Vz.58 – საბოლოო ვერდიქტი

February 17th, 2016

vzmain1

შეიძლება ვინმემ ჩათვალოს, რომ თემები გამოგველია და ისევ იმაზე ვსაუბრობთ რაზეც უკვე არაერთხელ ვისაუბრეთ, მაგრმ ჩემი აზრით ჩეხური „ვზორზე“ კიდევ ბევრი რამის დაწერა შეიძლება. ბოლოს და ბოლოს მეც მაინტერესებს, ეს 800 ლარიანი ნახევრად ავტომატური შაშხანა მართლა კარგია გრძელვადიან პერსპექტივაში თუ არა. დაახლოებით სამი წელი გავიდა მას მერე რაც საქართველოში პირველად გამოჩნდა Vz.58-ის სამოქალაქო ვარიანტები, ჯერ მაღაზია „დიანაში“ და შემდეგ პრაქტიკულად ყველა სხვა იარაღის მაღაზიაში, რომელიც თბილისშია განლაგებული. ფასი 1300 ლარიდან მალე ჩამოვიდა 950 ლარამადე და მეორად ბაზარზე ზოგს გაუმართლა და  ”ვზორი” 700 ლარადაც ჩაიგდო ხელში. ეს განსაკუთრებით საყურადღებოა იმის ფონზე რომ ამ იარაღის უახლოესი კონკურენტები, რუსული “საიგები” და საბჭოთა სკს-ები იყიდება სამჯერ ოთხჯერ უფრო ძვირად. როგორც ჩანს ეს იარაღი საკმაოდ დიდი რაოდენობით გაიყიდა იმიტომ რომ ეხლა  ბაზარზე არ წარმოდგენს დიდ პრობლემას ეგრევე იპოვოთ რამდენიმე კარგი შემოთავაზება. ფასი შეიძლება აღმოჩნდეს ისეთი დაბალი, როგორც 700 ლარი სტანდარტულ შაშხანაში და 1200-1400 “ვზორში” რომელიც არჭურვილია პლასტმასის ფურნიტურით, რომელიც მეტ წილად წარმოდგენილია CAA-ს და FAB Defense-ის ნაკრებებით. ძირითადად „ვზორის“ ვარიანტები საქართველოში წარმოდგენილია ჩეხური CZ-ს მიერ წარმოებული CZ 858 მოდელით, რომელიც ორიგინალური სამხედრო Vz.58-ის კონვერტირებული ვარიანტია და ასევე ჩეხური კომპანია CSA-ს მიერ წარმოებული იარაღებით, რომესლაც ეს კომპანია თავად აწარმოებს. CZ-ს პროდუქცია წარმოდგინილა მხოლოდ კალიბრში 7.62×39, სტანარტული ფიქსირებული კონდახით ან დასაკეცი ლითონის დუგლუგით და ორი სიგრძის ლულით, სტანდარტული 390 მმ და შედარებით გრძელი 482მმ-ნი ლულით. ”ვზორები” გრძელი ლულით იყო განკუთვნილი კანადური ბაზრისთვის, მაგრამ კანადის ხელისუფლებამ ჩათვალა, რომ კონვერტირებული იარაღი შესაძლებელია ადვილად გადაკეთდეს ჯერებით სროლისთვის და ამ იარაღის შემოტანა აკრძალა. ნაწილი „კანადური შეკვეთის“ აღმოჩნდა საქართველოშიც. ასეთი იარაღები აღჭურვილია როგორც წესი გრძელი ლულით, განსხვავებით წინა პარტიებისგან კომპლექტდება არა ორი არამედ ოთხი მჭიდით, რომლებიც აღჭურვილია შემალავებლით, რომელიც ზღუდავს მჭიდის ტევადობას ხუთ ვაზნამდე (ადვილად იხსნება) ასევე მჭიდების ტყავის ჩანთით და ორიგინალური ხიშტით. რაც შეეხება CSA-ს წარმოებულ „ვზორებს“  ეს იარაღები მთლიანად მზადდება CSA-ს მიერ, წარმოდგენილია ორ კალიბრში .223 Rem და რა თქმა უნდა 7.62×39. მათი ფასი ბევრად აღემატება Cz858-ის ფასებს, თუმცა იარაღები ძალიან კარგია და ბულგარული „არსენალის“ გამოჩენამდე ეს იარაღები იყო ყველაზე ხელმისაწვდომი .223 კალიბრის კარაბინები საქართველოში. ბოლოს დავამატებ მხოლოდ რომ, კიდევ ერთი მაღაზია ყიდის კონვერტირებულ „ვზორებს“, რომლებიც იწყობა სლოვაკიაში, KolArms-ის მიერ მაგრამ აქ რატომრაც საღდება იმპორტიორის მიერ, როგორც CZ-ს პროდუქცია, რაც არ შეესაბამება სიმართლეს და საეჭვო მარკეტინგულ სვლას წარმოადგენს, ეს რბილად რომ ვთქვათ.

ჩვენ სტატიაში საუბარი წავა მხოლოდ CZ-ს მიერ აწყობილ/კონვერტირებულ იარაღებზე, იმიტომ რომ სტატიის ავტორს ქონდა ასეთი სამი ცალი და უკანასკნელი ორი წელი მე ვაკვირდებოდი ამ ბევრი ამ ტიპის იარაღების ექსპლუატაციას სხვის ხელებში და შეიძლება თამამად ითქვას, რომ shooterscentral-ის გუნდს აქვს ყველაზე ამომწურავი და სრულყოფილი ინფორმაცია ამ იარაღების ექსპლუატაციაზე საქართველოში და ამიტომ ვფიქრობთ ეს სტატია იქნება განსაკუთრებულად საინტერესო როგორც ამ იარაღის მფლობელებისთვის ასევე იმათთვის ვინც ფიქრობს მის შეძენას.

დავიწყებ იმით, რომ ჩემი აზრით „ვზორი“ იმსახურებს „სახალხო იარაღის“ სტატუსს საქართველოში. იმ დროიდან, როდესაც მე 650 ლარად შევიძინე სკს-ი პუშკინის ქუჩაზე მდებარე მაღაზიაში გავიდა წლები, წლები როდესაც ნახევრად ავტომატური იარაღის შეძენისთვის ათას ლარზე ბევრად მეტი იყო საჭირო. ტაქტიკური “საიგების” ფასი რამდენიმე ათასი ლარი იყო ხოლო ყველაზე ხელმისაწვდომი იყო უდაოდ კარგი მაგრამ მორალურად მოძველებული საბჭოთა სკს-ი, რომელზეც ფასი სულ იზრდებოდა და ეხლა ამ იარაღში ითხოვენ იმდენს რამდენსაც საღად მოაზროვნე ადამიანი სკს-ში არასდროს არ გადაიხდის (გამონაკლისი იქნება ნაღდი რუსული რკინის ფანატები). ყველაფერი ეს რადიკალურად შეიცვალა, როდესაც გამოჩნდა ჩეხური “ვზორი”. დღეს ნებისმიერს შეუძლია შეიძინოს ტაქტიკური კარაბინი, მოსახსნელი 30 ვაზნიანი მჭიდებით და დასაკეცი კონდახით და მას ეს სიამოვნება დაუჯდება 1000 ლარზე ნაკლები ან ბევრად ნაკლები. მაგარია არა? ნამდვილად, მაგრამ „ვზორის“ შეძენისას პატრონი მზად უნდა იყოს, რომ სანამ იარაღი გახდება 100% საიმედო მას მოუწევს გარკვეული აუცილებელი ნაბიჯების გადადგმა. დაბალი ფასი კარგია მაგრამ იმისთვის, რომ ასეთ ფასად მიიღოთ საიმედო იარაღო მოგიწევთ იარაღის მოწყობილობაში გარკვევა და გარკვეული დროის დახარჯვა მის ჭკუაზე მოყვანისთვის.

12294744_1952965661594639_8442685784349730351_n

“ვზორი” არ არის ერთადერთი იარაღი, რომელთანაც ჩვენ გვაქვს საქმე მაგრამ ის ყველაზე გავრცელებულია ფასის გამო. ეს იარაღი ღირსეულად გამოიყურება სხვა იარაღებბთან შედარებით. 

ბუნებრივია ასეთი კარგი და იაფი იარაღის გამოჩენას მოყვა ინტენსიური ჭორების გავრცელება ადამინებისგან, რომლებიც ცდილობდნენ გაემართლათ თუ რატომ დახარჯეს ორჯერ სამჯერ მეტი იარაღში, რომელიც “ვზორზე” უარესია. არის კატეგროია ხალხის, რომელიც თვლის რომ კარგი იარაღი ის არის, რომლის ფასიც იწყება რამდენიმე ათასი ლარიდან. მე მინდოდა დამეწერა იმ ზღაპრებზე და მითებზე, რომლებიც „ვზორზე“ იგონებენ, მაგრამ ამაზე ჩემ და თქვენ დროს არ დავხარჯავ. ჩემი პასუხი ამაზე იქნება ის, რომ სამი წლების განმავლობაში იმ იარაღებიდან რაც ჩვენ გნკარგულებაშია საკმარისი რაოდნეობის ვაზნა იქნა ნასროლი რომ დავრწმუნებულიყავით იმაში, რომ იარაღები არ ფუჭდება, არ იშლება, ქრომი ლულის არხში არ იცვითება და 300-400 ან თუნდაც ათასი ვაზნის გასროლის შემდეგ სიზუსტის დეგრადაციას ადგილი არ აქვს. არის რამდენიმე ნიუანსი, რომელიც უნდა გათვალისწინებულ იქნას, მაგრამ ამაზე ოდნავ მოგვიანებით.

რა შეიძლება ითქვას იარაღის საიმედოობაზე? ძალიან იშვიათად, პრაქტიკულად თითით ჩამოსათვლელ შემთხვევებში დაფიქსირდა შეფერხება ექსტრაქციის დროს, რაც მეტ წილად ჩვენბი აზრით უკავშირდება ბულგარულ ვაზნებს. ასეთი შეფერხება არის ყველაზე ადვილად აღმოსაფხვრელი. პირადად მე სამი წლის განმავლობაში ერთი ასეთი შეფერხება ვნახე, დანარჩენ შემთხვევებზე ვიცი გადმოცემით. ამავე დროს მე არასდროს არ მსმენია „ვზორზე“ რომელიც მწყობრიდან გამოვიდოდა, რომელიმე დეტალის გატეხვის/დაზიანების გამო. სამი წლის განმავლობაში ასეულობით ნასროლ ვაზნაზე, 10-მდე იარაღიდან მე ჩემი თვალით ვნახე მხოლოდ ერთი ამ ტიპის შეფერხება, როდესაც საკეტმა “დაიჭირა” მასრა.  ენერგიული საკეტის გადატენვა და იარაღი მზად იყო სროლის გასაგრძელებლად. ეს არის რაც შემიძლია გითხრათ საიმედოობაზე.  ეხლა რაც შეეხება ხსენებულ ნიუანსებს. სამოქალაქო „ვზორებს“ უკავშირდება ორი პრობლემა, რომლის გაჩენის მიზეზია იარაღის კონვერტაცია მხოლოდ ერთჯერადი გასროლების წარმოებისთვის. პირველი პრობლემის სიმპტომებია, როდესაც გასროლის წარმოების შემდეგ იარაღი გადაიტენა, ვაზნა მიწოდებულია მაგრამ სასხლეტი „მკვდარია“, თითქოს დამრტყმელი არრ არის შეყენებულ მდგომარეობაში.  მიზეზი ამისა არის დისკონექტორის თამაში, რომელიც არასაკმარისად მყარად ზის თავის პინზე. პრობლემა ადვილად სწორდება პინის და დისკონექტორს შორის საჭირო სისქის საფენის მოთავსებით, რომელიც თამაშს გამორიცხავს და პრობლემაც ქრება. თუ თქვენ ეჭვი გეპარებათ, რომ შეძლებთ საკუთარი ძალებით პრობლემის მოგვარებას, მიმართეთ ხელოსანს და აუხსენით პრობლემის მიზეზი.

trfix

კიდევ ერთი პრობლემა,რომელიც ხშირად ახასიათებს მხოლოდ ერთი კონრეტული პარტიის კარაბინებს. საუბარია ე.წ კანადურ”ვზორებზე”. როგორც წესი ეს პრობლემა თავს იჩენს ყველაზე ცუდ მომენტში-სროლის დროს. შეიძლება კარაბინის სასხლეტი მექანიზმის დამჭერი ღერძი არ იყოს სწორად დაყენებული და სროლის დროს უკუცემით გამოწვეული ვიბრაციის გამო შევარდეს შიგნით, რესივერში. იარაღი გამოდის მწყობრიდან და მისი დაშლა საკმაოდ რთულდება იმის გამო რომ ნაწილები აღარ არის თავის ადგილზე. მსგავსი შემთხვევის მომსწრე თავად ვყოფილვართ და იმისთვის რომ დაგვეშალა იარაღი, დაგვჭირდა თითქმის ნახევარი საათი.ეს პრობლემა გამოწვეულია იმით,რომ აღნიშნულ ღერძს გააჩნია წრიული ღარი გარშემო. ეს ღარი შესაძლოა არ აღმოჩნდეს საკმარისი სიგანის რომ მასში ჩაჯდეს ფიქსატორი.იმისთვის რომ გავარკვიოთ ხომ არ ემუქრება მსგავსი რამ ჩვენს კარაბინს, საჭიროა იარაღი ჯერ დავშალოთ, ხოლო შემდეგ რაიმე წვეტიანი საგნით (მაგალითად ტყვიის თავით) მივაწვეთ აღნიშნულ ღერძს მარცხენა მხრიდან. თუ ის შიგნით შევარდა ე.ი ჩვენს კარაბინს გააჩნია აღნიშნული დეფექტი. ამ ნაკლის გამოსწორება ძალიან ადვილია სახლის პირობებშიც კი, უბრალო ბრტყელი ქლიბის გამოყენებით. ავიღოთ ეს ღერძი და მის გარშემო არსებული ვიწრო ღარი გავაფართოვოთ ქლიბით.შემდეგ ჩავსვათ თავის ადგილას და დავრწმუდნეთ რომ ფიქსატორი ნამდვილად თავისუფლად ჯდება გაფართოებულ ღარში. ამ შემთხვევაში ეს პრობლემა აღარასოდეს შეგვაწუხებთ.

პირველი პრობლემა მე მინახვას ორჯერ სამჯერ, მეორე ძალიან ხშირად იჩენს თავს. ცხადია პრობლემა არ უკავშირდება „ვზორის“ კონსტრუქციას როგორც ასეთს. პრობლემის მიზეზია არასრულფასოვანი კონვერტაცია სამოქალაქო ვარიანტში და სიმართლე გითხრათ ორივე პრობლემის გამოსწორება იმდენად ადვილია, რომ ჩემის აზრით ამის ნაკლად ჩათვლაც არ იქნება სწორი. ბუნებრივია ადამიანი, რომელსაც სურს გადაიხადოს ფული ერთხელ და დადოს სახლში საიმედო იარაღი დარჩება უკმაყოფილო და იმედგაცრუებული, ხოლო ვისთვისაც იარაღი სამუშაო ინსტრუმენტია და როგორც კარგ მძღოლს უნდა ესმოდეს როგორ გამოცვალოს საბურავი ან ზეთი მანქანაში ისე მსროლელმა უნდა იცოდეს იარაღის მოწყობილობა და წვრილმანი პრობლემების აღმოფხვრა. როგორც კარგ მძღოლს ავტოფარეხში აქვს ქანჩების ნაკრები, ისე მსროლელს უნდა ქონდეს ინსტრუმენტები რომ საკუთარი ძალებით განახორციელოს იარაღის წვრილმანი რემონტი. ასე რომ ჩვენი გადმოსახედიდან ეს პრობლემა არც არის, უფრო თავისებურებაა რომელსაც უნდა ყურადღება მიექციოს. ასეა ეს, ის ვისაც ესმის იარაღის მოწყობა და მუშაობის პრინციპები, გააჩნია საჭირო ინსტრუმენტების ნაკრები ყოველთვის ნაკლებს გადაიხდის იარაღში და თავად უზრუნველყოფს იარაღის ტექნიკურ გამრთულობას. ვისაც ეს არ შეუძლია და ეზარება იძულებულია იხადოს მეტი ძვირადღირებულ იარაღში და ენდოს მწარმოებლის რეპუტაციას და მაღალ ხარისხის კონტროლს.

მეტს “ვზორის” საიმედოობაზე ვერაფერს ვერ ვიტყვით. დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის ჭკუაზე მოყვანის შემდეგ იარაღი საიმედოა და გამძლე. სუსტი წერტილები მას პრაქტიკულად არ აქვს. იარაღის კონსტრუქცია ზე-მარტივია და ძალიან გამძლეა. მასიური ექსტრაქტორი, მოკლე და სქელი ნემსა, ზამბარების მინიმალური რაოდენობა. ძნელად წარმოსადგენია რა უნდა გაფუჭდეს ამ იარაღში. ხოლო თუ რამე გაფუჭდა იარაღის შეკეთება  არ უნდა იყოს რთული.

ყველას უყვარს კითხვა რამდენად ზუსტია იარაღი. მაგრამ რეალურად რამდენს შეუძლია გამოიყენოს იარაღის სიზუსტის პოტენციალი? ალბათ ერთეულებს. „ყველა“ ვზორი არის სკამარისად ზუსტი, ყველა „ვზორს“ ყუთში უდევს საკონტროლო სამიზნე. სიზუსტე არის ტიპიური 7.62×39 კალიბრის იარაღისთვის. დაახლოებით 8-12 სმ 100 მეტრზე, საველე პირობებში სროლით მიღებული. ასეთი იარაღისთვის ეს აბსოლუტურად ადეკვატური სიზუსტეა.  მაქსიმალუი მანძილი სროლის იყო 450 მეტრი და ამ მანძილზე ვზორი საკმაოდ ეფექტური იყო მეტალის სილუეტების წინააღმდეგ. რა თქმა უნდა იარაღის შეძენის შემდეგ იარაღი უნდა „გაანულოთ“.  წინა სამიზნე მოწყობილობის ერთი სრული ჩატრიალება იწვევს მის გადაადგილებას 0.5მმ-ით რაც იწვევს მოხვედრის წერტილის გადანაცვლებას 14სმ-ით 100 მეტრზე. იგივე ეხება ჰორიზონტალურ სიბრტყეში „მუშკის“ გადაწევას. 0.5მმ უდრის 14 სმ. გამომდინარე იქიდან თუ რა ცდომილებას აქვს ადგილი და რა მოცულობის შესწორების შეტანა გინდათ, ეს ციფრეები დაგეხმარებათ „გაანულოთ“ თქვენი ვზორი ზედმეტი წვალების გარეშე. სამხედრო სახელმძღვანელოს მიხედვით ვზორი სწორდება სპეციალური მისასროლი სამიზნის გამოყენებით, როდესაც უკანა სამიზნე მოწყობილობა დგას 300 მეტრზე სროლისთვის განკუთვნილ პოზიციაზე. დასაშვება გაფანტვა 18 სმ-ის მოცულობით 100 მეტრზე აქიდან მოხვედრის საშუალო წერტილის მაქსიმუმ 5 სმ-ნი გადახრა არის მისაღები. მისასროლი სამიზნე შეგიძლიათ ჩამოტვირთოთ აქ.

„ვზორის“ მჭიდები გამძლეა და უპრობლემო. მართალია ამ იარაღის მჭიდები არასდროს არ გაყიდულა ცალკე, მაგრამ გაიყიდა ბევრი „ვზორი“ 4 მჭიდით კომპლექტში. განცხადებამ „მაიმარკეტზე“ „ვზორის“ მჭიდის შეძენაზე ეგრევე საკმარისზე მეტი რაოდენობით მაშოვნინა დამატებითი მჭიდები.  უბრალოდ განათავსეთ განცხადება, რომ შეიძენთ მჭიდებს და საკმარისზე მეტ შემოთავაზებას მიიღებთ. ბოლო დროს დაიწყეს სტანდარტული მჭიდების დამოკლება, ჩემი აზრით ეს აზრს მოკლებული ქმედება არის და ისედაც იშვიათი მჭიდების გაფუჭებაა და მეტი არაფერი.

ჩვენი ბლოგის სპეციალიზაცია არის თავდაცვითი/ტაქტიკური იარაღი და შესაბამისად ვუყურებთ “ვზორს”, როგორც სწორედ ასეთ იარაღს. თავდაცვითი კარაბინის გამოყენება ხდება პისტოლეტის მანძილებზე, უკიდურეს სიახლოვეში სამიზნესტან. ასეთი ვარჯიშების დროს “ვზპორი” საკმაოდ მოსახერხებელია. ის მსუბუქია და ნაკლბად ინერტულია, მანევრირება ადვილია იმის გამო რომ იარაღის სიმძიმის ცენტრი არის იარაღის შუაში.  სქელი ლულები სურათებზე კარგად გამოიყურება, მაგრამ ტაქტიკურ მსროლელს ესმის თხელი, მსუბუქი ლულის უპირატესობები. იარაღი ასეთი ლულით სწრაფი და მოსახერხებელია და მისი მართვა არ ითხოვს ზედმეტ ძალისხმევას მსროლელისგან. მსუბუქი, გამოშვერილი დეტალების გარეშე “ვზორის” თრევა ლაშქრობისას ასევე ადვილია.

58-bolt-face

“ვზორის” საკეტის სახელური ოდნავ კუთხით არის განლაგებული, რის გამოც მეორე ხელით გადატენვა შდარებით ადვილია, ის არის მრგვალი და ხელის ტრავმირება პრაქტიკულად შეუძლებელია.  

ერგონომიკაზე საუბარს გავაგრძელებ იმით, რომ “ვზორს” გააჩნია საკეტის შემაკავებელი და ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ საკეტი რჩება ღიად, რაც ეგრევე ანიშნებს მსროლელს, რომ ვაზნები გათავდა. ზოგ ჩვენ იარაღზე, დამცავი რკალი, რომელიც იცავს მჭიდის ღილაკს მოჭრილი იქნა, რომ გაადვილდეს მასზე წვდომა. ასეთი მოდიფიკაცია გამართლებულია თავდაცვი იარაღზე, მაგრამ ვისაც უწევს ტყეში ხეტიალი, ჯობია ამისგან თავი შეიკავოს, რომ არ დაკარგის მჭიდი ტყეში.

ჩემრი ღრმა რწმნით, ერგონომიულად “ვზორი” უპირატესია, “საიგაზე” და  შეუდარებლად უკეთესია ვიდრე “სკს”-ი, ამასთანავე ის არანაკლებ საიმედო, გამძლე და ზუსტია. „ვზორი“ საკმაოდ კეთილგანწყობილია ცაციების მიმართაც. ერგონომიკის მხრივ იარაღი კარგად გამოიყურება, მცველი მოსახერხებელია, საკეტი ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ ღია რჩება. საკეტის სახელური მრგვალია, ბასრი კუთხეების გარეშე. დასაკეცი კონდახიც და განსაკუთრებულად ფიქისრებული კონდახი საკმაოდ მოსახერხებელია. „ვზორის“ კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი პლიუსია, გამძლე დაფარვა, რომელიც პრაქტიკულად არ იცვითება ჩვეულებრივი ექსპლუატაციის პირობებში. ასეთი დაფარვის წყალობით იარაღი ასევე პრაქტიკულად არ იჟანგება. ინტერნეტშიც კი გაგიჭირდებათ გაქუცული ან დაჟანგული “ვზორის” სურათის პოვნა.

“ვზორი” ეფექტური იარაღია ქარხნულ კომპლექტაციაშიც, მაგრამ მცირე ინვესტიციით შესაძლებელია ამ იარაღის კიდე უფრო გაუმჯობესება. ჩვენ ხელში ბევრმა “ვზორმა” გაირა, პრაქტიკულად ყველა კონფიგურაციაში. შეკითხვაზე რაში იქნებოდა მიზანშეწონილი ფულის ინვესტირება, მე ვიტყოდი რომ პირველ რიგში უნდა გამოიცვალოს ზედმეტად მოკლე ტარი და დაყენდეს კარგი ღვედი. დასაკეცი დუგლუგი უნდა აღიჭურვოს სალოყეთი. შემდეგ გამომდინარე იარაღის გამოყენებიდან ლულაზე უნდა დაყენდეს ან ლული ალმქრობი  ან კომპენსატორი. დანრჩენი უკვე გემოვნების და მიზანშეწონილობის საკითხია.

ჩემი აზრით ყველაზე ნაკლებად მოსახერხებელი არის სტანდარტული სახელური, რომელიც ძალიან მოკლეა. უმჯობესია შეიძინოთ FAB Defense-ის სახელური რომელიც იდეალურია ამ იარაღისთვის. თბილისში ერთი მაღაზია ყიდიდა ვითომ ვზორის სახელურს მაგრამ ეს სახელური არ ერგება იარაღს კარგად და მისი დასაყენებელი ხრახნიც გექნებათ ცალკე საშოვნი. გაურკვეველი მიზეზის გამო CAA-ს სახელურის ყუთს არ აწერია რომელი იარაღისთვის არის ის განკუთვნილი და დიდი ალბათობით არის „კალაშნიკოვის“ ტიპის იარაღისთვის და არა „ვზორისთვის“. სახელური თუ ხრახნი იშოვეთ და დააყენეთ, მუშაობს მაგრამ FAB Defense-ის სახელური გაცილებით უფრო უკეთესია.

fabcaavz

FAB Defense-ის სახელური (მარჯვნივ) თბილისში ნაყიდ CAA-ს სახელურთან შედარებით. 

სტანდარტულად “ვზორებზე” ყენდება ორი ტიპის კონდახი, ფიქსირებული და დასაკეცი. აღსანიშნავია, რომ იარაღზე მათი შეცვლა შესაძლებელია რესივერის ყოველგვარი გადაკეთების გარეშე. საჭირო იქნება მხოლოდ სახრახნისი ძალიან განიერი პირით, იმისთვის რომ მოხსნათ ერთი კონდახი და დააყენოთ სხვა. ტელესკოპური კონდახი-ს დაყენება ჩემი აზრით არ არის მიზანშეწონილი, ის ძვირი ღირს, არ იკეცება გვერძე და მოგება ერგონომიკაში არ გაამართლებს ტელესკოპურ კონდახში გადახდილ მაღალ ფასს.

vzstocklent

ავტორის კუთვნილი  ”ვზორი”-ის კონდახი გადახვეულია “პარაკორდით” და დამატებით ზევიდან შავი იზოლაციური ლენტით. “პარაკორდი” არგია, მაგრამ ის იჟღინთება წყლით, ოფლით და ადვილად ჭუჭყიანდება. ამისგან კიდე მას იცავს შავი “იზოლენტა”. 

ყველა ვზორის ლულაზე შესაძლებელია ლულის სხვადასხვა მოწყობილობის დაყენება. კარგად შერჩეული კომპენსატორი, შეამცირებს ლულის ალს და ამავდროულად შეამცირებს უკუცემას და ლულის ხტომას.

„ვზორის“ ყველაზე დიდი ნაკლი არის ის რომ ეს იარაღები არ არის მზად ოპტიკის დასაყენებლად. აბსოლუტური უმეტესობა „ვზორების“ რომელიც ჩვენ ხელშია არის ოპტიკის გარეშე. ხანმოკლე დროის განმავლობაში ერთ ჩემ „ვზორზე“, ტიბჟირის ზედა ნაწილზე  ეყენა კოლიმატორი, ტიბჟირი იყო CAA-ს გამოშვება. ახლო მანძილებზე 25 მეტრამდე იარაღი „ზეროს“ იჭერდა. მე მქონდა იდეა, რომლის მიხედვითაც უკანა პინი, რომელიც იჭერს ტიბჟირს შეცვლილიყო ხრახნით, რაც უზრუნველყოფდა ტიბჟირის უფრო საიმედო და ერთგვაროვან ფიქსაციას, მაგრამ სანამ ამას მოვასწრებდი მომიწია „ვზორთან“ დამშვიდობება.

ჩემი აზრით მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში, ყველა იმ ნასროლი ვაზნის შემდეგ, შეიძლება ითქვას რომ ჩეხური “ვზორი” არის საიმედო და სანდო იარაღი. იარაღი ისროდა სიცხეში და ისეთ ყინვაში რომ ის დაფარული იყო ყინულის ფენით. ის გამძლეა როგორც ყველა სამხედრო იარაღი და უპრობლემოდ გაუძლებს ყველაზე უხეშ ექსპლუატაციას. ესეც იქნება ჩვენი საბოლოო ვერდიქტი ამ იარაღზე. მუშა, გამძლე, სანდო და საიმედო, ღირს ყოველი თეთრი იმ 800-900 ლარიდან რასაც მასში დღეს ითხოვენ.

10 მოკლელულიანი იარაღი რომელმაც “ვერ გაამართლა მოლოდინი”.

February 6th, 2016

მოკლე-ლულიანი იარაღი იქნება ეს პისტოლეტი თუ რევოლვერი ფასობს პირვლ რიგში მისი კომპაქტური ზომების გამო, რაც გვაძლევს საშუალებას ეს იარაღი მუდამ თან ვიქონიოთ და ვატაროთ ფარულად.  ყველა პისტოლეტის და უმეტესობა რევოლვერების კალიბრების საკმაოდ სუსტია რაც განპირობებულია პირველ რიგში იმით რომ ეს კალიბრები გამოიყენება შედარებით მცირე ზომის იარაღში. ის თუ რამდენად დაცულია ბალანსი კალიბრის სიძლიერის, კომპაქტურობის და სროლისუნარიანობის შორის განაპირობებს ამ თუ იმ მოკლელულიანი იარაღის წარმატებულობას. რა თქმა უნდა იგულისხმება რომ იარაღი საკმარისად ზუსტია და საიმედო. ამ რეიტინგში ჩვენ წარმოგიდგენთ 10 პისტოლეტს, რომელიც სხვადასხვა მიზეზების გამო ვერ დაიმკვიდრეს ადგილი სეგმენტში, რომელიც მოიცავს პრაქტიკულ მოკლელულიან იარაღს.

1.       Vz.61 “Scorpion”

csavz

როგორც წესი იარაღის წარუმატებლობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი ყოველთვის ხდება არაადეკვატური ვაზნა, რომელიც ან არ არის საკმარისი იმ დანიშნულებისთვის რისთვისაც იარაღი პროექტირდებოდა ან უბრალოდ ხარვეზიანია. ზუსტად უცნობია რატომ აირჩიეს ჩეხებმა მაინც და მაინც სუსტი ვაზნა რომლის 5 გრამიანი ტყვიის ენერგია სულ რაღაც 220 ჯოულს შეადგენდა, მაგრამ იარაღი გამოვიდა უდაოდ საინტერესო, სპეციფიური იერსახით, კარგი სროლისუნარიანობით მაგრამ სუსტი ვაზნის გამო ნაკლებად ეფექტური. „სკორპიონის“ პარტიები მალევე მოხდა სოციალისტური ჩეხოსლოვაკიიდან არალეგალური იარაღის ბაზარზე და გამოყენებული იქნა ბევრ გახმაურებულ ტერორისტულ აქტში. შემდგომ ამ იარაღის „სამოქალაქო“ ვარიანტები გახდა ხელმისაწვდომი ჩვეულებრივი ადამიანებისათვის და ეს იარაღი სპეციფიური იერსახის, ტერორისტული წარსულის და დაბალი ფასის გამო გახდა იარაღის ენთუზიასტის საყვარელი სათამაშო. სუსტი ვაზნა არის ამ იარაღის მთავარი მინუსი, დანარჩენში იარაღი საკმაოდ ღირსეულად გამოიყურება, კონსტრუქციულად დახვეწილი, საიმედო და ზუსტი. ამის გამო თუ სხვა არჩევანი არ არსებობს ამ იარაღის გამოყენება თავდაცვისთვის სავსებით შესაძლებელია თუ გავითვალისწინებთ რომ ის იყენებს დიდი ტევადობის 20 ვაზნიან მჭიდებს.  რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს ეს იარაღი დღემდე წარმოებაშია.

2.    IWI Desert Eagle

DesertEagle50AE

ჩემი დაკვირვებით იერსახე თამაშობს ძალიან დიდ როლს სამოქალაქო იარაღების ბაზარზე. დიდი პროცენტი ჩვეულებრრივი ადამიანების არჩევს იარაღს მხოლოდ იმის მიხედვით თუ როგორ გამოიყურება ის. სამკუთხედი ცხვირის და ვეებერთელა ზომების გამო დეზერტ იგლი არის ყველა კომპიუტერლი თამაშების და „მატრიცის“ მოყვარულების ოცნება. შექმნილი იზრაელში მაგრამ წარმოებული ამერიკაში, განსხვავებით „სკორპიონისგან“ ეს იარაღი არ ღირს იაფი და აშშ-ში მისი ფასი 1000 დოლარს ცილდება. იარაღი დიდია და მძიმეა, მაგრამ ამ შემთხვევაში სიმძიმე არ ნიშნავს საიმედოობას და ეს პისტოლეტი ნამდვილად არ გამოირჩევა ამ თვისებით.  მიუხედავად ამისა ეს იარაღი წარმატებით იყიდება იმიტომ რომ ყოველ წელს უხვად გამოდის ფილმი და კომპიუტერული თამაში სადაც ეს პისტოლეტი ფიგურირებს და მოთხოვნა ყველაზე დიდ და ძლიერ პისტოლეტზე არ მცირდება. გათვლილი ძლიერ ვაზნებზე (.357 მაგნუმ, .44 მაგნუმ, .50 ექშენ ექსპრესი) ის განსხვავებით ამ რეიტინგის სხვა მონაწილეებისგან ძალიან ეფექტურია ცოცხალი ობიექტების წინააღმდეგ გამოყენებისას თუ რა თქმა უნდა სროლის დროს არ გაჭედა. პისტოლეტი გადატენვისთვის იყენებს დენთის აირების ენერგიას ხოლო საკეტი იკეტება და იხსნება ბრუნვით (პრაქტიკულად საიერიშო შაშხანა!)  და ძლიერი ვაზნების გამო  სროლა „დეზერტ იგლიდან“ ძალიან სახალისოა რის გამოც ეს პისტოლეტი ალბათ კიდევ დიდი ხანი დარჩება წარმოებაში.

3.    FN Five-seveN

FNFiveSeven

უჩვეულო კალიბრის გამო (5.7×28), რომელიც შეიქმნა ჯარისკაცის ინდივიდუალური დაცვის საშუალებების დასამარცხებლად, დიდი ფასის, 20 ვაზნიანი მჭიდის და შედარებითი იშვიათობის გამო ეს პისტოლეტი საქართველოში ავტომატურად მოხვდა „საიდუმლო-ვაენნი-ასობავა-ნაზნაჩენია“ კატეგორიაში და სწორედ ამიტომაც საქართველოში ამ იარაღში მეორადი მერსედესის ფასს ითხოვენ და რაოდენ საოცარიც არ უნდა იყოს ხალხი ამ იარაღში სამჯერ მეტს იხდის ვიდრე ის რეალურად ღირს. მეორე ქვეყანა სადაც ეს პისტოლეტი არის ამის გამო პოპულარული არის მექსიკა, სადაც „ფაივ-სევენი“ ნარკოდილერების საყვარელი სათამაშოა.  სამწუხაროდ ნაკლებად ცნობილია, რომ ამ პისტოლეტისთვის განკუთვნილი სამოქალქო ვაზნები განსხვავდება „სამხედრო“ ვაზნებისგან იმით რომ არ გააჩნიათ შიგნით ფოლადის პენეტრატორი რის გამოც ამ პისტოლეტიდან ნასროლი 6 გრამიანი ტყვია წინაღობებში გავლით და ტერმინალური ეფექტურობით დიდად არ განსხვავდება .22WMR-გან, რომელსაც საქართველოში «მაგნუმის გეკოს“ ეძახიან. ამ პისტოლეტის მწარმოებელი კომპანია FN ერთ-ერთი ლიდერია თანამედროვე იარაღის  წარმოებაში და ამიტომაც პისტოლეტი გამოვიდა ზუსტი და საიმედო. როგორც უკვე ვთვქი ამ პისტოლეტის ყველაზე დიდი მინუსი არის მისი ვაზნა, რომელიც შექმნილი იყო იმისთვის რომ გაეხვრიტა სტანდარტულ ჩაფხუტებში და ჯავშანჟილეტებში გამოწყობილი მტრის ჯარისკაცები მესამე მსოფლიო ომის დროს. ბუნებრივია ასეთი იდეებით შექმნილ იარაღს ნაკლეები გამოყენება ექნებოდა სამოქალაქო სექტორში, თუ არ ჩავთვლით ისევ „გაუთვითვნობიერებელი ფანატიკოსების“ ფაქტორს, რომელთა ირაციონალური მიდრეკილება ყველაფერი უცნაურისთვის აცოცხლებს უამრავ კომპანას, რომელიც წესით უკვე არ უნდა იყოს იარაღის წარმოების ბიზნესში. FN-ის პისტოლეტიდან დაბალი უკუცემის გამო სროლა ადვილია და სახალისოა, იარაღი მაღალი ხარსხის არის და რაც მთავარია საიმედოდ მუშაობს. საკითხავი ეფექტურობის მქონე ვაზნის და მაღალი ფასის (როგორც იარაღზე ასევე ვაზნაზე) გამო მისი რეკომენდირება თავდაცვის იარაღის როლზე იქნება არასწორი. პისტოლეტი ზომიერი ენთუზიაზმით იქნა მიღებული სხვადასხვა ქვეყნების სპეც დანიშნულების დანაყოფების მიერ და ჯერ-ჯერობით მიუხედავად იმისა, რომ ეს პისტოლეტი 1993 წლიდან გამოდის ის კვლავ რჩება ეკზოტიკად.

4.    „Calico“

LIBERTY

როდესაც ვამბობდი რომ „გაუთვითცნობიერებელი ფანატიკოსები“ ხელოვნურ სუნთქვაზე ამყოფებენ მწარმოებელს რომელიც დიდიხანია უნდა გარდაცვლილიყო, პირველ რიგში ვგულისმხობდი “Calico Light Weapons Systems” რომელიც 1990 წლიდან უშვებს ორიგინალურ იარაღს იგივე დასახელებით. ეს ფუტურისტული იარაღი, სპეციფიური იერსახის გამო მოთხოვნით სარგებლობს როგორც მედია ინდუსტრიაში ასევე სამოქალაქო სექტორშიც. მისი უნიკალური იერსახე განპირობებულია იმით, რომ პისტოლეტი იყენებს ორიგინალურ მჭიდებს 50 ცალ 9×19 კალიბრის ვაზნაზე ხოლო მასრების ექსტრაქცია ქვევიდან ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ ამ იარაღს ქონდა კარგი ერგონომიკა, და ძალიან დიდი ტევადობის მჭიდი 1990 წლიდან კომპანიამ ვერ მიაღწია იმას რომ იარაღმა დატოვოს წარმოება მუშა მდგომარეობაში და დიდი პროცენტი ამ პისტოლეტების ან საერთოდ არ მუშაობს ან მალე გამოდის მწყობრიდან. პორბლემა უარსდება იმით რომ კომპანია პრაქტიკულად უარს იძახის იარაღის შეკეთებაზე და კლიენტებთან ურთიერთობაზე. მიუხედავად ამისა კომპანია დღემდე არსებობს, მხოლოდ იმიტომ რომ მათ პროდუქტს უნიკალური გარეგნობა აქვს.

5.  АПС

apss1

საქართველო ის იშვიათი ადგილია დედამიწის ზურგზე სადაც მოქალაქეს აქვს შესაძლებლობა ლეგალურად შეიძინოს АПС-ი ქარხნულ მდგომარეობაში ანუ ჯერებით სროლის საშუალების შენარჩუნებით.  სამწუხაროდ ისევე როგორც „სკორპიონი“ “სტეჩკინი” “დაწყევლილი” იყო სუსტი ვაზნით, რომელიც არ შეესაბამებოდა არც იარაღის გამოცხადებულ დანიშნულებას და არც მის წონას და გაბარიტებს. გამოცხადებული ეფექტური სროლის მანძილი 200 მეტრი აღმოჩნდა ზედმეტად ოპტიმისტური და საბჭოთა არმიის ოფიცრები დარჩნენ იმედგაცრუებულები ახალი იარაღის შესაძლებლობებით, რომლის შექმნის კონცეფცია უკვე იმ დროს მიჩნეული იყო არაეფექტურად. პისტოლეტი სულ რარაც 9 წელი გამოდიოდა რის შემდეგაც ის მოხსნილი იქნა შეიარაღებიდან. პისტოლეტი ნაკლებად არის გავრცელებული დანარჩენ მსოფლიოში და განიხილება უფრო როგორც საკოლქციო იარაღი ვიდრე ბრძოლო ინსტრუმენტი. სასაცილო ბუდე კონდახით ამ პისტოლეტიდან სროლა სახალისოა ხოლო ერთჯერად რეჟიმში პისტოლეტი შესანიშნავი სროლისუნარიანობით და სიზუსტით გამოირჩვა. პისტოლეტი საკმაოდ საიმედოც არის. მაღალი ფასი ამ იარაღზე გამართლებულია იმ ფაქტით რომ იარაღი ხელუხლებელია და როგორც წესი ყველა ძალიან კარგ დმგომარეობაშია, იყიდება აუთენტიკური ბუდე-კონდახით და 5 მჭიდით. პრაქტიკული გამოყენება ამ იარაღს არ აქვს, სუსტი ვაზნის, დიდი გაბარიტების და მაღალი ფასის (5000 ლარი) გამო ეს იარაღი არ გამოდგება როგორც სამსახურებობრივი ან თავდაცვის იარაღი ხოლო ავტომატურ რეჟიმში იარაღი პრაქტიკულად უკონტროლოა.

6.    Nagant M1985

nagantrevolver_7

როგორც ყველა იარაღის მოდელს იმ მცირე ასორტიმენტიდან რომელიც ხელმისაწვდომი იყო საბჭოთა კავშირიში ბელგიური ნაგანსაც ხვდა თავისი წილი მითების და ლეგენდების. ერთ-ერთის თანამხმად პარტიზანებს მოწონდათ ნაგანი იმის გამო, რომ მისი ნელი და წვრილი ტყვია  ხვრეტდა ქოხის შუშას და ინარჩუნებდა ტრაექტორიას და საკმარის ენერგიას რომ მოეკლა ქოხში მყოფ ფაშისტი ან პოლიცაი. ასე ეპარებდონენ პარტიზანები მტერს და ქუჩიდან კლავდნენ მას ნაგანებიდან.   რეალობა კი ის არის რომ უკვე შეიარაღებაში მიღებისთანავე ეს რევოლვერი მორალურად მოძველებული იყო, იყენებდა სუსტ ვაზნას, იყო მძიმე და მის გადატენვას მთელი საუკუნე ჭირდებოდა ხოლო კონსტრუქცია ხელოვნურად იყო გართულებული წინ-უკან მოძრავი დოლურათი რომელიც გამორიცხავდა დენთის აირების გაპარვას ლულას და დოლურას შორის. ასეთმა გაუმართლებელმა გადაწყვეტილებამ შეამცირა რევოლვერის საიმედოობა და სანაცვლოდ მისის სუსტი ვაზნა გახდა რამდენიმე ჯოულით ნაკლებად სუსტი. ტრადიციულად რუსეთში იარაღის არადამაკმაყოფილებელი საბრძოლო თვისებები კომპენსირდებოდა საზარბაზნე ხორცის დიდი მარაგებით, რამაც განაპირობა ის საოცარი ფაქტი რომ “ნაგანი” შემორჩა შეიარაღებაში მთელი ერთი საუკუნე.  მიუხედავად თანდაყოლილი ნაკლოვანებებისა ნაგანი არის შედარებით საიმედო და საკმარისად ზუსტი, მაგრამ საშინლად მძიმე სასხლეტის გამო ორმაგ რეჟიმში ამ რევოლვერიდან ეფექტური სროლა პრაქტიკულად შეუძლებელია.  ნაგანის სისტემის რევოლვერები საკმაოდ გავრცელებულია და მსოფლიოს ბევრ კუთხეში გვხდება მაგრამ არსად ყოფილი საბჭოთა კავშირის გარდა ეს რევოლვერი აჩქარებულ გულის ცემას არ იწვევს. მძიმე სასხლეტის გამო სროლა ამ რევოლვერიდან ნაკლებად სახალისოა და მაგიტომ ამ რევოლვერს კოლექციონერები ყიდულობენ და თაროზე შემოდების შემდეგ ივიწყებენ. სროლა ამ რევოლვერიდან მოეწენობა ალბათ მხოლოდ მაზოხისტს, რომელიც კმაყოფილი დარჩება გადატენვის დამრთგუნველი ხანგრძლივობით და სირთულით ისევე როგორც საოცრად მძიმე სასხლეტით.

7.       ПСМ

300Psmp

ხანდახან იარაღი იყიდება მხოლოდ იმიტომ რომ მოცულია მითებით და ლეგენდებით. ყოველშემთხვევაში საქართველოში ეს ფაქტორი ყოველთვის დიდ როლს თამაშობდა. საბჭოთა მცირეკელიბრიანი პისტოლეტი ПСМ მიღებული შეიარაღებაში 1974 წელს განკუთვნილი იყო მაღალი რანგის ოფიცრებისთვის და “კაგებეს” ოპერატიული თანამშრომლებისთვის. ეს იარაღი არც ისე გავრცელებულია სხვა ქვეყნებში (არავის არ ჭირდებოდა ეს პისტოლეტი თუნდაც საჩუქრად იდეოლოგიური მოკავშირესგან) და ბევრი უცხოელი კოლექციონერი და ენთუზიასტი იქნებოდა გახარებული ამ პისტოლეტის შეძენით. მეორეს მხრივ საქართველოში ეს პისტოლეტი  სულაც არ წარმოადგენს დიდ იშვიათობას განსხვავებით მისი ვაზნისგან, რომელიც ერთი პერიოდი ცალი 50 ლარი ღირდა. პისტოლეტი წარმოადგენს იარაღის ისტორიის საინტერესო ნაწილს, საიმედოა და საკმაოდ ზუსტიც მაგრამ ვაზნა დაფუძნებული მცირეკალიბრიან 1897 წლის 5მმ-ან ფრანგულ ვაზნის კონსტრუქციაზე ძალიან არაეფექტური გამოდგა. რიცხვი ადამიანების, რომლებმაც მიიღეს რამდენიმე ჭრილობა ამ იარაღიდან ნასროლი ტყვიით და შემდგომ თავისი ფეხით მიაკითხეს საავადმყოფოს საკმაოდ დიდია.  იარაღი დღემდე სარგებლობს მოთხოვნით საქართველოში მაგრამ მთელ მსოფლიოში ის აღითქმევა როგორც ცეცხლსასროლი კურიოზი და უბრალოდ იარაღის ისტორიის პატარა ნაწილი. ჭკუადმყოფელი ადამიანი ამ იარაღს არ ანდობს თავის სიცოცხლეს.

8. “Derringer”

der3

ზევიდან ქვევით, ორიგინალური “ფილადელფიური დერინჯერი”, “თანამედროვე” ორლულიანი “დერინჯერი” და ცალლულიანი .223 კალიბრის პისტოლეტი PAR1.  

“დერინჯერები”, ერთ ან ორლულიანი პისტოლეტები ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილო ამერიკაში, მაგრამ გვხვდება საქართველოშიც, სადაც  მაღაზიების ერთი ქსელი ცდილობს უკვე მეორე წელია ამოყიდოს ამ პისტოლეტების მარაგი. შექმნილი ორიგინალური ჰენრი დერინჯერის ლულიდან დასატენი ცალლულიანი პისტოლეტის მოტივებზე ეს პისტოლეტი წარმოადგენს რამდენიმე ლულიან ზეკომპაქტურ ხელის იარაღს, სხვადასხვა მათ შორის ძალიან ძლიერ კალიბრებზე. როგორც წესი ეს იარაღი იტენება იარაღის შუაზე “გადატეხვით”. იმ ეპოქაში როდესაც ავტომატური იარაღი ჯერ არ არსებობდა, რა თქმა უნდა “დერინჯერები” და მრავალლულიანი პისტოლეტების მეორე სახეობა ე.წ. “პეპერბოქსები” იყო ერთადერთი ალტერნატივა, რამდენიმე გასროლის წარმოების, 21-ე საუკუნეში ძნელად წარმოსადგენია ვის შეიძლება თავში აზრად მოუვიდეს იარაღის შეძენა რომელიც სულ ორჯერ ისვრის და გადატენვას კიდე საკმაოდ დიდი დრო უნდა. მიუხედავად ამისა სიყვარული ეკზოტიკისადმი მაინც არსებობს, იმიტომ რომ ეს კალსიკური დიზაინი არ ქრება და რიგი კომპანიები აწარმოებენ, როგორც მეტ ნაკლებად კლასიკურ დერინჯერებს ასევე შედარებით თანამედროვე ორლულიან პისტოლეტებს გათვლილებს არც მეტი არც ნაკლები შაშხანის .223 Rem კალიბრზე. რა თქმა უნდა ცარიელ ხელებს “დერინჯერი” ჯობია, მაგრამ დღეს ამ ფასად და ამ გაბარიტებში გაცილებით უფრო უკეთესი იარაღებია ხელმისაწვდომი.

9. Semmerling LM4

semmerling

ორიგინალური “სემერლინგი”

ძველად სანამ გაჩნდებოდა ავტომატური პისტოლეტები, რამდენიმე გასროლის წარმოების შესაძლებლობა იყო მხოლოდ მრავალლულიანი იარაღიდან (პეპერბოქს), მოგვიანებით რევოლვერებიდან და ასევე ხანმოკლე პერიოდის დროს შედარებით ნაკლებად გავრცელებული ხელით გადასატენი პისტოლეტებიდან, რომლებიც იკვებებოდნენ მჭიდებიდან. ეს პისტოლეტები ძალიან წააგავდნენ თანამედროვე პისტოლეტებს, იმ განსხვავებით, რომ გადატენვის ციკლს მსროლელი ხელით ასრულებდა. არ ვიცი რა ნახა ამ მიდგომაში მიმზიდველი ამერიკელმა ფილიპ ლიხტმანმა მაგრამ მან მე-20 საუკუნის 80-ან წლებში შექმნა კომპაქტური .45 კალიბრის ხელით გადასატენი პისტოლეტი LM4.  ალბათ ეკზოტიკურობის ხარისხის ამაღლების მიზნით, ლიხტმანის პისტოლეტი იტენება საკეტის წინ მოძრაობით. მწარმოებელი იუწყება რომ პისტოლეტი “სულ რაღაც” 33 დეტალისგან შედგება, მარტივია, კომპაქტურია და საიმედო თუმცა აღსანიშნავია, რომ “გლოკიც” იგვე რაოდენობის დეტალებისგან შედგება. LM4 იყენებს 4 ვაზნიან მჭიდს და დატენილ მდგომარეეობაში იწონის 560 გრამს რაც ხდის მას ალბათ ყველაზე მსუბუქ .45 კალიბრის პისტოლეტად. ბაზარმა არ გაიზიარა ფილიპ ლიხტმანის ენთუზიაზმი და არსებული მონაცემებით ლიხტმანის კომპანიამ გამოუშვა სულ 600 ცალი, ხოლო 90-ან წლებში “American Derringer”-მა დაიწყო მათი გამოშვება ლიმიტირეული რაოდენობებით. დღეს ორიგინალური LM-4-ები დიდი მოთხოვნით სარგებლობენ კოლექციონერებს შორის. გარდა ამისა პისტოლეტი მართლაც დამზადების და გამოყენებული მასალების უმაღლესი ხარისხით გამოირჩეოდა.

10. Wildey Magnum

ეს სტატია ორი თვე იდო დრაფტებში სანამ მე ვფიქრობდი რომელი იარაღი იქნებოდა მეათე ადგილზე და ბოლოს ვიფიქრე, რომ თუ “უდაბნოს არწივი” მოხვდა ამ სიაში მაშინ “Wildey Magnum”-იც იმსახურებს ერთ ადგილს. რგორც “უდაბნოს არწივი” ეს პისტოლეტი გათვლილია განსაკუთრებულად ძლიერი ვაზნების გამოყენებაზე. ამისთვის პისტოლეტი იუენებს საკეტს რომელიც ბრნივით იკეთება ხოლო გადატენვისთვის გამოიყენება დენთის აირები. თუ ეს არ არის საკმარისი რომ გაოცდეთ, გეტყვით კიდე რომ პისტოლეტი აღჭურვილია დენთის აირების რეგულატორით, რომელიც იძლევა საშუალებას მოარგოთ პისტოლეტი სხვადასხვა სიმძლავრის მუხტებს. იარაღის წაროება დაიწყო 1973 წელს მაგრამ პისტოლეტი ცუდად იყიდებოდა და მხოლოდ მისი გამოჩენამ დიდ ეკრანზე (ფილმების სერია Death Wish ჩარლზ ბრონსონთან ერთად მთავარ როლებში) გამოაცოცხლა გაყიდვები და კომპანია გადაურჩა გაკოტრებას.  პისტოლეტის კონსტრუქციის ავტორი უაილდი ჯეი მური იყო გატაცებული მონადირე და მას ძალიან უყვარდა მოკლელულიანი იარაღით ნადირობა. პისტოლეტიც მან შექმნა გატაცებული მონადირეებისთვის, კალიბრის გამოცვლის, მუხტზე მორგების და სხვა საჭირო ოფციებით. იარაღი გამოვიდა დიდი, მძიმე, ძვირი, გათვილი ეკზოტიკურ “გარეულ” კალიბრებზე. მეორადი და ყველაზე გავრცელებული მოდელების ფასიც კი 1000 დოლარიდან იწყება.  პისტოლეტი 2011 წლამდე გამოდიოდა და სარგებლობა პოპულარობით ენთუზიასტი მსროლელების ვიწრო წრეში მაგრამ პოპულარობა ვერ მოიპოვა ვინაიდან მისი ექსპლუატაცია და მორგება ითხოვდა დროს, ცოდნას და გამოცდილ მსროლელს. 2001 წელს კომპანიის დამუძნებლის ჯანმრთელობის პრობლემების გამო წარმოება გაჩერდა და 2015 წელს USA Firearms Corporation-მა განაცხადა რომ განაახლებს ამ პისტოლეტების წარმოებას.  ”უალდი მაგნული” რჩება საინტერესო არტეფაქტად და უნიკალურ იარაღად, მაგრამ გამოვიდა ზედმეტად არაპრაქტიკული და სპეციფიური რის გამოც ის მოხვდა ჩვენ ათეულში.

450Wildey8_inch

გამადიდებელი შუშის ქვეშ – Beretta M9A1

January 9th, 2016

P1060825

ჩვენი დღევანდელი სტუმარი არის Beretta M9A1. ამერიკული წარმოების პისტოლეტი, რომელიც წარმოადგენს იმ პისტოლეტის სამოქალაქო ვერსიას, რომლითაც დღეს შეიარაღებულია აშშ-ს საზღვაო ფეხოსანთა კორპუსი. აღნიშნული იარაღი შეიქმნა კორპუსის მოთხოვნების შესაბამისად და 2006 წლიდან ეს პისტოლეტები ნელ-ნელა ანაცვლებენ  M9 მოდელის პისტოლეტებს. Beretta 92FS-ზე ჩვენ გვაქვს გამოქვეყნებული რამდენიმე სტატია მაგრამ ჩემი აზრით ეს პისტოლეტი იმსახურებს კიდევ ერთ სტატიას ვინაიდან ის განსხვავდება რიგ დეტალებში, გარდა ამისა ამ პისტოლეტის ფასები საქართველოში საკმაოდ დაიწია და არ იქნებოდა ურიგო ჩვენი მკითხველების ყუარადღება მიგვექცია ამ საინტერესო იარაღისთვის. რა თქმა უნდა M9A1-ის ყველაზე თვალში საცემი განსხვავება არის პისტოლეტის ჩარჩოზე შესრულებული MIL-STD-1913 სტანდარტის უნივერსალური სამაგრი მაგრამ სხვა უფრო ძნელად ხილვადი განსხვავებების არსებობს და სწორედ მათი აღწერით დავიწყებთ ჩვენ საუბარს ამ შესანიშნავ პისტოლეტზე.

railcloseup

MIL-STD-1913 სტანდარტის უნივერსალური სამაგრი უზრუნველყოფს ტაქტიკური ფარანის, ლაზერის ან ორივეს კომბინაციის სწრაფ დაყენებას პისტოლეტზე. ეს იყო საზღავო ფეხოსანთა კორპუსის მოთხოვნა. პისტოლეტზე შესრულებულია მოხლოდ ერთი სლოტი, რაც ერთის მხრივ ნაკლებად ტვირთავს ჩარჩოს მეორეს მხირვ ზღუდავს სხვადასხვა ზომის მოწყობილობბის დაყენებას სასურველ ადგილას. ავტორის პისტოლეტზე დაყენებულია ფარანი Streamlight TLR-1, რომელიც კარგად მოერგო პისტოლეტს. განსხვავებით 92A1 მოდელისგან, რომელსაც ასევე გააჩნია ოდნავ განსხვავებული კონფიგურაციის სამაგრი ჩარჩოზე, M9A1-ში სასხლეტის დამცავი რკალი არ არის მრგვალი არამედ დაკუთხული ფორმის არის. ერგონომიკის თვალსაზრისით ეს არ ქმნის პრობლემას, ისევე როგორც სამაგრი არ არის დიდი და ბასრი კუთხეებით, გაბარიტების ცვლილება მინიმალურია მაგრამ ამასთანავე რკალის და ჩარჩოს გაზრდილი სისქე ნიშნავს რომ თეორიულად ეს დეტალები უფრო გამძლეა და დავარდნისას ან დარტყმისას გაცილებით უფრო გამძლეები იქნებიან. სამწუხაროდ, მეორეს მხრივ ბუდეების არჩევანი A1 მოდელისთვის გაცილებით უფრო შეზღუდულია.


P1060855

მჭიდები რომლებითაც კომპლქტება M9A1 ასევე ოდნავ განსხვავებულია. მჭიდის კორპუსი ღია ნაცრისფერია, იმიტომ რომ დამუშავებულია PVD (Physical Vapor Deposition) ტექნოლოგიით, რაც უზრუნველყოფს მჭიდის საიმედო ფუნქციონირებას ქვიშით დაბინძურების შემთხვევაში. გამომდინარე იქიდან, რომ კორპუსი წლებია იბრძვის  ერაყში და ავღანეთში ეს მოთხოვნაც სავსებით ლოგიკურია. იმისთვის რომ მჭიდების საიმედოობა კიდე უფრო გაიზარდოს მჭიდების კორპუსზე გვერდებიდან შესრულებულია ღარები, რომლებიც გარედან იკრეფენ ჭუჭყს რომ მჭიდი არ გაიჭედოს იარაღში, ხოლო შიგნიდან  ოდნავ აცილებენ ვაზნებს მჭიდის კედლებსნ და შესაბამისად ამცირებენ ხახუნის კოეფიციენტს რაც დადებითად აისახება საიმედოობაზე. M9A1-ის მჭიდები იტევენ 15 ვაზნას და გააჩნიათ სქელი, პლასტმასის ხუფები.

P1060854

ნაკლებად შესამჩნები ცვლილება ასევ არის ოდნავ გაფართოებული და ფორმა შეცვლილი ტარის ყელი, რაც უზრუნვლყოფს უფრო იოლ და სწრაფ გადატენვას. სურათზე სტანდარტული ბერეტას პლასტმასის ტარის პანელი დაფარულია “სტიპლინგით”. 

checkeringm9a1

სახელურის წინა და უკანა მხარე დაფარულია უჯრედებიანი ღარებით განსხვავებით მხოლოდ ვერტიკალური ღარებისგან. ერთის მხრივ პისტოლეტი უფრო ესთეტიურად ლამაზია, მეორეს მხრივ ასევე მნიშვნელოვნად გაიზარდა პისტოლეტის ჭერის კომფორტი. ესთეტიურად ასეთი ტექსტურა ასევე გაცილებით უკეთესად გამოიყურება. 

მინდა აღვბიშნო რომ უკანასკნელი რამდენიმე წელი ბერეტა 92-ის რამდენიმე დეტალის დამზადება გაგრძელდა პლასტმასების გამოყენებით. კონკრეტულად მცველის ღერძი და ღილაკი, სასხლეტი, დამაბრუნებელი ზამბარის ღერძი და მჭიდის ღილაკი შესრულებულია პლასტმასისგან. M9A1-შიც ეს დეტალები პლასტმასის არის, და რახან კორპუსს არ აქვს ამასთან პრობლემა უნდა ვივარაუდოთ რომ ეს დეტალები ისეთივე საიმედოა, როგორც ადრინდელი რკინის დეტალები. მესმის თუ ვინმე ამას კრიტიკულად შეაფასებს მაგრამ მეორეს მხრივ ასეთმა მიდგომამ დაწია იარაღის ფასი და შეამცირა მისი მასა დაახლოებით 40 გრამით. ფასს რაც შეეხება მაგალითად რომ მოინდომოთ ბერეტას რკინის სასხლეტის ცალკე შეძენა ის დაგიჯდებათ დაახლოებით 30 დოლარი მაშინ როდესაც იგივე დეტალი შესრულებული პლასტმასისგან ღირს სულ რაღაც 9 დოლარი. იმის გათვალისწინებით, რომ ეს შესანიშნავი იარაღი 600-650 დოლარი ჯდბა აშშ-ში, ასეთი ცვლილება მისაღები უნდა იყოს ყველასთვის.

ბერეტა 92 ისევე როგორც რიგი სხვა იარაღის მოდელების არის ჩემი პირადი ფავორტი და  წლების განმავლობაში მე მქონდა რამდენიმე ბერეტა 92, აქიდან ორი (92FS, 92FS Stainless) იყო იტალიური წარმოების ხოლო ორი (M9A1, 92FS Trident Edition) ამერიკული წარმოების. რატომ ვახსენებ ამას? იმიტომ რომ საქრთველოში ორივე მოდელი იშოვება და აქამდე ბერეტები ყოველთვის საკმაოდ ძვირი ღირდა. მაგალითად არც ისე დიდი ხნის წინ სტანდარტული 92FS ერთ მაღაზიაში 5000 ლარად იყიდებოდა. მდგომარეობა რადიკალურად შეიცვალა, როდესაც ჯერ ერთმა და მერე მეორე მაღაზიამ შემოიტანეს ამერიკული წარმოების ბერეტების დიდი ასორტიმენტი და ერთი პერიოდი 92-ე მოდელი იყიდებოდა 1500 ლარად! ეხლა ამ სტატიის დაწერის მომენტისთვის ბერეტების ფასი თბილისში მერყეობს 1800-დან 2200 ლარამდე. პისტოლეტების მარაგი ამოიყიდა და ისეთი დიდი არჩევანი მოდელების აღარ არის.  პირადად მე გული დამწყდა რომ ვერ შევიძინე  M9A1 Compact Inox მოდელი, რომელიც ჩემი აზრით ერთ-ერთი საუკეთესო მოდელია და კარგი ბალანსი აქვს გაბარიტებსა და საცეცხლე ძალას შორის, გარდა ამისა პისტოლეტი უბრალოდ შესანიშნავად გამოიყურება.

როგორც ჩვენთან ხდება ხოლმე, ასეთ გაიაფებას მოყვა ჭორების გაჩენა რომ ახალი ბერეტები არაორიგინალურია, ჩამოუვარდება ხარისხით „ორიგინალ“ იტალიურ ბერეტებს და ასე შემდეგ. ვერაფერს ვერ იზამ, ჭორაობა და მითების მოგონება ჩვენი ეროვნული სპორტია. რა თქმა უნდა ეს ყველაფერი არის სისულელე.  ბერეტა უშვებს ამერიკაში პისტოლეტებს უკვე 30 წელია. ბერეტას ხარისხთან არასდროს არავის არ ქონდა ამერიკაში არანაირი პრეტენზია. ბერეტას ამერიკული ქარხანა არის აღჭურვილი უახლესი, ყველაზე თანამედროვე დაზგა-დანადგარებით და იქ შრომობს სამასი კვალიფიციური ოსტატი. გადაუმოწმებელი მონაცემებით დაბრაკული დეტალების რაოდენობა ამერიკულ ქარხანაში უფრო ნაკლებია ვიდრე იტალიაში. მე ვერ ვიხსენებ ვერც ერთ შემთხევას როდესაც ბერეტას დაჭირდა უკან გამოთხოვა თავისი პისტოლეტების, უფრო მეტიც მე ვერ ვიხსენებ ვინმეს ჩემს ირგვლივ ან ფორუმზე ოდესმე დაეწეროს რომ რაიმე პრობლემა ქონდა ბერეტას პისტოლეტთან. ვიხსენებ რა თემას ბერეტას ამერიკულ ფორუმზე სადაც ახალბედამ იკითხა რა უფუჭდება ამ იარაღს ყველაზე ხშირადო და ვინმეს რამე პრობლემა ხომ არ ქონდაო, თემა ისე გაგრძელდა რომ არც ერთი მომხმარებელი არ გამოჩნდა პრეტენზიებით. 92-ე მოდელის ასეთი რეპუტაციის  მიზეზი არის ის ხარსხის კონტროლის სისტემა რომელიც მოქმედებს ბერეტას წარმოებაში და ის ფაქტი, რომ 92-ე მოდელის აწყობისას ხელით შრომის წილი საკმაოდ დიდია. ყველა მნიშვნელოვანი დეტალი ჯერ ცალ ცალკე და შემდეგ ყველა აწყობილი პისტოლეტი გადის უმკაცრეს ხარისხის კონტროლს, რაც უზრუნველყოფს იმას რომ მომხმარებლის ხელში ხვდება სათანადოდ შემოწმებული უმაღლესი ხარისხის იარაღი. ეს განცდა რომ ხელში გიჭირავს არა სერიული პისტოლეტი არამედ შეკვეთით დამზადებული მაღალი კლასის იარაღი სწორედ ასეთი მიდგომით მიიღწევა. შეუდარებლად რბილი ბერეტას საფირმო, საკეტის სვლა მიიღწევა იმით რომ ხდება ლულის საკეტზე და საკეტის პისტოლეტის ჩარჩოზე ხელით მორგება კვალიფიციური ოსტატის მიერ. რომელი სერიული მწარმოებელი აკეტებს ამას დღეს? ალბათ ერთი ხელის თითებზე ჩამოსათვლელი. დაუმატეთ ამას აუცილებელი ტესტი სიზუსტეზე და საიმედოობაზე სხვადასხვა ტიპის ვაზნებთან რომელსაც ყოველი პისტოლეტი გადის და მიხვდებით რამდენად სრულყოფილ იარაღს ყიდულობთ. რომ დავხუროთ იტალიური და ამერიკული ბერეტების შედარების თემა,  გაითვალისწინეთ ისიც, რომ იტალიური ბერეტების ნაწილი, რომელიც ჩვენ ქვეყანაში გვხვდება შემოტანილია დიდიხნის წინ და შესაბამისად ექსპლუატაციისას ისინი კარგად “მომჯდარებია”, შედარებით რბილი სასხლეტები შეიძლება ქონდეთ და ასე შემდეგ. ახალი იტალიური და ახალი ამერიკული ბერეტებს შორის რაიმე განსხვავების დანახვა პრაქტიკულად შეუძლებელი იქნება თუ არ ჩავთვლით რა თქმა უნდა დამღებს. შესრულების ხარისხით პირადად მე არ შემიმჩნევია სხვაობა.

P1060850

ბერეტას ლეგენდარული საიმედოობა მიიღწევა მათ შორის გამოყენებული ავტომატიკის სქემით, ლულა პრაქტიკულად არ იხრება, ვაზნა მჭიდიდან პირდაპირ სავაზნეში იყურება, საკეტის ღია კონსტრუქცია პრაქტიკულად გამორიცხავს მასრის გაჭედვას, ხოლო თუ მოხდა საოცრება და იარაღმა გაჭედა, დაბრკოლების აღმოფხვრა ძალიან ადვილია. ბერეტა 92 აშშ-ში იყო პირველი იარაღი, რომელიც ქარხნულ მდგომარეობაში უპრობლემოდ მუშაობდა ექსანსიურ ვაზნებთან მათ შორის ყველაზე ფართოდ გახსნილი ტყვიის თავებით, რატომ , კარგად ჩანს სურათიდან. 

ალბათ ისიც უნდა აღვნიშნო, რომ ბოლო დროს ნეტში გახშირდა M9-ს ლანძღვა, პრინციპში ლანძღვა არასდროს არ შემწყდარა უბრალოდ ბოლო დროს უფრო გახშირდა. გვესმის ესეთი რამეებიც: კარგი სპორტული პისტოლეტია, მაგრამ არა საბრძოლო, ის ჭირს და ეს ჭირს, წერენ სხვადასხვა ფორუმებზე და იძახიან სხვადასხვა ინტერვიუებში. ამ ჩივილების ახსნა არის ჩემი აზრით მარტივი. გარდა იმისა რომ ამერიკელებს არ მოწონთ ევროპული 9მმ-ნი პისტოლეტი თავის ჯარში, ბერეტა 92 უკვე 30 წელია შეიარაღებაშია და ამ პისტოლეტებმა უბრალოდ ამოწურეს თავისი სიცოცხლის ციკლი. სამხედროების ხელში ნებისმიერი იარაღი დაჩქარებულად იცვითება და არასდროს არ იღებს სათანადო ტექნიკურ მომსახურებას. გავიხსენოთ M9-ის ექსპლუატაციის ადრინდელი ეპიზოდები. გაბზარული საკეტები და დატეხილი საბრძოლო ბჯენები, არასტანდარტული ვაზნების და მაყუჩების გამოყენების გამო. ბზარები ჩარჩოში გამოწვეული ისევ და ისევ არასტანდარტული ვაზნებით და იმ ფაქტით რომ პისტოლეტებს არ უცვლიდნენ დროზე დამაბრუნებელ ზამბარებს. ის ვინც ერკვევა პისტოლეტებში და მსახურობს აშშ-ს ჯარში აღნიშნავენ საშტატო ბერეტების სავალალო ტექნიკურ მდგომარეობას.

ნუ დაგვავიწყდება აშშ-ს შეიარაღებულ ძალებში M9-მ გაიარა სამი სრულფასოვანი ტესტირება, JSSAP-ის ტესტირების პროგრამა, XM-9-ს ტესტირების პროგრამა და ბოლოს XM-10-ის ტესტირების პროგრამა და ყველგან გამოვიდა გამარჯვებული. და დღეს M9 კიდე უფრო უკეთესი და დახვეწილი იარაღია ვიდრე იმ დროს როდესაც ეს ტესტირებები ტარდებოდა. ამიტომ უწოდო ბერეტას სპორტული/სამოქალაქო იარაღი არის სრული სისულელე. ბერეტამ მიაწოდა აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებს ამ სტატიის დაწერის მომენტისთვის ზუსტად 620435 ცალი პისტოლეტი. დოკუმენტირებული ექსპლუატაციის და ტესტირების შედეგების მიხედვით M9 საშუალოდ ისვრის 21 500 ვაზნას დაბრკოლებებს შორის რაც ფრიად შთამბეჭდავი მაჩვენებელია. თუ ვინმეს უნდა თავი დაიმკვიდროს დიდებული რეპუტაციის მქონე იარაღის ლანძღვით ეს მისი ნებაა, ჩვენ ეს ნაკლებად გვაინტერესებს. გარდა ამისა ბერეტა 92-ის მოყვარულების ბანაკში ისეთი ცნობილი ფიგურები არიან როგორც მასად აიუბი, კენ ჰაკატორნი, ერნსტ ლანგდონი, რეი ჩაპმანი და ბილ უილსონი, Willson Combat-ის დამფუძნებელი. უკანასკნელს იმდენად მოწონდა ეს იარაღი რომ მან და ერნსტ ლანგდონმა (მრავალგზის ჩემპიონი სროლაში და კორპუსის ვეტერანი)  გადაწყვიტეს აეღოთ სტანდარტული ბერეტები და  ლანგდონის ექსპერტული რჩევების თანახმად შეექმნათ გაუმჯობესებული პისტოლეტები.

wilson-combat-beretta-92g-compact

Willson Combat-ის ბერეტები ცალკე სტატიას იმსახურებენ მაგრამ ერთი სურათიც საკმარისია, რომ მიხვდეთ რამდენად დახვეწილი და ამავე დროს პრაქტიკული იარაღებია ეს პისტოლეტები, რომლებიც პრაქტიკულად ყველა ექსპერტისგან და მსროლელისგან უმაღლეს შეფასებებს იღებენ. 

არის თუ არა ბერეტა 92 მორალურად მოძველებული? ჩემი აზრით არა. ავიღოთ ჩვენს მიერ შემუშავებული საბრძოლო პისტოლეტის შეფასების კრიტერიუმები. ეს არის საიმედოობა, კონსტრუქციული სიმარტივე, უსაფრთხოება, გამძლეობა, სუზუსტე, მორგება/ადაპტაცია, სროლისუნარიანობ, ნამსახურეობა. დასახელებული კრიტერიუმებიდან ბერეტა 92 ვერ აკმაყოფილებს მხოლოდ მსროლელზე მორგების შესაძლებლობით და სხვა ნაკლებად მნიშვნელოვანი კრიტერიუმებით. პრიორიტეტულ და მნიშვნელოვან კრიტერიუმებს რაც შეეხება, მაგალითად ბერეტა 92-ის საიმედოობაზე ჩვენ ვწერდით ყველა სტატიაში, რომელიც მიუძღვენით ამ იარაღს. მე არ მქონდა არც ერთი პრობლემა არც ერთ ჩემ ბერეტასთან. ვაზნებს წონებით 115-დან 159 გრანამდე, მრგვალი, კონუსური, ბრტყელი ტყვიების თავებით, რუსული ვაზნები რკინის მასრებით, ეს პისტოლეტები როგორც ჩანს ინელებენ ყველაფერს. კარგი სასხლეტის, რბილი უკუცემის და მშვენიერი ერგონომიკის გამო (ვისთვის როგორ) გამო ზუსტი და სწრაფი სროლა ამ პისტოლეტიდან სიამოვნებაა. ყველაზე მკაცრი კრიტიკოსებიც კი აღნიშნავენ რომ ბერეტა 92 არის ჩინებული “სასროლოსნო მანქანა”. როგროც თავისი ეპოქის ყველა პისტოლეტი, კონსტრუქციული სიმარტივით ის ვერ შეედრება გლოკებს მაგრამ მარტივი ინსტრუმენტებით შესაძლებელია პისტოლეტის ბოლომდე დაშლა.  სროლისუნარიანობაც მაღალია, ჩემ ხელებში ეს იარაღი კარგად ზის და კარგადაც ისვრის. ალუმინის ჩარჩო არ იჟანგება, სხვა დეტალები ადეკვატურად დაცულია ოფლის და ნესტის მავნე ზემოქმედებისგან. ნამსახურეობაზე უკვე ვილაპარაკეთ და რამის დამატება შეუძლებელია. ასე რომ, თუ გავითვალისწინებთ რამდენი მოდიფიკაციის ბერეტა 92-ია, ნებისმიერი ადამიანი იპოვის მისთვის მისაღებ ვარიანტს.

m9acc

ჩვენი M9A1-დან ნასროლი სამი ტყვია 15 მეტრიდან ერთმანეთს ეხება. სიზუსტის მხრივ ბერეტა 92-ს არ აქვს პრობლემები. 

P1060851

M9A1 განსხვავებით M9-გან იყენებს სამიზნე მოწყობილობებს სამი წერტილით. სასურველია რომ წინა სამიზნე მოწყობლობის წერტილის ფერი შეცვალოთ სხვა ფერით, ამ შემთხვევაში მუქი ნარინჯისფრით. სასურველია, რომ წინა სამიზნე მოწყობილობა ყოველთვის იყოს კონტრასტული და ამისთვის გამოდგება ნებისმიერი ფერი, რომელიც იშვიათად გვხვდება ბუნებაში. ასეთი ადვილი მოდიფიკაცია საგრძნობლად გაზრდის სწრაფი დამიზნების კომფორტს. 

ასე, რომ რა გასაკვირია რომ M9A1 იმსახურებს უმაღლეს შეფასებებს. ყველაფერი რაც ამ პისტოლეტში განხორციელდა კიდე უფრო გაზარდა მისი თვისებები და შესაძლებლობები. ასეთ ფასად ასეთი იარაღი მართლაც რომ კარგი შენაძენია. რა იარაღის შეძენა შესაძლებელია ამ ფასად საქართველოშ, თუ ვთქვათ არ გინდათ გლოკი ან მისი რომელიმე კლონი? Cz-75 კარგი იარაღია მაგრამ საიმედოობით, გამძლეობით და შესრულების ხარისხით ახლოს ვერ მოდის ბერეტასთან, თუმცა ცოტათი იაფიც ღირს. ზიგ-ზაუერების ფასი საკმაოდ მაღალია, ისევე როგორც ჩახმახიანი ხეკლერ&კოხების. სხვა იარაღს მე ვერ ვიხსენებ.

ა თქმა უნდა, როგორც ყველა სხვა იარაღს ბერეტას აქვს თავის ძლიერი და სუსტი მხარეები. ზოგ ბერეტაზე მაგალითად წინა სამიზნე მოწყობილობა შესრულებულია ჩარჩოსთან ერთად რაც ნიშნავს რომ მის შესაცვლელად საჭირო იქნება ოსტატი. დიახ ტარიც ცოტათი სქელია და როგორც ჩანს მსროლელების უმეტესობას და მათ შორის მეც, არ მოწონს საკეტზე განლაგებული მცველი. ყველაფერ ამას ბერეტამ უპასუხა ჩემი აზრით ფენომენალური და ყველაზე საუკეთესო 92-ის მოდიფიკაციით M9A3.

M9A3-b

                                                                                                                         M9A3

M9A3 არის საბრძოლო-ტაქტიკური პისტოლეტის ბერეტას ვერსია. ეს ჩინებული იარაღი აღჭურვილია უნივერსალური სამაგრით, ტარის ფორმა და სისქე შეცვლილია, წინა სამიზნე მოწყობილობა ადვილად იცვლება, ასევე შეცვლილია მცველის კუთხე რაც გამორიცხავს მის ჩართვას საკტის გადატენვისას. ჩემი აზრით ეს იარაღი არის ნმადვილი შედევრი, რომელიც გაანცვიფრებს ამ მოდელის მოყვარულებს და უდაოდ მოიზიდავს ახალ ქომაგებს, რომლებიც გაურბოდნენ ამ პისტოლეტს ხსენებული თავისებურებების გამო.

რა თქმა უნდა მე ვისურვებდიი რომ ბერეტას გადაეტანა მცველი ჩარჩოზე და ქარხნულ კომპლექტაციაში დაეყენებინა მაღალი სამიზნე მოწყობილობები ვინაიდან იარაღი გათვლილია საპრესორის გამოყენებაზე, მაგრამ რას იზამ, არაფერი არ არის სრულყოფილი ამ დედამიწაზე ხოლო M9A3 არის სრულყოფილებასთან ძალიან ახლოს. არ ვიცი თბილისში რამდენიხანი შენარჩუნდება ბერეტა 92-ზე ასეთი ფასები (რამდენიმე თვის წინ ბერეტა 92 1400 ლარად გაიყიდა) ასე რომ თუ აქამდე ყოყმანობდით და დუქნის ექსპერტების გამო ეჭვებში იყავით, დროზე გაიქეცით და იყიდეთ სანამ კიდე ეს შესაძლებელია.

ჩვენი ტესტი – АПС

November 22nd, 2015

Пистолет-Стечкина_01_tb-620x400

მიღებული შეიარაღებაში მაკაროვის სისტემის პისტოლეტის შემდეგ, სტეჩკინის სისტემის პისტოლეტი (АПС) ძალიან წააგავს “მაკაროვს”, მართვის ელემენტების განლაგება პრაქტიკულად არ განსხვავდება, სახეზეა ვიზუალური მსგავსებაც. ავტომატიკის სქემა იყენებს ისევე როგორც „მაკაროვი“ თავისუფალ საკეტს. დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი ორმაგი მოქმედების არის. სროლის რეჟიმის გადამრთველი და მექანიკური მცველი ერთი დეტალით არის შესრულებული და ისევე როგორც „მაკაროვზე“ განლაგებულია  საკეტის მარცხენა მხარეს. და ისევე როგორც „მაკაროვი“, „სტეჩკინის“ დასაშლელად საკმარისია ჩამოწიოთ დაბლა სასხლეტის დამცავი რკალი და გადაწიოთ საკეტი უკან და ზევით მისი მოხსნის მიზნით. ცნობისთვის „სტეჩკინის“ პირველი პროტოტიპებზე დამაბრუნებელი ზამბარა იყო განლაგებული ლულის ქვეშ, შემდგომ როგორც მაკაროვზე ზამბარამ გადაინაცვლა ლულაზე. რაღა თქმა უნდა “სტეჩკინი” ისევე, როგოც “მაკაროვი” იყენებს 9მმ-ან ვაზნას 9×18, რომელიც ტრადიციულად რუსებისთვის შექმნილია გერმანული ვაზნის მიხედვით (9×18 Ultra).

უფრო გრძელი ლულის (140მმ), ავტომატური სროლის რეჟიმის და დიდი ტევადობის (20 ვაზნა) მჭიდის წყალობით ბუნებრივია სტეჩკინის პისტოლეტსუფრო მეტი საცეცხლე ძალა აქვს ვიდრე კომპაქტურ მაკაროვს. გრძელი (ისევე, როგორც “მაკაროვში” ქრომირებული) ლულის წყალობით ტყვიის საწყისი სიჩქარე 340 მ/წ-ში შეადგენს ხოლო სროლის ეფექტური მანძილი ინსტრუქციის შესაბამისად დაყენებული ბუდე-კონდახით  არის ძნელად დასაჯერებელი 100 მეტრი ჯერებით და 200 მეტრი ერთჯერადი გასროლებით. პირდაპირ ვიტყვი ეს არის არარეალური მაჩვენებლები და თუ გავითვალისწინებთ რა ყურადღება ექცეოდა პისტოლეტის შესწავლას საბჭოთა არმიაში ძალიან საეჭვოა რომ საერთოდ ოდესმე მომხდარიყო ამ იარაღიდან ეფექტური სროლის ათვისება.

ტრადიციულად რუსული/საბჭოთა იარაღის კონსტრუირების სკოლა ითვალისწინებდა ყველა დეტალისთვის მრავალი ფუნქციის მინიჭებას. “სტეჩკინში” მაგალითად სროლის ტემპის მარეგულირებელი მექანიზმი ასევე ასრულებს ავტომატური დამშვების ფუნქციას, ექსტრაქტორის ზამბარა ასევე ასრულებს მცველის ფიქსატოირის ფუნქციას და ასე შემდეგ. ამის გამო პისტოლეტი დეტალები რთული ფორმის არის, შტიფტების მაგივრად იყენებს დეტალთან ერთად შესრულებულ ჰაბებს (ისევე როგორც მაკაროვის პისტოლეტი). ასეთი მიდგომა ითხოვს რთული ფორმის დეტალების დიდი სიზუსტით დამზადებას, რაც ძვირი ჯდება მაგრამ სამაგიეროდ “სტეჩკინის” პისტოლეტი სულ 35 დეტალისგან შედგება. როგორც ჩანს საჭირო სიზუსტის დაცვა ვერ ხდებოდა და ერთ-ერთი რუსული წყაროს მიხედვით თითოეული პისტოლეტზე დეტალების მორგება ხელით ხდებოდა ინდივიდუალური წესით.   რუსული წყაროები აღნიშნავენ, რომ პისტოლეტი რეკორდულ ვადებში შესრულდა და წავიდა სერიაში მაგრამ გამოშვების პერიოდში ტექნიკურ დოკუმენტაციაში ათასზე მეტი ცვლილება იყო შეტანილი ხოლო მიღებისას პისტოლეტების 20% იწუნებოდა და ბრუნდებოდა ქარხანაში გამოვლენილი ხარვეზების გამო, რომელთა დიდი წილი უკავშირდებოდა არასაიმედო ფუნქციონირებას. (“Оружие пехоты” В. Мураховский). ალბათ წარმოების სირთულის გამო “სტეჩკინი” საბჭოთა კავშირის გარდა არავის არ გამოუშვია.

მოგეხსენებათ “სტეჩკინი” განეკუთვნება საკმაოდ იშვიათ პისტოლეტების კლასს, ანუ გააჩნია ჯერებით სროლის საშუალება. ავტომატურ რეჟიმში „სტეჩკინის“ სროლის ტემპი შეადგენს 700-750 გასროლას წუთში. აღნიშნული ტემპი მიიღწევა როგორც საკეტის დიდი მასით ასევე მექანიკური ტემპის დამწევის გამოყენებით.  ეს მექანიზმი ერთდროულად ამუხრუჭებს საკეტს და ასევე ავტომატური დამშვების ფუნქციას ასრულებს. განლაგებული პისტოლეტის ტარის უკანა ნაწილში აღჭურილი ზამბარით ის ჯერ ამუხრუჭებს საკეტს ხოლო საწყის მდგომარეობაში დაბრუნებისას  ათავისუფლებს სასხლეტს მის ბერკეტზე ზემოქმედებით. არ ვარ დარწმუნებული, მაგრამ არ არის გამორიცხული რომ ეს დეტალი ასევე ამცირებს სროლის ტემპს იმით, რომ უშვებს სასხლეტს მცირე დაგვიანებით. მაღალი ხარისხის შენელებულ კადრებზე ჩანს რომ როდესაც საკეტი ბრუნდება წინა მდგომარეობაში გადის რაღაც დრო რის მერეც ეცემა ჩახმახი.  ანალოგიური მიდგომა განხორციელებულია მაგალითისთვის მოდერნიზირებულ კალაშნიკოვის ავტომატში. თუ სროლის რეჟიმის გადამრთველი დაყენებულია ერთჯერად რეჟიმზე მისი ღერძი არ აძლევს საშუალებას ტემპის შემანელებელს მიწვდეს სასხლეტის ბერკეტამდე და ასე გამოირიცხება ჯერით გასროლა.  რა თქმა უნდა სტეჩკინი არ იყო პირველი ვინც ტემპის მარეგულირებელი გამოიყენა და ამით მიაღწია სასურველ სროლის ტემპს. მექანიკური და ჰიდრავლიკური ტემპის მარეგულირებელი მქანიზმები ჯერ კიდევ ყველაზე ადრინდელ ტყვიამფრქვევების კონსტრუქციაში გამოიყენებოდა. ასეთი მექანიზმის გარეშე ტიპიური პისტოლეტის საკეტის შედარებით დაბალი მასის და მოკლე სვლის გამო სროლის ტემპი ადვილად ცილდება 1000 გასროლას წუთში. მაგალითად ავტომატური „გლოკების“ სროლის ტემპი შეადგენს 1100-1300 გასროლას წუთში.

stech1

სროლის ტემპის მარეგულირებელი მექანიზმი (ნაჩვენებია ისრით) განლაგებულია ტარის უკანა ნაწილში რის გამოც ტარი საკმაოდ სქელი გამოვიდა.  

სავარძლის ექსპერტები იტყვიან ალბათ, რომ რაც უფრო დიდია სროლის ტემპი მით უფრო უკეთესია მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ასეთი მაღალი სროლის ტემპისას იარაღის კონტროლი შეუძლებელია და სროლა ხდება არაეფექტური. სტეჩკინმა რატომღაც ჩათვალა, რომ 1.2 კგ-ის წონის ავტომატური იარაღიდან სროლის ტემპი 700 გასროლა იქნებოდა ოპტიმალური მაგრამ მაგალითად გერმანელებმა, MP-5-ის შექმნისას გამოიყენეს სროლის ტემპი 650 გასროლა წამში რისთვის საკეტი დაამძიმეს ვოლფრამის ჩანართებით. ტომპსონის პისტოლეტ ტყვიამფრქვევის (M1) სროლის ტემპი შეადგენდა 600 გასროლას წუთში და ყველა ეს იარაღი აღიარებულია როგორც ზუსტი და ეფექტური იარაღი ჯერებით სროლისას. სამხედრო იარაღების ცნობილი ექსპერტი კოკალისი საერთოდ თვლიდა რომ 600 გასროლა წუთში არის საუკეთესო სროლის ტემპი ავტომატური იარაღისთვის ხოლო 890 გასროლა წუთში არის ეფქტური სროლის ტემპის ზედა ზღვარი. არსებობს მეორე გზაც სროლის ეფექტურობის გაზრდის, ეს არის ფიქსირებული ჯერებით სროლის რეჟიმი. ასეთი მიდგომა განხორციელდა მაგალითად მოგვიანებით H&K VP70-ში და Beretta 93R-ში.   ჩემი აზრით 750 გასროლა წუთში 1.2 კგ-ის წონის იარაღში მასიური საკეტით არ უზრუნველყოფს ეფექტურ სროლას ავტომატურ რეჟიმში და ავტომატური სროლის ეფექტური გამოცხადებული მანძილი 100 მეტრი რა თქმა უნდა არ შეესაბამება სიმართლეს. საინტერესო ის არის რომ სტეჩკინის გარდა კონკურსზე პისტოლეტები წარადგინეს ასევე ვოევოდინმა და კალაშნიკოვმა, რომლებმაც საერთოდ  ფეხზე დაიკიდეს სროლის ტემპი და არც უცდიათ სროლის ტემპის შემცირება. ბუნებრივია მათი პისტოლეტები დამარცხდნენ. კალაშნიკოვმა როგორც მას ჩვევია ხოლმე არ გამოიჩინა თავი ორიგინალურობით და პრაქტიკულად წარმოადგინა ზომებში გაზრდილი Walther PP-ს კოპია თანაც ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმით.

პისტოლეტზე მუშაობისას სტეჩკინი დიდ პრობლემებს წააწყდა ვაზნების საიმედო მიწოდების უზრუნველყოფის პროცესში. პრობლემების მიზეზი იყო ორ რიგიანი ვაზნების  გამოსვლის სქემის გამოყენება, ასევე სქელი და მოკლე მასრა პრაქტიკულდ მრგვალი ტყვიის თავით. ამის გამო სტეჩკინი მუშაობდა სხვადასხვა ტარის კუთხეებთან და ხვეწავდა მჭიდის კონსტრუქციას.  შრომა მართლაც რომ ტიტანური იყო, უმეტესობა პრობლემების სტეჩკინმა გადაწყვიტა მაგრამ მის იარაღს მაინც დარჩა საფირმო დაბრკოლება, ორმაგი მიწოდება, როდესაც ერთი ვაზნა თავით ზევით იყურება საექსტრაქციო ფანჯრიდან და რის გამოც როგორც ჩანს ნაწილი პისტოლეტების ვერ გადიოდა სამხედრო მიღების პროცედურებს. ამ პისტოლეტისთვის სტეჩკინმა სრულიად დამსახურებულად მიიღო სტალინის პრემია.

stech2

მოკლე სქელი მასრის და საკეტის უჩვეულოდ გრძელი სვლის გამო პირველი პროტოტიპების ტესტირებისას, საკეტის გახსნისას დარტყმა ჩარჩოზე საკმარისი იყო რომ მომხდარიყო ზედა ვაზნის თვითნებური ინერციული მიწოდება. ისრით ნაჩვენები ღარები იჭერენ ვაზნას, რომელიც მიწოდებამდე პრაქტიკულად გადახრილ და ნახევრად მიწოდებულ მდგომარეობაში ელოდება სანამ საკეტი დაარტყავს მას უკან დაბრუნებისას და შეაგდებს სავაზნეში. ასეთი პრაქტიკულად ორ საფეხურიანი მიწოდება უზრუნველყოფდა მოკლე ვაზნის საიმედო მიწოდებას მჭიდიდან ორრიგიანი ვაზნების გამოსვლით.

თავისთავად ავტომატური პისტოლეტის ამხელა არმიის შეიარაღებაში მიღება მოვლენა უნიკლაურია. არასდროს მანამდე და მის მერე ავტომატური პისტოლეტი რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია არ ყოფილა შეიარაღებაში არც ერთი ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში. პისტოლეტის საბრძოლო თვისებების გაზრდა და კარაბინის როლის დაკისრება არ იყო მაშინ რაღაც ახალი.  ჯერ კიდევ 1914 წელს გერმანელებმა გარკვეული კატეგორიის სამხედრო მოსამსახურეები შეაიარაღეს „გრძელი“ „პარაბელუმებით“, 1904 წლიდან შეიარაღებაში იყო „პარაბელუმის“ ე.წ. „საზღვაო“ მოდელიც. რა თქმა უნდა იყო მოდელები რომლებიც ისროდნენ ჯერებით, მაგალითად Steyr M1912, Astra 901 და ა.შ. ხანმოკლე ინტერესი ავტომატური პისტოლეტების მიმართ გამოწვეული იყო მე-20 საუკუნის დასაწყისში პირველ რიგში იმით, რომ პისტოლეტი იყო ერთადერთი ნახევრად-ავტომატური ან თუნდაც ავტომატური იარაღი, მსუბუქი და საიმედო და ამიტომაც იყო მცდელობები ამ იარაღის ეფექტური სროლის მანძილის და საცეცხლე ძალის მაქსიმალური გაზრდის. როგორც კი გამოჩდნენ პირველი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები და დაიწყო მათი მასიური წარმოება სამხედროების ინტერესი “საიერიშო პისტოლტების” მიმართ მკვეთრად დაეცა და მას მერე მოყოლებული ავტომატური პისტოლეტები რჩებიან ეკზოტიკად და იშვიათად ხვდებიან სადმე შეიარაღებაში. მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს პისტოლეტებზე შემორჩენილი იყო მხოლოდ კონდახის დაყენების ოფცია, ხოლო დიდი მჭიდები, რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები, გრძელი ლულები, ავტომატური სროლის რეჟიმები ჩაბარდა წარსულს, მაგრამ არა საბჭოთა კავშირში სადაც ყველა სიახლე და აღმოჩენა დიდი დაგვიანებით აღწევდა. შექმნილი წარუმატებელი და ბებერი ევროპული კონცეფციით გათვლილი სუსტ ვაზნაზე, „სტეჩკინის“ მიწოდება ჯარში იწყება 1952 წელს. ამ პისტოლეტით იარაღდებოდა ის სამხედრო პერსონალი, რომელიც ვერ ატარებდა ავტომატს, საბრძოლო მანქანების ეკიპაჟები, არტილერისტები, პილოტები და ასე შემდეგ. ბუნებრივია არადამაკმაყოფილებელი საცეცხლე ძალის და დიდი გაბარიტების გამო ამ იარაღმა არ დაიმსახურა კარგი გამოხმაურებები და  ზუსტად 7 წლის შემდეგ პისტოლეტის წარმოება შეწყდა. 1981 წლიდან მისი ჩანაცვლება მასიურად დაიწყო  AKC-74У ტიპის ავტომატებით. საბრძოლო პირობებში, მაგალითად ავღანეთში საბჭოტა არმიის საბრძოლო ნაწილებში „სტეჩკინი“ პრაქტიკულად არ გამოიყენებოდა როგორც ძირითადი საბრძოლო იარაღი და მაგის მაგივრად ოფიცრები ავტომატების ტარებას ამჯობინებდნენ. სტეჩკინი გახდა უფრო მოდური აქსესუარი, რიტუალური იარაღი რომელიც მეტყველებდა მისი პატრონის განსაკუთრებულ სტატუსზე.   გარდა მოკრძალებული საბრძოლო თვისებებისა როგორც უკვე აღვნიშნეე „სტეჩკინი“ გამოვიდა გაბარიტული, მძიმე (1.22 კგ სავსე მჭიდით), კომპლექტში მას მოყვებოდა ხის ბუდე-კონდახი (მოგვიანებით პლასტმასისგან დამზადებული), და ტყავის ჩანთა გათვლილი 4 სათადარიგო მჭიდზე. ეკიპირების ეს ელემენტები გაცილებით უფრო ნაკლებად გამძლე გამოვიდა ვიდრე პისტოლეტი და ხშირად გამოდიოდა მწყობრიდან. ჩემთვის საერთოდ ის ფაქტი, რომ “სტეჩკინმა” ჯარამდე მიაღწია დიდ გაკვირვბას იწვევს და ბევრ კითხვას ბადებს. ცნობილია მეორე მსოფლიო ომის დროს საბჭოთა კავშირში მიხვდნენ, რომ პისტოლეტის როლი ჯარში იყო ძალიან უმნიშვნელო და ამის შედეგად შეიარაღებაში მიიღეს შედარებით მსუბუქი და კომპაქტური 9მმ-ნი მაკაროვის პისტოლეტი, გერმანული ვალტერ პპ-ს კონცეპტუალური ასლი ამის ფონზე უშველებელი პისტოლეტის აბსოლუტურად არარეალური გამოცხადებული მაჩვენებლებით შეიარაღებაში მიღება ძალიან უცნაურად გამოიყურება. როგორ დადგინდა გამოცხადებული ეფექტური სროლის მანძილები? 200 მეტრზე 9მმ-ნი “მაკაროვის” ვაზნის ვარდნა ისეთი იყო რომ პატარა შეცდომა სამიზნემდე დისტანციის გამოთვლაში და ტყვია სამიზნეს უბრალოდ არ მოხვდება. რა თქმა უნდა ასეთ მანძილზე ეფექტური სროლის წარმოება ჯერებით იყო აბსოლუტურად შეუძლებელი.

АПС

1952 წელს ასეთი პირადი იარაღი კონცეფცია მორალურად მოძველებული იყო და მისი შეიარაღებაში მიღება მორიგი დადასტურებაა რუსების/საბჭოთა კავშირის ჩამორჩენის ახალი სისტემის იარაღების შემოღებაში.  შექმნისას ამ პისტოლეტს ადარებდნენ “მაუზერის” და იგივე სისტემის “ასტრას” ავტომატურ პისტოლეტებს, რომლებიც წინა საუკუნეში იყვნენ შექმნილები. ბუნებრივია, რომ “სტეჩკინი” უკეთ გამოიყურებოდა.  

მიუხედავად იმისა, რომ პისტოლეტის წარმოება მალევე შეწყდა გარკვეული მისი რაოდენობა მოხდა აფრიკაში, სადაც საბჭოთა კავშირი მხარს უჭერდა და ამარაგებდა ბევრ ტერორისტულს ორგანიზაციას ან თუნდაც “მეგობარ” სახელმწიფოებს რომლებიც იზიარებდნენ უტოპიურ საბჭოთა იდეოლოგიას. ცნობილია, რომ “სტეჩკინი” საჩუქრად მიიღეს ფიდელ კასტრომ და ჩილეს პრეზიდენტმა სალვადორ ალიენდემ დიდი რაოდენობა “სტეჩკინების” დაილექა საბჭოთა არმიის სპეც დანიშნულების ნაწილებშიც.

საბჭოთა კავშირში სადაც ცეცხლსასროლი იარაღის არც ისე ბევრი მოდელი იყო წარმოდგენილი, ნებისმიერი იარაღის ირგვლივ იქმნებოდა უამრავი მითქმა-მოთქმა, მითი და ლეგენდა. რუსული წყაროების გადაკითხვისას, ხშირად წააწყდებით ესეთ ფრაზებს, როგორიც: “სარგებლობდა პოპულარობით სპეცრაზმებში, კრიმინალურ წრეებში, კილერებში, შპიონებში“ და ასე შემდეგ. რეალობა ის არის რომ საბჭოთა კავშირში და შემდგომ რუსეთში ნებისმიერი იარაღზე იყო მოთხოვნა და გამოიყენებოდა ყველაფერი რისი საშუალებაც კი იყო.  საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ლოკალური კონფლიქტების და კრიმინალური განუკითხაობის ფონზე მოთხოვნა კომპაქტურ იარაღზე გაიზარდა და ანემიური “მაკაროვის” გარდა აღმოჩნდა რომ ხელმისაწვდომი იყო მხოლოდ “სტეჩკინი”, იგივე კალიბრის მაგრამ უფრო უკეთესი სროლისუნარიანობით (რა თქმა უნდა ერთჯერადი გასროლებით), დიდი ტევადობის მჭიდით და რამე იყოს შესაძლებლობით დაეცალა მჭიდი ერთ წამზე ნაკლებ დროში. ყველა უწყება დაწყებული შინაგან საქმეთა სამინისტროთი და დამთავრებული ფინანსთა სამინსიტროთი ქმნიდნენ საკუთარ სპეც-რაზმებს და დაიწყო “სტეჩკინის” “რენესანსი”. ასევე გამოყენება მოიძებნა ამ იარაღის “დახშობილი” ვერსიისთვის (АПБ, შეიარაღებაში მიღებული 1972 წელს), რომელიც იყენებდა მოსახსნელ საპრესორს და ბევრად უფრო ერგონომიულ რკინის მავთულის კონდახს. მოთხოვნა პისტოლეტზე იმდენად დიდი იყო რომ ერთ-ერთი წყაროს მიხედვით ჩეჩნეთის ომში რუსები იყენებდნენ ლენდ-ლიზით მიღებულ M1911A1 ტიპის პისტოლეტებს და ტყვიაწამალს. ამჟმამად ყველაზე ელიტარული რუსული სპეც-დანიშნულების ნაწილები გადავიდნენ დასავლურ პისტოლეტებზე და ასევე მეტ-ნაკლებად დამაკმაყოფილებელ ადგილობრივი წარმოების იარიგინის კონსტრუქციის პისტოლეტზე. იმის ფონზე რომ უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში რუსებმა ვერ შექმნეს საკუთარი წარმოების წარმატებული პისტოლეტი “სტეჩკინის” გამოყენება კვლავ გრძელდება “დაბალი რანგის” სპეც-რაზმებში, რომლებიც ფართოდ არიან წარმოდგენილი რუსეთის ყველა ძალოვან სტრუქტურაში. ასევე ის გამოიყენება უკრაინის, ბელორუსიის და სხვა ქვეყნებში რომლებსაც ერგოთ “სტეჩკინები” საბჭოთა კავშირისგან.   გამოდგა სტეჩკინის “დახშობილი” ვარიანტიც. მავთულის კონდახის და საპრესორის გამოყენების წყალობით იარაღი უფრო ერგონომიული და კონტროლირებადი გახდა მათ შორის ჯერებით სროლისას.

apb1

კონსტრუქციულად პისტოლეტი АПБ საკმაოდ საინტერესო არის. ერთი შეხედვით თითქოს ეს ჩვეულებრივი “სტეჩკინია” ლულაზე დაყენებული საპრესორით, მაგრამ რეალურად პისტოლეტს გააჩნია ორ კომპონენტიანი ინტეგრირებული გასროლის ხმის დახშობის სქემა. იმისთვის, რომ ტყვიის საწყისი სიჩქარე დაწეულიყო ბგერის სიჩქარეზე დაბლა, პისტოლეტის ლულას გააჩნია 12 ნახვრეტი საიდანაც დენთის აირები ხვდებიან სპეციალურ კამერაში, რომელიც ჩამოცმულია ლულაზე, ხოლო კამერაზე დამატებით ყენდება საპრესორი, რომელიც დამატებით ახშობს გასროლის ხმას. ასეთი იარაღი ძალიან სპეციფიური ინსტრუმენტია. დაყენებული საპრესორით და მავთულის კონდახით მისი სიგრძე 785მმ-ია ხოლო წონა 1800 გრ. 

“ბნელი 90-ების” დროს საქართველოში “სტეჩკინი” დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და “რემბოს” სათვალესთან ერთად აუცილებელი ატრიბუტი იყო ნებისმიერი ადამიანისთვის, რომელსაც ოდნავ მაინც აღელვებდა თავისი გარეგნობა. გარკვეული რაოდენობის პისტოლეტები მათ შორის “დახშობილ” მოდიფიკაციაში მოხვდა სხვადასხვა ქართული შეიარაღებული ფორმირებების ხელში ლაგოდეხში განლაგებული გენერალური შტაბის მთავარი სადაზვერვო სამმართველოს მე-12 სპეციალური დანიშნულების  ბრიგადის ნაწილიდან, რომელიც საქართველოს ტერიტორიის დატოვების შემდეგ შეიარაღების დიდი ნაწილი დატოვა ბრიგადის ბაზის ტერიტორიაზე (მეორე ვერსიით რუსებმა უბრალოდ გაყიდეს შეიარაღება). გარკვეული რაოდენობა “სტეჩკინების” “გაპრავდა” და გახდა ლეგალური სამოქალქო იარაღი გამომდინარე იქიდან, რომ ამ იარაღის ფლობა ნებადართულია საქართველოს კანონმდებლობით. ასევე გარკვეული რაოდენობა შემოიტანეს საქართველოში უკრაინიდან და გაყიდეს სამოქალაქო ბაზარზე.

სიმართლე გითხრათ სტატიის დაწერა სტეჩკინის სისტემის პისტოლეტზე მე საკმაოდ დიდი ხანი მინდოდა. მართალია ეს იარაღი არასდროს არ ყოფილა ჩემ პირად საკუთრებაში, საშუალება მისი ახლოს გაცნობის მომეცა 5-6 წლის წინ როდესაც მე პრაქტიკულად შემთხვევით მომიწია სასროლეთზე ყოფნა ერთ-ერთი უწყების სპეცრაზმელებთან. სხვადასხვა იარაღებს შორის რომელიც იმ დღეს ჩვენ ვისროლეთ  მათ შორის იყო თვისობრივად ერთმანეთთან ახლოს მყოფი MP5K და “სტეჩკინის” პისტოლეტი.

არ მეხამუშება ვაღიარო რომ “სტეჩკინი” ლამაზი და ქარიზმატული იარაღია. იმ ეპოქის საბჭოტა იარაღებს ახასიათებს მაღალი დამზადების ხარისხი და ძალიან კარგი ხარისხის დაფარვები. მე ადრე ვწერდი 50-ან წლებში იჟევსკში გამოშვებულ TT-ს პისტოლეტებზე, რომლებიც დამზადების მაღალი ხარისხით გამოირჩეოდნენ და ძალიან ლამაზი შავი ფერის დაფარვა გააჩნდათ. ეს იარაღები ასევე ძალიან კარგად ისროდნენ. ამ მხრივ “სტეჩკინის” პისტოლეტიც სრულყოფილად გამოიყურება. სხვათაშორის “სტეჩკინს” უშვებდა ქარხანა “მოლოტ” განლაგებული ქალაქ ვიატსკიე-პლიანიში. ამ ქარხნის პროდუქცია დღესაც გამოირჩევა კარგი ხარისხით.  სოლიდური ზომები, სუფთა ფორმები, კარგი დაფარვა. საკეტი რბილად მოძრაობს,  უჩვეულო  გრძელი სვლა აქვს და მაკაროვისგან განსხვავებით არ საჭიროებს ძალის დატანებას. მიუხედავად დიდი ზომებისა ხელში სიმძიმე არ იგრძნობა. პისტოლეტის “საბრძოლო-საომარ” დანიშნულებაზე მეტყველებს უკანა სამიზნე მოწყობილობა, რომელიც წარმოადგენს დოლურას ღარებით და გათვლილია 25-50-100-200 მეტრზე სასროლად.

“სტეჩკინის” ბუდე-კონდახი ლამაზად გამოიყურება სურათებზე მაგრამ რეალურად ასეთი მიდგომის გამოყენებას მოყვა ის რომ ბუდის როლში ეს მოწყობილობა გამოვიდა დიდი, მძიმე, მოუხერხებელი, ხოლო კონდახის როლში ის ძალიან მოუხერხებელია. განლაგება, სიგრძე და ფორმა გამორიცხავს მის სწრაფად მიბჯენას მხარზე და მოსახერხებელი პოზიციის დაკავება პრაქტიკულად შეუძლებელია. კისერი არაბუნებრივად უნდა გადახაროთ და სულ ცოტახანში დაგეწყებათ ტკივილები. ერთ-ჯერადი გასროლებისას კონდახი კიდე რაღაცაში გეხმარებათ მაგრამ ავტომატური სროლა “სტეჩკინიდან” მოუხერხებელია და შესაბამისად ნაკლებად ეფექტური.

asdasda12

პისტოლეტის მცველი და სროლის რეჟიმების გადამრთველი მოუხერხებელია, ჯერ იმიტომ რომ განლაგებულია საკეტზე, მერე იმით რომ  გადამრთველით მანიპულირება ერთი ხელით ძნელია. 

ერთჯერად რეჟიმში სროლისას ტრადიციულად ვიწრო სამიზნე მოწყობილობები, რბილი სასხლეტი და გრძელი (185 მმ) სამიზნე ხაზი უზრუნველყოფს შესანიშნავ სიზუსტეს თუ წყნარად ისვრით კარგად განათებულ ტირში. ასეთ რეჟიმში სროლა ძალიან სასიამოვნო და ადვილია. ამ მხრივ “სტეჩკინი” სროლისუნარიანობით მე მირჩევნია ყველა სხვა რუსულ/საბჭოთა პისტოლეტს. ცუდი განათების პირობებში სამიზნე მოწყობილობების გარჩევა და ეფექტურად გამოყენება რთულია.

stechkin target

12 მეტრიდან, დაყენებული კონდახით ორ და სამ გასროლიანი ჯერებით  ყველა ტყვია ხვდება სანიზნეს თუ უმიზნებთ მუცელში. (სროლა ხორციელდებოდა კონდახის მარცხენა მხრზე მიბჯენით). ტარის კუთხის, მოუხერხებელი კონდახის  და ლულის მაღალი ღერძის გამო ეს იარაღი თითქოს საერთოდ არ არის შექმნილი ჯერებით ეფექტური სროლისთვის. 

ავტომატურ რეჟიმში სროლისას, გამოცდილ მსროლელს არ გაუჭირდება მიაღწიოს 2 გასროლიან კონტროლირებად ჯერებს. შედარებისთვის ეს აბსოლუტურად შეუძლებელია ავტომატურ გლოკში, სადაც 3-4 გასროლიანი ჯერების მიღწევა უფრო რეალურია. დაყენებული კონდახით “სტეჩკინი” ოდნავ უკეთესად კონროლდება ჯერებით სროლისას მაგრამ სროლა ხდება მოუხერხებელი. ასეთი კონდახის არანაირ ტაქტიკურ გამოყენებაზე ლაპარაკი ზედმეტია. თუ სანგრიდან წყნარად ესვრით მოშორებულ სამიზნეებს ეს “კონდახი” კიდე რაღაცნაირად ასრულებს თავის ფუნქციას, ახლო მანძილებზე სროლისას მისი გამოყენება პრაქტიკულად შეუძლებელია. ჩემი აზრით არ აქვს მნიშვნელობა იარაღის სროლის ტემპს, მოხსნილი კონდახის შემთხვევაში, ეფქტური სროლა ასეთი ტიპის იარაღიდან ითხოვს სერიოზულ მომზადებას. ავტომატური კომპენსატორიანი “გლოკიდან” და “სტეჩკინიდან” რეზულტატიური სროლა ჯერებით შესაძლებელია 10 მაქსიმუმ 15 მტერის მანძილზე, ისიც მაქსიმალურად მოკლე ჯერებით. გრძელი ჯერი ორივე იარაღში ერთნაირად არაფეფქტური იქნბა, 2 მაქსიმუმ 3 ტყვია მოხვდება სამიზნეს, დანარჩენი უბრალოდ აცდება. ესეც იმ შემთხვევაში თუ იარაღი მყარად გიჭირავთ და სამიზნე პირდაპირ თქვენ წინ არის. მოუხერხებელი პოზიციებიდან და ერთი ხელით, ჯერებით სროლას აზრი არ აქვს.  მოუმზადებელი მსროლელისთვის ავტომატური პისტოლეტის გადაცემა სახიფათოა რაზეც მეტყველებს ქვემოთ ვიდეოს “სკრინშოტი” და თბილისის ტირებში “სტეჩკინიდან” დაცხრილული ჭერები და კედლები. სროლის დროს “სტეჩკინმა” გაგვახარა საფირმო დაბრკოლებით, ვაზნა ამოხტა მჭიდიან და გაიჭედა თავით მაღლა. უნდა ვივარაუდოთ რომ ცვეთის პარალელურად იარაღის საიმედოობა პირდაპირ პროპორციულად მცირდება.

oopsacs

მომენტი როდესაც მსროლელმა გაიხვრიტა ხელი ავტომატური “გლოკიდან”.  

რა შეიძლება ვთქვათ ამ მიმოხილვის ბოლოს? ავტომატური პისტოლეტები არასდროს არ იყვნენ პოპულარულები და ვერ ჰპოვეს ფართო გავრცელება. დედამიწის ზურგზე ძალიან ცოტა ქვეყანაა სადაც კერძო პირებისთვის ნებადართულია ასეთი იარაღების ფლობა, ხოლო ძალოვან სტრუქტურებში ეს იარაღი არ სარგებლობს პოპულარობით მისი ათვისების სირთულის გამო, რაც ითხოვს დიდი ხარჯებს ხოლო სარგებელი საკითხავი რჩება. ეს იარაღები რჩება ეკზოტიკად და ვერასდროს ვერ შეავსეს ალბათ არ არსებული ნიშა პისტოლეტსა და პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს შორის. ავტომატური პისტოლეტები დღეს შემორჩნენ ძალიან სპეციალიზირებულ თითებზე ჩამოსათვლელ სპეციალური დანიშნულების რაზმებში, კერძო კოლექციებში და კრიმინალურ წრეებში. ვისაც აქვს ბედნიერება და უფლება ფლობდეს ასეთ იარღს აფასებენ მათ მათი ისტორიული ღირებულების და იშვიათობის გამო ისევე როგორც იმის გამო, რომ ასეთი იარაღებიდან სროლა ძალიან სახალისოა. ამართლებს დღეს “სტეჩკინი” იმ ფასს, რომელსაც მაგაში ითხოვენ საქართველოში (4000 ლარი და ზევით)? თუ შევხედავთ მას პრაქტიკული თვალსაზრისით არ ვიცი. ერთის მხრივ იმ პირობებში, რომ პისტოლეტის სახლიდან გატანა საქართველოში შეუძლებელია, ლეგალური ავტომატური იარაღი თუ ის გამოცდილ ხელებშია სახლის დაცვის უზრუნველყოფის სცენარებში მრისხანე და ეფექტური იარაღი იქნება (თუ მსროლელი კარგად მომზადებულია) ყაჩაღების წინააღმდეგ. ფსიქოლოგიური ეფექტი როდესაც ტყვიების წვიმის ქვეშ მოექცევი ისეთია, რომ არ მგონია ბევრმა ყაჩაღმა გადაწყვიტოს განაგრძოს თავისი ბოროტი ქმედებები, როდესაც მას ჯერებით დაუშენენ ახლო მანძილიდან.  როგორც თავდაცვის იარაღი ფარული ყოველდღიური ტარებისთვის  ”სტეჩკინს” არანაირი აზრი არ აქვს უკვე დასახელებული მიზეზების გამო. რა თქმა უნდა არ უნდა დაგვავიწყდეს რომ იარაღს მის ხელუხლებელ მდგომარეობაში (ავტომატური სროლის რეჟიმის შენარჩუნებით) აქვს ძალიან დიდი საკოლქციო ღირებულება და როგორც აღვნიშნე დედამიწაზე არც ისე ბევრი ქვეყანაა სადაც უბრალოდ მოქალაქეს შეიძლება ლეგალურად საკუთრებაში ქონდეს ეს იარაღი. ასე რომ ალბათ ასეთი მაღალი ფასი გამართლებულია.

ჭკვიანი მსროლელის საიდუმლო იარაღი – “მშრალი ვარჯიში”

November 18th, 2015

იმისთვის, რომ გახდეთ უკეთესი მსროლელი თქვენ გინდათ ორი რამე, სურვილი, დრო და ფული, რომელიც არასდროს არ არის საკმარისი. ამბობენ რომ საჭიროა 10 000 საათი რომ შეისწავლო საქმე ოსტატის დონეზე, საინტერესოა რამდენ ვაზნაში გამოიხატება ეს 10 000 საათი, კითხულობს ცნობილი ინსტრუქტორი კლინტ სმიტი და ეს კითხვა აბსოლუტურად მართებულია იმიტომ, რომ ჩვენ ვცხოვრობთ საქართველოში სადაც ყველაფერი ხუთჯერ მეტი ღირს, სადაც არ არის ტირები და სასროლეთები, ხოლო სროლის შესწავლის შესაძლებლობა პრაქტიკულად არ არსებობს. სულ ყველაფერს თავი რომ დავანებოთ თქვენ გიწევთ კვირაში 5 დღის გატარება სამსახურში და თუ ოჯახი გყავთ შაბათ-კვირაც გადატვირთული იქნება ოჯახის საქმეებით და ამიტომ სროლისთვის ნაკლები დრო რჩება, თუნდაც ქვეყანაში ამის ყველა შესაძლებლობა იყოს.  არსებობს ორი გზა ვარჯიშის ხარჯების შემცირების, ერთი არის ძირითადი იარაღის იდენტური მაგრამ მცირეკალიბრიანი იარაღის შეძენა და პრაქტიკა ასეთი იარაღით რაც ამცირებს ხარჯებს ტყვიაწამალზე და ასევე ზოგავს თქვენი ძირითადი იარაღის რესურსს, ხოლო ერთდროულად დროის და ფულის ხარჯს შეგიმცირებთ მშრალი ვარჯიში ანუ ვარჯიშით სროლის გარეშე. მოგეხსენებათ ტაქტიკური სროლა (და ამ ტიპის სროლას და დაკავშირებულ საკითხებზე ყველაზე მეტ დროს ვუთმობთ ჩვენ ბლოგზე) არის ფსიქომოტორული ფსევდოათლეტიკური უნარი, რომლის ეფექტურ გამოყენება ანუ ეფექტური (სწრაფი/ზუსტი) სროლა, დამოკიდებულია კონკრეტული ქმედებების კონკრეტული თანმიმდევრობით განხორციელების დამახსოვრებაზე. ეს დამახსოვრება მიიღწევა ცხადია მათი ხშირი და რეგულარული გამეორებით და სწორედ ამიტომ მშრალი ვარჯიში არის მნიშვნელოვანი.

მშრალი ვარჯიში გაძლევთ საშუალებას განავითაროთ საჭირო უნარები, ისეთები როგორც მაგალითად არის გადატენვა, უსაფრთხო მანიპულაციები, იარაღის სამიზნე ხაზზე გატანა და ა.შ. ერთადერთი რასაც ვერ მოახერხებთ მშრალი ვარჯიშით არის უკუცემის კონტროლის სწავლას. იარაღთან მოპყრობის ყველა სხვა უნარჩვევის დახვეწა შესაძლებელია იარაღის გასროლის გარეშეც. არ ჩათვალოთ, რომ მშრალი ვარჯში არის შემცვლელი რეალური სროლის, რომ ის არასერიოზულია და არ ღირს ამაზე დროის დახარჯვა. მშრალი ვარჯიში არის ყველა პროფესიონალი მსროლელის ვარჯიშის პროგრამის შემადგენელი ნაწილი არ აქვს მნიშვნელობა ეს იქნება სპორტსმენი თუ ინსტრუქტორი. ამ სტატიაში ჩვენ განვიხილავთ ძირითადად მშრალი ვარჯიშის უზრუნველყოფას თავდაცვითი იარაღით თუმცა მაგალითისთვის სხვა ტიპის იარაღთან ვარჯიშის მაგალითებსაც მოვიყვან. ნებისმიერ შემთხვევაში პრინციპები და მიდგომა არის ერთი და იგივე.

airreal

კიდევ ერთი გზა უნარების განვითარების ზედმეტი ხარჯების გარეშე არის „აირსოფტის“ იარაღების გამოყენება, რომლებიც პრაქტიკულად ვიზუალურად და მართვის ელემენტებით ზუსტად იმეორებენ საბრძოლო იარაღს, თუმცა მათი ფასი შეიძლება საკამოდ მაღალიც იყოს. სურათზე არის ნამდვილი და აირსოფტის გლოკ 26, რომლებიც პრაქტიკულად იდენტურებია. 

სტატისტიკა არ იტყუება და თავდაცვითი იარაღის გამოყენების აბსოლუტური უმეტესობა ხდება უკიდურესად ახლო/სასაუბრო დისტანციებზე და ცუდი განათების პირობებში. ნებისმიერი სახლის/ბინის პირობებში ასეთი პირობების იმიტაცია არ წარმოადგენს პრობლემას, რაც ნახევარ საქმეს უდრის. ამით პასუხი გაცემულად ჩავთვალოთ კითხვაზე თუ სად ვივარჯიშოთ. არ არის საჭირო უსაფრთხო და მოშორებული ადგილის ძებნა. დროის, საწვავის, ვაზნების ხარჯვა. უბრალოდ გამოიყენეთ ამისთვის თქვენი ბინა, სახლი, ეზო, ავტოფარეხი.

რა თქმა უნდა უსაფრთხოება არის ძალიან მნიშვნელოვანი. მშრალად ვარჯიშისას იარაღში არ უნდა იყოს მოთავსებული სავსე მჭიდი, უნდა დარწმუნდეთ რომ იარაღი განმუხტულია. სამიზნეებს რომლებსაც გამოიყენებთ ნუ განალაგებთ ფანჯრებში. თუ მოხდა საოცრება და მაინც შემთხვევით გაისროლეთ, ტყვია უნდა მოხდეს სქელ ბლოკის/აგურის კედელს ან სხვა საიმედო წინაღობას და არ უნდა დატოვოს სახლი/ბინა თუ ავტოფარეხი, გააჩნია სად ვარჯიშობთ. უსაფრთხოება არის უმნიშვნელოვანესი. რამდენიმე დღით ადრე მე გადავაწყდი ერთ-ერთ სოციალურ ქსელში ატვირთულ ვიდეოს სადაც თბილისის ერთ-ერთი მაღაზიის გამყიდვლები საუბრობდნენ იარაღზე ამასობაში იარაღებს შლიდნენ მჭიდის მოხსნის და სავაზნის მდგომარეობის შემოწმების გარეშე რაც არის უსაფრთხოების ტექნიკის უხეში დარღვევა. ერთია ამ ვიდეოს არსებობა მეორე ის არის რომ არავინმა კომენტარებში არ აღნიშნა ასეთი უხეში შეცდომები. ეს მეტყველებს რომ უსაფრთხოების თემა კვლავ ყბადაღებულია და ერთადერთი რაც შეიძლება გავაკეთოთ არის უფრო მეტი მონდომებით ვიმუშაოთ ამ მხრივ ცნობიერების ამაღლებაზე. რა თქმა უნდა ეს ყველაფერი უნდა ხდებოდეს ისე რომ არავინმა არ დაგინახოთ, იმიტომ რომ უცხო თვალისთვის ადამიანი იარაღით ყოველთვის განგაშის ნიშანია.

ვარჯიშების ორგანიზებისას მიუდექით საკითხს ენთუზიაზმით და არასტანდარტულად. მაქსიმალურად გამოიყენეთ ყველა თქვენს ხელთ არსებული საშუალებები და რა თქმა უნდა მოუფრთხილდით იარაღს. მაგალითად გადაუდებელი გადატენვისას მჭიდის იატაკზე (ჩემ შემთხვევაში იატაკი ბეტონის არის) დაგდება არ იქნება კარგი იდეა. მე ვიყენებ ამისთვის ბრტყელ-ეკრანიანი ტელევზორის ყუთს რომელიც ფეხებთან მიდევს და იცავს მჭიდს ბეტონზე დაცემისგან, მუყაოს ორი სქელი ფენა ასევე დაიცვას მჭიდს დაზიანებისგან. მე არ მაინტერესებს რა წერია იარაღის ინსტრუქციაში მაგრამ მშრალად სროლისას მოათავსეთ სქელი რეზინის ნაჭერი ჩახმახსა და ნემსას შორის ან სპეციალური სავარჯიშო ვაზნები იარაღში რომელსაც არ აქვს გარე ჩახმახი (ინგლისურად ფუჭ სავარჯიში ვაზნებს ქვია snap-caps). თუ გაქვთ შესაძლებლობა თქვენი იარაღის აირსოფტის ვერსია ან თუნდაც სათამაშო ასლი შეიძინოთ, ძალიან კარგი. გამოიყენეთ ის მაქსიმალურად. მაგაალითად პლასტმასის ბუდიდან იარაღის ხშირი ამოღება ადრე თუ გვიან დაეტყობა იარაღის დაფარვას ხოლო მისი ასლის გამოყენება შეგინახავს საბრძოლო იარაღს.

tacbar1

სავარჯიშო სივრცის მოწყობის მაგალითი. ძველი საწოლის “დსპ” ფიცრისგან დამზადებული ტაქტიკური ბარიერი, სამიზნეები დაკიდებული ავტოფარეხის კედელზე. მოწყობის მთლიანი ხარჯი 0 ლარი. 

მშრალი ვარჯიშისას დაიცავით პრინციპი: ივარჯიშოთ ისე როგორც აპირებთ ბრძოლას. გაანალიზეთ თქვენი სისუსტეები, როგორი იქნება სავარაუდო სცენარი იარაღის გამოყენების, სახლის დაცვა, თუ პატრულის ოფიცერი ხართ გამოიყენეთ საშტატო აღჭურვილობა და ასე შემდეგ. მე ვერ გასწავლით ამ სტატიით როგორი უნდა იყოს საუკეთესო პროგრამა ვარჯიშის მაგრამ მე შევეცდები აგიხსნათ რა პრინციპებით უნდა იხელმძღვანელოდ და რას მიაქციოთ ყურადღება. უმეტეს წილად მშრალი ვარჯიშები სრულდება არა მაქსიმალური სისწრაფით არამედ თქვენი მაქსიმალური სისწრაფის 50-60%-ით. ასევე ტემპის შენელება თქვენ გაძლევთ საშუალებას ყურადღება გაამახვილოთ მოძრაობების სრულყოფილად შესრულებაზე რაც მნიშვნელოვანია. თქვემი მიზანია არა N რაოდენობის მოძრაობის არამედ N რაოდენობის სრულყოფილი მოძრაობის განხორციელება. თქვენი მიზანი უნდა იყოს  არა უკეთესი დროის ჩვენება მშრალი ვარჯიშისას არამედ პირველ რიგში სხვადასხვა შესაძლო სცენარების დროს თქვენი მოქმედებები შესრულდეს უნაკლოდ და ავტომატურად. ითვლება რომ სტრესის პირობებში ქვეცნობიერად თქვენ ყველაფერს ისე გააკეთებთ როგორც ისწავლეთ. ჯიმ სირილო, ცნობილი ნიუ-იორკელი პოლიციელი, ინსტრუქტორი და ჩემპიონი მსროლელი იხსენებდა, რომ თავისი პირველი შეიარაღებული შეტაკებისას მას ქონდა განცდა რომ მისი რევოლვერიდან ვიღაცა სხვა ისროდა. იმ შეტაკებაში მან გაიმარჯვა სამ შეიარაღებულ ბოროტმოქმედზე აქიდან ერთს მან გაარტყა თავში, რომლის მეოთხედი ჩანდა მხოლოდ. ყველაფერი რამდენიმე წამი გაგრძელდა.  ასე რომ ეს მაგალითი უნდა იყოს თქვენთვის დამატებითი მოტივაცია დაფიქრდეთ მშრალი ვარჯიშის პროგრამის შედგენაზე.

მნიშვნელოვანია ვარჯიშის დროს  გეცვათ ისე როგორც გაცვიათ ჩვეულებრივად ან დიდი ალბათობით გეცმევათ მაშინ როდესაც მოგიწევთ იარაღის გამოყენება. აღნიშნული ასევე მოგცემთ საშუალებას დაადგინოთ რამდენად თქვენი ტანსაცმელი მოსახერხებელია თუ გიწევთ სირბილი, სწრაფად გაჩერება ან პირიქით აჩქარება, ხომ არ გიშლით ხელს ზედმეტად მოტკეცილი შარვალი, ან ხომ არ გიშლით ხელს იარაღის ამოღებისას ქურთული ან პერანგი. მშრალად ვარჯიშის დროს ეკიპირების და აღჭურვილობის ტესტირება არის კარგი რამ რაც შეიძლება გააკეთოთ. პატრულის ოფიცერი უნდა ვარჯიშობდეს ფორმაში, ჯარისკაცი იგივე აღჭურვილობით რომლითაც მას მოუწევს ბრძოლაში წასვლა. ძალიან ადრე მე ერთ-ერთი უწყების ტირში ვნახე სავარჯიშო იარაღები, რომლებიც არ იყო ამ უწყების შეიარაღებაში. ასეთი მიდგომა მიუღებელია.

რაც შეეხება გამოყენებად სამიზნეებს. მე კვლავ ვრჩები ჩემი მოგონილი კონცეფციის ghost target-ის მომხრე. მუქი, არამკვეთრი, არაკონტრასტული სილუეტი. ტიპიური ვარიანტია, ყავისფერ მუყაოს ნაჭერზე შავი სპრეი-საღებავით დახატული სილუეტი. რეალურ სამყაროში ცოცხალი „სამიზნეები“ არ ირბენენ მკერდზე დახატული „ხარის თვალებით“ და ამიტომ არ არის საჭირო მიჩვევა კონტრასტულ სამიზნეებთან მუშაობაზე. გამოდგება ასევე ნებისმიერი ნივთები დალაგებული ან ჩამოკიდებული ირგვლივ. მუყაოს სამიზნის დროებით ჩამოკიდება შესაძლებელია ნებისმიერ ადგილას. შესაძლებელია მათი განთავსება კარებებში, კიბეზე, ოთახის სიღრმეში და გამოყენება დამიზნებისთვის.

ghosttt

Ghost Target (სამიზნე აჩრდილი) მაქსიმალურად წააგავს რეალურ სამიზნეს, ბუნდოვანი ფორმებით, არაკონტრასტული, ადვილი და  იაფი დასამზადებლად. სპორტული ტიპის სამიზნეები, წრეებით,  ”ხარისთვალით” კარგია საბაზისო უნარების დახვეწისას. 

რა უნარების განვითარება შესაძლებელია მშრალი ვარჯიშით? გარდა რა თქმა უნდა საფუძვლებისა (სასხლეტთან მუშაობა, სამიზნე მოწყობილობების გასწორება, იარაღი ჭერა, დგომი) რაც მნიშვნელივანია, ასევე ყველა მანიპულაცია იარაღით, ამოღება, გადატეენვა, ბუდეში დაბრუნება, გადაადგილება სამიზნე ხაზის შენარჩუნებით და ასე შემდეგ. უბრალოდ დასაცავი არის თანმიმდევრობის პრინციპი. ვიწყებთ საფუძვლებით და ტექნიკის დახვეწის თანავე გადავდივართ უდრო რთულ უნარებზე მაგრამ არ ვივიწყებთ საფუძვლების პერიოდულ გამეორებას. საფუძვლების გარდა მაგალითად ადამიანისთვის რომელიც იყენებს თავდაცვისთვის პისტოლეტს უფრო კომპლექსური ვარჯიში უნდა მოიცავდეს იარაღის ბუდიდან სწრაფ ამოღებას და სამიზნე ხაზის დამიზნების ხაზთან გასწორება.

losloa

თავდაცვა თავდამსხმელისგან არის რეაქციული ქმედება ანუ ჩვენ ვრეაგირებთ საფრთხეზე და თავდამსხმელს აქვს უპირატესობა მოულოდნელობის ეფექტის სახით. რა შეუძლია ადამიანმა ამას დაუპირისპიროს? პირველ რიგში ის რასაც ინგლისურად ქვია situational awareness, ანუ ყურადღების მიქცევა გარემოზე, იმაზე რა ხდება ჩვენს ირგვლივ. მაგალითად ღამით ცარიელ ქუჩაში ჩვენ სწრაფად გვიახლოვდება ადამიანი. ეს უკვე სიგნალია ჩვენთვის შესაძლებელი საფრთხის შესახებ ხო? თუ ჩვენ ცხვირი ცაყოფილი გაქვს სმარტფონში სანამ აგური თავში არ მოგვხდება ვერაფერს ვერ გავიგებთ. ირგვლივ გარემოზე დაკვირვება გვაძლევს ჩვენ საშუალებას ადრე შევამჩნიოთ საფრთხე. მას მერე რაც ჩვენ ვრწმუნდებით რომ ვართ სერიოზული საფრთხის ქვეშ ჩვენი მიზანია მოვიმარჯვოთ ის თავდაცვის საშუალება რაც არის ჩვენ განკარგულებაში, პისტოლეტი, დანა, წიწაკის აეროზოლი ანუ მინიმუმამდე დავიყვანოთ ჩვენი რეაქციის დრო და პირდაპირ პროპორციულად გვაზარდოთ გადარჩენის შანსები. სწორედ ამიტომ უნარი სწრაფად მოვიმარჯვოთ თავდაცვის იარაღი არის უმნიშვნელოვანესი უნარი რომლის დახვეწისთვის სულაც არ არის საჭირო ვაზნები და სასროლეთზე სიარული. მიზანშეწონილია ყოველი იარაღის ამოღება დავასრულოთ დამიზნების ხაზზე გატანით და სამიზნეზე დამიზნებით. ყურადღება მისაქცევია ერთ მნიშვნელოვან ნიუანსზე რომელიც ეხება უსაფრთხოებას. ყოველი იარაღის ამოღება არ ნიშნავს რომ აპირებთ სროლას, თუმცა შესაძლებელია იარაღის ამოღება დაიწყოთ იმიტომ რომ უკვე მოახდინეთ სამიზნის იდენტიფიცირება და უნდა განახორციელოთ გასროლა. როგორც იცით საქართველოში ეხლა უკვე უნდა ჩააბაროთ გამოცდა, რომელიც მათ შორის მოიცავს კითხვებს რომელიც უკავშირდება უსაფრთხოებას. გამოცდის ავტორები თავისი მწირი ცოდნიდან გამომდინარე შეცდომები დაუშვეს კითხვების და პასუხების შედგენისას და ერთ -ერთი შეცდომა სწორედ ეხება იმას თუ როდის უნდა მოთავსდეს თითი სასხლეტზე. ორი რამე უნდა მოხდეს რომ თქვენ თითი დადოთ სასხლეტზე, თქვენ უნდა დააპიროთ გასსროლა და იარაღი უნდა იყოს მიმართული სამიზნეზე (გამოცდაში მხოლოდ ერთი გარემობა – სროლის დაპირება არის მითითებული).  თუ თქვენ დააპირეთ სროლა მაშინ როდესაც იარაღი ჯერ ბუდეშია, იარაღის ამოღებისას თითი მაინც არ უნდა იყოს სასხლეტზე, მხოლოდ როდესაც იარაღი გაუსწორდება სამიზნეს თითი თავსდება სასხლეტზე და ხდება გასროლა. ბუნებრივია მეორე სცენარისას იარაღის ამოღებისას ყოველთვის არ იქნება საჭირო გასროლა, სამიზნე აგრესიულად იქცევა მაგრამ გაქვთ დისტანცია და უბრალოდ უნდა მიმართოთ იარაღი საფრთხეზე და დაელოდოთ მოვლენების განვითარებას. დაიმახოვრეთ: სანამ გადაწყვეტილება გასროლაზე მიღებული არ არის და იარაღი არ უმიზნებს სამიზნეს თითი სასხლეტს არ ეხება. ეს უნარი არის საკვანძო ელემენტი იარაღთან უსაფრთხო მოპყრობის ტექნიკის და მშრალად ვარჯიში გახდის ამ ელემენტს თქვენი ტექნიკის განუყრელ ნაწილს. თანამედროვე იარაღი ისეა აგებული, რომ ის არ გაისვრის თუ სასხლეტს არ დააჭირეთ, არც დავარდნა, არც დარტყმა, მოკლედ ვერაფერი ვერ აიძულებს რომ იარაღმა ისროლოს თუ სასხლეტი ხელუხლებელია. ეს მარტივი წესი დაგიცავთ თქვენ 99,9% უნებლიე გასროლისგან თუნდაც ძლიერი სტრესის პირობებში.

brassonsight

სასარგებლო ვარჯიში, რომლის მიზანია გამოიმუშავოთ სასხლეტზე დინჯი ერთგვაროოვანი დაჭერის ჩვევა, არის  მასრის მოთავსება იარაღზე და ისე დაჭერა სასხლეტზე რომ მასრა არ გაინძრეს და მითუმეტეს არ ჩამოვარდეს. ასეთი ვარჯიში აუცილებელია დამწყები მსროლელისთვის და არ აწყენს უფრო გამოცდილ მსროლელსაც. 

მე დავიწყე მშრალი ვარჯიშის პროგრამაზე საუბარი ამ ორი ელემნტით (იარაღის ამორება, დამიზნების ხაზზე მიტანა) იმიტომ რომ ეს ორივე ელემენტი არის ქვაკუთხედი ჩემი მშრალი ვარჯიშის პროგრამის, თქვენ თავად უნდა გადაწყვიტოთ რისი დახვეწა გინდათ და არის თქვენი პრიორიტეეტი. ჩემთვის ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია იარაღის სწრაფი გადატანა სამიზნიდან სამიზნეზე და ასევე დამიზნება ჩემს გვერდით და უკან განლაგებულ სამიზნეებზე პოზიციის სწრაფი შეცვლით. ახალბედა მსროლელებმა მშრალი ვარჯიშით ყურადღება უნდა მიაქციონ ჯერ ზუსტი სროლის საფუძვლებს, დგომა, იარაღის ჭერა, სუნთქვა, სამიზნე მოწყობილობების გასწორება სამიზნის მიმართ და მუშაობა სასხლეტთან. მშრალი ვარჯიში მოგცემთ საშუალებას ავტომატიზმამდე დაიყვანოთ თქვენი მოქმედებები. გააშალაშინოთ ტექნიკა. სულ მალე მოძრაობებისს გახდება ეკონომიური, ეფექტიანი და შესაბამისად სწრაფი. მოდით ავიღოთ სხვა მაგალითი, თქვენ ხართ საპატრულო პოლიციის ოფიცერი, ჩემი აზრით პრაქტიკა მანქანის გამოყენებით იქნება აუცილებელი. შეისწავლეთ მანქანის მოწყობილობა, ნახეთ სად არის ყველაზე უსაფრთხო ადგილები ამოფარვისთვის. დახვეწეთ მანქანის როგორც ბარიერის ან საყრდენის გამოყენება. თუ თქვენ არ ჩანხართ ეს არ ნიშნავს რომ დაცული ხართ ტყვიისგან. სიბნელეშიც არ ჩანხართ მაგრამ სიბნელე ტყვიას არ აჩერებს. გადით ქალაგარეთ მანქანით სადმე წყნარ ადგილას და ივარჯიშეთ. ფაქტი რჩება ფაქტად, ყველა წარმატებული პოლიციელი ან თუნდაც კარგი მაგალითია სამხედრო სნაიპერები, იყვნენ წარმატებულები, იმიტომ რომ სროლის და გადარჩენის ტექნიკაში ისინი ვარჯიშობდნენ ან მანამდე სანამ ფორმას ჩაიცმევდნენ ან დამატებით დროს იმის მაგივრად რომ დაესვენათ სამსახურისგან. ნუ ენდობით სასწავლო პროგრამებს ჯარში თუ პოლიციაში. სახელმწიფოს უფრო ნაკლები უჯდება დაღუპული ოფიცრების დამარხვა და კომპენსაციის გადახდა ვიდრე ყველა ოფიცრის ადეკვატური მომზადება და აღჭურვა. სამკვდრო-სასიკვდილო ბრძოლაში მტერთან თქვენ არავინ არ გიშველით და თქვენ დამოკიდებულები იქნებით მხოლოდ საკუთარი უნარების დონეზე. მოწადინებული მსროლელი არის მსროლელი რომელიც ფიქრობს.

hqdefault

იმპროვიზაცია თქვენი მეგობარია. კარგი მაგალითი არის ტექნიკა რომელსაც ხმაროებენ თეფშებზე მსროლელები. თითქოს როგორ უნდა ივარჯიშოს “სტენდავიკმა” სახლში? როგორ და თოფის ლულაში თავსდება ფარანი, ვიწრო სხივით, და მსროლელი უბრალოდ თოფით “მიყვება” ოთახის კუთხეებს და ხაზებს და სწავლობს თოფის მოძრაობას ან თოფის შეგდებას მხრაზე. თოფისთვის ფარნის სხივის სიგანე არ ქმნის პრობლემას მაგრამ ხრახნილულიანი იარაღის პატრონემბა შეიძლება იგივე მიზნებისთვის გამოიყენონ ყველაზე იაფი ლაზერის მარკერები დამაგრებული იარაღზე.

მოდით აგიღწერთ ჩემ ტიპიურ სრულ მშრალი ვარჯიშის სესიას. ასეთი სესია მე მაქვს კვირაში მინიმუმ ორჯერ, როგორც წესი სამჯერ. ხანგრძლივობა 15-30 წუთი. ვარჯიში მოიცავს ორი ტიპის იარაღს, პისტოლეტს და ტაქტიკურ კარაბინს. როგორც უკვე ვთქვი მე მაცვია ჩემი ყოველდღიური ტანსაცმელი (იგივე რაც ჩვეულებრივად უბრალოდ ვიყენებ ძველ ტანსაცმელს რომ ახალი არ გავაფუჭო). არ არის საჭირო ისე ჩაცმა თითქოს იყოთ რომელიღაცა სპეცრაზმის ოპერატორი მაშინ როდესაც არ ხართ. ვარჯიშს როგორც წესი ვიწყებ ძალიან მარტივი მოძრაობებით, დამიზნების ხაზზე მიტანა, რამდენიმე დაჭერა სასხლეტზე ერთმა და ორგამ რეჟიმში, შემდეგ უკვე გადავდივარ უფრო კომპლექსურ ქმედებებზე,  პისტოლეტის კურთუკის, მაისურის ქვეშიდან სწრაფი ამოღება და სამიზნეზე მიმართვა. შემდეგ იგივე უკვე მზადყოფნის პოზიციიდან, როდესაც იარაღი უკვე ხელში მაქვს. შემდეგ გადატანები სამიზნიდან სამიზნეზე, რამდენიმე სამიზნეზე შეტევა.  შემდეგ იარაღის ამოღება მოძრაობაში და რამდენიმე სამიზნეზე შეტევით, სტატიკური პოზიციიადან გვერდებიდან და უკან განალგებულ სამიზნეებზე შეტევა. შემდეგ ვმუშაობ ტაქტიკურ ბარიერთან, ისე რომ ყოველი სასროლოსნო ადგილიდან დამიზნება და გასროლა რამდენჯერმე მაინც რომ გავიმეორო. შემდეგ იგივე უკვე კარაბინით. კვირაში მინიმუმ ერთხელ ვვარჯიშობ იარაღის გადაუდებელ და ტაქტიკურ გადატენვაში. სრული ვარჯიში ყოველ დღე არ გამომდის მაგრამ ვცდილობ აუცილებლად იარაღის ამოღება და დამიზნება ვიმეორო სტაბილურად ყოველ დღე. თუ დრო მაძლევს საშუალებას ვარჯიშისას ასევე ვცდილობ მივიღო ფიზიკური დატვირთვა აზიდვებით, განტელებით ან პრესის ვარჯიშებით. ძლიერი ფეხები, უნარი სწრაფად მოწყდე ადგილიდან და დამუხრუჭდე არის მნიშვნელოვანი ამიტომ მე ვცდილობ რომ ყოველთვის ჩავრთო პროგრამაში ჩაჯდომები, ადგილიდან სტარტის აღება და დამუხრუჭება. ტაქტიკური ბარიერი მაძლევს საშუალებას დავტვირთო მუხლები იმისთვის რომ სწრაფად მივიღი არასტანდარტული მაგრამ სტაბილური სასროლოსნო პოზიციები. თავდაცვითი სროლა პისტლეტიდან არის ორთაბრძოლის ნაირსახეობა ისევე, როგორც მაგალითად კარატე და სწორედ ასე უყურეთ სროლას და იგივე მიდგომები გამოიყენეთ. ყურადღება მიაქციეთ ფიზიკურ ფორმას, გონებრივ განწყობას და ტექნიკას.

ეს პროგრამა არის შექმნილი ჩემთვის, როგორი უნდა იყოს თქვენი პორგრამა დამოკიდებულია იმაზე თუ რა მიზნების მიღწევა გსურთ და რა თქმა უნდა რა იარაღს იყენებთ. როდესაც მე გატაცებული ვიყავი შაშხანებით მე ვსწავლობდი მანძილის დადგენას “მილ-დოტის” ტიპის ბადითმ რისთვისაც შაშხანიდან ვიღებდი საკეტს, ვირჩევდი ორიენტირს და ვცდილობდი რაც შეიძლება მალე გამომეთვალა მანძილი და შემდგომ ვამოწმებდი გამოთვლების სიზუსტეს. იარაღებს მე ვფლობ უკანასკნელი 15 წელი მაგრამ აქიდან 5 წელი უკავშირდება ჩემი უნარების და ცოდნის განვითარებას, 10 წელი მე ტყვილა დავკარგე იმიტომ რომ მქონდა ურთიერთობა ხალხთან, რომელიც არ იყო დაინტერესებული განვითარებით და მეც ვიყავი განწყობილი არასერიოზუალად. ვერ ვიტყვი რომ ჩემი ხარჯები გაიზარდა ბოლო 5 წელი, უბრალოდ დროის და ფულის ხარჯვა გახდა რაციონალური და გაცილებით მეტი შედეგის მოტანა დაიწყო.

მიმართეთ  ”იუთუბს” და ინტერნეტს სადაც უამრავი ვიდეო გაკვეთილი და სტატია დევს მშრალ ვარჯიშზე (აკრიფეთ საძიებო ველში dry fire). მიუხედავად იმისა რომ ინფორმაცია უფასოა და ხელმისაწვდომი ყოველ დღე მე ვხედავ რომ ჯიუტად ხდება ამ მართლაც რომ საოცარი შესაძლებლობის იგნორირება. ეს ინტერნეტის იგნორირების ფენომენი რჩება ჩემთვის ამოუცნობ გამოცანად. ნუ დაემზგავსებით ამ ხალხს, იფიქრეთ, ისწვალეთ, შეამოწმეთ და გადაამოწმეთ თქვენი უნარები და ცოდნა.

სტატიის ბოლო მე მინდა მოგიყვეთ თქვენ ერთ ადამიანზე, რომელიც გამორჩეულია სროლის სამყაროში მაგრამ სამწუხაროდ მის შესახებ ბევრისთვის არ არის ცნობილი. ეს არის ბრიტანელი დევიდ ვესტერჰაუტი, ადამიანი რომელიც სათავეში ედგა როდეზიაში საბრძოლო პისტოლეტიდან სროლის დისციპლინის ჩამოყალიბების პროცესს. როდეზია პრაქტიკულად იყო “თეთრი” ანკლავი სამხრეთ აფრიკაში, არაღიარებული სახელმწიფო, რომელიც შეიქმნა ყოფილი ბრტიანული კოლონიის სამხრეთ როდეზიის საზღვრებში (ეხლანდელი ზიმბაბვე). როდეზიამ იარსება სულ რაღაც 14 წელი მაგრამ იმის გამო  რომ მათ ცალმხრივად გამოაცხადეს დამოუკიდებლობა ბრიტანეთისგან და ასევე ჩაებნენ ომში რადიკალურ მემარცხენე კომუნისტურ მოძრაობებთან (ე.წ. Bush War). ეს ქვეყანა მოექცა სანქციების ქვეშ და ბუნებრივია, რომ ომის და სანქციების პირობებში სპორტზე ზედმეტი იყო ფიქრი. მიუხედავად ამისა, ვესტერჰაუტმა შეძლო და გაიყვანა თავისი პრაქტიკული სროლის გუნდი მესამე ადგილას ჯგუფურ ჩათვლაში 1975 წელს შვეიცარიაში, ხოლო 1976 წელს ავსტრიაში გავიდნენ პირველ ადგილზე და დაამრცხეს ამერიკელების უძლიერესი გუნდი. მოპოვებული ავტორიტეტის და პერსონალური ქარიზმის წყალობით მან მოიპოვა უფლება ჩაეტარებინა ჩემპიონატი როდეზიაში სადაც მისმა გუნდმა დაძაბულ ბრძოლაში ამერიკელებთან ისევ გამოვიდა გამარჯვებული ხოლო ვესტერჰაუტი გახდა როდეზიის 1977 წლის საუკეთესო სპორტსმენი. ეს ყველაფერი ვესტერჰაუტმა და მისმა კოლეგებმა შეძლეს უმძიმეს პირობებში. ავსტრიაში ჩემპიონატზე როდეზიის გუნდს ქონდა მხოლოდ ერთი პისტოლეტი მთელ გუნდზე (მეორე მწყობრიდან გამოვიდა). ისინი თავად ტენიდნენ ვაზნებს და ასხავდნენ ტყვიებს. როდეზიის გუნდის ბრწყინვალე სამწლიანი ჩემპიონობა ადასტურებს, რომ შესაძლებელია შედეგის მიღწევა თუნდაც ძალიან შეზღუდული რესურსებით და სწორედ ამაში იყო ძლიერი ვესტერჰაუტი. ვესტერჰაუტი გატაცებული იყო იდეით გაზრდილიყო მსროლელების ოსტატობა მაგრამ ისე რომ გამოყენებულიყო მინიმალური რაოდენობის ძვირფასი ვაზნები. თავის ექსპერიმენტები მან ჩაატარა ჯარისკაცების ორი ჯგუფით საიდანაც ერთი ჯგუფი დაკავებული იყო ინტენსიური მშრალი ვარჯიშებით მისი შექმნილი პროგრამით, ხოლო მეორე მხოლოდ “ცხელი” ვარჯიშებით მაგრამ შეზღუდული რაოდენობის ტყვიაწამლით. პირველმა ჯგუფმა კვალიფიკაციისას აჩვენა ოდნავ უკეთესი შედეგი. სწორედ ასეთი მეთოდური მიდგომებით იყო ცნობილი ვესტერჰაუტი და სწორედ ასე მიუხედავად ხანმოკლე არსებობისა როდეზია შევიდა პრაქტიკული/ტაქტიკური სროლის ისტორიაში. როდეზიას ხშირად სტუმრობდნენ ჯეფ კუპერი და ბილ ჯორდანი, ადამიანები,, რომლებმაც შექმენს პრაქტიკული სროლა მაგრამ შემდგომ დაშორდნენ ამ დისციპლინას, იმიტომ რომ ის გადაიზარდა სპორტულ დისციპლინაში და არ დარჩა როგორც საბრძოლო ხელოვნება, როგორც ეს მის შემქმნელებს სურდათ. ასევე პირველად სწორედ როდეზიაში 1977 წელს მოხდა შეჯიბრში რკინის სამიზნეების გამოყენება. დევიდ ვესტერჰაუტი  ეხლცა ცხოვრობს ზიმბაბვეში და ისევ დაკავებულია სროლით. მისი წყალობით ზიმბაბვე დღემდე მონაწილეობს შეჯიბრებებში პრაქტიკულ სროლაში. 2012 წელს ამ ქვეყანაში ჩატარდა აფრიკის ზონის ჩემპიონატის ერთ-ერთი ეტაპიც.

Dave

დევიდ ვესტერჰაუტი

“AK” VS “AR” – პრაქტიკული შედარება

October 31st, 2015

ალბათ არც ერთი თემა იარაღის სამყაროში არ იპყრობს იმდენ დაუმსახურებელ ყურადღებას როგორც საბჭოთა „კალაშნიკოვის“  და ამერიკული „ემთექვსმეტის“ შედარება.  მითების და ლეგენდების გამოყენებას არგუმენტების როლში ჩაენაცვლა შედარებით უფრო პრაქტიკული რეალური შედარებები, სიზუსტის, ერგონომიკის, გართულებულ პირობებში სროლით და ასე შემდეგ.  ამ უამრავი ტესტირებიდან და მიმოხილვებიდან ჩვენ ვიგებთ რომ ამერიკული კარაბინი სულაც არ არის ისეთი არასაიმედო ხოლო საბჭოთა ავტომატი სულაც არ არის ისეთი არაზუსტი.  ასე, რომ ყველაფერი გაცილებით უფრო რთულად არის და ცალსახა აბსოლუტურად სწორი პასუხი არ შეიძლება რომ არსებობდეს. ორივე იარაღი კარგია და ორივეს გააჩნია სუსტი და ძლიერი მხარეები და სწორედ ამ მხარეების შესწავლით და ანალიზით უნდა იყოს დაკავებული სერიოზული ადამიანი და არა რიტორიკული კითხვების დასმით, იმიტომ რომ კითხვა რომელია უკეთესი “ეიარი”თუ “კალაშა” არის რიტორიკული, ანუ არ ითხოვს პასუხს.

ცოდნა ამ ორი სისტემის არის აუცილებელი იმისთვის, რომ გავაკეთოთ სწორი არჩევანი.  ადამიანმა უნდა გააკეთოს ეს არჩევანი თავისთვის იმის გათვალისწინებით თუ რა გარემოში მოუწევს მას იარაღის გამოყენება და რა ჭირდება მას იმ იარაღისგან რომელსაც ის აირჩევს. სწორი არჩევანის გაკეთებისთვის კიდე აუცილებლად უნდა გავიაზროთ რა ფილოსოფიით იქმნებოდა ამერიკული AR-15 და საბჭოთა „კალაშნიკოვი“ იმიტომ რომ ეს ორი იარაღი მიუხედავად ერთნაირი დანიშნულებისა ერთმანეთისგან განსხვავდებიან, როგორც ცა და დედამიწა. შედარებები და უკეთესის ძებნა, დავა იმაზე თუ რომელი ჯობია დამახასიათებელია ნებისმიერ წრეებისთვის, რომლებიც აერთიანებენ გატაცებულ ადამიანებს მაგრამ არ შეიძლება ეს კამათები აღთქმული იყოს სერიოზულად როდესაც საუბარი მიდის ამდენად განსხვავებულ იარაღის სისტემებზე. „AR-15“ და „კალაშნიკოვი“ შექმნილია აბსოლუტურად განსხვავებული ხედვებით იმაზე თუ როგორი უნდა იყოს საბრძოლო იარაღი ამიტომაც მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ იმას რამდენად გამოსადეგია კონკრეტული იარაღი იმ მიზნებისთვის რისთვისაც იარაღი ჭირდება კონკრეტულ მფლობელს. რომელია უკეთესი საარმიო შაშხანა? მე არ ვიცი. მე არ მიმსახურია, და დამიჯერეთ საარმიო იარაღი არ ირჩევა მხოლოდ იმისდამიხედვით თუ რამდენი კილოგრამი ტალახი ჩაეტევა შიგნით მანამდე სანამ იარაღი გაჭედავს. საარმიო იარაღის შერჩევის კრიტერიუმები ცილდება ჩემ ცოდნას და გამოცდილებას და მე კი გამაჩნია ჩემი აზრი ამ საკითხზე მაგრამ არ მინდა გამოვიდე მორიგი თეორეტიკოსი-ექსპერტი ინტერნეტიდან  რომელიც საუბრიბს იმაზე რასთანაც შეხება არასდროს არ ქონია. ეს სტატია აანალიზებს ამ ორ პოპულარულ “პლატფორმას” სამოქალაქო მსროლელის თვალსაზრისით და მათ შორის ჩვენ იმაზეც ნახევრად ხუმრობით ვისაუბრებთ, რა ტიპის სამოქალაქი მსროლელები არსებობენ. აღნიშნული სტატიის მიზანია, გადმოქცეთ თქვენ ამომწურავი ცოდნა ამ ორი “პლატფორმის” თავისებურებებზე და ძლიერ და სუსტ მხარეებზე იმისთვის, რომ თქვენ გაიგოთ რომელი იარაღი არის საუკეთესო თქვენთვის და მხოლოდ თქვენთვის.

წლების განმავლობაში მე მქონდა საშუალება მესროლა საკმაოდ ბევრი ვაზნა სხვადასხვა სამოქალაქო და არასამოქალაქო „კალაშნიკოვებიდან“ თუმცა ჩემი მცდელობა კარაბინის როგორც საბრძოლო ისტრუმენტის საფუძვლიანად შესწავლის რამდენიმე წლის წინ პირდაპირ დაიწყო AR-15-ით და ამ სისტემის ყველანაირ იარაღთან მქონდა შეხება, 10-ნი და 20 ინჩიანი ლულებით, ტაქტიკური კარაბინებით და ზუსტი სროლისთვის განკუთვნილი სისტემებით, მქონდა საშუალება მესროლა ავტომატური იარაღებიდან მათ შორის დენთის აირების პირდაპირი შეფრქვევით და დგუშიან სისტემაზე გადაყვანილები. იმის თქმა მინდა რომ ეს სტატია გამყარებულია ასევე ჩემი პირადი გამოცდილებითაც.

„კალაშნიკოვებს“ შორის, რომლებმაც ჩემ ხელში გაიარეს იყო ოთხი კალიბრის (5.56×45, 5.45×39, 7.62×39, .308win) როგორც АКСУ-ს ფორმატის ასევე ე.წ. „დრაგუნოვის“ ტიპის იარაღები. ორი იარაღის შედარებისას ჩემი აზრით კალიბრების შედარებას აზრი არ აქვს, ვინაიდან ორივე სისტემა ხელმისაწვდომია „ერთმანეთის“ კალიბრებში ხოლო AR-15 ხელმისაწვდომია კიდე უამრავ სხვა დამატებით კალიბრში. ასე რომ ამ შემთხვევაში არჩევანი დიდია და კალიბრი არანაირ შეზღუდვას არ წარმოადგენს.  გინდათ AR-15 კალიბრში 7.62×39? არის ესეთი. „კალაშნიკოვი“ .223 კალიბრში? ეგეთიც ხელმისაწვდომია. კალიბრის არჩევანი დამოკიდებულია, ფასზე, ხელმისაწვდომობაზე, გარემოზე და მიზნებზე რისთვისაც უნდა იქნას იარაღი გამოყენებული. ჩემი აზრით რომ არ მივაქციოთ ყურადღება ფასის და ხელმისაწვდომობის ფაქტორს, სტანდარტული „კალაშნიკოვები“ უმჯობესია იყოს 5.56/5.45 კალიბრზე გათვლილი. მოკლე ლულიან იარაღებში 7.62 კალიბრი უმჯობესია, ვინაიდან ორი პირველი ეფექტურობა პირდაპირ დამოკიდებულია მაღალ საწყის სიჩქარეზე, მაგრამ ეს ავტორის სუბიექტური აზრია. შაშხანის .30 კალიბრის (.308win, 7.62x54r) „კალაშნიკოვის“ კლონის შეძენა ჩემი აზრით გამართლებულია თუ სხვა არჩევანი არ არის. ზუსტი სროლისთვის ეს იარაღი არ გამოდგება ხოლო სანადიროდ ერგონომიული და ესთეტიური თვალსაზრისით უფრო უკეთესი იარაღები არსებობს. AR-ის შემთხვევაშო .30 კალიბრისთვის გათვალისწინებულია AR-10-ის პლატფორმა, რომელიც თავიდანვე გათვლილი იყო შაშხანის კალიბრზე და ამიტომაც ბევრად უფრო უკეთესი იარაღია ვიდრე შაშხანის კალიბრის “კალაშნიკოვი”.  ასე მაგალითად “კალაშნიკოვის” შემთხვევაში პირადად ჩემი საყვარელი არის АКСУ-ს “ფორმატი”: ზე-კომპაქტური კარაბინი 215სმ-ნი ლულით და დასაკეცი კონდახით.  ასეთ ფორმატში ამ იარაღს ურბალოდ არ ყავს კონკურენტი. ავტომატიკის სქემა დგუშის გრძელი სვლით უზრუნველყოფს საიმედოობას რომელიც არ ჩამოუვარდება „სტანდარტულ“ „კალაშნიკოვს“ და აღემატება ყველაზე მოკლე AR-15-ის საიმედოობის ხარისხს. ამავე დროს დასაკეცი კონდახის წყალობით კარაბინის სიგრძე ხდება სულ რაღაც 50სმ რაც გაცილებით უფრო ნაკლებია ვიდრე ნებისმიერი “მოკლე” AR-15, რომელსაც კონსტრუქციიდან გამომდინარე კონდახი ვერ მოეკეცება სროლის წარმოების საშუალების შენარჩუნებით.  სწორედ ამ თვისებების ერთობლიობის გამო, რასაც ემატება საშუალება იყიდო ასეთი იარაღი შედარებით ზომიერ ფასად და გავრცელებულ კალიბრში (სტატიის დაწერის მომენტში ბულგარული SAR-SF 5.56×45 იყიდება 1900 ლარად) ეს იარაღი არის ერთ-ერთი საუკეთესო ვარიანტი თავდაცვის კარაბინისთვის, იმის გათვალისწინებით, რომ საქართველოში ამაზე კომპაქტური იარაღი ტარების უფლებით უბრალოდ არ არსებობს.

12088388_1934993920058480_2884947223564185500_n

ავტორის კუთვნილი Arsenal SAR-SF, გამოდგა აბსოლუტურად საიმედო, ადეკვატურად ზუსტი და ძალიან/ყველაზე კომპაქტური ტაქტიკური კარაბინი. მიკრო ტაქტიკურ კარაბინებში AKC-74У-ფორმატიარის საუკეთესო. ჩეხური Vz 58 ერგონომიული თვალსაზრისით რამდენიმე საფეხურით მაღლა დგასკალაშნიკოვზე“, გააჩნია საკეტის შემაკავებელი, მოსახერხებელი მცველი, კონსტრუქციულად უფრო მარტივია და არანაკლებად საიმედო. Vz58 ადასტურებს ჩეხების ნიჭს და უნარს შექმნან საიმედო და მოსახერხებელი იარაღი

მოდით დასაწყისისთვის გულწრფელად ვაღიაროთ, რომ “კალაშნიკოვი” არის უბრალოდ ხანდაზმული იარაღი.  ის არის შექმნილი მეორე მსოფლიო ომის გამოცდილებით 30-ნი 40-ნი წლების გერმანული ტექნოლოგიებით და უკვე მაშინ არ გამოირჩეოდა კონსტრუქციის ინოვაციურობით და რაიმე კოცნეპტუალური სიახლეებით. რუსებმა მიიღეს ჭკვიანური გადაწყვეტილება და შექმნეს იარაღი გერმანული კონცეფციით, რომელიც იყენებდა აპრობირებულ და ნაცად ტექნიკურ გადაწყვეტილებებს და გერმანული “შუალედური” ვაზნის 7.75×39mm GeCo-ს კონსტრუქციაზე დაფუძნებულ მის “საბჭოთა” ასლს. ტრადიციულად დიდი ყურადღება ექცეოდა საექსპლუატაციო გამძლეობას და საიმედოობას რთულ პიორობებშო სროლისას.  ამის გამო იარაღი გამოვიდა რა გასაკვირია კარგი მაგრამ იმ დროისთვის.  იმ დროს კიდე ტრადიციულად ნაკლები ყურადღება ენიჭებოდა ერგონომიკას. მთავარი იყო სიიაფე, სიმარტივე, მასობრივი წარმოების შესაძლებლობა. მსოფლიო ომში იმარჯვებდა ის ვინც ბევრს გამოუშვებდა და არი ის ვინც საუკეთესოს. გერმანული „ტიგრები“ და „პანტერები“ ბევრად უკეთესები იყვნენ ვიდრე ამერიკული „შერმანები“ მაგრამ სანამ გერმანია უშვებდა ერთ „ტიგრს“, ამერიკა უშვებდა 5 „შერმანს“. მეორე მსოფლიო ომი იყო გლობალური კონფლიქტი, რესურსების ომი, სადაც ისეთ რამეს როგორც პირადი ცეცხლსასროლი იარაღის ერგონომიკა ნაკლები ყურადღება ექცეოდა. მაგალითისთვის აიღეთ თუნდაც ბრიტანული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი „სტენი“, ან ამერიკული M3 სადაც ტექნოლოგიურობა, ნედლეულის ეკონომია და სიიაფე იყო მთავარი.

ჯიმ ფულერმა (აშშ-ში ერთ ერთი ყველაზე ავტორიტეტული „კალაშნიკოვების“ ექსპერტი და Rifle Dynamics-ის დამფუძნებელი)  ერთხელ დაწერა რომ „კალაშნიკოვი“ არის იარაღი შექმნილი ბრძოლისთვის (მან იხმარა სიტყვა gunfight). ამით მან შეეცადა ალბათ ჩემი აზრით ორ რამეზე ყურადღების გამახვილება. პირველი, რომ საბრძოლო იარაღი უნდა იყოს ხარისხიანი (რასაც მისი კომპანია წარმატებით ასრულებს) და მეორე ის რომ ეს არ არის სპორტული, პოლიციური იარაღი. სწორედ ამ განაცხადიდან მინდა დავიწყო საუბარი „კალაშნიკოვის“ ფილოსოფიაზე.  ეს იარაღი შექმნილია იყოს მაქსიმალურად საიმედო და გამძლე. საიმედო იმიტომ რომ არ უმტყუნოს მებრძოლს ყველაზე რთულ პირობებში გამოყენებისას, გამძლე, რომ გაუძლოს ისეთ მომხმარებელს, რომლის ხელში მანამდე ყველაზე რთული ინსტრუმენტი იყო თოხი. ყველაფერი „კალაშნიკოვში“ შესრულებულია ამ მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად. მაგალითად მასიური ხის კონდახი, რომლითაც შესაძლებელია კარების შემტვრევა, ავტომატიკა გრძელი სვლით, მოძრავი ნაწილების დიდი მასით და სიჩქარით, რაც დიდ დაშვებებთან ერთად გასროლისას ამოფერთხავდა იარაღიდან ყველანაირ ჭუჭყს, ტალახს და ქვიშას. დააგდეთ კალაშნიკოვი ძირს, ირბინედ ზედ ფეხებით, იარაღს არაფერი არ მოუვა. “კალაშნიკოვს” უნდა შეენაჩუნებინა სროლის საშუალება თუნდაც ყველაზე უხეში მოპყრობის პირობებშიც კი. მას უნდა გაეძლო ექსპლუატაციას, გაუნათლებელი, ჩლუნგი, არამოტივირებული წვევანდელების ხელში, ორ მილიონიან ჯარში სადაც ერთად იმსახურებდნენ სტუდენტები მოსკოვიდან და ესკიმოსები ტუნდრიდან.

ხაზი, რომ გავუსვათ რუსების და ამერიკელების განსხვავებულ მიდგომებს და შეხედულებებს, მაგალითისთვის გამოვიყენოთ მოთხოვნა, რომლის მიხედვითაც ახალ საარმიო იარაღს უნდა ქონოდა უნარი სროლის რთულ პირობებში. „კალაშნიკოვი“ აგებულია ისე რომ ჭუჭყის შეღწევის შემთხვაში იარაღმა მაინც იმუშაოს. AR-15-ში პირიქით, იარაღი ისეა აგებული, რომ მაქსიმალურად დაცული იყოს ჭუჭყის შეღწევისგან. ცხადია რომ ორივე ეს მიდგომა ხანდახან იმუშავებს ხანდახან არა. AR-ზე თუ საკეტი დარჩა ღია მდგომარეობაში იქ ჭუჭყი მაინც შეაღწევს, ხოლო “კალაშნიკოვში” შესაძლებელია იმხელა უცხო სხეული გაეტიოს რესივერსა და ხუფს შორის რომ საკეტს უბრალოდ არ მისცეს მოძრაობის საშუალება.

ერგონომიულად „კალაშნიკოვი“ საკმაოდ მოუხერხებელია და ამას ეგრევე იგრძნობს  მოწადინებული მსროლელი ანუ ადამიანი რომელიც მუშაობს საკუთარ თავზე და სურს გახდეს უფრო ზუსტი და უფრო სწრაფი. მაგალითად ავიღოთ კალაშნიკოვის მცველი, იმიტომ, რომ სწორედ ეს დეტალი მე მაჯავრებს ამ იარაღში ყველაზე მეტად. მისი ჩართვა გამორთვისთვის უნდა მოაშოროთ ხელი ან ტიბჟირს ან სახელურს მაშინ როდესაც AR-15-ზე საკმარისია თითი აკრათ ღილაკს. AR-15-ზე ორმხრივი მცველის დაყენება შესაძლებელია ორ წუთში და სულ რაღაც 20 დოლარიანი ნაწილის შეძენის შემდეგ. „კალაშნიკოვზე“ ორმხრივი მცველი ვერ დაყენდება.   პრობლემა მძიმდება იმით, რომ შეიძლება შეგხვდეთ იარაღი, რომლის მცველიც ძალიან ხისტია და მის ჩასართველად დიდ ძალით უნდა დააწვეთ მას.  დღეს უსაფრთხოებას ენიჭება ძალიან დიდი ყურადღება და თანამედროვე ტაქტიკურ იარაღზე მცველი უნდა ირთვებოდეს/ითიშებოდეს სწრაფად და ითხოვდეს მინიმალურ მოძრაობებს. გარდა ამისა AR-ზე შესაძლებელია იარაღის დაშლა, განმუხტვა, დატენვა ჩართული მცველით. კალაშნიკოვზე ეს შეუძლებელია რაც ნიშნვს პირველის მეტ თანდაყოლილ უსაფრთხოებას.

safetyakoper

მე მარცხენა მხრიდან ვისვრი და მცველს ვრთავ მარჯვენა ხელის ერთი მოძრაობით, მარჯვენა მხრიდან სროლისას, მცველს რომ მიწვდეთ იარაღს ხელი ქვევიდან უნდა გაუყაროთ ან გადაწვდეთ ზევიდენ ან მარჯვენა ხელი გამოიყენოთ და სახელურს მოაცილოთ, რაც არღვევს იარაღის ჭერას და ითხოვს გაცილებით მეტ დროს. სურათზე, თუ მცველი საკმარისად თავისუფლად მოძრაობს შეიძლება მიწვდეთ მას მარჯვენა ხელით ჭერის უმნიშვნელო შეცვლით (1).  ასე ასწავლიან (2) მცველის მოხსნას ქართველი ინსტრუქტორები უკრაინელ მებრძოლებს. ეს მეთოდი მეტ დროს საჭიროებს, უფრო მიუხერხებელია, მაგრამ  ვინაიდან სხვადასხვა იარაღებს სხვადასხვა მცველები აქვთ ეტყობა ასე გარანტირებულად მიიღწევა მცველის საიმედო ჩართვა-გამორთვა. (3) კრებსის მოდიფიცირებული მცველი, რომლის ჩართვა გამორთვა არ ითხოვს იარაღის ჭერის შეცვლას.  (4) ცაციასთვისკალაშნიკოვისმცველი ნაკლებ პრობლემას ქმნის და ოდნავ უფრო მოსახერხებელია. ნებისმიერ შემთხვევაში, როდესაც ხდება გადაადგილება კარგი ჩვევაა მოათავსოთ ხელი, თითი მცველზე ხოლო თუ საჭირო გახდა სროლა იარაღის სამიზნე ხაზზე მიყვანა და მცველის მოხსნა უნდა მოხდეს ერთდროულად რაც ამცირებს რეაქციის დროს . 

მეორეს მხრივ „კალაშნიკოვი“ ომის იარაღია და არა “რენჯის” მკაცრი უსაფრთხოების წესებით და იქ ნაკლებად გაგიკონტროლებენ როდის არის იარაღი მცველზე. ომის პირობებში კიდე, როგორც სერჟანტი ნორმ „ჰუტ“ გიბსონი იტყოდა ფილმიდან “Black Hawk Down”, ეს არის  ჩემი მცველი სერ (თითი). პრობლემა იმაშია, რომ სასხლეტს მარტო თითი შეიძლება არ დააწვეს ის უბრალოდ შეიძლება რამეს წამოედოს და ამიტომ მცველის გამოყენება მაინც საჭიროა. მაგრამ  ვის აღელვებს მცველის მდგომარეობა, როდესაც სანგარში ზიხარ და ზევიდან 155მმ-ნი ჭურვები სკდება? ვინ ფიქრობდა 40-ან წლებში უსაფრთხოების პროტოკოლზე?

რა თქმა უნდა მცველის ასეთ კონსტრუქციას, რომელიც კალაშნიკოვმა როგოც ჩანს გადმოიღო ამერიკული მე-8 მოდელის რემინგტონიდან აქვს გარკვეული პლიუსები. დახურულ მდგომარეობაში ის იცავს იარაღის რესივერს ჭუჭყისგან. ასევე მცველის დახურულ მდგომარეობაში ყოფნისას სავაზნის მდგომარეობის შემოწმება ადვილი და უსაფრთხოა. უბრალოდ გამოწიეთ საკეტი ბოლომდე სანამ მას მცველი გააჩერებს და ვიზუალურად შეამოწმეთ არის თუ არა ვაზნა სავაზნეში. იგივეს AR-15-ზე გაკეთება ითხოვს მეტ მოქნილობას, ერთდროულად უნდა გამოწიოთ საკეტის სახელური იარაღი უკანა ნაწილში განლაგებული და შეამოწმოთ სავაზნე დამხმარე ხელით. საკეტის სახელურის გაშვებისას დამატებით უნდა დაარტყათ ხელი “forward assist”-ს რომ საკეტი გარანტირებულად ბოლომდე მივიდეს წინ. “კალაშნიკოვს” აქვს ე.წ. “მოძრავი” საკეტის სახელური, რომელიც წარმოადგენს საკეტის განუყრელ ნაწილს. ეს აძლევს სმსროლელს სრულ კონტროლს საკეტზე და საშუალებას ძალით შეტენოს სავაზნეში დაზიანებული, დაბინძურებული ვაზნები და ასევე მეტი ძალა დაატანოს საკეტის გახსნას თუ მას რამე ხელი უშლის. ამერიკულ იარაღში სახელუი გაძლევს საშუალებას მხოლოდ გახსნა საკეტი, მისი ძალით წინ მიწევა შესაძლებელია forward assist-ზე მრავალჯერადი დაჭერით.

შემდეგ მაგალითად ავიღოთ საკეტი და ვაზნის მიწოდების პროცედურა, სროლის დაწყების წინ.  როდესაც იწყებთ ვარჯიშს, AR-15-ზე „T“ ფორმის სახელურს გამოიყენებთ ალბათ ერთხელ, რომ პირველი ვაზნა მიაწოდოთ ხოლო საკეტის სახელური ერთნაირად მიღწევადია მარჯვენა და მარცხენა მხარიდან სროლისას. შემდეგ უკვე მჭიდის დაცლისას საკეტი დარჩება ღია და ვაზნის მიწოდება სავაზნეში მოხდება იარაღი მარცხენა მხრიდან განლაგებულ ღილაკზე დაჭერით და საკეტის სახელურს რენჯზე ვიზიტის დასრულებამდე აღარ გამოიყენებთ. 30 დოლარად  AR-15-ზე შესაძლებელია მოწყობილობის დაყენება, რომლითაც საკეტის გათავისუფლება მოხდება მარჯვენა მხრიდან ღილაკზე დაჭერით. T ფორმის სახელურს აქვს ფიქსატორი, რომელიც კბილი ედება რესივერს და სახელური სროლის დროს არ მოძრაობს. ადვილად შესაძლებელია სტანდარტული სახელურის ორმხრივით შეცვლა. ამისთვის საკმარისია გადახსნათ კარაბინი, ამოიღოთ სტანდარტული სახელური და ჩასვათ ახალი, ორმხრივი.

„კალაშნიკოვის“ საკეტის სახელური მარჯვენა მხრიდან არის განლაგებული. რომ ის გადატენოთ უნდა მოაცილოთ ხელი სახელურს ან გამოიყენოთ მარცხენა ხელი რომელიც უნდა გაუყაროთ იარაღს ქვევიდან ან იარაღი დახაროთ მარცხნივ .45 გრადუსით და ისე გადატენოთ. საკეტის ღიად დატოვების ფუნქცია არ არსებობს. ყველაფერი ამის შედეგად იზრდება „კალაშნიკოვის“ გადატენვის დრო. „კალაშნიკოვი“ მომზადებული დინამიური სროლის დისციპლინებისთვის დიდი ალბათობით გადაკეთებული იქნება ისე რომ საკეტის სახელური გადატანილი იქნება მარცხენა მხარეს. ასეთ შეჯიბრებებზე სწრაფმა გადატენვამ შეიძლება შეჯიბრი მოგაგებინოთ.  ავტორი მარცეხნა მხრიდან ისვრის ამიტომაც არ აქვს პრობლემა სახელურის განლაგებასთან. პარადოქსია მაგრამ „კალაშნიკოვი“ უფრო მოსახერხებელი ჩანს მარცხენა მხრიდან მსროლელებისთვის. მე-20 საუკუნის 50-ნი წლებიდან იარაღის კონსტრუქტორებმა უარი თქვეს საკეტის სახელურის ტრადიციულ მარჯვენა მხარეს განლაგებაზე, როგორც გრძივად მოძრავ საკეტიან შაშხანებში. რევოლუციურ გერმანულ STG-44-ს საკეტის სახელური მარცხენა მხარეს ქონდა. 40-ნი წლების ლეგენდარული FN-FAL-ის პროტოტიპი ასევე იყენებდა სახელურს მარცხენა მხარეს.

akboltleft

საზრიანი ამერიკელები ენთუზიაზმით მიუდგნენ საკეტის სახელურის საჭირო მხარეს გადატანის საკითხს და რამდენიმე ვარიანტი შეიმუშავეს, როგორც საკეტის მარცხენა მხარეს გადატანის ასევ ტექნიკურად უფრო რთული სქემა როდესაც საკეტით ოპერირება ხდება ისევე როგორც H&K G3-ში

ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ, საკეტი AR-15-ზე რჩება ღია მდგომარეობაში და მსროლელი ეგრევე ხვდება რომ იარაღი ცარიელია. საკმარისია დააწვე ღილკას ამოაგდო მჭიდი, მოათავსო ახალი, დაარტყა ხელი საკეტის შემაკავებელს და მზად ხარ სროლა გააგრძელო. “კალაშნიკოვში” შეიძლება ვერ მიხვდებით რომ იარაღი დაიცალა სანამ სასხლეტზე დაჭერისას არ გაიგონებთ “კლიკს” “ბახის” ნაცვლად.

გადატენვისას „კალაშნიკოვი“ ნელია ასევე მჭიდის ფიქსირების სქემის გამოყენების გამო. AR-15-ში მჭიდი უნდა მოათავსოთ იარაღში ისევე როგორც მაგალითად პისტოლეტში, ერთი მოძრაობით. თუმცა თუ მანამდე იქ ტალახმა შეაღწია მჭიდის მოთავსებით ტალახი უფრო ღრმად შეაღწევს და შეიძლება მჭიდიც ვეღარ ჩაეტიოს.  მჭიდი რომ გამოცვალოთ საკმარისია დააჭიროთ ღილაკს და ის თავისით ჩამოვარდება. კალაშნიკოვზე მჭიდი უნდა „მიაბა“ იარაღს ორი მოძრაობით (ჯერ წამოდო წიინა ნაწილი და მერე „ჩასვა“ უკანა), ხოლო მოსახსნელად ერთდროულად უნდა დააწვე ღილაკს და  გამოაძროთ მჭიდი. მაგრამ კალაშნიკოვი ხომ ომის იარაღია, რა მნიშვნელობაა რამდენი დრო გინდა მჭიდის გამოსაცვლელად თუ ირგვლის მოწინააღმდეგეების პოზიციაზე შტურმისას მთელი შენი ბატალიონის პირადი შემადგენლობა მორბის.

„კალაშნიკოვის“ დასაცავად უნდა აღვნიშნო, რომ სამოქალაქო მსროლელის თვალსაზრისით, ალბათობა რომ დაგჭირდება 30 ვაზნიანი მჭიდით აღჭურვილი იარაღის გადაუდებელი გადატენვა ისედაც საკმაოდ მცირეა. გარდა ამისა აუდიო-ვიზუალური დადასტურება რომ მჭიდი ჩაჯდა იარაღში „კალაშნიკოვში“ უფრო ადვილია ვიდრე AR-15-ში ამიტომ ინსტრუქტორები ასწავლიან მსროლელს ხელით (მჭიდის ჩამოქაჩვით) დაადასტურონ რომ მჭიდი ბოლომდე ზის AR-15-ში.  ალბათობა რომ სტრესის პირობებში „კალაშნიკოვში“ მჭიდს არასწორედ მოათავსებ პრაქტიკულად მინიმალურია თუმცა მეორეს მხრივ ეს პროცესი მეტ მოძრაობებს ითხოვს. მაგრამ თუ იარაღმა საბრძოლო ვითარებაში შეწყვიტა მოქმედება აღარ არის საჭირო როგორც AR-ში ჯერ მჭიდის შემოწმება ზის თუ არა ის კარგად, ეს ისედაც ჩანს, ამიტომ გადადიხართ პირდაპირ საკეტზე და ენერგიულად ტენით მას. ამას ქვია გადაუდებელი მოქმედება რომ იარაღმა განაგრძოს სროლა. ამერიკულ იარაღში ის ითხოვს მჭიდზე ხელის დარტყმას ქვევიდან, საკეტის ხელით გადატენვას და forward assist-ზე ხელის დარტყმას. “კალაშნიკოვში” ეს ხდებბა მხოლოდ საკეტის გადატენვით რაც უფრო მარტივია.

AR-15-ის კიდევ ერთი თავისებურებაა გარედან მოძრავი ნაწილების არ არსებობა. თუ საკმარისი ადგილი არსებობს რომ მასრა ამოვარდეს AR-15 გაისვრის. ეს ნიშნავს, რომ  შესაძლებელია იარაღის საყრდენთან/ტანთან მაქსიმალურად ახლოს მოათავსოთ, ისე რომ საკეტის სახელური ვერ წამოედება ვერფაერს და ვერ გაჭედავს იარაღს. მოძრავი ნაწილების არსებობის გამო “კალაშნიკოვში” არსებობს გარკვეული ნაკლებად სასიამოვნო ტრავმების მიღების ალბათობა. ჩემ მეგობარს მოყვა ხელი საკეტსა და დახურულ მცველს შორის და სერიოზული ჭრილობა მიიღო. მე საკეტმა ერთხელ ხელზე წამარტყა გასროლის დროს იმის გამო რომ ვიჩქარე გასროლა სანამ  დამხმარე ხელს კარგად მოვკიდებდი იარაღს. ნებისმიერ შემთხვევაში გინდათ ომში გინდათ წვრთნაში ხელთათმანების გამოყენება აუცილებელია.

junkprone

junkyard prone არის სასროლოსნო პოზიცია (შემუშავებული კაილ ლამბის მიერ), რომელიც უზრუნველყოფს მსროლელის მაქსიმალურად დაცულობას და ამავე დროს იძლევა საშუალებას აწარმოოთ დამიზნებით სროლა. “კალაშნიკოვისმოძრავი და გარეთ გამოშვერილი საკეტის სახელურის გამო, არსებობს საფრთხე რომ საკეტის სახელური წაარტყვას რამეს მათ შორის მსროლელის ხელს და იარაღი გაჭედავს, პრაქტიკულ სროლაში შეჯიბრების დროს ასეთ შემთხვევებს აქვს ხოლმე ადგილი.

akarbolts

კალაშნიკოვისდა AR-15-ის საქსტრაქციო ფანჯრები და საკეტები.  ”კალაშნიკოვსგანიერი ფანჯარა აქვს რის გამოც მასრა ნაკლები ალბათობით გაიჭედება ექსტრაქციისას. ამერიკულ იარაღში საექსტრაქციო ფანჯარა ვიწროა და აღჭურვილია დამცავი ფირფიტით, რომელიც არ აძლევს ჭუჭყს საშუალებას შეაღწიოს რესივერში. “კალაშნიკოვისსაკეტის სახელური მოუხერხებელი ნახევარ- მთვარის ფორმის არის მაგრამ თუ იარაღმა გაჭედა შესაძლებელია მას ფეხის ქუსლი დაარტყათ ან რამეს წამოარტყათ რომ დაძრათ გაჭედილი საკეტი. AR-15-ზე ასეთ შემთხვევაში რეკომენდირებულია იარაღის კონდახით მყარ ზედაპირზე დარტყმა, ერთდროულად “T” ფორმის სახელურზე გამოკვრით. ამერიკული იარაღის დასაკეცი კონდახები ნაკლებად გამძლეა ვიდრე ფიქსირებული ვარიანტები, რის გამოც შესაძლებელია იარაღის დაზიანება. ფაქტია, რომ საბჭოთა ჯარში ასეთ პროცედურას ემსხვერპლებოდა აღურიცხავი რაოდენობის კარაბინები. პრაქტიკული თვალსაზრისით ალბათობა, რომ ანკალაშნიკოვიან  AR-15 ისე გაიჭედება, რომ დაჭირდება ფეხების რტყმა ძალიან მცირეა. წლების განმავლობაში ავტორს არასდროს არ დაჭირვებია ჭიდაობა გაჭედილ საკეტთან.  

AR-15-ის სამიზნე მოწყობილობების სიმაღლის გამო, რაც განპირობებულია ლულის და კონდახის ერთ ხაზზე განლაგებით, იძლევა საშუალებას იარაღი მაქსიმალურად მყარად დაიჭიროთ ხელში, მათ შორის დამხმარე ხელი ისე ჩაავლოთ ტიბჟირს, რომ მაქსიმალურ კონტროლს მიაღწიოთ. კალაშნიკოვის დაბალი სამიზნე მოწყობილობების გამო იმისთვის რომ უზრუნველყოთ მაქსიმალური კონტროლი უნდა გამოიყენოთ ვერტიკალური სახელური, რომელიც უნდა ჯერ დააყენოთ იარაღზე. ამასთანავე “კალაშნიკოვზე” რკინის სამიზნე მოწყობილობების სიმაღლე  ლულის ღერძთან მიმართებაში არის 50მმ. AR-15-ზე 65მმ. ახლო მანძილებზე სროლისას ეს ნიშნავს რომ “კალაშნიკოვიდან” ნასროლი ტყვიები ისე დაბლა არ მოხვდება როგორც ამერიკულ იარაღზე (ახლო მანძილებზე ამ მილიმეტრებს აქვს მნიშვნელობა) მაგრამ 1.5სმ არ არის მაინც და მაინც დიდი სხვაობა. გამომდინარე იქიდან რა მეთოდით არის ოპტიკა დაყენებული ორივე იარაღზე ეს სხვაობა სიმაღლეში შეიძლება იყოს მცირე ან დიდი მაგრამ მსროლელმა უნდა გაითვალისწინოს ეს ახლო მანძილებზე სროლისას. როდესაც ახლო მანძილიდან პატარა სამიზნეს ესვრით ეს სანტიმეტრები განასხვავებენ კარგ გასროლას ცუდისგან.

cclamptech

იარაღის ჭერის ეფეტქური ტექნიკა C-clamp არ იმუშავებსკალაშნიკოვზერკინის სამიზნეებით ან თუ ოპტიკა ახლოს დგას ლულის ღერძთან.    

არასრულყოფილი, პრიმიტიული სამიზნე მოწყობილობები იყო ნორმა იმ ეპოქის იარაღისთვის და „კალაშნიკოვის“ სამიზნე მოწყობილობები 1947 წლიდან ისეთივე უცვლელი დარჩა როგორც მოსინის სწორი კონდახი. AR-15-ის „რკინების“ ავოლუცია პირიქით, გამოიხატა საკმაოდ ეფექტური A2 ტიპის სამიზნე მოწყობილობებში, ორ ნაირი აპერტურით ახლო და შორ მანძილებზე სასროლად. თანამედროვე სამიზნე მოწყობილობები კიდე უფრო გამძლე და დახვეწილია. მაგრამ კალაშნიკოვი ომის იარაღია, ოცმეთაური გვეტყვის რა მანძილზეა მტერი, დავაყენებ „ცელიკს“ საჭირო დანაყოფზე და „კამანძირი“ ხელით მანახებს საით ვისროლო. ღამით სროლა? ამისთვის მგეზავი ვაზნები არსებობს!

მეორეს მხრივ AR-15-ზე გამოყენებული სამიზნე მოწყობილობები იძლევა ეფექტური სროლის წარმოებას 0-დან 450 მეტრამდე. ახლო მანძილზე სწრაფი სროლისას შეიძლება გამოყენებულ იქნას სამიზნე მოწყობილობების ბაზები როდესაც „ცელიკის“ ფუნქციას ასრულებს უკანა სამიზნე მოწყობილობის დამცავი „ყურები“, ხოლო „მუშკის“ როლს ასრულებს წინა სამიზნე მოწყობილობის ფუძე მთლიანად (ეს ტექნიკა პირველად აღწერილია კაილ ლამბის მიერ). ას მეტრამდე იდეალურია დიდი ეპერტურა, რომელიც ატარებს ბევრ შუქს და დამიზნება ადვილია. 450 მეტრამდე სროლაც არ წარმოადგენს პრობლემას პატარა აპერტურის გამოყენებით. ვინც ამბობს რომ აპერტურები შუქს ცუდათ ტარებენ და ამ მხრივ “კალაშნიკოვის” სექტორული სამიზნე მოწყობილობა უკეთესია უბრალოდ არ იცის რაზე ლაპარაკობს.

უკანასკნელი რამდენიმე წელი ტაქტიკური კარაბინის ახალი სტანდარტი არის ოპტიკური სამიზნის გამოყენება. არც ისე დიდიხანია, რაც მწარმოებლებმა დაიწყეს ისეთი ოპტიკური სამიზნეების გამოშვება, რომელიც გაუძლებდა ინტენსიურ ექსპლუატაციას ტაქტიკურ იარაღზე და გარდა ძალიან მაღალი გამძლეობისა ასევე იყენებენ ენერგიის დაზოგვის ტექნოლოგიას რის გამო მცირე ზომის ელემენტზე ასეთი სამიზნე წლების განმავლობაში იმუშავებს, მუდამ ჩართულ მდგომარეობაში. ამის გამო კოლიმატორი გახდა ტაქტიკური კარაბინის განუყრელი ნაწილი. “კალაშნიკოვის” რესივერის კონსტრუქციის გამო, სადაც რესივერის ზედა მხარეს წარმოადგენს მოსახსნელი თხელი მეტალის ხუფი ოპტიკის დაყენება შეიძლება გახდეს დიდი პრობლემა. AR-15 იყენებს მყარ რესვიერს,  ბრტყელი ზედა ნაწილით, რომელზეც შესრულებულია უნივერსალური პიკატინის სამაგრი რის გამოც ოპტიკის დაყენება ადვილზე ადვილია. პრობლემა “კალაშნიკოვთან” უარესდება განსხვავებებით რესივერის კონსტრუქციაში სხვადასხვა მწარმოებლებს შორის, რის გამოც ოპტიკის სამაგრის არჩევა შეიძლება გართულდეს. არსებობს რამდენიმე ვარიანტი “კალაშნიკოვზე” ოპტიკის დაყენების: დენთის აირების მილის გამოცვლით: რესივერის ხუფის გამოცვლით; გვერდითა სამაგრის გამოყენებით. გვერდითი სამაგრის გამოყენება თითქოს ყველაზე ადვილია მაგრამ საქმე იმაშია, რომ ხშირია შემთხვევები, როდესაც ოპტიკის კრონშტეინი არ დგება ლულის პარალელურად რის გამოც საჭირო გახდება კრონშტეინის მორგება რაც ისეთი პროცესია, რომელსაც ყველა ვერ განახორციელებს. ამის გამო ოპტიკის დაყენება შეიძლება საკმაოდ „სახალისო“ პროცესი გახდეს თუ გავითვალისწინებთ, რომ შეკვეთისას არ გექნებათ საშუალება ჯერ შეხედოთ პროდუქტს და თუ მოგეწონათ მერე იყიდოთ. კოლიმატორის დაყენება ცხადია უფრო ადვილი იქნება ვიდრე გამადიდებელი ოპტიკური სამიზნის, რომელიც მერ სიზუსტეს ითხოვს. წაიკითხეთ გამოხმაურებები ინტერნეტ მაღაზია “ამაზონზე” და ნახავთ რამდენად ხშირად უჩივიან მყიდველები ვიზუალურად გადახრილ სამაგრებს რაც ადასტურებს თავსებადობის პრობლემის არსებობას. გარდა ამისა ოპტიკის დაყენებისას ჩნდება რიგი შეზღუდვები, მაგალითად აუცილებლობა მოხსნათ გვერდითა სამაგრი რომ შეძლოთ იარაღის დაშლა გასაწმენდად. ან თუ ცვლით დენთის აირების მილს, ახალი დეტალი მაგრდბა ორი გადაბმით ლულაზე საჭირო სიხისტის მისაღწევად და მილის წმენდა მოგიწევთ მოხსნის გარეშე რაც ნაკლებად სასიამოვნოა. სწორედ ამიტომ ეკონომიას სამაგრებზე აზრი არ აქვს იმიტომ რომ ისედაც “კალაშნიკოვზე” ოპტიკის მონტაჟი ვერასდროს ვერ იქნება იდეალური და ადვილი და იაფი კომპონენტების შეძენა კიდევ უფრო გაზრდის პრობლემების გაჩენის ალბათობას. არგუმნტი: ჩვენა პაპებმა ფაშისტები დაამარცხეს კოლიმატორების გარეშე აქ არ მუშაობს. თავდაცვით კარაბინზე ოპტიკა არის აუცილებელი და მისი დაყენების სირთულე და საფასური არის „კალაშნიკოვების“ ალბათ ყველაზე დიდი ნაკლი.

მჭიდი არის ნებისმიერი ავტომატური იარაღის ალბათ ყველაზე სუსტი ნაწილი და მიზეზი 99% დაბრკოლებების სროლის დროს. ლომის წილი  AR-15-ის საიმედოობის პრობლემების  უკავშირდება სწორედ რომ მჭიდებს. მეც შემხვდა მჭიდი, რომლიც უბრალოდ არ მუშაობდა ჩემ კარაბინში. ვიზუალურად მჭიდი უნაკლო იყო, მაგრამ უბრალოდ ამ მჭიდით კარაბინი იწყებდა სტაბილურად ჭედვას. მჭიდი იყო და იქნება  AR-15-ის აქილევსის ქუსლი. თავდაპირველად ჯერ კიდევ 50-ან წლებში ითვლებოდა რომ მომავალ საარმიო შაშხანას ექნებოდა ერთჯერადი მჭიდები. შემდეგ უკვე გადაწყდა 20 ვაზნიანი მსუბუქი ალუმინის მჭიდების გამოყენება, რის გამოც იარაღის რესივერი გაკეთდა სწორ კედლიანი მჭიდის გამოყენებაზე გათვლილი, და როდესაც საჭირო გახდა 30 ვაზნიანი მჭიდი ის გამოვიდა უცნაური ფორმის, სწორი ზედა ნაწილით (რომ ჩაეტიოს რესივერში) მაგრამ „მოღუნული“ ქვედა ნაწილით. ალუმინის მჭიდი არ გამოირჩევა მაღალი ექსპლუატაციური გამძლეობით განსხვავებით „კალაშნიკოვის“ მჭიდებისგან, რომლებიც ძალიან გამძლეებია. მე მინახია საშინლად გაცვეთილი ბაკელიტის მჭიდები, დაკაწრული, ამოტეხილი ადგილებით მაგრამ ეს მჭიდები მუშაობდნენ საიმედოთ. AR-15-ის შემთხვევაში მჭიდები სახარჯი მასალაა, მჭიდი გაფუჭდა? გადააგდე და შეცვალე ახალით. AR-15-ის კარგი ხარისხის მჭიდის შეძენა შესაძლებელია აშშ-ში 12-15 დოლარად. ჩვენთან “ბიზნესმენები” მათ ყიდიან 80 ლარად და ზევით.  მიუხედავად იმისა რომ არსებობს მეტალის, ალუმინის და პლასტმასის მოდელები არც ერთი არ გამოდგა იმდენად უკეთესი სხვებზე რომ განედევნა და ჩანაცვლებოდა სხვა კონსტრუქციის მჭიდებს. სამივე ტიპის მჭიდს აქვს თავისი დადებითი და უარყოფითი მხარეები. რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, თავის დროზე ჯერ კოლტმა და შემდეგ ჰეკლერ&კოხმა შესთავაზა არმიას იარაღის გადაკეთება ისე რომ შესაძლებელი ყოფილიყო უკეთესი მჭიდების გამოყენება მაგრამ უარი მიიღეს. იდეა ჩათვლილი იყო მიზანშეუწონლად. სამხედროებმა ჩათვალეს რომ ეს საკითხი არ იმსახურებდა ყურადღებას ხოლო სამოქალაქო მსროლელები აბსოლუტურად ბედნიერები არიან არსებული მჭიდის კონსტრუქციით.

akarmag

ამერიკული იარაღის მჭიდი პრაქტიკულად სწორკედლიანია და არ გააჩნია გამოშვერილი ნაწილები. 7.62 კალიბრის “კალაშნიკოვისმჭიდი მოხრილია და აქვს გამოშვერილი კბილი, რომლის გამოც ხანდახან მჭიდი იჭედებაპაუჩშიდა აფერხებს იარაღის სწრაფ გადატენვას.

ასეა თუ ისე ჩემი აზრით “კალაშნიკოვის” საიმედოობის უზრუნველყოფაში გამძლე მჭიდები დიდ როლს თამაშობენ და პირიქით, AR-15-ს მჭიდები უქმნიან ყველაზე მეტ პრობლემას. ცნობილია, რომ პოლიმერის მჭიდები იბზარებიან თუ სავსეები ვარდებიან მყარ ზედაპირზე. მე მინახია 10 ვაზნიანი DPMS-ის მჭიდი, რომელიც მზეზე ისე გაცხელდა და დარბილდა, რომ ზამბარამ გარეთ ამოყარა ვაზნები. სახელი არაფერს არ ნიშნავს, ცნობილ მწარმოებლებსაც შეიძლება ქონდეთ არც თუ ისე კარგი მჭიდები და კარგ მოდელებში პერიოდულად ირევა ცუდი პარტიები. ჩემი პირადი გამოცდილებით Magpul P-mag (სავსე არ დააგდოთ ასფაკტზე)  და Lancer L5AWM არიან ძალიან კარგი მჭიდები.

თუ ისვრი ბევრს, ადრე თუ გვიან იარაღის ნაწილები დაიწყებენ მწყობრიდან გამოსვლას. და აქ უკვე გამოდის პირველ ადგილზე რემონტის სიადვილე, ნაწილების თავსებადობა და ხელმისაწვდომობა. AR-15-ს აქვს სტანდარტები, რომელიც მეტ ნაკლებად არის დაცული, ხოლო სამხედრო სტანდარტი ე.წ. “MilSpec” უზრუნველყოფს დეტალების და აქსესუარების სრულ თავსებადობას. იყიდეთ 30 მწარმოებლის „Milspec“ დეტალები და ავტოფარეხში ააწყობთ მუშა კარაბინს. „კალაშნიკოვებში“ ასეთი სტანდარტები დაცული ნაკლებად არის. AR-15-ის  დეტალებს პრაქტიკულად არასდროს არ ჭირდება მორგება და მათ გამოსაცვლელად იმპროვიზირებული ინსტრუმენტები იქნება საკმარისი. კალაშნიკოვის დეტალები ზოგ შემთხვევაში საჭიროებენ მორგებას, მათი ნაწილი მზადდება ე.წ. პლიუსით, რომ ქლიბის გამოყენებით მოერგოს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში გამოშვებულ იარაღებს. რიგი პროცედურების განხორციელება შეუძლებელია სპეციალური ინსტრუმენტების გამოყენების გარეშე. თითქოს AR-15 უკეთესია ამ მხრივ? კი და არა. საქმე იმაშია, რომ  დიდი ალბათობით საშუალო ხარისხის AR-15 უფრო მალე შეწყვიტავს სროლას ვიდრე საშუალო ხარისხის „კალაშნიკოვი“. მაგრამ ამავე დროს  AR-15-ის მწყობრში დაბრუნება უფრო ადვილი და იაფი იქნება. მაღალი კლასის AR-15 გაისვრის ათასობით ვაზნას დაბრკოლების გარეშე, მაგრამ მაღალი კლასის AR-15 ღირს ძვირი. თუ ადამიანს უნდა ბევრი სროლა და AR-15-ის საკუთარი ძალებით აწყობა ეს ადამიანი უნდა ძალიან კარგად ერკვეოდეს ამ სისტემის თავისებურებებში, აარჩიოს პრემიუმ კლასის ნაწილები და ყურადღებით ადევნოს თვალი იარაღს რომ პრობლემის გაჩენის პრევენცია მოახდინოს. არც „კალაშნიკოვები“ არ არიან ისეთ უმანკოები, როგორც ბევრი თვლის რომ ისინი არიან. საბჭოთა სამხედრო ავტომატების ხაირსხი დიდიხანია ჩაბარდა ისტორიას. ისევე როგორც ხარისხის კონტროლი და სამხედრო იარაღის მიღების მკაცრი წესები. ეს ეხება რუსული იარაღის სამოქალაქო და სამხედრო იარაღსაც. თანამედროვე სამოქალაქო „კალაშნიკოვები“ ისეთივე ლატარეა არის როგორც იაფფასიანი იარაღი.  შეიძლება გაგიმართლოს შეიძლება არა.  იჟევსკის და ვიატსკიე პოლიანის ქარხნები პერიოდულად ცვლიან სპეციფიკაციებს, სტანდარტებს და ხარისხის კონტროლი არის საშინელი. იგივე ეხება სხვა მწარმოებლებს სხვა ქვეყნებიდან. ზოგი ისეთია, ზოგი ასეთი, ზოგი „კალაშნიკოვის“ ბაზაზეა, ზოგი „კალაშნიკოვის“  ტყვიამფრქვევის ბაზაზე. ზოგი ფრეზირებული რესივერით ზოგიც არა. საქართველოში კიდე „საიგების“ და „ვეპრების“ გარდა არის აქ ადგილზე აწყობილი გაურკვეველი წარმომავლობის „კალაშნიკოვები“, ასევე პოლონური და ბულგარული იარაღები. რუსული „საიგა“ მაინც უმეტეს წილად არის მეტ ნაკლებად ხარისხიანი იარაღი. ამერიკელები თვლიან რომ რუსული და ბულგარული იარაღები საუკეთესო სამოქალაქო კალაშნიკოვებია აქიდან რუსულები ბევრად უფრო უკეთესად ინარჩუნებენ სტანდარტს პარტიიდან პარტიამდე და საუკეთესო საბაზისო მოდელებია, რომ მათ ბაზაზე აიწყოს ტოპ-კლასის „კალაშნიკოვი“. ფულერი, კრებსი და სხვა „კალაშნიკოვის“ გურუები სწორედ რუსულ იარაღს ანიჭებენ უპირატესობას თავიანთი მაღალი კლასის იარაღების წარმოებისას, იმიტომ რომ სხვებთან შედარებით იქ ნაკლები სიურპრიზებია. რუსეთში კარგი „საიგის“ არჩევა სულების გამოძახების რიტუალს წააგავს. ყველას უნდა მაგრამ არავინ არ იცის ზუსტად ეს როგორ გააკეთოს. არიან კომპანიებიც, რომლებიც ვაჭრობენ „ამორჩეული/გადარჩეული“ და „შემოწმებული“ იარაღებით და ფასი ასეთ იარაღებზე უფრო მაღალია ხოლო რეკლამაციები ხარისხზე მაინც არის.  მიზეზი რის გამოც რუსები უჩივიან ხარისხს და ამერიკელები არა ალბათ იმაშია, რომ ამერიკელები იყენებენ იარაღის ძირითად ნაწილებს და აწყობენ მას პრაქტიკულად თავიდან, მაღალკვალიფიციური ოსტატების ხელით. თან აწყობენ ცალობით, ანუ ყოველ იარაღს დიდი ყურადღება ექცევა. თან ტრადიციულად რუსები ცდილობენ პრიორიტეტულ ბაზარზე საუკეთესო ხარისხის პროდუქცია გააგზავნონ. ასე, რომ დიდი ალბათობით ნაწილების კომპლექტებისგან აწყობილი ამერიკული კარაბინი ბევრად უფრო უკეთესი იქნება ვიდრე იგივენაირად აწყობილი “კალაშნიკოვი”, ვინაიდან მეორე ითხოვს ხელობას, ოსტატობას, ცოდნას და სპეციალურ ინსტრუმენტებს. ინტერნეტის ხიტი გახდა პოპულარული რესურსის Iraqveteran8888-ის მოწყობილი ტესტი სადაც კალაშნიკოვმა შეძლო მიყოლებით მოხლოდ 265 ვაზნის გასროლა რის შემდეგაც იარაღი მწყობრიდან გამოვიდა, რაც ადასტურებს რომ ყველა “კალაშნიკოვი” ერთნაირი არ არის.  მეორე ტესტში AR-15-მა ისროლა 830 ვაზნა სანამ ის წმყობრიდან გამოვიდა ამასთანავე მწყობრიდან გამოსული AR-ის გასაცოცხლებლად საჭიო იქნებოდა ახალი ლულა (100-150 დოლარი) და მისი გამოცვლა ავტოფარეხში იქნებოდა შესაძლებელი. მეორესმხრივ “კალაშნიკოვი” მოითხოვდა ოსტატს და სპეციალურ ინსტრუმენტებს. ეს ორი ტესტი ნათელზე ნათლად ასახავს სხვაობას ამ ორ იარაღს შორის და ასევე იმას, რომ ნებისმიერი “კალაშნიკოვი” სულაც არ არის  უფრო საიმედო და გამძლეა ვიდრე AR-15.  update: AR-15-ის ორიგინალური დიზაინის მიხედვით დენთის აირების თხელი ფოლადის მილი ასრულებდა ელექტრონული მცველის მაგვარ ფუნქციას, როგორც კი სროლის ტემპი გაცდებოდა დაშვებულ ლიმიტებს (ზედიზედ 800-900 გასროლა) და იარაღი გადახურდებოდა დენთის აირების მილი სკდება და სროლა ხდება შესაძლებელი მხოლოდ ერთი გასროლით და ხელით გადატენვით. დენთის აირების მილის გამოცვლის შემდეგ რომელიც  კაპიკეპი ღირს იარაღის ბრუნდება მწყობრში.მეორეს მხრივ  ”კალაშნიკოვში” დაშვებული ლიმიტის გადაჭარბება გამოიწვს ლულის/იარაღის განადგურებას. 

AR-15 საკეტი ადვილად იშლება ბოლომდე და ადვილად იწმინდება. ეს დეტალი არის გული ამ სისტემის იარაღის და თუ მას არ მიაქციეთ ყურადღება ამას შეიძლება მოყვეს იარაღის გაჭედვა ან სულაც მწყობრიდან გამოსვლა. საკეტი უნდა იყოს დამზადებული შესაბამისი მარკის ფოლადისგან და შემოწმებული დეფექტებზე. დენთის აირების მიმღები (gas key) მაგრდება ორი ხრახნით და ეს ორი ხრახნი უნდა იყოს დაფიქსირებული (stacked). თუ ეს ასე არ არის დროთა განმავლობაში ხრახნები დაიშვება ამას მოყვება დენთის აირების გაპარვა და იარაღი დაიწყევს ჭედვას მერე კიდე შეიძლება დაზიანდეს იარაღის ზედა რესივერი. დენთის აირების რგოლები (Gas Rings) არ უნდა იყოს გაცვეთილი თირე იარაღი გაჭედავს. იმისთვის, რომ შემოწმდეს რგოლების მდგომარეობა აწყობილი და გაშლილი საკეტი უნდა დაიდოს მაგიდაზე და თუ საკეტი საკუთარი წონის ქვეშ დაიკეცა და წაიქცა რგოლები უნდა გამოცვლილ იქნას. მეტი საიმედოობისთვის ექსტრაქტორის ზამბარა უნდა იყოს მოთავსებული რეზინის რგოლში. თუ რგოლი დაჯდა, დაიბზარა ის უნდა გამოცვლილ იქნას. სწორედ ასეთი  ნიუანსების გამო ბევრი თვლის რომ  AR-15 ზედმეტად რთულია, იმიტომ რომ “კალაშნიკოვის” საკეტი საერთოდ არანაირ მომსახურებას არ საჭიროებს. მე პირადად არ მაქვს პრობლემა გამართული ტექნიკური მდგომარეობის უზრუნველყოფის ჩემ AR-15-ზე მაგრამ ზოგი ჩათვლის, რომ ეს მეტის მეტია.  კარგი ხარისხის საკეტი, გაუძლებს 10 000-ზე მეტ გასროლას, დეტალების შეცვლის გარეშე. დეტალების გამოცვლით კიდე მაგდენს. AR-15-ის საიმედოობა პირდაპირ დამოკიდებულია გამოყენებული კომპონენტების ხარისხზე და ეს გასათვალისწინებელი ფაქტორია. მეორეს მხრივ “კალაშნიკოვს” საერთოდ ვერ ააწყობ კომპონენტებისგან.

AR-15-ის კონსტრუქციას ბევრი უპირტესობა აქვს სამოქალაქო მსროლელისთვის. ადამიანი რომელიც ყიდულობს AR-15-ს ყიდულობს პლატფორმას რომელიც შემდეგ შეიძლება აქციოს ტაქტიკურ კარაბინად ან შაშხანად ზუსტი სროლისთვის და ამისთვის მას დაჭირდება რამდენიმე იაფი ინსტრუმენტი. ვინც ყიდულობს „კალაშნიკოვს“ განწირულია ქონდეს იმ კონფიგურაციაში რომელშიც ის თავიდან შეიძინა. ტექნოლოგიურად ორივე იარაღი ერთმანეთისგან განსხვავდება, როგორც ცა და დედამიწა. რუსები აშკარად მოექცნენ გერმანული “სახალხო”, “ერზაც” ირაღების კონცეფციის გავლენის ქვეშ, რომელიც ითვალისწინებდა მაქსიმალურად იაფ, გამარტივებულ წარმოებას მოძველებულ დანადგარებზე. ამერიკელები პირიქით მოექცნენ მაღალიტექნოლოგიური პრაქტიკულად საავიაციო ტექნოლოგიების გავლენის ქვეშ და აქცენტი გააკეთეს ალუმინის, კომპოზიტების და თანამედროვე დაზგა-დანადგარების გამოყენებაზე.  მე არ ვარ იარაღის კონსტრუქტორი და ინჟინერი და არ შემიძლია ობიექტურად შევაფასო ორივე იარაღის ტექნოლოგიურობა მაგრამ ფაქტია, რომ ამერიკული იარაღი უფრო მარტივი კონსტრუქციის არის და უფრო ტექნოლოგიურიც, გამომდინარე იქიდან, რომ მისი ბოლომდე დაშლა აწყობა შესაძლებელია პრაქტიკულად შიშველი ხელებით. ერთადერთი რთული ოპერაცია არის ლულის ქანჩის მოხსნა, რისთვისაც ინსტრუმენტის კუსტარულად დამზადება არის ძალიან ადვილი თუ რა თქმა უნდ არ გაქვთ საშუალება იყიდოთ სპეციალური ქანჩი. ამის გამო  AR-15-ზე ქარხნული დეტალის საჭირო კონფიგურაციის სხვა დეტალით შეცვლა ძალიან ადვილია. შესაბამისად გაცილებით მეტი საშუალებაა და უფრო ადვილი და იაფიც არის  AR-15-ის მორგება ან ადაპტაცია.

akargassys

AR-15 არის ალბათ ერთადერთი ტაქტიკური კარაბინი რომელზეც შესაძლებელია ლულის თავისუფლად დაკიდება. დენთის აირის პირდაპირი შეფრქვევის სისტემის გამოყენებამ, გაათავისუფლა ლულა ზემოქმედებისგან, მოძრავი ნაწილების მცირე მასამ  და რაოდენობამ, ისევე როგორც ლულის და კონდახის ერთ ხაზზე განლაგებამ, განაპირობა AR-15-ის მაღალი თანდაყოლილი სიზუსტე და კონტროლირებადობა.  ყველა თუნდაც ყველაზე იაფ AR-15- შეიძლება გააჩნდეს საკმაოდ დიდი სიგრძის პიკატინის სამაგრები რაც აადვილებს მათ ადაპტაციას. “კალაშნიკოვსაღჭურვილს პიკატინის სამაგრებით ეღირება ორი საბაზისო AR-15-ის ფასი ამასთანავე  AR-15-ის ტიბჟირის სისტემა შეიძლება იყოს მონოლითური და გადაბმული რესივერთან რაც იძლევა საშუალებას დააყენოთ მასზე ოპტიკა

სიზუსტეს რაც შეეხება, ეს არგუმენტი ხშირად გამოიყენება, „კალაშნიკოვი“ კი საიმედოა მაგრამ „ემოთხი“ უფრო ზუსტია. სიმართლე გითხრათ ეს ისეთი თემაა, რომელიც ჩემი აზრით დეტალურად უნდა აიხსნას. დიახ AR-15 უფრო ზუსტია, მათ შორის უფრო ზუსტია ვიდრე AK-74 და ბევრად უფრო ზუსტია ვიდრე 7.62 კალიბრის კალაშნიკოვი. ეს ეხება, როგორც ჯერებით და ერთჯერად სროლას. მე არ მინდა დიდხანს გიყვებოდეთ ჩემ ექსპერიმენტზბე და გამოცდილებაზე მაგრამ ამაში მე თავად დავრწმუნდი. AR-15 შეიძლება იყოს ფენომენალურად ზუსტი. რისი მიზეზებიც არის ძალიან მაღალი ხარისხის ლულები, რომლებიც ამ იარაღებზე ყენდება, საშუალება პრაქტიკულად თავისუფლად გამოკიდო ლულა რაც შეუძლებელია „კალაშნიკოვზე“, მოძრავი ნაწილების პატარა მასა, ლულის და კონდახის ერთ ხაზზე განლაგება, დგუშის არ არსებობა რის გამოც ლულაზე არ მოქმედებს დენთის აირების ენერგია რომელიც დგუშს გადაეცემა. ვაზნებიც როგორც წესი უფრო უკეთესი ხარისხია და როგორც აღვნიშნე სტანდარტული AR-15 უფრო მოსახერხებელია ზუსტი სროლისთვის ვიდრე სტანდარტული „კალაშნიკოვი“. ისევე, როგორც „კალაშნიკოვის“ საიმედოობაში ასეთ სიზუსტეში ისევე როგორც დაბალ მასაში გადახდილია გარკვეული ფასი.  გამოყენებული სქემა გამორიცხავს დასაკეცი კონდახის გამოყენებას. დენთის აირების სისტემა უფრი მგძნობიარეა ლულის სიგრძის და ვაზნების მიმართ. AR-15 ყველაზე მოკლე ლულით (თეორიულად) ნაკლებად საიმედოა ვიდრე გრძელ-ლულიანი კარაბინები და მეტ ყურადღებას და მომსახურებს ითხოვს. მოძრავი ნაწილების მცირე მასა და რესივერის კონსტრუქცია ნაკლებად მდგრადია დაბინძურების მიმართ.

არის კალაშნიკოვი არაზუსტი იარაღი? რა თქმა უნდა არა. რუსები თვლიან, რომ თუ “საიგა” ისვრის 50მმ-ან ჯგუფებს 100 მეტრზე ესეიგი თქვენ გაგიმართლად. 50მმ ას მეტრზე აბსოლუტურად საკმარისია ტაქტიკური კარაბინისთვის. სამოქალაქო მსროლელისთვის, რომელიც იყენებს კარაბინს თავდაცვისთვის ისევე როგორც სამხედრო მოსამსახურისთვის სხვაობა 30მმ-ან და 60მმ-ან ჯგუფს შორის არის სუფთა თეორია და ნაკლები პრაქტიკული მნიშვნელობის მქონე საკითხი. ორივე შემთხვევაში ეს სიზუსტე საკმარისია რომ ყველა მიზანი რომელიც დგას ტაქტიკური კარაბინის წინაშე მიღწეულ იქნას. IPSC-ის სტანდარტული სამიზნის ალფა ზონის სიგანე არის 150მმ, ჩარლი ზონის –  200მმ. ადამიანი მკერდის საშუალო სიგანე დაახლოებით 400მმ. თავის სიგანე დაახლოებით 250 მმ. თავდაცვით მანძილებზე სხვაობები სიზუსტეში ორ პლატფორმას შორის უკვე თეორიულ სიბრტყეში გადადის (თუ იარაღი რა თქმა უნდა მისროლილია).  AR-15 ის სიზუსტეზე ლაპარაკი ზედმეტია. ეს “პლატფორმა” ყველაზე ზუსტია თავის კლასში.

AK-74M

AK-74M არის ძალიან კარგი იარაღი და ალბათ საუკეთესო კალაშნიკოვი. დაბალი უკუცემა აადვილებს ეფექტურ სროლას და გარკვეულ წილად ნიველირებას უკეთებს ჩავარდნებს ერგონომიკაში, ამავე დროს ის ისეთივე გამძლე და საიმედოა, როგორც 7,62 კალიბრის „AK”.  მაგალითად დროის მოგების მიზნით, მცველის მოხსნისას და გასროლისას იარაღი გაპატიებთ არასწორ ჭერას თუ წაავლებთ მას ხელს არა ტიბჟირზე არამედ მჭიდზე. იარაღი მაინც იქნება კონტროლირებადი და დროც იქნება კარგი. 7.62 კალიბრისკალაშნიკოვიგაცილებით ნაკლებად ტოლერანტულია და შესაბამისად ნელი. 7,62 კალიბრის კალაშნიკოვზე ჩემი აზრით აუცილებელია კომპენსატორის გამოყენება. .223 კალიბრისკალაშნიკოვიასევე ძალიან კონტროლირებადი და მოსახერხებელია. განსაკუთრებულ  აღნიშვნას იმსახურებს დასაკეცი კონდახი, რომელიც დაკეცილ მდგომარეობაში კი ზრდის იარაღის გაბარიტებს მაგრამ ამავდროულად არის ისეთივე გამძლე როგორც ფიქსირებული კონდახი და გადაბმის მექანიზმიც ძალიან გამძლეა

როგორც ერთმა თქვა, კალაშნიკოვის ძლიერი მხარეები AR-15-თან შედარებაში მაშინ იჩენენ თავს, როდესაც მთავრდება მისი სამოქალაქო გამოყენება ისევე როგორც AR-15-ის კომფორტის ზონა მთავრდება იქვე სადაც მისი სამოქალაქო გამოყენება ანუ იქ სადაც საჭირო ხდება ჯერებით სროლა. ძნელია ამ აზრს არ დაეთანხმო. დაფიქრდით ამაზე, მოსახლეობა მასიურად გადადის საცხოვრებლად ქალაქებში, იზრდება ქალაქების რაოდენობა და მათი ზომები. ქალაქები ხდება სტრატეგიული სამხედრო ობიექტები და ლომის წილი საბრძოლო მოქმედებების დიდი ალბათობით იქნება კონცენტრირებული ისევ ქალაქებში. მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში. იქ სადაც ნაკლებად არის ქვიშა, ტალახი, ჯუნგლები სქელი თიხით და ა.შ. იმისთვის რომ AR-15-მა იმუშაოს საიმედოთ საჭიროა მისი დაზეთვა, კალაშნიკოვი მეორეს მხრივ ისევ და ისევ დიდი დაშვებების გამო და მოძრავი ნაწილების მასის და მოძრაობის სიჩქარის გამო ნაკლებად მგრძნობიარეა ზეთის მიმართ. ამავე დროს ძნელია წარმოიდგინო სად უნდა აღმოჩნდეს სამოქალაქო მსროლელი სადაც არ არის ზეთი რაიმე ფორმით. ჩვენ ერთხელ იარაღი მწყობრში დავაბრუნეთ მანქანის ძრავიდან ამოღებული ზეთით.

საშუალო სტატისტიკური იარაღის მფლობელიც ასევე ცხოვრობს ქალაქში და მას ნაკლებად აინტერესებს რა მოუვა იარაღს თუ ის დატოვე ტალახში ორი სამი დღით. ისევე როგორც სამოქალაქო „კალაშნიკოვის“ პატრონს ალბათ არასდროს არ მოუწევს კარებების და კედლების კონდახით მტვრევა  რომ გააღწიოს ალყაშემორტყმული შენობიდან. „კალაშნიკოვის“ საიმედოობა კარგია, მაგრამ ამის საფასური საკმაოდ დიდია. სამოქალაქო მსროლელს პირველ რიგში უნდა იარაღი, რომელიც „არ ჭედავს“ და „არ ფუჭდება“.  მეორეს მხრივ გამოცდილმა მსროლელმა იცის, რომ თუ საკმარისად ბევრს ისვრი და საკმარისად ინტენსიურად ვარჯიშობ, გაჭედავს და გაფუჭდება ნებისმიერი იარაღი. და შესაბამისად ასეთს ჭირდება იარაღი, რომელიც ადვილად დაბრუნდება მწყობრში.

მოდით ავიღოთ ჩემი მაგალითი, ძნელად წარმოსადგენია რა უნდა მოხდეს, რომ მე ვერ გავწმინდო იარაღი? ან რა უნდა მოხდეს რომ ჩემი იარაღი გაიტენოს ტალახით? AR-ები მე მაქვს უკვე ალბათ 5-6 წელი. არც ერთს არასდროს არ გაუჭედია და არ გამოსულა მწყობირდან, გარდა იმ შემთხვევისა ერთ ალუმინის მჭიდთან. მინახია მე პრობლემური AR-ები? დიახ მიანხია. ისევე როგრც მინახია პრობლემური გლოკები, ისევე როგორც მინახია, როგორ გაუჭედია “კალაშნიკოვს”. იარაღი საჭიროებს მოვლას, წმენდას და დაზეთვას. თუ თქვენ ვალდებულას მოუაროთ იარაღს სათანადოდ არ ასრულებთ დიდი დრო არ გავა სანამ იარაღი დაგაღალატებთ.

corammodamge

ბევრი შეცდომით თვლის რომ “კალაშნიკოვი” არ საჭიროებს წმენდას რაც უდიდესი შეცდომაა. როგორც წესი  საბჭოთა კალიბრზე გათვლილი “კალაშნიკოვიდან” ხშირად იყენებენ კოროზიულ ვაზნებს, ვაზნებს რომლებიც ამაალებელ ფისტონში იყენებენ ნივთიერებებს, რომლებიც შემდგომ ილექება ლულაში და სხვა ნაწილებზე მარილების სახით, რომლებიც იწოვენ ნესტს ჰაერიდან და ქმნიან პირობებს დაჩქარებულ კოროზიისთვის. თუ იარაღი არ გაწმინდეთ კოროზიული ვაზნების გასროლის შემდეგ დადგება ისეთივე შედეგი როგორც სურათზე.  დასავლური მწარმოებლები კარგახანია კოროზიულ ვაზნებს არ იყენებენ და შესაბამისად წმენიდს გადადებას ასეთი მძიმე შედეგი არ მოყვება.

მე შევეცადე მაქსიმალურად ამომწურავი ინფორმაცია მომეწოდებინა ორი “პლატფორმის” ძლიერ და სუსტ მხარეებზე და აქცენტი გავაკეთე იმაზე რასაც ჩემი აზრით აქვს პრაქტიკული მნიშვნელობა და რისი გათვალისწინებაც ღირს. მე არაფერი არ მითქვამს წონაზე, იმიტომ რომ ჩემი აზრით ეს მაინც და მაინც არ არის მნიშვნელოვანი ფაქტორი, მითუმეტეს ორივე “პლატფორმა” ამ მხრივ ახლოს დგას ერთმანეთთან. ბუნებრივია ვინც ამ სტატიას წაიკითხვას მივა სხვადასხვა დასკვნებამდე და არჩევანიც იქნება განსხვავებული იმიტომ რომ განსხვავებულ ხალხს განსხვავებული მოთხოვნები აქვს.

არსებობენ სხვადასხვა იარაღის „მომხმარებლები“ დიამეტრალურად განსხვავებული მოთხოვნებით და შეხედულებებით.  მაგალითად მოსამსახურეები, რომლებსაც ევალებათ იარაღის ჭერა და ამ იარაღით უწევთ მსახურობა. უმეტეს წილად მათ ჭირდებათ იარაღი, რომელიც ყოველთვის გაისვრის როდესაც სასხლეტს დააჭერ. დრო დახარჯული იარაღის წმენდაზე და მოვლაზე მოსამსახურეს ურჩევნია დახარჯოს ძილზე და ჭამაზე, რაც ცხადია გასაგებია იმიტომ რომ ჯარისკაცობა ძალიან დამღლელია. პირველ ადგილზე გადმოდის არა იარაღის საბრძოლო არამედ უფრო საექსპლუატაციო თვისებები და განსაკუთრებულად ისეთ ჯარში სადაც საბრძოლო მომზადებას ნაკლები დრო ეთმობა მათ შორის არასაკამრისი დაფინანსების გამო. იარაღი ისვრის? კარგია. სად, როგორ, და რა ხდება მერე ნაკლებად საინტერესოა. სწორედ ამიტომ „კალაშნიკოვი“ რჩება ფავორიტად ჩვენ სამხედროებში და „სვდ“-ს მიმართ სიყვარულზე უკვე უკრაინელებიც გვეღადავებიან. ყველას გვყავს მეგობრები, რომლებიც თვლიან რომ მაკაროვი სუპერია, იმიტომ რომ წლების განმავლობაში ატარებდნენ მას, როგორც ტაბელურ იარაღს და ქონდათ რწმენა რომ იარაღი გაისვრის, რომ ის არ ფუჭდება (იმიტომ რომ არ ისვრიან) მაგრამ არასდროს არ ქონდათ საშუალება დარწმუნებულიყვნენ რომ საღამოს 6 საათის შემდეგ მაკაროვის სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება უკვე შეუძლებელია, ისევე როგორც დარწმუნებულიყვნენ 9×18-ის მრგვალთავიანი ტყვიის არაეფექტურობაში.

არის კატეგორიაც ხალხის, რომელსაც უბრალოდ უნდა რომ ქონდეს მუშა კარაბინი. ყველას არ აქვს დრო და საშუალება და არც უნდა AR-15-ის ექსპლუატაციის ნიუანსებში გარკვევა ან უბრალოდ არ აქვს ამ სისტემის ნდობა და მას სურს რამე რაც მისი აზრით იყიდი ერთხელ, დააგდებ და რომელიც ყოველთვის იმუშავებს. რომელსაც არ ჭირდება ვაზნების შერჩევა, მუშა მჭიდების ძებნა და ასე შემდეგ. ასეთი ადამიანი ენდობა „კალაშნიკოვის“ რეპუტაციას და იყიდის მას. თუ ასეთი ადამიანი ოდესმე დაფიქრდება იმაზე თუ სად გადის მისი შესაძლებლობების ზღვარი, რამდენად სწრაფი და ზუსტი შეიძლება იყოს ის ძალიან მალე მიხვდება რომ მის როგორც მსროლელის ზრდას „კალაშნიკოვი“ ხელს უშლის. შესაძლებელია „კალაშნიკოვის“ ერგონომიკის გამოსწორება? ნაწილობრივ კი, მეტ წილად არა. საქართველოს პირობებში ალბათ არა. შესაძლებელია კონდახის, ტარის, ტიბჟირის გამოცვლა, მაგრამ მართვის ელემენტების განლაგებას ვერ შეცვლი. ამერიკაშიც კი, მოთხოვნა „მძიმედ“ მოდიფიცირებულ „კალაშნიკოვებზე“ არც ისე დიდია მათი ძალიან დიდი ფასის გამო.  გამოსაცვლელი ნაწილები მისაღები ხარისხის ძალიან ძვირია და ამას ემატება უკვე ნახსენები სხვაობები სხვადასხვა წარმოშობის „კალაშნიკოვებს“ შორის რის, გამოც აქსესუარების შერჩევა შეიძლება სერიოზულად გართულდს. განსაკუთრებით თუ უკვთავ ინტერნეტით და არ გაქვს საშუალება მოაზომო დეტალი იარაღს.

ასევე არიან ასეთი როგორ გითხრათ თამადა-მსროლელების, რომელბსაც უყვართ ბევრი საუბარი იარაღზე, წელიწადში რამდენჯერმე სადღაც მინდორში გადიან და რამდენიმე ვაზნას ისვრიან. ამ ხალხის პრობლემა ის არის რომ ისინი არასდროს არავის არ ეჯიბრებიან, ტრევის ხალეის 15 გასროლა სამიზნის ცენტრში 2 წამში მაგათთვის არის რაღაც ფოკუსი ცირკიდან კლოუნებისთვის. ესეთი ხალხი არის ტიპიური „კალაშნიკოვის“ და სხვა „ნაღდი რუსული რკინის“ მოყვარულები.  რა მნიშვნელობა აქვს რეაქციის დროს, გადატენვის სისწრაფეს, სპლიტებს, როდესაც მას ხელში უჭირავს იარაღი, რომელიც „არასდროს არ ჭედავს“, „ნაღდი რუსული რკინაა“ გამოჭედილი მორდორის სამჭედლოებში, ერთმორწმუნე კომუნისტების მიერ, საიდუმლო სამხედრო ტექნოლოგიებით. სხვათაშორის სწორედ ეს ფენომენი ხსნის, რატომ იყიდება მორალურად მოძველებული საბჭოთა სკს-ები უფრო ძვირად ვიდრე თუნდაც „კალაშნიკოვის“ ბულგარული კლონები ან სკს-ზე ბევრად უფრო უკეთესი ჩეხური Vz58. ეს ხალხი აფასებს იარაღს არა როგორც ინსტრუმენტს არამედ როგორც ფეტიშს და ასეთი ხალხისთვის იარაღის ფერი და კუთხეების და ხაზების სიმეტრიულობა უფრო მნიშვნელოვანია ვიდრე საბრძოლო თვისებები.

ადამიანს (სამოქალაქო პირს) შეიძლება ქონდეს იარაღთან მოპყრობის საბაზისო ჩვევები, შეიძლება მიზანშიც კარგად ისროდეს, მაგრამ ტაქტიკური/რეალისტური ვარჯიშები არის შემდეგი საფეხური რომლის დაძლევა საქართველოში ითხოვს ძალიან დიდ მონდომებას და ასეთი ხალხი ქმნის საქართველოში ყველაზე პატარა მსროლელების კატეგორიას ე.წ. მოწადინებულ მსროლელებს. ყველას ნამდვილად არ აქვს დრო, საშუალება, სურვილი, მოთმინება, გაატაროს რენჯზე საათები და მაქსიმალურ ეფექტიანობას მიაღწიოს, ისროლოს მაქსიმალურად ზუსტად, „დაამუღამოს“ მაქსიმალურად ეფექტიანი პოზიციები, ექსპერიმენტირებდეს სხვადასხვა ტექნიკებთან, დახარჯოს დრო სავარჯიშო ინფრასტრუქტურის და ინვენტარის მოწყობაზე არა და მოწადინებული მსროლელი სწორედ ამით არის დაკავებული.  მოწადინებულ სმროლელებში არ უნდა აგვერიოს ხალხი, რომელიც უბრალოდ ქვეცნობიერად სურს დაემზგავსოს „სპეცნაზელს“ და უბრალოდ მოდას მიყვება. თქვენ ხმარობთ ტაიმერს? იცით თქვენი სპლიტების დრო? თქვენი რენჯზე გასვლა უფრო წააგავს დარბაზში ვარჯიშს თუ დამაწყნარებელ ბოულინგის სესიას? გააქვთ ვარჯიშის რეგლამენტი? ადევნებთ თვალს ვარჯიშების შესრულების დროს და საკუთარ პროგრესს? ფიზიკური მომზადება არის თქვენი პროგრამის ნაწილი?  თუ პასუხი არის კი, თქვენ მოწადინებული მსროლელი ხართ და სწორ გზას ადგეხართ, თუ არა მაშინ მოეშვით ფულის ტყვილა ხარჯვას და გადახედეთ თქვენ პრიორიტეტებს და მიზნებს.  ასეთი მსროლელი ადრე თუ გვიან მივა AR-15-თან იმიტომ რომ ეს იარაღი უდაოდ ყველაზე ერგონომიული და სწრაფი კარაბინია. მისი ერგონომიკის მაჩვენებლები იმდენად მაღალია, რომ მთელი რიგი ახალი სისტემების შეიქმნა, რომლებიც სრულად იმეორებენ AR-15-ის მართვის ელემენტებს. სპეცრაზმები, ინსტრუქტორები, სპორტსმენები, ყველანი ირჩევენ AR-15-ს შეუდარებელი ერგონომიკის, სიზუსტის, სისწრაფის, ადვილი რემონტის და ადაპტაციის განისაზღვრელი შესაძლებლობების გამო. ახალბედა მსროლელიც რომ ავიღოთ რა თქმა უნდა პროგრესი მას უფრო სწრაფი ექნება ბევრად უფრო მოსახერხებელ AR-თან, ეს კიდე ნიშნავს შედეგის მიღწევას ნაკლებ დროში და ნაკლები ხარჯით. იარაღის ფასზე ფიქრისას დაფიქრდით ამაზე სანამ გადაწყვეტილებას მიიღებთ.

უნდა აღვნიშნო, რომ წაკითხულიდან არ უნდა გააკეთოთ დასკვნა, რომ AR-15 არის ექსპერტის იარაღი, ხოლო „კალაშნიკოვი“ არიფის. სამოქალაქო მსროლელი იხდის იარაღში საკუთარ ზოგჯერ სიმწრით ნაშოვნ ფულს. არჩევანს განაპირობებს გარდა იარაღის საბრძოლო, საექსპლუატაციო თვისებებისა და ემოციური ფაქტორებისა, ასევე მისი ფასი და ხელმისაწვდომობა. ადამიანი, რომელმაც ჯარში იმსახურა „კალაშნიკოვით“ და სურს კარაბინი თავდაცვისთვის და ისევ იძენს „კალაშნიკოვს“ იმიტომ, რომ იცნობს ამ იარაღს, იღებს სწორ გადაწყვეტილებას. თუ ის განაგრძობს წინ სვლას, ის მალევე გადავა უფრო მოსახერხებელ სისტემაზე ან თუ ეს შეუძლებელია ის შეეცდება მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოს ის იარაღი რომელიც მას აქვს. როდესაც კარგი მსროლელი ცუდი იარაღით შეხვდება ცუდ მსროლელს კარგი იარაღით, კარგ მსროლელს დარჩება კარგი იარაღი.  ამბობენ სწრაფი ადაპტაციის უნარი არის ის რაც ხდის ადამიანს დომინანტ სიცოცხლის ფორმად დედამიწაზე. როგორც პილოტები-გამანადგურებლები იციან თავისი და მოწინააღმდეგის გამანადგურებლების შესაძლებლობები და გამარჯვევბისთვის იყენებენ თავისი იარაღის ძლიერ მხარეებს და სწორ ტაქტიკას სწორედ იგივენაირად  მსროლელმა უნდა იცოდეს თავისი იარაღის ძლიერი და სუსტი მხარეები და შესაბამისი ტექნიკის და ტაქტიკის ადაპტაციით ის მაქსიმალურად ეფექტურად გამოიყენოს. ამისთვის კიდევ მხოლოდ ერთი გზა არსებობს – ვარჯიში და განვითარება. მე ვაგრძელებ გზას და არ არის გამორიცხული ერთ ორ წელიწადში შევცვალო ჩემი აზრი აქ განხილულ საკითხებზე, თქვენც ბრმად ნუ დამიჯერებთ და გამოიკვლიეთ ის რაც მე გიამბეთ, თავად გადაამოწმეთ და მოხარული ვიქნები თუ მიამბობთ თქვენ გამოცდილებზე.

ჩვენი ტესტი – SigSauer SP2022

October 13th, 2015

მოგეხსენებათ, რომ სტატია SigSauer SP2022-ზე არც ისე დიდი ხნის წინ უკვე აიტვირთა ბლოგზე. აღნიშნული სტატია მეტ წილად შემეცნებითი იყო, რომელიც უბრალოდ გაიმბობდათ ამ იარაღის შექმნის ისტორიას და ახსნიდა მის მოწყობას და თავისებრებებს. ეს ახალი სტატია ეხება უშუალოდ კონკრეტული პისტოლეტის ტესტირებას.

testsp2022

ამჟამად ჩვენი ტესტირების ობიექტია აშშ-ში დამზადებული 9მმ-ნი პისტოლეტი SP2022,  ახალ მოდიფიკაციაში Nitron TB. პისტოლეტი აღჭურვილია შედარებით გრძელი ლულით, რომელიც განკუთვნილია მაყუჩის ან საპრესორის დასაყენებლად და საკეტი დაფარულია ამ კომპანიის საფირმო დაფარვით Nitron. დანარჩენით ეს არის ჩვეულებრივი SP2022.

სიმართლე გითხრათ მე იმდენი ხანია არ მქონდა შეხება “ზიგ-ზაუერის” პისტოლეტებთან, რომ ძალიან გამიხარდა, როდესაც მომეცა მისი შეძენის შესაძლებლობა. ჩემი აზრით „ზიგ ზაუერის“ “P” სერიის პისტოლეტები საუკეთესო პისტოლეტებია ორმაგი/ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმით.  ეს იარაღები გამოირჩევა მარტივი კონსტრუქციით, უმაღლესი ხარისხით, კარგი ერგონომიკით, საიმედოობით და როგორც წესი ძალიან ზუსტი იარაღებია.

ცობილია, რომ  SP2022 არის ალბათ ყველა დროის და ყველა ქვეყნის საუკეთესო შენაძენი, ფასი-ხარისხის კრიტერიუმის მიხედვით. ჩემთვის პირადად გამოცანად რჩება, როგორ მოახერხეს „ზიგ-ზაუერში“ ასეთი პისტოლეტის აწყობა ასეთ დაბალ ფასად. აშშ-ში ამ იარაღის შეძენა შესაძლებელია 400 დოლარად. ჩვენთან ის ამ სტატიის დაწერის მომენტში იყიდება 1700 ლარად თუმცა არ მგონია ეს ფასი დიდხნას შენარჩუნდეს.

მოგეხსენებათ, რომ საბრძოლო პისტოლეტის ერთ-ერთი თვისება უნდა იყოს მდგრადობა ექსპლუატაციის მიმართ და დაფარვის ხარისხი აქ დიდ როლს თამაშობს. ამ პისტოლეტში გამოყენებული დაფრავა „Nitron“ გამოიყენება „ზიგ-ზაუერის“ პისტოლეტებზე, რომლებსაც აქვსთ უჟანგავი ფოლადისგან დამზადებული საკეტი და/ან ჩარჩო. სიმართლე გითხრათ ეს დაფარვა არ არის საუკეთესო ცვეთის გამძლეობის მხრივ მაგრამ არც ყველაზე ცუდი არ არის. „ზიგ-ზაუერების“ გამოცდილი მფლობელები იძლევიან რჩევას ნიტრონით დაფარული დეტალების ზეთით დასველებას და გამშრალებას, რაც ხელს უწყობს დაფარვის შენახვას და ზრდის მის ანტი-კოროზიულ თვისებებს.   ყველა ჩვენს მიერ გამოყენებული შეფასების კრიტერიუმები რომ გამოვიყენოთ ალბათ დაფრავ იქნება SP2022-ის ყველაზე სუსტი წერტილი.

რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია ყველა SP2022 ასევე აღჭურვილია ტრიტიუმის სამიზნე მოწყობილობებით, რომლებსაც ჯერ ზიგ-ზაუერს აწვდიდა კომპანია „Trijicon“ და ამჟამად კომპანია “Meprolight”.  უკანასკნელის ღამის სამიზნე მოწყობილობების ძალიან კარგი ხარისხის არის, დიდი წერტილებით და თვითონ სამიზნე მოწყობილობების დიდია და ადვილად დამიზნების საშუალებას  იძლევა.  ასეთი ფასის იარაღზე ასეთი დახვეწილი სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება კიდევ ერთ ქულას მატებს ამ იარაღს. საბრძოლო/თავდაცვით პისტოლეტზე კარგი სამიზნე მოწყობილობების არსებობა აუცილებელია. ჩვენ შემთხვევაში აღარ არის საჭირო 80-140 დოლარის გადახდა, რომ ეს კრიტერიუმი დაკმაყოფილდეს. ზოგი თვლის, რომ ღამის სამიზნე მოწყობილობები არც ისე საჭიროა, მაგრამ ჩემი აზრით ასეთი სამიზნე მოწყობილობები არის პირველი რაზეც უნდა დაიხარჯოს ფული.

ghspber

პიკატინის სამაგრი არის საკმაოდ აგრესიული დიზაინის და ბასრი კუთხეებით, რომლებიც შეიძლება წამოედოს ბუდეს ან ქამარს. შედარებისთვის გვერძე არის Beretta M9A1-ზე შესრულებული ანალოგიური სამაგრი.

ორიოდე სიტყვა უნდა ვთქვა ახალ ლულაზე. ლულა „შავია“ ანუ ქრომირების გარეშე რაც არ წარმოადგენს ნაკლს იმიტომ რომ ამ მწარმოებლის ლულები უმაღლესი ხარისხის მასალისგან მზადდება და არ საჭიროებს დამატებით დაცვას. ლულის არხის ზედაპირი უნაკლოდ არის დამუშავებული. ხრახნები კლასიკურია. ლულის სიგრძე 110მმ-ია და მას გააჩნია ხრახნიანი ნაწილი რაც უზრუნველყოფს მაყუჩის დაყენებას (ხრახნების ტიპი 13.5×1 მარცხენა მიმართულებით). ლულის ხრახნიანი ნაწილი ქარხნულად დაკომპლექტებულია დასახრახნი დამცველით. უდაოდ, SP2022 ასეთი ლულით „ტაქტიკურად სიმპატიუტრად“  გამოიყურება, მაგრამ ჩემი აზრით რეალობაში ეს ოფცია ქმნის უფრო მეტ პრობლემას ვიდრე მოაქვს პრაქტიკული სარგებელი. პრობლემა პირველი არის ის რომ დამცველი თავისით ეშვება სროლის დროს, ხოლო თუ ის ფიქსატორით დაამაგრეთ, მაშინ ლულას ვეღარ ამოიღებთ საკეტიდან. ლულის კონფიგურაციიდან გამომდინარე ასევე კითხვებს ბადებს სამიზნე მოწყობილობები. თუ „ზიგ-ზაუერის“ მარკეტოლოგებს სურდათ იაფი პისტოლეტი გამზადებული მაყუჩის გამოყენებისთვის მაშინ იმაზეც უნდა ეზრუნათ რომ პისტოლეტი აღჭურვილი ყოფილიყო მაღალი სამიზნე მოწყობილობით, რომლის გამოყენება შესაძლებელი იქნებოდა დაყენებული მაყუჩის შემთხვევაში. ასე, რომ SP2022 არ არის ჭეშმარიტად suppressor-ready პისტოლეტი.  ცხადია ეს საქართველოსთვის არც არის აქტუალური, ჩვენთან ჯეიმს ჰოლივუდის ფილემებზე გაზრდილი და მაქიდანვე განათლება მიღებული  კანონშემომქედებლებისათვის მაყუჩი ასოცირებულია ბოროტებასთან და ამ ტიპის მოწყობილობების გამოყენება აკრძალულია. ამიტომ თავად გადაწყვიტეთ რამდენად ტაქტიკური იერსახე და ზედმეტი 1სმ ლულის სიგრძეში გიღირთ დამატებით წვალებად. ასე რომ საქართველოს რეალიებიდან გამომდინარე SP2022 Nitron TB უბრალოდ არის „კვაზი-ტაქტიკური“ პისტოლეტი ძალიან ლამაზი იერსახით. და თუ ყურადღებას არ მივაქცევთ მცირე შეუსაბამობებს SP2022 არის შესანიშნავი იარაღი. რომელიც ბოლომდე ჯდება საბრძოლო პისტოლეტის კლასში და ყველა მოთხოვნას აკმაყოფილებს.

Heckler&Koch USP Tactical შეიქმნა, როგორც მეტ წილად Mk23-ის შემცვლელი, რომელიც აღმოჩნდა ზედმეტად დიდი, მძიმე და ძვირადღირებული. როგორც ჭეშმარიტად გამზადებული საპრესორის გამოყენბისთვის, ის თავიდანვე აღჭურვილია მაღალი სამიზნე მოწყობილობებით, რომ შესაძლებელი იყოს მათი გამოყენება დაყენებულის საპრესორით.  

საბრძოლო/თავდაცვითი პისტოლეტის მოთხოვნილებას წარმოადგენს პისტოლეტის ადაპტაციის საშუალება. ამ მოთხოვნილებას SP2022 კარგად აკმაყოფილებს, მას გააჩნია ტარის მორგების საშუალება, კომპლექტში ჩვენ პისტოლეტს ორი ტარის პანელი მოყვა.  პისტოლეტი აღჭურვილია უნივერსალური პიკატინის სამაგრით. წინა და უკანა სამიზნე მოწყობილობა მერცხლის კუდის ტიპის სამაგრებში ზის, და შესაძლებელია მათი გამოცვლა, თუმცა ქარხნული ღამის სამიზნე მოწყობილობები ძალიან კარგია და წესით ამის საჭიროება არ უნდა წარმოიშვას.

მოთხოვნა – კონსტრუქციული სიმარტივე ასევე სრულად კმაყოფილდება. პისტოლეტი გამოირჩევა გამძლე და შედარებით მარტივი კონსტრუქციით. არის ხარისხიანად შესრულებული. ადვილად იშლება. დეტალები გამოცვლისას არ საჭიროებენ მორგებას. ერთი შეხედვით “P” სერიის პისტოლეტები რთული კონსტრქციის არის მაგრამ სინამდვილეში ეს პისტოლეტები ძალიან ადვილად იშლება ბოლომდე და ამისთვის არ არის საჭირო რაიმე რთული ინსტრუმენტები.  SP2022-ს “P”  სერიისგან ბევრი დადებითი რამ გადმოყვა და კონსტრუქციული სიმარტივეც მათ შორის არის.

SP2022-ის დაშლა ძალიან გავს FN P-35-ის დაშლის სქემას. გაწიეთ საკეტი უკან, გამოაძრეთ საკეტის შემაკავებელი, გაწიეთ საკეტი წინ და მოაცილეთ ის ჩარჩოს. ამოიღეთ დამაბრუნებელი ზამბარა თავისი ღერძით (ეს ცოტა რთულია ვინაიდან ღერძი ღრმად ზის და ხელი კარგად არ ეკიდება) და შემდეგ განაცალკევეთ ლულა და საკეტი. ტარის უკანა პანელის მოხსნა ასევე გაძლევთ საშუალებას მიუდგეთ დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის და უკეთესად გაწმინდოთ ის.

პისტოლეტი პოლიმერის რამით არის აღჭურვილი, რომელიც არ იჟანგენა. SP2022  ასევე საკმაოდ დიდი ხანია გამოიყენება სხვადასხვა სამხედრო და სამართალდაცმავი სტრუქტურების მიერ, რაც ნიშნავს რომ კონსტრუქცია გამოცდილია და რაიმე თანდაყოლილი სუსტი წერტილები პისტოლეტს არ უნდა ქონდეს.

sigbox

ასეთ კომპლექტაციაში იყიდება პისტოლეტი. არსებობს მეორე კომპლექტაციაც პლასტმასის კეისში, პლასტმასის ბუდეთი მაგრამ მეორე მჭიდის გარეშე. კომპლექტაცია შეიძლება განსხვავდებოდეს  გააჩნია რომელი ქვეყნიდან არის იარაღი იმპორტირებული. 

ცოტა უფრო ვრცლად მინდა გაიამობოთ პისტოლეტის სროლისუნარიანობაზე და ერგონომიკაზე. ყველა ზიგ-ზაუერის პისტოლეტი კარგუ ერგონომიკით გამოირჩევა. SP2022 ტარის ფორმა ძალიან მოსახერხებელია და მისი უკანა ნაწილის გამოცვლით შესაძლებელია მისი სხვადასხვა ზომის ხელზე მორგება.  საკეტი დიდი ზომის არის, თავისუფალია ყოველგგვარი ღილაკებისგან, რის გამოც იარაღის გადატენვა, დაბრკოლების აღმოფხვრა ძალიან ადვილია. ბრტყელი და განიერი ზედაპირი პლიუს დიდი ზომის ადვილად დასანახი სამიზნე მოწყობილობები აადვილებენ სწრაფ და ზუსტ სროლას. დამიზნება შეასძლებელია სილუეტით, მეთოდით რომელსაც ქვია out-of-the-notch shooting (წინა სამიზნე მოწყობილობა მაღლა არის უკანაზე) ან თუნდაც „კლასიკურად“ სამიზნე მოწყობილობების სამიზნის მიმართ გასწორებით. ლულის შედარებით მაღალი ღერძი არ ქმნის პრობლემებს. ოპტიმალური ტარის ფორმა და კუთხე უზრუნველყოფს იარაღის სწრაფ დაბრუნებას სამიზნე ხაზზე. „ზიგების“ მაღალ ლულის ღერძზე ბევრს ლაპარაკობენ მაგრამ ეს არ უშლის მსოფლიო დონის სპორტსმენ მსროლელს მაქს მიშელს დაამყაროს უამრავი რეკორდი სწრაფსროლაში სწორედ „ზიგ-ზაუერის“ პისტოლეტებიდან. დაიჭირეთ იარაღი მყარად ხელში, დააჭირეთ სასხლეტს და ტყვიები იქ მოხვდება სადაც უმიზნებთ. დიახ უკუცემა განსხვავებულია, ფიზიკის კანონებს ვერ გადაახტები, მაგრამ მე ვერ ვიტყვი რომ სწრაფი სროლისას SP2022 ქმნის განსაკუთრებულ პრობლემებს. უკუცემა არ არის პირდაპირ ხელის გულში მიმართული, როგორც მაგალითად გლოკიდან სროლისას, ამის ნაცვლად იგრძნობა „აყირავების“ მომენტი, მაგრამ აცალეთ დარულდეს გადატენვის ციკლი და დაინახავთ რომ პისტოლეტი თავისით დაბრუნდება დამიზნების ხაზზე, თქვენი თვალების წინ წარსდგება გასწორებული სამიზნე მოწყობილობები და შეგიძლიათ დააწვეთ სასხლეტს შემდეგი გასროლისთვის. „დაბლ ტეპი“, სწრაფი  ორმაგი გასროლები, გასროლები ორმაგ რეჟიმში არის ადვილი. SP2022 ძალიან კარგად ისვრის და რბილად მუშაობს.

sigknob

სამკუთხედის ფორმის მჭიდის ღილაკი SP სერიის საფირმო ნიშანია. ის კარგი ზომის არის და განლაგებულია იქ სადაც უნდა იყოს. მჭიდი ადვილად თავსდება, სამედოთ ფიქსირდება და მსროლელი მკაფიოდ გრძნობს ყველა ამ პროცესს. იარაღის კარგი თვისებაა, როდესაც ყველა ღილაკი მკაფიოდ მუშაობს და მსროლელს არ ჭირდება გადამოწნება ზის თუ არა მჭიდი კარგად იარაღში, ჩაირთო/გამოირთო თუ არა მცველი და ასე შემდეგ. ხშირს შემთხვევაში ეს განასხვავებს მაღალი კლასის იარაღს.  სურათში ასევე ჩანს ტარისს ზედაპირის იდეალური ტექსტურა, რომელიც უზრუნველყოფს იარაღის საიმედო ჭერას და ამავე დროს არ არის უხეში და არ ცვითავს ტანსაცმელს. 

„P” სერიის „ზიგ-ზაურების“ სასხლეტი, როგორც წესი ყველაფრით არის კარგი გარდა ერთი თავისებურებისა, რომელსაც ქვია გრძელი „რესეტი“. „რესეტი“ ანუ მანძილი რომელიც ჭირდება სასხლეტს იმისთვის, რომ დაჭერის შემდეგ გახდეს შესაძლებელი შემდეგი გასროლის განხორციელება. თუ „რესეტი“ გრძელია ეს ნიშნავს სასხლეტი თითის უფრო ენერგიულ მოძრაობას რაც თეორიულად ნეგატიურად აისახება სიზუსტეზე. გრძელი „რესეტის“ დადებითი თვისება არის ის რომ ყოველი გასროლის წინ საჭიროა მკვეთრი მოძრაობა სასხლეტი თითის და შემთხვევითი (ორმმაგი) გასროლა შეუძლებელია.  რახან მსროლელი იძულებულია უფრო წინ გაუშვას სასხლეტი ეს რა თქმა უნდა ითხოვს მეტ დროს და (ისევ თეორიულად) ანელებს სროლის მაქსიმალურ ტემპს.  ჩემი ღრმა რწმენით საჩუვრების „ზიგების“ გრძელ რესეტზე უფრო თეორიული ხასიათის და პრაქტიკაში პრობლემებს არ ქმნის, ვინაიდან „ზიგ-ზაუერების“ სასხლეტი იმდენად კარგია რომ ეს მცირე თავისებურება არ იგრძნობა. სასხლეტის ოპტიმალური წონა, ერთგვაროვანი სვლა, ხრაშუნის და ჩავარდნების გარეშე, სხვა დადებით თვისებებთან ერთად (ტარის ფორმა და კუთხე, ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები) აძლევენ საშუალებას ზუსტად ისროლონ თუნდაც ზალიან გამოუცდელ ახალბედა მსროლელებს. ბოლოს ვიტყვი რომ ორმაგ რეჟიმში სროლაც არ არის რთული. სასხლეტი რბილია და მოკლე სვლა აქვს.

sigaccuracy

ეს ჯგუფი ნასროლი მხოოლოდ ორმაგ რეჟიმში, 12 მეტრიდან, სტანდარტული SigSauer P226-დან არის  საუკეთესო დასტური „ზიგების“ მაღალი თანდაყოლილი სიზუსტის, რომელსაც მათ შორის უზრუნველყოფს ძალიან კარგი ქარხნული სასხლეტები.

შემდეგი თავისებურება ზიგ-ზაუერის პისტოლეტეების, რომელიც ბერვს არ მოწონს, არის საკეტის შემაკავებლის განლაგება. ის განლაგებულია უფრო უკან ვიდრე უმეტესობა სხვა პისტოლეტზე. ეს ერთდროულად მოსახერხებელია მაგრამ შეიძლება წარმოშვას პრობლემა, მარჯვენა ხელის დიდი თითი პირდაპირ მასზე თავსდება და შედეგად ბოლო გასროლის შემდეგ თითი არ აძლევს მას საშუალებას აიწიოს და საკეტი გააჩეროს გახსნილ მდგომარეობაში.  საჭიროა ჭერის შეცვლა ეს კიდე ბევრს ალბათ არ მოეწონება, არ მოუხდება. „P” სერიის ამ თავისებურებას ემატება ის რომ SP2022-ზე, დამშვები („დეკოკერი“) განლაგებულია საკეტის შემაკავებლის ქვეშ, უშუალო სიახლოვეში. სწრაფი ვარჯიშების შესრულებისას ხანდახან  ეს ორი ღილაკი ერთმანეთში აგერევათ მაგრამ პრაქტიკა ამის ალბათობას შეამცირებს. პრინციპში რომც აგერიოთ, არაფერი არ მოხდება განსაკუთრებული, საგანგაშო ქმდებებისას ეს ორივე ღილაკი ისედაც პრაქტიკულად არ გამოიყნება. მაგალითად საკეტით გათავსიუფლება გადაუდებელი გადატენვისას ხდება საკეტის უკან გაწევით და არა ღილაკზე დაჭერით ხოლო დამშვების გამოყენება საგანგაშოდ არასდროს არ ხდება. ანუ გადაუდებელი მანიპულაციების შესრულებისას ღილაკების ახლო-ახლო განლაგება პრობლმებს წესით არ ქმნის. აღნიშნული თავისებურება არ უნდა იყოს განხილული ნაკლოვანებად ვინაიდან პისტოლეტის შეძენისას იგულისხმება, რომ პატრონი მასთან ერთად ივარჯიშებს და შესაბამისად მიეჩვევა და დაიმახსოვრებს მართვის ელემენტების განლაგებას. ჩემი აზრით ამ თავისებურებას უნდა ყურადღება მიაქციოთ თუ განიხილავთ SP2022-ის შეძენის ვარიანტს.

მოგეხსენებათ თავდაცვითი/საბრძოლო პისტოლეტი უნდა იყოს უსაფრთხო. ყველა „ზიგ-ზაუერის“ პისტოლეტი ამ მხრივ ამ მოთხოვნას სრულად აკმაყოფილებენ. პისტოლეტები აღჭურვილია ავტომატური მცველებით, რომლებიც გამორიცხავენ გასროლას თუ არ მოხდა სასხლეტზე დაჭერა. ასევე მექანიკური მცველის არარსებობა ჩემი აზრით მხოლოდ პლიუსია. ორმაგი მოქმედების პისტოლეტს მექანიკური მცველი არ ჭირდება ხოლო „ზიგების“ საფირმო დამშვები („დეკოკერი“) სასხლეტის დაშვებას გადააქცევს აბსოლუტურად უსაფრთხო ოპერაციად. პრაქტიკული უსაფრთხოების მხრივ SP2022 იღებს მაქსიმალურ ქულას.

sigcham

განსხვავებით „ზიგ ზაუერის“ სხვა მოდელებისგან, SP2022 ასევ აღჭურვილია სავაზნის მდგომარეობის ინდიკატორით, რაც ასევე დამატებითი უსაფრთხოების ზომაა.

მჭიდი ავტომატურ პისტოლეტში თამაშობს კრიტიკულ როლს. SP2022-ის მჭიდები აღჭურვილია მასიური ხუფებით, რომლებიც ჩემი აზრით ზედმეტია, ვინაიდან მჭიდს აქვს საშუალება დაატიოს სტანდარტულ 15 ვაზნაზე მეტი თუ სხვა კონსტრუქციის ხუფი იქნება გამოყენებული. მჭიდები დაფარულია ნაცრისფერი დაფარვით, ხოლო მჭიდის მკვეთრად გამოხატული შევიწროება ადვილებს მათ სწრაფ მოთავსებას პისტოლეტში. მჭიდები ახალი იყო და ამიტომაც მე-15 ვაზნის მოთავსება იყო საკმაოდ რთული თუ არა შეუძლებელი.

ჩვენი SP2022-ის ტესტირებისას არანირ დაბრკოლებას ადგილი არ ქონია. ერთადერთი რაზეც შეიძლება „ზიგ-ზაუერს“ მოვედვაოთ არის ის რომ პისტოლეტის მოხვედრის წერტილი დამიზნების წერტილზე დაბლა იყო დაახლოებით 5 სმ-ით. ასეთ იარაღში ვერტიკალური გადახრა არის მიუღებელი ვინაიდან ამის გამოსწორება შეუძლებელია. უნდა შეიცვალოს ან წინა ან უკანა სამიზნე მოწყობილობა. ყველაზე ცუდი ვარიანტია, როდესაც პისტოლეტი „ურტყავს“ დაბლა, იმიტომ რომ ასეთი ცდომილების კომპენსირება დამიზნებით უფრო ძნელია. უნდა გადაფარო სამიზნე „მუშკით“ მაგრამ კრიტიკული ნაკლი ეს არ არის. ამან გაარკვეულად გული დაგვწყვიტა, იმიტომ, რომ დანარჩენში ამ პისტოლეტმა თავი კარგად გამოიჩინა. უკიდურეს შემთხვევაში შესაძლებელია (თუ ამის საშუალებას იძლევა სამიზნე მოწყობილობა) წინა სამიზნე მოწყობილობის სიმაღლის შემცირება ქლიბით და შემდგომ მისი „ცივი წესით გაშავება“ ან შეღებვა. ერთი რამ გაითვალისწინეთ სანამ რამის შეცვლას დააპირებთ დარწმუნდით რომ ეს არ არის თქვენი შეცდომა და რომ ნამდვილად საქმე არის იარაღში.

targetsp20221

ასე გამოიყურება ჩვენი SP2022-დან ნასროლი ჯგუფი 15 მეტრზე. ლურჯი წერტილი არის დამიზნების წერტილი. წითლად მონიშნულია მორტყმები. ამ პისტოლეტმაც ისევე როგორც მანამდე სხვა Sp2022 დაამტკიცა რომ ეს პისტოლეტები უკიდურესად ზუსტებია. 

shooterscentral.ge-ს დასკვნა: SP2022 წარმოადგენს მუშა, ხელმისაწვდომი იარაღის კარგ ნიმუშს. ზიგ-ზაუერის სახელი ყოველთვის იყო ასოცირებული დახვეწილობასთან და საიმედოობასთან და ეს SP2022 ნამდვილად არის ერთ-ერთი თუ არა ყველაზე კარგი პისტოლეტი ფასი-ხარისხის მაჩვენებლის მიხედვით. პისტოლეტი ღირს იაფი მაგრამ ის არ არის იაფიანი. SP2022-ის გამოყენება შესაძლებელია „პირდაპირ კოლოფიდან“ ყოველგვარი დამატებითი ინვესტიციების გარეშე. იარაღს დაჭირდება ბუდე (ან მჭიდი, გააჩნია რა კომპლექტაციას  შეიძენთ), დააყენეთ სასურველი სისქის სახელური და ის მზად არის გამოყენებისთვის. პისტოლეტი უდაოდ იმსახურებს უმაღლეს შეფასებას. ძალიან ბევრი კარგი პისტოლეტი არსებობს, მაგრამ ძალიან ცოტა პისტოლეტია, რომელიც სთავაზობს მყიდველს გაცილებით უფრო მეტს ვიდრე ის მასში იხდის.  SP2022 სწორედ ასეთი იარაღია.

SAR-SF და “კალაშნიკოვის” პლატფორმის შეფასება

October 1st, 2015

P1060459

არავისთვის არ იქნება განსაკუთრებული სიურპრიზი თუ განვაცხადებ, რომ ტიპიური (სტანდარტული) კალაშნიკოვის სისტემის იარაღი ვერ უძლებს კონკურენციას თანამედროვე სისტემებთან, ტაქტიკური/თავდაცვითი იარაღის როლში. თანამედროვე ტაქტიკური კარაბინები, უფრო ზუსტებია, არანაკლებ საიმედო, მოსახერხებელი, ერგონომიული, ტექნოლოგიური. თანამედროვე ტაქტიკური კარაბინის პატრონს ადვილად შეუძლია შეიძინოს ერთი საბაზისო მოდელი, რომელიც მას შეუძლია შემდგომ აქციოს იმ სისტემად, რომელიც მას სურს. ამაში მე არ ვგულისხმობ მარტო ე.წ. „ფურნიტურის“ შეცვლას (სახელური, ტიბჟირი, კონდახი) არამედ ყველა იმ უპირატესობას, რომელიც მოაქვს იარაღის ე.წ. მოდულურ კონსტრუქციას და ტექნოლოგიურობას. ავიღოთ მაგალითისთვის AR-15-ის რესივერი. ყველაფერი რაც რესივერზე ყენდება შესაძლებელია გამოცვლილ იქნას პრაქტიკულად შიშველი ხელებით ან ინსტრუმენტებით, რომლებიც მოიძებნება ნებისმიერ ინსტრუმენტების უჯრაში, სახლში სადაც ცხოვრობს კაცი რომელსაც ხელები ტრაკიდან არ ეზრდება. აღნიშნული გვაძლევს ორ ძირითად უპირატესობას: 1. საშუალებას მოვირგოთ იარაღის ნებისმიერი კომპონენტი; 2. დეტალის წმყობრიდან გამოსვლის შემთხვევაში, შესაძლებელია საკუთარი ძალებით შევაკეთოთ იარაღი. AR-15-ში არ არის არც ერთი დეტალი, რომლის ერთი ჩაქუჩით და ერთი ლურსმნით აწყობა შეუძლებელია სამზარეულოში. უმეტესობა თანამედროვე ტაქტიკური/სამხედრო იარაღების პროექტირდება ასეთი მოთხოვნებით, მარტივი, ტექნოლოგიური, მოდულური, თანამედროვე მასალების გამოყენებით. მეორეს მხრივ „კალაშნიკოვი“ არის რეალურად 40-ნი წლების ტექნოლოგიებით შექმნილი იარაღი. ის აგებულია „დაბეჭდილი“ რესივერის ირგვლივ, რომელიც შექმნილია გერმანული ტექნოლოგიებით. მისი ფურნიტურა იყო ხის ან ბაკელიტისს ისევე როგორც მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ გერმანულ იარაღებში. დასაკეცი კონდახი დაყენებული 1949 წლიდან AKC-ზე ასევე ზუსტად იმეორებდა გასული საუკუნის 30-ან წლებში შექმნილი გერმანული დასაკეცი კონდახის კონსტრუქციას. რუსეთი ყოველთვის პროგრესის კუდში მიჩანჩალებდა და იმ დროისთვის კალაშნიკოვის ავტომატის წარმოების ათვისებაც უდიდესი პრობლემა გამოდგა, რის გამოც მაგალითად კონსტრუქციაში და საწარმოო პროცესებში 10 000-ზე მეტი ცვლილება იქნა შეტანილი სანამ წარმოება ბოლომდე დალაგდა და გახდა შესაძლებელი კალაშნიკოვის ავტომატების მასობრივი წარმოება.

რა თქმა უნდა არც AR-15 არ არის ახალგაზრდა. მისი საბოლოო სახის ფორმირება 50-ნი წლების ბოლოს მოხდა, მაგრამ კალაშნიკოვისგან განსხვავებით ეს იარაღი იყო რევოლუციური თავისი დროისთვის. მოდერნიზაციის პოტენციალი AR-15-ში იმხელა იყო რომ ეს იარაღი ნახევარი საუკუნის შემდეგაც ძლიერ პოზიციებს ინარჩუნებს და ზე-პოპულარულია პროფესიონალურ წრეებში, ხელმისაწვდომია უამრავ კონფიგურაციაში დაწყებული პისტოლეტით და დამთავრებული სნაიპერული შაშხანით და ტყვიამფრქვევით ვაზნების ლენტით მიწოდებით და ყველა ამ როლში ის მშვენივრად გამოიჩინა თავი. მიუხედავად იმისა, რომ კალაშნიკოვის ავტომატი არის ნაკლებად ტექნოლოგიური, არ არის მოდულური, ნაკლებად ერგონომიულია, მისი მდიდარი საბრძოლო ისტორია და უკიდურესად საიმედო იარაღის რეპუტაცია იზიდავს უამრავ ადამიანს, რომელიც აჩერებს ამ იარაღზე თავის არჩევანს. „კალაშნიკოვი“ იქმნებოდა ომისთვის, ბრძოლისთვის, ბირთვული აპოკალიფსისთვის და შესაბამისად კარგად მოემსახურება ადამიანს, რომელიც თავის სიცოცხლეს მას ანდობს. ბოლოს და ბოლოს ეს იარაღი ბრწყინავს იმაში რაც არის ყველაზე მათავარი თვისება საბრძოლო იარაღის – საიმედოობა. „კალაშნიკოვი“ ხშირად არის ჩემი ხუმრობების თემა, მაგრამ დამერწმუნეთ მე პატივს ვცემ ამ იარაღს. გინდათ „კალაშნიკოვი“? კარგით, მაშინ ეს სტატია თქვენთვის საინტერესო იქნება, ისევე როგორც კონკრეტულად „კალაშნიკოვის“ ბულგარული კლონების პატრონებისთვის.

კალაშნიკოვის სისტემას მე კარგად ვიცნობ, მქონდა საშუალება ხანგრძლივი ექსპლუატაციის, 5.45 და .308 კალიბრის „ვეპრების“, 7.62 კალიბრის „საიგის“, AKC-74У-ს და ეხლა უკვე მაქვს ბულგარული 5,56 კალიბრის კარაბინი SAR-SF. რა უნდა გავითვალისწინოთ ამ სისტემის იარაღის არჩევისას? „კალაშნიკოვის“ კლონების უმეტესობა იყენებს პრაქტიკულად იდენტურ მართვის სქემას (manual of arms) და განსხვავებები ეხება მცველის კონსტრუქციას, როდესაც იარაღს ემატება მარცხენა მხარეს განლაგებული მცველი, განსხვავებულ „ფურნიტურას“ და დასაკეცი კონდახების კონსტრუქციას. ამასთანავე მსროლელს შეუძლია აარჩიოს სტანდარტული ზომის და მოკლე ტაქტიკური კარაბინები ე.წ. შუალედურ კალიბრებში (5.45×39, 5.56×45, 7.62×39), ისევე, როგორც სანადირო ვარიანტები, მათ შორის შაშხანის კალიბრებზე (.308, 7.62x54r) უფრო გრძელი ლულით და განსხვავებული კონფიგურაციით, ოპტიმიზირებული ნადირობისთვის. ყველა კალაშნიკოვი ერთნაირად იშლება და საჭიროებს ერთნაირ მოვლა/მომსახურების პროცედურებს.

ak var2

კალაშნიკოვის სამი ყველაზე პოპულარული ფორმატი. მარცხნიდან მარჯვნივ: დამოკლებული კარაბინი, დასავლეთში ცნობილი როგორც „კრინკ“ ან „კრინკოვ“ რომელსაც საფუძვლად უდევს საბჭოთა AKС-74У; სტანდარტული საბრძოლო „კალაშნიკოვი“ დაფუძნებული საბჭოთა AKM-ზე და სანადირო ფორმატი, რომელიც ან მაქსიმალურად უახლოვდება სანადირო კარაბინის კონფიგურაციას ან ე.წ. „დრაგუნოვის“ ტიპს, იმ ქვეყნებისთვის სადაც სახელმწიფო არ წყალობს იარაღებს გასამხედროებული იერსახით.

შესაბამისად ადამიანს აქვს არჩევანი გასაკეთებელი რამდენიმე კონფიგურაციას და კალიბრს შორის, რომელიც ყველაზე უკეთ აკმაყოფილებს მის მოთხოვნებს. განსხვავებით სხვა სისტემებისგან, თუ რამე შეიცვალა ის ვერ მოახერხებს იარაღის მოდიფიცირებას. აქიდან გამომდინარე ყველაზე პოპულარული და სასურველი კონფიგურაცია არის სტანდარტული AKM-ის, რომელიც მაქსიმალური უნივერსალურობით გამოირჩევა. არასასიამოვნო სიურპრიზი ელის კალაშნიკოვის მფლობელს თუ ის გადახედავს დამატებითი აქსესუარების ფასებს. ეს განსაკუთრებით ეხება ოპტიკის სამაგრებს. კალაშნიკოვმა თავის დროზე ვერ გათვალა, რომ ოპტიკა იარაღზე გახდებოდა სტანდარტი და ამიტომაც „დაახურა“ თავის იარაღს, თხელი ხუფი, რომელზეც შეუძლებელია ოპტიკის მონტაჟი. მდგომარეობის გამოსწორების მცდელობა იყო რესივერის გვერდიდან უნივერსალური სამაგრის დაყენება, რომელიც ჩემი დაკვირვებით არ გამოირჩევა საიმედოობით და ოპტიკაც მაღლა უნდა იდგას რომ შესაძლებელი გახდეს იარაღის დაშლა მისი მოხსნის გარეშე. დასავლური კომპანებიც ჩაერთვნენ ამ პროცესში და ათეულზე მეტი გზა გამონახეს ოპტიკის მონტაჟის. უფრო სქელი ხუფები დამატებითი ფიქსაციის წერტილებით, ხუფები, რომლებიც ფიქისრდებოდნენ გადაბმით უკანა სამიზნე მოწყობილობის ბაზასთან, ოპტიკის სამაგრები, რომლებიც ყენდებოდნენ ხუფების თავზე, ათასანაირი კრონშტეინები, რომლებიც ყენდებოდნენ სტანდარტულ „საბჭოთა“ სამაგრზე და ასევე სამაგრები, რომლებიც სრულდებოდნენ დენთის აირების მილთან ერთად და აქიდან ყველაზე დახვეწილები დამატებით ფიქისრდებოდნენ ლულასთან გადაბმით. მაგალითად AR-15-ის, FN SCAR-ის ჩეხური BREN-ის სამაგრების სიგრძე იმხელა არის, რომ შესაძლბელია ორი ოპტიკური მოწყობილობის, ფანრის და ლაზერული სამიზნის ერთდროული დაყენება (გამადიდებელი + კოლიმატორი + ლაზერი, ოპტიკური სამიზნე + ღამის ხედვის ხელსაწყო + ლაზერი). „კალაშნიკოვზე“ ეს შეუძლებელია. იმისთვის რომ AR-ზე დააყენოთ ოპტიკა საკმარისია კარგი „რინგების“ ყიდვა. იმისთვის, რომ დააყენოთ ოპტიკა „კალაშნიკოვზე“ მოგიწევთ 150-დან 300-დოლარამდე გადახდა და კიდე თავის მტვრევა იმაზე თუ, რომელი მეთოდი არის თქვენთვის უკეთესი და უფრო საიმედო ვიდრე სხვა მრავალი დანარჩენი. მაგალითად ჩვენ ბულგარულ SAR-SF-ზე ოპტიკის დაყენების ერთადერთი გზა არის ან ხუფის შეცვლა ან დენთის აირების მილის. პირველის ფასი 150 დოლარია მეორესი მინიმუმ 130. ამ მოდელს გვერდითა სამაგრი არ აქვს, გამოყენებული დასაკეცი კონდახის კონსტრუქციის გამო. გამომდინარე, რომ სტანდარტული გვერდითი სამაგრი არ გამოირჩევა განსაკუთრებული სიხისტით, ხოლო დენთის აირების მილი საერთოდ არ იყო განკუთვნილი ოპტიკის დასაყენებლად, უმჯობესია არ დახარჯოთ ფული იაფ ჩინურ სამაგრებზე და იყიდოთ ხარისხიანი დეტალი კარგი რეპუტაციის მწარმოებლისგან, რომელიც სპეციალიზირდება კალაშნიკოვის პლატფორმაზე და არ დაგავიწყდეთ, რომ “კალაშნიკოვის” კლონები ყველა ერთნაირი არ არის და დარწმუნდით რომ სასურველი დეტალი მიდის კონკრეტულად  თქვენ “კლონზე”.

SH-1

კომპანია „Ultimak“ უშვებს ძალიან კარგ, საკუთარი კონსტრუქციის სამაგრებს სხვადასხვა კონფიგურაციის „კალაშნიკოვებისთვის“. სურათზე არის დენთის აირების მილი შესრულებული პიკატინის სამაგრით. საიმედო ფიქსაცია მიიღწევა ასევე სამაგრების გამოყენებით, რომლებიც ყენდება ლულაზე. ლულის გახურების და მეტალის გაფართოების ზემოქმედება „ზეროზე“ აჩენს გარკვეულ კითხვებს. ფასი – 130 დოლარი.

ფურნიტურას რაც შეეხება, აქ არჩევანი ძალიან დიდია, და რა თქმა უნდა ყველაზე დიდი არჩევანი არის სტანდარტული „კალაშნიკოვებისთვის“, ნაკლებად დიდი არჩევანია სანადირო ვარიანტებისთვის, და საკმაოდ შეზღუდული არჩევანია ე.წ. „კრინკებისთვის“. ცხადია დაივიწყეთ ისეთი უკანასკნელი „მოდური“ ტრენდები ტაქტიკურ სამყაროში, როგორებიც არის დასაკეცი სამიზნე მოწყობილობები, თავისუფლად დაკიდებული ლულები და ასე შემდეგ. სამაგრების ფართიც არის ძალიან პატარა რის გამოც სანამ დააპირებთ სახელურების ან ფარნების შეძენას, კარგად დაფიქრდით რა გინდათ, სად დააყენებთ და რამეს ამით ხელს რომ არ შეუშლით. მაგალითად AR-15-ის მჭიდის პირდაპირ ქვევით ვარდება ღილაკზე დაჭერისას. „კალაშნიკოვზე“ მჭიდი წინ უნდა გაწიოთ, რომ ის მოხსნათ, რის გამო თუ გიყენიათ შედარებით გრძელი ვერტიკალური სახელური, რომელიც შედარებით უკან არის დაყენებული, გართულდება მჭიდის გამოცვლა ან საერთოდაც შეუძლებელი გახდება.

ak var1

კარგი ვარიანტია „კალაშნიკოვისთვის“ ე.წ. hand stop-ის დაყენება. სახელური ან hand stop აუცილებელია, იმისთვის რომ იარაღი მყარად გეჭიროთ. პრობლემა ის არის რომ სტანდარტულ ტიბჟირზე არ რჩება ადგილი ერთდროულად სახელურის და ფარანის დასაყენებლად. მაშინ ფარანი უნდა დაყენდეს გვერდიდან რაც ზრდის იარაღის სიგანეს. გამოსავალი შეიძლება იყოს ისეთი სახელურის დაყენება, რომელიც ერთდროულად იძლევა ფარანის დაყენების საშუალებას.

მინუსებია ასეთი სახელურის გაბარიტეები, ფარნების შეზღუდული არჩევანი და მათი ფასი. პოპულარული ტაქტიკურ სამყაროში იარაღის ჭერის c-clamp ტექნიკა პოპულარიზირებული კრის კოსტას და ტრევის ჰალეის მიერ „კალაშნიკოვზე არ იმუშავებს იმიტომ რომ ხელი გადაფარავს რკინის სამიზნე მოწყობილობებს ან დაბლა დაყენებულ ოპტიკას. SAR-SF-ის დასაკეც კონდახს აქვს კიდევ ერთი მინუსი, ის ზღუდავს გამოყენებული ვერტიკალური სახელურების არჩევანს. SAR-SF-ის შემთხვევაში ყველაზე ოპტიმალურია hand stop-ის გამოყენება ან დაყენება სასურველი სახელურის და უარის თქმა სალაშქროდ კონდახის აკეცვის საშუალებაზე, ხოლო შალითაში გადასატანად არც არის აუცილებელი კონდახის ბოლომდე აკეცვა. „კალაშნიკოვების“ ტუნინგის თემის გაგრძელება შესაძლებელია უსასრულობამდე, მაგრამ ამ სტატიის მიზანი არ არის „კალაშნიკოვის“ ტუნინგის ყველა მიმართულების აღწერა. მე მინდოდა თქვენთვის ამეხსნა, რომ „კალაშნიკოვის“ ტუნინგი გაცილებით უფრო რთულია და მეტ დანახარჯებს ითხოვს, რის გამოც სანამ რამეს შეუკვეთავთ კარგად უნდა დაფიქრდეთ, რა გჭირდებათ, ნამდვილად გჭირდებად თუ არა, რას, როგორ და სად აყენებთ და რამეს ხელი ხომ არ შეეშლება. ასევე მოერიდეთ იაფი/ჩინური, უსახელო ნაწილების შეძენას. „კალაშნიკოვების“ მოყვარულების წრეებში ავტორიტეტით სარგებლობენ, „Magpul”, “Krebs Сustom”, “Ultimak”, “FAB Defense”, “Midwest Industries”, „Definitive Arms“, ძალიან კარგ თუ არა საუკეთესო ოპტიკის სამაგრებს უშვებს „RS Regulate“.

ჩვენი ტესტირების პირველი ნაწილი მიეძღვნა ბულგარული SAR-SF-ის ტექნიკურ აღწერილობას და შთაბეჭდილებებს. მეორე ნაწილი ეხება უკვე იარაღის მომზადებას ექსპლუატაციისთვის და ტესტირებას სროლით. რაც შეეხება მომზადებას. „არსენალს“ დაჭირდა გარკვეული სამუშაოები, რაც არ არის გასაკვირი. პირველ რიგში ჩემი მეორეადი დეტელების ყუთში ვიპოვე, სასურველი ფორმის ღვედის გასაყრელი, რომელიც დაყენდა კარაბინზე. SAR-SF-ს აქ აქვს წინა ღვედის გასაყრელი, ალბათ იმიტომ რომ მწარმოებლი აზრით ასეთ იარაღზე უმჯობესია დაყენდეს ერთ-წერტილიანი ღვედი. მე მინდოდა ორ წერტილიანი და ამიტომაც ავარჩიე უკვე კარგად ნაცადი Condor Speedy. ამ ღვედის მასალა ისეთია, რომ ლაშქრობისას ღვედი თავისით იხსნება ამიტომ საჭიროა გადაბმის ადგილების გადახვევა შავი იზოლაციური ლენტით. სხვა მხრივ ეს ღვედი იდელაურია და იძლევა საშუალებას შეცვალოთ მისი სიგრძე ხელის ერთი მოძრაობით.

speedy krink

შემდეგ საჭირო გახდა მჭიდების მორგება. მჭიდის ღილაკის კბილი, ბოლომდე არ ჯდებოდა და კარგად არ ედებოდა მჭიდის ბჯენს. ბჯენის ქლიბით დამუშავებამ აღმოფხვრა ეს პრობლემა და მჭიდის დაყენებისას ისმოდა მკაფიო ჩაკეტვის ხმა, რაც იუწყებოდა რომ კბილი ბოლომდე შევიდა კონტაქტში მჭიდთან და ის საიმედოთ ზის იარაღში.

მჭიდის ამოღებისას მისი უკანა კედელი ედებოდა რესივერის ბასრ კუთხეს და ის იჭედებოდა. მჭიდის პლასტმასის კედლების შეთხელება მივიჩნიეთ უაზროდ და ამის მაგივრად ოდნავ დავქლიბეთ შიქნიდან რესივერი. დამუშავებული ადგილი გავაშავეთ „ცივი“ წესით.

სტანდარტული უკანა სამიზნე იყო ძალიან წვრილი და არ ატარებდა საკმარისად შუქს, რის გამოც დამიზნება რთულდებოდა. შესაბამისი ზომის ქლიბის გამოყენებით, ღარი გაფართოვდა და მიიღო ე.წ. ექსპრეს სამიზნის ფორმა. ასეთი ტიპის სამიზნეები გამოიყენება იარაღზე, რომლითაც ახლო მანძილებზე ნადირობენ აფრიკაში, სახიფათო ცხოველებზე. რითიც ნადირობა შესაძლებელია ბუშში ვეფხვზე, გამოდგება ორფეხა მტაცებლებისგან თავის დასაცავად. დამუშავებული ადგილი ასევე გაშავდა „ცივი“ წესით.

პლასტმასის ტიბჟირი, გაიზომა, გაიხვრიტა ორ ადგილას და მასზე დაყენდა CAA-ს პიკატინის სამაგრი, ვერტიკალური სახელურით. სამაგრი დაფიქსირდა ორი ხრახნით და დამატებით ეპოქსიდით. პიკატინის სექციები იაფი ღირს (5-10 დოლარი) და მათი სტანდარტულ ფურნიტურაზე დაყენება დაგიზოგავთ თანხას, არ გახდება საჭირო ახალი ტიბჟირის შეძენა.

pic on krink

ექსპერიმენტის სახით, მოკლე 5 ვაზნიანი მჭიდის მიმწოდებელი დამოკლდა და შემზღუდველი მოიჭრა, რამაც პატარა მჭიდის ტევადობა გაზარდა ზუსტად 10 ვაზნამდე. ევროპაში „არსენელები“ იყიდება ორ ვაზნიანი მჭიდით ასრებული შეზღუდვის გამო, სადაც შაშხანა სავაზნის ჩატლით არ უნდა იტევდეს სამ ვაზნაზე მეტს. საქართველოში მჭიდის ტევადობა შეზღუდული არ არის, რის გამოც ასეთი ოპერაცია აბსოლუტურად ლეგალურია.

უკანა სახელურის გამოცვლა ლარის კურსის გამო გადაიდო, და ამის მაგივრად სტანდარტულ სახელურს გაუკეთდა სტიპლინგი. ასეთი ჩვევა მაქვს მაქსიმალურად უხეში სახელურების გამოყენების ყველა ჩემ იარაღებზე.

საკონსერვაციო ზეთის მოშორების შემდეგ იარაღი დაიზეთა Break Free LP-თი, რომელსაც უკვე 4 წელია წარმატებით ვიყენებ.

რენჯზე ვიზიტის წინ ჩვენ გვაინტერესებდა პირველ რიგში ლულის მოწყობილობის ეფექტურობა, იმიტომ რომ 5.56 კალიბრის ვაზნის გასროლას ასეთი მოკლე ლულიდან უნდა მოყოლოდა შთამბეჭდავი ლულის ალი, დამაყრუებელი გასროლის ხმა და წნევის დარტყმა. ასევე გვაინტერესებდა ვაზნების მიწოდებისას ხომ არ ხდებოდა ტყვიის თავის დეფორმირება ან რამე ანომალიური დაზიანებებებს ხომ არ ქონდა ადგილი მასრებზე ან ვაზნებზე. ასეთი რამეები ჩვეულებრივი ამბავია კონვერსიულ იარაღში. მაგალითად, უმეტესობა ყოფილი სამხედრო იარაღების არ მუშაობს სანადირო ვაზნებთან, რუსული „ვეპრი“ ჭეჭყავდა მასრებს ექსტრაქციისას და ა.შ. ასევე საინტერესო იყო მოხდებოდა თუ არა ტყვიის აყირავება 100 მეტრზე სროლისას (იარაღის 215 მმ-ნი მოკლე ლულის გამო).

კარაბინს ასევე დაჭირდა გასწორება, საბედნიეროდ მხოლოდ ვერტიკალურ სიბრტყეში, რაც ადვილად შესაძლებელია კომპლექტში მოყოლებული ინსტრუმენტით. ჰორიზონტალურ სიბრტყეში გასწორება უფრო რთულია, ითხოვს ფორმულის გამოყენებას და სპეციალურ ინსტრუმენტს. თუ ეს ინსტრუმენტი არ გაგაჩნიათ, გასწორება ხდება დელიკატური პროცესი და ითხოვს შტანგენცირკულის გამოყენებას. SAR-SF-ის სამიზნე მოწყობილობა გათვლილია 350 მეტრამდე სასროლად და 500-მეტარმდე სასროლად. არ ვარ დარწმუნებულია, რომ ბულგარელებმა გამოიყენეს სამიზნე მოწყობილობა ზუსტად გათვლილი 5.56 ბალისტიკაზე. ამიტომ ჩემი რჩევა იქნება იარაღი “გაანულოთ” სასურველ დისტანციაზე (ქვემოთ მოცემული ცხრილების მიხედვით), დაიმახსოვროთ ტრაექტორია და გამოიყენოთ მხოლოდ „П“ მდგომარეობა. ეს იარაღი გამოიყენება პრაქტიკულად “პისტოლეტის მანძილებზე” და ზედმეტი მაინიპულაციები სამიზნე მოწყობილობებთან საჭირო არ არის. მაქსიმალური სროლის მანძილად მე ავარჩიე 200 მეტრი. განულების დისტანცია 25 მეტრი რაც 200 მეტრამდ მაძლევს საშუალებას „დავრჩე“ სილუეტის ცენტრში და არ შევიტანო ცვლილებები დამიზნებაში, 200 მეტრზე კი მოხვედრის წერტილი იქნება 22 სმ-ით დაბლა. უკანა სამიზნე მოწყობილობის მეორე მდგომარეობას უბრალოდ არ ვიყენებდი. იარაღის დანიშნულებიდან გამომდინარე გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანია რა ტრაექტორია ექნება ამ იარაღს ნოლიდან 50 მეტრამდე ვიდრე 100-დან 300 მეტრამდე. ჩვენი ვარაუდით წინა სამიზნე მოწყობილობის ერთი სრული ბრუნი უნდა იწვევდეს მოხვედრის წერტილის გადაადგილებას 20 სმ-ით 100 მეტრზე. მაგრამ ეს ჩვენი ვარაუდით. რეალურად იარაღი ადვილად  გასწორდა 25 მეტრზე რამდენიმე ცდით, ყოველგვარი ზედმეტი გათვლების გარეშე.

 როგორც უკვე ვთქვი ჩვენ განსაკუთრებულად გვაინტერესებდა როგორ გამოიჩენდა თავს „კრინკის“ ლულის მოწყობილობა და ეხლა გვესმის რატომ ღირს ის აშშ-ში 90 დოლარზე მეტი და იმდენად კარგი გამოდგა რომ თავად „ნოვესკემ“ გააუმჯობეს და გაამოიყენა მისი კონსტრუქცია თავის მოკლე AR-15-ის ბაზაზე შექმნილ კარაბინებში. მაგალითად გვერდიდან დგომისას დენთის აირების დარტყმა პრაქტიკულად არ იგრძნობა. 16.5 ინჩიან AR-15-ის (აღჭურვილი Yankee Hill Phantom-ით) გვერძე დგომა გაცილებით არასასიამოვნო იყო. ლულის ალი პრაქტიკულად არ ჩანდა სანამ მზის ჩასვლის შემდეგ არ დაბნელდა და ასეთ პირობებშიც კი ლულის ალი მინიმალური იყო. ხმის, ალის და დენთის აირბის დარტყმის თვალსაზრისით SAR-SF-დან სროლა არაფრით არ განსხვავდება იგივე კალიბრის შაშხანის სროლისგან. ეს მასიური ლულის მოწყობილობა მძიმეა და გაბარიტული, მაგრამ პირადად მე აზრადაც არ მომივა მისი გამოცვლა. თუნდაც იმის გამო რომ ის როგორც საპრესორი „ამწყვდევს“ დენთის აირების ნაწილს და შესაბამისად მეტად აბინძურებს იარაღს, მე სიამოვნებით დავხუჭავ თვალს ამ თავისებურებაზე.

მოდიფიცირებული მჭიდიდან სროლისას, მეოთხე თუ მეხუთე ვაზნაზე მოხდა დაბრკოლება ვაზნის მიწოდების შეფერხების ფორმით, რაც აღარ გამორებულა შემდეგი 80 ვაზნის გასროლისას.

განსაკუთრებულად მინდა აღვნიშნო უკუცემის არ არსებობა. დანამდვილებით მინდა ვთქვა რომ უუკუცმა ისეთივე იყო, როგორც მსუბუქი .22lr-ის კარაბინიდან სროლისას. ამის მიზეზი შეიძლება იყოს მოძრავი ნაწილების დიდი მასა და ავტომატიკა გრძელი სვლით, რომელიც ეფექტურად შთანთქავს უკუცემას. ასვევ ალბათ იარაღის 3 კილოგრამიანი მასა. მოკლე ლულის გამო, სიმძიმის ცენტრი იარაღის გეომეტრიული ცენტრთან არის ახლოს, რის გამოც იარაღს აქვს ძალიან კარგი ბალანსი და ის ძალიან მანევრირებადია, სამიზნედან სამიზნეზე სწარაფად გადატანისას მას არ აქვს ინერცია, რომელიც უნდა დაძლიო რომ იარაღი გააჩერო. 15 მეტრიდან სწრაფი ორმაგი გასროლები სტაბილურად ჯგუფდებოდა სამიზნის ცენტრში. ახლო მანძილიდან პირველი ტყვია ხვდებოდა სადაც უმიზნებდით მეორე 10 სმ-ით მაღლა 1-2 საათზე. „დაბლ-ტეპის“ დანიშნულებაც ეს არის, რომ მაქსიმალურად სწრაფად სამიზნე გახვრიტოთ ორ ადგილას, ერთმანეთისგან დაშორებით მაგრამ მასის ცენტრში, რაც ადვილად მიიღწევა ამ იარაღით.

სწრაფ სროლას ისევე როგორც ზუსტ სროლას უფრო შორ მანძილებზე აადვილებს მართლაც რომ ჩინებული სტანდარტული სასხლეტი, რომელსაც აქვს გრძელი სვლა მაგრამ რბილი და ერთვაროვანი (უფრო გრძელი ვიდრე AR-15-ზე მაგრამ უფრო მოკლე ვიდრე Vz-58-ზე). არანაირი შედარება „საიგების“ და „ვეპრების“ ხრაშუნა სასხლეტებთან. რესეტი არის მოკლე რის გამოც სწრაფი სროლა ძალიან ადვილია. ამ იარაღის სასხლეტი ჩვენი აზრით იმსახურებს უმაღლეს შეფასებას და წარმოუდგენელია ვინმემ მოინდომოს Tapco-ს ან Redstar-ის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმზე ფულის დახარჯვა.

კონდახი საჭიროებს მიჩვევას მისი დიდი სიგანის გამო. უმჯობესია იარაღი მაქსიმალურად მკერდის ცენტრისკენ მიიბჯინოთ, რაც უზრუნველყოფს იარაღის მაქსიმალურ კონტროლს. კონდახს დისკომფორტი არ შეუქმნია არც ერთი პოზიციიდან სროლისას. პარადოქსია მაგრამ „კალაშნიკოვი“ უფრო მოსახერხებელია ცაციებისთვის. ასეთ შემთხვევაში მჭიდის გამოცვლა და მცველით ოპერირება შესაძლებელია მარჯვენა ხელით. სწორედ ამ მიზეზის გამო ავტორს არ ქონდა პრობლემები „კალაშნიკოვის“ ერგონომიკასთან. მიუხედავად წლების განმავლობაში მარცხნა მხრიდან სროლისას, ავტორს სახეში არ მოხვედრია არც ერთი მასრა. ასევე შევეცადეთ დაგვედგინა რამდენად მოსახერხებელია იარაღი ავტომობილში. იარაღის გამოყენება შესაძლებელია მანქანიდან სროლისას, მათ შორის გაშლილი კონდახითაც. ეს იარაღი მართლაც ბრწყინავს დახურულ სივრცეებში, ვიწრო ადგილებში, ავტომობილებში გამოყენებისას.

სროლის შემდეგ მასრების და მიწოდებული ვაზნების დათვალიერებამ შეიძლება ბევრი რამე გვითხრას იარაღზე. უნდა ვეძებოდ ანომალიები, წათლილი ტყვიის თავები, გაბერილი/გაბზარული მასრები, გაბრტყელებული ამაალებლები ან დამრტყმელის კვალი რომელიც სუსტია და არ არის ამაალებლის ცენტრში. ასეთი კვალი შეიძლეება სერიოზული პრობლემების სიმპტომები იყოს. სწორედ ასე ერთხელ აღმოვაჩინე რომ ჩემს მიერ ნაყიდ სპარსულ მაუზერს ლულა ქონდა გახვრეტილი (დეაქტივირებული) და შემდეგ უხარისხოდ შედუღებული და სროლა ასეთი იარაღიდან იყო სახიფათო, მასრებს მაღალი წნევის კვალი ეტყობოდა და ნაწილი გაბზარულიც იყო. “არსენალიდან” ნასროლი ვაზნების დათვალიერებისას არანაირი ანომალია აღმოჩენილი არ იქნა. ტყვიის თავებს არ ეტყობა დეფოორმაცია (მათ შორის პლასტმასის ცხვირით აღჭურვილ Hornady V-max ტყვიებს). (update 16.11.15: როგორც ჩანს კალაშნიკოვის ავტომატიკის სქემა გათვლილია ვაზნბებზე რკინის მასრით, ლატუნის მასრა უფრო რბილია და ამიტომაც გარკვეული რაოდენობა ვაზნების გასროლის შემდეგ აღმოვაჩინეთ, რომ აღინიშნება შეჭეჭყილობები მასრებზე, რაც გამოწვეულია ექსტრაქციისას მასრის შეჯახებით რესივერის ხუფთან, ასევე ხანდახან მიწოდებისას მასრის მხარი იჭეჭყება სავარაუდოთ სავაზნის ზედა კედელთან შეჯახებისას, მაგგრამ ამის გამო დაბრკოლებას სროლისას ადგილი არ ჰქონია). 

ექსტრაქცია პოზიტიური იყო, მასრები სტაბილურად ერთი მიმართულებით ტოვებდნენ სავაზნეს (3 საათზე თუ იარაღს ზევიდან უყურებთ) და ვარდებოდნენ იარაღიდან 10 მეტრში.

ak bolt handles

„კალაშნიკოვის“ საკეტის სახელური ისეთივე უკვდავი ანაქრონიზმია, როგორც მოსინის სწორი კონდახი. თითქოს რა უნდა მის გამოცვლას მაგრამ ნახევარი საუკუნე ვერ დააყენეს საშველი. ნახევარმთვარის ფორმის ის მოუხერხებელია, არა და მისი გამოყენება ხდბა ყოველი მჭიდის დაცლის შემდეგ. ებრაელებმა, ფინელებმა, სამხრეთ აფრიკელებმა თავიანთ კლონებში იყენებენ უფრო მოსახრეხებელ ცილინდრულ სახელურებს, ამერიკელებმა გამოუშვეს ადაპტორები, რომლებიც სტანდარტულ სახელურზე ყენდება და ღირს 15-დან 25 დოლარამდე.

100 მეტრზე სროლა განხორიცელდა უგვე მზის ჩასვლის შემდეგ, როდესაც უკვე საკმაოდ ბნელოდა და გადაკეთებულმა სამიზნე მოწყობილობამ კარგად გამოიჩინა თავი. ჩვენ ვერ ვასწრებდით კარგი სასროლოსნო პოზიციის მოწყობას და ამიტომ სროლა ხორციელდებოდა მანქანის როგორც საყრდენის გამოყენებით. ჯგუფები ვარირებდა 12-დან 14-სმ-მდე, 62 გრანიანია ტყვიების გამოყენებისას. ნახვრეტები სამიზნეში იყო სუფთა და მრგვალი რამაც დაგვარწმუნა რომ ტყვია 215მმ-ან ლულაში ბიჯით 1:7 საკმარისად სტაბილიზირდებოდა. ნასროლი ყველა ჯგუფის გადაფარვა შესაძლებელი იყო ერთი ხელის გულით. ჩვენი აზრით იარაღის სიზუსტის პოტენციალი უფრო დიდია და უფრო უკეთეს პირობებში სროლისას გაცილებით უკეთესი შედეგების მიღწევაც შესაძლებელია. ერთი 5 გასროლიანი სერიის შემდეგ სამი ტყვია 5 სმ-ან ჯგუფს ქმნიდა. აღნიშნული შედეგი ფრიად დამაკმაყოფილბელია იარაღისთვის რომლის სიგრძე დაკეცილ მდგომარეობაში სულ რაღაც 50სმ-ია, ხოლო სამიზნე ხაზის რადიუსი „პისტოლეტური“ 235მმ-ია.

krink bal

აღნიშნული ცხრილები შედგენილია Hornady-ის საიტზე არსებული ბალისტიკური კალკულატორის გამოყენებით. მაღალი საწყისი სიჩქარის გამო, 200 მეტრამდე ტყვიას საკამოდ კარგი ტრაქტორია აქვს, თუმცა 200 მეტრის ზევით ტყვია სწრაფ ვარდნას იწყებს. აღნიშნული ცხრილების მიხედვით შეგიძლიათ აირჩიოთ სასურველი „საბრძოლო განულების“ მანძილიც (აღნიშნული მონაცემები გათვლილია “რკინის” სამიზნე მოწყობილობებზე) . რა თქმა უნდა ბრმად ცხრილების ნდობა სისულელეა და ტრაექტორია სროლით უნდა გადაამოწმოთ. 

215მმ-ნი ლულიდან ნასროლი 60 გრანიანი ტყვიის საწყისი სიჩქარე იქნება ალბათ მაქსიმუმ 700 მეტრი წამში. ამის გამო ჩემი აზრით მაქსიმალური ტერმინალური ეფექტურობის მიღწევის მიზნით, საუკეთესო იქნება მძიმე ტყვიების  კონტროლირებადი ექსპანსიით გამოყენება. ფასი/ხარისხი/თვისებების მიხედვით მე ავირჩიე 60 გრანიანი Hornady V-max, რომლის კონსტრუქცია უზრუნველყოფს ექსპანსიას თუნდაც დაბალი საწყისი სიჩქარის პირობებში (500 მ/წ-მდე). როდესაც საწყისი სიჩქარე მაქსიმუმ 700 მ/წ-შია, საიმედო ფრაგმენტაციაზე ზედმეტია საუბარი ამიტომ ტყვია კონტროლირებადი ექსპანსიით უნდა იყოს საუკეთესო არჩევანი. ჩემ სიტყვებსაც ბრმად ნუ ენდობით და თავად გამოიკვლიეთ ეს საკითხი. ამით ჩვენი ტესტირების ანგარიში სრულდება

ჩვენი შეფასება რენჯზე ვიზიტის შემდეგ? უმაღლესი. გარდა იმისა, რომ იარაღი კარგად ისვრის შეგახსენებთ, რომ ასევე SAR-SF იყენებს პოპულარულ, გავრცელებულ კალიბრს, ფორმდება ტარებით, არის ზე-კომპაქტური, კარგად შესრულებული და ღირს, ბევრად უფრო იაფი ვიდრე „საიგები“ და AR-15-ები, საგრძნობლად უფრო იაფი ვიდრე .223 კალიბრის Vz-58-ები. დიახ, ის საჭიროებს ცოტა ქლიბით მუშაობას, რასაც ერთი საღამო ეყოფა და იარაღიც უფრო უკეთესად მოიქცევა. შეიძლება გახდეს საჭირო მცირე ინვესტიციებიც დამატებით აქსესუარებში, მაგრამ შედეგად მიიღებთ საიმედო და ეფექტურ საბრძოლო ინსტრუმენტს. რა თქმა უნდა ერგონომიკით ის ვერ შეედრება ამ მაჩვენებლით ეტალონურ AR-15-ს მაგრამ მთავარი მიზეზი SAR-SF-ზე არჩევანის შეჩერების არის მისი კომპაქტურობა, შეუდარებელი საიმედოობა ასეთი გაბარიტის კარაბინისთვის გამოყენებული ავტომატიკის სქემის წყალობით, ფასი და თუ გნებავთ სენტიმენტალური გრძნობები „კალაშნიკოვის“ პლატფორმის მიმართ, ვისაც ასეთი გააჩნია. მე არ მაქვს ასეთი გრძნობები, უბრალოდ მინდოდა მაქსიმალურად კომპაქტური და იაფი 5.56 კალიბრის კარაბინი.

იშვიათი „კალაშნიკოვებისთვის“ კარგი სასხლეტი, მცველი, რომელიც ადვილად იხსნება-იკეტება, უფრო მოსახერხებელი პისტოლეტის სახელური, კიდე უფრო სასიამოვნოს ხდიან ამ იარაღიდან სროლას. ჩვენი აზრით „არსენალის“ კარაბინი SAR-SF იმსახურებს შეფასებას „ძალიან კარგი“ და „რეკომენდირებულია შესაძენად“.

სროლის შემდეგ მოვიდა იარაღის წმენდის დრო. როგორც ვივარაუდე ლულის მოწყობილობას აქვს ისეთივე ეფექტი, როგორც საპრესორს – ხდება დენთის აირების ნაწილის შებრუნება რესივერის შიგნით და იარაღი საკმაოდ დაბინძურებული იყო სროლის შემდეგ. დამაბრუნებელი ზამბარაც კი, რომელიც როგორც წესი არ საჭიროებს წმენდას გამურული იყო. აქიდან გამომდინარე იარაღის წმენდა საკმაოდ ხანგრძლივი იყო და ჩვეულებრივზე მეტი საწმენდი სითხე და ჩვრები გაიხარჯა. SAR-SF-ის ისევე როგორც „კალაშნიკოვის“ სხვა კლონები ითხოვს დენთის აირების მილის საფუძვლიან წმენდას. მილის ზედაპირი არ არის ქრომირებული და ყველაზე ხშირად სწორედ ამ დეტალში იწყება კოროზია. თუ კოროზიამ დაიწყო მეტალის ჭამა, ჩათვალეთ ამ დეტალს თქვენ ვერასდროს ვეღარ მიიყვანთ სუფთა მდგომარეობამდე. ცალკე წმენდას ითხოვს ლულის მოწყობილობა, რომელიც სროლის შედეგად ძალიან ბინძურდება და კიდევ კაი რომ ის ადვილად იხსნება. კონუსი მოთავსებული მოწყობილობის შიგნით როგორც ჩანს ქრომირებულია მაგრამ ეს არ ნიშნავს რომ ამის გამო ის არ უნდა გაწმინდოთ. რას იზამ, ყვლაფერს აქვს თავისი ფასი, სამაგიეროდ ის ეფექტურად ასრულებს თავის ფუნქციას. ასეთ იარაღზე ასეთი მოწყობილობის გამოყენება აუცილებელია.  5.56 კალიბრის ამუნიცია როგორც წესი არ არის კოროზიული მაგრამ 7.62-ის შემთხევაში, „არსენალის“ პატრონმა უმჯობესია იარაღი ყოველი სროლის შემდეგ კარგად გაწმი

კომპაქტური და ხელმისაწვდომი – ბულგარული Arsenal “SAR-SF” (ნაწ. 1)

September 24th, 2015

ჩვენი მორიგი მიმოხილვის ობიექტია ბულგარული „არსენალის“ მიერ წარმოებული ნახევრად-ავტომატური კარაბინი SAR-SF. ჩვენთან ეს იარაღი ალბათ პირვლად წელს გამოჩნდა, თუმცა ევროპაში და აშშ-ში „არსენალის“ პროდუქცია კარგახანია იყიდება და დიდი პოპულარობითაც სარგებლობს. აღნიშნული კომპანია უშვებს კალაშნიკოვის სისტემაზე დაფუძნებული იარაღის ფართო ასორტიმენტს, რომელიც წარმოდგენილია ორ ძირითად კალიბრში 7.62×39 და 5.56×45 (ასევე 5.45×39), როგორც  ფრეზირებული ასევე ფოლადის ფურცლიდან „დაბეჭდილი“ (“stamped”) რესივერებით, მრავალი მოდიფიკაციით, განკუთვნილი სამართალდამცველბისთვის, თავდაცვისთვის, სპორტული სროლისთვის და ნადირობისთვის. აშშ-ში „არსენალის“ პროდუქცია ძალიან ფასობს, და მისი იარაღები საკმაოდ ძვირი ღირს. მათი ფასი როგორც წესი 1000 დოლარზე მეტია.

SLR-107FR-2

აშშ-ში ყველაზე გაყიდვადი მოდელი არის 7.62 კალიბრის მოდელი SLR-107FR, რომელიც პრაქტიკულად არის AK-74M მაგრამ 7.62 კალიბრის.

ამერიკული ბაზრისთვის განკუთვნილი „არსენალის“ კარაბინებს განსხვავებული სახელები აქვთ, ისევე როგორც გარკვეული ნაწილები ამერიკული წარმოების არის. როგორც წესი SLR მოდელები იყენებენ „დაბეჭდილ“ რესივერებს ხოლო SAM მოდელები შესაბამისად ფრეზირებულ რესივერებზეა აწყობილი. ამერიკაში „არსენალის“ წარმომადგენელი არის ნევადას შტატის დედაქალაქში ლას-ვეგასში განლაგებული კომპანია „Arsenal Inc“.

P1060420

ჩვენი მიმოხილვის ობიექტი, 5.56 კლაიბრის კარაბინი SAR-SF, ფრეზირებული რესივერით და დასაკეცი კონდახით.

თეთრი არაფრით გამორჩეული მუყაოს ყუთის გახსნისას გარდა პოლიეთილენის პარკში გახვეული იარაღისა ჩვეენ აღმოვაჩნეთ საკმაოდ კარგი ხარისხის მუქი მწვანე ფერის ბრეზენტის ღვედს, ზეთისთვის განკუთვნილ პლასტმასის ბოთლს, ბევრისთვის კარგად ნაცნობ მეტალის ცილინდრს შიგნით მოთავსებული საწმენდი კომპლექტით და სახრახნისით, ძალიან ზოგად ინსტრუქციას, და უჩვეულოდ მოკლე ზუმბას. აღსანიშნავია, რომ არსენალის წარმოებული კარაბინები იყიდება სტანდარტულად ერთი 5 ვაზნიანი მჭიდით, მაგრამ ქართულმა იმპორტიორმა იზრუნა ამაზე და დამატებით შეიძინა თითო კარაბინისთვის ორი მაღალი ხარისხის „არსენალის“ პლასტმასის 30 ვაზნიანი მჭიდი, რისთვისაც მას ჩემგან დიდი მადლობა. ასე რომ საკმაოდ ზომიერ ფასად ჩვენ ვყიდულობთ ახალ კარაბინს, რომელსაც თან მოყვება  საწმენდი კომპლექტი, ქამარი და სამი მჭიდი. ჩემი აზრით მშვენიერი შემოთავაზებაა თუ გავითვალისწინებთ ფასს (1870 ლარი) და ასევე იმას, რომ აქამდე  მისი რუსული ანალოგები გლდანში ერთ-ოთახიანი ბინის ფასად იყიდებოდა.

მოდელი SAR-SF, რომელზეც ჩვენ შევაჩერეთ ჩვენი არჩევანი არის პრაქტიკულად საბჭოთა AKC-74У-ს კლონი. ძალიან კომპაქტური ის აღჭურვილია დასაკეცი კონდახით, პლასტმასის ფურნიტურით და მისი ლულის სიგრძე მხოლოდ 21.5სმ-ს შეადგენს. დაკეცილ მდგომარეობაში იარაღის სიგრძე სულ რაღაც 50სმ-ია! წონა მჭიდის გარეშე, ზომიერი 3 კილოგრამია. ლულა აღჭურვილია საკმაოდ დახვეწილი კონსტრუქციის მქონე ეფექტური ლულის მოწყობილობით, რომელიც ახშობს ალს, ამცირებს გასროლის ხმას და ამავე დროს „ატყუებს“ იარაღს დენთის აირების კონუსური ფორმის ხაფანგში მოქცევით რაც აძლევს საშუალებას „ავტომატიკას“ მიიღოს საკმარისი იმპულსი რომ უზრუნველყოს საიმედო გადატენვა. აღნიშნული მოწყობილობა ადვილად იხსნება გასაწმენდად.

P1060445

მართვის ელემენტებით და იერსახით იარაღი პრაქტიკულად მთლიანად იმეორებს AKC-74У-ს.

საინტერესო ნიუანსია, რომ აშშ-ში იმისთვის რომ იყიდოთ კარაბინი 16 ინჩზე მოკლე ლულით საჭიროა სპეციალური ნებართვა ამის გამო SAR-SF (ამერიკული ბაზრისთვის SAM7) იქ იყიდება კონდახის გარეშე, როგორც პისტოლეტი და მასზე იკრძალება კონდახის ან წინა ვერტიკალური სახელურის დაყენება.. საქართველოში ასეთი შეზღუდვა არ არსებობს ამიტომაც ჩვნ შეგვიძლია უპრობლემოდ შევიძინოთ მოკლე კარაბინი. ერთი პერიოდი აშშ-ში იყიდებოდა მოკლე „არსენალი“ კონდახით მაგრამ გრძელი 16 ინჩიანი ლულით. სპეციალური ნებართვის აღების შემდეგ ხდებოდა ლულის გადაჭრა და მყიდველი ღებულობდა სასურველ მოკლე-ლულიან კარაბინს.

P1060433

SAR-SF-ზე მარკირება იუწყება რომ იარაღი გათვლილია 5.56×45 კალიბრის ვაზნაზე რაც წესით უნდა ნიშნავდეს რომ 5.56 Nato-ს გამოყენებას არ უნდა მოყვეს პრობლემები. მწარმოებლის საიტზე ასევე მითითებულია, რომ შესაძლებელია M193 და SS109 ტიპის ვაზნების გამოყენება.

SAR-SF ამჯერად საქართველოში ხელმისაწვდომია ორ კალიბრში, ამერიკულ 5.56×45 და ძველ გერმანულ კალიბრში 7.62×39. ორივ ეს კალიბრი დამსახურებულად ძალიან პოპულარულია საქართველოში და წმიდა ტერმინალური ეფექტურობის თვალსაზრისით ალბათ 7.62 კალიბრის მოდელი უფრო ეფექტური იქნება, როგორც თავდაცვის იარაღი, გამომდინარე იქიდან, რომ მოკლე ლულიდან ნასროლი 5.56 კალიბრის ტყვია ალბათ ვერ მიაღწევს ისეთ სიჩქარეს რომ ამუშავდეს ამ კალიბრის ეფექტურობის განმსაზღვრელი მთავარი ფაქტორი – ფრაგმენტაცია. 21სმ-ნი ლულიდან ნასროლი 62 გრანიანი ტყვიის საწყისი სიჩქარე იქნება მოკრძალებული 700-710 მ/წ-ში. ამის გამო ლოგიკური იქნებოდა  მძიმე წონის, კონტროლირებადი ექსპანსიის მქონე ტყვიების გამოყენება რამაც უნდა  საგრძნობლად გაზარდოს 5.56 კალიბრის SAR-SF-ის ტერმინალურ ეფექტურობა. არ უნდა დაგვავიწყდეს ისიც, რომ დაბალი უკუცემის გამო, 5,56 კალიბრის SAR-SF-დან სროლა უფრო ადვილი იქნება და რა თქმა უნდა ვაზნების ასორტიმენტი და ხარისხიც უფრო დიდი არის.

P1060444

5.56 კალიბრის გამოყენებამ განაპირობა უფრო სწორი მჭიდების გამოყენება. სწორედ მჭიდის  ფორმით ადვილად მიხვდებით რა კალიბრის არის იარაღი. 7.62×39 კალიბრის ვაზნას აქვს უფრო „დაქანებული“ ფორმის მასრა რასაც ჭირდება უფრო „მოღუნული“ მჭიდი. ბულგარულ მჭიდებს საკმაოდ მაღალი შეფასება აქვთ. კრიტიკული ადგილები და მჭიდის ხუფი ფოლადის არის.  მჭიდის მეორე მხარეს დატანილია კალიბრი. მჭიდების აღებისას დააკვირდით რომ მაღაზიის გამყიდველს არ აერიოს და არ გაგატანოთ სხვა კალიბრზე გათვლილი მჭიდი.

ამ სტატიის დაწერამდე ერთი ორი თვით ადრე რამდენიმე მაღაზიაში გაჩნდა კალაშნიკოვის სისტემის იარაღები, მათ შორის ბულგარული და პოლონური მოდელები. აქიდან ერთ-ერთი იყო აღჭურვილი  არა-ქრომირებული „შავი“ ლულით. ასევე ეჭვები გაჩნდა „არსენალის“ ლულების მიმართაც, რაც გასაგებია, იმიტომ, რომ მწარმოებლის საიტზე არ წერია არსად რომ ლულები ქრომირებულია. დათვალიერებისას ჩვენ აღმოვაჩინეთ, რომ  SAR-SF-ის დენთის აირების კამერა, დგუში, სავაზნე და ლულა ნამდვილად ქრომირებულია. იგივე დაგვიდასტურა მაღაზიის კონსულტანტმა და ასევე დასძინა რომ ერთ მყიდველს იარაღების ხელოსანი მოყვა, რომელმაც ასევე დაადასტურა რომ ლულა ქრომირებულია. ეხლა რატომ არის ეს დეტალი მნიშვნელოვანი? საქმე იმაშია, რომ ასეთი იარაღებიდან გამოიყენება ხშირად ბი-მეტალით დაფარული ტყვიები და კოროზიული ვაზნები და ამიტომაც ქრომი უზურუნველყოფს ლულის დამატებით დაცვას. ეს მით უფრო აქტუალურია თუ საქმე გვაქვს სწრაფ და მაღალწნევიან კალიბრებთან, როგორიც არის 5.45×39 ან 5.56×45. სათანადო მოვლის და შენახვის პირობებში კარგი ხარისხის „შავი“ ლულაც დიდხანს გაძლებს მაგრამ ზოგადად წესი ასეთია, რომ სამხედრო, ტაქტიკურ, თავდაცვით იარაღზე ლულა და სავაზნე უნდა იყოს ქრომირებული. ასეთი დანიშნულების იარაღის ექსპლუატაცია გულისხმობს დიდი რაოდენობით ვაზნების ხარჯვას, სროლის მაღალ ტემპებს და არც თუ ისე იდეალურ სროლის პირობებს და არც თუ ისე მაღალი ხარისხის ვაზნების გამოყენებას. ქრომი იცავს ლულის არხს და სავაზნეს, უზრუნველყოფს ადვილ ექსტრაქციას და ამავე დროს ადვილია გასაწმენდად. დამატებით „არსენალის“ ლულებზე შემიძლია გითხრათ რომ ლულები ცივი როტაციული ჭედვის მეთოდით მზადდება (დადის ჭორი, რომ მათთვის ლულებს ამზადებს ცნობილი ავსტრიული მწარმოებელი „შტეირ-მანლიხერი“) ხოლო ლულის „საპასპორტო“ რესურსი არის 15 000 გასროლა, რაც ძალიან კარგი მაჩვენებელია. სათანადო მოვლის შემთხვევაში ლულის სიცოცხლის ციკლი უფრო გაიზრდება. 5.56 კალიბრის SAR-SF-ის ლულას ექვსი ხრახნი აქვს ხოლო ბიჯი არის 1:7.

კიდევ ერთი საინტერესო დეტალი, რომელიც უკავშირდება SAR-SF-ს არის მისი რესივერის დამზადების ტექნოლოგია. მოგეხსენებათ რომ თავიდანვე კალაშნიკოვის ავტომატი უნდა ყოფილიყო აწყობილი  რესივერზე რომელიც დამზადდებოდა ფოლადის ფურცლის პრესის მეშვეობით ცივი ფორმირებით. რუსებს გაუჭირდათ გერმანელების მოგონილი ტექნოლოგიის მასობრივი წარმოებისთვის ადაპტირება და პირველი კალაშნიკოვის ავტომატები იყენებდნენ ფრეზირების მეთოდით დამზადებულ რესივერებს. პირველი მეთოდი იყო უფრო ტექნოლოგიური, იაფი და ნაკლებ მასალას ითხოვდა. მეორე მეთოდი თეორიულად ქმნიდა უფრო მყარ კონსტრუქციას თუმცა ითხოვდა რთულ და ხანგრძლივ ოპერაციებს, ფრეზირებას და მასალის ხარჯიც იყო დიდი. როგორც უკვე აღვნიშნე „არსენალი“ უშვებს ორი ტიპის რესივერს, ფრეზირებულს და ცივი ფორმირებით დამზადებულს („ნაბეჭდს“). კომპანიის რწმუნებით ფრეზირებული რესივერები მათი განსაკუტრებული სიამაყის მიზეზია, ვინაიდან ასეთი რესივერი მზადდება ფრეზირებით ცხელი ჭედვით ნაჭედი ფოლადის ნაჭრებისგან. ცხელი ჭედვის გამო ფოლადი გამოდის უფრო მყარი, შიდა დეფორმაციების და სიცარიელეების/დეფექტების გარეშე და შესაბამისად დიდი რესურსი გააჩნია. დამატებითი „გვერდითი ჩვენებები“ ასეთი დამხადების მეთოდის არის იარაღის უფრო მყარი კონსტრუქცია (სროლისას ნაკლები ვიბრაცია წარმოიშვება), და დეტალების უკეთესი მორგეება, რაც უზრუნველყოფს მეტ სიზუსტეს, უფრო საიმედო ოპტიკის ფიქსაციას, საკეტი უფრო რბილად მოძრაობს რესივერში და პრაქტიკულად არ აქვს ადგილი მჭიდის რესივერში „თამაშს“. ნაჭედი და ფრეზირებული საკეტი, საკეტის მატარებელი, რესივერი და ცივი ჭედვის მეთოდი დამზადებული ქრომირებული ლულა, მართლაც უნდა ნიშნავდეს, რომ ეს იარაღი არაერთ თაობას უნდა გაუძლოს. ყოველ შემთხვევაში ასე ამტკიცებენ არსენალის წარმომადგენლები. ასეთი რესივერის გამოჩენას მათ იარაღებზე “არსენალმა” უწოდა თამაშის წესების შემცვლელად აკ-ს კლონების ბაზარზე. იმიტომ რომ იარაღი ასეთი რესივერით აშშ-ს ბაზარზე პირველად ღირდა ათას დოლარზე ოდნავ მეტი.  მისი წინადმორბედი, აშშ-ში დამზადებული “არსენალის” შაშხანა თავის დროზე ღირდა არც მეტი არც ნაკლები 3500 (!!!) დოლარი.

დეტალების მორგებას რაც შეეხება მართლაც უნდა აღვნიშნო, რომ საკეტი ძალიან რბილად მოძრაობს, სასხლეტი არის ძალიან კარგი და ალბათ საუკეთესო რაც მე შემხვედრია „კალაშნიკოვის“ კლონებში. მცველიც მუშაობს ძალიან რბილად, ადვილად ირთვება და საიმედოდ ფიქსირდება გახსნის და დახურულ პოზიციაში. იგივეს ვერ ვიტყვი ძალიან ბავრ ‘საიგაზე“ და „ვეპრზე“. სუბიექტური შეფასებით დეტალების დამუშავების ხარისხის ძალიან კარგია და არაფრით არ ჩამოუვარდება სხვა ანალოგებს.

მოდელი SAR-SF აღჭურვილია ქვევიდან დასაკეცი კონდახით. აღნიშნული კონსტრუქციის კონდახი პირველად გამოყენებულ იქნა საბჭოთა AКС-ზე 1949 წლიდან და იდეა ცხადია გერმანული იყო, ასეთი კონსტრუქციის კონდახებს იყენებდნენ გერმანელები MP-40 ტიპის „პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევზე“. ჩვენი აზრით კონდახი უკიდურესად მოსახერხებელია, დაკეცილ მდგომარეობაში პრაქტიკულად შერწყმული არის იარაღთან და არ ზრდის მის გაბარიტებს.  მისი გახსნა/დაკეცვა შესაძლებელია დაყენებული მჭიდითაც.  ასევე კონდახის ასეთი კონსტრუქციის გამო SAR-SF-ს არ გააჩნია ოპტიკის გვერდითი სამაგრი. ასეთი სამაგრი გააჩნია მოდელებს მხოლოდ გვერდიდან დასაკეცი ან ფიქსირებული კონდახებით. დაკეცილი კონდახით SAR-SF სრულიად ფუნქციონალურია, შესაძლებელია მჭიდის გამოცვლა, მცველის ჩართვა გამორთვა და ცეცხლის წარმოება. კონდახის გასაშლელად/დასაკეცად უნდა დააჭიროთ მასიურ ღილაკს მარცხენა მხრიდან. კონდახს არ აქვს „ლუფტები“, არაფერი არ თამაშობს და არ ხმაურობს. გახსნილ და დაკეცილ დმგომარეობაში კონდახი ფიქსირდება ფრეზირებულ რესივერში ორი მასიური კბილით. AKMC-ის ექსპლუატაციამ საბჭოთა ჯარში გამოავლინა პრობლმები ასეთი კონდახის მდგრადობასთან ჯარის პირობებში ექსპლუატაციისადმი, რის გამოც მოგვიანებით გამოიყენებოდა გვერძე დასაკეცი კონდახი უფრო ძლიერი, ხისტი გადაბმის სქემით. ჩვენი აზრით ბულგარულმა კონდახმა არ უნდა შექმნას პრობლემა, თუ გავითვალისწინებთ, რომ კბილები ჯდება ფრეზირებულ რესივერში. ჩვენ დავაკვირდებით ამ დეტალსს და რამე პრობლემის აღმოჩენის შემთხვევაში აუცილებლად გაცნობებთ.

P1060431

P1060432

SAR-SF-ის პლასტმასის ფურნიტურა, კარგად გამოიყურება. პისტოლეტის ტიპის სახელური ბევრად მოსახერხებელია ვიდრე სტანდარტული საბჭოთა ტიპის. ღვედი არის Condor Speedy.  

P1060428

ისევე როგორც AKC-74У-ზე რესივერის ხუფი არ ცილდება იარაღს, და იხსნება ზევით. ხუფზე განლაგებულია სტანდარტული უკანა რკინის სამიზნე მოწყობილობა, რომელსაც აქვს ორი მდგომარეობა სტანდარტული “П“ (350 მეტრამდე სასროლად)  და „4-5“ განკუთვნილი 450-500 მეტრზე სასროლად (ჩვენი აზრით ზედმეტად ოპტიმისტური მოთხოვნა ისევე როგორც 350 მეტრი). ესთეტიური თვალსაზრისით იარაღს უხდება ხუფი, ამობურცული ტექსტურით, როგორც ადრინდელ საბჭოთა „კალაშნიკოვებში“.

P1060440

წინა სამიზნე მოწყობილობა რეგულირდება ვერტიკალურ და ჰორიზონტალურ სიბრტყეში. როგორც ჩანს იარაღი გასწორებულია ქარახანაში (სამიზნე მოწყობილობის ბაზაში განლაგება მონიშნულია). სურათზე კარგად ჩანს დენთის აირების კამერა ქრომირებული ზედაპირით. 

რაც შეეხება კოლიმატორის დაყენებას ეს შეიძლება იყოს პრობლემატური. SAR-SF არ არის აღჭურვილი ოპტიკის გვერდითი სამაგრით. შესაბამისად კოლიმატორის დაყენება შესაძლებელია დენთის აირების მილზე (შესაბამისი დეტალის დაყენების შემდეგ) ან რესივერის ხუფის გამოცვლა. მაღალხარისხიანი დეტალები საკმაოდ ძვირი ღირს (Samson-ის ალუმინის ტიბჟირი და დენთის აირების მილის ხუფი ჯდება 200 დოლარზე მეტი), ასე რომ დაფიქრდით იქნებ უმჯობესია შეიძინოთ მოდელი გვერდიდან დასაკეცი კონდახით, რომელიც 300 ლარით მეტი ღირს.

მიმოხილვის ბოლოსკენ როგორც წესი ყურადღებას ვამახვილებ ხოლმე რაიმე ნაკლოვანებებზე და ამ შემთხვევაში ეს ალბათ არის იარაღის არც თუ ისე უმნიშვნელო ნაწილი – მისი დამცავი დაფარვა. იარაღი შეღებილია შავი საღებავით რაც ჩვეულებრივი პრაქტიკა არის, მაგრამ პრობლემა იმაშია, რომ ის აბსოლუტურად არადმგრადია საწმენდი ქიმიის მიმართ. ის ასევე მაგალითად ადვილად იხსნება სპირტით, რაც მე აღმოვაჩინე მას მერე რაც შევეცადე ზედმეტი ზეთის და საკონსერვაციო საფოხის მოშორება. სიმართლე გითხრათ ასეთ რამეს მე წავაწყდი პირველად. პრაქტიკულად ნებისმიერი აგრესიული საწმენდი ქიმია ზემოქმედებს „არსენალის“ კარაბინის საღებავთან ამიტომ ალბათ განსაკუთრებული სიფრთხილეა საჭირო ასეთი ხსნარების გამოყენებისას თუნდაც ლულის გაწმენდისას. იარაღის მექანიზმის საწმენდად გამოდგება ზეთები საწმენდი მინარევებით, ხოლო აგრესიული საწმენდი ხსნარების/სოლვენტების გაოყენებისგან მგონი უკეთესი იქნება თავი შეიკავოთ.  იგივეზე იუწყება Arsenal.inc-ის საგარანტიო პოლიტიკის დოკუმენტი, რომლიც მათ საიტზე არის ატვირთული. მათი რეკომენდაციით საუკეთესო საწმენდი საშუალება არის Break-Free CLP. სხვა საწმენდი საშუალების გამოყენება შეაჩერებს გარანტიის მოქმედებას. აი ასე, არც მეტი არც ნაკლები.

სამწუხაროდ ბულგგარელებმა არ გამოასწორეს ის რაც არის „კალაშნიკოვების“ მოწყალებული სიზუსტის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი (გარდა დაბალი ხარისხის ამუნიციისა), არასრულყოფილი, რუდიმენტარული სამიზნე მოწყობილობები. უკანა სამიზნე მოწყობილობის ღარი ზედმეტად წვრილია და პრაქტიკულად არ ატარებს შუქს. ასეთი კონფიგურაციის სამიზნე მოწყობილობები არ უნდა ეყენოს ახლო მანძილზე სროლისთვის განკუთვნილ იარაღზე. სერიოზული მსროლელი აუცილებლად დააყენებს ამ იარაღზე ან კოლიმატორს ან შეეცდება საკუთარი ძალებით გააუმჯობესოს სტანდარტული სამიზნე მოწყობილობები, „მუშკის“ ღია ფერში შეღებვით ან უკანა სამიზნე მოწყობილობის ღარის გაგანიერებით.

ბოლოს მინდა აღვნიშნო, რომ ჩემი აზრით ყველა ვინც განიხილავს ასეთი ტიპის იარაღის შეძენას უნდა გაითვალისწინოს რომ ის ყიდულობს პრაქტიკულად ე.წ. „საბ განს“. შემოკლებულად „საბ განს“ ამერიკელები ეძახიან პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევს. ანუ კომპაქტურ ავტომატურ იარაღს, რომელიც იყენებს პისტოლეტის კალიბრს და როგორც წესი აღჭურვილია კონდახით. რა თქმა უნდა SAR-SF არ იყენებს პისტოლეტის კალიბრს მაგრამ ძალიან მოკლე ლულის და წვრილი კალიბრის ვაზნის გამო, თვისობრივად ის ჩვენი აზრით არის „საბ განი“ შაშხანის კალიბრზე. შესაბამისად ასეთი არჩევანი განპირობებული უნდა იყოს პირველ რიგში მისი გამოყენების სპეციფიკით. ეს იარაღი არის თავდაცვითი პირველ რიგში და ასევე გამოდგება გასართობი სროლისთვის. ამ იარაღის შეძენას აზრი არ აქვს თუ მყიდველს სურს კარაბინი და სროლა ას მეტრზე და უფრო შორს მეტ ნაკლები სიზუსტით. ასეთ შემთხვევაში  SAR-SF-ის შეძენას აზრი არ აქვს.

პრაქტკული თვალსაზრისით ანუ იმ ადამიანის გადმოსახედიდან, რომელიც აფასებს იარაღს, როგორც ინსტრუმენტს და არა როგორც სექსუალური ფანტაზიების ობიექტს, SAR-SF არის ვიწრო-სპეციალიზირებული თავდაცვითი იარაღი, რომლის გამოყენება იგულისხმება პისტოლეტისთვის ტიპიურ დისტანციებზე. საქართველოს პირობებში აღნიშნულ მოდელს აქვს კიდევ ერთი დიდი უპირატესობა. ის ფორმდება ტარების უფლებით. ბევრ ადამიანს აქვს პრობლემა როდესაც მიდიან დასასვენებლად და სურთ იარაღი თან ქონდეთ. პისტოლეტის გადატანა გამოირიცხება. სრული ზომის შაშხანის თრევა შეიძლება დამღლელი იყოს, ცოლ-შვილიც არ იქნება კმაყოფილი იმით რომ იმის მაგივრად რომ დამატებითი მატრასები, ბალიშები და სათამაშოები ჩაატიოთ მანქანაში იქ ნაცვლად იდება შალითა ან კეისი მათი აზრით სრულიად არა საჭირო კარაბინით ან შაშხანით შიგნით. SAR-SF აკეცილი კონდახით იმდენად კომპაქტურია რომ ის არც ადგილს დაიკავებს და არც ზედმეტ ყურადღებას მიიპყრობს. მე არ ვთვლი, რომ საქართველო იმდენად სახიფათო ადგილია, რომ მანქანაში მუდმივად გედოს კარაბინი, მაგრამ ის რაც საკმარისია და ადეკვატურია (პისტოლეტი) აკრძალულია ამიტომაც ასეთი მოკლე კარაბინი შეიძლება ბევრისთვის იყოს მისაღები და რაც მთავარია აბსოლუტურად ლეგალური ალტერნატივა. გამომდინარე იქიდან, რომ ეს მაინც კარაბინია და იყენებს საკმაოდ ძლიერ ვაზნას, რეკომენდირებულია გაეცნოთ ამ იარაღის შესაძლებლობებს, შეზღუდვებს და რეგულარულად ივარჯიშოთ.

ამით ბულგარული SAR-SF-ის „ცივი“ მიმოხილვა დასრულებულია ხოლო მეორე ნაწილში ჩვენ შევეცდებით მოგიყვეთ როგორ გამოიჩინა თავი ამ იარაღმა რენჯზე. თუ იარაღი ისევე კარგად ისვრის, როგორც გამნოიყურება ფასი-ხარისხით ის კონკურენციას გაუწევს “ვზორებს” და კარგი ალტერნატივა იქნება ბევრად უფრო ძვირადღირებული AR-15 ტიპის კარაბინებისთვის.  ამ ფასის კატეგორიაში “არსენალის” კონკურენტია ჩეხური Vz 58 ტიპის შაშხანები, რომელიც ალბათ უმჯობესია კალიბრში 7.62 თუ გავითვალისწინებთ, რომ ასეთი “ვზორების შეძენა რეალურია 700 ლარად. 5.56 კალიბრში “არსენალი” უკეთესია ვიდრე CSA-ს იგივე კალიბრის კარაბინები, იმიტომ რომ ღირს უფრო იაფი და კასტომიზაციის მეტი ვარიანტიც არის. ცხადია ნაღდი “საბჭოთა რკინის” მოყვარულებს ყოველთვის შეუძლიათ მიყიდონ სული ეშმაკს და მაგ ფულით იყიდონ რუსული საიგა 2500-3000 დოლარად.

 

.380 ACP ბრუნდება

August 23rd, 2015

როდესაც კითხულობ სტატიებს თავდაცვით კალიბრებზე, ყველაზე ხშირად გხვდება მოსაზრება, რომ მოკლე 9მმ-ნი ვაზნა არის ყველაზე “დბალი ზღვარი” თავდაცვითი კალიბრის არჩევისას. იმის ქვევით უკვე იმყოფებიან კალიბრები, რომელთა ეფექტურობა არასაკამარისია, რომ ეს ვახნები გამოიყენო თავდაცვისთვის. თავდაცვითი იარაღი ყოველთვის არის კომპრომისი წონის/გაბარიტების, მჭიდის ტევადობის და კალიბრის სიძლიერის შორის. ძლიერი კალიბრი და დიდი ტევადობის მჭიდი ითხოვს დიდ იარაღს, რომელიც იქნება მძიმე და გაბარიტული რის გამოც მისი ყოველდღიური ტარება განსაკუთრებულად თბილ კლიმატში იქნება რთული ან და სრულადაც შეუძლებელი, მეორეს მხრივ მსუბუქი და კომპაქტური იარაღი ადვილია ტარებაში მაგრამ მასში ჩადის ცოტა ვაზნა და თუ კალიბრი ძლიერია სროლა ასეთი იარაღიდან რთულია. მიუხედავად იმისა, რომ იარაღის მწარმოებლბემა დიდი გზა გაიარაეს და ქმნიან იარაღებს, რომლებსაც შეიძლება გადამეტების გარეშე ვუწოდოთ ტექნოლოგიური ხელოვნების ნიმუშები, კომპრომისი მაინც არსებობს და მყიდველს უწევს გარკვეულ დათმობებზე წასვლა. საიმედოობა თვადაცვის იარაღის ყველაზე მნიშვნელოვანი თვისებაა, მაგრამ ყველაზე საიმედო იარაღს არანაირი სარგებელი არ ექნება თუ ის მუდმივად თან არ იქონიეთ. იმისთვის რომ ის მუდმივად თან იქონიოთ აუცილებელი იქნება კომპრომისზე წასვლა.

wpid-487997a2310cc8c5a107fdbe0a1fc644

Salient Arms-ის Tier 1 გლოკი არის ალბათ ყველაზე ეფექტური მოკლელულიანი იარაღი, მაგრამ ფასის და გაბარიტების გამო მისი ყოველდღიური ტარება იქნება შეუძლებელი. სურათის წყარო gearsofguns.com

სწორედ ამ მიზეზების გამო უკანასკნელ წლებში შეიძლება შევამჩნიოთ განახლებული ინტერესი მოკლე 9მმ-ნი ვაზნების მიმართ, პირველ რიგში იგულისხმება რა თქმა უნდა .380 ACP, ასევე ცნობილი როგორც  .380 Auto, 9mm Browning, 9mm Corto, 9mm Kurz, 9mm Short, 9×17mm და 9 mm Browning Court. საქართველოში ამ კალიბრს ხშირად ეძახიან უბრალოდ „კურცს“. მეორე რიგში ამ პირობით კლასში გადის ასევე 9х18 მაკაროვი, რომელიც პრაქტიკულად იგივე “წონითი კატეგორიის”  ვაზნაა იმ სხვაობით რომ განსხვავდება მასრის სიგრძე 1მმ-ით და რეალური კალიბრი პირველის არის 9მმ ხოლო მეორის 9.27მმ. .380 შექმნილია ჯონ ბრაუნინგის მიერ 1908 წელს კოლტის კომპაქტური პისტოლეტებისთვის, და წარმოადგენს მცდელობას ეფექტური ვაზნის შექმნის, რომელიც იქნებოდა მაქსიმალურად ძლიერი მაგრამ არ მოითხოვდა გადაბმული საკეტის გამოყენებას, რომელიც აუცილებელია უფრო ძლიერი ვაზნის გამოყენებისას. ასეთი პისტოლეტი იქნებოდა და გამოვიდა კიდევაც მარტივი კონსტრუქციის, კომპაქტური და მსუბუქი.  .380 გამოდგა ძალიან პოპულარული და განსაკუთრებით დიდი გავრცელება ჰპოვა ევროპის კონტინენტზე, რის გამოც ბევრი მიიჩნევს რომ ეს ევროპული კალიბრია მაგრამ ისტორიული ფაქტია, რომ .380 არის ამერიკული კალიბრი. ჯონ ბრაუნინგმა შექმნა .380 სუფთა ფურცლიდან და არ გამოუყენებია საფუძვლად რამე სხვა ვაზნა.  მეორეს მხრივ 1946 წელს “შექმნილი” 9×18 წარმოადგენს იმ დროს არსებული სხვა გერმანული „მოკლე“ 9მმ-ნი ვაზნის პრაქტიკულად ზუსტ ასლს, სახელად 9×18 Ultra. რუსული წყაროები თავმდაბლობით აღნიშნავენ, რომ მათი ვაზნა უბრალოდ შეიქმნა „ულტრას“ მოთხოვნების შესაბამისად, მაგრამ რეალურად თუ არ ჩავთვლით ტყვიის რეალური კალიბრის 0.2მმ-ან სხვაობას ეს ორივე ვაზნა არის იდენტური. შედარებისთვის მაკაროვის სტანდარტული ვაზნა ასევე იყენებს 6 გრამიან ტყვიას, საწყისი სიჩქარით 315 მ/წ-ში და ენერგიით 313 ჯოული. „ულტრა“ შექმნილი იყო 1936 წელს გერმანული კომპანია “Geco”-ს მიერ. ამ ვაზნის ტყვიის მასა შეადგენდა 6.1 გრამს და მისი ენერგია იყო 303 ჯოული. “ულტრამ” ვერ ნახა დიდი გავრცელება მაგრამ 70-ან წლებში ხანმოკლე პერიოდით მკვდრეთით აღსდგა და შემდგომ მალევე ისევ იქნა დავიწყებული.  სამი დასახელებული ვაზნიდან მხოლოდ ორი შემოგვრჩა, „ულტრა“ პრაქტიკულად გაქრა, 9×18 მაკაროვი ჯერ კიდევ ცოცხალია, იმიტომ რომ პისტოლეტი, რომლისთვისაც ის შეიქმნა ჯერ კიდევ ფართოდ არის გავრცელებული, ისევე როგორც აღმოსავლეთ ევროპაში გამოშვებული ამ კალიბრის პისტოლეტებიც ჯერ კიდევ დიდი რაოდენობით იყიდება მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში, მაგრამ ეს მოკლე 9მმ-ნის “რენესანსი” რეალურად შეეხო მხოლოდ .380-ს, რომელზეც გათვლილი ძალიან ბევრი თანამედროვე პისტლეტი გამოდის დღეს.

fsdafdfsdafsd

აღნიშნულ გრაფიკში მოცემულია რამდენიმე მაჩვეენებელი თანამედროვე .380 კალიბრის ვაზნების, თვალსაჩინოებისთვის ასევე მოცემულია თავდაცვითი 9×19 და .45ACP კალიბრის მუხტების მონაცემები.

რა თქმა უნდა დღეს თავდაცვითი ვაზნა უნდა იყენებდეს მაღალტექნოლოგიურ ტყვიას კონტროლირებადი ექსპანსიით  და “კვესტი” საუკეთესო .380 კალიბრის თავდაცვითი მუხტის ძიებაში არ წყდება და ხამდახან ჩნდება ახალი საკმაოდ ორიგინალური დიზაინის ტყვიები, რომელთა მიზანია მაქსიმალურად გაიზარდოს .380-ის ეფექტურობა. ამერიკის გამოძიბათა ფედერალლური ბიუროს სტანდარტებით თავდაცვით კალიბრს უნდა ქონდეს უნარი შეაღწიოს მინიმუმ 30სმ-ში მაინც, რაც უტოლდება საშუალო ადამიანის ტანის სისქეს. აღნიშნული აუცილებელია იმისთვის, რომ ტყვიას ქონდეს უნარი მიწვდეს მნიშვნელოვან ორგანოებს თუნდაც თუ ამისთვის ტყვიას მოუწევს სამიზნემდე მიღწევა მაგალითად  გვერდიდან ხელის გავლით. გრაფიკიდან ჩანს, რომ ექსპანსიური .380 კალიბრის ვაზნები ამ მოთხოვნას ვერ აკმაყოფილებენ, მაგრამ „ბიურო“ ემსახურება პოლიციის ოფიცრებს და აგენტებს, რომლებიც იყენებენ იარაღს განსხვავებულ გარემოში, შესაბამისად „ბიურო“ დიდ ყურადღებას აქცევს ბარიერებში გავლის შემდეგ ტყვიის ეფექტურობასაც. პისტოლეტის ტყვიის უნარი „გაანგრიოს“ ხის კარები, „გიფსოკარდონის“ კედლები და საქარე მინები ნაკლებად მნიშვნელოვანია მოქალაქისთვის, რომელსაც სურს დაიცვას თავი თავდასხმისგან და რაც დიდი ალბათობით მოხდება ძალიან სწრაფად და ძალიან ახლო, “სასაუბრო” დისტანციაზე. შესაბამისად ნაკლები ხმა, ლულის ალი, უკუცემა, საშუალება კომფორტულად და რაც მთავარია მუდმივად იქონიოს იარაღი თან გადაწონის დიდი კალიბრების უპირატესობებს. ფაქტი სახეზეა, მოთხოვნა ამ კალიბრზე და .380-ის მუხტების ნომენკლატურა ბოლო წლები მხოლოდ იზრდება, ისევე როგორც იზრდება რაოდენობა ახალი პისტოლეტის მოდელებზე, რომლებიც ამ კალიბრს იყენებენ.

რუსები ასევე როგორც ჩანს იყვნენ უკმაყოფილო თავისი ვაზნით და ჯერ კიდევ საბჭოთა კავშირის დროს გამოუშვეს რამდენიმე ტიპის განსხვავებული 9×18 კალიბრის ვაზნა ხოლო შემდეგ უკვე რუსეთში წავიდნენ ტრადიციული გზით და უბრალოდ მასრაში მეტი დენთი ჩაყარეს (ინდექსი 57-Н-181СМ), შემდეგ ნომენკლატურას დაუმატეს ჯავშანგამტანი ვაზნაც (ინდექსი 7Н25). რუსებს ბუნდოვნად ესმით პისტოლეტის დანიშნულება და ერთი პერიოდი მგეზავ ვაზნასაც (ინდექსი 57-Т-181 ) უშვებდნენ პისტოლეტისთვის. ამჟამად მაგალითად ამერიკაში 9×18 და მაკაროვის პისტოლეტი გამოიყენება უფრო რეკრეაციული სროლისთვის, ვინაიდან ვერც პისტოლეტი და ვერც ვაზნა ვერ აკმაყოფილებს იმ მოთხოვნებს, რომელიც უყენდება თავდაცვის იარაღს. ალბათ 9×18 დროთა განმავლობაში დავიწყებას მიეცემა, ახალი იარაღები პრაქტიკულად ამ კალიბრზე არ გამოდის.

არსებული მდგომარეობიდან გამომდინარე შეიძლება გამოვიტანოთ დასკვნა, რომ რეალურად ცოცხალი დღეს არის მხოლოდ ბრაუნინგის 100 წლის ქმნილება .380 ACP. მართალია 80-90-ან წლებში ბევრი თვლიდა, რომ .380 საერთოდ გაქრებოდა, მაგრამ ეხლა 2015 წელია და ეს კალიბრი პრაქტიკულდ როგორც უკვე ვთვქი რენესანს განიცდის. ამ კალიბრის იარაღს უშვებენ პრაქტიკულად ყველა წამყვანი იარაღის მწარმოებელი კომპანიები.

tZTBW

.380 კალიბრის თანამედროვე პისტოლეტის კარგი მაგალითია S&W M&P Bodyguard 380. სურათის წყარო armslist.com

.380-ის პოპულარობის ზრდის მიზეზი არის პირველ რიგში ის, რომ შესაძლებელია ამ კალიბრზე გათვლილი ზე-კომპაქტური და ძალზედ მსუბუქი პისტოლეტების წარმოება. ეს კიდე ძალიან მნიშვნელოვანია შტატებში სადაც წლიდან წლამდე პოპულარული ხდება იარაღის ტარება და პროპორციულად იზრდება მოთხოვნა იარაღებზე, რომლებიც განკუთვნილია ყოველდღიური ფარული ტარებისთვის. ყველას უნდა ყველაზე მსუბუქი და კომპაქტური, ადვილად სატარებელი პისტოლეტი. გაზრდილი მოთხოვნის საპასუხოდ მწარმოებლები ცდილობენ გამოუშვან ყველაზე პატარა, კომპაქტრუი და მსუბუქი მოდელები, ხოლო .380 გამოდგა ის ვაზნა, რომელიც აძლევს საშუალებას მწარმოებელს შესთავაზოს მყიდველს მართლაც რომ მინიატურული იარაღი მაგრამ ამავე დროს 9მმ-ნი. მაგალითად .380 კალიბრის რუგერ LCP-ის წონა სულ რაღაც 250 გრამია. შედარებისთვის იმ დროს როდესაც ბრაუნინგმა შექმნა .380, ყველაზე პატარა, არასერიოზული 6.35 კალიბრის ტიპიური პისტოლეტები იწონიდნენ 100-150 გრამით მეტს. მაგრამ ცხადია ყველაფერს აქვს თავისი ფასი.  .380 კალიბრის მსუბუქ პისტოლეტს შეიძლება ქონდეს ხისტი უკუცემა. ასევე მაგალითად ასეთი პისტოლეტი ითხოვს ძლიერი დამაბრუნებელ ზამბარას, რაც პატარა საკეტის შემთხვევაში მნიშვნელოვნად ართულებს ვაზნის მიწოდებას (განსაკურებულად ქალებბისთვის სუსტი ხელებით). ზოგ შემთხვევაში აღნიშნული პრობლემა გადაწყდა გადაბმული საკეტების გამოყენებით. ასე მაგალითად გადაბმულ საკეტი გამოყენებულია  Ruger LCP, S&W Bodyguard, SIG P238-ში. ეს პისტოლეტები ძალიან კომპაქტურებია და ძალიან მსუბუქი. მოკლე ტარის და მსუბუქი წონის გამო, ასეთი პისტოლეტებიდან სროლა საკმაოდ რთულია და მოითხოვს მომზადებას. რეალურად ყველა .380 კალიბრის თანამედროვე პისტოლეტი არის შექმნილი, როგორც დამხმარე (ბოლო შანსის)  იარაღი. ქალ მსროლელებს ხშირად ურჩევნიათ უფრო სუსტი კალიბრები და ადამიანმა შეიძლება იფიქროს, რომ მოკლე 9მმ-ნი პისტოლეტი იქნება კარგი არჩევანი, მაგრამ 250 გრამიანი 9მმ-ნი პისტოლეტი რჩევა გამოუცდელი და/ან ქალი მსროლლისსთვის იქნება ისეთივე შეცდომა როგორც მაგალითად მას რომ ურჩიოთ .38 კალიბრის „მოკლეცხვირიანი“ რევოლვერი. ამ იარაღებიდან სროლა ძნელია, ამ იარაღებში ძალიან ცოტა ვაზნა ჩადის, ეს იარაღები უვარგისია როგორც თავდაცვის ძირითადი საშუალებები, თუმცა ამავე დროს ქედს ვიხრი და ვაღიარებ, რომ უმეტესობა მწარმოებლების თავზე ზევით ახტნენ და შექმნეს მართლაც საოცარი პატარა პისტოლეტები. ბევრი ადამიანი თვლის რომ მატთვის მინიატურული .380 კალიბრის პისტოლეტი საკმარისია. მართლაც ამ პისტოლეტებს აქვთ ერთი დიდი პლიუსი რაც ამართლებს მათ არსებობას, ასეთი პისტოლეტი შეიძლება სულ თან ქონდეს. მე გავეცანი ჩემი კარგი მეგობრის იარაღის მაღაზია “Apache”-ში S&W Bodyguard-ს და გაოცებული დავრჩი ამ იარაღით, რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ გააჩნია ყველაფერი რაც უნდა ქონდეს პისტოლეტს, ისვრის 9მმ-ან ვაზას, აღჭურვილია ჩარჩოში ინტეგრირებული  ლაზერული სამიზნე მოწყობილობით, ამავვე დროს  ხელის გულზე გეტევა. ფასიც არ იყო დიდი და ეს იარაღი მართლაც შესანიშნავი თავდაცვის ინსტრუმენტის ნიმუშია.

ამავე დროს დასანანია, ჩემი აზრით, რომ ყველა მწარმოებელი ცდილობს შექმნას მხოლოდ ყველაზე პატარა და მსუბუქი .380 კალიბრის პისტოლეტი მაშინ როდესაც გამოცდილმა პისტოლეტის მოყვარულებმა იციან რამდენად სახალისოა და ადვილია სწრაფად და ზსუტად სროლა პისტოლეტის ტიპებიდან, რომელიც დღეს პრაქტიკულად დავიწყებულია. მე ვგულისხმომ ძველ და კარგ .380 კალიბრის პისტოლეტებს ორ რიგიანი მჭიდებით და აქიდან პირველ რიგში Beretta 84-ს და მეორე რიგში შედარებით უფრო იაფ მაგრამ არანაკლებ შესანიშნავ იარაღს Cz 83-ს. უკანასკნელის მიმართ  მე განსაკუთრებული გრძნობები გამაჩნია, იმიტომ რომ სწორედ ამ იარაღს უკავშირდება ჩემი პირველი მიღწევები ზუსტ სროლაში. მაკაროვის და რუსული “ვიკინგის” შემდეგ ეს პისტოლეტი მომეჩვენა “როლს-როისად” და მიუხედავად იმისა, რომ მას მერე წლები გავიდა და უამრავმა იარაღმა გაირა ჩემ ხელებში  Cz83 არასდროს არ მტოვებს გულგრილს და იმ დროს მახსენებს როდესაც იარაღის გაფორმება 12 ლარი ჯდებოდა და ყველაფერი გაცილებით უფრო მარტივად იყო.

აღნიშნული ორივე პისტოლეტი შედარებით კომპაქტურია, იყენებს როგორც უკვე აღვნიშნე ორ რიგიან მჭიდებს დიდი ტევადობით, ორივეს გააჩნია ტავისუფალი საკეტები. შედარებით დიდი მასის გამო და იდეალური ერგონომიკის წყალობით სროლა ასეთი პისტოლეტებიდან ძალიან ადვილი და სახალისოა. უკუცემა პრაქტიკულად არ არსებობს, სროლისუნარიანობით და ერგონომიკით ეს პისტოლეტები არაფრით არ ჩამორჩებიან დიდ 9მმ-ან პისტოლეტებს. „ბერეტასაც“ და „ჩეზესაც“ აქვს შესანიშნავი ერგონომიკა, კარგი სამიზნე მოწყობილობები, და შესანიშნავი სასხლეტები. დღეს მე ჩემი მეუღლესთვის, რომ ვირჩევდე იარაღს, ორივე ეს იარაღი იქნებოდა ყველაზე სასურველი.

cheetahcz

Beretta 84 და Cz83, ორივე ეს იარაღი იშოვება საქართველოში მეორადი იარაღის ბაზარზე, აქიდან იტალიური პისტოლეტი უფრო იშვიათია და შეიძლება ორჯერ მეტიც ღირდეს. 

Beretta 84 არის შესანიშნავი (ისევე როგორც ყველა ბერეტას იარაღი) მაღალი ხარისხის იარაღი. გაბარიტებიდან გამომდინარე ის იყენებს თავისუფალ საკეტს, ისევე როგორც ჩეხური „ჩეზე“. ორივე პისტოლეტს აქვს ჩინებული ერგონომიკა და პრაქტიკულად ერთნაირი მართვის ელემენტების განლაგება, რომელიც არ არსებობს რომ ვინმეს არ მოეწონოს. ორივე პისტოლეტი იყენებეს  ორ რიგიან მჭიდებს (ბერეტა 13 ვაზნიანს, „Cz“ შესაბამისად 12).  ჩეხური პისტოლეტი გამოდიოდა როგორც გათვლილი .380-ზე ასევე რუსულ 9×18-ზე. პისტოლეტების შედარებით დიდი მასა (ბერეტა 680გრ, „ჩეზე“ 750 გრ) არ აღემატება თანამედროვე კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტების წონას, რაც მსროლელს აძლევს საშუალებას ისროლოს წრაფად და ზუსტად. ახალბედა ან სუსტი მსროლელის ყურადღება არ იფანტენა ძლიერი უკუცემის და გასროლის ხმის გამო და აძლევს მას საშუალებას კომფორტულადდა შესაბამისად უკეთესად ისროლოს.

ამ ორი პისტოლეტიდან ცხადია იტალიური იარაღი უპირატესია და რა თქმა უნდა ბევრად მეტიც ღირს. ორივე ეს პისტოლეტი იყიდებოდა საქართველოში და მათი შოვნა შესაძლებელია, თუმცა არსებული ინფორმაციის თანახმად Cz83 წარმოება უკვე შეწყდა. 2013 წლიდან თითქოს შეწყდა ბერეტა 84-ის წარმოებაც მაგრამ ამ კომპანიის ევროპული საიტის კატალოგში ეს მოდელი ჯერ კიდევ ირიცხება.  ამ ორის გარდა ასევე ანალოგიურ იარაღებს უშვებს მაგალითად არგენტინული Bersa, მათი პისტოლეტი  Thunder 380 Plus იყენებს უკვე 15 ვაზნიან მჭიდს ხოლო კონფიგურაციით და მართვის ელემენტებით იტალიური და ჩეხური პისტოლეტების მზგავსია. ყველაზე უფრო ნაკლებაად გავრცლებბული არის Chiappa MC14, რომელიც გამოიყურება თანამედროვედ მაგრამ დაფუძნებულია ბერეტა 84-ის კონსტრუქციაზე და მას უშვებს თურქული კოპმანია Girsan.  ასევე 84-ის კონსტრუქციას იმეორებს ბრაზილიური Taurus PT-58, დიდი და მძიმე .380 კალიბრის პისტოლეტი. სულ ეს არის, მორჩა. 30 წლიანი დიზაინები, ნახევარი საიდანაც აღარც გამოდის უკვე. წარმომიდგენია რამდენად კარგი იარაღის შექმნა შესაძლებელია თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით. ასეთი პისტოლეტი იქნებოდა კომპაქტური, ბევრი ვაზნით, ძალიან მაღალი სროლისუნარიანობით. რატომ არავინ არ უშვებს ასეთ იარაღს მე არ მესმის. აგებული კომპაქტური .380 ვაზნის ირგვლივ ის შეიძლება გამხდარიყო უნივერსალური  თავდაცვის საშუალება, საკმარისად მსუბუქი და პატარა ყოველდღიური ტარებისთვის ნებისმიერ კლიმატურ პირობებში და გამოსადეგი, როგორც ძირითადი თავდაცვის საშუალება, რომლის ასათვისებლად ბევრად ნაკლები დრო და ენერგია იქნება საჭირო. მირჩევნია მე Cz82 Glock 19-ს? რა თქმა უნდა არა. მაგრამ ვიგრძნობდი თავს არაადეკვატურად შეიარაღებულად ასეთი პისტოლეტით. არა. არსებობს ადამიანების დიდი ნაწილი, რომელიც დაკმაყოფილდება .380-ის სიმძლავრით და გაცილებთ უფრო ეფექტურად გამოიყენებს ამ კალიბრის კომპაქტური ზომის იარაღს. ქალები პირველ რიგში. მე წარმოვიდგენ პისტოლეტს, დახურული დამრტყმელით, პოლიმერის ჩარჩოთი, ერგონომიული ტარით და ორ რიგიანი დიდი ტევადობის მჭიდით.  საკეტი შეიძლება იყოს თავისუფალი ან გადაბმული. ასეთი იარაღი იქნებოდა თხელი და კომპაქტური, წონით 400-450 გრამი. იმედია მწარმოებლები გაგვახარებენ ასეთი იარაღით.

პს

ეს სტატია არ იქნებოდა სრული, რომ არ გვეხსენებინა მაკაროვის სისტემის პისტოლეტები ორ რიგიანი მჭიდებით. ეს პისტოლეტები გამოირჩევიან საკითხავი ერგონომიკით, მძიმე სასხლეტით და მაგონებენ მე ოთხკარიან “ნივებს”, თითქოს უკეთესი უნდა იყოს მაგრამ რაღაცა აკლია. ამ პისტოლეტს გადმოყვა ყველა ნაკლი რაც ქონდა სტანდარტულ “მაკაროვის” პისტოლეტებს  მათ შორის ზედმეტად ხისტი და არაკომფორტული უკუცემა. ხსენებული პისტოლეტებიდან, ორ რიგიანი “მაკაროვი” ალბათ ყველაზე ცუდი იარაღია.