყოფილედება იმით, რომ უკან ჩამოიტოვა “კოლტიც” და “სპრონგფილდ არმორიც” და უშვებს ყველაზე მეტ 1911-ის ტიპის პისტოლეტს, ამიტომ თავისი პროდუქციის ასორტიმენტის ზრდის ფარგლებში, 2018 წელს ნოემბერში წარმოადგინა რიგით მესამე თავისი „სტრაიკერი“, 9×19 ულტრა კომპაქტური მთლიანად მეტალის პისტოლეტი საკმაოდ საინტერესო ოფციებით. რამდენად წარმატებული აღმოჩნდება ეს პროექტი, დრო გვაჩვენებს.

VL-Tactical – დამზადებული საქართველოში

February 18th, 2019

ჩემი პირველი ნაცნობობა ვლადიმერ ლობჟანიძესთან შედგა ალბათ დაახლოებით ერთი წლის წინ, როდესაც ერთ-ერთ კარგად ცნობილ სავაჭრო ვებ-საიტ mymarket-ზე წავაწყდი განცხადებას კაიდექსის ბუდის გაყიდვაზე. როგორც მივხდი ეს ბუდე იყო აქ ადგილზე, საქართველოში დამზადებული. ფასიც კარგი იყო, თუ არ ვცდები 35 ლარი. შედარებისთვის, ყველაზე იაფი კაიდექსის ბუდე “ამაზონზე” მაშინ ღირდა 28-30 დოლარი. ფასში სხვაობა სოლიდური იყო და ბუნებრივია პირველი რასაც კაცი იფიქრებდი, რომ ეს ბუდე ვერ შეედრებოდა “ბლეიდტექის” ან  თუნდაც “ფობუსის” პროდუქციას. მაგრამ რეალურად ეს ასე არ არის. უკვე მაშინ ჩემთვის ასე თუ ისე ცნობილი იყო მასალა კაიდექსიც და ის ფაქტიც, რომ პრონციპში თუ ხელები სწორი ადგილიდან გეზრდება კარგი კაიდექსის ბუდის გაკეთება არ წარმოადგენდა რაიმე განსაკუთრებულად რთულ დავალებას თუნდაც სახლის პირობებში. ჩემი მეგობარი უკვე ექსპერიმენტირებდა ამ მასალასთან და მე მქონდა მის მიერ დამზადებული  ე.წ.  “ტრიგერ ჰოლსტერი” ჩემი გლოკისთვის, რომელიც მშვენივრად ასრულებდა თავის ფუნქციას, თუმცა რა თქმა უნდა ისე სუფთად არ იყო შესრულებლი, როგორც მსხვილი მწარმოებლის პროდუქცია მაგრამ კაიდექსისი პროდუქციაში ყველაზე ბოლოს უნდა ეძებო ესთეტიკა, ფუნქციონალურობა მაინც არის ყველაზე მთავარი. მასალა სახელწოდებით კაიდექსი ცნობილია არც მეტი არც ნაკლები 1965 წლიდან და შექმნილი იყო სამგზავრო თვითმფრინავების ინტერიერის მოსაწყობად. შემდეგ უკვე მისი გამოყენების სფეროები გაიზარდა და ამათ შორის მისი გამოყენება დაიწყო სხვადასხვა ტიპის აღჭურვილობის დასამაზადებლად. კაიდექსის მთავარი თვისება არის ის რომ მისი გახურების შემდეგ შესაძლებელია მისთვის ადვილად ნებისმიერი ფორმის მიცემა.

48407985_10212864371939516_5574855043263234048_n

პირველი კაიდექსის ბუდეები ასევე არ გამოირჩეოდნენ ესთეტიურობით, მაგრამ სთავაზობდნენ ისეთ თვსებებს რაც არ გააჩნდა, ტყავის და ნაჭრის ბუდეებს. 

ასე მაიმარკეტზე ნაყიდი ბუდით, რომელიც გათვლილი იყო გლოკ 26-ზე მე იმდენად კმაყოფილი დავრჩი, რომ ეგრევე მივუძღვენი ერთ-ერთი პირველი ჩემი ვიდეო მიმოხილვა, სადაც მათ შორის გამოვხატე სიხარული, იმ ფაქტით რომ ვიღაცა საქართველოში მიუდგა ამ საკითხს ასე საფუძვლიანად. იმიტომ, რომ მანამდე საქართველოში ბუდეების ასორტიმენტი იყო უკიდურესად მწირი და თუ მოდელი იარაღის ნაკლებად გავრცელებულია ჩვენ ქვეყანაში, მისთვის ნორმალური ბუდის აქ ადგილზე შეძენა იქნება შეუძლებელი. ხოლო შეკვეთა სარისკოა, იმიტომ რომ მილიონი წვრილმანის გამო ბუდე შეიძლება უბრალოდ არ გამოგადგეთ. ჩვენი თანამშრომლობა ვოვასთან გაგრძელდა და შემდგომ მე გამიჩნდა შესაძლებლობა მისთვის შემეკვეთა აღჭურვილობის სხვა ელემენტები შექმნილი უშუალოდ ჩემ მოთხოვნების გათვალისწინებით.

P1080817

VL Tactical-ის ერთ-ერთი პირველი ბუდე. საქამრე კლიფსის დიდი კუთხის გამო არსებობდა მცირე შეასაძლებლობა რომ თუ ქამარი არ იყო ზუსტად კლიფსიზ ზომაზე მორგებული ის ამოძვრებოდა. უფრო ახალ მოდელებზე ეს უკვე გამოსწორდა. კლიფსების რამდენიმე ზომა არსებობს და არასდროს არ დაგავიწყდეთ, რომ ბუდე და ქამარი უნდა ერთმანეთს ერგებოდეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში კლიფს არ მუშვებს საიმედოთ, ხოლო საქამრეებით აღჭურვილი ბუდე არ იქნება ზედ საიმედოთ დაფიქისრებული. 

შემდეგი ჩვენი ერთობლივი პროექტი იყო პაუჩები 30 ვაზნიან მჭიდებზე. ასეთი ქამარზე დასამგრებელი პაუჩები კარგი არის იმიტომ, რომ გაძლევთ საშუალება ატაროთ სათადარიგო მჭიდები ფარულად, ქამარზე, სამოქალაქო ტანსაცმლით. არ არის საჭირო სპეციალური ჟილეტი, პლეიტ კერიერი ან მჭიდების ჯიბეებში ჩალაგება. მე ხშირად ვხედავ, რომ ბევრს უყვარს რენჯზე ყოფნა სრულ ტაქტიკურ აღღჭირვილობაში, მაგრამ რეალობა ის არის, რომ თუ რომელიმე სამხედრო ან პოლიციური შენაერთის წევრი არ ხართ, ასეთი არჭურვილობის ტარების საშუალება მოგეცემათ მარტო სრულმასშტაბიანი ომის პირობებშიც და ამ შემთხვევაშიც მწარე გამოცდილება გვასწავლის რომ კარგი “რაზგრუზკის” გამო შეიძლება ტყვია ზურგში მოგხვდეთ. ამიტომ რაიმე ლოკალური კონფლიქტის, დაძაბულობის ან არეულობის პირობებში “დაბალი პროფილის” შენარჩუნება იქნება უმჯობესი. სწორედ ამიტომ სამოქალაქო პირებმა უნდა სერიოზულად განიხილონ შესაძლებლობა იქონიონ თან ძირითადი და მეორადი იარაღი + დამატებითი საბრძოლო კომპლექტი და აფთიაქი, ისე რომ გარედან ეს ყველაფერი არ იქცევდეს ყურადღებას. სწორედ მაშინ პირველ ადგილზე გამოდის კაიდექსის აღჭურვილობა, მორგებული თქვენზე, თან თუ ეს ყველაფერი არ დაჯდება ძვირი, მთლად უკეთესი.

vltacticalmagazinepouches

რამდენიმე ვარიანტი ქამარზე გასაკეთებელი STANAG მჭიდის პაუჩები.  მარცხნიდან მარჯვნივ, პირველი პროტოტიპი, მეორე პროტოტიპი,  და ვარიანტი დამზადებული უშუალოდ ჩემთვის, არასტანდარტული საქამრეებით (გათვლილი ტყავის განიერ ქამარზე) და ქამარზე დამაგრების სიმაღლის რეგულირების შესაძლებლობით.    შეიძლება არჩევანის გაკეთება აღჭურვილობაზე ფიქსირების მეთოდის. ეს შეიძლება იყოს კაუჭი (“კლიფსა”), ფიქსირებული საღვედეები, “ტექ-ლოკი”, MOLLE-ზე დასაყენებლი და ასე შემდეგ.

კაიდექსს, ბოლტარონს და სხვა ანალოგიურ მასალებს გარდა ბევრი პლიუსისა აქვს ერთი მინუსი. იარაღის დაფარვამ, პლასტამსასთან ხშირი კონტაქტის გამო შეიძლება დაიწყოს ცვეთა. ბუდეში დებისგან დაფარვას არაფრი არ მოუვა, მაგრამ რეგულარული ვარჯიში იარაღის ამოღებაში დამიჯერეთ ეგრევე დაეტყობა იარაღს. გამოსავალი არის კაიდექსის ბუდე, რომელსაც შიგნიდან აქვს დაკრული რბილი ტყავი. ასეთი ბუდეები ითავსებენ კაიდექსის გამძლეობას და ამავე დროს საერთოდ არ ცვითავენ იარაღის დაფრვას. რა თქმა უნდა ასეთი ბუდეები ცოტათი მეტი ღირს მაგრამ სხვაობა არ არის დიდი. როგორც წესი ასეთი ბუდე გათვლილი დიდი იარაღზე ჯდება 10 ლარით მეტი, ხოლო გათვლილი პატარა იარაღზე სულ რაღაც 5 ლარით მეტი. შთამბეჭდავია სია მოდელების, რომლებზეც შესაძლებელია ბუდის დამზადება იარაღის მიტანის აუცილებლობის გარეშე, ეს არის პრაქტიკულად ყველა გლოკის მოდელი, “მაკაროვი”, HS9, ასევე “ბერეტას”, “ზიგ ზაუერის”, “ხეკლერ&კოხის”  პოპულარული მოდელები და სხვა იარაღები, სულ 40-მდე დასახელება. თუ არის შესაძლებლობა მიუტანოთ იარაღი, მაშინ ბუდე დამზადდება უშუალოდ მისი გამოყენებით.

50218033_1715569961881825_3700176263227375616_n

ბუდეების დამზადებისთვის გამოიყნება საკმაოდ ძვირადღირებული ყალიბები რომლებიც ზუსტად იმეორებენ რეალური იარაღის ფორმებს და გაბარიტებს. 

ჩემი აზრით VL Tactical-ის ერთ-ერთი ყველაზე პერსპექტიული მიმართულება ასევე უნდა იყოს დანის ქარქაშები. არ არის საიდუმლოება რომ დაბალი და საშუალო დონის დანებს, ყველაზე მაგრად ეკონომია ეტყობა ქარქაშებზე. კარგი კაიდექსის ქარქაში არ გაგაღარიბებთ, მაგრამ გაზრდის დანის ფუნქციონალურობას და მოგცემთ პრაქტიკულად უკვდავ ქარქაშს რომელიც არასდროს არ გაიცვითება, არ დაიხევა, არ შეეშინდება არც წყლის არც ზეთის და არც ყინვის.  დაუმატეთ ამას ასევე შესაძლებლობა სხვადასხვა ტარების მეთოდისთვის მისი ადვილი ადაპტაცია.

ერთხელ მშრალ ხიდზე მე წავაწყდი ხელნაკეთ დანას საკმაოდ კარგ ფასად. ტყავის ქარქაში, რომელიც მას მოყვებოდა ხარისხით და ფუნქციონალურობით დანას არ შეესაბამებოდა და ამიტომ მე მივმართე ვოვას დახმარებისთვის. საათნახევარი დაჭირდა რომ ესკიზიდან დაზმადებულიყო დასრულებული პროდუქტი.

49897789_223672941869309_4529314176392232960_n

ქარქაშის ესკიზის მომზადება

50013026_614951548937535_1286143216806002688_n

პრესიდან ამოღებული დანა კაიდექსის ორ ფირფიტას შორის მოთავსებული. 

48363566_10212829151899037_3389449664423002112_o

საბოლოო პროდუქტი

მჭიდების პაუჩების, ქარქაშების და ბუდეების გარდა, კაიდექსისგან შეიძლება ათასი სასარგებლო რამის დამზადება. პაუჩები ფანრისთვის, დასაკეცი დანებისთვის, მულტი-ინსტრუმენტებისთვის და სხვა აქსესუარებისთვის. ყველაფერი ეს აქ, ჩვენთან, საქართველოში და ხელმისაწვდომ ფასად.

52303835_10213216876911920_7746935638254944256_o

ყველაზე ბოლო პროექტი VL Tactical-თან არის ეს ბუდე დამზადებული Kimber Micro 9-თვის. მასალა არის კაიდექსი Hexcam Echo5 კამუფლირებით, რომელიც არ იცვითება/იკაწრება იმიტომ რომ ტექსტურა პრაქტიკულად კაიდექსში “ჩადუღებულია”. შიგნიდან დაკრული აქვს რბილი ტყავი, რომელიც იცავს პისტოლეტის დაფარვას. ორი საქამრე არის დახრილი, და შესაძლებელია მათი გადანაცვლებით ბუდის დაწევა ან აწევა ან შეატრიალებთ ერთს, შეიძლება ბუდისთვის კუთხის მიცემა. ასევე ბუდეს გააჩნია რეგულირებადი ხრახნი, რომლითაც შესაძლებელია რეგულირება რამდენად მჭიდროდ იჯდება პისტოლეტი ბუდეში.

გამადიდებელი შუშის ქვეშ – Kimber Micro 9

February 14th, 2019

P1100472

2006 წელს ჩემ ცხოვრებაში მოხდა ფრიად მნიშვნელოვანი რამე. მე ვიყიე ჩემი პირველი ნამდვილი, სერიოზული იარაღების ჟურნალი. უნდა გახსოვდეთ, რომ თავისუფლების მოედნის მეტროს სადგურის გვერძე იყო საკმაოდ დიდი “მაცნეს” მაღაზია, სადაც გაზეთები და ჟურნალები იყიდებოდა. იქვე იდგა რკინის ყვითელი ყუთი სადაც უნდა ჩაგეგდოთ განცხადება, რომელიც გამოქვეყნდებოდა ჟურნალში “სიტყვა და საქმე” და სანამ mymarket-ი გაჩნდებოდა ასე გავასხვისე მე საკამოდ ბევრი ჩემი იარაღი.  პერიოდულად, მაგრამ მაინც იშვიათად “მაცნეს” მაღაზიაში წააწყდებოდით ხოლმე მართლა უცხოურ ჟურნალებს, რომლებიც უბრალოდ სხვაგან არსად თბილისში არ იყიდებოდა. ერთ დღეს ამ მაღაზიაში დამხვდა ამერიკული ჟურნალი Combat Handguns-ის ნომერი, რომელიც თანაც კაი ძვირი ღირდა. 12 თუ 13 ლარი, რაც 2006 წელს სხვა ფული იყო ვიდრე დღეს მაგრამ ჟურნალი მე მაინც ვიყიდე. ასე შედგა ჩემი პირველი რეალური ნაცნობობა ე.წ. “განვრაიტინგთან”. რუსულ ჟურნალებს არ ვთვლი, იმიტომ რომ მათი უმეტესობა იყო გათვლილი სახმედრო საქმის ენთუზიასტებზე და მონადირეებზე/სპორტსმენებზე. თუ არ ჩავთვლით Soldier of Fortune-ის რუსულ გამოცემაში სტატიების თარგმნებს, არავინ არ წერდა რუსულად სამოქალაქო თავდაცვით და ტაქტიკურ იარაღზე.  ჟურნალის წაკითხვის შემდეგ მე განცვიფრებული დავრჩი იმით, რომ ყველაფერი რაც შიგნით ეწერა იყო ხელმისაწვდომი უბრალო ადამიანისთვის ამერიკაში. ასევე პირველად გავეცანი იმას, თუ რამდენად სერიოზულად და მეთოდურად უდგებოდბნენ ამერიკელები იარაღის ფლობას და საკუთარი უსაფრთხოების დაცვას. პრინციპში ყველაფერი რაზეც იმ ჟურნალში ეწერა მე მოგვიანებით ჩემით ვიყიდე. ძალიან ლამაზი SOG-ის დანა, რომელიც მომეწონა სურათებიდან, პისტოლეტები “Sig-Sauer P226 “, “Glock 17″, “Springfield XD” და Glock-ის დანაც – M78. პირველი რევოლვერი, რომ ვიყიდე უკვე ამ ჟურნალიდან ვიცოდე, რომ უნდა მეყიდა HKS-ის სწრაფდამტენები.  ჟურნლში ასევე იყო საკმაოდ საინტერესო მიმოხილვა კლასიკური ამერიკული BBQ პისტოლეტის, Kimber 1911 Grand Raptor II-ის.  ეხლა უნდა განვმარტო რა არის BBQ პისტოლეტი ან რევოლვერი. წარმოიდგინეთ, რომ თქვენ რანჩოზე სტუმრებს იღებთ,  ეზოში ღია ცეცხლზე ხორცი იწვება, ზიხართ თქვენთვის წყნარად, საუბრობთ სხვადასხვა თემებზე. ბუნებრივია, რომ თქვენი პერსონალური იარაღი არის ჩაცმულობის ნაწილი, მაგრამ ასეთი იარაღი არ შეიძლება იყოს “უბრალო” “გლოკი” ან “ზიგი”.  ეს უნდა იყოს პისტოლეტი, რომელიც თავისი დახვეწილი, გამორჩეული იერსახით თქვენც და თქვენ სტუმრებს მოგიყვანთ კარგ განწყობაზე, ხოლო მისი დიდი ისტორია, იქნება საფუძველი საინტერესო და ხანგრძლივი საუბრისთვის. ცხადია ამერიკის შემთხვევაში კლასიკური BBQ იარაღი არის და იქნება  1911, ხოლო “კიმბერის” Raptor-ი არავის არ დატოვებს გულგრილს თავისი უნიკალური იერსახით და დიზაინით. ნუ აურევთ bbq იარაღს ჰიპსტერულ და სამარიაჟო იარაღებთან, რომელთა დანიშნულება არის სხვებისთვის ნაცრის თვალებში შეყრა, bbq იარაღი არის ფუნქციონალური, კასტომიზირებული იარაღი, რომელსაც არ ატარებთ/იყენებთ ყოველ დღე. იარაღი განსაკუთრებული ღონისძიებებისთვის. თავისთავად იგულისხმება, რომ ასეთი იარაღის მფლობელიც კარად იცის, როგორ უნდა მისი პირდაპირი დანიშნულებით გამოყენება.  სწორედ ამ სტატიიდან მე გავიგე საერთოდ რა არის bbq იარაღი და ასევე ამ სტატიიდან ზოგადად, პირველად გავიგე “კიმბერის” შესახებ.

kimcover

რამდენიმე კვირის წინ, როდესაც მე ნელ-ნელა დავიწყე ახალი ტესტირების ობექტის  ძებნა, თავდაპირველი არჩევანი გავაკეთე Glock 43-ზე. ეს კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტი, ერთრგიანი მჭიდით იყო მოდელი, რომლის გამოჩენას მსროლელები ალბათ ათწლეულები ითხოვდნენ გლოკისგან. როგორც ჩანს საქართველოშიც ეს პისტოლეტი კარგად იყიდება და ბუნებრივია ჩემთვისაც ის გარკვეულ ინტერესს წარმოადგენდა და თითქმის უკვე გადაწყვეტილი მქონდა მისი შეძენა, როდესაც მაღაზია “აპაჩიში” გამოჩნდა “კიმბერის” პისტოლეტები და  რევოლვერები პრაქტიკულად ყველანაირი შესრულებით, ხსენებული Raptor-ის ჩათვლით. იყო როგორც სრული ზომის 1911-ები ასევე “კიმბერის” ახალი “მიკრო” სერიის პისტოლეტები. რა თქმა უნდა მე პრაქტიკულად “ბავშვობის ოცნების” აღსრულების შანს ხელიდან ვერ გავუშვებდი და ამიტომ “გლოკ 43″-ის ტესტირება გადავდე და გადავწყვიტე “კიმბერის” შეძენა. ბოლოს და ბოლოს რას უნდა ველოდოთ ახალს გლოკისგან, გარდა მოსაწყენი საიმედოობისა და კარგი სიზუსტისა? სიმართლე გითხრათ სრული ზომის 1911-ის შეძენას მე თავიდანვე არ განვიხილავდი. სეიფში იდო ჩემი “Glock 21″, რომელიც ზამბარებთან და სახლეტთან ყოველგავრი ვუდუს გარეშე ისროდა შაშხანის სიზუსტით და თანაც ღირდა სამჯერ ნაკლები. ამიტომ “კიმბერთან” “გლოკ 21-”ის ღალატი მე არ მინდოდა და არჩევანიც გავაკეთე სწორედაც, რომ Micro 9-ზე. გადასაწყვეტი იყო კონკრეტულად რომელი მოდელი შემეძინა, იმიტომ, რომ ის 10-ზე მეტი შესრულებით იყიდებოდა. ზოგადად Micro-ს არჩევისას უნდა გაითვალისწინოთ შემდეგი. ეს პისტოლეტი გამოდის სამი შესრულებით, Kimber Custom Shop-ის მოდელები რომელთა ფასი 3000 ლარს ცდება, საშუალო ფასიანი მოდელები Сrimson Trace-ის ლაზერული სამიზნით სახელურში და ასევე ზოგ ვარიანტში Tru-glo-ს სამიზნე მოწყობილობებით (ფასი 2450-2650 ლარამდე) და პირობითად საბაზისო მოდელები (ფასი 2150 ლარი). სხვა განსხვავებებიც არის, მაგრამ პირობითად ყველა მოდელის ამ სამ ჯგუფში მოთავსება შესაძლებელია რაც დაგეხმარებათ მათ არჩევაში. Micro 9 ასევე გამოდის Raptor-ის დიდებული შესრულებით მაგრამ მისი ფასი ჩემთვის ნამეტანი დიდი გამოდიოდა და სიმართლე გითხრათ “თეთრი” მოდელი წითელი ხისგან დამზადებული ულამაზესი სახელურის ზესადებებით  ვიზურალურად მომეჩვენა ყველაზე ლამაზი (რა თქმა უნდა თუ არ ჩავთვლით Raptor-ს). დღის ბოლოს Kimber Micro 9 Stainless უკვე იყო ჩემთან სახლში.

“კიმბერის” მიკრო პისტოლეტების ეს ოჯახი მაღაზიაში წარმოდგენილია ორ კალიბრში .380 ACP (9mm Kurz) და 9×19 Parabellum.  ეს პატარა და ლამაზი პისტოლეტები კონსტრუქციულად  წარმოადგენენ კოლტის 1983 წლის .380 Government Model-ის ვარიანტს, რომელიც თავის მხრივ არის M1911-ის ულტრა კომპაქტური ვარიანტი. უნდა აღინიშნოს, რომ კომპაქტურ 1911-ის ვარიანტებს მაგალითად ესპანეთში გამოდიოდა ჯერ კიდე 30-ნი წლებიდან. ასეთ პისტოლეტებს უშვებდნენ Llama და Star. როგორც კი ამერიკაში გაჩნდა საკმარისი მოთხოვნა ულტრა კომპაქტურ პისტოლეტებზე “კოლტმაც” დაიწყო ანალოგიური მოდელების გამოშვება. 80-ან წლების ბოლოს სცენაზე უკვე გამოჩნდნენ პისტოლეტები პოლიმერის ჩარჩოთი, შიდა დამრტყმელებით და მათთვის კონკურენციის გაწევა იყო ძნელი ამიტომ “კოლტმა” შეწყვიტა მათი გამოშვება, მაგრამ ხანმოკლე შესვენების შემდეგ ინტერესი მიკრო 1911-ების მიერ თითქოს გაიზარდა. 2009 წელს “ზიგ ზაუერმა” გამოუშვა მოდელი P238, 2011 წელს “კოლტმა” განაახლა “მუსტანგების” წარმოება და 2016 წელს უკვე “კიმბერმა” გამოუშვა მიკრო 1911-ის თავისი ვარიანტები, მათ შორის გათვლილი შედარებით ძლიერ 9×19 კალიბრზე. “ზიგის” და “კიმბერის” გარდა ასევე .380 და 9×19 კალიბრის მიკრო 1911-ებს უშვებს Springfield Armory. რამდენადაც მე ვხვდები Micro 9-მ შეცვალა Solo, “კიმბერის” სხვა მიკრო პისტოლეტი, რომელიც ჩანაფიქრის დონეზე იყო ბრწყინვალე კონცეფცია, მაგრამ რეალური იარაღი საბოლოო ჯამში გამოდგა პრობლემური და “კიმბერმა” შეწყვიტა მისი წარმოება. შემდეგ იმის ნაცვლად, რომ დაეხვეწა “სოლო”, გამოუშვა Micro 9. წლევანდელ შოტ-შოუზე უკვე წარმოდგენილი იყო Micro 9-ების მეორე თაობაც.

kompleqtatsia

საფირმო ყუთში დევს ნეილონის ჩანთა, პისტოლეტი ორი მჭიდი, ინსტრუქცია,  ზეთის ერთჯერადი “ამპულა”, “სავაზნის ალამი”, უსაფრთხოების საკეტი, სტიკერი და ბროშურების ნაკრები. უნდა აღინიშნოს, რომ ორიგინალურ კომპელქტაციაში Micro იყიდება ერთი მჭიდით მაგრამ მაღაზია “აპაჩიმ” ცალკე ჩამოიტანა მჭიდები და დააკომპლექტა ყველა პისტოლეტი ორი მჭიდით. ასეთ მიდგომას და დამოკიდებულება კლიენტების მიმართ აქ ხშირად არ შეხვდები. ცლკე მჭიდი არ ღირს იაფი, მისი ფასი  32 დოლარია.   

პისტოლეტის აღწერას დავიწყებ პისტოლეტის კონსტრუქციით. Micro 9 წარმოადგენს ავტომატურ პისტოლეტს, გადაბმული საკეტით, რომელიც იყენებს მოდიფიცირებულ ბრაუნინგის ჩაკეტვის სქემას. კონსტრუქციულად ის ძალიან გავს მის დიდი ძმას M1911-ს მაგრამ აქვს განსხვავებებიც.  კონსტრუქციდან ამოღებულია საყურე რომელიც აკავშირებს ლულას და რესივერს ამის მაგივრად ლულის ქვედა ნაწილზე არის შესრულებული ფიგურული კილო, რომელიც ზემოქმედებს რესივერში გაყრილ საკეტის შემაკავებლის ღერძთან (როგორც СZ-75-ზე). გარდა ამისა, იარაღის კონსტრუქციიდან ამოღებულ იქნა ლულის “ბუშინგი” (როგორც კოლტის პისტოლეტის მოდიფიცირებულ ვარიანტზე სახელად “მუსტანგი”) და ასევე სახელურის მცველი. ამის წყალობით იარაღის დაშლა აწყობა ბევრად გაადვილდა, და დაშლის ალგორითმით ის იმეორებს СZ-75-ს. უბრალოდ გაწიეთ საკეტი უკან, გამოაძრეთ საკეტის შემალავებელი, მოაცილეთ საკეტი რესივერს, აოიღეთ დამაბრუნებელი ზამბარა და ლულა. იარაღის არასრული დაშლა შესრულებულია. პისტოლეტის საკეტიც ადვილად იშლება, მასში არ არის გაყრილი პინები, დამრტყმელს და 1911 ტიპის შიდა ექსტრაქტორს იჭერს ფირფიტა, განლაგებული საკეტის უკან. დააჭირეთ ნემსას, ფირფიტის გასათავისუფლებლად, შემდეგ ჩამოწიეთ ქვევით და შესაძლებელი გახდება დამრტყმელის, დამრტყმელის ზამბარის და ექსტრაქტორის ამოღება.

იარაღის ლულის სიგრზე შეადგენს 89 მმ-ს და დამზადებულია უჟანგავი ფოლადისგან (ტვისტი 1:16, მარცხენა მიმართულებით), ვაზნის მისაწოდებელი რამპა შესრულებულია ლულასთან ერთად, რაც თეორიულად უზრუნველყოფს უფრო საიმედო მიწოდებას ვიდრე ორიგინალური 1911-ის რამპა, რომელიც განალგებულია ჩარჩოზე. ლულის არხი არის უნაკლო, იდეალურად გაპრიალებული.  საკეტი ფოლადის არის, ჩარჩო ალუმინის (როგორც კოლტ მუსტანგის 1987 წლის მოდიფიკაციაზე სახელით “Pocketlite”). ამის წყალობით პისტოლეტის წონა არის ზომიერი 440 გრამი (სიგანე ასეთივე მოკრძალებული 27მმ). დეტალები დაფარულია “კიმბერის” საფირმო “Kimpro” დაფარვით. მჭიდი არის უჟანგავი ფოლადის ფირფიტისგან დამზადებული, რკინის მიმწოდებლით და პლასტმასის დამაგრძელებელი ხუფით, რისი წყალობით ტევადობა გაზრდილია 6-დან 7 ვაზნამდე.

kimberpartdis

არასრულად დაშლილი Micro 9, ყურადღებას იქცევს ზოგადად მაღალი შესრულების დონე, ასევე  დამაბრუნებელი ზამბარის სრული სიგრძის ღერძი და თავად ზამბარა, რომელიც არის ბრტყელი კვეთის. ჩარჩოს ზედა ნაწილში ჩანს ეჟექტორი, რომელიც უნდა დაწიოთ თითით შიგნით, სანამ ჩარჩოზე საკეტს მოათავსებთ .  

დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი ერთმაგი მოქმედების, გარეთ განლაგებული ჩახმახით, ჩახმახის “ნახევრად შეყენებით” და მექანიკური მცველით, რომელიც ამ მოდელზე არის ერთმხრივი (ზოგ მოდელზე არის ორმხრივი) და კეტავს ჩახმახსაც და საკეტსაც. მცველის ჩართვა შეიძლება დაწეული ჩახმახითაც, მაშინ ჩაიკეტება საკეტიც. შეყენებულ ჩახმახზე მცველი საკეტს აღარ კეტავს და შესაძლებელია უსაფრთხოდ სავაზნიდან ვაზნის ამოგდება საკეტის გადაკვრით.  კონსტრუქციის ნაწილს წარმოადგენს ასევე დისკონექტორი, რომელიც არ მოგცემთ საშუალებას გაისროლოთ თუ საკეტი არ არის ბოლომდე დახურული. საკეტში ჩამალულია დამრტყმელის მცველი, რომელიც გამორიცხავს დამრტყმელის მოძრაობას თუ არ არის დაჭერილი სასხლეტზე.  სასხლეტის წონა შეადგენს მწარმოებლის ინფორმაციით დაახლოებით 3 კგ-ს, რაც მაინცდამაინც არ არის მსუბუქი “წონითი კატეგორია”, მაგრამ არც Micro 9 არ არის საასპარეზო “ბლასტერი”, რომელსაც ჭირდება ზემსუბუქი სასხლეტი.  ასევე შევამჩნიე, რომ სასხლეტის კონსტრუქცია არ არის ისეთი, როგორც დიდ 1911-ზე, ის მოძრაობს არა უკან არამედ ასრულებს წრიულ მოძრაობას პინის ირგვლივ რომელიც გაყრილია ჩარჩოში. პრაქტიკულად ამ განსხვავებას არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, უბრალოდ უნდა აღინიშნოს, რომ მიკრო 1911-ზე არ არის გამოყენებული კლასიკური 1911-ის სქემა, ზუსტად უკან მოძრავი სასხლეტით.

DhJEvPkWkAI-NPY

რამდენად კომპაქტურია Micro 9 (სურათზე არის პისტოლეტი Desert Tan LG შესრულებით) ამ სურათითან მიხვდებით. სადაც ის დევს სრული ზომის .45 კალიბრის 1911-ის გვერძე. 

სამიზნი მოწყობილობას რაც შეეხება, ჩვენი პისტოლეტი აღჭურვილია ყველაზე მარტივი ვარიანტით, სამი დიდი თეთრი წერტილით. ზოგ მოდელზე გამოყენებულია True-glo-ს კორა და თარაზო შიგნით ოპტიკურ-ბოჭკოვანი მილებით და ასევე ღამის სამიზნე მოწყობილობები ტრიტიუმის მანათობელი ელემენტებით. სამიზნე მოწყობილობების ზომები დიდია და მათი გამოყენება ადვილია და ისინი დამზადებულია რკინისგან. ამ მხრივ Micro 9 არაფრით არ ჩამოუვარდება სრული ზომის თანამედროვე პისტოლეტებს. არსებობს ასევე “აფტერმარკეთ” მოწყობილობები, მაგრამ ყველა რაც მე ვნახე საკმაოდ ძვირი ღირს, როგორც წესი 100 დოლარი ან მეტი.

პლასტმასის მჭიდის ხუფი წარმოადგენს ტარის გაგრძელებას, საგრძნობლად ზრდის იარაღის ჭერის კომფორტს, ზრდის მჭიდის ტევადობას ერთი ვაზნით ხოლო მისი ფორმა იმეორებს “ბობ თეილის” ტიპის სახელურს, რომელიც პირველად გამოიყენა 1911-ების ექსპერტმა ედ ბრაუნმა. მან უბრალოდ სახელურს მოაჭრა უკანა კუთხე და ამის წყალობით მიიღო პისტოლეტი რომლის ფარულად ტარება და ჭერა უფრო კომფორტულია. ეს გადაწყვეტილება იმდენად მოსახერხებელი გამოდგა, რომ  ბევრმა მწარმოებელმა გამოიყენა ის თავის პისტოლეტებში. მჭიდის ხუფის ფორმის ერთადერთი მინუსი არის ის, რომ თუ ყურადღება არ მიაქციეთ შეიძლება მჭიდის მოთავსებისას იარაღში, ხუფსა და სახელურს შორის მოგყვეთ ხელი, რაც დამერწმუნეთ ნაკლებად სასიამოვნოა.  არსებობს ასევე მჭიდები ბრტყელი რკინის ძირებით, რომლებიც ბოლომდე იმალება ტარში, მაგრამ პისტოლეტები როგორც ჩას ქარხნულად სტანდარტულა კომპლექტდება მხოლოდ დაგრძელებული ვარიანტებით.

ed kimber

ეგრედწოდებული “bob-tail” სტილის 1911-ის სახელური, შესრულებული Micro 9-ზე (მარცხნივ, შესრულება ) და Ed Brown Cobra Carry 

შეიძლება ითქვას, რომ კონსტრუქციულად Micro 9-მ შეითავსა ყველა გაუმჯობესება რაც მანამდე განხორციელდა .380 კალიბრის “კოლტის” პისტოლეტებში, 1983 წლიდან 1993 წლამდე. ეს არის საკეტის გამარტივებული კონსტრუქცია ბუშინგის გარეშე, ალუმინის ჩარჩო წონის შესამცირებლად და ასე შემდეგ. ერთადერთი რაც პირველი დათვალიერების შემდეგ ჩვენი აზრით აკლია Micro 9 Stainless-ს არის “ჩეკერინგი” ტარის წინა ნაწილში, თუმცა იმის თქმა რომ ეს კრიტიკული ნაკლია იქნებოდა გადამეტება, მიუხედავად პატარა ზომებისა იარაღი კარგად ზის ხელში, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს 1911-ს ფენომენალურ ერგონომიკას, თუნდაც ასეთ პატარა ფორმატში. დავამატებ მხოლოდ, რომ  უფრო ძვირადღირებულ მოდელებზე ჩეკერინგი შესრულებულია და შესაბამისად ჭერის კომფორტიც უფრო მაღალია.

რა თქმა უნდა, დეტალების დამუშავების ხარისხი, მორგება, დაფარვა, ხის სახელურები ლაზერული გრავირებით არის უმაღლესი დონის, რომელსაც ვერ ნახავთ მასობრვი წარმოების იარაღის უმეტესობაზე და ეს განსაკუთრებულად და კიდევ ერთხელ უნდა აღინიშნოს. “კიმბერების” დიზაინი და იერსახე ყოველთვის იყო კარგი გაყიდვების ერთ-ერთი ხელშემწყობი ფაქტორი. “კიმბერის” ყველაზე საბაზისო მოდელებიც  კი ყოველთვის გამოირჩევიან უნაკლო შესრულებით და ლამაზი დიზაინით. გარდა ამისა ყველაფერი ამ პისტოლეტში მუშაობს ისე როგორც საჭიროა. მცველის გააქტიურებისას გრძნობ და გესმის, როგორ დგება ან იხსნება იარაღი მცველიდან. მჭიდის ღილაკი ისეთი ზომის და სიგრძი არის როგორც საჭიროა, ხოლო მასზე დაჭერისას ეგრევე ხვები და გესმის რომ მოხდა მჭიდის გათავისუფლება. საკეტი რბილად მოძრაობს, ჩახმახიც ასევე “მკაფიოდ” მუშაობს. არაფერი პისტოლეტში არ თამაშობს, არ ხმაურობს ან გამოსცემს რამე უჩვეულო ხმებს, feels solid and tight როგორც იტყოდნენ ამერიკელები. ასევე მადლობა ღმერთს პისტოლეტზე არ არის სამარცხვინო წარწერები, “ისვრის როდესაც დატენილია”, “წაიკითხეთ ინსტრუქცია” და ასეთი სისულელეები. მე მქონდა შეხება .380 კალიბრის Llama-სთან. ეს იყო ლამაზი, კარგად შესრულებული პატარა პისტოლეტი, ასევე მქონდა საშუალება გავცნობოდი 9×19 კალიბრის Sig Sauer P938-ს, რომელმაც შერეული შთაბეჭდილებები დამიტოვა, ჩემი აზრით Kimber Micro 9 არის ყველაზე დახვეწილი ვიზუალური თვასლაზრისით. რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია Springfield-ის მიკრო 1911-ები საქართველოში არავის არ შემოუტანია. მეორად ბაზარზე ძალიან იშვიათად მაგრამ ხანდახან ჩნდება Llama-ს .380 კალიბრის მიკრო 1911-ები.

2A.-Micro-9-vs-Mustang

9მმ-ნი  Micro 9 Two-tone, .380 კალიბრის  Mustang Poketlite-თან შედარებით

საბრძოლო თვისებებს რაც შეეხება, არ არის დიდი საიდუმლოება, რომ “მიკროპისტოლეტები” არ გამოირჩევიან ისეთი სიზუსტით, საიმედოობით, უპრეტენზიო მადით და გამძლეობით, როგორც მათი დიდი ანალოგები.  ჩემი პირადი გამოცდილებაც ადასტურებს რომ პატარა პისტოლეტები შედარებით უფრო ხშირად განიცდიან დაბრკოლებებს სროლისას ვიდრე სრული ზომის მოდელები. ყველაფერი ასეთ მიკრო პისტოლეტებში ზღვარზე მუშაობს და ამიტომ მაგალითად კარგ წესად ითვლება, რომ როდესაც მიაგნებთ ისეთ მუხტს, რომლითაც ასეთი პისტოლეტი ისვრის ზუსტად და მუშაობს საიმედოთ, ყიდულობთ ამ მუხტის საკმარის მარაგს და შემდგომში იყენებთ მხოლოდ ამ მუხტით (იგულისხმება რომ მხოლოდ ამ მუხტით ატარებთ იარაღს, რომელიც შეიძლება გამოიყენოთ თავდაცვისას).  ყველაზე უკიდურეს შემთხვევაში, პრეტენზიული მადის მქონე პისტოლეტის მწარმოებელი წინასწარ უთითებს მუხტების კონკრეტულ ჩამონათვალს, რომლებთანაც პისტოლეტმა წესით კარგად უნდა მუშაობდეს. Micro 9-ს რამე შეზღუდვა ვაზნის ტიპზე არ აქვს გარდა ტრადიციული გაფრთხილებისა, რომ გამოიყენოთ ქარხნული წარმოების ვაზნები.  რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს ეს პატარა პისტოლეტი თანამედროვე მძლავრ +Р კატეგორიის ვაზნებზეც კი არის გათვლილი.  მაგრამ ამავე დროს თუ ყურადღებით გავეცნობით პისტოლეტის ინსტრუქციას გავიგებთ, რომ მწარმოებელი იძლევა რეკომენდაციას, დამაბრუნებელი ზამბარის გამოიცვლაზე 2000 გასროლის, ხოლო საბრძლო ზამბარის 5000 გასროლის შემდეგ. ორივე ეს დეტალი განიცდის როგორც ჩანს დიდ დატვირთვას სროლის დროს, გამომდინარე იქიდან რომ მოძრავი ნაწილების წონა არის შედარებით პატარა ასეთი ძლიერი კალიბრისთვის. მაგალითად საბრძოლო ზამბარები 1911-ში პრაქტიკულად უკვდავები არის. მოკლედ იმის თქმა მინდა, რომ ნუ ელოდებით მიკროპისტოლეტებისგან ყველაფრის მონელების უნარს და შესაძლებლობას ისროლოთ ათიათასობით ვაზნა ყოველგვარი მომსახურების გარეშე.  მიკრო 1911-ის “საბრძოლო მორიგეობაზე” დაყენებამდე უნდა დაადგინოთ საუკეთესო მუხტი თქვენი პისტოლეტისთვის და შემდგომი ექსპლუატაციის დროს, რეგულარულად წმინდოთ იარაღი და აკონტროლოთ მისი ტექნიკური მდგომარეობა. ეს ზოგადად უნდა გააკეთოთ ნებისმიერი იარაღის შემთხვევაში, მაგრამ თუ ახალი “გლოკ 17″-სგან ელოდები, რომ ის იმუშავებს პირდაპირ კოლოფიდან ნებისმიერი მუხტით და თუნდაც წმენდის გარეშე 10 000  ვაზნის შემდეგაც, მიკრო 1911-ის შემთხვევაში არ უნდა გაგიკვირდეს თუ ის რაღაც მუხტებთან არ იმუშავებს საერთოდ ან თუ საჭირო გახდება 200-300 გასროლა პისტოლეტის გასახმარისებლად.

Micro 9-ს პატარა ზომების და ლულის, საკეტის, ჩარჩოს მჭიდრო გადაბმის კვალობაზე, ჩვენ გვქონდა ყველა მიზეზი გვევარაუდა რომ ის არ გამოდგებოდა ყველაფრის მჭამელი როგორც “გლოკი”, ხოლო იმისთვის, რომ დაგვედგინა რამდენად ჟინიანი მადა გააჩნდა პატარა “კიმბერს”, ჩვენს მიერ შეძენილი იქნა მაქსიმალურად მრავალფეროვანი ასორტიმენტი 9მმ-ნი ვაზნების. მუხტები 124 გრანიანი (Sellier&Bellot, Magtech) და 115 გრანიანი (Barnaul, Federal, Fiochi) მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიებით, ასევე დაბალმუხტიანი ვაზნები, და ერთი მუხტი Hornady XTP ტყვიით. მეტი უბრალოდ ვერ ვიშოვეთ, იმიტომ რომ არჩევანი მაღაზიებში იყო ძალიან მწირი.

რენჯზე ტესტირებისს, დაახლოებით 80 გასროლაზე მივიღეთ 3 ამაალებლის მტყუნება და ერთხელ ვაზნის არ მიწოდება. მტყუნებები დაიწყო სადღაც მე-60 ვაზნაზე და მერე აღარ გამეორებულა. ერთი არ მიწოდება არ არის სერიოზული პრობლემა ასეთი სისტემის ახალ პისტოლეტზე, ვგულისხმობ იმას, რომ გარკვეული გასახმარისების (“აბკატკა”) შემდეგ უნდა ელოდო საიმეედობის რეალური ხარისხის გამოვლინებას. 1911-ის შემთხვევაში ეს შეიძლება იყოს 100-დან 2000 ვაზნამდე, გააჩნია რამდენად მჭიდროდ არის მორგებული დეტალები (იარაღის დანიშნულებიდან გამომდიანრე) და რა დაფარვებია გამოყენებული.  ბუნებრივია ზოგადი დანიშნულების 1911-ების გასახმარისების “ხანგრძლივობა” იქნება უფრო 100 ვზნისკენ ხოლო მაღალი დონის საასაპრეზო 1911-ების უფრო 2000 ვაზნისკენ. რაც შეეხება ამაალებლის მტყუნებას, ეჭვი მაქვს რომ უბრალოდ ჩვენ პისტოლეტზე იყო დაბნძურებული დამრტყმელის არხი, იმიტომ რომ მტყუნებები თავისით გაქრა. ყოველი შემთხვევისთვის საკეტი დაიშალა, არხი გაიწმინდა. თუ პრობლემა გამეორდა, უფრო საიმედოო აალების უზრუნველოფა არ წარმოადგენს დიდ პრობლემას. რამდენად ახალ “კიმბერს” საერთოდ უნდა ჭირდებოდეს ასეთი მანიპულაციები ცალკე თემაა მაგრამ იმისთვის, რომ დავსვათ უფრო ზუსტი დიაგნოზი საჭიროა მეტი დრო. ასეთი შემთხვევა ახალ პისტოლეტზე მე მქონდა როდესაც ვცდიდით Lionheart LH-9-ს, რომელშიც უბრალოდ გახმა ქარხნული საკონსერვაციო ზეთი. როდესაც ბევრი იარაღებიდან საკმარისად ბევრს ისვრი ყველანაირ უცნაურობას წააწყდები. ამ შემთხვევაში გავმეორდები, ეჭვი მაქვს ადგილი ქონდა არხის დაბიძურებას ან რამე ანომალიას, რომელიც არ უკავშირდება უშუალოდ პისტოლეტის კონსტრუქციას, იმიტომ, რომ როგორც წესი მხოლოდ ერთმაგი მოქმედების პისტოლეტებში ასეთი ტიპის პრობლემები არის ძალიან ძალიან იშვიათი. ე.წ. ფანქრის ტესტიც იარაღმა უპრობლემოდ გაირა. აღნიშნული მეთოდი არის ყველაზე მარტივი და “არამეცნიერული” გზა გაარკვიოთ იღებს თუ არა დამრტყმელი საკმარის ენერგიას საიმედოო აალებისთვის.  მოათავსეთ ფანქარი განმუხტული იარაღის ლულაში (ლულა მიმართულია ზევით 90 გრადუსით) დააჭირეთ სასხლეტს, რის შემდეგაც დამრტყელმა უნდა გამოისრლოს ფანქარი ლულიდან, რაც იქნება ნიშანი იმისა, რომ მას აქვს საკმარისი ენერგია ვაზნის აალებისთვის. მოკლედ თუ რამე ახალი გაირკვა აუცილებლად მოგახსენებთ.

რაც შეეხება სიზუსტეს, თავიდან გული დაგვწყდა ბევრი “ფლაიერის” გამო. მაგალითად 5 გასროლიანი სერიიდან სამი გასროლა ხვდებოდა ახლო-ახლო, ორი სამი დანარჩენი ჯგუფისგან საკმაოდ შორს და არ იყო მნიშვნელობა რომელ მუხტს იყენებდით. იქიდან გამომდინარე რომ, პისტოლეტზე დეტალების მორგება იყო უნაკლო, ვხვდებოდით რომ ამის მიზეზი არ იყო რაიმე მექანიკური ხასიათის ხარვეზი, არამედ უფრო ეს იყო იარაღის სპეციფიკის ბრალი. 440 გრამიანი მიკრო 1911 3.5კგ-ნი სასხლეტით, ძლიერი ვაზნით და მოკლე ტარით არის, რასაც ეძახიან “ექსპერტის პისტოლეტი”. ის ითხოვს გარკვეულ გაწაფულობას იმისთვის რომ შეძლოთ მისი ეფექტური გამოყენება. სროლისას პისტოლეტი ცდილობს თითქოს ამოხტეს ხელიდან და უკუცემა არის მართლაც ძალიან ხისტი. არც სახელურის კონფიგურაცია და მისი თხელი ხის ზესადებები ხელს არ უწყობენ მაინცდამიანც მყარ ჭერას. მოგვიანებით მივხვდი, რომ პისტოლეტი არა თუ მყარად არამედ მართლაც რომ ძალიან მყარად უნდა გეჭიროთ ხელში, თითქოს ვიღაცა აპირებს ხელიდან გამოგტაცოთ ის.  დიდი ყუარადღება უნდა მიაქციოთ 3.5 კგ-ან სასხლეტთან მუშაობას, რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ არის მხოლოდ ერთმაგი მოქმედების, არ გამოირჩევა ისეთი თნადაყოლილი საასპარეზო სასხლეტის თვისებებით,  როგორც სტანდარტული 1911 სასხლეტი. მოკლედ ხისტი უკუცემის კონტროლის და კარგი სიზუსტის უზრუნველყოფის მიზნით ზე-მყარ ჭერას აქვს ამ პისტოლეტის შემთხვევაში მართლაც, რომ კრიტიკული მნიშვნელობა.  შეცდომას სროლის ტექნიკაში ეს პისტოლეტი არ გაპატიებთ. ეს არ ნიშნავს, რომ სამიზნეს ვერ მოარტყავთ, უბრალოდ ჯგუფები ისეთი არ იქნება, როგორსაც მიჩვეულები ხართ.

kimber grip

ჩარჩოზე შესრულებული “თახვის კუდი” კარგად იცავს ხელს, მაგრამ ჩვეულეი ღრმა ჭერის გამო ის მაინც გიკბენთ (ზედა სურათი). ამიტომ მე გამოვიყენე ჭერა, გადაჯვარედინებული დიდი თითებით სადაც გარე თითი აწვება შიდას და ასე მიიღწევა საიმედო ჭერა. ამ ტექნიკამ ზომიერად კარგად იმუშავა. ადამიანებს სხვადასხვა ხელები აქვთ ამიტომ  ეცადეთ იპოვოთ ტექნიკა, რომელიც გამოგადგებათ თქვენ. 

first kimber

ბარნაულის 99მმ-ან ვაზნებმა აჩვენე სტაბილურად კარგი სიზუსტე. როდესაც თქვენ წილისამუშაოს კარგად ასრულებთ პისტოლეტიც მოგყვებათ. 

best groups

ადაპტაცია/მიჩვევის ხანმოკლე პერიოდის შემდეგ მიღებული სიზუსტე

micro all

ტესტირების შემდეგ, იმისთვის რომ მიიღოთ სრული წარმოდგენა იარაღის და თქვენ შესაძლებლობებზე, სამიზნეების გამოცვლისას, ახალი სამიზნე უბრალოდ ზევიდან დააკარით ძველს და სულ ბოლოს როდესაც მორჩებით სროლას, სულ პირველი სამიზნე მოხსენით და დაინახავთ ასე ვთქვათ სრულ სურათს თქვენი სროლის. ჩვენ შემთხვევაში ერთ-ერთ სამიზნეზე, ხელის გულით შეიძლებოდა 80% ყველა ნახვრეტის გადაფარვა რაც ნამდვილად არ არის პირველი ჯერისთვის ცუდი შედეგი.

ასევე ჩვენ დავადგინეთ რომ 10-15 მეტრზე 115 გრანიანი ვაზნა ხვდება დამზინების წერტილიდან დაახლოებით 3 სმ-ით მაღლა, ხოლო 124 გრანიანი ვაზნით 5-6 სმ-ით მაღლა.  სხვა მიმოხილვებშიც, რმლებიც მე წავიკითხე  ეს თავისებურება შეინიშნება. საუკეთესო სიზუსტე მივიღეთ S&B 124 გრანიანი FMJ მუხტით, შემდეგი იყო რუსული წარმოების 115 გრანიანი “ბარნაული”.  Magtech-მა კიდევ ერთხელ დაგვიდასტურა რომ მიუხედავად იმისა, რომ ვაზნა სუფთად იწვის და ძალიან საიმედოა, სიზუსტით ის ჩამოუვარდება უმეტესობა სხვა მუხტს რაც ჩვენთან იყიდება.  სიზუსტე ადეკვატურია, უბრალოდ ის არ არის ისეთივე ზუსტი, როგორც იზრაელის IMI, ამერიკული Federal AE ან ჩეხური S&B. წლებია ყველა ჩვენ ტესტირებაში საუკეთესო ჯგუფებს ვიღებთ, სწორედ ამ სამი მწარმოებლის ვაზნებით ხოლო ბრაზილიური “მაგტექი” ოდნავ უკან მოყვება. სიზუსტის მხრივ სასიამოვნო სიურპრიზი იყო “ბარნაულის”  ვაზნები. რკინის მასრის, ბინძური დენთის და ხარისხის სხვა პრობლემების გამო მე ალბათ არ ვურჩევდი ამ ვაზნებს არავის (ჩემი rule of thumb: რუსული ვაზნები მხოლოდ რუსულ/საბჭოთა იარაღებში) მაგრამ “კიმბერმა” უპრობლემოდ მოინელა ეს ვაზნა და კარგი სიზუსტეც აჩვენა. ექსტრაქცია იყო დამაკმაყოფილებელი, თუმცა ერთი სამჯერ-ოთხჯერ მასრა დამეცა თავზე. გარდა ხსენებული დაბრკოლებებისა სხვა პრობლემები არ იყო და ყველაფერი მუშაობდა ისე როგორც უნდა ემუშავა. მასრების შემოწმებამ რამე ანომალიები არ აღმოაჩინა, ბზარები, შებერილობები ან ასეთი რამეები არ შეინიშნებოდა.

comabt accuracy

სწრაფი სროლისას ჯგუფი შეიძლება არ გამოიყურება ლამაზად მაგრამ ყველა მორტყმა პირობითი “ალფას” ზონაშია. ნებისმიერი ასეთი მორტყმა იქნებოდა დამაკმაყოფილებელი თავდაცვით სიტუაციაში. 

ეხლა გადავიდეთ დასკვნებზე. 440 გრამიან პისტოლეტს, რომელიც გათვლილია ძლიერ ვაზნაზე ექნება ხისტი უკუცემა. ეს გარდაუვალია და თუ არ გაქვთ იმის ტრაკი, რომ ასეთი პისტოლეტი მოათვინიეროთ, მაგრამ მაინც გინდათ მიკრო 1911, მაშინ იყიდეთ “კიმბერი” გათვლილი .380ACP-ზე, რომელიც კიდე უფრო კომპაქტურია მაგრამ ჩემი აზრით უფრო სასიამოვნო სასროლი იქნება. ჩემი აზრით, მიუხედავად იმისა, რომ წითელი ხის ზესადებები არიან საოცრად ლამაზი და პისტოლეტს ძალიან უხდება, Hogue-ს რეზინის სახელური ან Talon Grip-ის ფირის დაკრობა სახელურის წინა ნაწილზე არის აუცილებელი. პისტოლეტს, ზომებთან შედარებით აქვს სიზუსტის მაღალი პოტენციალი, მაგრამ მისი გამოყენებისთვის საჭირო იქნება სახელურის მოდერნიზაცია, რკინის ჭერა და ბევრი პრაქტიკა. ალბათ სასხლეტის შემსუბუქებაც არ იქნებოდა ურიგო. Micro 9-ს გამოყენების ფილოსოფიიდან გამომდინარე, რაც არის თავდაცვა სასაუბრო დისტანციებზე, ეს პისტოლეტი არის აბსოლუტურად ადეკვატური. რაც უფრო ზრდით სროლის დისტანციას მით უფრო საგრძნობი ხდება ის შეზღუდვები, რომელბსაც გიწესებთ პისტოლეტის მოკლე სამიზნი ხაზი.

თავიდან ასევე არ მომეწონა ერთი თავისებურება, რომელიც ალბათ განპირობებულია იმით, რომ პისტოლეტი ახალია და მჭიდის ზამბარა ძალიან ხისტია. “პრეს ჩეკის” შესრულებისას, როდესაც საკეტს წევთ ოდნავ უკან რომ ვიზუალურად შეამოწმოთ სავაზნის მდგომარეობა, საკეტი წინ მისვლისა იყოლიებდა ვაზნას მჭიდიდან. მჭიდის ამოღებისას ვაზნის თავი ედებოდა ჩარჩოს და ის უბრალოდ ამოძვრებოდა მჭიდიდან. დროთა განმავლობაში ეს შეწყდა. გასახმარისება ამ პისტოლეტს ჭირდება, მაგრამ არ მგონია ეს იყოს ხანგრძლივი პროცესი და მოითხოვდეს ასობით ვაზნას. შემდგომი წმენდისას მე დავინახე რომ ნამწვავს ასევე მოყვებოდა ნაცრისფრი მტვერი, რაც არის დაფარვის ნარჩენები, რომელიც რაღაც რაოდენობა გასროლის შემდეგ გადავა მოძრავი ნაწილებიდან და პისტოლეტი ოდნავ “მოეშვება”, რაც დადებითად აისახება საიმედოობაზე. რაღაც ეტაპზე ყველა მოძრავი დეტალი მოჯდება, ზედმეტი დაფარვა მოიცვითება და პისტოლეტი საბოლოოდ მოვა მუშა მდგომარეობაში. ცალკე უნდა აღვნიშნო, რომ პისტოლეტის საკეტის გადაკვრა, თუნდაც დაშვებულ ჩახმახზე არის ძალიან ადვილი. დავწერდი, რომ ეს კარგი იქნებოდა ქალი ან სუსტი ხელების მქონე მსროლელისთვის, მაგრამ ასე მგონია საკეტის გადაკვრა ისეთი პრობლემა მათთვის არ იქნება, როგორც იარაღის ხისტი უკუცემა. ასე რომ ზოგადად ამ პისტოლეტს ქალებს მე მაინც არ ვურჩევ.

შეკითხვაზე რატომ უნდა ვთქვათ უარი “გლოკ 43″-ზე და ვიყიდოთ “Micro 9″ რომელიც 500-600 ლარით მეტი ღირს, მე პასუხის გაცემა გამიჭირდება, ყველამ თავისთვის უნდა გადაწყვიტოს. მე მომწონს ის ფაქტი, რომ შესაძლებელია პისტოლეტი გქონდეს ვაზნით სავაზნეში ხოლო დაშვებული ჩახმახით ის იქნება აბსოლუტურად დაცული შემთხვევითი გასროლისგან. მე, ეს მომწონს. ასევე მომწონს პისტოლეტის იერსახე და მისი გაბარიტები, მომწონს რომ ის ჩვენ ქვეყანაში შედარებით იშვიათია. მაგრამ გადამწყვეტი იყო ის, რომ ბლოგის და გამოცდილების გამდიდრების თვალსაზრისით Micro-9 იყო უფრო საინტერესო.  სხვას შეიძლება სხვა შეხედულებები და პრიორიტეტები ქონდეს. ასე, რომ ყველამ თავისთვის გადაწყვიტოს. თავისმხრივ მიკრო 1911-ის პლიუსს განეკუთვნება მათი მზგავსება დიდი ზომის 1911-თან. მართვის ელემენტების, კონსტრუქციის და ერგონომიკის მზაგვსება განაპირობებს იმას, რომ 1911-ის მფლობელს არ გაუჭირდება სწრაფად აითვისოს მიკრო 1911. ითვლება რომ “ბექ აპ” იარაღი უნდა იყოს ისეთივე როგორც ძირითადი იარაღი, სასურველია კალიბრიც რომ იგივე იყოს და მჭიდებიც. ამ კონცეფციას ყველაზე კარგად განასახიერებენ ისევ “გლოკის” პისტოლეტები. ბუნებრივია შეუძლებელია შექმნა ულტრა კომპაქტური .45 კალიბრის პისტოლეტი, მაგამ სხვა მხრივ მიკრო 1911 შეიძლება იყოს კარგი “ბექ აპი” სრული ზომის 1911-თვის.

რა უპირატესობები შეიძლება ქონდეს ერთმაგი მოქმედების პისტოლეტს გარე ჩახმახით ტიპიურ “სტრაიკერთან” შედარებით? ჩემი აზრით მხოლოდ ერთი ან ორი, პირველი უსაფრთხოების ხარისხი რაც წინა აბზაცში ვახსენე. მე მაინც ვთვლი რომ ბარიერი შედარებით მოკლესვლიანი 3.5კგ-ნი სასხლეტის ფორმით, არ არის საკმარისი რაც უზრუნველყოფს იარაღის უსაფრთხოებას, თუ რათქმაუნდა პისტოლეტი მუდამ არ იმყოფება ბუდეში. მეორეს მხრივ,  7 ვაზნა მჭიდში, ერთი სავაზნეში, დაშვებული ჩახმახით. პისტოლეტის არის უსაფრთხო ხოლო ჩახმახის შეყენება შეიძლება მილი-წამებში, ერთი, მსროლელი ხელით. შესაძლებელია ასევე პისტოლეტის ტარება შეყენებული ჩახმახით და მცველზე აყვანილი, მაშინ მისი საბრძოლო მდგომარეობაში მოყვანა კიდე უფრო სწრაფად შესაძლებელია.

მეორე ფაქტორი იქნება სასხლეტის ხასიათი. ყველას არ მოწონს გრძელი და რბილი სასხლეტები, რომლებიც არის ტიპიურ სტრაიკერებზე. წორედ ასეთი სასხლეტები აქვთ გლოკის პისტოლეტების უმეტესობას და მათთან ერთად უმეტესობა სხვა პოლიმერის სტრაიკერებს გარდა ისეთი პისტოლეტებისა, როგორიც არის Beretta Nano ან SCCY, რომლებსაც აქვთ უფრო ორმაგი მოქმედების რევოლვერის სასხლეტები, შედარებით მძიმე და შედარებით გრძელი სვლით.  თუ ეს არ გაწყობთ, გამოსავალი იქნება ერთმაგი მოქმედების მექანიზმით და გარე ჩახმახით. ორმაგი მოქმედების მიკრო პისტოლეტები პრაქტიკულად არ არსებობს იმიტომ რომ შედარებით რთული კონსტრუქციის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მოთავსება მიკრო პისტოლეტში პრაქტიკულად შეუძლებელია და ალბათ არც არის ამის საჭიროება.

ერგონომიკის თვალსაზრისით, ჩემი აზრით სტრაიკერი უფრო მოსახერხებელია იმის გამო რომ მას არ აქვს ჩახმახი, რომელიც შეიძლება რამეს წამოედოს, დახურული კონსტრუქცია კარგად იცავს პისტოლეტს ჭუჭყისგან, რომელიც გროვდება ჯიბეებში, არ არის საჭირო მექანიკური მცველი. ულტრა კომპაქტური/ჯიბის პისტოლეტებში გარედან განლაგებული ჩახმახი სერიოზულად განსახილველი ფაქტორია, რის გამოც მაგალითად ჯიბის რევოლვერების პოპულარული მოდიფიკაცია გულისხმობდა ჩახმახის მოქლიბვას ან მის დაფარვას გარსაცმით, უკვე მგოვიანებით გაჩნდა მოდელები დახურული ჩახმახით. Micro 9-ს კორა არის გადახრილი და დამრგვალებული, ჩახმახსაც აქვს მრგვალი თავი და ის კარგად იმალება საკეტში და ვერ ვიტყვი, რომ რომელიმე ეს დეტალი ქმნიდა რამე პრობლემას იარაღის ამოღებისას, მაგრამ ჩემი ვალდებულებაა მაინც გავამახვილო თქვენი ყურადღება ამ საკითხზე.

rtyryr

Smith&Wesson Centennial (ზევით) და მისი თანამედროვე ანალოგი Kimber K6, ორივეს ფორმა უზრუნველყოფს სწრაფ და უპრობლემო ამოღებას ჯიბიდან ან ბუდიდან.  ორივეს ჩახმახი დამალულია ჩარჩოში. კიმბერის რევოლვერები ასევე იყიდება “აპაჩიში”. 

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. 9×19 კალბრის Micro 9 ხისტი უკუცემის გამო  არ გამოდგება გასართობი სროლისთვის ან იმისთვის რომ დახვეწოთ თქვენი სროლის უნარები. ის არ არის ზოგადი დანიშნულების პისტოლეტი, რომელიც მისაღები ხარისხით გამოდგება ყველა როლში. “Micro 9″ არის ლამაზად და უნაკლოდ შესრულებული  ღრმა ფარული ტარებისთვის, ექსპერტი მსროლელისთვის განკუთვნილი სერიოზული თავდაცვითი იარაღი.

კოლიმატორები და ასტიგმატიზმი

January 24th, 2019

authorxm15

წლების განმავლობაში მე იგნორირებას ვუკეთებდი კოლიმატორებს, რისი მიზეზიც იყო მხედველობის დეფექტი, რომელიც მე მაქვს დაბადებიდან. ამ მდგომარეობას ქვია ასტიგმატიზმი. ადამიანს ასტიგმატიზმით არ აქვს მკვეთრი მხედველობის უნარი, რაც მართალია ნაწილობრივ კომპენსირდება სპეციალურად შერჩეული სათვალით ცილინდრული ლინზებით. გამომდინარე იქიდან, რომ კოლიმატორებში, სამიზნი ელემენტი არის სინათლის წერტილი, ეს წერტილი ასტგმატიზმიანი ადამიანისთვის შეიძლება იყოს ყველაფერი გარდა ნორმალური წრიული ფორმისა, მელნის ლაქა, ვარსკვლავი, შორიდან დანახული ფეირვერკი ღამის ცაში, გააჩნია რა დონის და ხასიათის ასტიგმატიზმი აქვს ადამიანს. ბუნებრივია, რომ ამის გამო ასტიგმატიზმიანი ადმიანისთვის კოლიმატორის გამოყენება ძნელია თუ არა საერთოდ შეუძლებელი. პირველად ასტიგმატიზმის გავლენა მე აღმოვაჩინე როდესაც შევიძინე მცირეკლაიბრიანი Walther G22, მასზე წინა პატრონის მიერ დაყენებული, ამავე კომპანიის მიერ წარმოებული კოლიმატორით. მას მერე არასდროს არ დამიხარჯია ფული კოლიმატორებზე მაგრამ რამდენიმეჯერ კოლიმატორები მოყვა იარაღებს, რომლებიც მე ვიყიდე და პერიოდულად ვისროდი კოლიმატორის გამოყენებით. მე ადვილა დავრწმუნდი, რომ კოლიმატორი მსროლელს აძლევდა დიდ უპირატესობას, ახლო მანძილებზე წარმატებულად ვიყენებდი კიდევაც მაგრამ 50 მეტრის იქით მათი გამოყენება იყო ჩემთვის შეუძლებელი.

ffgsg

როგორ ხედავს წითელ წერტილს ადამიანი ასტიგმატიზმის გარეშე და როგორ ვხედავ მას მე. ანალოგიური პრობლემა წარმოიშვება ლაზერული სამიზნის გამოყენებისას.

როგორც ხვდებით ასეთი ფორმის ელემენტის გამოყენება ოპტიკაში რომელსაც არ გააჩნია გამადიდებელი ეფექტი იქნება პრაქიკულად შეუუძლებელი, თუნდაც უკვე 100 მეტრზე. კოლიმატორების თემას მე ახალხან ისევ დაუბრუნდი, როდესაც დავაპირე ჩემ მორიგი AR15-ის  სამიზნი მოწყობილობების “აფგრეიდი”. უნდა აღვნიშნო, რომ 5 ჩემი AR-15-დან მე მხოლოდ ერთზე მეყენა ოპტიკა, 1-4 გადიდების Bushnell AR Optics. ნაყიდი “ამაზონზე” ეს ოპტიკა მოყვა აქციაში და თავისი სამაგრით დამიჯდა ძალიან იაფად. დანარჩენი კარაბინებისთვის უბრალოდ ოპტიკა ვერ შევურჩიე ან სწრაფად გავასხვისე და სანამ მქონდა ვიყენებდი იმით რაც ზედ ეყენა, როგორ წესი ეს იყო სტანდარტული ა2 ტიპის წინა სამიზნი მოწყობილობა და Magpul-ის MBUS. მესმის, ბევრი გაიფიქრებს, რომ რა პრობლემაა ოპტიკის არჩევა, მაგრამ როდესაც წერ იარაღებზე, უბრალოდ ელემენტარულად ფული არ გრჩება ბევრ სხვა რამეზე, მათ შორს ოპტიკაზე, მითუმეტეს როდესაც იარაღებს ხშირად იცვლი და სულ ზარალში ხარ.  ამ ზარალს მე უკვე მივეჩვია და განვიხილიავ, როგორც საფასურს, რომელსაც ვიხდი ცოდნაში და გამოცდილებაში, მაგრამ იმის საშუალება მე არ მაქვს,  რომ ამ “საფასურს” კიდე დაემატოს ფული გადაყრილი ოპტიკაში. ეს არის და ეს.

ვერავინ ვერ შემედავება იმაში, რომ მაღაზიებში ოპტიკური სამიზნეების არჩევანი იყო და არის ძალიან მწირი. ფასებიც თითქმის ყოველთვის არახელსაყრელია, ოპტიკის “გამოწერა” ფულის დაკარგვის რისკით მე არ მინდოდა. არა და ბოლო წლებში გაყიდვაში გამოჩნდა ბიუჯეტური მაგრამ კარგი და გამძლე ოპტიკური სამიზნეების. განსაკუთრებით ეს ფასების შემცირება დაეტყო კოლიმატორებს. წლების წინ “ეიმპოინტის” და “ტრიჯიკონის” ალტერნატივა იყო მხოლოდ ჩინური წარმოების პროდუქცია, რომელსაც ქონდა არასაიმედო შესწორების მექანიზმები, სასაცილო ელემენტების სიცოცხლე და საკითხავი ხარისხის კონტროლი. ხოლო ხარისხიანი კოლიმატორის ფასი იწყებოდა 400 დოლარიდან, ესეც იქ. აქ ბოლო დრომდე ხარისხიან კოლიმატორს ვერ იყიდიდი თუნდაც სამმაგ ფასში. მოკლედ იმის თქმა მინდა, რომ პროგრესი ადგილზე არ დგას და ბოლო წლებში გაჩნდა ბევრი ხარისხიანი და გამძლე კოლიმატორი, რომელთა ფასი არ აღემატებოდა 150 დოლარს.

ასევე შესაძლებლობა მომეცა ასეთი კოლიმატორების შეძენის თბილისში, რაც ნიშნავდა, რომ მისი შემოწმებაც არ იქნებოდა პრობლემა. აგიხსნით, რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი. ბიუჯეტურ პროდუქციაში პირველი რაც ზარალდება არის ხარისხის კონტროლი. გადახედეთ ბიუჯეტური ოპტიკების მიმოხილვას და დაინახავთ, რომ საკმაოდ ბევრი ნეგატიური მიმოხილვა ეხება სწორედ რომ პროდუქტს, რომელიც თავიდანვე იყო დეფექტური. ადამიანმა გახსნა შეფუთვა და აღმოაჩინა, რომ ლინზები ჩასმულია გადახრით, განათება არ ირთვება, შესწორებების მექანიზმი არ მუშაობს. მეეჭვება ნახოთ რომელიმე ონლაინ მაღაზიაში, მიმოხილვა სადაც ვინმე დაწერდა, რომ მისი “ტრიჯიკონი” ჩამოვიდა დეფექტური. გარდა კოლიმატორის ხელიდან შეძენისა მე ასევე განვიხილავდი, Primary Arms-ის მარტივი 1-4 “სკოპის” შეკვეთას, ადგილზე “Leapers”-ის რომელიმე მოდელის არჩევა. საბოლოო ჯამში შევჯერდი “Sig Sauer” Romeo5-ზე, რომელიც ახალი, ხელიდან იყიდებოდა. არჩევანი იყო Romeo5-ს და Vortex Сrossfire-ს შორის, რომლებიც პრაქტიკულად იდენტურები არიან ვიზუალურად და მახასიათებლებით. ჩემი აზრით Romeo5 იმსახურებს უფრო დეტალურ აღწერილობას, საიდანაც წესით უნდა მიხვდეთ რატომ არის ეს მოდელი ასეთი პოპულარული. ოპტიკის დიამეტრი არის 20მმ და ის განეკუთვნება კომპაქტური კოლიმატორების კლასს. მოკრზალებული ზომების გარდა მას ასევე აქვს პატარა წონა, სულ რაღაც 145 გრამი. კვების ელემენტის სიცოცხლის ციკლი მწარმოებლის ინფორმაციით არის შთამბეჭდავი და ძნელად დასაჯერებელი 40 000 საათი.  ასევე კოლიმატრს გააჩნია მოძრაობის სენსორი, რომლის წყალობით თუ რამდენიმე წუთის განმავლობაში იარაღი უმოძრაოთ იყო, განათება ითიშება, ხოლო მოძრაობაზე ავტომატურად ირთვება იგივე “სეტინგით”, რომელზეც იყო გათიშვამდე. ეს ინახავს დიოდური ნათურის და კვების ელემენტის რესურსს და ისედაც მოსახერხებელია. დაავლე იარაღს ხელი, და ის მზად არის გამოყენებისთვის, არ არის საჭირო რამე ღილაკებით ან გადამრთველებით მანიპულირება.  გარდა ამისა უნდა აღინიშნოს კომპლექტაცია, რომლითაც იყიდება “ზიგ ზაუერის” კოლიმატორი.  კოლიმატორს მოყვება სპეციალური გასაღები, რომლის გამოყენებით ხორიცელდება ოპტიკის დაყენება და ასევე ორი სამაგრი, დაბალი და მაღალი, რაც საშუალებას გაძლევთ ზედმეტი ხარჯების და პორბლემების გარეშე ეგრევე დააყენოთ კოლიმატორი პრაქტიკულად ნებისმიერ იარაღზე. ჩემი აზრით ასეთი ოპტიკა ასეთ ფასად არის საუკუნის გარიგება.

 მე ხშირად ვხედავ, რომ ბიუჯეტურ ოპტიკის სამაგრებზე მწარმოებლები იყენებენ მასიურ ონკანის მზგავს დამჭერებს. გარდა იმისა, რომ ასეთი “ონკანები” უბრალოდ არ გამოიყურება ესთეტიურად, ის ასევე ლაშქრობისას გერჭობათ ზურგში და ყველანაირად ხელს გიშლით. Romeo5-ის დამჭერი პაქტკულად იმალება სამაგრში, რაც ძალიან კარგი ტექნიკური გადაწყვეტილებაა. ასევე ყურადღება მიაქციეთ სარეგულირებელი ბარაბნების ხუფებს. მათი ფორმა გაძლევთ საშუალებას გამოიყენოთ ისინი, როგორც გასაღები დოლურების საშულებით შესწორებების შესატანად. კიდევ ერთი ოფცია, რომელიც იშვიათად გვხვდება ბიუჯეტურ “რედ დოტებში” არის წერტილის განათების ფუნქცია ღამის ხედვის ხელსაწყოებისთვის. ხოლო წერტილის განათების შეცვლა ხდება ორი ღილაკის მეშვეობით, რომლებიც განლაგებულია ოპტიკის კორპუსის ზევიდან. სულ არის 2 პოზიცია ღამის ხედვის ხელსაწყოს რეჟიმში და 8 პოზიცია ჩვუელბრივი განათებისთვის. წერტილის ზომა არის 2MOA, შესწორებების დიაპაზონი +- 40MOA) . ერთადერთი რაც არ მომეწონა არის დამცავი რეზინის ხუფები, რომლებიც კარგად იკრავენ მტვერს და იმისთვის, რომ სწორად გაუკეთოთ ეს ხუფები უნდა ზუსტად მოარგოთ ის და ჩასვათ თავის ადგილებში რაც მარტო კარგი განათების და ორი ხელის გამოყენებით არის შესაძლებელი.

3cc41e9d

კომპაქტური გაბარიტები, დამზადების მაღალი ხარისხი, კარგი სამაგრი და დიზაინი გამოარჩევს Romeo5-ს. წარწერა “SigSauer” დაგეხმარებათ ოპტიკის გაყიდვაში, როდესაც გადაწყვიტავთ მის რამე უკეთესით ჩანაცვლებას.  მიაქციეთ ყურადღება, რომ პრომო სურათშიც კარგად ჩანს როგორ ადვილად იკრავს რეზინა მტვერს. ღილაკების და ლინზების დამცავი ხუფები ერთი და იგივე მასალისგან არის დამზადებული.  

როგორც ხვდებით არ მომერიდება და ვიტყვი რომ ფრიად აღრთოვანებული დავრჩი Romeo5-ით. 130 დოლარად მივიღე პრაქტიკულად სრულყოფილი და გამძლე “რედ დოტი”, რომელიც თავისუფალი იყო ყველა იმ ნაკლოვანებისგან რაც 3-4 წლის წინ ქონდა პრაქტიკულად ყველა ბიუჯეტურ მოდელს. წლების წინ მე წავიკითხე ერთი სტატია რუსულ ჟურნალში სადაც ჩინურმა კომპანიამ ჟურნალის რედაქციის შეკვეთით და სპეციფიკაციებით დააზმადა რამდენიმე ოპტიკური სამიზნე და ტესტირების შედეგად მაღალი შეფასებები მიიღეს.  ჩემთვის გასაგები იყო, რომ ტექნკურად შესაძლებელი იყო კარგი და მუშა “რედ დოტის” დამზადება, რომლის ფასი არ გაუტოლდებოდა იარაღის ფასს და მე დარწმუნებული ვიყავი რომ ჩინეთი უშვებდა ასეთ “რედ დოტებს” მაგრამ მათი გამორჩევა ათას სხვა იაფაფასიან პროდუქტს შორის იყო უბრალოდ შეუძლებელი. ბუნებრივია, რომ ადრე თუ გვიან რომელიმე მსხვილი დასავლური მწარმოებელი გაუშვებდა გაყიდვაშ ასეთ ნაწარმს ზედ თავისი სახელით, ისევე როგორც გაჩნდებოდა ახალი ბრენდები, რომლებიც მოახდენდნენ კაპიტალიზირებას ჩინეთის შესაძლებლობაზე აწარმოოს იაფი და ხარისხიანი პროდქცია. “Sig Sauer”, “Vortex”, “Primary Arms” ამის კარგი მაგალითებია, თუმცა უფრო სახელგანთქმული მწარმოებლბია წლებია უშვებენ თავის პროდუქციას ჩინეთში.

ერთადერთი რაზეც მწყდებოდა გული, იყო ის რომ ჩემ თვალების მდგომარეობის გამო ასეთ მოწყობილობას სრულყოფილად ვერ გამოვიყენებდი. მაგრამ წინ მელოდა სასიამოვნო სიურპრიზი. მეორე თუ მესამე დღეს, როდესაც დავიწყე მზადება კარაბინის გასწორებისთვის, გავაკეთე ის რაც უნდა გააკეთოს ნებისმიერმა AR-15-ის მფლობელმა, რომელიც აყენებს “რედ დოტს” და პარალელურად იყენებს “რედ დოტთან” შეწყვილებულ რკინის სამიზნე მოწყობილობებს. სანამ დაიწყებთ ზუსტ გასწორებას უნდა რკინის სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებით, წითელი წერტილი გაუსწოროს კორას. ეს არის ცივად გასწორება, რომელიც მოგცემთ საშუალებას უკვე სრლის დროს გადახვიდეთ ზუსტად გასწორებაზე (რა თქმა უნდა თუ რკინის სამიზნე მოწობილობები მანამდე გასწორებული იყო). სწორედ ამ მომენტში მე აღმოვაჩინე ეფექტი, რომლის შესახებ მერე როგორც გავიხსენე, მე ადრე სადღაც მქონდა წაკითხული. საქმე იმაშა, რომ დიოპტრის ეფექტი გამოიხატება იმაში, რომ ის “ასწორებს” შუქს რომელიც მასში გადის, რის გამოც გამოსახულების სიმკვეთრე იზრდება. ერთადერთი მე ვერ შევძელი ამის დაკავშირება წითელ წერტილთან, იმიტომ რომ ბუნებრივია ასევე გაიზრდებოდა წითელი წერტილის სიმკვეთრე თუ შეხედავდით მას დიოპტრის “გავლით”. ჩემ შემთხვევაში ეს საკმარისი აღმოჩნდა, რომ წერტილი ვიზუალურად დაპატარავებულიყო და მიეღო სწორი გეომეტრიული ფორმა. ამ ეფექტს იყენებენ სპორტსმენი მსროლელები, საკმარისია დააკვირდეთ რა ტიპის სამიზნე მოწყობილობები აქვთ და რა ტიპის დამხამრე სათვალეებს ხმარობენ.

asdionorm

იმისთვის, რომ უკეთ აგიღწეროთ დიოპტრის გავლენა წითელი წერტილის სიმკვეთრეზე მე გამოვიყენებ ამ ილუსტრაციას.

ბუნებრივია ასტიგმატიზმს აქვს თავისი ხარისხი და ყოველ ინდივიდუალურ შემთხვევაშიე ეფექტი იქნება სხვადასხვაგავრი, მაგრამ მე შემიძლია ვურჩიო ადამიანბს ასტგმატიზმით პირველ რიგში შეამოწმონ ეს ეფექტი (გაითვალისწინეთ, რომ სხვადასხვა მწარმოებლის “რედ დოტების” წითელი წერტილები სხვადასხვანაირად გამოიყურებიან ასტიგმატიზმის დროს, ზოგში გამოსახულების დეფორმაცია მეტად არის გამოხატული ზოგში ნაკლებად) ხოლო იმ შემთხვევაში თუ დიოპტრით იღებენ კარგ შედეგს, 50 მეტრამდე გამოიყენონ მხოლოდ “რედ დოტი”, იმიტომ რომ თუნდაც ვიზუალურად დეფორმირებული მისი მდებარეობა კოლიმატორში არ იცვლება და სროლა მაინც შესაძლებელია, ხოლო შორ მანძილებზე სროლისას, გამოიყენონ გასაშლელი დიოპტრი. შეიძლება გაგიჩნდეთ კითხვა, რა აზრი აქვს “რედ დოტს” თუ მაინც გიწევთ დიოპტრის გამოყენება. მიზეზი არის სამი. ახლო მანძილზე იღებთ უფრო სწრაფ დამიზნების შესაძლებლობას, 100 მეტრის იქით ირებთ კარგად ხილვად სამიზნ საშუალებას რომელიც ჩანს სიბნელეში, ბინდში, ხოლო დიოპტრში უბრალოდ იხედებით, არ არის საჭირო კორას გამოყენება და ასე მაინც უფრო სწრაფი და ადვილი სროლის შესაძლებლობას იღებთ და ბოლო მიზეზი არის ის რომ სროლა მეორე მხარიდან ხდება უფრო ადვილი. უბრალოდ მიიბჯინეთ იარაღი მხარზე, აწიეთ სამიზნ ხაზზე, ორივე თვალი ღია გქონდეთ და ყოველგვარი ზედმეტი მცდელოების გარეშე სამიზნეზე დაინახავთ წითელ წერტილს. არ არის საჭირო ეძებოთ კორა, თარაზო, დიოპტრი, დაძაბოთ არა-წამყვანი თვალი,  ამის მაგივრად ეგრევე დაინახავთ წითელ წერტილს, მერე უბრალოდ დაადეთ ის სამიზნეს და დააჭირეთ სასხლეტს.  გარდა ამ სამი მიზეზისა, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ “რედ დოტი” თუნდაც მარტივი, თუნდაც გამძლე, თუნდაც კვების ელემენტის დიდი რესურსით მაინც იყენებს შუშას, ელექტრო მოწყობილობებს, რომლებიც ნაკლბად გამძლეა ვიდრე რკინის სამიზნი მოწყობილობები, ხოლო ელემენტები ჯდება და თითქმის ყოველთვის ყველაზე არახელსაყრელ დროს. ამიტომ არ იქნება ცუდი, რომ იარაღზე ქონდეთ დამხმარე/სარეზერვო სამიზნი მოწყობილობები. სწორედ ამიტომ “რედ დოტების” ექსპლუატაციისას შეეცადეთ, რომ: ა) მიუხედავად ყველაფრისა გამოცვალოთ კვების ელემენტი პროფილაქტიკის მიზნით, რაღაც პერიოდის გავლის შემდეგ (Romeo5-ის შემთხვევაში ეს იქნება წელიწადში ერთხელ, თანაც კვების ელემენტი CR2032 არ ღირს ძვირი, 5-ნი შეკვრა ვნახე “ამაზონზე” 5 დოლარად) და ასევე ყოველთვის თან იქონიოთ სათადარიგო ელემენტები. სპეციალური შესანახი ადგილები კონდახებში და სახელურებში სწორედ ამისთვის არის გათვალისწინებული.

ბუნებრივია რკინის და ელექტრნული სამიზნი მოწყობილობების შეწყვილება შეუძლებელია ყველა იარაღზე. ყველზე ადვლად ეს განხორციელებადია AR-15 ტიპის იარაღზე, რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს ამ “პლატფმორმის’ მოქნილობას. რა თქმა უნდა შესაძლებელია რამის მოფიქრება თუ შეუძლებელია ჭეწყვილება. თავში მომდის სათვალეზე დასამაგრებელი დიოპტრი, დიოპტრიული მილი დაყენებული “კოლიმატორზე” მაგრამ შეწყვილება ყველაზე ნაცადი და პრაქტიკული მეთოდია.  ასევე გამოსავალი არის ალტერნატიული სამიზნი მოწყოილოების გამოყენება. მაგალითად ოპტიკა დაბალი გადიდებით და დიდი ხედვის კუთხეებით, ასევე ე.წ. პრიზმატული კოლიმატორები. ნებისმიერი მათგანი მოგცემთ საშუალებას აწარმოოთ სრაფი და ეფექტური სროლა ახლო და საშუალო მანძილებზე. მე უახლოეს მომავალში  შევამოწმებ რენჯზე რამდენად კარგად მუშაობს შეწყვილება და იმედს ვიტოვებ რომ არ დამჭირდება Romeo5-ის გამოცვლაზე ფიქრი.

ბულპაპების ევოლუცია

December 30th, 2018

bulpup evo

დაზუსტებით ალბათ არავინმა არ იცის საერთოდ საიდან გაჩნდა ტერმინი “ბულპაპი”, მაგრამ ზოგადად მიჩნეულია, რომ “ბულპაპების” კატეგორიას განეკუთვნება გრძელულიანი იარაღები, რომელთა ავტომატიკის სქემის ელემნეტბი განლაგებულია სახელური უკან. ტექნიკურად არ იქნებოდა სწორი იმის თქმა რომ, რომ ასეთ იარაღებში მჭიდიც არის ყოველთვის უკან განლაგებული, იმიტომ, რომ არსებობენ “ბულპაპის” კონფიგურაციის იარაღებს უჩვეულო/არატპიური კვების მექანიზმებით, როგორც მაგალითად ექსპერიმენტული გერმანული G11, ბელგიური პისტოლეტ ტყვიამფრქვევი P-90 და რიგი სხვა მოდელების, სადაც მჭიდი არ არის განლაგებული სახელურის უკან, არამედ მაგალითად ლულის გასწვრივ ზევიდან. რა უპირატესობებს სთავაზობს ესეთი კონფიგურაცია? პირველ რიგში კონვენციონალური იარაღებში კონდახი იშვიათად გამოიყენება რაიმე მოწყობილობის “დასაბინავებლად” (გამონაკლისებია მაგალითად AR-15 და FN-FAL), “ბულპაპის” კონფიგურაცია თავის მხრივ უფრო ეფექტურად იყენებს კონდახის მიერ დაკავებულ სივრცეს, რაც იძლევა საშუალებას მიიღოთ კომპაქტური იარაღი შედარებით გრძელი ლულით. თუ ტიპიური კონვენციონალური საბრძოლო შაშხანის სიგრძე მერყეობს სადღაც 900-1000მმ-ს შორის, ტიპიური “ბულპაპების” სიგრძე იქნება 800მმ-მდე, მაგრამ გარდა ამისა “ბულპაპს” ექნება 18-20 ინჩიანი ლულა, რაც უზრუნველყოფს უკეთეს ბალისტიკას.

ბულპაპის მთავარი უპირატესობა, მისი კომპაქტურობა შეიძლება სამოქალაქო პირის თვალსაზრისით არ იყოს გადამწყვეტი მნიშვნელობის მქონე, მაგრამ ჯარის თვალსაზრისით ეს იყო და არის ძალიან მნიშვნელოვანი.  კომპაქტური იარაღი იგივე სიგრძის ლულით რაც შაშხანა. არის მოსახერხებელი, როგორც უბალოდ ფეხოსნისთვის ასევე იმათთვის ვისაც არ შეუძლია სრული ზომის შაშხანის ტარება, მძღოლები, საბრძოლო მანქანის ეკიპაჟები, მედესანტეები, არტილერიული გათლები. “ბულპაპის” შემთხვევაში ყველა მიიღებდა უნიფიცირებულ იარაღს და აღარ იქნებოდა საჭიროება კარაბინებში, პისტოლეტ-ტყვამფრქვევებში, ფიქსირებულზე უფრო ფაქიზ დასასაკეც კონდახებში. ყველაფერი ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი და წარმოადგენს სერიოზულ ეკონომიკურ ფაქტორს, ხოლო როდესაც ლაპარაკია შეიარაღებული ძალების შეიარაღებაზე, ეკონომიკური ფაქტორი ხდება მნიშვნელოვანი და ხანდახან გადამწყვეტი.

რა თქმა უნდა “ბულპაპის” კონფიგურაციას აქვს თავისი მინუსებიც.  ავტომატიკის ელემენტების გადატანა სახელური უკან ნიშნავდა რომ მასრების ექსტრაქციაც მოხდებოდა მსროლელის სახესთან ახლოს. სტატისტიკურად მოსახლეობის 20% არიან ცაციები, რაც ნიშნავდა, რომ უნდა ყოფილიყო გათვალისწინებული მასრების ექსტრაციის მიმართულების შეცვლის შესაძლებლობა. ეს ასევე ნიშნავდა, რომ ბრძოლის ველზე ცაცია ვერ ისარგებლებდა სხვისი იარაღით, სანამ არ დაშლიდა მას და არ შეცვლიდა მასრების ექსტრაქციის მხარეს. გარდა ამისა წონის გადატანა უკან ნეგატიურად აისახება სროლის ეფექტურობაზე ავტომატურ რეჟიმში, მოკლე იარაღი ამცირებს ხიშტის ეფექტურობას, რაც ნაკლებად აქტუალურია ალბათ დღეს მაგრამ 50-ან 60-ან წლებში ეს იყო მნიშვნელოვანი. ასევე ხშირად მსმენია მოსაზრება, რომლს მიხედვითაც მჭიდის მოთავსება “ბულპაპში” უფრო ძნელია და ითხოვს მეტ დროს, მაგრამ ჩემი აზრით ეს არის უფრო ვარჯიშის და პრაქტიკის საკითხი და ალბათ არ შეიძლება ეს განიხილოს, როგრც “ბულპაპის” ნაკლი.  ასევე კონფოგურაციიდან გამომდინარე სამიზნი ხაზი ბულპაპში არის მოკლე რაც ასევე ნეგატიურად აისახებოდა სროლის ეფექტურობაზე. ყველაფერი ეს წარმოადგენდა სერიოზულ გამოწვევებს იმ ხალხისთვის, ვინც იყო ჩართული “ბულპაპების” კონსტრუირებაში. პირადად მე  რაც  მომწონს “ბულპაპებშ” არის ის რომ ეს იარაღები ყოველთვის გამოირჩევიან ორიგინალური ტექნიკური გადაწყვეტილებებით, ინოვაციურობით და ფორმებით.  შესაბამისად ამ სტატიაში ჩვენ მიმოვიხილავთ “ბულპაპების” ევოლუციის მნიშვნელოვან ეტაპებს და ტექნიკური თვალსაზრისით ყველაზე საინტერესო მოდელებს.

დავიწყოთ იმით, რომ ჩემი აზრით “ბულპაპები” იყოფა სამ ძირითად ჯგუფად,  “ბულპაპები” შექმნილი სუფთა ფურცლიდან, კონვერსიული “ბულპაპები” ანუ “კლასიკური” სქემის იარაღები გადაკეთებული “ბულპაპებად” და “ბულპაპები” ეკზოტიუკური კვების სისტემებით, რომლებიც არ იყენებენ სექტორულ მჭიდებს. ევოლუციის გზის აღწერის საწყის წერტილად მე ავიღებდი ბრიტანული (მაგრამ პოლონური ფესვებით) EM-1-ს და მისი უფრო დახვეწილ ვარიანტს EM-2-ს. EM-1 თავდაპირველად ერქვა 40-ნი წლების ბოლოს პოლონელი კორსაკის მიერ შექმნილ ტყვიამფრქვევს, რომელიც პრაქტიკულად წარმოადგენდა გერმანული FG-42-ის გადაკეთებულ ვარიანტს და იყო “ბულპაპ” კონფიგურაციის, მოგვიანებით იგივე სახელი დაერქვა საბრძოლო შაშხანის პროტორიპს, რომელიც კალიბრით, დანიშნულებით და ტექნიკურად ძალიან განსხვავდებოდა კორსაკის პროტოტიპისგან. ზოგადად პროტოტიპები, რომლებიც ტექნიკურად წარმოადგენენდნ “ბულპაპის” სქემას, ბევრად ადრე გაჩნდნენ მაგრამ რეალურად ბრიტანული EM-1 და EM-2 იყო პირველი დასრულებული და სრულყოფილი იარაღები გაზმადებული მასობრივი წარმოებისთვის.

em11341

EM-1 უკვე როგორც .280 კალიბრის საბრძოლო შაშხანა. “ბულპაპის” სქემა, ოპტიკა, როგორც ძირითადი სამიზნი მოწყობილობა და “შუალედური” ვაზნა გამოარჩევდა ამ იარაღს. 

შემდეგი პროტოტიპი EM-2 სქემით გავდა EM-1-ს მაგრამ იყენებდა განსხვავებულ ავტომატიკის სქემა, რომელიც ბრიტანელებმა აიღეს გერმანული G43-დან.  უნდა აღინიშნოს რომ სამივე პროტოტიპი, კორსაკის ტყვიამფრქვევი, EM-1 და EM-2-იც იყენებდნენ ავტომატიკის სქემებს, რომლებიც აღებული იყო გერმანული იარაღებიდან.  ჩემი აზრით ყველაზე “აზრზე მოყვანილი” და დახვეწილი პროტოტიტიპი EM-2  იყო უდაოდ რევოლუციური იარაღი, როგორც კონსტრუქციული გადაწყვეტილებებით, ასევე გამოყენებული ერთ-ერთი პირველი ჭეშმარიტად “შუალედური” ვაზნით 7x43mm/.280 British. ყველაფერ ამას ასევე ემატებოდა ის ფაქტი, რომ იარაღის ძირითადი სამიზნი მოწყობილობის როლს ასრულებდა ოპტიკური სამიზნი ხოლო “რკინები” ასრულებდნენ მხოლოდ დამხმარე სამიზნი მოწყობილობების ფუნქციას. რაზეა საუბარი EM-2 იყო ინოვაციური, უნიკალური იარაღი, რომელიც ბევრად უსწრებდა თავის დროს. ის იყო შედეგი იმ უზარმაზარი გამოცდილების და მწარე გაკვეთილების რაც ბრიტანელებმა გამოიტანეს მეორე მსოფლიო ომიდან.  წესით იარაღს ელოდებოდა ბრწყინვალე მომავალი, 1951 წელს ის მიიღეს კიდევაც შეიარაღებაში, მაგრამ 1952 EM-1 უკვე ოფიცილურად დარქმეული Rifle No.9 Mk1 ჩაანაცვლეს 7.62×51 კალიბრის ბელგიური FN -FAL-ით.  სევდიანი ისტორია, რომელიც აღწერს იმას თუ, როგორ აიძულეს ბრიტანელებს ეთქვათ უარი ახალ იარაღზე და პრაქტიკულად ძალით შეტენეს ამერიკულ ვაზნაზე გათვლილი ბელგიური შაშხანები, მოიცავს ცნობილ პოლიტიკოსებს, ბინძური ინტრიგებს და ალბათ კორუფციის ელემენენტებსაც. ამაზე უფრო სევდიანი ისტორია ალბათ მხოლოდ იყო 30 წლის შემდეგ FN-FAL-ის ჩანაცვლება L-85-ით, მაგრამ ამაზე ცოტა მოგვიანებით.  მოკლედ ბრიტანული EM-1 იყო ბრწყინვალე გამოგონება, რომელსაც არ ხვდა წილად ის წარმატება, რომელსაც ის იმსახურებდა და ბრიტანელებმა თავი იმით უნდა დაიმშვიდონ, რომ EM-1 შევიდა ისტორიაში, როგორც პირველი “ბულპაპი” მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი კონფიგურაციის შაშხანები როგორც უკვე აღვნიშნე არსებობდა მინიმუმ 50 წლით ადრე, თუმცა არც ერთი მათგანი არ იყო დაყვანილი მზადყოფნის ისეთ დონემდე როგორც ბრიტანული შაშხანა.

კონცეფციას მიაქციეს ყურადღება სხვა ქვეყნებში და შედეგიც მალე დადგა. 70-ნი წლების ბოლოს თითქმის ერთდროულად საფრანგეთმა და ავსტრიამ მიიღეს შეიარაღებაში “ბულპაპის” ტიპის საბრძოლო შაშხანები გათვლილი NATO-ს ქვეყნებისთის სტანდარტულ 5.56×45 ვაზნაზე. შემდეგ მათ მიბაძეს ბრიტანელებმა და ჩინელებმა. ყველა ამ ქვეყანამ სუფთა ფურცლიდან შექმნეს საკუთარი კონსტრუქციის “ბულპაპები”.  Steyr-Mannlicher AUG (1977 წელი), ბრიტანული L-85 (1985 წელი), ფრანგული FAMAS (1979 წელი), ჩინური QBZ-95 (1995 წელი), ყველა თავიდანვე იყო დაპროექტებული სუფთა ფურცლიდან. ავსტრიული, ჩინური და ბრიტანული იარაღები მეტ წილად იყვნენ დაპროექტებული სტანდარტული და აპრობირებული ტექნიკური გადაწყვეტილებების გამოყენებით, მაგალითად ყველა იყენებდა დგუშიან დენთის აირების სიტემას და ჩაკეტვას ბრუნავი საკეტით. AUG და QBZ გამოირჩეოდნენ პლასტმასის  ფართო გამოყენებით, მაშინ როდესაც L-85 დამზადებულია ნაშტამპი ფოლადის ნაწილებისგან. ჩინური იარაღი ასევე განსხვავდება იმით, რომ იყენებს ჩინურ ორიგინალურ შუალედურ კალიბრს 5.8×42-ს.  ფრანგული FAMAS   თავის მხრივ გამოირჩევა იმით, რომ იყენებს ავტომატიკის საკმაოდ უჩვეულო სისტემას, ბერკეტიანი ნახევრად-თავისუფალი საკეტით. ამ სისტემის ავტორობა ეკუთვნის უნგრელ კონსტრუქტორ პალ კირალის. ავტომატიკის ეს სქემა არ ითვალისწინებს დენთის აირების აღებას ლულიდან. ისევე როგრც მაგალითად H&K G3-ის შემთხვევაში, ფრანგულ ბულპაპს არ გააჩნია დენთის აირების სისტემა, რაც ამარტივებს არაღის საერთო კონსტრუქციას.

famasf11

FAMAS-ის პირველი მოდიფიკაციები ასევე იყენებდნენ ორიგინალურ მჭიდს 25 ვაზნიანი ტევადობით. ყურადღებას ასევე იქცევს ბიპოდი, რომელიც მუდმივად იარაღზეა დამაგრებული. საკეტის სახელური მოთავსებულია ზევიდან და ერთნაირად მოსახერხებელია “მერმაჯვენესთვის და მემარცხენესთვის”. ასევე შესაძლებელი იყო მასრის ექსტრაქციის მიმართულების გამოცვლა, რისთვისაც საჭირო იყო იარაღის დაშლა და გარკვეული ნაწლების გამოცვლა. 

ბრიტანული L-85 მიუხედავად იმისა, რომ მიღებული იყო შეიარაღებაში შედარებით გვიან, 1985 წელში (კონსტრუირების და გამოცდების შედარებით ხანგრძლივი პერიოდის გამო), გამოდგა ყველაზე ნაკლებად საიმედო და მოუხერხებელი საბრძოლო შაშხანა. უფრო მეტიც, ის ალბათ განიხილება როგორც ყველა დროის ყველაზე უვარგისი 5.56 კალიბრის საბრძოლო შაშხანა. თავდაპირველად, როდესაც ყალიბდებოდა მოთხოვნები ახალი ბრიტანული საბრძოლო შაშხანის მიმართ, ბრიტანელები წავიდნენ სწორი მიმართულებით, აირჩიეს კომპაქტური “ბულპაპის” სქემა, სწორი კონდახით (რაც ამცირებდა უკუცემას), ამის გამო შედარებით  მაღლა დაყენებული ოპტიკური სამიზნით, რომელიც სტანდარტული იყო იარაღზე და ზრდიდა სროლის ეფექტურობას. ავტომატიკის სქემაც იყო აღებული სტოუნერის AR-18-დან. ნაშტამპი დეტალების გამოყენება ამცირებდა იარაღის წამოების შრომატევადობას და ხარჯებს.  სამწუხაროდ ამაზე როგორც ჩანს მუხტი და შემართება ამოიწურა და ბრიტანელებმა ვერ შეძლეს ეს ყველაფერი ერთად “შეეკრათ” მუშა იარაღში. L-85 გამოვიდა არასაიმედო, რომელსაც თან ქონდა უამრავი მექანიკური პრობლემა, რის გამოც მან მიიღო “საპატიო” სახელწოდება, როგორც ყველაზე ყველა დროის ყველაზე უვარგისი საბრძოლო შაშხანა. მხოლოდ 90-ნი წლების ბოლოს, გერმანული Heckler&Koch-ის დახმარებით მოხდა ამ არაღის კონსტრუქციის გადახედვა და გარკვეული ცვლილებების შეტანა, რამაც გააუმჯობესა საიმედოობის მაჩვენებლები. რაც შეეხება მარცხენა მხრიდან სროლის საშუალებას, ბრიტანელები მიუდგნენ ამ საკითხს უკომპრომისოდ. ისწავლეთ სროლა მარჯვენა მხრიდან და მორჩა. L-85-ზე მასრების ექსტრაქციის შეცვლა შეუძლებელია, მიუხედავად იმისა, რომ უფრო ადრინდელ FAMAS-ზე და AUG-ზე ეს შესაძლებელია.

L85A2 L85 იყო ჩაფიქრებული, როგორც იაფი, ეფექტური და მარტივი წარმოებაში იარაღი, რაც აუცილებელი იყო გლობალური ომის პირობებში. ჩანაფიქრი კარგი იყო მაგრამ შესრულება სამწუხაროდ მოიკოჭლებდა. სურათზე ბრიტანელი ჯარისკაცი მოდერნიზებული შაშხანით, რომელზეც 2008 წელს სასწრაფო წესით დამონტაჟდა ამერიკული Daniel Defense-ის წარმოების ტიბჟირი სამაგრებით, ხოლო სტანდარტული ოპტიკური სამიზნი “SUSAT” ოთხჯერადი გადიდებით შეიცვალა Trijicon ACOG -ით.

აბსოლუტურად სხვა ბედი ელოდა ფუტურისტული გარეგნობის მქონე ავსტრიულ AUG-ს, რომელსაც უშვებდა Steyr-Mannlicher-ი. ის გამოვიდა საიმედო და გამძლე იარაღი. ის ასევე არის ყველაზე გავრცელებული მსოფლიოში “ბულპაპის” ტიპის შაშხანა.  მიღებული შეიარაღებაში 1977 წელს,  ის გამოირჩეოდა პლასტმასების ფართო გამოყენებით, ასევე იყო აღჭურვლი დაბალი გადიდების ოპტიკით, რომელიც იყო ძირითადი სამიზნი მოწობლობა. ამ იარაღის თავისებურებებს განეკუთვნებოდა ლულის სწრაფი გამოცვლის შესაძლებლობა, რაც ხდიდა მას კიდე უფრო უნივერსალურ იარაღად ვინაიდან ის შეცვლიდა არა მარტო შაშხანას, კარაბინს და პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს არამედ ასევე მსუბუქ ტყვიამფრქვევსაც. AUG-ში ასევე შესაძლებელი იყო მასრის ექსტრაქციის მიმართულების გამოცვლა, რისთვისაც საჭირო იყო იარაღის დაშლა და საკეტის თავის გამოცვლა.

ასევე AUG-ი ცნობილია თავისი ცუდი სასხლეტით, რომელიც არის მძიმე, გრძელი და არაინფორმატიული. ზოგადად აქ უნდა აღვნიშნო, რომ კარგი სასხლეტი “ბულპპაში” არის დიდი იშვიათობა, იმიტომ რომ სქემიდან გამომდინარე მანძილი სასხლეტსა და დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის დანარჩენ ნაწლს შორის არის ძალიან დიდი, აც ითხოვს გრძელი დამაკავშირებელი ღერძის გამოყენებას. AUG-ის დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმი არის ნაწილობრივ პლასტმასის, რაც ასევე ბუნებრივია არ აისახება დადებითად სასხლეტის მახასიათებლებზე.  მიუხედავად ამისა, როგორც აღვნიშნე, დღემდე, AUG-ი ფორას მისცემს ნებისმიერ ბულპაპს გავრცელებულობის თვალსაზრისით. ასევე მისი მოდულური კონსტრუქცია აადვილებდა მის მოდიფიცირებას. მოგვიანებით გაჩნდა უამრავი მისი მოდიფიკაცია, როგორც საბრძოლო შაშხანის ასევე სამოქალაქო ვარიანტებში, არსებობს ასევე 9მმ-ნი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ვერსიაც, რომელიც შეიძლება აიწყოს სტანდარტული შაშხანისგან.  40 წლის შემდეგაც AUG განიხილება, როგორც კლასიკური იარაღი და საუკეთესო “ბულპაპი”, რაც დასტურდება კარგი გაყიდვებით და იმ ქვეყნების გრძელი ჩამონათვალით სადაც ეს იარაღი არის მიღებული შეარაღებაში.

xRN8Inv

AUG Mod 14, რომელსაც იყენებს ირლანდიის არმია. AUG-ის მოდულურმა კონსტრუქციამ მისცა მათ საშუალება მხოლოდ ერთი დეტალის გამოცვლით მოეხდინათ იარაღის მოდერნიზება და სტანდარტული დაბალი გადიდების ოპტიკური სამიზნის ჩანაცვლება Tijicon ACOG-ებით. 

70-ან 80-ან წლებში “ბულპაპებით” გატაცებას, მოყვა საკმაოდ მე ვიტყოდი გიჟური პროტოტიპების გამოჩენა. ერთ-ერთი ასეთი არის გლუვლულიანი “ბულპაპი” Pancor Jackhammer შექმნილი აშშ-ში ჯონ ანდერსონის მიერ. თოფი იყო ნახევრად ავტომატური, მუშაობდა დენთის აირების ენერგიის გამოყენებით და გააჩნდა მოძრავი მოსახსნელი დოლურა გათვლილი 10 ვაზნაზე. ძნელად დასაჯერებელია, მაგრამ ამ ქმნილებას სერიოზულად ცდიდნენ ამერიკის ჯარში და განიხილავდნენ მის შეარაღებაში მიღებას, მაგრამ “ჯეკჰამერის” ისტორიას ბედნიერი დასასრული არ ქონდა. სამხედროებმა უარი თქვეს მასზე და კომპანია გაკოტრდა.

Jackhamme

Pancor Jackhammer-ის ყველაზე უჩვეულო თვისება იყო, ის რომ მისი დოლურის გადაკეთება შესაძლებელი იყო ნაღმად. მას უყენდებოდა ქვევიდან აალების სისტემა ხოლო ზევიდან მექნიზმი სატერფულით, რომელზე დაწოლაც იწვევდა ყველა ვაზნის ერთდროულ ზევით გასროლას.

იმ ქვეყნებს რომლებსაც სურდათ “ბულპაპი” მაგრამ რიგი მიზეზების გამო არ ქონდათ დრო და რესურსი ახალი იარაღის შესაქმნელად, მიმართეს კონვერსიას და უკვე არსებული იარაღები გადააწყვეს “ბულპაპის” კონფიგურაციზე. ასე მოიქცა მაგალითად სამხრეთ აფრიკა ასევე რუსეთი და უკრაინა. სამივე შემთხვევაში “ბულპაპის” კონსტრუქციის საფუძველს წარმოადგენდა კალაშნიკოვის სისტემის იარაღები. რუსებმა და უკრაინელებმა თავდაპირველად წავიდნენ საერთო კონსტრუქციის ღრმა მოდერნიზაციის გზით, სამხრეთ-აფრიკელებმა უბრალოდ მოათავსეს ძველი იარაღი ახალ პლასტმასის გარსაცმში.

cr21_m05

Vektor CR21 დაშლილი. კარგად ჩანს პალსტმასის გარსაცმი და დანარჩენი იარაღი დამზადებული ფოლადისგან. ყუარადღებას იქცევს ის ფაქტი, რომ ოპტიკა დამაგრებულია მეტალის რესივერზე და არა პლასტმასის გარსაცმზე. 

სამხრეთ აფრიკული Vektor CR21-ის ფუტურისტული იერსახის ქვეშ იმალება ბანალური 5.56 კალიბრის საბრძოლო შაშხანა R-4, ისრაელში “დაბადებული” “გალილის” სამხრეთ-აფრიკული ვარიანტი. მინიმალური დრო და ფული იყო საჭირო, რომ სტანდარტული შაშხანა მოთავსებულიყო პლასტმასის გარსაცმში და მიგვეღო “ბულპაპის” ტიპის “ახალი” იარაღი. თუმცა СR21 არ იყო წარმოდგენილი, როგორც იარაღი. ის შეთავაზებული იყო, როგორც “აპგრეიდის” პაკეტი უკვე არსებული იარაღისთვის, რომელიც იყო სამხრეთ-აფრიკის შეიარაღებული ძალების შეიარაღებაში. R4 ტიპის შაშხანასთან შედარებით СR21 იყო უფრო მოკლე მაგრამ ამავე დროს იარაღზე არ იყო გათვალისწინებული მექანიკური სამიზნე მოწყობილობები, ექსტრაციის მიმართულების შეცვლაც იყო შეუძლებელი, თუმცა იარაღების ცნობილი ექსპერტი პიტერ კოკალისი ირწმუნებოდა, რომ CR-21-დან სროლა მარცხენა მხრიდან შესაძლებელია, გარსაცმზე შესრულებული პლასტმასის დეფლექტორის წყალობით, რომელიც ქვევით ისხლიტავდა მასრებს.   საბოლოო ჯამში არც სამხრეთ აფრიკის ჯარმა და არც პოლიციამ ეს იარაღი შეიარაღებაში არ მიიღო. ხოლო CR21 შევიდა ისტორიაში როგორც ყველაზე ფუტურისტული იერსახის მქონე “ბულპაპი”. ეს ნაწილობრივ იმის გამო, რომ ჯერ დიზაინერული კომპანიის მიერ შემუშავდა მისი იერსახე და მერე ინჟინერებმა დაიწყეს ფიქრი, როგორ მოთავსებულიყო შიგნით R4.

800px-D9cr213

თავისი გარეგნობის წყალობით СR21 მოიწონეს კინოინდუსტრიაში. კადრი შესანიშნავი ფილმიდან District 9. იარაღის დიზაინზე მუშაობდა ცნობილი დიზაინერული სახლი Pentagraph. 

ჩინური QBZ-95, პირველად გამოჩნდა ჩინელი ჯარისკაცების ხელში 1997 წელს. როგორც აღვნიშნე უნიკალურობა ამ იარაღის მდგომარეობს იმაში, რომ ის იეყენებს ორიგინალურ ჩინურ “შუალედურ” ვაზნას (5.8×42mm). ერგონომული თვალსაზრისით ჩინური “ბულპაპი” არის ალბათ ყველაზე მოუხერხებელი. ისევე, როგორც ბრიტანულ L-85-ში, ექსტრაქციის მიმართულების შეცვლა შეუძლებელია. მცველი/სელექტორი ერთმხრივია, მჭიდის ღილაკი განლაგებულია უკან მჭიდთან, რესივერის ქვეშ. თანაც მცველი/სელექტორი განკლაგებულია იარაღის უკანა ნაწილში, მარცხენა მხრიდან. ერთადერთი პლიუსი ერგონომიკის თვალსაზრისით არის მხოლოდ საკეტის სახელური, რომელიც განლაგებულია ზევიდან და ერთნაირად ხელმისაწვდომია ორივე მხრიდან და ალბათ მჭიდის ღილაკი. 5.56 კალიბრის სამოქალაქო საექსპორტო ვარიანტებზე მჭიდის ღილაკი მარჯვნიდან არის განლაგებული, გამომდინარე იქიდან რომ იარაღი გათვლილია STANAG მჭიდზე და არა “კალაშნიკოვის” ტიპის მჭიდზე. ავტომატიკის სქმემა არის “კალაშნიკოვის” და ჩეხური Vz58-ის “ჰიბრიდი”. იარაღი იყენებს სტრაიკერს ჩახმახის ნაცვლად. საკეტი იკეტება ბრუნვით. იარაღის კონსტრუქცია არის ძალიან მარტივი და გამძლე. იარაღი ადვილად იშლება, მათ შორის რეგულირებადი დენთის აირების სისტემაც. თუ AUG-ი ყვეკლაზე გავრცელებული “ბულპაპია” მსოფლიოში, QBZ-95 არის ყველაზე მრავალრიცხოვანი, სულ დაახლოებით 1.6 მლნ ერთეულია გამოშვებული.

Rifle_Type_95

QBZ-95 არის მარტივი იარაღი გათვლილი მასობრივ წარმოებაზე. მისი გაუმჯობესებული ვარიანტი გამოდის 2010 წლიდან. სელექტორი გადატანილია სახელურთან, მასრების ექსტრაქცია ხდება პირველი საათის მიმართულებით რაც აძლევს საშუალებას მსროლელს გარკველი სიფრთხილიდ მაგრამ მაინც აწარმოოს სროლა მარცხენა მხარიდან. გათვალისწინებულია ასევა ოპტიკური სამიზნეების დაყენების შესაძლებლობა. 

საბჭოთა კავშირის და პოსტ-საბჭოთა კავშირის ქვეყნებს რაც შეეხება, ინტერესს წარმოადგენენ პირველ რიგში გერმან კორობოვის პროტოტიპები და ასევე მცდელობები რუსეთსა და უკრაინაში, “კალაშნიკოვის” ბულპაპის კონფიგურაციაში ტრანსფორმირების.  პროტოტიპების განხილვა არ შედის ამ სტატიის მიზნებში, მაგრამ მე ვალდებული ვარ ვახსენო კორობოვი, იმიტომ, რომ ჩემი აზრით მისი პროტოტიპები აშკარად უსწრებდნენ დროს, მაგრამ რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია “ბულპაპების” შეიარაღებაში მიღება მანდ არასდროს სერიოზულად არ განიხილებოდა. კორობოვს “ბულპაპი” ქონდა წარდგენილი გამოცდებისთვის ჯერ კიდევ 1945 წელს. გამოცდების შედეგად საბჭოთა არმიამ მიიღო შეიარაღებაში კალაშნიკოვის სისტემის ავტომატი. 60-ან წლებში კორობოვი ისევ დაუბრუნდა ბულპაპების კონსტრუირებას და შექმნა რამდენიმე მუშა პროტოტიპი გაერთანებული ერთი სახელის ქვეშ ТКБ-022, თუმცა კონსტრუქციულად მათ შორის იყო მნიშვნელოვანი განსხვავებები. პროტოტიპებს შორის იყო, როგორც კლასიკური ბულპაპები ასევე საკმაოდ საინტერესო “კონცეპტი”  ТКБ-022 №1, რომელშიც მჭიდი იყო განთავსებული სახელურში, როგორც უზი-ს პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევში. ანალოგიურ გადაწყვეტილებას გამოიყენებს შვედური “ინტერდინამიკი” რამდენიმე წლის შემდეგ, მაგრასმ ამაზე ცოტა მოგვიანებით. ყველაზე დახვეწილი და ინოვაციური კორობოვის პროტოტიპებიდან იყო ალბათ მოდელი ინდექსით ТКБ-022ПМ, სადაც კორობოვმა გადაწყვიტა მასრების ექსტრაციის პრობლემა და ექსტრაცია ხდებოდა წინ, ლულის დაბოლოებასთან (ასე წერენ ღია წყაროებში, მაგრამ ერთადერთ სქემაზე მასრების ექსტრაქცია ხდება ქვევიდან მჭიდის წინ განლაგებული არხიდან) რაც ერთნაირად მოსახერხებელი იყო ნებისმიერი მხრიდან სროლისას. 70-ან წლებში საბჭოთა კავშირში მიიღეს ახალი მცირეკალიბრიანი ვაზნა 5.45×39 და შესაბამისად ყველა პერსპექტიული პროტოტიპი პროექტირდებოდა უკვე ახალი ვაზნის ირგვლივ.  მაგრამ ამჯერად ახალ კალიბრზე გათლილი კორობოვის პროტოტიპი ТКБ-072, იყენებდა კონვენციონალურ სქემას. მიუხედავად პოტენციალისა კორობოვის ავტომატებმა ვერ მიაღწიეს თუნდაც მცირე სერიით წარმოებამდე სრულყოფილი საჯარისო გამოცდებისთვის, უნდა ვივარაუოდთ რომ სამუშაოების გასაიდუმლოებული იყო და კორობოვის არ მოუდენია გავლენა “ბულპაპების” ევოლუციაზე.  90-ებში, რუსეთში დაფიქსირდა ბულპაპების მიმართ ინტერესის მკვეთრი ზრდა. 1993 წელს, ტრაიციულად დიდი დაგვიანებით, რუსეთში გაჩნდა “ბულპაპი” მეტ ნაკლებად გამზადებული სერიული წარმოებისთვის.  შექმნილი АК-74-ის ბაზაზე, ОЦ-14 წარმოადგენდა პრაქტიკულად “კალაშნიკოვს”, წინ გადატანილი დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმით. ამის გამო საერთო სიგრძის და ლულის სიგრძის შეფარდებაც არ გამოვიდა საუკეთესო. 840მმ და 415მმ შესაბამისად.  შედარებისთვის, ჩინური QBZ-95 ეს მონაცემები აქვს 745მმ და 463მმ, ავსტრიული AUG, 790მმ და 508მმ. გარდა ამისა რუსებმა რატომღაც აირჩიეს კალიბრი  7.62×39 და არა 5.45×39-ზე. არანაირი მცდელობას იარაღი გამხდარიყო ორმხრივი ადგლი არ ქონდა. მასრების ექსტრაქციის მიმართულებაც ისევე როგორც ბრიტანულ L-85-ში არ იცვლება. ოპტიკური სამიზნე არ არის ძირითადი, რაც ცუდია გამომდინარე იქიდან რკინის სამიზნე მოწყობილობების სამიზნი ხაზი არის ძალიან მოკლე. არსებული ინფორმაციით 95-96 წლებში ამ იარაღს ცდიდნენ ჯარში მაგრამ მისი შეიარაღებაში მიღება არ მომხდარა.  1991 წელს რუსეთში იყო ასევე რეანიმირებული 80-ანი წლების დასაწყისში განხორციელებული პროექტი, რომლის ფარგლებში მოხდა სვდ-ს ტიპის შაშხანის  ბაზაზე ბულპაპის კონსტრუქციის კომპაქტური სნაიპერული იარაღის შექმნა. ამ შემთხვევაშიც კონვერსიულ “ბულპაპს” სახელწოდებით СВУ, გადმოყვა ყველა მინუსი, რომელიც ახასიათებდა ОЦ-14-ს, მაგრამ მიუხედავად ამისა ეს იარაღი მცირე რაოდენობით მაგრამ მაინც მოხვდა შეიარაღებაში.


0_5d88d_a3381518_xl

СВД-ს დაჭირდა ბევრად უფრო სერიოზული ჩარევა კონსტრუქციაში იმისთვის, რომ მომხდარიყო მისი ტრანსფორმირება “ბულპაპში”, საჭირო გახდა ავტომატიკის და დენთის აირების სისტემის საფუძვლიანი გადაკეთება. 

СВУ  არ იყო პირველი სნაპერული ბულპაპი, 1982 წელს Walther-მა გამოუშვა WA-2000, ნახევრად ავტომატური სნაიპერული შაშხანა, გათვლილი სამ კალიბრზე მათ შორის მძლავრ .300 Winchester Magnum-ზე.  ძალიან მაღალი ფასის გამო WA-2000-ის წარმოება მალევე შეწყდა და ის ეხლა წარმოადგენს ნებისმიერი სერიოზული კოლექციონერის ოცნებას. ფასების მიმოხილვა არ წარმოადგენს ამ სტატიის მიზანს მაგრამ მაინც დავწერ, რომ WA-2000-ის ფასი დღეს აღწევს 70 000  დოლარს. СВУ ასევე არ იყო პირველი “ბულპაპად” გადაკეთებული ავტომატური შაშხანა. 80-ნი წლების დასაწყისში ისრაელში შეიქმნა “ბულპაპის” ტიპის სნაიპერული შაშხანა  Sardius M36 Sniper Weapon System.  საფუძვლად აღებული იყო ამერიკული M14/Springfield M1 შაშხანა, რომელიც საფუძვლიანად გადაკეთდა.  იარაღი გამოდიოდა მცირე რაოდენობით და ისევე, როგორც СВУ შეზღუდუდლად მიღებული იყო შეიარაღებაზე სანამ უარი ითქვა მცირე პარტიებით შეძენაზე და მის ნაცვლად მიღებულ იქნა შეიარაღებაში აშშ-დან მიღებული Remington M-24.

fsXYeQBu6OE

ყურადღებას იქცევს მასიური დეფლექტორი რომელიც ფარავს იარაღის რესვიერს და იცავს მსროლელს მასრებისგან. ექსტრაქცია მხოლოდ მარჯვნივ ხდებოდა. სურათზე არის მოდელი M89 AR, რომელსაც უშვებდა ასევე ისრაელის Technical Equipment International, “სარდიუსის” გაკოტრების შემდეგ. СВУ-სგან განსხვავებით M89 იყიდებოდა ესქპორტზეც. 

90-ან წლებში რუსეთში, საბაზრო ეკონომიკის პირობებში ნებისმიერი ახალი იარაღი/პროტოტიპი განიხილებოდა როგორც საექსპორტო პროდუქტი და ასევე AK-74 პერსპექტიული შემცვლელი. ყოველი ასეთი პროტოტიპის შესახებ ხდებოდა ეგრევე ცნობილი, რაც განსხვავდებოდა საბჭოთა კავშირში მიღებულ პრაქტიკისგან, როდესაც ყველა პერსპექტიული პროექტი იყო მკაცრად გასაიდუმლოებული. 90-ან წლებში შექმნილი რუსული იარაღები მეტ წილად წარმოადგენდნენ რუსული/საბჭოთა და უცხოური წარმოების არაღებში გამოყენებული გადაწყვეტილებების კომპილაციებს და მათ შორის ასევე იყო მართლაც რომ უცნაური მოდელები, რომელთა ზუსტი დანიშნულების გამოცნობა დიდ სიძნელეს წარმოადგენს. “ბულპაპების” ევოლუციის თვალსაზრისით გარკვეულ ინეტერესს წარმოადგენს ტულას საკონსტრუქტორო ბიუროს ქმნილება სახელწოდებით А-91. ეს არის საბრძოლო შაშხანა გათვლილი შუალედურ ვაზნებზე. იარაღში ფართოდ არის გამოყენებული პლასტმასები, ხოლო მის თავისებურებებს განეკუთვნება მასრების ექსტრაქცია წინიდან, ლულის ზევიდან განალგებული მილის გამოყენებით და ასევე ინტეგრირებული ყუმბარმტყორცნი. ეს იარაღი დღემდე არ გაცდა პროტოტიპის სტადიას, ხანდახან ხდება მისი დემონსტრირება  სხვადასხვა გამოფენებზე, მაგრამ მისი შეძენის მსურველი დღემდე არ გამოჩენილა. რუსებმა ტრადიციულად მიიწერეს მასრების წინ ექსტრაქციის სქემის გამოგონება, მართლაც კორობოვის და აფანასიევის პროტოტიპები ასეთ სქემას იყენებდნენ, მაგრამ მასრების წინ ექსტრაქცია გვხვდება ბევრად ადრე ჯერ კიდე მაქსიმის ტყვიამფრქვევში, ასე რომ ……

A-91556

სურათზე ასახული არის А-91-ის საექსპორტო ვარიანტი გათვლილი 5.56 კალიბრის ვაზნაზე. ყურადღებას იქცევს ერთმხრივი მცველი/სროლის რეჟიმების გადამრთველი და ასევე ის ფაქტი, რომ იარაღი იყენებს “კალაშნიკოვის” ავტომატის მჭიდს, თუმცა საექსპორტი ვარიანტი უნდა ჩემი აზრით იყოს პირველ რიგში გათვლილი STANAG-ის მჭიდზე.  იგივე “დეფექტი”  გადმოყვა 5.56 კალიბრის “კალაშნიკოვების” სამოქალაქო ვარიანტებსაც. 

კონვერსიული “ბულპაპის” კიდევ ერთი მაგალითი არის უკრაინული “Вепр” “შექმნილი” 2000-ნი წლების დასაწყისში. მე გამიჭირდება კლასიფიცირება ამ პროექტების კონსტრუქციული თვალსაზრისით იმიტომ, რომ დამრჩა შთაბეჭდილება, რომ ეს იარაღები იქმნებოდა ერთი მიზნით, თითიდან გამოწოვილი მოტივით, კორუფციული შეთნახმების საფუძველზე მათი “შეტენვა” თავდავცის უწყებისთვის და ფულის გაკეთება. უკრაინის და ალბათ რუსეთის შემთხვევაში სწორედ ეს იყო ლეიბ-მოტივი, რომელმაც განაპირობა კონვერსიული “ბულპაპების” გამოჩენა. რაიმე სერიოზულ კვლევით საქმიანობაზე ლაპარაკი არ შეიძლებოდა, რაც გამოიხატა იმაში, რომ ორივე შემთვევაში იარაღები იყო ძალიან ნედლი და არასრულყოფილი.

im578x383-malyuk

უკრაინელების კიდევ ერთი მცდელობა “კალაშნიკოვების” ჩანაცვლების, “ბულპაპი” სახელად “Малюк”,  რომელიც პრაქტიკულად იმეორებდა სამხრეთ-აფრიკული СR-21-ის კონცეფციას. აიღე იარაღი რომელიც გაქვს და გაახვიე ლამაზ შეფუთვაში, მერე შეთავაზე სახელმწიფოს და არ დაგავიწყდეს “ატკატი”.

ობიექტურობისთის უნდა აღინიშნოს, რომ კალაშნიკოვის ბულპაპად ქცევის მცდელობები ასევე “დაფიქსირდა’ ბულგარეთში (გ.დ. ბაკალოვის პროტოტიპი, 90-ნი წლები), ფინეთში (Valmet M82 80-ნი წლების დასაწყისი), და სომხეთში (K-3, 1999 წელი), მაგრამ მცირე პარტიებით წარმოებას საქმე არ გაცდა. ჩემთვის უცნობია ხდებოდა თუ არა რამე ანალოგიური საქართველოში, თუმცა მე გამიგია, რომ იყო მცდელობების “კალაშნიკოვების” კუსტარული წესით “ბულპაპებად” გადაკეთების, მაგრამ ასეთი ტრანსფორმაციის მიზეზი ყოველთვის იყო მიღებული იარაღის არალეგალური მიზნებისთვის (დანაშაულებრივ საქმიანობაში) გამოყენება.

წესით ამ დროისთვის უნდა გაგიჩნდეთ კითხვა, რა ხდებოდა ამასობაში აშშ-ში? “ბულპაპების” თვალსაზრისით საინტერესო არაფერი.  მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, აშშ-ის შეიარაღებული ძალები სერიოზულად არც განიხილავდნენ ‘ბულპაპების” სქემის იარაღის შეიარაღებაში მიღებას და საქმე არ გაცდა ცალკეულ პროტოტიპებს. სანამ M14-ს მიიღებდნენ შეიარაღებაში არსებობდა ჯონ გარანდის მიერ შექმნილი 7.62 კალიბრის პროტოტიპი ინდექსით T31, რომელიც აგებული იყო ბულპაპის სქემით. გარანდმა გამოიყენა ეს სქემა იმისთვის, რომ დაეკმაყოფილებინა მაქსიმალური დასაშვები წონის პრობლემები. იარაღი გამოვიდა მაინც საკმაოდ მძიმე, ავტომატიკის სქემა რომელიც იყენებდა დენთის აირების “მახის” პრინცპს და თან უზრუნველყოფდა ლულის და გარსაცმის იძულებით გაგრილებას, ასევე იწვევდა დენთის აირების სისტემის მნიშვნელოვან დაბინძურებას. საბოლოო ჯამში მასზე უარი ითქვა.  რამდენიმე  “ბულპაპი” შეიქმნა აშშ-ის შეიარაღებული ძალების მიერ ინიცირებული “სპეციალური დანიშნულების ინდივიდუალური იარაღის” პროგრამის და მისი განშტოებების ფარგლებში, მაგრამ საქმე არ გაცდა რამდენიმე ძალიან ნედლი პროტოტიპის შექმნას. ამჯერად აშშ-ის შეიარაღებული ძალები არ იყენებენ “ბულპაპის” ტიპის იარაღებს, მაგრამ “ბულპაპები” ფართოდ არიან წარმოდგენილი  სამოქალაქო ბაზარზე.

ერთ-ერთი იარაღების კლასი, სადაც ბულპაპის სქემა ფართოდ იქნა გამოყენებული, არის მსხვილკალიბრიანი შაშხანები, როგორც სპაიპერული იარაღის ვარიანტში ასევე, როგორც უფრო ადრინდელი კონცეფციით, ტანკ-საწინააღმდეგო იარაღის როლში.  ასეთი იარაღები ყოველთვის გამოირჩეოდნენ მარტივი ან თუ გნებავთ პრიმიტიული კონსტრუქციით, ხოლო გრძელი ლულის და დიდი მასის გამო, ასეთი იარაღები ყოველთვის იმყოფებოდნენ დასაშვები წონის და გაბარიტების ზედა ზღვარზე. ბუნებრივია “ბულპაპის” სქემა განიხილებოდა და აქტიურად გამოიყენებოდა, როგორც ყველზე ეფექტური  საშუალება, როგორც მინიმუმ იარაღის გაბარიტების შემცირების, რაც გახდიდა ამ იარაღს უფრო მანევრირებადს და ადვილად გადასატანს. ძალიან ადრინდელი მოდელები, როგორიც მაგალითად Solothurn S18 (1934 წელი)  წარმოადგენდნენ პრაქტიკულად “ნახევრად ბულპაპების” (მჭიდი განლაგებული გვერდიდან სახელურის თავზე), უფრო გვიან შექმნილი მოდელები უკვე იყენებენ კლასიკურ “ბულპაპის” სქემას.  ასეთი იარაღები წარმოდგენილია, როგორც ნახევრად-ავტომატურები მაგალითად .50 კალიბრის Barret XM500 (აშშ, 2006 წელი) ასევე გრძივად მოძრავი საკეტით, მაგალითად რუსული  12.7მმ-ნი ВМ-2000 (2000-ნი წლების დასაწყისი). ამ კლასისი იარაღების ზოგი მოდელი შეიძლება იყოს გათვლილი 20მმ-ან ჭურვებზე და იყენებდეს სხვა საინტერესო ტექნიკურ გადაწყვეტილებებს. 

rt20cro

გამოშვებული 90-ან წლებში ხორვატიაში, ეს 20მმ-ნი შაშხანა/ქვემეხი იყენებს “რეაქტიულ” კონტრ-უკუცემის სისტემას, რომელიც მოიხმარს ლულიდან აღებულ დენთის აირებს უკუცემის დახშობის მზინით, დაალოებით იგივე პრინციპით რაც განხორციელებულია რეაქტიულ ყუმბარმტყორცნებში.” ბულპაპის” სქემის გამოყენებით ამ მძლავრი იარაღის სიგრძე სულ რაღაც 1300მმ-ია, საიდანაც ლულის სიგრძე 920მმ-ია. 

ასე, გამოვიდა, რომ სწორედ ცეცხლსასროლი იარაღის ამ მძიმე კლასში, “ბულპაპის” კონფიგურაცია გახდა შედარებით უფრო ათვისებული და პროცენტულად სწორედ ამ კლასში “ბულპაპის” სქემა ყველაზე ფართოდ არის წარმოდგენლი. რაც გასაკვირი არ არის. გაბარიტებით და წონით, მსხვიკალიბრიანი შაშხანების ყოველთვის იმყოფეოდნენ დასაშვები წონის და გაბარიტების ზედა ზღვარზე და ზომის და წონის შემცირების პრობლემა ყველაზე მწვავედ სწორედ ამ კლასში დგას.

რახან ვახსენეთ კორობოვის და გარანდის პროტოტიპები, იქნებოდა უსამრთლო ასევე არ გვეხსენებინა შვედური კომპანია “ინტერდინამიკი”, სადაც მოღვაწეობდა ნიჭიერი შვედი კონსტრუქტორი გეორგ კელლგრენი. 70-ან წლებში ამ კომპანიაში, რომლის სახელი ალბათ არც გაუგია იარაღების მოყვარულების უმეტესობას, საკმაოდ საინტერესო რამეები იქმნებოდა. პირველ რიგში ეს იყო პერსპექტიული მცირეკალიბრიანი საბრძოლო შაშხანები “ბულპაპის” კონფიგურაციაში და ასევე პერსპექტული მცირეკალიბრიანი (4.5მმ) წრიული აალების ვაზნები.

mks cmr

5.56 კალიბრრის ინტერდინამიკის პროტოტიპი MKS, სადაც მჭიდი განთავსებულია სახელურში. მოგვიანებით კელგრენი გამოუშვებს იგივე სქემის მქონე სამოქალაქო .22WMR კალიბრის СMR-30 კარაბინს 

inter5y

ინტერდინამიკის 4.5 კალიბრის “ბულპაპი” MKR. ამ იარაღს ბევრი თავისებურება ქონდა მაგრამ ალბათ მთავარი იყო, ის რომ  მთელი იარაღი აწყობილი იყო სქელი და ხისტი ლულის ირგვლივ. 

MKR-ში გეორგ კელლგრენმა ორიგინალურად გადაწყვიტა მასრების ექსტრაქციის პრობლემა. ექსტრაქცია ხდებოდა მჭიდის უკან განალგებული არხიდან, ქვევით. ბუნებრივია ასეთი გადაწყვეტილება გამორიცხავდა საკეტის უკან დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის ელემენტების განლაგებას და ამიტომ MKR ისროდა ღია საკეტიდან. ახალი 4.5x26r ვაზნა იყენებდა მკვეთრად გამოხატულ კონუსური ფორმის მასრას, რის გამოც მისი მჭიდი იყო ნახევარწრის ფორმის.  MKR გამოვიდა მოსახერხებელი საერთო სიგრძით მხოლოდ 800მმ, მსუბუქი – იწონიდა 3 კილოგრამამდე და დიდი ტევადობის – 50 ვაზნა. ტყვიის მაღალი საწყისი სიჩქარე იძლეოდა  300 მეტრამდე ეფექტური სროლის წარმოების შესაძლებლობას. სამწუხაროდ, დასავლეთის ქვეყნების მიერ 5.56×45  კალიბრის მასიურმა მიღებამ შეიარაღებაში არ მისცა საშუალება ინტერდინამიკს განევითარებინა თავისი პროექტები და სამუშაოებიც შეწყდა.

უკვე შემდგომ კელლგრენი გადადის სამუშაოდ აშშ-ში, სადაც აფუძნებს კომპანიას სახელად Kel-Tec СNC. ეს კომპანია დღესაც გამორჩევა იმით, რომ უშვებს არაორდინარულ იარაღს, რომელიც რბილად, რომ ვთქვათ არ გავს სხვა კომპანიების ტიპიურ ნაწარმს. მსუბუქი, მარტივი პისტოლეტები ძალიან დაბალ ფასად, დასაკეცი 9მმ-ნი კარაბინები, .22WMR კალიბრის 20 ვაზნიანი პისტოლეტი, ყველაფერი ეს კომპანიას კარგად ეყიდება და როგორც ჩანს მისცა საშუალება კელგრენს გაეგრძელებინა მუშაობა ორიგინალური კონსტრუქციის “ბულპაპის” ტიპის შაშხანებზე. 2008 წელს “კელ-ტეკმა”, ფლორიდას შოტ-შოუზე წარმოადგინა .308 კალიბრის ნახევრად-ავტომატური ბულპაპი “RFB”. ფუტურისტული დიზაინის იარაღი გამოირჩეოდა იმით, რომ პირველ რიგში იყო გათვლილი ძლიერ .308 Win კალიბრზე. გამოყენებული იყო სქემა, რომელსაც კელგრენი იყენებდა თავის ადრინდელ პროტოტიპებში. ასეთ სქემაში ლულა თითქოს ასრულებდა იარაღის “ხერხემლის” როლს (სიტყვა ხერხემალს თავისი იარაღის კონსტრუქციის აღწერისას კელგრენი თავად იყენებს), და მასზე იყო აწყობილი დანარჩენი იარაღი.  საკეტის ჩაკეტვა ხორციელდებოდა ვერტიკალურ სიბრტყეში, ვაზნების ექსტრაქცია ხდებოდა ზევით, სპეციალურ არხში, რომელიც ყრიდა მასრებს წინიდან ლულის დაბოლოებასთნ. აღნიშნული სქემა კელგრენმა ასევე გამოიყენა უფრო ადრინდელ თავის იარაღში, კომპაქტურ კარაბინში SUB-16. დენთის აირების სისტემა იყო უფრო ტრადიციული, დგუშიანი, მოკლე სვლით და ასევე აღჭურვილი იყო დენთის აირების რეგულატორით.

kelfnpara

Kel-Tec RFB. ამ მოდელის პროტოტიპებზე მუშაობისას კელგრენი ექსპერიმენტირებდა სხვადასხვა ექსტრაქციის ვარიანტებთან, აქიდან ყველაზე საინტერესო იყო მოდელი, რომელიც იკვებებოდა ორი ერთმანეთისგან დაშორებული ერთრიგიანი მჭიდებიდან, რომლებიდანაც რიგ-რიგობით  ხდებოდა ვაზნების მიწოდება, ხოლო ადგილი მათ შორის იყო გამოყენებული მასრების ქვევით ექსტრაქციისთვის. შემდეგ კელგრენმა ამ სქემაზე უარი თქვა და დაუბრუნდა ექსტრაქციას წინიდან და ტრადიციული კონსტრუქიის მჭიდს (FN FAL-ის). 

RFB-ს მოყვა 5.56 კალიბრის მოდელი RDB (RFB Round ejecting Front Bullpup, RDB – Rounds ejecting Down Bullpup).  როგორც სახელიდან ხდება გასაგები, ამჯერად კელგრენი დაუბრნდა პირველად MKR-ში განხორციელებულ ექსტრაქციის სქემას, მჭიდის უკან განლაგებული არხის მეშვეობით. ორივე ამ გადაწყვეტილებამ ეფექტურად მოაგვარა “ბულპაპების” ორმხრივობის პრობლემა.  აღარ არის საჭირო მასრის ექსტრაქცის მიმართულების შეცვლა, მართვის ელემენტები ორმხრივია და საღვედეებიც კი, განლაგებულია ორივე მხრიდან. მხოლოდ საკეტის სახელურის განლაგების შესაცვლელად არის საჭირო იარაღის დაშლა, რაც არ არის კრიტიკული შეზღუდვა.  პრობლემა რომელიც უკავშირდება ჩახმახის განლაგებას, გადაწყდა მისი უკიდურესად უკან, კონდახში განლაგებით, და იმისთის რომ მიწვდეს ნემსას ის ასრულებს საკმაოდ გრძელ მოძრაობას, რომ “გადაახტეს” ექსტრაქციის არხს და მიწვდეს საკეტს, რომელშიც არის განლაგებული ნემსა. დღევანდელი მდგომარეობით, Kel-tec RDB არის ალბათ ყველაზე მარტივი, ტექნოლოგიური და ერგნომიული ბულპაპის სქემის 5.56 კალიბრის იარაღი. მხოლოდ დავაზუსტებ იმას, რომ ორივე ეს იარაღი არანაირად არ იქმნებოდა, როგორც სამხედრო-საბრძოლო იარაღი. თავისი კონცეფციით და კონსტრუქციით ეს არის წმიდა სამოქალაქო იარაღები.

378569c4d86a843c6bfeac62f1dea00f--shotguns-firearms

ცნობილმა და ცეცხლსასროლი იარაღის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილმა მწარმოებელმა, ბელგიურმა “FN”-მაც შეიტანა თავისი წვლილი “ბულპაპების” ევოლუციაში. ამ კომპანიას ეკუთვნის ორი სერული წარმოების “ბულპაპის” ტიპის იარაღი, რომელიც იმსახურებს ამ მიმოხილვაში მოხვედრას. ეს არის ფუტურისტული 5.56 კალიბრის საბრძოლო შაშხანა FS-2000 და არანაკელბ ფუტურისტული 5.7მმ კალიბრის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი P90.  ორივე ეს იარაღი არის ორმხრივი მართვის ელემენტებით და ექსტრაქციის სქემითაც,  მაგრამ ექსტრაქციის პრობლემა გადაწყვეტილია ორივე იარაღში განსხვავევბულად. FS-2000  ახორციელებს ექსტრაქციას ლულის წინიდან და იკვებება სტანდარტული 30 ვაზნიანი მჭიდებიდან, რომელიც არის სახელურის უკან განალგებული, როგორც კლასიკურ “ბულპაპებში”. P90-ში მასრების ექსტრაქცია ხდება ქვევიდან, ხოლო იკვებება იარაღი მჭიდიდან რომელიც ისევე როგორც გერმანულ ექსპერიმნტულ H&K G11-ში განლაგებულია ლულის ზევიდან. გარდა ამისა ვაზნები მჭიდში განლაგებულია ლულის პერპენდიკულარულად, და მიწოდების დროს სპეციალური მოწყობილობა უზრუნველყოფს მათ შეტრიალებას და ასე მიწოდებას. FS-2000-ში მასრების “გადამისამართება” ლულის ზევიდან განალგებულ საექსტრაქციო არხში  ხდება მოძრავი ღარის მეშვეობით.  სხვა “ბულპაპისგან”  (მაგ. Steyr AUG)  P90-ს ერგო მოსახსნელი დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მოდული განლაგებული იარაღის უკანა ნაწილში და პრაქტიკულად მთლიანად (ჩახმახის ჩათვლით) დამზადებული პლასტმასისგან. P90 შექმნილი როგორც ჯარისკაცის ინდივიდუალური დაცვის იარაღი თავის ვაზნასთან ერთად, შესაძლებლობით დაამარცხოს ინდივიდუალური ჯავშანი (ჟავშანჟილეტი, ჩაფხუტი), ანუ ის ასრულებს იმ როლს რისთვისაც შექმნა. გარდა ამისა ის არის ერთ-ერთი ყველაზე ორიგინალური “ბულპაპი”, რომელიც ოდესმე შექმნილა და ამ ეტაპზე მსოფლიოშ ერთადერთი, რომელსაც გააჩნია კვების ასეთი ორიგინალური სისტემა. FN თავისმხრივ იმსახურებს ქებას, რომ შეძლო შეექმნა ასეთი ორიგინალური იარაღი, რომელიც თან მუშაობს საიმედოთ.

kelfn2000

ვაზნების ექსტრაქციის სქემა ლულის ზევით განლაგებული საექსტრაქციო არხის მეშვეობით.  მარცხნივ FN-2000 მოძრავი ღარით, მარვნივ Kel-Tec RFB ორმხრივი ვერტიკალურად მოძრავი ექსრაქტორით. 

fs2000p90

P90 (ზევით) გამოდგა კომერცილად უფრო წარმატებული ვიდრე FS-2000, თუმცა ორივე იარაღი არის ზუსტი, საიმედო და უკიდურესად ფუტურისტული. 

ალბათ ყველა ბულპაპიდან ყველაზე მრავალფეროვანი და საინტერესო ბიოგრაფია აქვს ისრაელში IWI-ის მიერ გამოშვებულ 5.56 კალიბრის ‘ტავორს”. TAR-21, Tavor Assault Rifle-21 ანუ 21-ე საუკუნის საიერიშო შაშხანა, შეზღუდულად იყო მიღებული შეიარაღებაში ისრაელის შეიარაღებული ძალების მიერ ჯერ კიდევ 2001 წელში. ტექნიკურად “ტავორი” გამოიყურება საკმაოდ უჩვეულოდ, როგროც პრაქტკულად ყველა “ბულპაპი”. სისტემა იყენებს ტრადიციულ ჩაკეტვის და ავტომატიკის სქემას, ბრუნავი საკტით და დენთის აირების გამოყენებით, დგუშის გრძელი სვლით. იკვებება “ტავორი” სტანდარტული STANAG-ის მჭიდებიდან. ექსტრაქციის პრობლემა გადაწყვეტილია ისევე, როგორც AUG-ში, იცვლება საკეტის თავი, ექსტრაქციის ფანჯრის ხუფის გადაადგილებით და სურვილის მიხედვით საკეტის სახელურის გადანაცვლებით. პირადად ჩემი აზრით ყურადღებას იქცევს ის რომ, როგორც ჩანს “ტავორი” აგებულია, როგორც Kel-Tec RFB, სადაც ლულა ასრულებს იარაღის ხერხემლის როლს და ოპტიკაც და სხვა ელემენტებიც მაგრდება ზედ. განსხვავება კიდე ის არის, რომ RFB-ს ლულა არის ამის გამო სპეციალურად სქელკედლიანი, ხოლო “ტავორის” ლულა არა. შესაბამისად ჩნდება კითხვა, როგორ რეაგირებს იარაღი ხანგრძლივი სროლის შედეგად გახურებაზე და ხომ არ იცვლება ამის გამო მოხვედრის წერტილი? მე ასევე არ მომწონს ის ფაქტი, რომ იარაღის ოპერატორს არ შეუძლია ექსტრაქციის მიმართულების შეცვლა. თუ აშშ-ში იყიდიდით X-95-ს იმისთვის რომ ექსტრაქციის მიმართულება შეგეცვალათ უნდა გაგეგზავნათ ის კომპანიაში, რომელიც შეასრლებდა ამ სამუშაოებს თქვენთვის და ასევე იარაღთან ერთად დაგიბრუნდებდათ გამოცვლილ საკეტის თავს. რატომ უბრალოდ არ ხდებოდა საკეტების გაყიდვა ჩემთვის უცნობია, მაგრამ ალბათ რაღაც მიზეზები არსებობს.  გასაგებია შეიძლება ვიღაცას ქონდეს მთელი სახელოსნო ფარეხში ყველანაირი ინსტრუმენტით და “ტავორის” საკეტის მოდულის დაშლა არ წარმოადგენდეს პრობლემას, ისევე როგროც საკეტის “მარცხენასაჭიანი” გულის შეკვეთა, მაგრამ თუ რამე არ იშლება ინსტრუმენტების გარეშე, რამე არ წერია ინსტრუქციაში და არ მოყვება საჭირო დეტალები, არ შეიძლება ჩაითვალოს რომ ეს ოფცია იარაღს გააჩნია. ასე რომ ეს ცალსახად არის “ტავორის” კონსტრუქციის მინუსი, რაც მიუხედავად ამისა არ უშლის მას ხელს იყოს ერთ-ერთი ყველაზე კომერციულად წარმატებული “ბულპაპი”.

Tavor-SAR-300-conv-kit-displayed

ტავორის ძირითადი ნაწილები. ყუარდღებას იქცევს ჯონსონ/სტოუმერის საკეტი, შედარებით თხელ ლულაზე შესრულებული სამაგრები რომელზეც ყენდება “პიკატინი”. საკეტის და დამაბრუნებელი ზამბარების მოდული არ იშლება ოპერატორის მიერ, რაც ჩემი აზრით არ არის სწორი გადაწყვეტილება.  სურათზე ასახულია .300 კალიბრზე გადამყვანი ნაკრები, მაგრამ სურათი ხარისხის გამო გამოდგება “ტავორის” მოწყობილობის ასახსნელად.

ისრაელის  ჯარში მოხვედრის შემდეგ, ამ იარაღმა განიცადა უამრავი ცვლილება.  2006 წლიდან ჯარმა დაიწყო  CTAR-21 (ლულის სისგრძე 38 см) მიღება, 2009 წლიდან MTAR-21 (ე.წ.  “მიკრო-ტავორი” ლულის სიგრძით 33 სმ) და 2014 წლიდან – მოდერნიზირებული “მიკრო-ტავორების”. პარალელურად გამოიყენება მოდელები ოთხჯერადი “ტრიჯიკონებით” და ლულისქვეშა ყუმბარმტყორცნებით. ამჟამად “ტავორებით” არის შეიარაღებული თითქმის ნახევარი ქვეითი შენაერთების და ასევე სპეცდანიშნულების შენაერთების გარკვეული რაოდენობა. სპეცრაზმებში არის საკმაოდ მაღალი კადრების როტაცია და საკმაოდ მრავალფეროვანი არსენალები, რის გამოც ბუნებრივია მათი გადაყვანა “ტავორზე” გაგრძელდება დიდი დრო ან ეს მოხდება მხოლოდ ნაწილობრივ. 2018 წელს უნდა დასრულებულიყო სარეზერვო ნაწილების გადაყვანა “ტავორებზე”. გარდა ყველაფერი ამისა “ტავორი” არის ყველაზე კარგად გაყიდვადი ისრაელის წარმოების იარაღიც, რომლის ლიცენზიური წარმოებაც კი არის დაწყებული ან იგეგემება რიგ ქვეყნებში.   ”ტავორის” სამოქალაქო ვარიანტი – X-95, არის ყველაზე კარგად გაყიდვადი სამოქალაქო “ბულპაპი” აშშ-ში.   2004 წლის 26 მაისს, დამოუკიდებლობის დღის პარადზე გამოჩდნენ “ტავორები” ქართველების ხელში, რამაც საკმაოდ დიდი გაკვირვება გამოიწვია ყველგან. ჩემთვის უცნობია როგორ გამოიჩინა თავი “ტავორმა” საქართველოში, მაგრამ როგორც ჩანს რაიმე მასშტაბურ გადაიარაღებამდე საქმე არ მივიდა და ამჯერად “ტავორებით” მოძრაობს მხოლოდ დაცვის პოლიცია.

ალბათ ყველაზე ახალი ‘ბულპაპი” რომელიც იქნებოდა როგორც საბრძოლო იარაღი არის 2014 წელს წარმოდგენილი პოლონური “Grot”, რომლის წარმოება იგეგმება FB “Łucznik” Radom-ის ახალ ქარხანაში. იარაღი თავიდან ბოლომდე არის პოლონური პროექტი, რომლის მიზანი არის ახალი 5.56 კალიბრის საბრძოლო იარაღების ოჯახის შექმნა, რომლითაც შეიარაღებდა პოლონეთის არმია. უნიკალურობა ამ პროექტის მდგომარეობს იმაში, რომ ერთი და იგივე რესივერს იყენებს ორი პერსპექტიული იარაღი, ერთი შექმნილი როგორც კონვენციონალური შაშხანა, მეორე, როგორც ბულპაპი. 7 ნაწილის გამოცვლა/დაყენება არის საჭირო, რომ კონვენციონალური შაშხანა გადაიქცეს ბულპაპად. ოპერატორს შეუძლია განახორციელოს ტრანსფორმაცია საკუთარი ხელებით. თექნიკური თვალსაზრისით ასეთი მიდგომა იმსახურებს მოწონებას, მაგრამ პრაქტიკული თვალსაზრისით რა უპირატესობები აქვს ასეთ სქემას ჯარისკაცისითვის/მსროლელისთვის ჩემთვის გაუგებარია. დანარჩენში იარაღი მეტ წილად ტრადიციული კონსტრუქციის არის.  AR-18 ტიპის საკეტი, ორ პოზიციანი დენთის აირების რეგულატორი, ორ ადგილას სახელურთან და მჭიდთან  განლაგებული მჭიდის ღილაკი. ექსტრაქცია ხდება მარჯვნიდან ან მარცხნიდან.  მე ვერ მოვიპოვე ინფრომაცია რამდენად ადვილია ექსტრაქციის მიმართულების შეცვლა, მაგრამ როგორც სურათებიდან ჩანს, საჭირო იქნება საკეტის თავის გამოცვლა და რესივერზე განლაგებული ხუფის ადგილის შეცვლა.

GROTB

იარაღების ოჯახი, რომელიც შეიქმნა ერთიანი რესივერის ირგვლივ ითვლის 10 განსხვავებულ მოდელს, 5 “ბულპაპს” და 5 კლასიკური სქემის იარაღს. 

სამოქალაქო ბაზარზე წარმოდგენილ “ბულპაპებს”  რაც შეეხება, ძალიან ბევრი წვრილი კომპანია (და არც ისე), ცდილობდა ექცია “ბულპაპის” ფუტურისტული დიზაინი გაყიდვის ფაქტორად და შესაბამისად საკმაოდ ბევრი ასეთი მოდელი არსებობდა და არსებობს . ზოგი ცნობილი, ზოგი ნაკლებად ცნობილი, ზოგ მუშა იარაღი, ზოგი საერთოდ უვარგისი. მე შეგნებულად არ გამყავს ამ კატეგროაში სამოქალაქო იარაღების მწარმოებელი  Kel-Tec-ი, იმიტომ რომ  გეორგ კელგრენი თავიდან ქმნიდა საბრძოლო იარაღს, ზოგადად იყო გატაცებული ბულპაპის კონცეფციით  და ალბათ ნაკლებად ადარდება ფინანსური საკითხი ან სურვილი მომხმარებლების შეტყუების უჩვეულო დიზაინებით.

სამოქალაქო ბაზარზე “ბულპაპები” არსებობს პრაქტიკულად ყველა ვარიანტში, შაშხანა, თოფი და თუ გნებავთ პისტოლეტის და რევოლვერის ფორმატშიც კი, ბევრი პევმატური “ბულპაპიც” არსებობს. გარდა ამისა იყიდება ნაკრებები, რომლებიც იძლევიან საშუალებას პოპულარული მოდელების კონვერტაციას “ბულპაპებში”. ჩემი აზრით უმეტესობა ამ იარაღების სხვა არაფერია თუ არა გასართობი საშუალება ჰიპსტერისთვის და ალბათ არც ერთი მათგანი არ კვალიფიცირდება, როგორც სერიოზული საბრძოლო/თავდაცვითი  იარაღი, მხოლოდ ძალიან იშვიათი გამონაკლისებით. ასეთ იარაღებში არ უნდა ეძებო ერგონომიკა, საიმედოობა და დიდი რესურსი. როგორც წესი მწარმოებელბი  არც ორმხრივობის პრობლემაზე იტკიებდნენ თავს. იმისთვის, რომ დავაკმაყოფილო თვქენი ცნობისმოყვარეობა მე შემოგთავაზებთ რამდენიმე  მოდლეის მოკლე მიმოხილვას, იმისთვის, რომ შეგექმნათ წარმოდგენა რამდენად მრავალფეროვანია სამოქალაქო “ბულპაპების” ოჯახი.

mos50090bul

პოპულარული მოდელის “ბულპაპის” ვარიანტის კარგ მაგალითს წარმოადგენს ზე-პოპულარული Mossberg 500-ის “ბულპაპი”, რომელსაც კომპანია ადრე უშვებდა ქარხნული წესით. ბუნებრივია რამე ორმხრივობაზე და ერგონომიკაზე ლაპარაკი ზედმეტი იყო, მაგრამ ფუტურისტული დიზაინის გამო ეს თოფი მოხვდა რამდენიმე 80-ნი 90-ნი წლების ბლოკბასტერში და არც ისე ცუდათ იყიდებოდა. ამჯერად რამდენიმე კომპანია უშვებს ნაკრებებს, რომლებიც გაძლევენ საშუალებას გადააკეთო “მოსბერგ 500″ და “რემინგტონ 870″.  ალბათ საუკეთესო “ბულპაპი” გამოვიდოდად “იტაკა 37″-ის ბაზაზე, გამომდინარე იქიდან, რომ ეს “პომპა” მასრების ექსტრაქციას ქვევიდან ახორციელებს.

1475061256

რა თქმა უნდა თურქეთი ვერ დატოვებდა “ბულპაპებს” ყურადღების გარეშე და იქ გამოდის რამდენიმე 12 კალიბრის ბულპაპი. ზოგადად, გლუვლულიანი თოფების ყველაზე უცნაური და გიჟური ვარიანტებით თურქეთი უსწრებს მთელ მსოფლიოს, მაგრამ “იუთუბზე” ეხლაც დევს ვიდეო სადაც ერთი ადამიანი ხსნის რამდენიმე შეფუთვას ასეთი ახალი თოფებით, საიდანაც უმეტესობა ან არ მუშაობს ან ეგრევე იკეთებს ბზარებს რესივერზე, სულ რაღაც 5-10 გასროლის შემდეგ.  მიუხედავათ ამისა ფუტურისტული “ბულპაპ” თოფები ბოლო რამდენიმე წელი ვირუსივით მრავლდებიან და ერთგვარ ფენომენსაც წარმოადგენენ, ხოლო მათ უმტეტესობას უშვებენ თურქული კომპანიები. ალბათ ამის მიზეზი არის ტექნოლოგიების განვითარება, რაც იძლევა საშულებას უმოკლეს ვადებში კომპიუტერლი პროგრამებით და კომპიუტერით მართვადი დაზგებით, მოხდეს ახალი იარაღის დაპროექტება და გამოშვება. იმის თქმა რომ ყველა თურქული 12 კალიბრის ბულპაპი ნაგავია იქნება არასწორი, მაგრამ თუ ეძებთ საიმედო თოფს ალაბთ ყველაზე ბოლოს უნდა განიხილოთ ასეთი ვარიანტები. სურათზე არის Uzkon-ის წარმოების 12 კალიბრის ნახევრად-ავტომატური “ბულპაპი”.

rjzk22

პოპულარული და მოსახერხებელი გამოდგა თავდაპირველად ამერიკული Red Jacket Firearms-ის მიერ გამოშვებული ნაკრები ZK-22, რომელიც აქცევდა რუგერის პოპულარულ მცირეკალიბრიან შაშხანას “ბულპაპად”.

IMG_5456

პოპულარული და იაფი იარაღების კატეგორიაში ყოველთვის იყო “სურპლუს” იარაღიც (რასაც ჩვენთან “ენზეს” იარაღს ეძახიან). ბუნებრივია გაჩნდებოდა ვინმე ვინც შეეცდებოდა მათ გადაკეთებას “ბულპაპად”. სურათზე არის  ამერიკული Center Balanced Rifle Platform Systems-ის ნაკრები დაყენებული საბჭოთა 7.62 კალიბრის СКС-ის ტიპის კარაბინზე.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

ასევე ხსენებას იმსახურებს 1992 წელს ამერიკული “ბუშმასტერის” მიერ გამოშვებული 5.56 აკალიბრის “ბულპაპი”, რომელსაც საფუძვლად ედო ავსტრალიური შაშხანა, რომელმაც წაგო კონკურსი ავსტრიულ AUG-თან.  Bushmaster M17S გამოდიოდა არც მეტი არც ნაკლები თითქმის 13 წელი და დარწმუნებული ვარ უმეტსობას, ვინც წაიკითხავთ ამ სტატიას არც გსმენიათ მისი არსებობის შესახებ. ტექნიკურად ის შედარებით მარტივია, ასევე იყენებს სტოუნერ/ჯონსონის ტიპის საკეტს და დენთის აირების სისტემას მოკლე სვლით. იარაღი გამოირჩევა იმით, რომ ტიბჟირი, რესივერი და კონდახი შესრულებულია, როგორც ერთიანი დეტალი, ალუმინის ნაჭრისგან ფრეზირებით. იარაღი ასევე იყენებს სტანდარტულ STANAG-ის მჭდებს. ამ იარაღის მოდერნიზირებულ და სახეშეცვლილ ვარიანტს დღემდე უშვებს ამერიკული K&M Arms.

თუ Kel-Tek RDB არის ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი და მოსახერხებელი თანამედროვე “ბულპაპებიდან”, Desert Tech MDR არის ალბათ არანაკლებ თუ არა უფრო მსოსახერხებელი, მაგრამ ბევრად უფრო რთული და ორიგინალური კონსტრუქციის მქონე, რის გამოც მასზე მე უფრო დაწვრილებით გიამბობთ. პირველ რიგში უნდა აღინიშნოს, რომ  კომპანია “Desert Tech” არის ძალიან ახალგაზრდა, დაფუძნებული 2007 წელს და 11 წლიანი პერიოდი საკმარისი იყო იმისთვის, რომ ამ კომპანიას დაემკვიდრებინა თავი, როგორც ერთ-ერთი ლიდერი “ბულპაპების” წარმოებაში. სინამდვილეში ყველა მათი იარაღები (SRS, HTI და MDR) არის “ბულპაპის” სქემით აგებულები და გარდა ამისა ყველა არის მულტი-კალიბრის, რაც ნიშნავს რომ სხვადასხვა კალიბრზე გადაყვანისთვის საჭიროა მხოლოდ რამდენიმე დეტალის გამოცვლა და ერთი სახრახნისი (კალიბრის შეცვლა ასევე განხორციელებადია მსროლელის მიერ და არ ითხოვს ოსტატის ჩარევას). SRS და HTI სნაიპერული შაშხანებია გრძივად მოძრავი საკეტით, მაშინ როდესაც MDR არის ნახევრად ავტომატური “ტაქტიკური” შაშხანა. მთავარი თავისებურება, რაც განასხვავებს უკანასკნელს ყველა სხვა ბულპაპისგან და ალბათ უმეტესობა სხვა ავტომატური შაშხანებისგან არის ის რომ ერთი და იგივე იარაღი გათვლილია ძლიერ .308Win-ზე და ასევე შუალედურ კალიბრებზე .300 BLK და 5.56×45. იარაღის მართვის ელემენტები ასევე არის ბოლომდე ორმხრივი და თუ ეს არ არის საკმარისი, მჭიდის ღილაკიც კი ორნაირი აქვს, განლაგებული სასხლეტთან და უკან მჭიდთან. მაგრამ ყველაზე ორიგინალურად არის გადაწყვეტილი ამ იარაღში ექსტრაქციის პრობლემა. იარაღს გააჩნია ორივე მრიდან საექსტრაქციო ფანჯარა, რომელზეც განლაგებულია საინტერესო კონსტრუქციის ხუფები.  ერთ ხუფზე შესრულებულია მოკლე საექსტრაქციო მილი, სადაც ხვდება  გასროლილი მასრა და რჩება მანდ დაფიქსირებული ზამბარით, სანამ მომდევნო გასროლის შემდეგ მოიგი ცარიელი მასრა მიწოდებული საკეტით მას არ ამოაგდებს გარეთ. მეორე ხუფზე არის განლაგებული მექანიზმი, რომელიც ზემოქმედებს საკეტთან და ცვლის  ექსტრაქციის მიმართულებას. დააყენეთ ხუფი მარცხნიდან ექსტრაქცია მოხდება მარჯვნიდან, დააყენეთ მარჯვნიდან და მოხდება მასრების ექსტრაქცია მარცხიდან. ხუფების ადგილების გადასანაცვლებლად არ არის საჭირო იარაღის დაშლა, ისინი დამაგრებულია რესივერზე გარედან პატარა საკეტელას მეშვეობით და იარაღის გამოყენება შეიძლება საექსტრაქციო ხუფის გარეშეც. დაყენებული ხუფით მასრების ექსტრაქცია  ხდება პირველი საათის მიმართულებით თუ იარაღს ზევიდან დავხედავთ.

dtexac

სურათზე კარგად ჩანს ხუფების მოწყობილობა და განლაგება. მასრების ექსტრაქციის პრობლემა, მოგვარებულია ორიგინალურად, მართალია კონსტრუქცია გართულდა, მაგრამ, როგორც ჩანს ეს სიტემა მუშაობს საიმედოთ. სამაგიეროდ ხუფები არ იძლევა საშუალებას ვიზუალურად შეამოწმოთ სავაზნე და დარწმუნდეთ, რომ იარაღი ნამდვილად განმუხტულია. 

დღეის მდგომარეობით Desert Tech MDR არის ალბათ ყველაზე ინოვაციური და ორიგინალური “ბულპაპი” რომელიც ალბათ “ყველაზე ორმხრივია” და ამავე დროს გამოხმაურებების მიხედვით ძალიან საიმედოც არის.

ამ სტატიაში მე ასვევ ვახსენე ბულპაპ პისტოლეტები და რევოლვერები. რა თქმა უნდა “ბლპაპის” სქემის რეალიზება ხელის იარაღში ალბათ შეუძლებელია, იმიტომ რომ მჭიდის  უკან გადატანას არანაირი აზრ არ აქვს, მაგრამ არის მინიმუმ ორი იარაღი, რომელსაც პირობითად მაგრამ შეიძლება ვუწოდოთ მოკლელულიანი “ბულპაპები”. პირველი არის ამერიკული წარმოების Boberg Arms-ის პისტოლეტი XR9 მეორე საბჭოთა რევოლვერი ТОЗ-81. XR-9-ს უნიკალურობა მდგომარეობს იმაში, რომ ვაზნების ამოღება მჭიდიდან ხდება საკეტის უკან და მიწოდება შესაბამისად წინ მოძრაობისს. ამის წყალობით პისტოლეტი გამოვიდა შედარებით მოკლე საერთო სიგრძის მაგრამ შედარებით გრძელი ლულით. გამომდინარე იქიდან, რომ ვაზნის ამოღება მჭიდიდან ხდება დიდი სისწრაფით, უნდა გამოყენებულ იქნას მოლოდ მწარმოებლის მიერ რეკომენდირებული მუხტები, წინააღმდეგ შემთხვევაში საკეტის სისწრაფე იმდენად მაღალია რომ საკეტმა შეიძლება უბრალოდ დაშალოს ვაზნა. ტყვია ამოძვრება მასრიდან და იარაღი გაჭედვას.

boberg

XR9 უდაოდ არის ერთ-ერთ თუ არა ყველზე ორიგნალური და განსხვავებული ავტომატური პისტოლეტი, რომელიც გარკვეული შეზღუდვებით მაგრამ საიმედოთ მუშაობს. სამაგიეროდ 9×19 კალიბრის ეს პისტოლეტი უფრო კომპაქტურია ვიდრე .38 კალიბრის მოკლეცხვირიანი რევოლვერი და თანაც აქვს აქვს თითქმის 100მმ-ნი სიგრძის ლულა. არსეობს მოდელი უფრო გრძელი ლულითაც. ამჯერად ამ პისტოლეტს უშვებს ამერიკული Bond Arms ახალი სახელით Bullpup9.

რაც შეეხება რევოლვერებს, შეიძლება ჩაითვალოს რომ საბჭოთა ТОЗ-78 “Марс” არის “ბულპაპ რევოლვერი”, სადაც დოლურა განლაგებულია სახელურის ზევიდან. ასე გახდა შესაძლებელი შედარებით გრძელი დოლურას (გათვლილი 5,45×39 და .410 ვაზნებზე) და ლულის გამოყენება ირაღის მოკრძალებილი გაბარიტების შენარჩუნებით. იარაღი ჩაფიქრებული იყო, როგორც გადარჩენის იარაღი, რამაც განაპირობა კალიბრების ასეთი არჩევანი და ასევე რიგი სხვა გადაწყვეტილებების, როგორიც არის მაგალითად გასაშლელი ხიშტი/დანა რომელიც იკეცება და იმალება ლულის ზევიდან განლაგებულ ღარში და ასევე მოსახსნელი ლითონის დუგლუგი.

oz-81

მიუხედავად იმისა, რომ მხოლოდ ერთი ასეთი რევოლვერი არსებობს, შეიძლება ჩაითვალოს რომ ის არის ალბათ ერთადერთი “ბულპაპ” რევოლვერი, რომელიც არსებობს რკინაში და თანაც მუშაობს. 

რაც შეეხება ჩემ პირად გამოცდელებას “ბულპაპებთან”, მე მქონდა უშუალო შეხება მხოლოდ ორ ასეთ იარაღთან. ერთი იყო Walther G22, მგერმანული მცირეკალიბრიანი შაშხანა გათვლილი წრიული აალების ვაზნებზე და მეორე იყო შესანიშნავი Desert Tech SRS კალიბრში .338 LM. Walther G22-მა შერეული შთაბეჭდილებები დამიტოვა, იმის გამო, რომ პირველ რიგში იყო ძალიან რთული კონსტრუქციის უამრავი დეტალით, თუმცა იარაღი იყო ერგონომიული და გართობის ფაქტორიც საკმაოდ დიდი იყო.  პლინკერი ალბათ ეგეთი უნდა იყოს, თან კარგად ისროდეს და თან ქონდეს უჩვეულო, ყურადღების მიმქცევი დიზაინი.

SRS-მა დამიპყრო თავისი უნაკლო შესრულებით, ნაფიქრი კონსტრუქციით, ერგონომიკით და რა თქმა უნდა სიზუსტით. ასევე, რაც შევამჩნიე SRS-ში, იყო ის რომ ეს არ არის რაღაც ჰიპსტერის სათამაშო, რომელმაც უნდა განაცვიფროს თქვენი ძმაკაცები იერსახით და საფასარით.  ეს იყო რეალურად, სერიოზული ინსტრუმენტი სერიოზული მსროლელისთვის, რაზეც მათ შორის მეტყველებს კომპლექტაცია, რომლითაც ეს იარაღი მიეწოდება მყიდველს.

ასევე Walther G22-ს უკავშირდება ერთი ნაკლებად სასიამოვნო ეპიზოდი ჩემი ცხოვრებიდან, რის გამოც მე გავამახვილე “დახურული” სქემის ბულპაპების თავისებურებაზე, რომელიც არ გაძლევს საშუალებას ვიზუალურად შეამოწმოთ სავაზნის მდგომარეობა. ერთხელ G22-ის განმუხტვისას, მე მოვხსენი იარაღს მჭიდი და რამდენჯერმე გადმოვწიე საკეტი, რასაც წესით უნდა მოყოლოდა გაუსროლელი ვაზნის ექსტრაქცია, ხოლო გამომდინარე იქიდან, რომ საექსტრაქციო ფანჯარა განლაგებული იყო მარცხნიდან და ვიზუალური გადამოწმებისთვის იარაღის შეტრიალება იყო საჭირო, მე არ გავაკეთე ეს და ჩავთვალე რომ 4-5 მოძრაობა საკეტით იყო საკმარისი. ეს იყო დიდი და სახიფათო შეცდომა ჩემი მხრიდან. ასეთი გულუბყვილობა დაუშვბელია, განსაკუთრებით, როდესაც საქმე გაქვს ჰიპსტერულ/არასერიოზულ იარაღებთან.  აღმოჩნდა, რომ ექსტრაქტორი უბრალოდ გადაახტა სავაზნეში გაჭედილ ვაზნას, ხოლო საკონტოლო დაშვებისას იარაღმა გაისროლა ჭერში. მართალია იმის ალბათობა, რომ რამე ანალოგიური მოხდეს ხარისხიანად დამზადებულ  “ბულპაპში” ძალიან დაბალია, მაგრამ პრაქტიკა ადასტურებს რომ ხანდახან ყველაფერი ხდება. იგივე ეხება დაბრკოლების აღმოფხვრას. ისეთ “დახურულ” იარაღში, როგორიც არის FS-2000 ან RDB, ჩახედვა შიგნით, დაბრკოლების ტიპის დადგენა და მისი აღმოფხვრა მოითხოვს იარაღის დაშლას. “ბულპაპში” რომელსაც აქცს ექსტრაქციის მიმართულების ცვლილების ოფცია, ასეთ შემთხვევაში თქვენ მაინც გაქვთ საექსტრაქციო ფანჯარა რომელშიც ჩანს საკეტიც და სავაზნეც ასე რომ გამოდის უნდა აირჩიოთ ორ მიდგომას შორის: ერთი, სრული ორმხრივობა და მიუწვდომელი საკეტი და სავაზნე ან სელექტიური ექსტრაქცია და შესაძლებლობა დაბრკოლების უფრო სწრაფი იდნეტიფიცირების და აღმოფხვრის. მაყუჩის დაყენების შემთხვევაში ალბათ “დახურული” სქემა უფრო ხელსაყრელია, იმიტომ რომ არ მოხდება დენთის აირების გამოსროლა მსროლელის სახის საიხლოვეში, რაც შეიძლება საკმაოდ დიდი პრობლემა იყოს. ბუნებრივია “ბულპაპი” მაყუჩით მაინც იქნება კომპაქტური. ბევრს ასევე არ მოწონს ის ფაქტი, რომ გასროლის პროცესი გადმოტანილია სახესთან ახლოს და არ არის წინ გატანილი, როგორც ჩვეულებრივ შაშხანაში. სიმართლე გითხრათ, რომ დავუფიქრდე არც მე არ ვიგრძნობიდ თავს .50 კალიბრის “ბარეტის” ბულპაპიდან სროლისას იმის გათვალისწინებით, რომ პირდაპირ ყბა მექნება მიდებული ადგილზე სადაც მოხდება 115 გრამიანი “ჭურვის” მუხტის აალება. მაგრამ ეს რა თქმა უნდა ძალიან სუბიექტურია.

ცალკე მინდა ვახსენო, ცუდი სასხლეტების საკითხი, რომელიც ხშირად გვხვდება, როდესაც ვისმენთ ან ვკითულობთ რომელიმე “ბულპაპის” შესახებ მორიგ მიმოხილვას. ამას განაპირობებს რამდენიმე ფაქტორი. პირველ რიგში დიდი მანძილი სასხლეტსა და დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის დანარჩენ ნაწილს შორის. ზოგ მოდელში მაგალითად AUG-ში და P90-ში გამოყენებულია პლასტმასისგან დამზადებული  ჩახმახი და დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის სხვა დეტალები, რაც ბუნებრივია ასევე ნეგატიურად აისახება სასხლეტის თვისებებზე. ასევე სამხედრო დანიშნულების იარაღში ზოგადად სასხლეტის ხარისხს ნაკლებად აქცევენ ყურადღებას და ასეთი იარაღების სამოაქალაქო ვერსიბსაც ერგოთ ეს თვისება.  მოლოდ ბოლო თაობის “ბულპაპებში” მწარმოებლები შეეცადნენ გაეუმჯობესებინად სასხლეტის თვისებები. მაგალითად Desert Tech MDR-ში ბერკეტი ქაჩავს და არ აწვება, ანუ პირიქით მოძრაობს ვიდრე ადრინდელ “ბულპაპებში”, Kel-Tec RFB-ში გამოყენებულია უფრო რთული მექანიზმი, გადაბმული ბერკეტებით და რეგულირებებით.

პირადად მე არ მაქვს იმხელა გამოცდილება “ბულპაპებთან”, რომ შემოგთავაზოთ ჩემი ვარიანტი პასუხის კითხვაზე: რა არის უკეთესი, ბულპაპი თუ კონვენციონალური შაშხანა. სიმართლე გითხრათ ინტერნეტშიც “ბულპაპეების” ჯარში ექსპლუატაციაზე ძალიან ცოტა რამ იწერება. სამოქალაქო სექტორში აზრი ორად არის გაყოფილი, ერთის მიხედვით “ბულპაპი” არის ცუდი ხუმრობა და არასრულფასოვანი იარაღი, ხოლო მეორეს მიხედვით, ბულპაპებს აქვთ თავისი ნიშა, მაგრამ მეეჭვება სადმე ნახოთ ავტორიტეტული წყარო, რომელიც განაცხადებს რომ ზოგადად “ბულპაპი” უკეთესია ვიდრე ტრადიციული სქემის იარაღი. მე ასევე მრჩება შთაბეჭდილება, რომ ყველაზე ცნობილი სახეები ინსტრუქტორებს შორის, ან ჩუმად აიგნორებენ ბულპაპებს ან პირდაპირ გამოდიან ამ კონცეფციის წინააღმდეგ. დინამიური სროლის დისციპლინებში “ბულპაპები” საერთოდ არ ფიგურირებენ, რაც ასევე მეტყველებს იმაზე, რომ “ბულპაპი” უბრალოდ არ არის ისეთი სწრაფი და მოსახერხებელი, როგორც კონვენციონალური შაშხანები. ცუდი სასხლეტი ასეთ შეჯიბრებებში საერთოდ პრაქტიკულად განაჩენია იარაღისთვის. ამავე დროს ჯარის ან უფრო სწორად სახელმწიფოების ინტერესი ბულპაპის მიმართ გასაგებია, იდეა გქონდეს ერთი იარაღი ყველასთვის, არის ძალიან მიმზიდველი. საბოლოო ჯამში სახელმწიფოს უნდა ყველაზე იაფი და მარტივი და არა ყველზე კარგი გამოსავალი. ისეთ წვრილმანები, როგორიც არის ქალაქის ბრძოლაში ორივე მხრიდან სროლის შესაძლებლობა, “ზევით” არავის არ ადარდებს, მებრძოლებმა იკითხონ. ჩემი აზრით საქართველოს პირობებში, სამოქალაქო ბაზარზე, “ბულპაპებზე” უნდა იყოს მოთხოვნა. ასეთი იარაღი იქნებოდა კომპაქტური და თანაც ტარების უფლებით. ასეთი “მიკრო შაშხანები”, რომლებიც შეიძლება სულ თან გქონდეს მანქანაში ან პატარა ზომის  ჩანთაში კარგად და სარფიანად იყიდება იმპორტიორების მიერ და მეროად ბაზარზეც მათი გასხვისება არ წარმოადგენს პრობლემას. ჩვენ ქვეყანაში არსებული სუსლელური შეზღუდვების გამო ალბათ ბევრი დახუჭავდა თვალს  “ბულპაპების” გენეტიკურ ნაკლოვანებებზე. სამაგიეროდ მიიღებდა კომპაქტურ იარაღს ტარების უფლებით, რომელიც თან სრულყოფილად გამოიყენებდა ვაზნის ბალისტიკურ პოტენციალს.

რა გზით გაგრძელდება ამ კლასის ევოლუცია? ალბათ პირველ რიგში შემდეგი ნაბიჯი იქნება ექსტრაქციის ისეთი სისტემის შემუშავება რომელიც უზრუნველყოფს ერთი მოძრაობით ექსტრაქციის მიმართულების შეცვლას და ამავე დროს იოლ “დაშვებას” სავაზნემდე, რაც გადაწყვიტავს პრაქტიკულად ყველა ამჟამად არსებულ პრობლემას. როგორ განხორციელდება ეს? რამე პრინციპულად ახალი მექანიზმის გამოგონებით თუ უბალოდ მასრების მარტივი მოძრავი დეფლექტორის ინტეგრაცია უკვე არსებული იარაღის კონსტრუქციაში მე არ ვიცი. ალბათ წინ და ქვევით ექსტრაქცია შერჩება მხოლოდ სამოქალაქო იარაღებს და არასდროს არ განხორციელდება საბრძოლო იარაღზე.  იგივე ბელგიური FS-2000, შეისყიდა მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი რაოდენობით მხოლოდ ბელგიამ და სლოვენიამ. უნდა ვივარაუდოთ რომ ჰიპსტერული გლუვლულიანი ბულპაპების მოდელების ნომენკლატურა მხოლოდ გაიზრდება. რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს, ბაზარზე ერთი მეორეს მიყოლებით ჩნდება თოფები რომლებიც თითქოს ვიდეოთამაშებიდან არიან გადმოღებული. ეს ადასტურებს რომ მოთხოვნა მათზე არის, თუმცა მეეჭვება ასეთი იარაღი ახლო მომავალში იხილოთ, ნადირობისას, შეჯიბრზე ან მითუმეტეს სადმე შეიარაღებაში.

პს

აღნიშნული სტატია არნაირად არ წარმოადგენს სერიოზულ კვლევას, ის არის მხოლოდ მოკლე ექსკურსი “ბულპაპის” ტიპის იარაღების ევოლუციის ისტორიაში.  რა თქმა უნდა ერთ სტატიაში ყველა იარაღის და ყველა მნიშვნელოვანი მოვლენის მოქცევა იქნებოდა შეუძლებელი, ამიტომ მე შევეცადე ყურადღბა გამემახვილებინა მხოლოდ ყველაზე მნიშვნელოვან/საინტერესო მოვლენებზე და იარაღებზე. 

კვირის იარაღი: Ithaca MAG-10 Roadblocker

November 25th, 2018

Roadblock

1975 წელს ამერიკულმა კომპანია Ithaca Gun Company-მ წარმოადგინა მსოფლიოში პირველი 10 კალიბრის ნახევრად-ავტომატური გლუვლულიანი თოფი, რომლის ძირითადი დანიშნულება იყო ბატებზე ნადირობა. შეგახსენებთ, ეს იყო 1975 წელი, და ჯერ 13 წელი იყო დარჩენილი მანამდე სანამ ამერიკული “მოსბერგი” და “ფედერალი” ერთობლივად წარმოადგენდნენ 12 კალიბრის ვაზნას 89მმ-ნი მასრით, ამიტომ ბუნებრივია, რომ იმ პერიოდისთვის თოფებს რომელთა ვაზნის  “სასარგებლო ტვირთამწეობა” 50 გრამზე  მეტი იქნებოდა, ხოლო სროლის მანძილი 50 მეტრზე მეტი, ქონდა ვიწრო მაგრამ თავისი ადგილი მონადირეების არსენალში. შესაბამისად “იტაკას” სურვილი გამოეშვა ნახევრად ავტომატური თოფი ასევე იყო ლოგიკური და გასაგები. ახალი თოფი სახელით MAG-10  გამოვიდა ძალიან მასიური და მძიმე (5.5კგ). მას კონსტრუქციაში გააჩნდა უკუცემის შემცირების მექანიზმი, რომელიც წარმოადგენდა დენთის აირების სისტემის ნაწილს. თოფი მთლიანად იყო დამზადებული მაღალი ხარისხის მათ შორის უჟანგავი ფოლადისგან (მხოლოდ დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მოდული იყო ალუმინის). ავტომატიკის სქემა მუშაობდა დენთის აირების ენერგიის გამოყენების ხარჯზე. დენთის აირების ნასვრეტი განლაგებული იყო სულ რაღაც 20 სმ-ში სავაზნისგან, რამაც თვითონ სისტემის კონსტრუქციასთან ერთად განაპირობა ლულისქვეშა მჭიდის დაბალი ტევადობა, რომელიც სულ რაღაც 2 ვაზნას შეადგენდა. საკეტის ჩაკეტვა ხდებოდა ერთი ვერტიკალურ სიბრტყეში მოძრავი ბჯენით, რომელიც შედიდოდა შესაბამის კილოში. კილო განლაგებული იყო ლულაზე წამოცმულ მანჟეტზე. მთლიანობაში, თოფი მართვის ელემენტების განლაგებით, მოვლა-შენახვის რეგლამენტით, კონსტრუქციით და გამოყენების პრინციპებით პრაქტიკულად არაფრით არ განსხვავდებოდა ტიპიური ნახევრად-ავტომატური თოფისგან, რაც იყო კარგი.  ასეთი სიმძლავრის იარაღები ყოველთვის იყო სპეციალიზირებული იარაღი, რომელიც არ გამოირჩეოდა ისეთი უნივერსალურობით, როგორიც მაგალითად უმეტესობა 12 კალიბრის თოფების, ამიტომ მათი გამოყენება ხდებოდა ძირითადად გარეულ ინდაურზე და ბატებზე სანადიროდ, თანაც მაშინ, როდესაც სროლის დისტანცია აღემატებოდა 50 მეტრს. ასეთ შემთხვევაში მძლავრი 10 კალიბრის ვაზნა ზრდიდა წარმატებული ნადირობის ალბათობას.  იარაღის წონა და და გაბარიტები ბუნებრივია დიდ როლს არ თამაშობდა, ხოლო 10 კალიბრის იარაღი უნდა ყოფილიყო მძიმე, წინააღმდეგ შემთხვევაში უკუცემა ხდებოდა აუტანელი. მსუბუქი მუხტები კიდე  ვერ ახერხებდნენ ამ კალიბრის პოტენციალის სრულ რეალიზებას.

198o წელს MAG-10-ის სანადირო ვარიანტებს 81სმ-ნი ლულებით დაემატა “პოლიციური” მოდელი 56სმ-ნი ლულით, რომელიც არის ცნობილი მეტსახელით “Roadblocker”. რამდენადაც ცნობილია “იტაკას” არასდროს ფორმალურად არ გამოუყენებია სახელი “roadblocker”. ერთ-ერთი ვერსიით ეს სახელი ამ თოფს შეარქვეს ტეხასის გზატკეცილების პატრულის თანამშრომლებმა, რომლებიც ცდიდნენ MAG-10-ის პოლიციურ ვარიანტს, და განიხილავდნენ ამ თოფებს, როგორც ეფექტურ იარაღს მანქანაში მყოფი ბოროტმოქმედების წინააღმდეგ.

იმ პერიოდში გლუვლულიანი თოფები ჯერ კიდევ იყო ყველაზე გავრცელებული “გრძელი” იარაღი პოლიციის შეიარაღებაში ამიტომ MAG-10-ის პოლიციური ვარიანტის გამოჩენა იყო ლოგიკური. ახალი თოფის წონა შემცირდა დაახლოებით 4.8 კგ-მდე მაგრამ თოფი მაინც იყო ბევრად უფრო მძიმე და გრძელი ვიდრე იმ პერიოდის ტიპიური პოლიციური 12 კალიბრის თოფები. გარდა ამისა 2 ვაზნიანი ტევადობა იყო დიდი მინუსი იმის გათვალისწინებით, რომ მაშინ პოლიციური სამსახურები კრძალავდნენ თოფის ტარებას ვაზნით სავაზნეში. ამის შედეგად თქვენ იღებდით პრაქტიკულად ორლულიანი თოფის შესაძლებლობებს უფრო რთულ იარაღში. მაგრამ ეს არ იყო პოლიციური 10 კალიბრის “იტაკას” ერთადერთი ნაკლი. უკუცემა, მიუხედავად ყველაფრისა მაინც იყო დიდი და უბრალოდ აუტანელი იმისთვის ვისაც არ ქონდა გამოცდილება მძლავრი იარაღებიდან სროლის. გარდა ამისა ტესტირებებმა მათ შორის 1985 წელს ჩატარებული ჟურნალ Soldier of Fortune-ის მიერ აჩვენა, რომ იარაღი არ შეესაბამება სამხედრო/პოლიციური იარაღისთვის არსებულ საიმედოობის სტანდარტებს.  ტესტირებისას იარაღმა რამოდენიმეჯერ გაჭედა, ხოლო დაბრკოლების აღმოფხვრას ჭირდებოდა დიდი დრო, რაც განპირობებული იყო იარაღის კონსტრუქციით. ნაწილობირვ ეს იყო იმის ბრალი, რომ 10 კალიბრის იარაღი უფრო სწრაფად ბინძურდებოდა და საჭიროებდა უფრო ხშირ და საფუძვლიან წმენდას. საჭირო იყო უფრო საფუძვლიანი ცვლილებები და არა მხოლოდ ლულის დამოკლება. MAG-10-ის პოლიციური ვარიანტები არ გამოირჩეოდნენ შესრულების მაღალი ხარისხით, თუმცა სანადირო ვარინატების შესრულება იყო უკეთესი. სამაგიერდო MAG-10-ს ქონდა როტაციული ჭედვით დამზადებული ლულა, რომლის არხის პოლირება ხელით ხდებოდა, რისი წყალობითაც ლულის არხი იყო სარეკსავით პრიალა, თვისება, რომელსაც დღეს იშვიათად წააწყდები ამერიკულ თოფებში. “Roadblocker”-ი, კომერცილი თვალსაზრისით იყო წარუმატებელი პროექტი.  ძირითადი მიზეზი რის გამოც ამ თოფმა და ალბათ ზოგადად 10 კალიბრის თოფებმა ვერ ნახეს პოპულარობა იყო შედარებით მარგინალური უპირატესობა 12 კალიბრის თოფებზე, რაშიც ასეთი იარაღის მფლობელს უწევდა მაღალი ფასის გადახდა, როგორც გადატანითი ასევე პირდაპირი მნიშვნელობით. დიდ წონას და უკუცემას ასევე მოყვებოდა გაზრდილი ხარჯები ტყვიაწამალზე. 1985 წელს ერთი 10 კალიბრის ვაზნა ჯდებოდა ერთ დოლარზე მეტი. ფასით ეს ვაზნა უტოლდებოდა სამოქალაქო იარაღისთვის ისეთი ეკზოტიკურ კალიბრებს როგორც არის მაგალითად .50BMG. თვითონ “Roadblocker”-ის ფასი შეადგენდა 700-800 დოლარს, რაც რომ გადმოვანგარიშოთ დღევანდელ ფასებზე გამოდის დაახლოებით 1900 დოლარი, რაც არ არის ცოტა თოფში ასეთი უბრალო შესრულებით.

MAG-10 ის წარმოება შეწყდა 1989 წელს და მხოლოდ განსაკუთრებულ ენთუზიასტებს და ექსპერტებს ახსოვთ რომ “იტაკა” უშვებდა ასეთ იარაღებს. ამერიკულმა “რემინგტონმა” გამოისყიდა წარმოების უფლებები და თვითონ უშვებს MAG-10-ის საკუთარ ვარიანტს სახელწოდებით SP-10, რომელიც კონსტრუქციულად იგივე თოფია, რამდენიმე ცვლილებით, რომლებიც მიზნად ისახავდა პირველ რიგში საიმედოობის გაზრდას. ახალი SP-10 იყიდება დაახლოებით 1000 დოლარად, იდეალურ მდგომარეობაში მეორადი MAG-10, 1400-1800 დოლარად, ხოლო ბევრად უფრო იშვიათი “Roadblocker”-ის ფასი შეიძლება მეტიც იყოს. მიზეზი რის გამოც 10 კალიბრის თოფები ჯერ კიდევ იყიდება არის ის, რომ პირველ რიგში გართობის ფაქტორი დიდია, ეკზოტიკურ და გამორჩეულ იარაღს ყოველთვის ყავს თავისი მყიდველი და ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ გასროლისას დიდი კალიბრის ლულაში (10 კალიბრის თოფის ლულის დიამეტრი 19.3 – 20.25 მმ-ს შეადგენს) დიდი მოცულობის საფანტის და კარტეჩის დაჯგუფება იძლევა უკეთეს ჩამონაშალს ვიდრე უფრო ვიწრო 12 კალიბრის ლულაში, რაც ხდის 10 კალიბრს სპეციალიზირებულ ინსტრუმენტად იმათთვის ვისთვისაც ასეთი პატარა უპირატესობაც კი არის მნიშვნელოვანი. სწორედ ასეთი ხალხის წყალობით 10 კალიბრი არ კვდება, ხოლო მწარმოებლები აგრძელებენ ამ კალიბრზე იარაღის გამოშვებას.  მაგალითად 10 კალიბრის ნახევრად-ავტომატს ასევე უშვებს “ბრაუნინგი”.

რამდენიმე პრაქტიკული რჩევა

November 7th, 2018

o-matic

ჩვენ ყველამ (წესით) ვიცთ იმ ფაქტორების შესახებ რომლებიც განაპრობენ ზუსტ სროლას, ჭერა, სუნთქვა, სასხლეტის დამუშავება და ასე შემდეგ. რათქმაუნდა იარაღიც უნა იყოს კარგი, დაკიდული ლულა და ეგეთი რამეები, მაგრამ ამის გარდა არსებობს კიდე გარკვეული ხრიკები, რომლებიც გაძლევენ საშუალებას უფრო კარგად გაასწორო იარაღი, მიიღო უკეთესი ჯგუფები და რაც მთავარია მიაღწიო სტაბილურობას, ანუ ისროლო სტაბილურად კარგად და ნებისმიერი იარაღის სიზუსტის პოტენციალი სრულად გამოიყენო თუნდაც საველე პირობებში. აღნიშნული ინფორმაცია სასარგებლო იქნება, როგორც ახალბედა ასევე შედარებით გამოცდილი მსროლელებისთვის. ყველაფერი, რასაც წაიკითხვათ დაფუძნებულია ჩემ პირად გამოციდლებაზე, შესაბამისად რაც მუშაობს ჩემთვის და ჩემ იარაღებზე შეიძლება არ იმუშაოს სხვისთვის და სხვის იარაღზე. როგორც ყოველთვის, მე მოგიწოდებთ არ მენდოთ ბრმად და ყველაფერი რასაც წაიკითხავთ ამ სტატიაში და ზოგადად ჩემ ბლოგზე გამოიყენოთ, როგორც საწყისი წერტილი და/ან დამატებითი კვლევის/შემოწმების საგანი.

ერთგვაროვნება. ერთ-ერთი დიდი და თემატური უცხოურ ფორუმის კარგად ცნობილმა პერსონაჟმა ერთხელ თქვა ძალიან ჭკვიანური რამე: ზუსტი სროლა არის მეცნიერება ერთგვაროვნებაზე (точная стрельба это наука о единообразии). იმისთვის, რომ მიიღოთ კარგი სიზუსტე ყველაფერი უნდა იყოს ერთგვაროვანი. ყველაფერი ნიშნავს ყველაფერს, აბსოლუტურად ყველაფერს. ამინდი, ჰაერის ტემპერატურა, ქარი, განათება, იარაღის ჭერა, სასხლეტის დამუშავება. ასევე, თქვენი განწყობა, აზრები, სულიერი მდგომარეობა. აბსოლუტური ერთგვაროვნების მიღწევა ძნელია თუ არა საერთოდ შეუძლებელი მაგრამ სწორედ ამისკენ უნდა მივისწრაფოდეთ.   ერთგვაროვნების მიღწევს თვალსაზრისით შეიძლება ბევრი პრობლემა იყოს განპირობებული ფაქტორებით, რომელბსაც ვერ შევცვლით, როგორიც არს ამინდი/ქარი ან ფაქტორებით რომლებიც გამომდინარეობენ იარაღის კონსტრუქციიდან და უნდა გავითვალსიწინოთ.   მაგალითად ავიღოთ გადატენვის ციკლი ნახევრად-ავტომატებში. გასროლამდე, პირველ ვაზნას აწვდით ხელით დანარჩენების მიწოდება ხდება ავტომატურად, რაც განაპირობებს მცირე სხვაობას იმაში თუ როგორ ხდება ვაზნის განლაგება სავაზენში, ასევე მჭიდის დაცლასთან ერთად იცვლება ძალა რომლითაც მჭიდის ზამბარა აწვება ქვევიდან საკეტს და ამუხრუჭებს მას, ორმხრივი მიწოდებაც კი მოქმედებს ვაზნის სავაზნეში განლაგებაზე და შესაბამისად ყველა ეს ფაქტორები მოქმედებენ სიზუსტეზე. ეს უნდა გავითვალისწინოთ. საყრდენის ტიპის შეცვლა, კონდახის მიბჯენაშ ცვლილება, მუხტის ტემპერატრა (ვაზნები გათბა მზეზე), ლულა გახურდა მზეზე ერთი მხრიდან, ეს ყველაფერი არღვევს ერთგავროვნებას და ეს ყველაფერ აისახება სროლის შედეგებზე.  ამიტომ ერთგვაროვნების ხარისხის მაქსიმალური შენარჩნება უნდა იყოს მსროლელის  მთავარი პრიორიტეტი.  ერთგვაროვნებას მოყვება სტაბილურობა. ხანდახან პლანეტები თქვენ სასიკეთოდ დაეწყობიან და თქვენ რაღაცას მოარტყავთ, ან კიდე უფრო მაგარი, დასვავათ კარგ ჯგუფს და აიკლებთ რომელიღაცა ფორუმს, ან პირიქითვ ვითომ მოკრძალებულად დაწერთ, რომ ეს არაფერია და უფრო უკეთესი შედეგის დადებისთვის ემზადებით (მაგრამ მერე, როდესაც ვერაფერს ვერ მიაღწევთ იტყვით რომ ზუსტ სროლაში მიაღიწეთ ყველაფერს გაყიდით იარაღს და იყიდით ახალ აიფონს). ამიტომ ეს მეტამორფოზა, რომ არ განიცადოთ, უნდა კარგად გაათვითცნობიეროდ, რომ ფასი აქვს სტაბილურობას, სტაბილურად მაღალი შედეგების ჩვენებას, მიუხედავად პლანეტბის განლაგებისა მიუხედავად დაბრკოლებებისა. დაიმახსოვრეთ სიტყვა “ერთგვაროვნება, იმიტომ, რომ მას მე ამ სტატიაში ხშირად გამოვიყენებ.

L1120980

შორს ნუ გაფრინდებით. იმისთვის რომ გაანულოთ იარაღი ან შეამოწმოთ მისი სიზუსტის ხარისხსი, აიღეთ რეალისტური სროლის მანძილი. დღეს სტანდარტად ითვლება 100 მეტრი. ეს მანძლი არის იდეალური, რომ გაანულოთ იარაღი და დაიწყოთ იმის გამორკვევა თუ რამდენად ზუსტია ის. ეს მანძლი არც ძალიან ახლოს არ არის რომ დამალოს თქვენი შეცდომები სროლის ტექნიკაში და არც ძალიან შორს არ არის, რომ ფიზიკურად გაგიჭირდეთ დამიზნება და სროლა და ამის გამო დაკომპლექსდეთ. სამიზნესთანაც დაგჭირდებათ სიარული, რომ გამოთვალოთ მოხვედრის საშუალო წერტილი და გამოიანგარიშოთ შესწორების მოცულობა, შესაბამისად 100 მეტრიდან უკან დაბრუნებისას სუნთქვის და გულის რიტმის დასამშვიდებლად ნაკლებ დროს დახარჯავთ. ალბათ ოპტიკით აღჭურვილი  მაგნუმ კალიბრის შაშხანების შემთხვევაში იგივე მიზნით 200 მეტრი იქნება უფრო ოპტიმალური დისტანცია. მას მერე რაც დაადგენთ იარაღის სიზუსტეს, ასევე დარწმუნდებით რომ ყველა კომპონენტი სათანადოდ მუშაობს, შეგიძლიათ იარაღი გაასწოროთ იმ მანძილზე რომელზეც გსურთ და რომელიც უკეთესად პასუხობს თქვენ მოთხოვნებს. მოკლე დისტანციებზე შაშხანის განულების მე არ მჯერა გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც უბრალოდ სხვა გამოსავალი არ არს.

ისროლეთ რაც შეიძლება დიდი ჯგუფები. განულებისას ან სიზუსტის შემოწმებისას დიდი ჯგუფები,  5 გასროლა და მეტი აუცილებელია იმისთვის, რომ დაადგინოთ სანდო საშუალო მაჩვენებელი. შეიძლება გაგიმართლოთ და სამი ტყვია დაჯდეს ახლო-ახლო, თქვენ ჩათვალოთ, რომ უფ იარაღი ნახევარ MOA-ს ისვრის, დედა რა კარგია, მაგრამ იმ დროს უბრალოდ გაგიმართლათ და მეტი არაფერი. 5, 10 ან თუნდაც 20 გასროლიანი სერია, უფრო ზუსტ წარმოდეგანს შეგიქმნით და დაგანახებთ ასე ვთქვათ იარაღის და კონკრეტული მუხტის ხასიათს. სროლის ტემპიც უნდა იყოს ოპტიმალური. ისროლეთ სერია პაუზების გარეშე, რომ ლულა გახურდეს, გაფართოვდეს და უკეთ მიხვდეთ თერმული გაფართოება როგორ მოქმედებს სიზუსტეზე. თხელი პროფილის ლულები სწრაფად ხურდებაინ და იცვლიან მოხვედრის საშუალო წერტილს. თუ არ აპირებთ ინტენსიურ სროლას, მაშინ პირიქით, ხანგრძლივი სერიების მერე უნდა აცალოთ ლულას გაგრილება, რომ შედეგები არ აგერიოთ. ისვრით შეჯიბრზე თუ ნადირობთ, ცხადია რომ ლულის ტემპერატურული რეჟიმი იქნება განსხვავებული და ეს უნდა გაითვალისწინოთ განულებისას.

24301025_553787954963366_5432753108605873018_n

არსებობს სავარჯიშო და “საბრძოლო” ვაზნები. ვერ აიძულებ ცუდ ვაზნას ისროლოს კარგად. ცუდი მუხტი ცუდათ გაისვრის საუკეთესო იარაღიდანაც. თუ ვაზნა არ ვარგა, არანაირი აზრი არ აქვს წვალებას და ფულის ხარჯვას უკეთეს ოპტიკაზე ან რამე სხვა კომპონენტებზე. ამიტომ იმ ვაზნის/მუხტის დადგენა, რომელიც ყველაზე კარგად ისვრის თქვენი იარაღიდან არის აუცილებელი. განსხვავება სიზუსტეში, რომელიც შეიძლება მოგცეს ორმა თითქოს თითქმის იდენტურმა ვაზნამ შეიძლება იყოს კოლოსალური.  ასევე ცნობილია მაგალითად, რომ ორ კომპონენტიანი ტყვიები არ არის ისეთი ზუსტი, იმიტომ რომ ფოლადის გულის ტყვიის შიგნით ზუსტად და ყოველთვს ერთგვაროვნულად განთავსება საკმაოდ პრობლემატურია. პატარა გადაცდომა და ტყვია დაკარგავს სიზუსტეს. ამიტომ ასეთი მუხტები იქცევიან არასტაბილურად. მაგრამ აზრი აქვს ასეთი ვაზნების გამოყენებას მაგალითად ტაქტიკურ კარაბინში მხოლოდ სავარჯიშოდ. ის მუხტები, რომლებიც არის ზუსტი გამოიყენეთ მხოლოდ, მაშინ როდესაც საკუთარ თავს აბარებთ კვალიფიკაციას, ამოწმებთ ზეროს, რავიცი, ასპარეზობთ, ნადირობთ  და ასე შემდეგ. კარგი საასპარეზო დონის ვაზნები ძვირი ღირს, რაც ასევე გამორიცხავს ასეთი ვაზნების ხშირ გამოყენებას. ამიტომ იაფი და ნაკლებად ზუსტი ვაზნები იქნება სავარჯიშო, ზუსტი და ძვირიანი შესაბამისად “საბრძოლო”.

P1050910

როგორც წესი ძვირინაი საასაპრეზო კლასის ვაზნები უკეთეს შედეგს იძლევა მაგრამ არის გამონაკლისებიც. მაგალითად 100 მეტრზე ჩემი Savage 10 Hog Hunter-ი ყველაზე კარგად ისროდა სწორედ იაფი ბრაზილიური СBC-ის ვაზნებით.

20150110_162849

როდესაც ვსაუბრობთ მუხტის არჩევს მნიშვნელობაზე მე ვიყენებ მაგალითად ისტორიას Mossberg MMR-თან. 62 გრანიანი FMJ ვაზნით 100 მეტრზ ჯგუფი ძლივს ეტეოდა ა4 ფორმატის ფურცელზე. თავდაპირველად გვეგონა რომ იარაღი იყო დეფექტური ან ოპტიკა. პატრონმაც ყურები ჩამოყარა, განა რამდენით გაუმჯობესდებოდა შედეგი თუნდაც სხვა ვაზნის გამოყენებით? ნახევარი ა4-იც იქნებოდა მიუღებელი. მაგრამ,  იგივე ტიპის ვაზნის, ამჯერად 69 გრანიანი ტყვიით ჯგუფი შემცირდა ისეთ ზომებამდე რომ ყველა მორტყმას გადაფარავდა 20 თეთრიანი მონეტა. 

სამიზნი მოწყობილობები უნდა იყოს საკმარისი.  9hole reviews ქონდა მშვენიერი ვიდეო ორი სხვადასხვა ტიპის FN FAL-ის ტესტირებაზე, სადაც “პარა” მოდელმა მიუხედავად იმისა, რომ ქონდა პოტენციალი, ტესტირება პრაქტიკულ სიზუსტეზე ვერ გაიარა. ამის მიზეზი იყო არასაკმარსი სამიზნე მოწყობილობები გათვლილი მხოლოდ ორ ფიქსირებულ მანძილზე სასროლად. კარგი მაგალითია ასევე საქართველოში პოპულარული “Magpul”-ის დასაკეცი სამიზნი MBUS. ამ სამიზნეს აქვს ორი დიოტრი ახლო და შორ მანძილზე სასროლად მაგრამ მისი წვრლი დიოპტრიც, იდეაში შორ მანძილზე სასროლად გათვლილი, იმდენად განიერია, რომ წესიერად დამიზნება შეუძლებელა. შგნით ჩანს მთელი წინა სამიზნი მოწყობილობა, სამიზნე და სოლიდური მონაკვეთი სამიზნეს ირგვლივ. ასეთი სამიზნით კარგი შედეგეის მიღება შეუძლებელია.  ამიტომ თუ სხვა არაფერი ხელმისაწვდომი არ არის, ასეთ შემთხვევაში თუ გვინდა იარაღის სიზუსტის შემოწმება ან კარგად გასწორება უნდა ვისროლოთ 50 მეტრზე. ასეთ მანძილზე ის მოგვცემს ზუსტად სროლის საშუალებას. საერთოდ, როგორც წესი, 100 მეტრზე სასროლად გამოდგება ნებისმიერი შაშხანის სამიზნე მოწყობილობები, ასე რომ დიდი მადლობა “მაგპულს” რომ გახადა ეს შეუძლებელი. 

P1080693

გაყავით დამიზნება ორ ეტაპად. ეს ტექნიკა მე არ მახსოვს თვითონ მოვიფიქრე თუ სადღაც ამოვიკითხე, მაგრამ მე კარგი შედეგი მომცა და ამიტომ თქვენც მოგიყვებით. რკინებით, “პარტრიჯის” ტიპის (იგივე სექტორული) სამიზნე მოწყობილობებით დამიზნებისას, ნუ შეეცდებით ერთდროულად ერთმანეთს გაუსწოროთ კორა, თარაზო და სამიზნე. ჯერ გაუსწორეთ კორა და თარაზო ერთმანეთს და ასე ნელა “მიუყვანეთ” ისინი სამიზნეს. ანუ დამიზნება გაყავით ორ ეტაპად, ჯერ კორას და სამიზნეს უსწორებთ ერთმანეთს მერე,  მაგათ ორივეს სამიზნეს. ამ მეთოდმა ჩემთვის კარგად იმუშავა, როდესაც მე ინტენსიურად ვისროდი ე.წ. საბჭოთა “ნზ”-ს იარაღებიდან რომლებიც აღჭურვილი იყო სექტორული სამიზნე მოწყობილობებით.

DSC00749

სამიზნე უნდა იყოს საკმარისი. გამოიყენეთ კარგი კონტრასტული სამიზნეები, რომ საჭირო მანძილიდან დაინახოთ სამიზნე მთლიანად და ასევე წერტილი მასზე, რომლის მიმართ გაასწორებთ სამიზნეს. თუ სამიზნე მოწყობილობები არა საკმარისია, მაგალითად იყენებთ წყეულ MBUS-ს ან ოპტიკაზე გაქვთ ზედმეტად განიერი ჯვარი, გაზარდეთ სამიზნის ზომები. ადრე, როდესაც მე ძალან ბევრს ვისროდი მოსინებიდან, სკს-ებიდან  და სვტ-ეებიდან ჩემი საყვარელი სამიზნე იყო დიდი 20х20-ზე კონტასტული (შავი) კვადრატი თეთრ ფარზე. ასეთი სამიზნე მე მაძლევდა საშუალებას გამეადვილებინა დამიზნების პროცესი და შესაბამისად მიმეღო მაქსიმალური სიზუსტე. სპორტული სამიზნე არ არის პრაქტიკული სამიზნე, სპორტულმა სამიზნემ უნდა მოგცეთ საშუალება ისროლოთ კარგად და არა გაგირთულოდ სროლის პროცესი. პრაქტიკული სამიზნე უკვე სხვა თემაა და ის პირველ რიგში უნდა წააგავდეს რეალურ სამიზნეს რომელზეც მოგიწევთ სროლა და გარდა ამისა შეიძლება იყოს ისეთი რომ დამატებითი სირთულე შეგიქმნათ დამიზნებაში, იყოს არაკონტრასტული, რამეს ამოფარებული, თუნდაც მოძრავი.

20160522_103550

საიმედო საყრდენი. მე ვარ პრაქტიკული სროლის მომხრე. მაგიდები, სასროლოსნო გირაგები, ქვიშის ტომრები, ტრიპოდები ანუ ყველაფერი რასაც თან ვერ ათრევ 20კმ მე არ მაინტერესებს. ამიტომ მე ვარ ორფეხა სადგარების (ბიპოდის) დიდი მომხრე. იარაღზე დაყენებული ბიპოდი უზრუნველყოფს ერთგვაროვან საყრდენს იარაღისთვის და უზრნველყოფს სტაბილურ შედეგს.  ოდნავ ჩათხარეთ ფეხები მიწაში, მიაწექით ტანით იარაღს და მიიღებთ ზე-სტაბილურ პლატფორმას. მიწოლას იმიტომ გთავაზობთ, რომ შესაძლებელია ამ მიწოლის “რაოდენობის” გაკონტროლება და შესაბამისად გასროლიდან გასროლამდე ერთგვაროვანი მიწოლის უზრუნველყოფა. მიწოლა არ ნიშნავს, რომ იარაღი უნდა ჩამკვდარი იყოს მსროლელსა და მიწაში ჩათხრილს სადგარს შორის, არა. უბრალოდ საკმარისად მყარად უნდა იყოს განლაგებული, რომ იარაღი არ მოძრაობდეს. კარგ შედეგს იძლევა ასევე “დასორსლებული” ზურგჩანთა. ხსენებული 9hole reviews, სწორედ ასეთი მეთოდით ისვრიან მოიუხედავად იმისა, რომ ბენჩის და ბიპოდის გამოყენების პრობლემა არ აქვთ. გაითვალისწინეთ, რომ დიდი კალიბრის შაშხანაზე ბიპოდმა შეიძლება არ იმუშაოს კარგად თუ სარეცელი არ არის მყარი. თუ სარეცელი დამზადებულია თხელი პლასტმასისგან, მყარი ზედაპირიდან სროლისას ის შეასრულებს ზამბარის ფუნქციას და იარაღი უბრალოდ იხტუნავებს. ასეთ შემთხვევაში იმპროვიზირებული “ბალიში” ზურგჩანთისგან ან ქვაზე დადებული დახვეული ქურთუკისგან იქნება უფრო გამოსადეგი.

P1090207

თავდაცვით სიტუაციაში შაშხანის გამოყენების ეპიზოდების უმეტესობა ხდება პისტოლეტის მანძილებზე. რას გვეუბნება ეს ფაქტი ჩვენ? იმას, რომ ჩვენ გარდა იმისა, რომ უნდა ვიცოდეთ სად მოხვდება ჩვენი ტყვია 400 მეტრზე, ასევე უნდა ვიცოდეთ სად მოხვდება ის 10 მეტრზე. შაშხანის მისროლის დასრულების შემდეგ მე ვისვრი 10-20 მეტრზე იმისთვის, რომ ვნახო სად მოხვდება ტყვიები და როგორ უნდა დავუმიზნო რომ გავარტყა პატარ/წერტილოვან სამიზნეს ზე-მოკლე დისტანციაზე.  სამიზნე არ იდგება სრული სიმაღლით თქვენს წინ, ხანდახან “ხელმისაწვდომი” იქნება მხოლოდ მისი პატარა ნაწილი და უნდა იცოდეთ სამიზნე მოწყობილობების სიმაღლის მიხედვით სად უნდა დაუმიზნოთ ან სამიზნი ბადის რომელი ელემენტით დაუმიზნოთ მას, რომ მოარტყათ.

P1060559

და ბოლოს ხანდახან გამოიყენეთ რეალისტური სამიზნეები. სპორტული სამიზნეები კარგია იარაღის ტესტირებისთვის და მიზანში სროლისთვის, მაგრამ არ უნდა დაგვავიწყდეს იარაღის გამოყენების პრაქტიკული ასპექტები.  რეალურ სამყაროში სამიზნეს არ ექნება მკერდზე დაკრული კონტრასტული კვადრატები და “ხარის თვალები”, ამიტომ გამოიყენეთ სამიზნეები, რომლებიც გვანან იმას რაში სროლაც შეიძლება მოგიწიოთ თუნდაც ძალიან ნაკლებად სავარაუდო სცენარის განვითარების შემთხვევაში.

28169508_595385937470234_828071171_o

14 უბრალო ნივთი, რომელიც გამოადგება მსროლელს

October 31st, 2018

ამ სტატიაში მე მოგიყვებით ნივთებზე, რომლებიც იყიდება ჩვეულებრივ მაღაზიებში და გამოგადგებათ სხვადასხვა საქმეებში, რომლებიც უკავშირდება სროლას, იარაღებს და იარაღების მოვლას. გამომდინარე იქიდან, რომ ეს პროდუქცია არ არის ბრენდირებული, როგორც იარაღების აქსესუარები, ფასები თითქმის ყოველთვის არის ძალიან დაბალი, ხოლო სარგებელი მნიშვნელოვანი.

P1010057

1. საკვების შესანახი პლასტმასის კონტეინერები. გამოდგება ძალიან ბევრ რამეში.  ვაზნების, იარაღის ნაწილების ან ინსტრუმენტების შესანახად. ასევე როგორც აბაზანა განსაკუთრებულად ბინძური მოკლელულიანი იარაღისთვის, რომ დატოვოთ ის საწმენდ სითხეში დიდიხნით.  იყიდება პრაქტიკულად ყველგან. ღირს იაფი, როგორც წესი ლარიდან 5 ლარამდე.

dgdgtireink,

2. საბურავის წყალგამძლე მარკერი. ეს მარკერი გამოიყენება საბურავებზე წარწერების გაფერადებისთვის. არის სხვადასხვა ფერებში. ასეთი მარკერის “საღებავი” ძალიან გამძლეა და გამოდგება თქვენი მჭიდების ან სხვა აღჭურვილობის ან ნივთების მარკირებისთვის, იმისთვის რომ არ აგერიოთ სხვის ნივთებში. შეიძლება სხვა დანიშნულებითაც გამოყენება, მაგალითად იარაღის სამიზნე მოწყობილობებზე თუ გამუქდა თეთრი წერტილები, ასეთი მარკერი იდეალურია მათ განსაახლებლად. იყიდება სპეციალიზირებულ მაღაზიებში. ღირს 15-20 ლარი.

0027466_set-of-small-cleaning-brushes-pack-of-6

3. საწმენდი ჯაგრისების ნაკრები. დააწერეთ ამ ჯაგრისებს “რემინგტონი” ან “ვინჩესტერი” და ისინი გაიყიდება 15 ლარად. წყვილი ჯაგრისების  უსახელო ნაკრები (ნეილონის და თითბერის, როგორც სურათზე) მე ვიყიდე “ბრიკორამაში” 1.50-ად. ნეილონის ჯაგრისი გამოდგება დეტალების გასაწმენდად, თითბერის ჯაგრისი იდელაურია გამაგრებული/ჩამჯდარი ნამწვავის მოსაცილებლად. ასევე შესაძლებელია კბილის ჯაგრისების გამოყენება.  შეიძლება ყველაზე იაფფასიანის შეძენაც (3-5 ლარი) ან მეიორადი, გადასაგდებლად გამზადებულის გამოყენებაც, რაც საერთოდ არაფერი არ დაგიჯდებათ.

 WD-40 (400 ML)-700x500

4. WD-40. ის იყიდება ავტონაწლების მაღაზიებში და აქვს ბევრი გამოყენება. მე ხშირად ვიყენებ ამ სითხეს ლულის გამოსარეცხად, რომ მოვაცილო აგრესიული საწმენდი ქიმიის ნარჩენები. მაგალითად ნადების მოსაცილებელი “Robla” ისევე, როგორც ბევრი ანალოგიური სითხე დამზადებულია წყალზე. WD-40 გამოდევნის წყალს და ამიტომ გამოდგება ასეთი ქიმიის ლულიდან ან სხვა დეტალებიდან მოცილების მიზნით. უბრალოდ ნუ გააკარებთ მას ხის დეტალებს და თავი შეიკავეთ ჭარბი გამოყენებისგან, ასევე მიაქციეთ ყურადღება რომ სითხე არსად არ გროვდებოდეს.  WD-40-ის ფასი 8 ლარიდან 25 ლარამდე მერყეობს, გააჩნია ქილის მოცულობას.

P1010977

5. Revell-ის საღებავები. გამოიყენება ავიამოდელირებაში, ხოლო ჩვენ შემთხვევაში გამოდგება კოსმეტიკური მიზნებისთვის, როგორც არის დამღების, წარწერების, მარკირებების გაფერადება. შეიძლება წინა სამიზნე მოწყობილობის თეთრი წერტილის კონტრასტული ფერით შეცვლა. იყიდება იქ სადაც არის მოდელიზმის სექციები. ფასი დაახლოებით 5 ლარი ერთ ქილაში. უბრალოდ იყიდეთ კრიალა და არა მკრთალი ფერები და ნახეთ ინტერნეტში გაფერადების შესახებ ვიდეოები ან პოსტები, სანამ ღებვას დაიწყებთ.

44787661_678952172491762_2849726619260551168_n

6. სახრნახნისი, დამატებითი პირების კომპლექტით. იარაღებისთვის განკუთვნილი სპეციალიზირებული ნაკრებები აქ არ იშოვება და ზოგადად ღირს ძვირი. იყიდეთ კარგი ხარისხსი ჩვეულებრივი სახრახნისი და პირების დამატებითი კომპლექტი. საჭიროების შემთხვევაში ქლიბით მიიღებთ სასურველი ფორმის და სისქის პირს. მე უკვე 10 წელზე მეტია ვიყენებ “გუდვილში” ნაყიდ Black&Decker-ის ნაკრებს და ასევე ჩემს მიერ დაქლიბული პირების კომპლექტს, რომლებიც მორგებულია სხვადასხვა იარაღებში გამოყენებისთვის. მაგალითად “ზიგ-ზაუერის” ტარის ხრახნებისთვის (გრძელი და თხელი პირი) ან ღარით შუაში, CZ75-ის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის დასაშლელად.

gunmat111

7. პატარა ხალიჩები. ასეთი რეზინის ან ნაჭრის ხალიჩები, გამოდგება როგორც საფენი მაგიდისთვის, რომელზეც მუშაობთ იარაღთან. მისი ტექსტურა ისეთია, რომ პატარა ზამბარები და პინები არ იგორავენენ ზედ და არსად არ გადაგორდებიან. სქელი ნაჭერი იწოვს ზეთის და საწმენდი ქიმიის ნარჩენებს, ინახავს მაგიდის ზედაპირს.  ასეთი ხალიჩები არ ღირს ძვირი, დაახლოებით 8-დან 15 ლარამდე და იყიდება პრაქტიკულად ყველგან.

GKL5345

8. ბამბის ჩხირები. გამოდგება როგორც დეტალების და ძნელად მისაღწევი ადგილების გასაწმენდად, როგორიც არის მაგალითად დამრტყმელის არხი საკეტში,  ასევე იმისთვის, რომ დაიტანოთ დეტალებზე ზეთის თხელი დამცავი ფენა. იყიდეთ კარგი ხარისხის ჩხირები, რომლებიც არ ტოვებენ ბამბის ნაწილაკებს. ასევე ყურადღება მიაქციეთ, რომ გამოყენებისას ბამბის თავი არ მოძვრეს და სადმე არ გაიჭედოს. ბამბის ჩხირები იყიდება ყველგან და ღირს 2-5 ლარი.

drillwork

9. მინი-დრელი. ის გამოდგება უამრავ საქმეში, მათ შორის სახლის საქმეებში ასე რომ ეს არის კარგი ინვესტიცია. იარაღის შემთხვევაში მინი-დრელი იდეალურია დეტალების გაპრიალებისას, ზედაპირის გაწმენდისთვის. რამის დაქლიბვა, გადაჭრა იქნება ადვილი. ეს უნივერსალური ინსტრუმენტი დაგიზოგავთ დროს და ენერგიას.  ბოლო სამუშაოები ორმ დავასახელო, რაშიც ჩემი მინი-დრელი გამოვიყენე, ეს იქნება მჭიდის ზამბარების დამოკლება, MFT-ს კონდახის ფორმის შეცვლა, СZ-75-ის ლულის ზედაპირის გაწმენდა ჟანგისგან და გაპრიალება, Glock-ის ტარის ფორმის მოდიფიცირება. სურათზე არის ასახული “Arsenal SAR-SF”-ის სტანდარტულ ტიბჟირზე ფანრის მონტაჟის პროცესი. კარგი ხარისხის მინი-დრელი არ ღირს კაპიკები, მისი ფასი სადღაც 80 ლარიდან იწყება, მაგრამ ეს ნივთი გამოგადგებათ უამრავ, მათ შორის როგორც უკვე აღვნიშნე სახლის საქმეებში.

P1010102

10. ინსტრუმენტების კოლოფი. გამოდგება როგორც თავისებური ორგანაიზერი, იმისთვის, რომ ერთად შეინახოთ ყველა ინსტრუმენტი და საწმენდი საშუალება.  ასევე დანა-ჩანგლის შესენახი “ხონჩა” გამოდგება ინსტრუმენტების, ჯაგისების და შომპოლების შესანახად. მე მაქვს როგორც დიდი სადაც ვინახავ საწმენდ საშუალებებს და სითხეებს ასევე კომპაქტური “საველე” ვარიანტი, რომლის წაღება შეიძლება რენჯზე. ასეთი ორგანაიზერები იყიდება სპეციალიზირებულ მაღაზიებში და ყველა გიპერ-მარკეტში. კეისის ფასი 15-45 ლარი (გააჩნია ზომას), ხონჩა დაჯდება ალბათ 10 ლარამდე.

griptapeone

11. skateboard tape/grip tape. რამდენიც არ ვეცადე, ასეთი ფირი საქართველოში ვერსად ვერ ვიპოვე, მაგრამ მისი შეძენა ადვილად შესაძლებელია იგივე “ამაზონზე”. ნუ ეძებთ უკვე იარაღზე გამოყენებისთვის, წინასწარ ამოჭრილ ნაკრებებს, ისინი შედარებით ძვირი ღირს. იყიდეთ ფირის მთლიანი ნაჭერი და ჯერ დაამზადეთ ქაღალდის შაბლონი, მოარგეთ ის დეტალს რომელზეც აპირებთ ფირის დაკრობას  და უკვე მერე ამოჭერით. ასეთი ფირი იდეალურია იქ სადაც საჭიროა მეტი მოჭიდება. გამოიყენება იარაღის და დანის ტარებზე. განსაკუთრებულად ეფექტურია მცირე ზომის იარაღის ტარებზე. უბრალოდ შეეცადეთ არ იყიდოთ აბრაზიული ფირები, იმიტომ რომ ჭერის საიმედოობას კი გაზრდიან მაგრამ გახეხავენ და დაკაწრავენ ყველაფერს, რასაც მიედებიან. ასეთი ფირი დაჯდება 10-დან 20 დოალრამდე, მაგრამ ეყოფა უამრავ იარაღს.

stip109

12. სარჩილავი (паяльник).  ის ყველას არ გამოადგება, მაგრამ თუ თვალი და ხელი კარგი გაქვთ შესაძლებელია პლასტმასის ფურნიტურაზე სხვადასხვა მოხატულობის ამოწვა. სურათზე არის ავტორის მიერ დამუშავებული “გლოკის” და ბერეტა 92-ის სახელურები. ელექტრო-სარჩივალი იყიდება სპეციალიზირებულ მაღაზიებში და მშრალ ხიდთან. ფასი 15 ლარიდან.

P1050546

13. ქაღალდის წებოვანი ფირი (ე.წ. “მალიარნი სკოტჩი). იდეალურია სამიზნეებზე ნახვრეტების დასამალად. მარკერით მონიშვნაც მუშაობს, მაგრამ ხანდახან ნასროლები იმდენია, რომ კონტროლი სროლის შედეგების რთულდება. ასეთი ფირით შესაძლებელია სამზნის სწრაფი აღდგენა და სროლის შედეგების ზუსტი კონტროლი. ფირის ფასი 2-დან 10 ლარამდე, გააჩნია სისქეს და სიგრძეს. 

396083509_w640_h640_img_27319

14. ქლიბების ნაკრები. იარაღი დამზადებულია, რკინისგან, ხისგან და პლასტმასისგან. მასობრივი წარმოების იარაღში ხშირად დეტალების მორგება ისეთი კარგი არ არის და ამ პატარა წუნების გამოსასწორებლად დაგჭირდებათ ქლიბების კომპლექტი. სულ ბოლოს, რამდენიმე დღის წინ, საჭირო გახდა ახალი გლოკის პისტოლეტის ზედმეტად ხისტი საკეტის შემაკავებლის დაქლიბვა, რომ შესაძლებელი გამხდარიყო საკეტის შემაკავებლიდან მოხსნა ზედმეტი ძალდატანების გარეშე. კარგი ქლიბების ნაკრები არ ღირს ძვირი, მაგრამ ჩემი გამოცდილებით კარგი ქლიბების შეძენა შეიძლება ისევ და ისევ მშრალ ხიდზე. არავითარ შემთხვევაში არ იყიდოთ “ტოლსენის”, ქლიბები რომლებიც არის ნაგავი.

ჩვენი ტესტი: “Aero Precision AC-15M”

October 12th, 2018

ამერიკული კომპანია “Aero Precision”-ის ნაწარმთან ჩემი პირველი გაცნობა მოხდა ალბათ 2014 წელს ან შეიძლება უფრო ადრეც. მაშინ AR-15 ტიპის იარაღები ჯერ ჩვენთან ითვლებოდა ეკზოტიკად, რომელიც იყო იშვიათი და ღირდა ძალიან ძვირი. ქარხნული მოდელები პრაქტიკულად არ შემოდიოდა და იარაღების აწყობა ხდებოდა ადგილზე, ამერიკიდან შეკვეთილი და ჩამოტანილი ნაწილებით. სწორედ ჩემ მეორე AR-15-ზე ეყენა Aero Precision-ის „აპერი“ (მხოლოდ აპერი, ლულის და სხვა დეტალების გარეშე). თავის დროს აპერის არჩევამდე, რომ მივიდა საქმე, ჩემი ყურადღება მიიქცია კომპანიის სახელმა, რომელიც თითქოს მიგვანიშნებდა რომ კომპანიას ქონდა რაღაცეებზე პრეტენზია. საჰაერო ხომალდების გამოშვება ყოველთვის იყო დაკავშირებული მაღალ ტექნოლოგიებთან, ხოლო precision ნიშნავს სიზუსტეს. გარდა ამისა “აეროს” აპერი იყო მოთავსებული ლამაზ ყუთში საფირმო წარწერებით რაც განასვავებდა მას სხვა პროდუქტბისგან, რომლებიც მაქსიმალურად ეკონომიურ შეფუთვაში იგზავნებოდა, ხშირად საერთოდ ყოველგვარი წარწერის გარეშე ან უბრალოდ დაკრული სტიკერით. თვითონ დეტალიც იყო მართლაც რომ უნაკლოდ შესრულებული რაც ეგრევე შევამჩნიე. ეს ეხება როგორც დეტალის დამუშავებას ასევე უნაკლო მუქ შავ, ხავერდოვან ანოდირებას. უნდა აღინიშნოს, რომ უკვე იმ დროს, ყველა იცოდა რა იყო “ბუშმასტერი”, “კოლტი” ან თუნდაც “DPMS” მაგრამ მათ გარდა უამრავი პატარა წარმოება უშვებდა AR-15-ის კომპონენტებს და მათი უმეტესობის სახელი იყო საქართველოში უცნობი. ეს დეტალები უხვად იყიდებოდა პოპულარულ ონლაინ მაღაზიებში მათ შორის “ამაზონზე”. სიმართლე გითხრათ ძალიან ბევრი კომპონენტების მწარმოებლის სახელი, რომელსაც მე ვიხსენებ იმ პერიოდიდან, მას მერე მე არსად არ შემხვედრია და ეჭვი მაქვს რომ ამ Givati Industries და Scorpion Armament-ის ნაირი მყვირალა სახელების უკან იმალებოდნენ ჩინური მწარმოებლები. ობიექტურობისთვის უნდა ითქვას, რომ როგორც წესი მათი პოდუქცია იყო მისაღები ხარისხის და ყოველთვის მუშაობდა. მე ეხლაც მივსტირი იმ დროს როდესაც “ამაზონზე” შეიძლებოდა გეყიდა კარგი ხარისხის ალუმინის “კვად-რეილი” სულ რაღაც 25 დოლარად ან ნებისმიერი პოპულარული მოდელის კომპენსატორის ასლი, ორიგინალის მესამედ ფასში.   მას მერე ბევრი დრო გავიდა და ეხლა როდესაც თითქმის ყველა მაღაზიაში დევს AR-15-ები,  მოდამ მათ აქ აწყობაზე გადაიარა. ნაწილობრივ ეხლა ეს იმის ბრალიც არის, რომ ძალიან გამკაცრდა ამერიკიდან იარაღის კომპონენტების და აქსესუარების ექსპორტი, ხოლო “ამაზონმა” საერთოდ განდევნა ასეთი პროდუქციის გამყიდვლები.

ჩემი შემდეგი ჩემი შეხვედრა “აეროს” პროდუქციასთან მოხდა დაახლოებით ერთი წლის წინ, როდესაც  მაღაზია “Apache’-იმ საქართველოში შემოიტანა “აეროს” წარმოებული მთლიანი იარაღების პარტია, თანაც საკმაოდ დიდი ასორტიმენტით. “აეროს” კარაბინის ხელში აღებისას ეგრევე ყურადღებას იქცევდა ისევ შესრულების მაღალი ხარისხი, დეტალების უნაკლო დამუშავება და ერთმანეთთან მორგება. ჩვენ გუნდში ერთი „აერო“ პრაქტიკულად ეგრევე გაჩნდა. ეს იყო გაუმჯობესებული მოდელი M4E1, საშუალო სიგრძის დენთის აირების სისტემით, 16 ინჩიანი ლულით და free float ტიბჟირით. ფასებიც “აეროს” კარაბინებზე იყო ძალიან კარგი და ბუნებრივია გაჩნდა იდეა ამ იარაღის მიმოხილვის, მაგრამ მიმოხილვას მე ტრადიციულად ვწერ იარაღზე, რომელსაც მე თვითონ ვფლობ და ვცდი. გამოცდა არ ნიშნავს მარტო რენჯზე სროლას. იმისთვის რომ რამე იარაღზე წარმოდგენა შეიქმნა უნდა გარკვეული პერიოდი მას ფლობდე, ისროდე, წმინდავდე, უვლიდე და ა.შ. მაგრამ სიმართლე გითხრათ, მორიგი უკვე მგონი მეშვიდე AR-15-ის შეძენა არ შედიოდა ჩემ გეგმებში.  მე ჯერ ვარწმუნდებდი ჩემ თავს, რომ იარაღი საშუალო დენთის აირების სისტემით გამოცდა საინტერესო იქნებოდა.   ასევე მინდოდა დამეწერა “აეროს” მიმოხილვა იმიტომ რომ დარწმუნებული ვიყავი, რომ ინტერესი ამ იარაღების მიმართ დიდი იქნებოდა. ასევე უკე მომდიოდა “ექსპერტების” ხმები, რომ “აერო” დიდი არაფერი იარაღი არ არის, ლულა თურმე არც აქვს ქრომირებული და ა.შ.  ნუ ასეთი ხალხი ვარ, ყველგან ვეძებთ ხრიკებს და თაღლითობას.   ბოლოს, იმ დღეს როდესაც ყველაფერ ამაზე ვფიქრობდი, მეგობარმა გააზიარა “ფეისბუქზე”  9-hole Reviews-ს ახალი ვიდეო, სადაც ისროდნენ M4 ტიპის იარაღიდან 500 იარდზე და ეს იყო უკვე ბოლო წვეთი. მეორე დღეს ახალი „აერო“ უკვე სახლში მქონდა.

15m-mid-length

მოდელი, რომელზეც მე არჩევანი გავაკეთე იყო AC-15M, საშუალო სიგრძის დენთის აირების სისტემით, სტანდარტული მრგვალი პლასტმასის ტიბჟირით და A2-ტიპის წინა სამიზნე მოწყობილობით.

ადრე, როდესაც საქართველოში იშოვებოდა მარტო აქ აწყობილი იარაღები, არავინ დიდად თავს არ იტკიებდა იმაზე ფიქრით თუ რა კომპონენტებისგან იყო აწყობილი იარაღი, მთავარია მას ემუშავა. იარაღის შესახებ პრაქტიკულად ასევე არაფრი არ იყო ცნობილი და თქვენი მონა-მორჩილი იყო პირველი, ვინც დაიწყო სტატიების გამოქვეყნება ამ იარაღზე ჯერ კიდევ 2012 წელში. იმ დროს, სამწუხაროდ დიდი პროცენტი აქ აწყობილი იარაღების იყო აწყობილი უხარისხოდ, დაბალხარისხიანი კომპონენტებისგან და პრობლემები საიმედოობასთან იყო ხშირი. ეს პრობლემები იყო გამოწვეული, როგორც კომპონენტების დაბალი ხარისხით ასევე უხარისხო აწყობით.  მაინც, მიუხედავად ასეთი პრობლემური სტარტისა, AR-15-ის ტიპის იარაღებმა ეგრევე დიდი პოპულარობა მოიპოვეს საქართველოში, იმიტომ რომ როგორც 60 წლის წინ ვიეტნამში, მიუხედავად გარკვეულიპრობლემებისა, ყველასთვის ცხადი იყო რომ AR-15 იყო მომავალი და მისი უპირატესობა ყველაფერზე, რაც მაშინ იყო ხელმისაწვდომი იყო აშკარა. მაღაზიებიც, როგორც იქნა მიხვდნენ ამ ყველაფერს და დაიწყეს ქარხნულო მოდელების შემოტანა. დღეს პრაქტიკულად ყველა იმპორტიორს ასორტიმენტში აქვს ამ ტიპის იარაღები. ფასიც შესაბამისად შედარებით შემცირდა. საქართველო ღარიბი ქვეყანაა და ცხადია იმპორტიორები ცდილობენ შემოიტანონ ყველაზე იაფი იარაღი, იმიტომ, რომ დაბალი ფასი ყოველთვის არის კარგი გაყიდვების გარანტია. ბოლო დროს გაჩნდა ასევე hi-end კლასის AR-15-ები, მართალია ასტრონომიულ ფასებში. მოკლედ თუ გაქვთ 2500 ლარი, შეძლებთ ახალი საბაზისო მოდელის AR-15-ის შეძენას. hi-end კარაბინში მოგიწევთ ორჯერ მეტის გადახდა.  უნდა აქვე აღვნიშნო,რომ  აშშ-შიც ფასი AR-15 ტიპის იარაღზე ბოლო წლებში რადიკალურად შემცირდა და პრინციპში ეხლა, კარგი მუშა იარაღის შეძენა შესაძლებელია 700 დოლარად და ხანდახან კიდე უფრო დაბალ ფასში. სულ რაღაც რამდენიმე წლის ასეთი რამე იყო წარმოუდგენელი. ასეთი ხისტი კონკურენციის პირობებში, ბუნებრივია მწარმოებლები ხშირად ცდილობენ თუ ამას შეიძლება  ასე დავარქვათ „კუთხეების მოჭრას“ ფასის შემცირების მიზნით. ახდენენ ეკონომიას მასალებზე, ამარტივებენ იარაღის კონსტრუქციას, ზოგავენ ხარისხის კონტროლზე. ამ მხრივ „აეროს“ იარაღები ჩემი აზრით გამოირჩევიან იმით, რომ მიუხედავად დაბალი ფასისა “აეროს” AR-15-ები თითქმის სრულადაკმაყოფილებენ ე.წ. mil-spec სტანდარტს (მოთხოვნების და ტექნიკური პირობების ჩამონათვალი, რომელიც უნდა დააკმაყოფილოს კონკრეტულმა იარაღის მოდელმა, სანამ მას მიიღებენ აშშ-ის შეიარაღებული ძალები), ხოლო რაღაცეებში უფრო უკეთესებიც არიან. მოდით ვიყოთ გულწრფელები, ყველაზე დაბალი/საწყისი დონის AR-15, თუ ის რა თქმა უნდა დამზადებულია ხარისხიანად, ეყოფა ცხოვრების ბოლომდე ადამიანს რომელიც ცხოვრობს საქართველოში. აქ არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს ლულა იქნება  4140 თუ 4150 მარკის ფოალადისგან დამზადებული, ქრომირებული თუ უქრომო ლულით, ასეთი იარაღის რესურსი და სიზუსტე ყელამდე ეყოფა საშუალო სტატისტიკურ მომხმარებელს. მაგრამ მეორეს მხრივ ცხადია, როდესაც ვიხდით ფულს გვინდა მივიღოთ მაქსიმუმი და ამ თვალსაზრისით „აეროს“ თავის ფასში შეუძლია კარგი რამეების შემოთავაზება, რაც იშვიათად გვხვდება სხვა მოდელებში. თავად იმსჯელეთ, AC-15 სერიის იარაღები არის “აეროს” ყველაზე საბაზისო მოდელები. აშშ-ში ეს კარაბინები ღირს 700-დან 800 დოლარამდე. საქართველოში მათი ფასი იწყება 2500 ლარიდან, რაც ასევე შედარებით იაფია. ამავე დროს AC-15-ის ლულა დამზადებულია 4150 ფოლადისგან და არა 4140 მარკის  ფოლადისგან, რომელიც ტიპიურად გამოიყენება საწყისი დონის AR-15-ებში.  ლულას გააჩნია დაფარვა QPQ (მასზე ცოტა ქვევით უფრო ვრცლად მოგიყვებით), ასეთი დაფარვაც პრაქტიკულად არ გვხვდება ასეთ იარაღებში. საკეტი არის M16-ის სტილის, უფრო მძიმე რაც ოდნავ ამცირებს მოძრავი  დეტალების მოძრაობის სიჩქარეს და უკუცემას. საკეტის გული დამზადებულია 158 მარკის ინსტრუმენტალური ფოლადისგან. დენთის აირების მიმღების ხრახნები სათანანდოდ არის დაფიქსირებული გვერდიდან ნაჭდევებით.  ლულაც და საკეტის გული MP/HP გატესტილია, რაც ასევე იშვიათობაა. ეს ნიშნავს რომ საკეტი და ლულა მოწმდება რკინაში დამალული დეფექტების/მიკრო-ბზარების არსებობაზე და იარაღი ასევე ისინჯება საცდელი მუხტით. ბევრმა მწარმოებელმა იგივე „არმალაიტმა“ ამ ტესტირებაზე უარი თქვეს ხარჯების შემცირების მიზნით. კონკრეტულად „არმალაიტმა“ ახსნა რომ გამოვლენილი ხარვეზების პროცენტი იმდენად მცირე იყო, რომ მას არ უღირდა ამ ტესტირების ჩატარება. ზოგი მწარმოებელი ტესტავს საკეტებს და ლულებს  ყოველი პარტიიდან ცალკეული ერთეულების  შემოწმებით (ე.წ. batch testing). “აერო” ტესტავს ყველა ლულას და საკეტს, რაც არის საუკეთესოგარანტია, რომ თქვენ იღებთ უდეფექტო დეტალებს. „აეროს“ რესივერი ნაჭედი და ფრეზირებულია როგორც ამას მილ-სპეკი ითვალისწინებს. როგორც 20014 წელს, რესივერზე არის ჩემთვის ნაცნობი დამღა სტილიზებული A-ს ფორმის (სინამდვილეში А და ქვევით H). ეს დამღა გვეუბნება რომ აპერის ნამზადი დამზადებულია Anchor Harvey-ს მიერ. ამავე კომპანიის ნამზადებს იყენებს მაგალითად BCM და LMT.  “ლოუერი” “აეროზე” პრაქტიკულად არ განსხვავდება ტიპიური “მილ-სპეკ” ლოუერისგან, მაგრამ მჭიდის შახტა არის სტანდარტულზე უფრო განიერი, რაც ხელს უწყობს სწრაფ გადატენვას. თუ ეს საკმარისი არ არის, ასევე გაითვალისწინეთ, რომ კარაბინი აღჭურვილია სპეციალური მარეგულირებელი ხრახნით, რომელიც გამორიცხავს თამაშს აპერსა და ლოუერს შორის. აღნიშნული ხრახნის სარეგულირებლად უნდა მოხსნათ იარაღს სახელური. მე ხელი არ მიხლია ამ ხრახნისთვის, იმიტომ, რომ პირდაპირ ყუთიდან აპერსა და ლოუერს შორის ღრეჩო უბრალოდ საერთოდ არ იყო. პრინციპში გაშლილი მჭიდის შახტა და სარეგულირებელი ხრახნი არის რაც გამოარჩევს “აეროს” ე.წ. მეორე თაობის ლოუერს სტანდარტული მილ-სპეკ ლოუერისგან. რესივერის გაგრძელება, რასაც ჩვენთან ეძახიან ბუფერის მილს არის ასევე მილ-სპეკი და აქვს კონდახის 6 პოზიცია.  კოშკისებრი ქანჩი ასევე არის სათანადოდ დაფიქსირებული ნაჭდევებით, რაც გამორიცხავს მის სროლისგან ვიბრაციის დაშვებას.

20180929_175922[1] 20180929_180054[1]

იარაღის დაშლისას, რწმუნდები, რომ საკეტი ნამდვილად M-16 სტილის არის, დენთის აირების მიმღები საიმედოთ არის დაფიქსირებული საკეტის ჩარჩოზე, “სტაკინგი” ისეთი აგრესიული არ არის მაგრამ ჩემი აზრით საკმარისია. საკეტის გულიდან ექსტრაქტორის მოხსნის შემდეგ, აღმოაჩენთ, რომ ზამბარაზე წამოცმულია რეზინის შავი რგოლი, რაც უზრუნველყოფს საიმედო ექსტრაციას. ლულის პროფილი არის ე.წ. სამთავრობო, კარგი, კომპრომისული ვარიანტი, არც მთლად “ფანქრის” პროფილის არ არის და არც ძალიან მძიმე როგორც სქელკედლიანი საასპარეზო ლულა.

გამომდინარე იქიდან, რომ ეს თემა არ კარგავს თავის აქტუალურობას, მე ისევ უნდა გავამახვილო ყურადღება ლულის არხის დაფარვაზე. მოკლე ვიდეო სერიებში, რომელიც ჩვენ გადავიღეთ youtube არხთან „პრაქტიკული სროლა“, მე გავამახვილე ყურადღება იმ ფაქტზე რომ შავი ლულა AR-15-ში არ შეიძლება ჩაითვალოს ნაკლად. შეგახსენებთ, .223/5.56 კალიბრის ამუნიციის აბსოლუტური უმეტესობა არ არის კოროზიული, ისევე, როგორც იარაღი არის სამოქალაქო, რაც გულისხმობს იმას, რომ თქვენ არ მოგიწევთ მონაწილეობა მრავალ-წლიან სამხედრო კაპმანიაში ინდო-ჩინეთის ჯუნგლებში და ვერც გრძელი ჯერებით ვერ შეძლებთ სროლას. აბსოლუტური უმეტესობა ლულების სამოქალაქო AR-15-თვის არ არის ქრომირებული, ზუსტად იგივე მიზეზის გამო, იმიტომ, რომ პრაქტიკული სარგებელი ამას არ მოაქვს, ხოლო ლულის ფასი იზრდება. საერთოდ იმ წაკითხული დოკუმენტებიდან, რომლებიც ეხებოდა ლულების არხების სხვადასხვა დამუშავებას, მათ შორის ქრომირებას, მე დამრჩა შთაბეჭდილება, რომ ქრომირება შეიარაღებულ ძალებში განიხილებოდა პირველ რიგში, როგორც ლულის დაცვის მექანიზმი ეროზიისგან ხანგრძლივი ჯერებით სროლისას, იმიტომ რომ ქრომირებული ლულა გაცილებით უკეთესად უძლებს ექსტრემალურ ტემპერატურებს, რომლებიც ჩნდება ასეთი სროლისას. როგორც ცნობილია ტემპერატურა არის ლულის რესურსის პირველი მკვლელი. თუმცა რა თქმა უნდა, სულ თავიდან, ლულის ქრომირება დაიწყეს პირველ რიგში ლულის დასაცავად კოროზიული ვაზნებისგან, ხოლო იაპონელები იყვნენ პირველები ვინც მასიურად დაიწყეს ლულების ქრომირება თავისი „არისაკას“ შაშხანებზე. AR-15-ის შემთხვევაში ორივე ეს ფაქტორი არ არის მნიშვნელოვანი, ვაზნა, როგორც უკვე აღვნიშნე არ არის კოროზიული ხოლო თქვენ ფიზიკურად ვერ შეძლებთ ისეთი სროლის ტემპის განივთარებას, რომ დააზიანოთ ლულა ან თუნდაც დააჩქაროთ მისი ცვეთა. დიახ ქრომირებული ლულა შედარებით ადვილად იწმინდება, მაგრამ რაიმე პრაქტიკული სარგბელი მანდ მთავრდება.  სხვა საქმეა თუ ვინმეს სურს ქონდეს აუტენტურ საბრძოლო იარაღთან მაქსიმალურად მიახლოებული სამოქალაქო ვარიანტი, Mk18 ან M4A1-ის ასლი, მაშინ ალბათ სასურველი იქნება, რომ ლულაც იყო როგორც საბრძოლო იარაღებზე, ანუ ქრომირებული.

უნდა აღინიშნოს, რომ „აეროს“ ლულა არ არის უბრალო „შავი“ ლულა. ის დამუშავებულია QPQ ტექნოლოგიით, რომელსაც ჩვენ ვიცნობთ ასევე საკმაოდ ცნობადი სახელით „ტენიფერი“. “ტენიფერი”, “მელონიტი”, “qpq” არის პრაქტიკულად ინდენტური პროცესის სხვადასხვა კომერციული დასახელებები. ფოლადის ზედაპირის დამუშავების ეს პროცესი ძალიან მოკლედ რომ ავხსნათ არის რკინის ზედაპირის თვისებების შეცვლა ხდება, რის შედეგადაც ზედაპირი იძენს განსაკუთრებულ გამძლეობას ცვეთასა და კორიზიასთან მიმართებაში. სწორედ ამ ტექნოლოგიის წყალობით „გლოკის“ ლულები ისვრიან ათი ათასობით ვაზნას ლულის არხში ყოველგვარი ცვეთის ნიშნების გარეშე და ასევე გამოირჩევიან კოროზიული მდგრადობით. განსხვავებით ქრომირებისგან, ლულის არხს ასეთი მეთოდის გამოყენებისას არ ემატება მასალა. მასალის დამატებისას/ქრომირებისას, შექმნილი დამცავი ფენის სისქე არასდროს არ იქნება თანაბარი, რაც ქმნის მცირე „ხარვეზებს“ ლულის არხში, აქიდან გამომდინარე თანდაყოლილი სიზუსტეც იქნება ნაკლები. გარდა ამისა წვრილი 5.6მმ-ნი ლულის არხის ქრომირება თავისთავად რთულია. ყოველ შემთხვევაში იუჯინ სტოუნერმა, როდესაც პირველად გამოიყენა QPQ ტექნოლოგიით დამუშავებული ლულა სამხედრო დანიშნულების იარაღისთვის (Stoner 63), ახსნა თავისი არჩევანი სწორედ იმით, რომ არ არსებობდა ტექნოლოგია, რომელიც უზრუნველყოფდა წვრილი ლულის არხის ქრომირებას სათანადო ხარისხით. არ ვიცი მას მერე რამე თუ შეიცვალა ტექნოლოგიებში, მაგრამ ორივე ტექნოლოგია, რომ შევადაროთ მომხმარებლის პოზიციიდან, ჩემი აზრით QPQ ტიპის დაფარვა არის კარგი კომპრომისი, ქრომირებულ და შავ ან თუნდაც უჟანაგავ ლულას შორის. ის ინარჩუნებს არაქრომირებული ლულის მაღალ თანდაყოლილ სიზუსტეს (თუ ლულის არხი იდეალურია, პროცესის მერე ის დარჩება იდეალური) და ამავე დროს იძენს ქრომირებული ლულისთვის დამახასიათებელ მაღალ ანტიკოროზიულ თვისებებს და მდგრადობას ცვეთის მიმართ ანუ ლულის რესურსი იზრდება.  გარდა ამისა ეს პროცესი „ვრცელდება“ არა მარტო ლულის არხზე და სავაზნეზე არამედ მთლიანად ლულაზე, რომლის კოროზიული მდგრადობა იზრდება ყოველგვარი დამატებითი დამცავი ფენის საჭიროების გარეშე (ოქსიდირება, ღებვა, ფოსფატირება და ასე შემდეგ). შეუძლებელია გააფუჭო ლულა QPQ ტექნოლოგიით დამუშავებისას, მაგრამ ქრომირების ხარისხი იქნება სხვადასხვა, სხვადასხვა მწარმოებლის შემთხვევაში. არის მიზეზი რის გამოც Сriterion-ის ქრომირებული ლულები ჯდება 250-300 დოლარი და DPMS-ის 100-130 დოლარი. “კრიტერიონი” იყენებს განსაკუთრებულ ქრომირების მეთოდს და ასევე ახორციელებს ლულის არხის ხელით პოლირებას. დიდი ალბათობით ამ კომპანიის ლულები არის ბაზარზე საუკეთესო, თუმცა აქვე უნდა ვთქვა რომ ჩემი 10 ინჩიანი კარაბინი DPMS-ის ქრომირებული ლულით იყო ძალიან ზუსტი.

რაც შეეხება რესურს, ლულების ამერიკული მწარმოებლის Faxon Firearms-ის ვებ-გვერდზე დევს ინფორმაცია, რომლის მიხედვითაც 4150 ფოლადისგან დამზადებული ქრომირებული და QPQ ლულები, ნახევრად ავტომატურ იარაღში აღწევენ ერთნაირ რესურს (სანამ დაიწყება სიზუსტის დეგრადაცია), ხოლო ქრომირებულს აქვს უპირატესობა თუ ადგილი აქვს ექსტრემალურ ექსპლუატაციას, რაც ნიშნავს ისეთ სროლას, როდესაც ლულის ტემპერატურა აღწევს კრიტიკულ მაჩვენებლებს. Shooting Illustrated-ში გამოქვეყნებულ სტატიაში The Pros and Cons of Nitride Barrel Finishes (by Steve Adelmann – Saturday, December 30, 2017) ავტორი აღნიშნავს რომ მის მიერ განხორციელებული ტესტირებისას, სადაც ის იყენებდა უჟანგავი ფოლადისგან დამზადებულ ლულებს, QPQ ტექნოლოგიით დამუშავებული ლულა ნაკლებად იბიდნებოდა ტყვიის გარსის მასალით, რისი მიზეზიც იყო ის რომ ასე დამუშავებული ლულის ზედაპირი ნაკლებად იკრავდა გარსის მასალას. აღნიშნლი ასევე ადასტურებს, რომ QPQ ლულა შედარებით ადვილი იქნება გასაწმენდად, არ მოითხოვს ხშირ ნადების მოცილებას ლითონის ჯაგრისებით და ქიმიით და შესაბამისად რესურსიც დიდხანს შენარჩუნდება. მაგრამ ჩემი აზრით ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო ტესტი-შედარება QPQ და ქრომირებული ლულების განახორციელა youtube არხმა Mrgunsandgear Channel. ორი იდენტური Faxon Firearms-ის  ლულით (ერთი ქრომირებული, მეორე QPQ) აღჭურვილი ავტომატური AR-15, ჯერ შეამოწმეს სიზუსტეზე, შემდეგ უწყვეტი ჯერებით დაცალეს იმდენი ვაზნა სანამ იარაღებმა პრაქტიკულად შეწყვიტეს მუშაობა და კვლავ შეამოწმეს სიზუსტე. მიღებული შედეგები ნაჩვენებია სურათზე ქვევით. როგორც ხედავთ QPQ ლულამ შეინარჩუნა სიზუსტე ბევრად უკეთესად ვიდრე ქრომირებულმა. Faxon-ს უნდა გაეჭრა ეს ლულები და ენახა რა პროცესებს ქონდა ადგილი ლულის არხებში, მარგამ ჯერ ჯერობით რაიმე ინფორმაცია მათგან არ გამოსულა.

tesresulstqpqchrome

შეიძლება კიდე ბევრი წყაროს და დოკუმენტის ციტირება, მაგრამ ჩემი მოსაზრება გამყარებული კონკრეტული არგუმეენტებით მე უკვე წარმოგიდგინეთ, და ეს მოსაზრება რჩება უცვლელი. არ აქვს არანაირი პრაქტიკული მნიშვნელობა რა ტიპის ლულა აყენია AR-15-ზე თუ არ აპირებთ ხშირად და ბევრ სროლა ხანგრძლივი ჯერებით. მთავარია ლულა იყოს კარგი ხარისხის და მისი სიგრძე და ტვისტი შეესაბამებოდეს თქვენ მოთხოვნებს. ასეთ ლულას ექნება დამაკმაყოფილებელი სიზუსტე და რესურსი, რომელიც თქვენ გეყოფათ ალბათ ცხოვრების ბოლომდე თუ რა თქმა უნდა თუ თქვენ არ გაქვთ ვაზნების მომარაგების უწყვეტი და უფასო წყარო. მე მქონდა AR-15 ქრომირებული ლულით, შავი ლულითაც, ზოგი იყო უფრო ზუსტი, ზოგი უფრო ნაკლებად ზუსტი, მაგრამ „საერთო დანიშნულების“ ნახევრად ავტომატურ იარაღში ამას დიდი მნიშვნელობა არ აქვს. ეს არის რეალობა. სამწუხაროდ ეს რეალობა არ ემთხვევა იმ ზოგად და გავრცელებულ “კოლექტიურ აზრს”, რომელიც საქართველოში არსებობს, მაგრამ იმედს ვიტოვებ, რომ გამგონი გაიგებს. ჩემი აზრით მომავალი ეკუთვნის QPQ ლულებს. აღნიშნული ტექნოლოგია უფრო მარტივია, იაფი, ტექნოლოგიური და იძლევა ძალიან კარგ შედეგებს.

AC-15-ის ტექნიკურ მიმოხილვას და ლულის აღწერას რომ დავუბრუნდეთ, აღვნიშნავ რომ ის იყენებს ტვისტს 1:7. ლულის ბოლოს დაყენებულია სტანდარტული А2 ტიპის ალმქრობი და ხიშტის ბჯენი.  ლულის პროფილი არის ე.წ. “სამთავრობო პროფილის”, ტიბჟირის ქვეშ იმალება საკმაოდ თხელი ლულა, რომელიც სქელდება დენთის აირების ბლოკიდან ლულის ბოლომდე. ასეთი ლულა საკმარისად ხისტია, მაგრამ არ არის ძალიან მძიმე, “სათრევი” ტაქტიკური კარაბინისთვის თითქმის იდეალური (AC-15M-ის წონა სულ რაღაც 2.8კგ-ია).  კარაბინის სასხლეტიც სტანდარტული ერთსაფეხურიანია, ტრადიციულად მძიმე, როგორც ტიპიური “მილს-სპეკ” სასხლეტი, არაფერი განსაკუთრებული და გამორჩეული. იარაღის მართვის ყველა დანარჩენი მართვის ელემენტი ასევე სტანდარტულია.

 ჩვენ კარაბინზე აყენია სტანდარტული მრგვალი კვეთის, ორ ნაწილიანი ტიბჟირი შიგნიდან სიცხისგან დამცავი რკინის ფარებით. ისევ შეგახსენებთ რომ ბევრი საწყისი დონის AR-15-ში ეს ფარები შეეწირა ეკონომიას. DPMS Oracle-ზე და Ruger AR-556-ზე ის არ აყენია, მაგრამ ეყენა ჩემ FN 1776-ზე.  თუ ე.წ. „დელტა რინგი“  AC-15M-ზე სტანდარტულია – წინა ბჯენი, რომელზეც ფიქსირდება ტიბჟირის ორი ნახევარი, არის არასტანდარტული, გარედან სამკუთხედი ფორმის, რაც ნიშნავს, რომ მაგაზე არ დაყენდება მაგალითად „მაგპულის“ სტანდარტული საშუალო სიგრძის ტიბჟირი. საჭირო გახდება დენთის აირების ბლოკის მხოსნა და წინა ბჯენის გამოცვლა.  შედარებით გრძელი ტიბჟირის ქვეშ იმალება საშუალო სიგრძის 9 ინჩიანი დენთის აირების სისტემის მილი. შედარებით გრძელი ტიბჟირის დამატებითი უპირატესობა არის ის რომ მისი ჭერა უფრო კომფორტულია, უფრო მეტი ადგილია სადაც შეიძლება ხელის მოკიდება. უმნიშველოა, მაგრამ ასევე იარაღი უფრო თუ შეიძლება ასე ითქვას პროპორციულად გამოიყურება ვიდრე ტიპიური კარაბინი 16 ინჩიანი ლულით და 7 ინჩიანი დენთის აირების სისტემით.

ეხლა, რაც შეეხება საშუალო სიგრძის დენთის აირების სისტემას. მისი უპირატესობა არის უფრო ხანგრძლივ dwell time-ში, რა დროსაც სისტემა  სტაბილურად იღებს წნევას საიმედო ფუნქციონირებისათვის, რომელიც თან არ არის ისეთ მაღალი, როგორც 7 ინჩიან დენთის აირების სისტემაში, იქიდან გამომდინარე, რომ ნასვრეტი ლულაზე საიდან ხდება დენთის აირების აღება, უფრო დაშორებულია სავაზნისგან.  საკეტი უფრო დიდხანს რჩება დახურული, რის გამოც მასრა ასწრებს პირვანდელ მდგომარეობაში დაბრუნებას და ექსტრაქცია არის “რბილი”. შესაბამისად ავტომატიკაც უფრო “წყნარად ” მუშაობს, მოძრავი ნაწილების სიჩქარე ნაკლებია რაც დადებითად აისახება მოძრავი ნაწილების რესურსზე და სროლის კომფორტზე. თეორიულად ასევე 9 ინჩიანი დენთის აირების სისტემა ნაკლებად პრეტენზიულია ვაზნების მიმართ, ისევ და ისევ ხანგრძლივი dwell-time-ის გამო. რა თქმა უნდა უკუცემის იმპულსიც არის უფრო მცირე, რაც ასევე გარკვეულ უპირატესობას წარმოადგენს. თანაც ყველაფერი ამას თქვენ იღებთ სტანდარტული 16 ინჩიანი AR-15-ის  გაბარიტების და წონის შენარჩუნებით, მაგრამ მართალია ცოტა მეტის გადახდა კი მოგიწევთ. X-15M-ის ფასად ეხლა საქართველოში საშუალო სიგრძიან AR-15-ს უბრალოდ ვერ ნახავთ.

ტექნიკური მიმოხილვის ბოლოს მე მინდა ხაზი გავუსვა იმას, რომ ჩემი აზრით “აეროში” არ “მოუჭრიათ კუთხეები” და გამოუშვეს “პატიოსანი” ხელმისაწვდომი AR-15.  ნაწილი იმისა, რაც გამოარჩევს AC-15-ს იქნება შეუმჩნეველი, მაგრამ ნაწილი მოუტანს მსროლელს კონკრეტულ სარგებელს. მაგალითად მსროლელი ვერასდროს ვერ შეამჩნევს სხვაობას 4140 და 4150 მარკის ფოლადის ლულებს შორის მაგრამ არასათანადოდ გაკეთებული “სთაქინგის” გამო, ადრე თუ გვიან დენთის აირების მიმღებსა და საკეტის ჩარჩოს შორის გაჩნდება ღრეჭო, იარაღი დაკარგავს წნევას და დაიწყება დაბრკოლებები. ბევრს ასევე მოეწონება გაგანიერებული მჭიდის შახტა, რაც საგრძნობლად აადვილებს მჭიდის სწრაფ გამოცვლას. საშუალო სიგრძის დენთის აირების სისტემით განპირობებული რბილი უკუცემა ასევე დიდი პლიუსია, რომელიც იშვიათად გვხვდება ასეთი კლასის იარაღში.

aerocamo1

ასე გამოიყურება ჩემი “აერო” ამჟამად. სახელური და კონდახი დაყენებულია Mission First Tactical-ის. ამ კომპანიის პლასტმასის ფურნიტური უფრო იაფია ვიდრე “მაგპულის”, ის იყიდება თბილისში და ფასი-ხარისხით კარგად გამოირჩევა. კონდახს აქვს სწრაფად მოსახსნელი ღვედის სამაგრები და ღვედის გასაყრელები, ისე რომ ნებისმიერი ტიპის ღვედს დაამაგრებთ ისე, როგორც ისურვებთ. იგივე კომპანიის  EvolV™ 3 Prong ალმქრობ-კომპენსატორმა შეცვალა სტნადარტული А2 ტიპის ალმქრობი. იარაღზე დაყენდა კლასიკური წინა საღვედე (სტანდარტული კომპლექტაცია ითვალისწინებს ასეთი საღვედეს დაყნებას, მაგრამ საღვედე კარაბინს არ მოყვება). ბიუჯეტის დეფიციტს გამო, ჯერ-ჯერობით ოპტიკური სამიზნე დაყენებული არ არის. სიმართლე გითხრათ, იაფი ოტიკის ნაცვლად მე მირჩევნია საასპარეზო ტიპის დიოპტრიული სამიზნე, მაგრამ ამ ეტაპზე არ ვარ დარწმუნებული რაზე გავაჩერებ ჩემ არჩევანს. Х-15М-ზე  სტანდარტულად აყენია Magpul MBUS, რომელიც ჩემი აზრით არის წმიდა “ბექა-აპ” (სარეზერვო) სამიზნე მოწყობილობა და სერიოზული მიზანში სროლისთვის ის უბრალოდ არ გამოდგება. ნასვრეტის ზომები ძალიან დიდია, რის გამო მე ვიტყოდი რომ 100 მეტრის იქით სროლა კარგი ჯგუფების მისაღებად უკვე პრაქტიკულად შეუძლებელია. დიდი დიოპტრიდან სასროლად პატარა დიოპტრი უნდა გადაწოთ წინ და ის ხდება გარეთ გამოშვერილი. ის რომ ეს არ არის ყველაზე კარგი გადაწყვეტილება, მე მივხვდი მაშინ როდესაც ერთ-ერთ ჩემ არაბინზე ეს დიოპტრი რაღაცას წამოედო და მოტყდა. პლიუსებს განეკუთვნება მყარი კონსტრუქცია (გადაწეული დიოპტრის გარდა), სამიზნე არ ირევა, არ ირყევა, მოკლედ კარგი ბექ-აპია, არც მეტი არც ნაკლები. თუ არ გეგმავთ ოპტიკის დაყენება და რკინები გირჩევნიათ, ჯობია იყიდოთ “ტროის”, “დენიელ დეფენსის” ან სხვა კარგი მწარმოებლის  უკანა სამიზნე მოწყობილობა.

43226056_10212416576464909_2143780312449024000_n

Mission First Tactical-ის კონდახი მოდელი BATTLELINK™ Utility Stock, სათავსოთი სადაც შეგიძლიათ შეინახოთ მარტივი საწმენდი კომპლექტი, სათადარიგო ნაწილები ან ელემენტები და ამავე კომპანიის  სახელური მოდელი ENGAGE. იმ ფურნიტურის მწირი არჩევანიდან, რაც საქართველოში იყიდება, ფასი/ხარისხით და ასორტიმენტით MFT-ს პროდუქცია დღეს ალბათ არის საუკეთესო.

იარაღი მე ასევე დავფარე სრული კამუფლირებით. მე ეს იმიტომ არ გავაკეთე, რომ გავალამაზო ან უფრო “ტაქტიკური” გვახადო. კამუფლირებას აქვს პრაქტიკული დანიშნულება, შენიღბოს იარაღი. ვინც მე მიცნობს ან ყურადღებით კითხულობს ჩემ ბლოგს, იცის, რომ მე ყოველთვის მომხრე ვარ მინიმალური აფიშირების იმ ფაქტის რომ გაქვთ იარაღები ან თუნდაც გიყვართ სროლა ან ლაშქრობა და ა.შ.  მხარზე გადაკიდებული ასეთი იარაღი, შორიდან შეერწყმევა ტანსაცმელს და ზურგჩანთას და არ იყვირებს. ახლოდან რა თქმა უნდა ის გამოჩნდება, მაგრამ შორიდან ის არ მიიპყრობს ყუარადღებას.  რატომ უნდა შეუქმნად ვინმეს დისკომფორტი თქვენი იარაღით ან მიიქციოთ ზედმეტი ყუარადღება?  ეხლა მოდაშია 5.11-ის “კარგო” შარვლები, ტაქტიკური ფეხსაცმლები, დამცავი ფერის მაისურები, თემატური სტიკერები მანქანებზე  მაგამ რეალობაში ეს ყველაფერი იპყრობს მიჩვეული თვალის ყურადღებას, ჩემი აზრით არ არის საჭირო ყურადღების მიპყრობა “ტაქტიკური” ჩაცმულობით და ჯობია არაფრით არ გამოირჩეოდეთ სხვებისგან.

პრინციპში სულ ეს არის რისი თქმას შესაძლებელია მორიგ AR-15-ზე. ჩემი მოსაზრება არის უცვლელი, საქართველოში აბსოლუტური უმეტესობა მსროლელების მოთხოვნებს დააკმაყოფილებს ყველაზე საბაზისო AR-15, იქნება ეს DPMS Oracle თუ Ruger AR-556. “Aero Precision”-ის AC-15 სერიის იარაღები არის, როგორც ვთქვი პატიოსანი AR-15, სადაც მწარმოებელს არ უცდია “კუთხეების მოჭრა” ეკონომიის მიზნით. გაუმჯობესებული მილ-სპეკ სპეციფიკაციები?  დამიჯერეთ, ასეთ რამეს ასეთი ფასის კატეგორიის AR-15-ებში ხშირად ვერ ნახავთ.  ამავე მწარმობლის M სერიის იარაღები, უკვე აშკარად წინ გადადგმული ნაბიჯია, ეს ეხება როგორც გაუმჯობესებული დიზაინის მქონე აპერს ასევე ლულის ქანჩის დიზაინს, რომელზეც ყენდება ტიბჟირი.

img846756765

“აეროს” “საფირმო” გაუმჯობესებული აპერი, გამოიყურება, როგორც hi-end AR-15 აპერი და ამავე დროს არ ტვირთავს ლულის ქანჩს და აპერის დახრახნილ ნაწილს. მაგრამ ტექნოლოგიები უფასო არ არის და M სერიის იარაღები 1000 ლარით მეტი ღირს ვიდრე AC სერიის იარაღები. ეს სხვაობა ასევე განპირობებულია იმით რომ იარაღები უკეთესი კომპლექტაციით იყიდება. 

რაც შეეხება საიმედოობას, კალაშების ფანატებს მინდა გული დავწყვიტო და გამოვაცხადო, რომ სულ ყველა ჩემი AR-15 მუშაობდა საათივით და უპრობლემოდ, მათ შორის ახალი AC-15M.  ცოტათი უფრო ადრე ნაყიდი M4E1 ასევე უპრობლემოა. ჩვენ გავაგრძელებთ ამ იარაღების გამოცდას და ასევე გარკვეული პერიოდის შემდეგ შემოგთავაზებთ ამ იარაღების გრძელვადიანი ტესტირების შედეგებს. გრძელვადიანი ტესტირება არის მნიშვნელოვნი იმით, რომ ხანდახან საჭიროა დრო, რომ ყველაფერი რაც გამოტოვა ხარისხის კონტროლმა, მცირე გადაცდომები დაშვებული აწყობის დროს, მცირე გადახრები ნაწილების სპეციფიკაციებში, გამოძვრებიან და თავს იჩენენ გარკვეული რაოდენობა ვაზნების გასროლის შემდეგ. ამ ეტაპზე, ორივე იარაღი უპრობლემოა და არ აქვთ რაიმე უჩვეულო ცვეთის ნიშნები.

სიზუსტეზე მე ასევე არ მინდა ამ მიმოხილვაში ვრცელი საუბარი, იმ მიზეზის გამო, რომ ჯერ უბრალოდ ვერ მოვასწარით იარაღის ამ მხრივ სათანადო გამოცდა. ჩვენმა M4E1-მა დაიწყო ზუსტი სროლა მას მერე რაც სტანდატული მილს-სპეკ “თითის ტრენაჟოი” შევცვალეთ Geissele-ს სასხლეტით, რაც ბუნებრივია. იარაღი თავისუფლად დაკიდული, 16 ინჩიანი ლულით და ოპტიკური სამიზნით იმსახურებს ნორმალურ სასხლეტს. ერთსაფეხურიანი მილ-სპეკ სასხლეტი უბრალოდ ხელს შეგიშლით მართლა კარგი ჯგუფების მიღებაში. AC-15M-ის ტესტირება გაგრძელდება სტანდარტული სასხლეტით  სანამ არ დავრწმუნდებით, რომ ეს იარაღი იმსახურებს დამატებით ინვესტირებას.

aeroacc

M4E1-დან 100 მტრზე ნასროლი ჯგუფები სასხლეტის გამოცვლის შემდეგ. მანამდე საშუალო სიზუსტე იყო 5.5 სმ 100 მეტრზე სხვადასხვა მუხტების გამოყენებით. 

AC-15 ამჟამად გავასწორეთ 50 მეტრზე და სავარაუო სიზუსტე არის ტიპიური ასეთი იარაღებისთვის, 3 MOA-ს ფარგლებში 100 მეტრზე, მეტის ამოქაჩვა MBUS-ით და მილ-სპეკ სასხლეტით იქნება საკამოდ რთული. უფრო დეტალურ შედეგებს ავსახავთ გრძელვადიანი ტესტირების შედეგებში, მანამდე მეტს უბრალოდ ვერ შემოგთავაზებთ. რაც შეიძლება ამ ეტაპზე დანამდვილებით ითქვას, რომ ორივე “აერო”-ს 1:7 ტვისტით და ასევე 5.56 კალიბრის Mossberg MVP 1:9 ტვისთით, საუკეთესო შედეგებს აჩვენებენ Sierra Match King-ის 69 გრანიანი ტყვიით.

უნდა ვაღიარო, ხანდახან მე იარაღი ისე მომწონს ხოლმე, რომ ვხდები არაობიექტური მის შეფასებაში და მჭირდება მეტი დრო, რომ უფრო საღად შეავაფასო ის.  მაგრამ ჩემი მხრიდან არ იქნება ნაჩქარევი იმის თქმა, რომ  16 ინჩიანი ლულა და 9 ინჩიანი დენთის აირების სისტემა არის საუკეთესო და ყველაზე უნივერსალური AR-15-ის კონფიგურაცია. 16 ინჩიანი ლულა ახდენს 5.56 კალიბრის ვაზნის ბალისტიკური პოტენციალის სრულყოფილ გამოყენებას, კარაბინის ფორმატის კომპაქტურ იარაღში, ხოლო საშუალო სიგრძის დენთის აირების სისტემა, უზრუნველყოფს ავტომატიკის საიმედო და ხანგრძლივ უპრობლემო მუშაობას. ასევე  ამ ეტაპზე რამე მინუსი აღმოჩენილი არ არის. ყოველ შემთხვევაში არაფერი განსაკუთრებული. არ მომეწონა, რომ იარაღზე ეგრევე ვერ ყენდება სხვა (მაგალითად მაგპულის) ტიბჟირი.  რა შეიძლება დაუწუნო Ac-15-ს? ბევრი არაფერი, არ მომეწონა ჩემი აზრით “სუსტი” სტანდარტული კონდახი, მაგრამ ამ დეტალს ალბათ ცვლის ყველა და ეგრევე, მათ შორის მეც. არც Magpul MBUS როგორც აღვნიშნე არ შედის ჩემ ფავორიტ სამიზნე მოწყობილობებში, მაგრამ მეორეს მხრივ ყიდვისთანავე ეგრევე, იარაღი მზად არის რენჯზე გასასვლელად. ერთი “მაგპულის” მჭიდი მას ასევე მოყვება კომპლექტში. ჩემი აზრით მაღაზიები რაც შეიძლება ამლე უნდა გადავიდნენ AR-ების გაყიდვაზე ფურნიტურის გარეშე, და იქვე კარაბინის ყიდვის მერე უნდა შეძლოს არჩევა სასურველი კონდახის, სახელურის და ტიბჟირის. მე უკვე დამიგროვდა სტანდარტული დეტალების კოლექცია, რომელიც დამრჩა წინა კარაბინებიდან.

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. “Aero Precision”-ის AC-15 სერიის კარაბინები, ამ სტატიის დაწერის მომენტისთვის ფასი-ხარისხით არის ერთ-ერთი თუ არა ყველაზე საუკეთესო AR-15 ტიპის იარაღები. საშუალო სიგრძის დენთის აირების სისტემა უდაოდ არის დიდი პლიუსი, რაც გამოარჩევს მას სხვა კონკურენტებისგან. ლულის ე.წ. “სამთავრობო” პროფილის გამო იარაღი მსუბუქია და მანევრირებადი.  იარაღი პირდაპირ ყუთიდან მზად არის გამოყენებისთვის და ასევე წარმოადგენს კარგ საფუძველს, რომელზეც შეიძლება აიგოს კასტომიზირებული იარაღი. პირველადი შესწალის და შეფასების შეეგების მიეხდვით, შეიძლება რეკომენდირებული იყოს შეძენისთვის.

როგორ ვამუშაოთ .22lr კალიბრის იარაღი საიმედოთ და დიდი ხნით

September 5th, 2018

არსეობს გარკვეული ნიუანსები, რის გამოც მცირეკალიბრიანი იარაღის (წრიული აალების .22lr ვაზნაზე გათვლილის) მოვლა/მომსახურება განსხვავდება სხვა ტიპის ცეცხლსასროლი იარაღებისგან. ასეთი განსხვავებების არსებობა განპრიობებულია, როგორც ვაზნის ასევე ამ ვაზნაზე გათვლილი იარაღების კონსტრუქციული თავისებურებებით. მაგალითად უმეტეს შემთხვევაში მცირეკალიბრიანი ტყვია არის ყოველგვარი გარსის გარეშე, რაც ნიშნავს რომ თუ ლულის არხის ზედაპირი არ არის სათანადოდ გაპრიალებული ტყვიის ნადები გახდება რეგულარულად მოსაცილებელი. ასევე მცირეკალიბრიანი ვაზნა დაფარულია დამცავი საფოხის თხელი ფენით, რომელიც ასევე გროვდება იარაღის შიგნით და საჭიროებს რეგულარულ მოცილებას. ვაზნის მასრა თხელია, შესაძლებელია ასეთი ვაზნა თითებით “გადატეხოთ’. თავის მხრიც მცირეკალიბრიანი იარაღიც, გამოყენების ფილოსოფიიდან გამოდმინარე იქმნებოდა სხვაგვარად.  კონსტრუქციის სიმარტივე, იოლი, ისნტრუმნეტების გარეშე დაშლა/აწყობის შესაძლებლობა არ წარმოადგენდა პრიორიტეტს. ხშირად ასეთი იარაღების (განსაკუთრებულად ახალ მოდელებში) კონსტრუქცია შედგება ბევრი დეტალისგან. აქიდან გამომდინარე ხშირი დაშლა ასეთი იარაღების მაინცდამაინც არ არის რეკომენდირებული. ასევე ხშირად საჭიროა სპეციალური ინსტრუმენტების გამოყენება, ხრახნების მოხსნა, რაც დამეთანხმებით იშვიათად არის საჭირო ტიპიური ტაქტიკური, თავდაცვითი ან თუნდაც სანადირო იარაღის შემთხვევაში. ხშირად მცირეკალიბრიანი იარაღი მზადდება, მოდით ასე ვთქვათ იაფი მასალების გამოყენებით, პირველ რიგში პლასტმასების და მსუბუქი შენადნობების გამოყენებით, ყველგან სადაც ეს შესაძლებელია.  იშვიათად ხდება დეტალების წრთობა, რაც ასევე ზრდის მათი დაზიანების რისკს.  ჩემი ჩანაწერები ადასტურებენ, რომ 90% ყველა დაბრკოლების, რომელიც განიცადეს ჩემმა იარაღებმა, მოდის სწორედაც, რომ მცირეკალიბრიან იარაღზე. მაგრამ მიუხედავად ყველაფრისა, .22 კალიბრის იარაღი შეიძლება იყო საიმედო. მე ერთხელ ნახევრად-ავტომატური კარაბინის Mossberg 702-ის ტესტირებისას, წმენდის გარეშე ვისროლე 2000 ვაზნა დაახლოებით 2-3 თვის განმავლობაში და იარაღს არ გაუჭედია, შემდეგ ზედმეტი ფანატიზმის გარეშე გავწმინდე და  ვისროლე კიდე 2000, პრაქტიკულად ყოველგვარი დაბრკოლების გარეშე. 4000-ზე მეტ გასროლაზე მოხდა მხოლოდ 10 დაბრკოლება, აქედან თუ მეხსიერაბა არ მღალატობს 8 შემთხვევა მოდის ერთ კონკრეტულ მუხტზე, რომელიც ამ კარაბინს უბრალოდ არ მოეწონა.

არსებობს ასევე არასწორი მოსაზრება, რომ მცირეკალიბრიანი იარაღი საერთოდ არ საჭიროებს წმენდას. ასეთი გულუბყვილო დამოკიდებულება ნაწილობრივ აიხსნება იმით, რომ მცირეკალიბრიანი იარაღი მეტწილად გამოიყენება რეკრეაციული სროლისთვის, გასართობად, და ამიტომ თუ იარაღმა დაიწყო გაჭედვა, ამას მსროლელისთვის მძიმე შედეგი არ მოყვება. რა თქმა უნდა ესეც ვარიანტია, ისროლო სანამ იარაღი არ გაივსება ჭუჭყით და არ დაიწყებს გაჭედვას.  მხოლოდ ამის მერე გაწმინდოთ. ჩემი აზრით უმჯობესია უზრუნველყოთ, რომ იარაღი ისროდეს ყოველთვის და რომ პროცესში ის არ გააფუჭოთ. როგორ, ამას ამ სტატიაში მოგიყვებით.

უმეტესობა მსროლელების, იცის წესის შესახებ, რომლის მიხედვითაც იარაღი უნდა გაიწმინდოს ყოველი სროლის შემდეგ. ეს კარგი წესია, მაგრამ არის გამონაკლისები. თუ იარაღს იყენებთ ხშირად, მაგალითად ნადირობის სეზონის დროს, ყოველი ნადირობის მერე იარაღის დაშლა და წმენდა ალბათ იქნება ზედმეტი. მცირეკალიბრიანი იარაღის შემთხვევაში აქაც გარკვეული ნიუანსებია.  თუ თქვენ იყენებთ მაგალითად საბჭოთა მცირეკალიბრიან შაშხანა ТОЗ-8-ს, მისი ხშირი წმენდა არ იქნება პრობლემა, იმიტომ რომ იარაღი ძალზედ მარტივია.  თუ თქვენ ისვრით გერმანული GSG-522-დან, დამიჯერეთ ამ იარაღის წმენდა მალე მოგბეზერდებათ, იმიტომ რომ მისი დაშლა საკმაოდ რთულია.  ასე, რომ  პირველი რჩევა იქნება შემდეგი:  არ არის აუცილებელი ყოველი სროლის შემდეგ იარაღის დაშლა და გაწმენდა. მცირეკალიბრიანი ვაზნა კოროზიული არ არის, რაც ნიშნავს რომ სროლის შემეგ კოროზიული მარილებისგან წმენდა აუცილებლობას არ წარმოადგენს.  .22 კალიბრის ლულები ასევე არ არის დაცული ქრომით და უნდა ვივარაუდოთ, რომ ისეთი ხისტი ზედაპირი არ აქვთ როგორც ცენტრალური აალების ვაზნებზე გათვლილ იარაღში, შესაბამისად ხშირი/ზედმეტი წმენდით დაზიანების ალბათობაც მაღალია. არსებობს ასეთი ხშირად გამეორებული თქმულება, რომ გაცილებით მეტი ლულა ფუჭდება არასწორი წმენდით ვიდრე ბევრი სროლით. გარდა ამისა, თუ დასაშლელად საჭიროა ხრახნების დაშვება და მოჭერა, ადრე თუ გვიან ეს ხრახნები დაზიანდება. ხსენებულ GSG-522-ზე, მხოლოდ იმისთვის, რომ დაიწყოთ იარაღის დაშლა უნდა მოხსნათ ორი ხრახნი, რომელიც რბილი მეტალისგან არის დამზადებული და მე არ მინახია არც ერთი მეორადი ასეთი იარაღი, რომელსაც ქონოდა საღი, დაზიანებების გარეშე ხრახნები.

P1010365

ავტორის კუთვნილი Browning Buckmark Target ავტორის მიერ დაყენებული B-square-ის უივერის სამაგრით და Gamo-ს კოლიმატორით. იმისთვის რომ ეს პისტოლეტი დაიშალოს საჭიროა ორი ზევიდან განლაგებული ხრახნის დაშვება, ლულა იარაღზე დამატებით არის დაფიქირებული კიდევ ერთი ხრახნით. არ უნდა იყო პროფესორი, რომ მიხვდე, ამ ხრახნების ხშირი მოხსნა-დაყენება ადრე თუ გვიან გააფუჭებს ან ხრახნებს ან იარაღს. ამიტომ ბუნებრივია წმენდის ციკლები უნდა იყოს დაყვანილი აუცილებელ მინიმუმამდე. ეს პისტოლეტი არის მთლიანად ფოლადის, ხარისხიანად დამზადებული, ამიტომ არის მძიმე და ძვირადღირებული. 

522breach

არის წმენდის თვალსაზრისით კიდე უფრო „რადიკალური“ მაგალითები, მაგალითად გერმანული GSG-522 ტიპის კარაბინები, რომელთა საკეტის მოდული „შეკრულია’ 11 ხრახნით. მისი დაშლა საერთოდ არ არის რეკომენდირებული მწარმოებლის მიერ.

DSC00993

კიდევ ერთი მაგალითი, რომ თანამედროვე იარაღების დიდი ნაწილი არ არის გათვლილი ხშირ წმენდაზე არის Walther G22. სურათზე ის თითქოს დაშლილია გასაწმენდად, მაგრამ რესივერი, საკეტი და დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის კვლავ არის დახურული და საჭიროა დამატებით მისი დაშლა. ასეთი იარაღის სრულად გაწმენდას ყოველი სროლის შემდეგ, შეძლებენ მხოლოდ  ნამდვილი ფანატიკოსები, მაგრამ პროცესში აუცილებლად დაკარგავენ საკეტის შემაკავებლის ან მჭიდის მცველის ზამბარებს ან რამე სხვა პატარ დეტალს, რომელიც ამ იარაღს უხვად აქვს. 

რაც შეეხება კონსტრუქციულ სირთულეს, ყველაზე მაგრად გამაკვირვა ამერიკული Savage 64-ის კონსტრუქციამ (იარაღი კანადაში იწარმოება). ამ იარაღიდან საკეტს საერთოდ ვერ მოხსნიდი ლულის რესივერიდან მოხსნის გარეშე. ლულა კიდე  ფიქსირდებოდა მასიური ხრახნით. „სერიოზულ“ იარაღში საკეტის მოხსნა მისი წმენდის მიზნით არის ჩვეულებრივი რამ, მაგრამ წარმოუდგენელია, რომ ამისთვის საჭირო იყოს ლულის და სალულე კოლოფის განცალკევება. მცირეკალიბრიან იარაღებში ასეთი უცნაური გადაწყვეტილებები არ არის იშვიათი, რისი მიზეზიც არის მწარმოებლის სურვილი შეამციროს იარაღის თვითღირებულება. მაგალითად აშშ-ში თანამედროვე „პლინკერების“ (მცირეკალიბრიანი იარაღი შექმნილი გასართობი სროლისთვის) იშვიათად ცდება 200 დოლარს. ნორმად ითვლება მსუბუქი შენადნობების და პლასტმასების მასიური გამოყენება. ეს არ არის კარგი იარაღის რესურსის თვალსაზრისით, სამაგიეროდ ასეთი იარაღი არის ხელმისაწვდომი პრაქტიკულად ყველასთვის.  საქართველოში რატომღაც 150 დოლარიანი იარაღიც 800-1000 ლარში იყიდება…..

jw22boltdis

ნახევრად-ავტომატები, როგორც წესი საკმაოდ ძნელად იშლება, არ აქვს მნიშვნელობა ეს კარაბინია თუ პისტოლეტი, ძველი თუ ახალი გამოშვება. იარაღები მექანიკური გადატენვით პირიქით. მაგრამ არის გამონაკლისებიც, როგორც ეს Norinco Jw-21, ბერკეტიანი საკეტით. იარაღის დასაშლელად საჭიროა ხრახნის მოხსნა. ხრახნიც და რესივერიც დამზადებულია რბილი მეტალისგან, ხრახნეის დაზიანება ადვილია, ზედმეტი გადაჭერა იწვევს რესვიერის დეფორმაციას იმ დონემდე, რომ საკეტი შიგნით იჭედება რესივერის კედლებში. 

მცირეკალიბრიან პისტოლეტებს რაც შეეხება აქ ორი უკიდურესობა გვაქვს. ტრადიციული კონსტრუქციის “რკინის” პისტოლეტები, რომლებიც ისევ და ისევ რთულად იშლებიან (Ruger .22, Browning Backmark, МЦМ) და ხანდახან საკმაოდ ძვირიც ღირს ან თანამედროვე “ტაქტიკური” პისტოლეტები (Walther P22, SIG Mosquito, GSG 1911), რომლებიც გვანან საბრძოლო იარაღს, ასევე ადვილად იშლებიან, მაგრამ დამზადებულები არიან ყველაზე იაფი მასალებისგან და დამზადების ხარისხიც ხშირად არის დაბალი.

DSC06133

ავტორის კუთვნილი SIG Mosquito Sport, რამდენადაც კარგად გამოიყურებოდა იმედენად ცუდათ იყო შესრულებული და თანაც არასაიმედო. მასალების ხარსხზე და შესრულებაზე მეტყველებს ის, რომ დაგრძელებული ცხვირი, ფიქსირდებოდა ხრახნით პირდაპირ ლულაზე (!!!), პატარა გადაჭერა და ლულის არხი შიგნიდან ამოიბურცა იმ ადგილში სადაც ხრახნი გარედან აწვებოდა ლულის კედელს. არა მე არ მეშლება არაფერი, იმიტომ რომ დიაგნოზი დამიდასტურა იარაღების ოსტატმა, რომლის კომპეტენციაში მე ეჭვი არ მეპარება. 

DSC00289

თუ გსურთ მოკლელულიანი მცირეკალიბრიანი იარაღი, რევოლვერი ბევრ უპირატესობას გთავაზობთ. ის ინელებს ყველა ვაზნას. საჭიროებს მინიმალურ მოვლას. უბრალოდ ერთ ხარისხიან მცირეკალიბრიანი  რევოლვერის მოდელზე მოდის 5 უხარისხო, იაფი და ხანდახან სახიფათო მოდელი. მაგალითად ეს Arminius HW-22, გარდა იმისა, რომ ორი-სამი დოლურას მშრალად გატრიალებით (სასხლეტზე დაჭერა ვაზნების გარეშე) სავაზნეები დეფორმირდებოდა დამრტყმელისგან, მას ერთმაგ რეჟიმში ქონდა იმდენად მსუბუქი სასხლეტი, რომ საკმარისი იყო ოდნავ მასზე შეხება და ეგრევე ხდებოდა გასროლა. 

ყველაფერი ეს მოგიყევით, იმიტომ, რომ დაგიდასტუროთ, რომ მცირეკალიბრიან იარაღში  ხშირი ხელების ფათური შეიძლება დამთავრდეს დეტალების დაკარგვით ან იარაღების ნაადრევი მწყობრიდან გამოსვლით. გამოსავალი რა თქმა უნდა არის, როგორც უკვე აღვნიშნე,  მოვლა-მომსახურების რეგლამენტის ცვლილება. წმენდა რაღაც რაოდენობა ვაზნების გასროლის შემდეგ ან თუ იარაღის გამოყენება ხდება რეგულარულად, დროის გარკვეულ პერიოდებში. თავად შეამჩნევთ როდის ეწყება იარაღს პრობლემები და ამის მხიდვით დაადგენთ, როდის უნდა გაწმინდოთ. ზოგი იარაღი როგორც ხსენებული  Mossberg 702 არ არის პრეტენზიული, ზოგი პირიქით, მაგრამ ჩემი დაკვირვებით ნებისმიერი იარაღი წმენდის გარეშე გაისვრის 400-500 ვაზნას ყოველგვარი პრობლემის გარეშე. უმეტესობა გაისვრის ბევრად მეტს. ბუნებრივია თუ ერთხელ გამოიყენეთ იარაღი და მეტს აღარ აპირებთ არ იქნება ურიგო გაწმინდოთ ის თუნდაც ერთი სროლის შემდეგ, მაგრამ თუ ისვრით რეგულარულად წმინდეთ რაღაც რაოდენობა ვაზნების ან რაღაც დროის პერიოდის გავლის შემდეგ. იმისთვის რომ ხრახნების, შტიფტების დაზიანება არ მოხდეს, ყოველთვის გამოიყენეთ შესაბამისი ინსტრუმენტები, იმიტომ რომ ხრახნების დაზიანება საკმაოდ ადვილია. იარაღის მწარმოებლები იყენებენ სპეციალური ზომების ხრახნების და დაზიანების შემთხვევაში მოგიწევთ მისი საზღვარგარეთიდან შეკვეთა. ასე, რომ თუ იარაღის დასაშლელად საჭიროა ინსტრუმენტები გამოიყენეთ ისეთი ინსტრუმენტები, რომელბიც ზუსტად ერგება ხრახნებს, შტიფტებს და სხვა დეტალებს.

შესაძლებელია იარაღის გაწმენდა საერთოდ მისი დაშლის გარეშეც. გახსენით საკეტი, დააფიქსირეთ ის ღია მდგომარეობაში. გამოიყენეთ დახრილი მცირე ზომის ჯაგრისები რომ გაწმინდოთ საკეტის სარკე და განსაკუთრებულად ადგილი ექსტრაქტორის კბილის ქვეშ და მის ირგვლივ. ასევე გაწმინდეთ ის ადგილი რესივერში სადაც არის დამაგრებული ლულა და სადაც საკეტი ეჯახება ლულას/სავაზნეს. ხანდახან მიწოდებისას ხდება ტყვიის აპარსვა და ნარჩენები სწორედ მანდ გროვდება. ეს წმენდა როგოც წესი საკმარისია რომ იარაღმა იმუშაოს ძალიან დიდი ხანი ყოველგვარი დაშლის გარეშე.

cl22

ადგილები რომლებსაც უნდა მიაქციოთ “ღია საკეტით წმენდისას”. ექსტრაქტორი – უნდა მოძრაობდეს თავისუფლად და არ უნდა იყოს მის ქვეშ დაგროვილი ჭუჭყი, სარკე საკეტის უნდა იყოს სუფთა, სავაზნის ირგვლივ არ უნდა იყოს დაგროვებული ჭუჭყი და ტყვიის აპარსული ნაწილაკები, დამრტყმელის წვერი არ უნდა იყოს დეფორმირებული.

ხშირად მესმის ასეთი კითხვები, რა ზეთს ვხმარობ, რომელია უკეთესი, უარესი.  მე წლებია ვხმარობ Safariland-ის BreakFree LP-ს და როდესაც ის დამთავრდება, ვიყიდი, რომელიმე სხვა პოპულარული ბრენდის პროდუქტს და არ ვიფიქრებ არჩევანზე ზედმეტად დიდხანს.  მცირეკალიბრიან იარაღში გამოიყენეთ თხელი ზეთი და მხოლოდ მოძრავი ნაწილების დასაზეთად. ზედმეტად ბლანტი ზეთი და პრინციპში ნებისმიერი საფოხი იკრავს ჭუჭყს, ამიტომ თავი შეიკავეთ ზეთის ზედმეტად “ლიბერალურად” გამოყენებისგან. მე მაგალითად ამიტომ არასდროს არ ვიყენებ ზეთებს სპრეი ქილებში. ამის ნაცვლად გამოდგება პატარა ფუნჯი, რომლითაც ხდება მოძრავ ნაწილებზე ზეთის დამცავი ფირის დატანა.

რაც შეეხება მცირეკალიბრიანი იარაღის ლულის მოვლას, აქაც იგივე პრინციპი გამოიყენეთ, წმინდეთ მაშინ როდესაც არის ამის უკიდურესი საჭიროება.  ლითონის ჯაგრისები და აგრესიული ქიმია გამოიყენეთ მაშინ როდესაც ვიზუალურად ატყობთ, რომ ლულა გაბიდნულია ტყვიის ნადებით და ან მოხდა სიზუსტის მკვეთრი დეგრადაცია. მე ერთხელ ვიყიდე Rossi-ს მცირეკალიბრიანი რევოლვერი, საღამოს (შუქი საჭიროა რომ დაინახოთ ყველა დეტალი), თანაც დეტალური ინსპექტირების გარეშე. სახლში მიტანის შემდეგ აღმოვაჩინე რომ ლულა გაბიდნული იყო ტყვიით ისე, რომ თავდაპირველად მეგონა, რომ ლულის არხი ბოლომდე შეჭმულია კოროზიით. სპილენძის ჯაგრისის რამდენიმე გატარება და ლულა იყო როგორც ახალი. მცირეკალიბრიანი იარაღის ლულების რესურსი არის ძალიან, ძალიან დიდი. 60-50 წლის “ტოზები” აბსოლუტურად საღი და პრიალა ლულებით ამის საუკეთესო დასტურია. ლითონის ჯაგრისების გამოყენებისას მე ასევე ვიცავ ერთ წესს, არასდროს არ ვატარება ლულაში ჯაგრისს ლულის ბოლოდან, მხოლოდ სავაზნის მხრიდან და გავმეორდები მხოლოდ თუ ამის უკიდურესი საჭიროება არსებობს. სხვა შემთხვევებში, მშრალი ჩვრის გატარება რომ ლულის არხიდან მოაცილოთ დენთის წვის პროდუქტები და ტყვიის ნაწილაკები არის სავსებით საკმარისი. ლულების მწარმოებელ Lilja-ს საიტზე რეკომენდირებულია .22lr კალიბრის საასპარეზო ლულის წმენდა ლითონის ჯაგრისით ერთხელ, 200-300 გასროლის შემდეგ, მაგრამ ცხადია აქ საუბარია ტოპ კლასის საასპარეზო ლულაზე, რომელიც დიდი ალბათობით დამზადებულია მაღალი ხარისხის ფოლადისგან.  პლინკერზე ნორმალური ლულის არხით რომელიც არ იკეთებს დიდ ნადებს ეს მაჩვენებელი თამამად შეგიძლიათ გაზარდოთ 800-1000 ვაზნამდე, მაგრამ რაც უფრო მეტი მით უკეთესი. პლინკერზე 300 გასროლის მერე ლული ლითონის ჯაგრისით გამოხეხვა გარანტირებულად შეამცირებს ლულის რესურსს. ლულის წმენდისას ყურადღება მიაქციეთ ადგილს სადაც მთავრდება სავაზნე და იწყება ხრახნები, სწორედ მანდ ხდება ტყვიის ნადების აკუმულირება, რაც განპირობებულია ტყვიის კონსტრუქციით.

ყოველთვის გამოიყენეთ კარგი ხარისხის ნაკრები შექმნილი სპეციალურად მცირეკალიბრიანი იარაღისთვის. შომპოლი უნდა იყოს ერთიანი (არა დასაშლელი) რბილი მეტალის ან იდეალურ შემთხვევაში დამცავი პლასტმასის ან რეზინის გადაკვრით. მცირეკალიბრიანი იარაღის ლულების გასაწმენდად მე ვიყენებ მეორად ჯაგრისებს, რომლებიც მანამდე გამოვიყენე .223 კალიბრის იარაღის ლულის გასაწმენდად. ასეთი ჯაგრისი დარბილებულია მაგრამ მაინც კარგად აცილებს რბილ ტყვიას და ამით მე დამატებით ვიცავ ლულას ზედმეტი წმენდით განპირობებული  “სტრესისგან”. ახალი ნაკრების შეძენისას იყიდეთ ნაკრები გათვლილი ზუსტად  .22lr-ზე და არა რამე სხვა .22 კალიბრზე. ამას აქვს მნიშვნელობა. თუ გიწევთ შომპოლის გატარება ლულის ბოლოდან, გამოიუენეთ სპეციალური დამცავი (muzzle protector), რომ არ მოხდეს ლულის გამოსასვლელის დაზიანება.

სხვადასხვა “მაღალტექნოლოგიური” საწმენდი სითხეების გამოყენების ზედმეტობას მცირეკალიბრიან იარაღში, ასევე ადასტურებს ერთი პატარა ინციდენტი, როდესაც ასეთმა გამხსნელმა, “გახსნა” საღებავი, რომლითაც იყო შეღებილი ჩემი კარაბინი.  პლინკერები არ იფარება ზე-გამძლე დაფარვებით. მათი უმეტესობა მარტივად იღებება საღებავით, რომელსაც გამხსნელი ადვილად აზიანებს.

7141CNXF0JL._SY355_

ერთი შეხედვით კარგ ვარიანტს მცირეკალიბრიანი გრძელლულიანი იარაღის მოსავლელად წარმოადგენს ე.წ. „ბოარ სნეიკი“ მაგრამ მე ის არასდროს არ გამომიყენებია და ამიტომ ვერაფერს ვერ ვიტყვი.

მჭიდი დიდ როლს თამაშობს იარაღის საიმედო ფუნქციონირების უზრუნველყოფაში განსაკუთრებულად ნახევრად-ავტომატურ იარაღში. მცირეკალიბრიანი იარაღების მჭიდების მოსმახურება არაფრით არ განსხვავდება ნებისმიერი სხვა იარაღების მჭიდების მოვლა-მომსახურებისგან. მჭიდი არ იზეთება, ის უბრალოდ უნდა იყოს სუფთა. ხშირად, განსაკუთრებულად ახალ იარაღებზე მჭიდის დაშლა შეუძლებელია, რაც ოდნავ ართულებს მის მოვლას. იმისთვის რომ ჭუჭყის და წვის პროდუქტების დაგროვება შიგნით არ მოხდეს უბრალდო რენჯზე ყოველი გასვლის შემდეგ გაწმინდეთ ის მშრალი ტილოთი, რაც უნდა იყოს საკმარისი.

ადრე მე მეგონა, რომ კარგი იდეა იყო სროლის წინ ვაზნების გაწმენდა. თანაც ადრე უფრო ხშირად გვხვდებოდა საბჭოთა კავშირში წარმოებული ვაზნები, უხვად დაფარული პარაფინის და “პუშსალოს” ნარევით. გარკვეული დროის შემდგ ეს ნივთიერება ხმება და იქერცლება, რაც აბინძურებს იარაღს. თანამედროვე წარმოების ვაზნებზე ასეთი რამ უკვე იშვიათია მაგრამ ვაზნები  მაინც დაფარულია, დამცავი საფოხით. მაგრამ მის მოცილებას აზრი არ აქვს. პირიქით ამან შეიძლება შექმანს პროლემები. საფოხი უზურნველყოფს ხახუნის შემცირებას ლულის არხის გავლისას რაც ლოგიკურია, ამცირებს სპილენძის ნადებს ლულაში. სხვადსხვა მწარმოებელი იყენებს სხვადასხვა რეცეპტებს, მაგალითად რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია ბრიტანული Eley თავისი მაღალი კლასის საასპარეზო ამუნიციაში Tenex იყენებს ფუთკრის სანთლის და გრაფიტის ნაზავს. ის ძვირია მაგრამ ვაზნაც გამოიყენება პროფესიონალურ შეჯიბრებებში და ამიტომაც მათ უღირთ მისი გამოყენება. ამერიკულმა CCI-მ რადიკალურად გადაწყვიტა ნადების წარმოქმნის პრობლემა და გამოუშვა ვაზნები, სადაც ტყვია დაფარულია პოლიმერის გარსით. გაყიდვაში ეს ვაზნა მოხდა 2017 წელს და როგორც ჩანს სხვა მწარმოებლები არ ჩქარობენ იგივე გზით წასვლას. გარდა ამისა საფოხის გამოყენება აუცილებელია იმისთვის რომ დენთის მუხტი დაცული იყოს ნესტის ზემოქმედებისგან. მცირეკალიბრიანი ვაზნის რბილი ტყვია თავისუფლად ზის თხელ მასრაში და „გერმეტიკი“ არ გამოიყენება, შესაბამისად ნესტისგან დაცვა ხდება სხვა მეთოდებით.  უნდა ითქვას, რომ პარაფინით დაფარვა რეალურად მუშაობდა იმიტომ, რომ ერთხელ ჩვენ ვისროლეთ 300-მდე 70-ან წლებში გამოშვებული ვაზნა და პრინციპში რაიმე სერიოზული პრობლემა არ ყოფილა. მაგრამ იარაღი სულ ამოივსო წებოვანი მასით. რა თქმა უნდა შენახვის პირობებზე ბევრი არის დამოკიდებული და თუ პირობები დაცული არ იყო, ვერანაირი პარაფინი საქმეს  ვერ უშველის და თქვენ მიიღებთ „მკვდარ“ ვაზნებს. მე მინახია ახალი წარმოების ვაზნების ლოტებიც, ნაყიდი მაღაზიაში, რომლებიც ვერ ისროდნენ ზუსტად, გასროლიდან გასროლამდე ხმა და უკუცემა საგრძნობლად იცვლებოდა რაც მეტყველებდა, იმაზე  რომ ვაზნები დაინესტა ტრანსპორტირებისას ან აქ შენახვისას და აალება და  დენთის წვა იყო არასტაბილური. ამიტომ ხელიდან .22 კალიბრის წრიული აალების ვაზნების ყიდვა სარისკოა, ხოლო თუ მიაგენით მაღაზიაში კარგ ვაზნებს, იყიდეთ ეს ვაზნები ბევრი და მოიმარაგეთ. თუ ჩემს მიერ ნაყიდ იარაღს წინა პატრონმა მოაყოლა ვაზნები, მაგ ვაზნებს ვიყენებ პირველ რიგში. შეძენილ ვაზნებს მე ვინახავ პლასტმასის კონტეინერში, რომლებიც კაპიკები ღირს. შეიძლება დავუდო სილიკონის პაკეტებიც, რომლებიც ჰაერიდან იწოვენ ნესტს.

22-LR-909

ვაზნები მრგვალთავიანი ტყვიით, როგორც წესი ყველაზე საიმედოთ მუშაობენ, როგორც ახალ ასევე ძველი გამოშვების იარაღებში. ძველი გამოშვების იარაღებში არ უნდა გამოიყენოთ ზედმეტად ცხელი მუხტები და ასევე დიდი ალბათობით ვაზნები არასტანდარტული ფორმის ტყვიით, მიწოდებისას წარმოქმნიან პრობლემებს. რკინის მასრა, როგორც ჩანს დაბალი წნევების გამო არ ქმნის არანაირ პრობლემებს და არ იწვევს ექსტრაქტორის კბილის ცვეთას ან რამე სხვა ექსტრაქციასთან დაკავშირებულ პრობლემას. მასრაზე საფოხის არსებობა იდეაში ხელს უწყობს რბილ ექსტრაქციას, მაგრამ ისევ და უსევ დაბალი წნევების გამო რაიმე სერიოზულ ეფექტზე საუბარი ალბათ ზედმეტია. 

ვაზნებზე საუბარი, რომ გავაგრძელოთ,  ვაზნები .22lr კალიბრის იარაღისთვის განსხვავდება წონით, საწყისი სიჩქარით ტყვიის ფორმით, მასრის მასალით. ტყვიის ტიპი, წონები და მასრის მასალა სტატიის შინაარსიდან გამომდინარე ინტერესს არ წარმოადგენს მაგრამ საწყისი სიჩქარე პირიქით და აგიხსნით რატომ. არსებობს ოთხი ტიპის .22lr კალიბრის ვაზნა, ე.წ. „საბსონიკი“ სიჩქარით 320 მ/წ-მდე, სტანდარტული სიჩქარიანი (standard velocity) – 330-340მ/წ-ში, მაღალ სიჩქარიანი (High Velocity)- 400 მ/წ-მდე, და გიპერ-სწრაფი (Hyper Velocity) – 400 მ/წ-ზე ზევით საწყისი სიჩქარით. ძველი გამოშვების იარაღში, განსაკუთრებულად იარაღებში, რომლებიც იყენებენ საკეტის გარსაცმებს მსუბუქი შენადნობებისგან უნდა გამოიყენოთ მხოლოდ „საბსონიკები“ ან ვაზნები სტანდარტული საწყისი სიჩქარით, იმიტომ რომ მაშინ ზე-სწრაფი ვაზნები არ არსებობდა და იარაღი შეიძლება არც იყოს გათვლილი გაზრდილ წნევებზე. თანამედროვე იარაღში გამოიყენება ნებისმიერი ტიპის .22lr კალიბრის ვაზნა (თუ ინსტრუქციაში სხვა რამ არ არის მითითებული). ჩემი დაკვირვებით, ძალიან იშვიათად ზე-სწრაფი ვაზნები აჩვენებენ კარგ სიზუსტეს. ამიტომ მიზანში ან გასართობი სროლისთვის გამოდგება „საბსონიკები“ ან სტანდარტული ვაზნები, რომლებიც თან უფრო იაფიც ღირს.  არსებობს მოსაზრება რომ ზე-სწრაფი ვაზნების ტყვიები, იმის გამო რომ დაფარულია სპილენძის შემცველი დაფარვით (დიდი სიჩქარის გამო ხრახნებიდან მოწყვეტის გამორიცხვისთვის) მათი გამოყენება ძველ იარაღში კონკრეტულად საბჭოთა წარმოების “ტოზებში” იწვევს ლულის ნაადრევ ცვეთას. რამდენად ეს მოსაზრება შეესაბამება სიმართლეს ჩემთვის უცნობია, რაიმე ამის დადასტურება მე ვერ მოვიპოვე. მაგრამ მე გამიგია და მინახია ძველი იარაღები დაზიანებული საკეტებით და რესივერებით თანამედროვე “ცხელი” ვაზნების გამოყენების გამო. მე არ მიყვარს ეს სწრაფი და ზესწრაფი ვაზნები. გასროლის ხმა მეტია, სიზუსტე, როგორც წესი ნაკლები, დატვირთვა იარაღზე მეტი, ეს ვაზნები უფრო ძვირიც ღირს. მათ გამოყენებას აქვს აზრი თუ იარაღი გამოიყენება ნადირობისას რამე შედარებით მსხვილ ნადირზე, ახლო მანძილებზე ან შეიძლება მოგიწიოთ იარაღის თავდაცვისთვის გამოყენება. მაშინ ცხადია რაც უფრო ცხელი მუხტია ალბათ მით უკეთესიც არის.

20140419_173115

Walther P22 არის თანამედროვე პისტოლეტი, მაგრამ საკეტი აქვს მსუბუქი შენადნობისგან. მიუხედავად იმისა, რომ რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, რაიმე შეზღუდვა ვაზნის ტიპზე ამ პისტოლეტს არ გააჩნია, მე მაინც მოვერიდებოდი გიპერ-სწრაფი ვაზნების გამოყენებას. ზოგ ახალ პისტოლეტს მოყვება რამდენიმე დამაბრუნებელი ზამბარა, რომლებიც გამოიყენება სხვადასხვა სიჩქარიანი ვაზნების გამოყენებისას, რაც პრინციპში ადასტურებს ჩემ მოსაზრებას.

არის კიდე ვაზნები, რომლებიც მაგალითად გათვლილია სპეციალურად შაშხანაზე ან პირიქით პისტოლეტზე, რაც როგორც წესი წერია ვაზნების კოლოფზე. ორივე ვაზნის გამოყენება შეიძლება ორივე ტიპის იარაღში. სხვაობა არის დენთში, რომელიც შეიძლება იყოს გათვლილი სწრაფ წვაზე ოპტიმალური მაჩვენებლების მისაღწევად მოკლე პისტოლეტის ლულაში და პირიქით ნელ წვაზე, გრძელ ლულაში. პისტოლეტში მუხტის გამოყენება რომელიც გათვლილია შაშხანაზე მაქსიმუმ გამოიწვევს უბრალოდ ზედმეტ დაბინძურებას არდამწვარი დენთის ნაწილაკებით და შეიძლება არასტაბილურ სიზუსტეს.

უმეტესობა თანამედროვე და ბევრი ძველი გამოშვების მცირეკალიბრიანი იარაღი იყენებს რესივერებს მსუბუქი შენადნობისგან. ნაწილი ამ იარაღების იყენებს დამატებით პლასტმასის ბუფერებს. ასეთი ბუფერები შემხვდა Mossberg 702-ში, Marlin 795-ში, ასევე პისტოლეტებში, მაგალითად უკვე ხსენებულ Browning Buckmark-ში. ბუფერი იცავს რესივერს  ფოლადის საკეტის დარტყმისგან. ბუფერი არის დეტალი შეზღუდული რესურსით. ამას მე მივხვდი, როდესაც ერთ დღეს, ჩემი Marlin 795-დან გადმოიყარა ბუფერის ნატეხები. დრომ, ზეთმა და ექსპლუატაციამ დაარბილა და დაშალა ეს ნაწილი. იარაღი გაისვრის ბუფერის გარეშეც, მაგრამ დარტყმა მოვა ან რესივერზე ან რამე სხვა დეტალზე, რომელიც ასევე ადრე თუ გვიან დანებდება. ასე, რომ  მეორადი იარაღის შეძენისას გაარკვიეთ უნდა იყოს და არის თუ არა შიგნით ბუფერი და რა მდგომარეობაშია ის.

კიდევ ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი რამ რაც უნდა გაითვალისწინოთ ასევე გამომდინარეობს წრიული აალების ვაზნის კონსტრუქციიდან. თუ ცენტრალური აალების ვაზნის ამაალებელი განლაგებულია მასრის ცენტრში, წრიული აალების ვაზნის შემთხვევაში დამრტყმელი ურტყავს ვაზნას რკალში. თუ ვაზნა არ დევს სავაზნეში, დარტყმა მოდის სავაზნის კედელზე. იმაზე რომ ძალიან ბევრ იარაღში ლულები და სავაზნეები დამზადებულია შედარებით რბილი მეტალისგან, მეტყეველბს ისიც, რომ საკმაოდ ხშირად მინახავს მეორად მცირეკალიბრიან იარაღში დამრტყმელისგან დაზიანებული სავაზნეები. მაგალითად გერმანული წარმოების Arminius-ის მცირეკალიბრიან რევოლვერზე საკმარისი იყო რამდენიმე დაჭერა სასხლეტზე ცარიელი დოლურათი, რომ მომხდარიყო სავაზნეების ისეთი დეფორმაცია რომელიც შეუძლებელს ხდიდა ვაზნების ექსტრაქციას და საჭირო ხდებოდა დეფორმაციის გასწორება მრგვალი ქლიბით. იმისთვის, რომ გამორიცხოთ ასეთი დაზიანება, მინიმუმამდე უნდა დაიყვანოთ მშრალად სროლა ან გამოიყენოთ ვაზნის იმიტატორები ან თუნდაც უკვე გასროლილი მასრები თუ სხვა არაფერი ხელთ არ გაქვთ. ისიც გაითვალისწინეთ რომ საბრძოლო ზამბარები იარაღებში, როგორც წესი ძალიან ძლიერია და მათი შეყენებულ მდგომარეობაში გაჩერება არ გამოწივევს მათ დასუსტებას ამიტომ არ არის აუცილებელი ჩახმახის/დამრტყმელის დაშვება.  ზოგ იარაღზე შესაძლებელია ჩახმახის/დამრტყმელის დაშვება ისე რომ დამრტყმელმა არ დაარტყას სავაზნის რკალს. უმეტესობა შაშხანაზე გრძივად მოძრავი სკაეტით, დაჭერილ სასხლეტზე საკეტის დახურვას მოყვება დამრტყმელის უსაფრთხო და ავტომატური დაშვება. გაეცანით იარაღის ინსტრუქცია, სადაც კონკრეტული პროცედურა შეიძლება იყოს აღწერილი. ჩახმახიანი პისტოლეტების გამოყენებისას გამოიყენეთ სქელი რეზინის/საშლელის

rwrwer

ტიპიური დაზიანება მიყენებული დამრტყმელით

მცირეკალიბრიან იარაღში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მტყუნება არის ვაზნის არგავარდნა. ამის მიზეზი შეიძლება იყოს როგორც ვაზნის თანდაყოლილი ნაკლი (ამაალებელი ნივთიერება ჩაწეპებულია მასრის რკალში და ცუდათ უძლებს ნესტს და ვიბრაციას) ასევე ჭუჭყის დაგროვება საკეტსა და სავაზნეს შორის (უფრო ნახევრად ავტომატურ კარაბინებში) რაც არ აძლევს საკეტს ბოლომდე წინ მისვლის საშუალებას და შესაბამისად არ აძლევს დამრტყმელს საშუალებას კარგად “მიწვდეს” მასრას. შეიძლება დროთა განმავლობაში დამრტყმელის თავი დაბლაგვდეს და საჭირო გახდეს მისი წვერის დათხელება.

strikerim

მე მგონია, რომ არაფერი არ გამომრჩა, ყოველ შემთხვევაში მე ვერ ვიხსენებ რამეს რაც იქნებოდა ყურადღება მისაქცევი ან შემიქმნიდა მე პრობლემებს, რომლის შესახებაც მე მომინდებოდა მოყოლა. დავამატებ მხოლოდ, რომ მე ხანდახან მესმის როგორ ვიღაცა “ლანძღავს” .22lr-ს მისი არასაკმარისი სიმძლავრის გამო. ეს ვაზნა არ იქმნებოდა ოთხფეხა თუ ორფეხა მტაცებლების დასაგდებად. ის იქნებოდა, სხვა როლისთვის.  იაფი და ხელმისაწვდომი, ჩუმი და მსუბუქი ვაზნა-იარაღის კომბინაცია, კომბინცია ყველასთვის, მონადირისთვის მცირე ნადირზე სანადიროდ, სპორტსმენისთვის მიზანში სრლისითვის, მსროლელისთვის უნარების შესანარჩუნებლად და დასახვეწად, მამისთვის რომ ასწავლოს შვილს სროლა. ყველა ამ როლში ის ამდენი წლის მერე კვლავ იდეალური და საუკეთესოა.  ფენომენალური ვაზნა, რომელიც იმსახურებს პატივისცემას.