ჩვენი ტესტი – ლეგენდარული Ruger 10/22

December 8th, 2014

ეს იარაღი ლეგენდარული რეპუტაციით სარგებლობს და ისეთივე კლასიკური და ეტალონური იარაღია თავის კლასში, როგორც მაუზერის შაშხანა ან კოლტის 1911 წლის მოდელის პისტოლეტი. ასე მაგალითად რუგერის საიტზე დევს სარეკლამო პოსტერი, რომელიც იუწყება, რომ 10/22 არის ამერიკის ყველაზე საყვარელი .22 კალიბრის იარაღი და სტატისტიკა ადასტურებს ამ მოსაზრებას. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით დღემდე მთლიანობაში 7 მილონამდე 10/22 მოდელის კარაბინია გამოშვებული. პოპულარული ინტერნეტ რესურსი The Truth About Guns ასახელებს 10/22-ს როგორც ყველაზე პოპულარულ (სამოქალაქო) ცეცხლსასროლ იარაღის მოდელს მსოფლიოში. მე კიდე მიჭირს ზუსტად გავიხსენო რამდენიხანია ვნატრულობდი რუგერ 10/22-ის შეძენას და აი როგორც იქნა….

ძალიან ბევრი კარგი (და არც ისე) .22 კალიბრის ნახევრად-ავტომატური მცირე კალიბრიანი კარაბინი  არსებობს, ყველა მეტნაკლებად სერიოზული იარაღის მწარმოებელი ცდილობს გამოუშვას იარაღის ეს პოპულარული სახეობა. მეც დიდი მოყვარული ვარ ნახევრად-ავტომატური “პლინკერების” და წლების განმავლობაში მე პირადად ვფლობდი, Toz99, Colt Coltier, Mossberg 702, Walther G22, Marlin 795, Remington 597, Magtech 7002, Savage 64 და GSG 522-ს. მგონი არაფერი არ გამომრჩა. ამით  იმის თქმა მსურს, რომ ძალიან რთულია ასეთი კონკურენციის პირობებში  შექმნა იარაღი, რომელიც გამორჩეულია და შეძლო ამ იარაღის ათწლეულები ლიდერის პოზიციები შეინარჩუნო.  ასევე იმის თქმა მსურს რომ მე მაქვს საკმაოდ დიდი გამოცდილება ამ ტიპის იარაღთან ურთიერთობის და მაქვს შედარების გაკეთების საშუალება.  ამიტომაც ამ სტატიაში ჩვენ შევეცდებით დავადგინოთ რისი წყალობით გახდა 10/22 ასეთი პოპულარული და გამორჩეული და რატომ ინარჩუნებს ის “პლინკერებში” სამეფო ტახტს უკვე ამდენი წელი.

ruger_10-22_history_then_now

ამერიკულმა კომპანია რუგერმა, დაიწყო 10/22-ის წარმოება 1964 წელს. თავიდან ეს მოდელი იყო .44 მაგნუმზე გათვლილი ანალოგიური დიზაინის კარაბინის უმცროსი ძმა, მაგრამ მალე სწორედ მცირეკალიბრიანი 10/22 გახდა ამ კომპანიის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული პროექტი.

იმისთვის რომ გავიგოთ 10/22-ის წარმატება უნდა გავეცნოთ ბილ რუგერ უფროსის ბიოგრაფიას, რომელიც იყო Sturm, Ruger & Co., Inc.  დამფუძნებელი. მეორე დამფუძნებელი ალექსანდერ მაკკორმიკ სტურმი გარდაიცვალა 1951 წელს, კომპანიის დაარსებიდან ორი წლის შემდეგ. ბილ რუგერი უდავოდ იყო ძალიან ნიჭიერი ოსტატი და არანაკლებ  ნიჭიერი მენეჯერი და ბიზნესმენიც. ის პრაქტიკულად ყნოსვით ხვდებოდა რა ჭირდებოდა მომხმარებელს და საჭირო მომენტში სთავაზობდა მას სასურველ იარაღებს, იარაღებს, რომლებიც ჩემი აზრით არიან ამერიკული იარაღის წარმოების ტრადიციების საუკეთესო ნიმუშები. იაფი წარმოებაში, ტექნოლოგიური, მარტივი, საიმედო და მორგებული მომხმარებელზე. ასე მისი ტალანტის წყალობით 2008-დან 2011 წლამდე რუგერი იყო უმსხვილესი იარაღის მწარმოებელი აშშ-ში, 2009-დან 2011 წლამდე ის ყველაზე მეტ მოკლე-ლულიან იარაღს უშვებდა აშშ-ში. 1949 წლიდან 2004 წლამდე კომპანიამ 20 მილიონზე მეტი იარაღის ერთეული გამოუშვა.  10/22-ის გარდა რუგერს ასევე ეკუთვნის კიდევ რამდენიმე ლეგენდარული .22 კალიბრის იარაღის დიზაინი, მათ შორის რუგერის .22 კალიბრის პისტოლეტი და რევოლვერი Ruger Single-six. 10/22-თან ერთად ორივე ეს იარაღი ითვლება საუკეთესოდ და ეტალონურად თავის კლასში. დღეს ჩემი მოკრძალებული აზრით რუგერი განასახიერებს ყველაფერ საუკეთესოს რაც მოისაზრება აშშ-ის იარაღის წარმოებაში.

კარააბინი 10/22 არის უშუალოდ ბილ რუგერის და ასევე  ხარი სეფრეიდის და დუგ მაკკლენაჰანის ქმნილება. ცხადია  როდესაც სამი ნიჭიერი ადამიანი გადაწყვიტავს რამის გაკეთებას, დარწმუნებული უნდა იყოთ, რომ შედეგი იქნება საუკეთესო. ასე მაგალითად ჰარი სეიფრიდიც არ იყო როდინალური პიროვენბა. ის იყო უნიჭიერესი კონსტრუქტორი, რომელსაც 40-მდე პატენტი ეკუთვნოდა  და ის მონაწილეობდა ისეთი არა თუ ცნობილი არამედ ლეგენდარული იარაღების შექმნაში როგორებიც არიან: High Standard Supermatic, High Standard Sentinel, Ruger Redhawk. ის იყო უფროსი კონსტრუქტორი რუეგრში 20 წლის განმავლობაში 1959 წლიდან 1979 წლამდე. 10/22-ზე მუშაობა ბილ რუგერმა ჯერ კიდევ  1950 წელს დაიწყო ხოლო კარაბინი პირველად გაყიდვაში მოხვდა 1964 წელს.

carbine1022

მოდელი “კარაბინი” ხის კონდახში არის ყველაზე მასობრივად გამოშვებული 10/22-ის მოდიფიკაცი

მიუხედავად იმისა, რომ 10/22 ბევრ კონფიგურაციაში იყიდებოდა, „კარაბინი“ ალბათ არის ყველაზე პოპულარული და ყველაზე კლასიკური 10/22-ის კონფიგურაცია. სწორედ ასე გამოიყურებოდა პირველი 10/22 რომელიც 1964 წელს მოხვდა გაყიდვაში. ოფიციალური სახელი  „კარაბინი“ (მანამდე მას უბრალოდ 10/22-ს ეძახდნენ) 10/22-მა მიიღო 1965 წელს. ამ მოდელის იარაღს გააჩნდა, თავისუფალი საკეტი, ხის (კაკლის) სამხედრო სტილის კონდახი, 18.5 ინჩიანი ლულა 1:16-ნი ბიჯით, ალუმინის რესივერით და საკმაოდ უჩვეულო 10 ვაზნიანი როტორული მჭიდი.  10/22-ის ფასი 1964 წელს 54.50 აშშ-ის დოლარს შეადგენდა, რაც არ იყო მაინცდამაინც იაფი. შედარებისთვის იმ დროს პოპულარული მარლინ 99 ღირდა 53.95 დოლარი  ხოლო რემინგტონ ნეილონ 66 – 54.95 დოლარი. დღეს გარდა ამ მოდიფიკაციისა რუგერი ასევე უშვებს 10/22-ს სხვა ვარიანტებშიც (Compact, Sporter, Tactical, Takedown და Target).  გამოდიოდა 10/22 ასევე ორ დამატებით კალიბრიში. 2004 წელს (მხოლოდ ერთი წელი) გამოდიოდა მოდელი 10/17 გათვლილი .17 HMR-ზე და 1999-2006 წლამდე რუგერი უშვებდა მოდელს “მაგნუმ”, რომელიც გათვლილი იყო .22WMR-ზე.  ორივე ამ კარაბინს ქონდა ფოლადის რესივერები.

მოდელი “კარაბინი” უცვლელი იერსახით დღემდე გამოდის მაგრამ წლების განმავლობაში გარკვეული მცირე ცვლილებები მაინც განიცადა. მაგალითად მოგვიანებით მასზე დაყენდა დასაკეცი უკანა სამიზნე მოწყობილობა, გაჩნდა მოდელები სინთეტიკური კონდახით (კაკლის ხის კონდახი არ გამოიყენება დაახლოებით 1981 წლიდან მისი სიძვირის გამო), ასევე დაემატა მოდელი დამზადებული უჟანგავი რკინისგან (მხოლოდ ლულა, ხოლო რესივერი იყო შეღებილი ვერცხლისფრად). ტექნიკურად არც 10/22-ის კონსტრუქცია არ იცვლებოდა მაგრამ იცვლებოდა კომპონენტების დამზადების ტექნოლოგია და 10/22 უფრო გამძლე და საიმედო ხდებოდა. მაგალითად დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის ჩარჩო ეხლა მზადდება პოლიმერისგან, ვინაიდან კომპანიამ დაადგინა, რომ ასე ეს დეტალი უფრო უკეთ უძლებს დატვირთვებს და დარტყმებს. ეხლა 10/22-ზე ასევე ყენდება როტაციული ჭედვის მეთოდით დამზადებულ ლულები, რომლებიც ძალიან ზუსტია და დიდი რესურსი აქვს. დღეს 10/22-ის ფასი იწყება დაახლოებით 200 დოლარიდან საბზისო მოდელში.

10 22 int

10/22 ნახევარი საუკუნეა რაც გაყიდვაშია და ამ პერიოდში ის ბევრ კონფიგურაციაში გამოდიოდა. მაგალითად არსებობდა ე.წ. International მოდელი, რომელზეც ყენდებოდა გრძელი (ე.წ. მანლიხერის ტიპის) კონდახი დამზადებული კაკლისგან.  ეს მოდელი გამოდიოდა 1966-69 წლებში. 

როგორც აბსოლუტური უმრავლესობა სხვა ანალოგიური იარაღების, 10/22-იც იყენებს თავისუფალ საკეტს, იკვებება მოსახსნელი მჭიდიდან. კონსტრუქციაც კლასიკურია. მაშ რა განასხვავებს ამ იარაღს? რატომ არის ის ასეთი პოპულარული და გამორჩეული სხვა უამრავ ერთი შეხედვით იდენტური კარაბინებს შორის? ამის დასადგენად, ტესტირების მიზნით ჩვენ შევიძინეთ 10/22. გახსოვეთ ჩვენ ვწერთ იმაზე რაც თავად გამოვცადეთ და ხანდახან ეს საკმაოდ ძვირი უჯდება ბლოგის ავტორს, ასე რომ დააფასეთ ჩემი შრომა.

chagertakedown

10/22-ის ორი პოპულარული მოდიფიკაცია ასევე არის პისტოლეტი “Charger” და დასაშლელი კარაბინი, “Takedown”. უკანასკნელი იშლება ორ ნაწილად და იწყობა რამდენიმე წამში. 

ჩვენი ტესტის ობიექტი არის 10/22 “კარაბინი”, როგორც უკვე აღვნიშნე 10/22-ის ყველაზე გავრცელებული კონფიგურაცია.  რა თქმა უნდა ყოველთვის უმჯობესია შეაფასო ახალი იარაღი მაგრამ ჩვენი 10/22 არის მეორდი, იმიტომ, რომ რამდენადაც გასაკვირი არ უნდა იყოს მიუხედავად თავისი პოპულარობისა მე ვერ ვიხსენებ, რომ 10/22 ვინმეს შემოეტანა ქართულ ბაზარზე გასაყიდად. შესაბამისად ეს იარაღი სავარაუდოთ ცალობით ცალკეულ ფიზიკურ პირებს შემოქონდა საქართველოში და მათი რაოდენობა არის ძალიან მცირე. სერიული ნომრის მიხედვით ჩვენი კარაბინი გამოშვებულია 1980 წელს. თქვენც შეგიძლიათ დაადგინოთ თქვენი 10/22-ის გამოშვების წელი თუ ამ ლინკზე გადახვალთ. კარაბინი თავიდან იყო შეძენილი იყო Archangel Nomad-ის ნაკრებით. ეს არის პლასტმასის ფურნიტურის ნაკრები, რომელიც აქცევს 10/22-ს ტაქტიკურ კარაბინად, რომელიც პრაქტიკულად ბოლომდე იმეორებს გერმანული Heckler&Koch G36-ის ფორმებს.  მადლობა პატრონს, რომ გამოაყოლა ორიგინალური კომპლექტაციის ყველა დეტალი, თუმცა უკანა სამიზნე მოწყობილობა მოხსნისას მან გატეხა. საქმე იმაშია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ეს ნაკრები კარგი ხარისხის არის, პირველივე საველე გასვლამ დამარწმუნა რომ მიუხედავად დასაკეცი კონდახისა ეს ნაკრები იყო მაინც აბსოლუტურად გამოუსადეგარი და პირველ რიგში ეს ეხებოდა გაზრდილი ტევადობის მჭიდს რომელიც უბრალოდ არ ფუნქციონირებდა საიმედოდ. კოლიმატორი ძალიან მაღლა იდგა იარაღზე. 10/22-ის  დაშლაც და წმენდაც იყო გართულებული, რის გამოც გადაწყდა, რომ რუგერი დაიბრუნებდა ორიგინალური იერსახეს. იარაღი დაიშალა და კარგად გაიწმინდა. რესივერზე ნაცვლად ვიწრო სამაგრისა (მერცხალის კუდის ტიპი), რომელიც მას მოყვა, დაყენდა ახლად შეძენილი Monstrum Tactical-ის პიკატინის სამაგრი, რომელზეც შემდგომ დავაყენეთ С-more-ის ტიპის კოლიმატორის ჩინური კლონი. ლულის დაბოლოება 10/22-ზე არ არის დაცული დამცავი გვირგვინით რის გამოც ჩვენ დავაყენეთ მასზე სტანდარტული А2-ის ტიპის ალმქრობი, რომელიც ერთის მხირვ დაიცავს ლულის ბოლოს და მეორეს მხრივ შეამცირებს ლულის ალს და გასროლის ხმას. “ნომადის” ნაკრებსაც მოყვა ბუტაფორიული ალმქრობი, რომელიც იყო უბრალოდ ძალიან დიდი და სასაცილოდ გამოიყურებოდა იარაღზე, ამიტომაც მის გამოყენებაზე უარი ითქვა. თანამედროვე მცირეკალიბრიან კარაბინებზე მწარმოებლები ჯიუტად არ აყენებენ საღვედეებს (ალბათ 3 დოლარიან ეკონომიასაც აქვს აზრი), მაგრამ ჩვენ 10/22-ზე ისინი იყო და ამიტომაც Сondor-ის ორ წერტილიანი ერთი ხელით რეგულირებადი ღვედის დაყენება არ გახდა პრობლემა. პრობლემური Pro-mag-ის მჭიდი დაიშალა (პატრონს ქონია არასწორად აწყობილი) და გაიწმინდა, თუმცა მიუხედავად ამისა მჭიდი მაინც არ გახდა საიმედო. მე ჯერ კიდევ ვერ ვიპოვე Pro-mag-ის რამე პროდუქტი რომელიც კარგად იმუშავებდა. Nomad-ის ნაკრებიდან ჩვენ მხოლოდ დიდი ზომის საკეტის შემაკავებელი დავტოვეთ, რომელიც უფრო მოსახერხებელი გამოდგა ვიდრე იგივე  მცირე ზომის სტანდარტული დეტალი.

nomad1022

Archangel Nomad-ის წყალობით 10/22 გახდა გაბარიტული პლასტმასის სათამაშო, რომელიც არ მუშაობდა საიმედოთ უვარგისი მჭიდის გამო. ნაკრების დიდი პლიუსია დასაკეცი კონდახი, რომელცი ამცირებს იარაღის გაბარიტებს. მინუსებია ნაკრების მონტაჟის სირთულე. იმისთვის, რომ იარაღი დაშალოთ გასაწმენდად, უნდა მოხსნათ ათამდე ხრახნი. 

კონსტრუქციაზე თხრობა, რომ გავაგრძელოთ, როგორც ჩანს თავის დროზე ბილ რუგერმა დაასკვნა, რომ მჭიდი არის ყველაზე სუსტი ელემენტი მცირეკალიბრიანი კარაბინის კონსტრუქციაში. სწორედ რომ როტორული მჭიდის დამსახურებაა 10/22-ის ლეგენდარული საიმედოობა. აღნიშნული მჭიდის კონსტრუქცია კი უკვე ნახსენებ ჰარი სეიფრიდს ეკუთვნის. საკმარისია მჭიდს ცალი თვალით დახედოთ და მიხვდებით რომ ფოლადის მჭიდის ტუჩების წყალობით ეს მჭიდი პრაქტიკულად არასდროს არ გამოვა მწყობრიდან. როტორის გამოყენების გამო მჭიდის ვაზნებით ავსება ძალიან ადვილია. იმ შემთხვევაში თუ ყიდულობთ სხვა მწარმოებლის მჭიდებს გაითვალისწინეთ რომ მჭიდის ტუჩები უნდა იყოს რკინის. პლასტმასის ტუჩიანი მჭიდები ადვილად გამოდის მწყობრიდან. ზოგადად მიიჩნევა, რომ რუგერის ქარხნული 5, 10 და 25 ვაზნიანი მჭიდები ყველაზე საიმედოა. ასეთი კონსტრუქციის გამო 10 ვაზნიანი მჭიდი მთლიანად იმალება იარაღში და მისი დაზიანები ალბათობა პრაქტიკულად არ არსებობს.  გამოშვერილი თხელი ცალ-რიგიანი მჭიდები ან მეტალის თხელი ფირფიტისგან დამზადებული ლულის-ქვეშა მჭიდები გაცილებით უფრო ადვილად ზიანდებიან.

1022mag1

10/22-ის მჭიდი არის პატარა, მთლიანად იმალება იარაღში, მასში პრაქტიკულად არ არის ნაწილი, რომელიც იცვითება. შესაძლებელია მჭიდის ბოლომდე დაშლა, რომ ის გაწმინოდთ. 

ძალიან ჭკვიანური კონსტრუქცია აქვს მჭიდის ღილაკს. ის პრაქტიკულად არ არის გამოშვერილი და მასზე უნებლიე დაჭერა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ის როგორც პიანინოს „კლავიშა“ დამალულია კარაბინის ქვეშ და მასზე დაჭერის შემდე მჭიდი ხელის გულზე გივარდება. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, კარაბინს ერთი მჭიდი მოყვება კომპლექტში. საქართველოში ცალკე მჭიდის შოვნა დიდი პრობლემაა, ხოლო 10/22-ის ნაირ კარაბინს ყიდულობს ის ვინც ბუნებაში ბევრ დროს ატარებს და ხეტიალისას მჭიდის დაკარგვა ძალიან არასასიამოვნოა. მე მინახია ძალიან ბევრი რუსული ტოზ-17, რომლებსაც მჭიდები ქონდათ დაკარგული. 10/22-ის მჭიდის ღილაკის კონსტრუქცია ასეთ სცენარს პრაქტიკულად გამორიცხავს.

ძალიან ჭკვიანური კონსტრუქცია აქვს მჭიდის ღილაკს. ის პრაქტიკულად არ არის გამოშვერილი და მასზე უნებლიე დაჭერა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ის როგორც პიანინოს „კლავიშა“ დამალულია კარაბინის ქვეშ და მასზე დაჭერის შემდე მჭიდი ხელის გულზე გივარდება. ეს ძალიან მნიშვნელოვანია, კარაბინს ერთი მჭიდი მოყვება კომპლექტში. საქართველოში ცალკე მჭიდის შოვნა დიდი პრობლემაა, ხოლო 10/22-ის ნაირ კარაბინს ყიდულობს ის ვინც ბუნებაში ბევრ დროს ატარებს და ხეტიალისას მჭიდის დაკარგვა ძალიან არასასიამოვნოა. მე მინახია ძალიან ბევრი რუსული ტოზ-17, რომლებსაც მჭიდები ქონდათ დაკარგული ამ მიზეზის გამო და იარაღზე ბაწრით მიბმული მჭიდებიც მინახია. 10/22-ის მჭიდის ღილაკის კონსტრუქცია ასეთ სცენარს პრაქტიკულად გამორიცხავს. ზოგი ცვლის ამ ღილაკს და გამოშვერილ დეტალს აყენებს, მაგრამ 10/22 არ არის სამხედრო, თაქტიკური, თავდაცვითი კარაბინი სადაც მნიშვნელობა აქვს მილიწამებში მჭიდის გამოცვლას, ხოლო მჭიდის ტყეში დაკარგვის საფრთხე რეალურია.

mag1022lever

10/22-ის მჭიდის ღილაკი. თუ ვერ ითმენთ და მაინც გინდათ ეს დეტალი შეცვლაოთ გამოიყენეთ სპეციალური შესაცვლელი ბერკეტი, რომელიც ამ სურათზე მოხსნილი გვერძე დევს.  

ლულის მონტაჟის სქემა, რომელიც გამოიყენება 10/22-ში აძლევს პატრონს საშუალებას გამოცვალოს ლულა ყოველგვარი რთული ინსტრუმენტების გარეშე. საჭირო იყო მხოლოდ ერთი „ალენის“ ქანჩი და რამდენიმე წუთი თავისუფალი დრო.  2011 წლიდან ეს სქემა შეიცვალა და ლულები ეხლა უკვე იხრახნება რესივერში.

იარაღი ადვილად იშლება. და ადვილად იწმინდება. არაა საჭირო ბოლომდე მოხსნათ  ხრახნი, რომელიც აერთებს კონდახს და რესივერს  რაც გამორიცხავს მის დაკარგვას. ორი „პინი“ აერთებს დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის მოდულს და რესივერს ლულით. საკეტი ადვილად გამოდის რესივერიდან. საკეტის კონსტრუქცია მარტივია. საკეტის შიგნით არის მასიური დამრტყმელი. მისი მასა და გაბარიტები პრაქტიკულად გამორიცხავენ მის გატეხვას. დამაბრუნებელი ზამბარა, მისი ღერძი და საკეტის სახელური ერთ მოდულში არიან გაერთიანებული, რის გამოც ზედა რესივერის დაშლა ადვილია. ჩვენი იარაღი 1980 წელს არის გამოშვებულია, ამიტომაც დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის კორპუსი არის ალუმინის. აღნიშნული დეტალი საკამოდ დიდი ზომის არის, ადვილად იშლება და ადვილად იწმინდება.

Ruger 1022 controls

რესივერი და დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი. სქელი “პინი” გაყრილი რესივერში (1) ასრულებს ბუფერის ფუნქციას და იღებს საკეტის დარტყმას. (2) მცველი. (3) საკეტის შემაკავებელი. (4) ლულის V ფორმის ფიქსატორი დამაგრებული ორი “ალენის” ხრახნით. გასაწმენდად იარაღი ადვილად იშლება.

რაც შეეხება მართვის ელემენტებს, აქ მეტ-ნაკლებად ყველაფერი ტრადიციულია. მჭიდის ღილაკი განლაგებულია ქვევიდან მჭიდის უკან. მცვეელი წარმოადგენს ორ მხრივ “გაყრილ” ღილაკს, რომელიც სასცლეტის დამცავ რკალთან არის განლაგებული. ღილაკი რკალის წინ არის საკეტის შემაკავებელი. იმისთვის რომ საკეტი ღია დატოვოთ უნდა ის ხელით გამოწიოთ უკან და დააჭიროთ შემაკავებელს ქვევიდან. იმისთვის რომ საკეტი წინ გაუშვათ, უნდა მას ისევ დააჭიროთ. ქარხნულ კონფიგურაციაში საკეტის უკან გაწევით ის არ თავისუფლდება ავტომატურად და ეს გაკეთებულია უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით. იმისთვის რომ მან ავტომატურად გაათავისუფლოს საკეტი საჭიროა მოდიფიცირებული შემაკავებლის დაყენება. მისი დაყენება ძალიან ადვილია და ის იაფიც ღირს. ჩვენ სწორედ ასეთი შემაკავებელი დავაყენეთ კარააბინზე. წინა და უკანა სამიზნე მოწყობილობები ლულაზეა განლაგებული. რესივერი გახვრეტილია ოთხ ადგილში იმისთვის, რომ ზედ დაყენდეს ოპტიკის სამაგრი, “მერცხალის კუდის” ან “პიკატინის” ტიპის. ვისაც რა ურჩევნია. ჩვენ შევიძინეთ სპეციალურად 10/22-ზე დასაყენებელი “პიკატინის” სამაგრი, რომელიც სულ რაღაც 9 დოლარი დაჯდა.

რუგერის კონსტრუქცია არის მარტივი, გონივრული, გათვლილი ინტენსიურ ექსპლუატაციაზე და ყველაფერში იგრძნობა ზრუნვა მსროლელზე. გარდა ამისა რუგერის მოდით ასე ვთქვათ “კაპ რემონტი” შესაძლებელია შეასრულოს პრაქტიკულად ნებისმიერ ადამიანმა. ამისთვის საჭირო იქნება ისეთი ინსტრუმენტები, რომლებიც მოიძებნება ნებისმიერი იარაღის ენთუზიასტის ინსტრუმენტების კოლოფში. 10/22 განსხვავდება სხვა ანალოგებისგან იმით, რომ შექმნილია, როგორც მსხვილი კალიბრის იარაღი (1964 წლის რუგერის კატალოგში სწორედ ასე ეწერა, მცირეკალიბრიანი იარაღი, რომელიც შექმნილია მსხვილკალიბრიანი იარაღის სტანდარტებით), მასში არ იგრძნობა ეს სიიაფე, პრიმიტივიზმი რაც ახასიათებს სხვა ანალოგებს ან მიდგომა როდესაც მწარმოებელი ცდილობს დაამზგავსოს იარაღი რაღაცა სხვას და ავიწყდება, რომ ირაღი უნდა იყს მარტივი, ადვილი ექსპლუატაციაში და უნდა მოიცავდეს რაც შეიძლება ნაკლებ დეტალს და ყველ დეტალი უნდა იყოს ფუნქციონალური. ამ შემთხვევაში მე ვგულისხმობ ახალი თაობის ზედმეტად  რთულ და აბსურდულ დიზაინებს, ისეთი როგორიცაა GSG 522 ან Walther G22. ასევე რუგერი ხაზს უსვამს, რომ მისი კარაბინი დამზადებულია ზრდასული მსროლელისთვის და არა ბავშვებისთვის, რის გამოც კარაბინს აქვს შესანიშნავი ერგონომიკა და ბალანსი. წლების შემდეგ რემინგტონი შეეცდება გაიმეოროს ეს მიდგომა თავის კარაბინში (მოდელი 597).

ეხლა გგადავიდეთ სროლაზე. სამწუხაროდ ზაფხული და კარგი ამინდები დამთავრდა და 10/22-დან სროლა მოგვიწია რთულ პირობებში. ტემეპერატურა იყო მინუს ორი გრადუსი სიცივე და თოვლი. სროლა ხორციელდებოდა დაწოლილი მდგომარეობიდან 50 მეტრზე. არ გამოიყენებოდა არც მაგიდა, არც სადგარი, არ ქვიშის ტომარა, მხოლოდ თოვლზე დადებული რიუკზაკი. თავს გავიმაართლებ იმით, რომ როგორც წესი სროლა რეალურ სამზინეზეც ასეთ პირობებში ხდება ანუ ჩვენ პრაქტიკულ სიზუსტეს ვამოწმებდით. ისევ სამწუხაროდ კარაბინი მოუმზადებელი აღმოჩნდა სროლისთვის. პრაქტიკულად ეგრევე მწყობრიდან გამოვიდა C-more-ის კლონი. კარაბინი ჩამოცურდა მხრიდან და თოვლში ჩავარდა, მსუბუქი დარტყმაც საკმარისი აღმოჩნდა, რომ კოლიმატორის ლინზა გატეხილიყო. ჩემთვის ეგრევე გასაგები გახდა, რატომ ღირს ჩინური კოლიმატორი 50 დოლრი და Aimpoint-ი 500 დოლარზე მეტი. მე პირადად აღარ ვიწუწუნებ ხარისხიანი ოპტიკის და კოლიმატორის ფასზე და არც თქვენ გირჩევთ. არც გული დამწყდა კოლიმატორის გატეხვის გამო. ჯობს ყველაფერი რაც არ იმუშავებს ბანაკიდან გასვლამდე გატყდეს ვიდრე ტყეში. იმის გამო რომ კოლიმატორი დროზე ადრე გამოვიდა მწყობრიდან, 10/22-ზე დაყენდა ბიუჯეტური ოპტიკური სამიზნე Simmons 8-point 3-9X42, რომელიც თან გვქონდა. ეს ხელსაწყო დაახლოებით 45 დოლარი ღირს აშშ-ში და მიუხედავად იმისა, რომ არც ისე ნათელი ლინზები აქვს გამართულად მუშაობს და საიმედოც არის.  სამწუხაროდ პრობლემები გატეხილი კოლიმატორით არ დასრულებულა. და დაახლოებით 30 გასროლის შემდეგ “პიკატინის” სამაგრიც მოირყა. ასეთ რთულ პირობებში 10/22 ისროდა 4.5 – 5.5 სანტიმეტრიან ჯგუფებს 60 მეტრის მანძილზე. როდესაც პრობლემა სამაგრთან მოგვარდა, ჯგუფები შემცირდა 3.5-2.5 სანტიმეტრამდე. სროლსას გამოყენებულ იქნა Remington Yellow Jacket, CCI Target, Remington Cyclone ვაზნები. ჩვენი შთაბეჭდილებით 10/22-ს “მოწონს” უფრო სწრაფი ვაზნები, ხოლო თუ იარაღი გასწორებულია სტანდარტული სიჩქარის ვაზნებით, მაღალი სიჩქარის ვაზნების გამოყენებისას 50-მეტრზე საშუალო მოხვედრის წერტილი იქნება 5-7 სმ-ით უფრო მაღლა. ოპტიკის სამაგრთან პრობლემის აღმოჩენის შემდეგ, “პიკატინის” სამაგრი ხელმეორედ დაყენდა ამჯერად ფიქსატორის გამოყენებით. ხრახნების ფიქსატორის (ლურჯი ფერის) გამოყენება არის აუცილებელი! 30-40 .22 კალიბრის ვაზნა გახდა საკმარისსი, რომ კარგად დაჭერილი ხრახნები დაშვებულიყო და სამაგრი თავისუფლათ დასეირნებდა იქით აქით. კიდევ ერთი დიდი იმედგაცრუება აღმოჩნდა  ”პრომაგის” მჭიდი, რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ დაიშალა, გაიწმინდა და სწორედ აიწყო უფრო მეტ ტყვიას აფუჭებდა ვიდრე ისროდა. გარდა ამისა ჩემთვის ჯერ ჯერობით გაურკვევლი მიზეზების გამო, ამ მჭიდის გამოყენებას მოყვებოდა ის, რომ არ ხდებოდა ვაზნებისს აალება ჩახმახის დარტყმის შედეგად. ჯერჯერობით უცნობია ეს რატომ ხდება, მაგრამ მე დავადგენ მიზეზს და ამ სტატიასაც შესაბამისად განვაახლებ. ამ ეტაპზე როგორც ჩანს მჭიდი ეხახუნება საკეტს და არ აძლევს მას საშუალებას ბოლომდე წინ მივიდეს და “დაიკტოს”, შედეგად ჩახმახის ენერგიის ნაწილი მიდის საკეტის წინ მიწევაზე და დარჩენილი ენერგია საკმარისი არ არის რომ ვაზნა საიმედოთ აალდეს. ტესტირებისას რუგერის ორიგინალური 10 ვაზნიანი მჭიდიან გასროლილ იქნა დაახლოებით 100 ვაზნა, მოხვდა ორი დაბრკოლება, ერთხელ მჭიდიდან არ მოხდა  Remington Yellow Jacket-ის მიწოდება (ტყვიას აქვს ჩახვრეტილი თავი და კონუსური ფორმა რაც არ მოწონს ნახევრად ავტომატურ იარაღს) და ერთხელ არ აალდა ვაზნა, რაც ალბათ ვაზნის ბრალია. მეტი პრობლემა არ ყოფილა თუ არ ჩავთვლით რომ კარაბინმა უარი თქვა რუსული წარმოების ვაზნების “сурок”-ის მონელებაზე, პრაქტიკულად არც ერთი ვაზნის მიწოდება არ ხდებოდა მჭიდიდან, რისი ბრალიც არის ამ ვაზნის სპეციფიური ფორმის ტყვია. აბსოლუტურად ყველა თუნდაც უკიდურესად საიმედო ნახევრად-ავტომატები ყოველთვის იტყვიან უარს კონკრეტული ვაზნის გამოყენებაზე და ეს სენსიტიურობის ფაქტორი ყოველთვის იქნება გასათვალისწინებელი ნახევრად-ავტომატურ მცირეკალიბრიან იარაღში. მე მქონდა კარაბინი, რომელიც საიმედოთ მუშაობდა მხოლოდ (!!!) ნახსენებ “სუროკთან”. ამიტომ, როდესაც იპოვით მუხტს, რომლითაც თქვენი იარაღი სამედოთ მუშაობს და თან კარგ ჯგუფებს იძლევა, შეიძინეთ ამ ვაზნების მარაგი.

my1022

ტესტირების ეტაპი 

მას მერე რაც მოგვარდა ოპტიკის სამაგრის პრობლემა და ჩვენ გვერძე გადავდეთ “პრომაგის” დეფექტური მჭიდი იარაღი, როგორც იქნა ამუშავადა. მთლიანობაში კარაბინმა კარგი შთაბეჭდილებები დატოვა. თუ ვინმეს 2.5 – 3სმ-ნი სიზუსტე ძალიან ბევრი გეჩვენებათ, შეგახსენებთ რომ 20 თეთრიანის დიამეტრი არის სულ რაღაც 22მმ ხოლო სროლა მიმდინარეობდა რთულ პირობებში და არა დახურულ ტირში მაგიდიდან. ჩემი აზრით ასეთი შედეგი ძალიან კარგია 34 წლის იარაღისთვის, რომლის დანიშნულება არ არის ზე-ზუსტი სროლა. დარწმუნებული ვარ უკეთეს პირობებში, კარგი ოპტიკით და შერჩეული ვაზნებით 10/22 კარაბინის სიზუსტე კიდე უფრო გაუმჯობესდება.

 რა შეიძლება დავამატოთ სროლის ნაწილს? სასხლეტი თამაშობს უდიდეს როლს სიზუსტის მიღწევაში. 10/22 არის მასობრივი წარმოების იარაღი და ცხადია მისი სასხლეტი არ არის იდეალური და არც იდეალურთან მიახლოებული (ვისაც სურს იდეალური სასხლეტი რუგერზე, ნეტში იყიდება როგორც მორგებული დეტალების ნაკრებები ასევე მთლიანად დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმები), მაგრამ 10/22-ის სასხლეტი იყო რბილი, არ ქონდა ეს “ხრაშუნის” შეგრძნება, როგორც თანამედროვე ანალოგებზე, მაგრამ ეს ალბათ იმიტომ რომ იარაღი 34 წლის არის და დეტალება “მოჯდა” ერთმანეთზე. სასხლეტის სვლა არის მოკლე და სიმართლე გითხრათ განსხვავებით სხვა ანალოგებისგან, მე ვერ ვიტყვი რომ 10/22-ის სასხლეტი ქმნიდა შესამჩნევ პრობლემებს სროლაში, მაგრამ კვლავ გავიმეორებ მე არ ვიცი, როგორი სასხლეტებია ახალ 10/22-ზე.  კიდევ ერთხელ აღვნიშნავ 10/22 არის ძალიან სასიამოვნო სროლაში.  კოლეგებო ეხლა წაიკითხეთ ეს გაფრთხილება ყურადღებით: მცირეკალიბრიანი ნახევრად-ავტომატურ იარაღებს აქვთ საკამოდ სუსტი ექსტრაქტორები რბილი ზამბარით. თუ ვაზნა დაფარულია პარაფინით ან უბრალოდ იყო ჭუჭყიანი და ასეთივე ჭუჭყიანია სავაზნე, შესაძლებელია ვაზნა გაიჭედოს სავაზნეში. გასროლისას პრობლემას ადგილი არ აქვს და ექსტრაქცია ხდება ჩვეულებრივად, მაგრამ ყოველთვის როდესაც ხელით საკეთის მოძრაობით აგდებთ ვაზნას შესაძლებელია რომ ის დარჩეს სავაზნეში და ექსტრაქტორმა ის არ ამოაგდოს. თქვენ შეიძლება გეგონოთ, რომ რახან საკეთი გახსენით და ვაზნა არ ამოვარდა სავაზნე ცარიელია მაგრამ ეს ესე არ იყოს სინამდვილეში. ეს ძალიან სახიფათო შემთხვევაა. ამიტოამაც იარაღის განმუხტვისას ვიზუალურად დარწმუნდით, რომ სავაზნე ცარიელია!  

კარაბინი ჩვენ ხელში ჩაგვივარდა მთლიანად გადაკეთებული, დეფექტური მჭიდით და მოუვლელი. პროცესი კარაბინის აღდგენის (დიახ აღდგენის) გაიწელა დროში და არ იყო სიურპრიზების გარეშე. მაგრამ ეს პრობლემები არ არის 10/22-ის ბრალი. ჩვენ მოგვიწია არაკომპეტენტური ჩარევის გამოსწორება და ამს დრო დაჭირდა. ორიგინალურ კომპლექტაციაში 10/22 საიმედოც არის და ზუსტიც და ზოგადად უპრობლემო იარაღია.  თავდაპირველი იდეა იყო, რომ 10/22 ყოფილიყო მსუბუქი “ტაქტიკური” პლინკერი, კოლიმატორით და დიდი ტევადობის მჭიდით, რომელიც განტვირთავდა ჩემ ვირივით მუშა AR15-ს. სამწუხაროდ არც კოლიმატორი და არც მჭიდი რომელიც მოყვა იარაღს არ აღმოჩნდა მუშა ნივთები. ამის გამო აზრი დაკარგა პრინციპში სხვა მხრივ ნორმალური ხარისხის Nomad-ის ნაკრების გამოყენებამაც. მოკლედ, რომ ვთქვათ ერთი ვიყიდეთ და სულ სხვა მივიღეთ. ორიგინალური იერსახის დაბრუნების შემდეგ, ჩვენ მივიღეთ მსუბუქი, ერგონომიული კლასიკური კარაბინი ყოველგვარი “ტაქტიკურობის” გარეშე.

ჩვენი დასკვნა იქნება შემდეგი: 10/22 უდაოდ არის კარგი იარაღი. არა, ის არის ძალიან კარგი იარაღი.  რად ღირს ის ფაქტი, რომ ძალიან მცირე თანხის დახარჯვით ხანმოკლე პერიოდში შესაძლებელი გახდა კარაბინის მწყობრში დაბრუნება და დაკომპლექტება? რომელიც მცირეკალიბრიანი იარაღის აღდგენა შესაძლებელია ასე სწრაფად და მარტივად? გარდა ამისა არსებობს ამ კარაბინის “ტუნუინგის” უამრავი ვარიანტები და ძალიან ზომიერ ფასადაც. ასევე მოსაწონია 10/22-ის კონსტრუქციის სიმარტივე და აქედან გამომდინარე მისი მოვლის სიადვილე. ამით ეს კარაბინი ნამდვილად გამოირჩევა სხვა ანალოგებისგან.  გამოირჩევა 10/22 ასევე შესანიშნავი ერგონომიკით, გამძლეობით და ნაფიქრი კონსტრუქციით.  ჩემი აზრით 10/22 არის დღეს საუკეთესო არჩევანი და კარგი გასართობი ნებისმიერი ირაღის ენთუზიასტისთვის. 100%-ით ამერიკული, 100%-ით ლეგენდარული ის წარმოადგენს იარაღის ისტორიის მნიშვნელოვან ნაწილს და ყველაფერთან ერთად არის მუშა, გამძლე და მოსახერხებელი. დასანანია, რომ ის ასეთი იშვიათია საქართველოში. არა და ჩვენ მძიმე პირობებშიც კი რამხელა გასაქანია იარაღის “ტუნინგისთვის”. 10/22-ის პოპულარობის გამო ხელმისაწვდომია ენით აუღწერელი რაოდენობის ნაწილები და აქსესუარები. შესაძლებელია ააწყოთ 10/22 ტიპის შაშხანა, რომელშიც არ იქნება არც ერთი რუგერის ორიგინალური ნაწილი. ამ მხრივ 10/22-ს არ შეედრება არც ერთი სხვა ანალოგი. რა თქმა უნდა ნეტი სავსეა ინფორმაციით 10/22-ის ქლიბით და დრელით გაუმჯობესებებზეც, თუმცა მე არვის არ ურჩევ დაიწყოს კონსტრუქციის შეცვლა ისე რომ ბოლომდე არ ერსმოდეს რას აკეთებს. თუმცა თუ რამე გააფუჭეთ არც ეს არის დიდი პრობლემა,  ნებისმიერი ნაწილი “ამაზონზე” იყიდება და კაპიკები ღირს. ჩემი აზრით ქარხნულ დმგომარეობაშიც კი 10/22 არის აბსოლუტურად საკმარისად ეფექტური და საიმედო და ზუსტიც. 

diversity 10 22

10/22-ის კონსტრუქცია, დეტალების და აქსესუარების სიუხვე და ასევე კომპანიების დიდი რაოდენობა,რომელიც სპეციალიზირდება ამ კარაბინის მოდიფიცირებაზე განაპირობებენ 10/22-ის არსებობას პრაქტიკულად ნებისმიერ ფორმატში. სტანდარტული 10/22-ის ტრანსფორმაცია ყველაფერში რაც სურათზე ხედავთ შეუძლია პრაქტიკულად ნებისმიერ ადამიანს, პრიმიტიული ინსტრუმენტების გამოყენებით. 

10/22-ს უკავშირდება ასევე ნაკლებად ცნობილი მაგრამ საინტერესო ფაქტი, რომელიც ეხება 10/22-ის უჩვეულო როლში გამოყენებას. 1987 წელს  ისრაელმა პირველი ინტიფადის შემდეგ შეიძინა „დახშობილი“ 10/22 და გაატარა ისინი, როგორც ნაკლებად-ლეტალური იარაღი. მათი გათვლით ამ იარაღით შესაძლებელი იქნებოდა აქტიური ექსტრემისტების მწყობრიდან გამოყვანა მასობრივი არეულობების დროს. მას მერე რაც გაჟონა ინფორმაციამ რომ 10/22-დან ცეცხლს ემსხვერპლა რამდენიმე ზედმეტად აქტიური ექსტრემისტი, ექსპერიმენტები ჩატარდა ისრაელის შეიარაღებული ძალების სნაიპერების სკოლაში (მიტკან ადამის ბაზაზე), რა დროსაც რა გასაკვირია დადასტურდა 10/22-დან ნასროლი ტყვიების საკმარისი ლეტალურობა. ამის შემდეგ რუგერ 10/22 გადაყვანილ იქნა ცეცხლსასროლი იარაღის კატეგორიაში და მისი გამოყენება ან პრაქტიკულად შეწყდა ან ძალიან შეიზღუდა. გარდა აღნიშნული დავალებებისა ისრაელი იყენებდა 10/22-ს უფრო კონვენციონალური მიზნებისთვის, დარაჯი ან მაწანწალა ძაღლების გასანადგურებლად, რომ მათ ყეფით არ ეცნოთ მოახლოებული სპეცრაზმელების შესახებ. აღნიშნული დავალებებისთვის და ასევე სახიფათო ცხოველების გასანადგურებლად დახშობილ 10/22-ებს ასევე იეყენებს აშშ-ში ბევრი ქალაქის თუ ოლქის პოლიციის დეპარტამენტი. რუგერი სთავაზობდა კიდევაც მათ ე.წ. MSP მოდელს, რომელიც აღჭურვილი იყო ინტეგრირებული მაყუჩით.

isr 10 22

update/განახლება

ვინაიდან პირველი ტესტის პირობები არ იყო კარგი, იარაღიც არ იყო ბოლომდე მზად და შესაბამისად შედეგებიც არ იყო სანდო, რუგერი ხელმეორედ გავიტანეთ ტესტირებაზე ამჯერად უფრო უკეთ მომზადებული. სამწუხაროდ ამინდი ისევ არ იყო კარგი, წვიმით და ნისლით. სროლა ხორციელდებოდა ამჯერად 100 იარდზე (91 მეტრზე) სამი ტიპის ვაზნის გამოყენებით, დაწოლილი პოზიციიდან, საყრდენის როლში გამოიყენებოდა ზურგჩანთა. ამჯერად შედეგები გაცილებით უფრო უკეთესი იყო და უნდა აღვნიშნო, რომ განსხვავებით წინა სესიიდან საუკეთესო ჯგუფი მიღებულ იქნა სტანდარტულ სიჩქარიანი ჩეხური ვაზნებით. აღნიშნული კიდევ ერთხელ ადასტურებს ჩემ მოსაზრებას, რომ ერთ-დღიანი გაცნობის შედეგად სტატიის და მიმოხილვის წერას აზრი არ აქვს. საჭიროა რაც შეიძლება ხანგრძლივი დრო გაატაროთ იარაღთან, რომ სარწმუნო “რევიუ” დადოთ მასზე. საუკეთესო ჯგუფი მიღებულ იქნა ჩეხური Sellier&Bellot-ის ვაზნებით, და 91 მეტრზე გაფანტვამ შეადგინა სულ რაღაც 3 სმ რაც ჩემი აზრით საუკეთესო ჯგუფია რომელიც მე მინახვას ასეთ მანძილზე. მაღალსიჩქარიანმა ვაზნებმა დაადასტურეს ტენდენცია და როგორც სურათიდან ჩანს 6-7 სმ-ით მაღლა დაჯგუფდნენ შედრებით უარესი სიბურჯღლის დემონსტრირებით. სურათიდან ჩანს, რომ გადახრა მარჯვნივ უფრო აშკარად არის გამოხატული. ოპტიკაში შესწორებების შეტანის შემდეგ შემდეგ გასროლები დაჯგუფდა ცენტრში, რამაც დამიდასტურა რომ Simmons-ის ოპტიკური სამიზნეს შესწორებების მექანიზმი სანდოთ მუშაობდა. სამწუხაროდ ლინზების ხარისხი არ არის მაინც და მაინც საუკეთესო რაც მე მინახავს მაგრამ 50 დოლარიან ოპტიკას მეტს ვერ მოთხოვ.  სროლის დროს არანაირ დაბრკოლებებს ადგილი არ ჰქონია. ყველა ნასროლი ჯგუფის საშუალო სიდიდე გამოვიდა 5 სმ 91 მეტრზე, რაც ჩემი აზრით არის შესანიშნავი შედეგი ასეთი იარაღისთვის.

22.lr1022

5.7x28mm გამადიდებელი შუშის ქვეშ

November 19th, 2014

5.7×28mm შექმნილი ბელგიური მწარმოებლის FN-ის მიერ, უკვე თითქმის 25 წელია რაც არსებობს. მისი წარმოება დაიწყო 1990 წელს და მისი შექმნის და განვითარების ისტორია მჭიდროდ უკავშირდება იმ იარაღს, რომლისთვისაც ის იქმნებოდა, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ P-90-ს და მოგვიანებით პისტოლეტ Five-seveN-ს. ორივე ეს იარაღი და ვაზნა მათზე გათვლილი შეიქმნა პერსონალური თავდაცვის იარაღის კონცეფციის მიხედვით, რომელიც ითვალისწინებდა მსუბუქ, კომპაქტურ ავტომატურ იარაღს, რომლითაც შეიარაღდებოდნენ ის სამხედრო მოსამსახურეები, რომლებიც ვერ ატარებდნენ საიერიშო შაშხანას, როგორც მათ ძირითად იარაღს. ასეთ იარაღს მათ შორის უნდა შეეცვალა NATO-ს ქვეყნების შეიარაღებაში მყოფი 9მმ-ნი პარაბელუმის ვაზნა, რომელიც არაადეკვატური იყო ჯავშანჟილეტების და ჩაფხუტების წინააღმდეგ. ეხლა უკვე როდესაც  25 წელი გავიდა შეიძლება ითქვას, რომ ეს პროგრამა წარუმატებელი აღმოჩნდა. ორმა მწარმოებელმა ბელგიურმა FN-მა და გერმანულმა Heckler&Koch-მა წარმოადგინეს პრინციპში საკმაოდ კარგი საიმედო იარაღები (აღნიშნული კონცეფციით სხვა იარაღებიც იყო შექმნილი, მაგრამ ეს ორი ყველაზე სიცოცხლის უნარიანი გამოდგა), მათი ვაზნები კარგად მუშაობდნენ შეჯავშნული სამიზნეების წინააღმდეგ. ბელგიური 5.7×28 იწონიდა ორჯერ ნაკლებს ვიდრე 9მმ პარაბელუმი (ჯარისკაცს შეეძლო ვაზნების უფრო დიდი მარაგის ტარება)  და დაახლოებით 30%-ით ნაკლები უკუცემაც ქონდა. მიუხედავად ამისა  აღმოჩნდა, რომ სპეციალური ვაზნის გამოყენება და ასევე მათზე გათვლილი იარაღების წარმოება განაპირობებდა ამ სისტემის მწყობრში შეყვანის ძალიან დიდი ხარჯებს და არც ერთი და არც მეორე იარაღი არ გახდა NATO-ს მიერ სტანდარტიზირებული. თუმცა ორივე კალიბრი და სამივე იარაღი მათზე გათვლილი დღეს გამოიყენება სამართალ-დამცავების და სპეცსამსახურების მიერ, ასევე სამხედრო სპეციალური დანიშნულების ძალების მიერ. მხოლოდ ბელგიურ იარაღს 40 ქვეყნის ძალოვნები იყენებენ.

mp7p90

ფუტურისტული P-90 და უფრო ტრადიციული HK MP-7. ერთ-ერთი უნდა გამხდარიყო სტანდარტული თავდაცვის იარაღი ნატო-ს ჯარებისთვის მაგრამ ურთიერთ წინააღმდეგობების გამო არც იარაღი და არც ვაზნა არ იქნა სტანდარტიზირებული და მიღებული NATO-ს ქვეყნების შეიარაღებით. 

თავდაპირველად 1990 წელს შექმნილი ბელგიური ვაზნა (ინდექსი SS90) აღჭურვილი იყო ტყვიით რომლის წონა იყო სულ რაღაც 1.5 გრამი და საწყისი სიჩქარე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ლულიდან იყო 810 მ/წ-ში. შემდგომ ვაზნა ოდნავ დამოკლდა, რომ მისი გამოყენება შესაძლებელი გამხდარიყო პისტოლეტშიც და ტყვიის წონა გაიზარდა 2 გრამამდე (ინდექსი SS190), საწყისი სიჩქარე შემცირდა 715 მ/წ-მდე. გარდა სტანდარტული ვაზნისა ასევე გამოდიოდა ვაზნა მგეზავი ტყვიით და ტყვიით შემცირებული საწყისი სიჩქარით, მაყუჩის გამოყენების მიზნით.

2004 წელს ხელმისაწვდომი გახდა ვაზნა ჩახვრეტილ თავიანი ტყვიით (ინდექსი SS192) და ის ისევე როგროც ორივე იარაღის სამოქალაქო ვერსიები მოხვდა გაყიდვაში და გახდა ხელმისაწვდომი სამოქალაქო მსროლელებისთვის.

ბუნებრივია გამომდინარე ამ ვაზნის დანიშნულებიდან, მისმა გამოჩენამ სამოქალაქო ბაზარზე და პოლიციაში წარმოშვა დებატები თუ რამდენად გამოსადეგი იყო აღნიშნული ვაზნა პოლიციელებისთვის და სამოქალაქო მსროლელებისთვის. აქცენტი კეთდებოდა თანდაყოლილ უნარზე ამ ვაზნის გაეხვრიტა რბილი ჯავშან-ჟილეტები, რომლებსაც ძირითადად ხმარობდნენ სამართალდამცავები. რა თქმა უნდა ბევრი სხვა მითიც იყო მოგონილი, რომლებუს ჩამოთვლას აზრი არ აქვს. მიუხედავად ამისა ეს ვაზნა დღემდე თავისუფლად იყიდება აშშ-ში და ალბათ მთელ მსოფლიოში.

Five-Seven 11

ჩვენ განვიხილავთ 5.7×28მმ-ან ვაზნას პისტოლეტ Five-seveN-ის გამოყენების შემთხვევაში. ეს იარაღი არც ისე იშვიათია საქართველოში და მხოლოდ კალიბრი გამოარჩევს მას და საკმაოდ მოუხერხებელი მცველი, დანარჩენში ეს ჩვეულებრივი პისტოლეტია და გაცილებით უფრო ნაკლებად ინოვაციურია ვიდრე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი P-90.  

პოლიციის მკვლელი. ეს ტერმინი გაჩნდა მას-მედიის და სულელი არაკომპეტენტური ჟურნალისტების მიერ და ზოგადად ამ სახელს არქმევენ მითიურ სამხედრო ზე-ძლიერ ვაზმნებს, რომლებმაც შეაღწიეს სამოქალაქო ბაზარზე საიდუმლო სამხედრო საწყობებიდან. კინემატოგრაფებმაც შეიტანეს თავისი წვლილი ამ მითის შექმნაში, გაიხსენეთ თუნდაც კინოფილმი სასიკვდილო იარაღი. მითიური ზე-ძლიერი ვაზნა, ტყვია უცნობი მასალისგან, იარაღი, რომელიც განსაკუთრებულ საფრთხეს წარმოადგენს პოლიცილებისთვის, ჩვენი ბიჭების სიცოცხლე საფრთხეშია, სად იყურება მთავრობა. ყველაფერი ეს არის კარგი სკანდალის შემადგენელი კომპონენტები რაც მოიზიდავს მეტ მკითხველს და ჟურნალ-გაზეთები მოგებას ნახავენ. პიარ პრობლემა ბელგიური ვაზბნისთვის პერიოდულად მწვავდება იმით, რომ ინფორმაცია მასზე პერიოდულად ჩნდება საინფორმაციო ბიულეტენში (Officer Safety Alert), რომლებსაც სამართალდამცავები ცვლიან ერთმანეთში.  არავინ არ უკვირდება იმ ფაქტს, რომ ამერიკაში კარაბინის/შაშხანის ყიდვა უფრო ადვილია ვიდრე პისტოლეტის, და ნებისმიერ, პრაქტიკულად ნებისმიერ კარაბინის/შაშხანის ვაზნას შეუძლია გახვრიტოს რბილი ჯავშან-ჟილეტი. გაუგებარია რატომ არ ჩნდება პოლიციელის მკვლელი .308 ან 30-06.

ატეხილი სკანდალის გამო FN-მა თავის მხრივ შეცვალა ვაზნის დიზაინი და უკვე ერთი წლის შემდეგ, 2005 წლიდან უშვებდა თავის ვაზნას Hornady V-max ტყვიით (ინდექსი SS196SR), რომლის წონა 2.6 გრამს შეადგენდა. ამჟამად რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია მხოლოდ სამი კომპანია უშვებს ვაზნებს ამ კალიბრში სამოქალაქო ბაზრისთვის. FN უშვებს ორი ტიპის ვაზნას  SS195LF და SS197SR, იტალიური Fiocchi აწარმოებს ამ კალიბრის ვაზნებს (მათ შორის FN-თან შეთანხმებით) თავის წარმოებაში აშშ-ში (არსებობს ინფორმაცია რომ ვაზნები იმპორტირებულია) და ამერიკულმა კომპანია Federal-მა დაიწყო 40 გრანიანი ტყვიით აღჭურვილი ვაზნის წარმოება 2012 წლიდან (ინდექსი AE5728A). არც ერთი 5.7×28mm კალიბრის კომერციულ ი ვაზნა ნასროლი პისტოლეტიდან არ ხვრეტს Level II ან  Level IIIA რბილ ჯავშანჟილეტებს და კევლარის ჩაფხუტებს, რის გამოც ორგანიზაცია, რომელიც მათ შორის ახდენს ვაზნების კლასიფიცირებას (BATF) არ აღიარებს მათ ჯავშანგამტან ვაზნებად და არ კრძალავს მათ ბრუნვას,  რაც დიდი იმედგაცრუება იქნება ალბათ ამ პისტოლეტის ქართველი  მფლობელებისთვის. ჯავშანგამტანი ვაზნები, რომელსაც ყიდის FN-ი აშშ-ში მკაცრად რეგულირდება და გაყიდვა ხდება მხოლოდ ძალოვან სტრუქტურებზე. ვაზნები ინახება დალუქულ საწყობებში. ის რაც ხვდება გაყიდვაში, როგორც წესი არის მოპარული ამუნიცია და მათი რაოდენობა ძალზედ მცირეა.

1070001

5.7×28 კალიბრის არც ერთ კომერციულ ვაზნას არ აქვს ფოლადის გული. ლურჯ თავიანი ვაზნები, რომლებსაც შეცდომით თვლიან საქართველოში ჯავშანგამტან ვაზნად სინამდვილეში არის SS197SR, აღჭურვილი Hornady V-max ტყვიით. ამ ტყვიას არ გააჩნია ფოლადის გული. 

რაც შეეხება იმედგაცრუებას. ჩემთვის გაურკვეველი მიზეზებით ეს პისტოლეტი პოპულარობით სარგებლობს იმ წრეებში სადაც სტატუსი მოიპოვება სხვადასხვა ნივთების ფლობით. რამდენჯერმე აშშ-ის მასმედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ამერიკიდან მექსიკაში მოხვდა ბელგიური პისტოლეტები, რომლებიც დიდი პოპულარობით სარგებლობენ ნარკო-კარტელების წევრებს შორის. მათი ფასი იქ შეადგენს 2500-დან 5000 დოლარამდე რაც ირონიულად უტოლდება იმ ფასს რასაც ამ პისტოლეტში ითხოვენ საქართველოში. მე არ ვარ დარწმუნებული, რომ ჩვენთანაც და მექსიკაშიც ეს პისტოლეტი ფასობს მისი საბრძოლო თვისებების გამო. უბრალოდ ის არის შედარებით იშვიათი და მას აქვს რეპუტაცია ჯავშან-გამტანი იარაღის. ის სპეციფიურად გამოიყურება და გააჩნია 20 ვაზნიანი მჭიდი, მისი ვაზნა გავს ავტომატის ვაზნას და ყველაფერი ეს აქცევს მას სტატუსის იარაღად. ხოლო მექსიკის ნარკო-კარტელებში და საქართველოშიც სტატუსი არის ძალიან მნიშვნელოვანი და შესაბამისად ეს პისტოლეტიც არის სტატუსის ნიშანი. მე მაქვს ის რაც სხვას არ აქვს. მე სხვაზე უკეთესი ვარ. ეს არის და ეს. მე უკვე ვყვებოდი აქ როგორ ემარიაჟებოდნენ ერთამენთს ორი პოლიციელი მომსახურების სააგენტოში. ჩემი უფრო მეტს ხვრეტს არა ჩემი და ერთს სწორედ ბელგიური პისტოლეტი ქონდა მეორეს კი რუსული გიურზა, რომელზეც რუსები ასევე უშვებენ სპეციალურ ჯავშან-გამტან 9მმ-ან ვაზნებს.

არის ეს ვაზნა რაიმე განსაკუთრებული საფრთხის შემცველი? არა. არც აშშ-ში და არც საქართველოში და არც არსად მსოფლიოში. ეს პისტოლეტი იშვიათია, ძალიან ძვირია, ვაზნები ფოლადის გულით ხელმისაწვდომია მხოლოდ ძალოვნებისთვის და ისედაც ჯავშანგამტანი თუ არა ისინი ძალიან ძვირი ღირს. შედარებისთვის გაცილებით უფრო სახიფათო იარაღები არის ხელმისაწვდომი ვიდრე ეს პისტოლეტი. თუნდაც კალაშნიკოვი სტანდარტული ფოლადის გულიანი 7.62 ან 5.45 კალიბრის ვაზნებით, რომელიც გაცილებით მეტ საფრთხეს წარმოადგენს.

რამდენად ეფექტურია ეს ვაზნა საერთოდ? აქვს თუ არა მის გამოყენებას რაიმე ტაქტიკური უპირატესობა? მე მოვაგროვე და შევისწავლე ყველაფერი რისი პოვნაც შევძელი  ამ თემაზე და წარმოგიდგენთ ამ კვლევის შედეგებს. დავიწყოთ იმით, რომ ის ინფორმაცია (საწყისი სიჩქარე, ენერგია) რომელიც ვრცელდება ნეტით მეტ წილად ეხება იმ ციფრებს, რომლებიც მიღებულია პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევიდან სოლისას, რომლის ლულის სიგრძე გახლავთ 264 მმ (სამოქალაქო ვერსიაზე 407მმ) ხოლო პისტოლეტის ლულის სიგრძე არის 122 მმ რაც ორჯერ ნაკლებია. შედეგი? SS195LF სროლისას პისტოლეტიდან საწყისი სიჩქარე იქნება 90 მ/წ-ით უფრო ნაკლები ანუ სადღაც 620-630 მ/წ-ში.  ვაზნა 40 გრანიანი ტყვიით შედარებით ნაკლებად კარგავ საწყის სიჩქარეს და დანაკარგი შეადგენს დაახლოებით 60 მ/წ-ს. შესაბამისად 40 გრანიანი ტყვიის გამოყენება პისტოლეტში არის ყველაზე სასურველი.

რაც შეეხება ტერმინალურ ბალისტიკას და დაზიანების მექანიზმებს, ჩვენ ვიცით რომ პისტოლეტის ტყვია ანადგურებს მხოლოდ იმ ქსოვილებს, რომლებსაც უშუალოდ ეხება. დროებითი ჭრილობის არხი, რომელიც შთამბეჭდავად გამოიყურება თიხაში და პარაფინში ტესტირებისას, პისტოლეტის კალიბრის (და 5.7×28) შემთხვევაში არ იწვევს ელასტიური ქსოვილების დაზიანებას, როგორც ეს ხდება შაშხანაში/ავტომატში გამოყენებული ტიპიური კალიბრების შემთხვევაში.  შესაბამისად იმისთვის, რომ დაზიანების ხარისხი გაიზარდოს პისტოლეტი ტყვიებში უმეტეს შემთხვევაში გამოიყენება ექსპანსიის ეფექტი, როდესაც ტყვია სამიზნეში მოხვედრისას ზრდის თავის დიამეტრს (სოკოს ან გაშლილი ყვავილის ფორმის მიღებით) და ამით იზრდება დაზიანებული ქსოვილების რაოდენობა რაც იწვევს სამიზნის უფრო სწრაფ გამოყვანას მწყობრიდან. ის დაზიანების მექანიზმები რაც გამოიყენება შაშხანის კალიბრებში (ფრაგმენტაცია, კავიტაციით გამოწვეული დროებითი ჭრილობის არხი, ან თუნდაც ტყვიის აყირავება) არ იწვევს სასურველ ეფექტს პისტოლეტიდან ნასროლი ტყვიის მოხვედრისას არასაკმარისი ენერგიის და საწყისის სიჩქარის გამო. თავისმხრივ 5.7×28მმ-ნი ვაზნის ტერმინალური ეფექტურობა მიიღწევა დაყირავების ეფექტით (ის არ იშლება და არ განიცდის ფრაგმენტაციას). უკვე ამ ფაქტის გათვითცნობიერება გვაძლევს ჩვენ საბაბს სერიოზული ეჭვი შევიტანოთ ამ კალიბრის ტერმინალურ ეფექტურობაში და მასზე არჩევანის გაკეთების მიზანშეწონილობაში.

57 yaw

 

ყველა ტყვია აქ ერთ მასშტაბშია. ფრონტალური ნაწილი 9მმ-ნი ვაზნის უფრო დიდია რაც განაპიორბებს მეტ დაზიანებას ქსოვილის. 5.7მმ-ნი ვაზნა რომც აყირავდეს ის მაინც ვერ შეედრება ფართით გაშლილ ექსპანსიურ 9მმ-ან ვაზნას. 5.7მმ-ან ვაზნას თავი აქვს წვეტიანი რაც ამცირებს დაზიანებებს, რომელსაც ეს ტყვია აყენებს. თუმცა აღინიშნება, რომ ეს ტყვია შედარებით მაღალი სიჩქარის გამო არ რიკოშეტირებს მსხვილი ძვლებისგან. გამომდინარე იქიდან, რომ 5.7×28-ს უნდა შეეცვალა სამხედროებისთვის განკუთვნილი 9მმ-ნი ვაზნა ანუ  მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიით როგორც ამას ჰააგის კონვეცნია ითხოვს, არ არის გასაკვირი რომ თანამედროვე  ექსპანსიურ ვაზნბეთნამ 5.7×28 აგებს შედარებაში და სამოქალაქო მსროლელისთვის რომელიც არ არის კონვენციებით შეზღუდული არ  უნდ ამჯბინოს ის მაღალტექნოლოგიურ ვაზნებს ადეკვატური პისტოლეტის კალიბრიში. 

რაც შეეხება ტყვიის შეღწევის თვისებებს, სხვადასხვა ტესტირებებისას (კანადის სამეფო ცხენოსანი პოლიციის მიერ, ტეხასის SWAT-ის მიერ და ა.შ.) დადგინდა რომ 10% ბალისტიკურ ჟელატინში შეღწევა სხვადასხვა ბარიერებში გავლის შემდეგ შეადგენს 10-დან 13 ინჩამდე, რაც დიდი გაჭირვებით ალბათ შეესაბამება საყოველთაოდ აღიარებულ სტანდარტს,  აშშ-ის გამოძიებათა ფედერალური ბიურის მინიმალურ მოთხოვნას -12 ინჩს.

რამდენიმე ცნობილი ავტორიტეტის გამოხმაურება დაიდო ბოლო დროს 5.7×28მმ-ნი ვაზნის ეფექტურობაზე რეალურ სამყაროში და აბსოლუტურად ყველა ხაზს უსვამს ამ ვაზნის არადამაკმაყოფილებელ ტერმინალურ ეფექტურობას რეალურ სამყაროში (ნაწილი გამოხმაურებების მოყვანილია მაგალითად გარი რობერტსის ნაშრომში „ჭრილობების ბალისტიკის ტერმინალური ეფექტურობის ფაქტები“ 2013 წელი, სტენფორდის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრი).  ასევე მარტინ ფაკლერი, ერთ-ერთი ყველაზე ავტორიტეტული ექსპერტი ტერმინალურ ბალისტიკაში აკრიტიკებდა ამ ვაზნას არასაკმარისი ეფექტურობის გამო (Fackler M: “More on the Bizarre Fabrique National P-90″ Wound Ballistic Review. 1997). ყველა გამოხმაურება ემთხვევა ერთმანეთ, იარაღიდან სროლა სახალისოა და ადვილი მაგრამ რეალურ შეტაკებაში ტყვიას არ გამოყავს სამიზნე მწყობრიდან, (არც ახლო არც სროლის მაქსიმალურის  მანძილებზე)  და საჭიროა ბევრი მორტყმა, რომ სამიზნემ შეწყვიტოს მოქმედება.და ეს ყველაფერი ეხება პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებს, გამოცდილი ოპერატორების ხელებში (ეს იარაღი ხვდება სპეციალური დანიშნულების ნაწილებში, რომლებიც გაცილებით უფრო უკეთესად არიან მომზადებულები ვიდრე ჩვეულებრივი ქვეითები ან პოლიციელები). პისტოლეტი იგივე კალიბრზე გამოუცდელი ნაკლებად მომზადებული სამოქალაქო მსროლელის ხელში  კიდევ უფრო ნაკლებად ეფექტური ინსტრუმენტი იქნება.  ტყვიის ტესტირებისას ბალისტიკურ ჟელატინში არ ჩანდა რომ ტყვიას აქვს ადეკვატური ეფექტურობა ვინაიდან დაზიანებები, რომლებიც აღინიშნებოდა იყო მცირე.

5722wmr

ეს ილუსტრაცია საკამოდ დამიფიქრებელი უნდა იყოს. აქ 5.7×28mm-ნი ვაზნა შედარებულია .22WMR-თან, რომელიც საერთოდ არ კოტირებს, როგორც თავდაცვთი კალიბრი. ჟელატინში მომქდება თითქმის იდენტურია ბელგიური ვაზნის მცირე უპირატესობით.

აღსანიშნავია, რომ ამ კალიბრზე გათვლილი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი უფრო გავრცელებულია ვიდრე პისტოლეტი. მიზეზი ამისა არის ამ იარაღის კომპაქტურობა, მცირე წონა და შესაძლებლობა განახორციელო ეფექტური სროლა მათ შორის გრძელი ჯერებით. წლების განმავლობაში სროლის ეფექტურობა ჯერებით მიიღწეოდა სროლის ტემპის შემცირებით 400-450 გასროლამდე წუთში რაც იყო საჭირო რომ 9მმ-ნი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევიდან გეწარმოებინა ზუსი სროლა ჯერებით. ახალი ვაზნის გამოყენების პირობებში ეს ტემპი გაიზარდა 900 გასროლამდე წუთში. ამ თვისების გამო გასაკვირი არ არის, რომ მსოფლიოში მოიძებნა 40 ქვეყანა (მეტ წილად ეკზოტიკური ქვეყნები) სადაც შეცდომით ჩათვალეს რომ ასეთი იარაღი უპირატესი იქნებოდა სხვა არსებულ სისტემებზე. გარდა ამისა ასეთი იარაღი არ არის ეკონომიურად მიზანშეწონილი, სწრაფი სროლის ტემპი განაპირობებს: ა) მეტ დროს რაც აუცილებელია რომ ოპერატორმა აითვისოს ეს იარაღი (თუ აქამდე მას არ მიუღია წვრთნა ავტომატური იარაღიდან სროლის); ბ) მეტი ხარჯი ვაზნების (რომელიც ღირს საკამოდ ძვირი და მსოფლიოში სულ ერთი ხელის თითებზე ჩამოთვლილი კომპანია უშვებს). დაბალი ტერმინალური ეფექტურობის გამო ჯერებით სროლა არის ერთადერთი გზა ამ კალიბრის ეფექტურად გამოყენების. რამდენად მისაღებია ასეთი დოქტრინა სამართალდამცავებისთვის სადაც ყოველი გასროლა არის პასუხისმგებლობა? რა თქმა უნდა ეფექტურობის გაზრდის ეს მეთოდი არ მუშაობს იმისთვის ვისაც „ვიწრო კალიბრის“ პისტოლეტი აქვს. რა თქმა უნდა ასეთი ტაქტიკა იწვევს ვაზნების დიდი ხარჯს, იარაღის რესურსის სწრაფ გამოლევას. ასეთი იარაღის გამოყენება უბრალოდ არაეფექტიანია და არა ეკონომიურია, მითუმეტეს როდესაც უკვე დიდი ხანია არსებობს გაცილებით უფრო ეფექტური და ეკონომიური სისტემები. მე რამდენჯერმე წავაწყდი ინფორმაციას, რომ ყველა ვინც ადრე იყიდა ბელგიური იარაღი დღეს ან იშორებს ან უკვე მოიშორა ის. სამწუხაროდ მე ვერ ვიპოვე რაიმე სანდო სტატისტიკა მაგრამ დავადგინე, რომ ერთ-ერთი პირველი პოლიციის სასმახური აშშ-ში, რომელმაც იყიდა P-90 იყო ჯექსონვილის პოლიციის დეპარტამენტი, რომელიც მას მერე გადავიდა M-4-ზე.  თავისთავად ის ფაქტი, რომ 25 წლის განმავლობაში ამ ვაზნაზე არ შეიქმნა არც ერთი სხვა იარაღი, მეტყველებს იმაზე რომ FN-ის გარდა არავინ არ განიცდის ენთუზიაზმს ამ კალიბრის მიმართ.  ამერიკაში Masterpiece Arms და Excel Arms ძალიან ცმირე სერიებით უშვებენ ამ ვაზნაზე გათვლილ საკუთარი დიზაინის იარაღებს, არსებობს “აპერი”, რომელიც აკონვერტირებს AR-15-ს ამ ვაზნის გამოსაყენებლად და სულ ეს არის. პრაქტიკულად არავინ მსხვილი მწარმობელებიდან არ მიაქცია ამ ვაზნას ყურადღება.

რას ნიშნავს ყველაფერი ზემოაღნიშნული სამოქალაქო მსროლელისთვის საქართველოში? პისტოლეტი გათვლილი 5.7×28mm არის ცუდი კანდიდატი თავდაცვითი იარაღის როლზე. მის ვაზნას არ გააჩნია საკმარისი ეფექტურობა. ის ღირს ძალიან ძვირი, ვაზნები პრაქტიკულად არ იშოვება. ვარჯიში ამ იარაღით შეუძლებელია საკანონმდებლო შეზღუდვების და ვაზნების მაღალი ფასის გამო. მეორეს მხრივ იარაღი ამ კალიბრზე გათვლილი არის საიმედო, ზუსტი, აქვს დიდი ტევადობის მჭიდი და ზუსტი და სწრაფი სროლა არის ადვილი (თუ ცხადია მსროლელს გაჩნია ადეკვატური მომზადება).

საქმე იმაშია, რომ 5.7×28mm უბრალოდ არ იყო შექმნილი პისტოლეტისთვის (პისტოლეტი გაჩნდა 8 წლის მერე რაც პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი), არ იყო შექმნილი სამართალდამცავებისთვის. ეს ვაზნა და იარაღი (პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი P-90) იქმნებოდა სამხედროებისთვის და ეფექტურობა მისი მიიღწეოდა რამდენიმე ფაქტორით: მაღალი სროლის ტემპი; კონტროლირებადობა; დიდი ტევადობის მჭიდი (50 ვაზნა) რაც უზრუნველყოფდა ცეცხლის დიდ მოცულობას; ტყვიის ჯავშანგამტანი თვისებები. არაფერი ეს არ არის წარმოდგენილი პისტოლეტში. მას ერგო მხოლოდ მითიური იმიჯი, რაც იზიდავს გაუთვითცნობიერებლებს და იშვიათობა და სიძვირე რაც იზიდავს ერთის მხრივ ოქროს „ცეპების“ და „ბეენვების“ მოყვარულებს და უბრალოდ შეძლებულ ენთუზიასტებს მეორეს მხრივ.

PS

5.7×28mm ვაზნის სამოქალაქო ვერსიებს ხშირად ადარებენ .22WMR (რასაც ჩვენთან უწოდებენ “გეკოს მაგნუმს”). ორივე ვაზნას თითქმის იდენტური მასა და საწყისის სიჩქარე აქვს, თუმცა უმეტესობა .22WMR მუხტების გათვლილია შაშხანაზე და იყენებს დენთებს რომელიც უფრო დიდიხანი იწვის (კარაბინის შედარებით გრძელ ლულაში) რის გამოც საწყისი სიჩქარის ვარდნა მოკლელულიან იარაღში უფრო დიდია. იხილეთ ეს ვიდეო სადაც საკმაოდ საინტერესო შედარებაა გაკეთებული და ამის მერე გადაწყვიტეთ ნამდვილად გინდათ ენდოთ თუ არა ამ კალიბრს.

ერთი დიდი მითი შუალედურ ვაზნაზე

November 13th, 2014

რუსები რატომღაც დარწმუენბულები არიან რომ შუალედური ვაზნა და ავტომატიც ანუ დასავლეთში იარაღი ცნობილი, როგორც საიერიშო შაშხანა არის მათი თანამემამულის ევგენი ვლადიმირის ძე ფიოდოროვის მიერ. მოგეხსენებათ, რომ ე.წ შუალედური ვაზნა არის სიმძლავრით სადღაც შუაში პისტოლეტის ვაზნასა და შაშხანის ვაზნას შორის (ცხადია სახელიც აქიდან გამომდინარეობს). ავტომატი ანუ საიერიშო შაშხანა შესაბამისად არის იარაღი, რომელიც განკუთვნილია ამ ვაზნის გამოსაყენებლად და გადატენვის ციკლი ხორციელდება მსროლელის მონაწილეობის გარეშე, როგორც წესი დენთის აირების გამოყენებით.

აი რას წერენ რუსული წყაროები ამაზე:

რუსული ვიკიპედია: В 1911 — 1913 годах сконструировал автоматические винтовки под штатный патрон калибра 7,62 мм и под 6,5 мм патрон собственной конструкции (1913), предвосхитив тем самым идею использования промежуточного патрона для автоматического оружия.

http://www.armoury-online.ru/: В конце 1920-х – начале 1930- х гг. Федоров и другие советские конструкторы – Дегтярев, Шпитальный, разработали на основе автомата целое семейство унифицированных образцов стрелкового оружия, в том числе ручные и танковый пулемёт, спаренную и строенную авиационные пулеметные установки. Этим они в некоторой степени предвосхитили послевоенные концепции унификации стрелкового оружия в СССР, США и других странах на 30-40 лет

სტატიას Русский Порталъ-ზე პირდაპირ ასე ქვია: Первый в мире автомат. 

მოკლედ იმის თქმა მინდა, რიომ ჩვეულებრივი რუსისთვის, რომელის ინტერესდება იარაღით ეჭვიც არ ეპარება რომ ყველა საიერიშო შაშხანის ბაბუა არის მათი თანამემამულე, ხოლო შუალედური ვაზნა, რომელმაც შეცვალა ფეხოსნის შეიარაღების იერსახე მათი მოგონილია ჯერ კიდევ 1916 წელს. სწორედ ამ წელს მიიღეს შეზღუდულად შეიარაღებაში ფიოდოროვის იარაღი. უბრალოდ აქ არის ორი ნიუანსი. ფიოდოროვის კარაბინი რომელიც მიიღეს შეიარაღებაში იყო გათვლილი იაპონურ ვაზნაზე 6.5 მმ “არისაკა”, ხოლო ფიოდოროვის ექსპერიმენტული ასევე 6.5მმ-ნი ვაზნა სულაც არ იყო შუალედური. რატომ რუსული იარაღი იაპონურ ვაზნაზე? იმ დროს რუსეთს იმდენად ჩამორჩენილი და არასრულყოფილი წარმოება ქონდა რომ ომის პირობებში ახალი ვაზნის წარმოება იყო შეუძლებელი მაგრამ საწყობებში იყო საკმარისად დიდი მარაგი იაპონური ამუნიციის. გარდა ამისა სხვაობა იაპონურ და რუსულ ვაზნებს შორის იყო მინიმალური….

graf1aიმისთვის, რომ ადარწმუნდეთ: ა) ფიოდოროვის ვაზნა არ იყო შუალედური; ბ) არისაკას და ფიოდოროვის ვაზნები პრაქტიკულად იდენტურია,  მე ეს გრაფიკი მოვამზადე, სადაც მოცემულია შედარების მიზნით შემდეგი ვაზნების მონაცემები, იაპონური 6.5მმ “არისაკა”, ფიოდოროვის 6.55-ნი ვაზნა, პირველი შუალედური ვაზნა, რომელიც მასობრივად მოხვდა შეიარაღებაში 7.92X33 Kurz, ერთ-ერთი პირველი გერმანული შუალედური ვაზნა დამზადებული GECO-ს მიერ და ისევ რუსული შუალედური ვაზნა 7.6X39. 

აქიდან სამი ნამდვილად კლასიფიცირდება როგორც შუალედური, გამომდინარე საწყისი სიჩქარიდან და მასიდან ხოლო ორი პირველი ვერანაირად ვერ კლასიფიცირდება როგორც შუალედური. ფიოდოროვი მხარს უჭერდა კალიბრის შემცირებას რაც იყო სწორი გადაწყვეტლება (უბრალოდ რუს გენერლებს ეს არ ესმოდათ) მაგრამ ენერგია მისი ვაზნის იყო შთამბეჭდავი 3100 ჯოული რაც არ არის შუალედური ვაზნის ენერგიის შესაბამისი. შედარებისთვის რუსულ 7.62Х54R-ს ქონდა ენერგია 3500 ჯოული, ამერიკულ 30-06-ის 3800 ჯოული (მაშინდელი დოქტრინა ითვალისწინებდა სროლას შორი მანძილებიდან და სუსტი ვაზნები არ იყო “მოდაში”). ასევე ფიოდოროვის ვაზნის სიგრძე იყო შთამბეჭდავი 81მმ! ეხლა დახედეთ ცხრილს და მიხვდებით, რომ თითქმის 15 წლის წინ შექმნილი არისაკას იგივე კალიბრის ვაზნა გაცილებით უფრო “შუალედური” იყო ვიდრე ფიოდოროვის ვაზნა. სასაცილოა არა? თავისთავად იაპონური შაშხანის ვაზნები დაფუძნებული იყო მანლიხერის (ავსტრია) ვაზნებზე, რომლებიც არანაირად არ იყვნენ შუალედურები. უფრო მეტსაც გეტყვით, დახედეთ ცხრილს და ნახავთ რომ ფიოდოროვის ვაზნა უბრალოდ ასლია იაპონური ვაზნის და ფიოდოროვმა უბრალოდ გააკეთა ის რასაც მუდამ აკეთებდნენ რუსები, ჩაყარა მასრაში მეტი დენთი და მიიღო გაძლიერებული “ახალი” ვაზნა, რომელიც რა თქმა უნდა იყო უნიკალური, განუმეორებელი და ყველაზე უკეთესი. ასე გაჩნდა მაგალითად 5.45X18 ПСМ პრატიკულად ფრანგული 5მმ “კლემან”-ის კოპია და არც ისე დიდიხნის წინ რუსებმა “მოიგონეს” 9მმ პარაბელუმი, დაუმატეს დენთი, ტყვიის გულა გააკეთეს რაღაც ზე მყარი მეტალისგან და დაარქვეს 7Н29. ბუნებრივია “ახალი” ვაზნა პიარდებოდა, როგორც უფრო უკეთესი ვიდრე 100 წლის 9მმ პარაბელუმი. პირველ ცხრილში გამოირჩევა რეალურად გერმანული 7.92X33, ხოლო დარჩენილი ორი რუსული ვაზნა თავისი ორი გერმანელი და იაპონელი “თანაკლასელის” იდენტურია. საქმე იმაშია, რომ გერმანელიც და იაპონელიც უფრო ადრე “დაიბადნენ” ვიდრე რუსები.

ფაქტებს, რომ დაუბრუნდეთ პირველი შუალედური ვაზნა და იარაღი მასზე გათვლილი, მასობრივად მიღებული შეიარაღებაში გახლდათ გერმანული 7.92X33 და საიერიშო შაშხანა Stg 44. მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს საბჭოთა კავშირში გაიაზრეს შუალედური ვაზნის სარგებელი და საკუთარი ვერსია გამოუშვეს, ლეგენდარული 7.62X39, რომელიც პირველად გამოყენებულ იქნა ტყვიამფრქვევ “რპდ”-ში. ითვლება, რომ ეს ვაზნა ინსპირირებულია   გერმანული 7.92X33-ით (რაც ბუნებრივია). მაგრამ სინამდვილეში 7.62X39 პრაქტიკულად ზუსტი ასლია სხვა გერმანული ვაზნის რომელიც თითქმის 10 წლით ადრე შექმნა გერმანულმა კომპანია GECO-მ. ეს არის 7.7×39.5 M-35, შექმნილი GECO-ს მიერ ჰაინრიხ ფოლმერის ექსპერიმენტული იარაღებისთვის. აშკარა მზგავსება რუსულ და გერმანულ ვაზნებს შორის კარგად ჩანს გრაფიკებიდან, რომელიც ქვევით არის ნაჩვენები.

graf1b

 

კარგით რა ვუყოთ მითის ნაწილს რომ პირველი ავტომატი რუსებს ეკუთვნით?

ter1

გაიცანით, გერმანული 1906 წლის (!!!) მაუზერის ავტომატური შაშხანა. მას ქონდა მოსახსნელი 25 ვაზნიანი მჭიდი და ის ისროდა ჯერებით. 1915 წელს გერმანელები მას უკვე იყენებდნენ საჰერო ბრძოლებში სადაც პილოტები იყენებდნენ მათ მოწინააღმდეგე კოლეგების წინააღმდე. ნაკლებად ცნობილი ფაქტია, რომ 1906 წლის შაშხანის ტესტირებისას პოლ მაუზერმა თვალი დაკარგა, როდესაც პროტოტიპი სროლისას ვაზნის დეტონაცია განიცადა.

 ფიოდოროვი ინტუიციურად ხდებოდა საითკენ უბერავდა ქარი, მაგრამ როგორც ჩანს ომი, ბიუროკრატია და რუსი ოფიცრების ტრადიციული კონსერვატიზმი (არც ისე დიდიხნის წინ სწორედ ეს გენერალიტეტი ამტკიცებდა რომ მჭიდიანი შაშხანა ჯარისკაცის ხელში გამოიწვევდა ვაზნების ზედმეტ ხარჯვას) ხელი შეუშალეს მას ბოლომდე დაეხვეწა თავისი იდეები. საქმე იმაშია, რომ კომუნისტურ მონსტრს სწრაფად ჭირდებოდა ახალი იარაღი, ხოლო ვიანიდან საკუთარი კონსტრუქტორული სკოლა იყო სუსტი ისევე, როგორც წარმოება, ყველა ხვდებოდა,რომ გაცილებით უფრო მარტივია მოიპარო სხვისი მოგონებები, მოარგო ის ჩამორჩენილ არასრულყოფილ წარმოებას და  სწრაფად გაუშვა სერიულ წარმოებაში. ამიტომაც რუსეთი ამხელა ქვეყანა პრაქტიკულად ვერ დაიტრაბახებს პიონერული გამოგონებების სიუხვით და ეს მარტო ცეცხლსასროლი იარაღის წარმოებას არ ეხება.

 მე ვერ მოვიძიე .7×39.5 M-35-ის კარგი ხარისხის სურათი, მაგრამ ვიპოვე მისი მასრის სურათი, რომელიც ძალიან მაგონებს ჩვენთვის საყვარელ “აკაემის” მასრას. 

m35

 

ცხადია მე არ ვარ პირველი ვინც წერს იმაზე რომ რუსული პოპულისტურ-პატრიოტული გამოცემები ცდებიან. მითითებები რომ ფიოდოროვის წვლილი შუალედური ვაზნის და პირველი “ავტომატის” შექმნაში არც ისე დიდია (რბილად რომ ვთქვათ) აქვთ ისეთ ცნობილ რუს ავტორებს, როგორებიცაა მაქსიმ პოპენკერი და იური ლედიაგინი.

Vz58-ის და მისი მოდიფიკაციების ტაქტიკური “ტუნინგი”

October 13th, 2014

ერთი წელიც არ არის გასული რაც საქართველოში გაყიდვაში შემოვიდა ჩეხური კარაბინები დამზადებული ამავე ქვეყნის შეიარაღებაში მყოფი Vz58-ის (იგივე „ვზორი“) ბაზაზე.  თუ თავდაპირველად ეს იარაღი ხელმისაწვდომი იყო მარტო ორ ვარიანტში დასაკეცი და ფიქსირებული კონდახებით და მხოლოდ ჩეხური Сz-ს წარმოების. დღეს  მათ დაემატათ მთელი რიგი სხვა მოდელების, რომლებსაც უშვებს ასევე ჩეხური კომპანია CSA. შესაბამისად ხელმისაწვდომი გახდა ასევე ახალი კალიბრიც 5,56X45, ლულის სხვადასხვა სიგრძეები და კომპლექტაციები. გარდა ამისა მე ბევრი შეკითხვა მივიღე ამ იარაღის “ტუნინგის” შესახებ ხო და აბატონო მთელი სტატიაც მოგიმზადეთ.

მე ვიცი რომ ბევრი ჩემი მეგობარი ვისაც სურს იქონიოს კარაბინი, ოცნებობს AR-15-ზე, გამომდინარე იქიდან რომ ეს სისტემა არის ეტალონური ტაქტიკური იარაღი და ადვილად ექვემდებარება მოდერნიზაციას. მე მესმის მათი სურვილი იქონიონ ეს იარაღი, რომლის ფასი 1500 დოლარიდან იწყება, რის გამოც ის ბევრისთვის ხელმიუწვდომელია ხოლო არჩევანიც ძალიან მწირია. საბედნიეროდ, არსებობს კარგი ალტერნატივაც “ვზორის” სახით. მისი ფასი იწყება 900 ლარიდან ყველაზე საბაზისო სტანდარტულ მოდელში, ხოლო CSA-ს „ვზორები“ კალიბრში 5.56X45 ღირს 1900 ლარი, თუმცა მათი კომპლექტაციაც შესაბამისად უკეთესია და ის ნაკლებ დამატებით ხარჯებს მოითხოვს. ამ მომენტში თბილისში გარდა პრაქტიკულად კუსტარულად აწყობილი AR-15-ისა იყიდება ორი სამი მოდელის აბსოლუტურად სტანდარტული საბაზისო კომპლექტაციის ქარხნული AR-15, რომელთა ფასი იწყება 4000 ლარიდან. ასეთ პირობებში მე არც ერთ ვარიანტში არ გავაჩერებდი არჩევანს AR-15-ზე და “ვზორის” თანამედროვე ტაქტიკურ მოდელს ავიღებდი.

სტანდარტული “ვზორები” ფიქსირებული და დასაკეცი კონდახებით, პრაქტიკულად არ განსხვავდებიან სამხედრო მოდელისგან, რომელიც შეიარაღებაში მიიღეს 1959 წელს და ბუნებრივია იმისთვის, რომ ეს იარაღი გახდეს ტაქტიკური ჩვენი დროის და მოდის სტანდარტებით საჭირო იქნება გარკვეული ინვესტიციები. მე გიამბობთ რა ვარიანტები არსებობს მოდერნიზაციის და რას უნდა მიაქციოთ ყურადღება პირველ რიგში. იმისთვის რომ კიდე უფრო გაგიადვილოთ საქმე მე ყველა დეტალს მივაწერ ინგლისურ სახელს და შევეცდები მიუთითო ფასი, რომელიც აქტუალურია ამ სტატიის დაწერის დროს.

csa1

ესეთი “ვზორი” დღეს თბილისში იყიდება 1980 ლარად. ის პრაქტიკულად ბოლომდე არის მზად გამოყენებულ იქნას, როგორც ეფექტური ტაქტიკური/თავდაცვითი იარაღი და ამისთვის მინიმალური ინვესტიციები იქნება საჭირო. კალიბრში 5.56X45 ის კარგი ალტერნატივა არის ძვირადღირებული AR-15-თვის.

vz58fi

900 ლარიანი Cz 858 არის საუკეთესო ტაქტიკური კარაბინი ფასი-ხარსხის მიხედვით. მოთმინება და ივესტიცია 200-300 დოლარის ოდენობით აქცევს მას შესანიშნავ ტაქტიკურ/თავდაცვით კარაბინად.  

დავიწყოთ დეტალით, რომელიც მე პირველ რიგში გამოვცვალე ანუ სახელურით. ყველაფერი „ვზორში“ ისეა შესრულებული, რიომ მაქსიმალურად შემცირდეს წონა და ამავე დროს შენარჩუნდეს კონსტრუქციის გამძლეობა. კარაბინი აღჭურვილია მოკლე და თხელი ტარით, რომლის ფორმაც აღებულია 1919 წლის ბრაუნინგის ტყვიამფრქვევისგან (მოდელი A4). იმისთვის, რომ იარაღის ჭერა გაადვილდეს და სროლა უფრო კომფორტული გახდეს საჭიროა მისი შეცვლა. საუკეთესო სახელური „ვზორისთვის“ არის FAB Defense-ის მიერ წარმოეებული სახელური მოდელი AG-58. ეს სახელური გარდა იმისა, რომ არის ძალიან მოსახერხებელი, ასევე გაძლევთ საშუალებას შეინახოთ მის შიგნით მარტივი საწმენდი კომპლექტი, სათადარიგო ელემენტები ან 5-6 დამატებითი ვაზნა. CSA-ს იარაღებზე აყენია ანალოგიური ფორმის სახელური მაგრამ საკუთარი წარმოების. სახელური ადვილად ყენდება ერთი ხრახნის მეშვეობით.

რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია ყველა სამოქალაქო “ვზორი“ აღჭურვილია ლულით, რომელზეც შესაძლებელია დაყენდეს რაიმე ლულის მოწყობილობა (ხრახნების ტიპი 14 x 1).  თავდაცვით კარაბინს უნდა ქონდეს მინიმალური ხმა და ლულის ალი, იმიტომ, რომ მისი გამოყენება გულისხმობს სისწრაფერ რა დროსაც თქვენ არ გექნებათ საშუალება იზრუნოთ სმენის დაცვაზე და ასევე სროლას დახურულ სივრცეში და სიბნელეში რა დროსაც მაღალმა გასროლის ხმამ შეიძლება დაგიზიანოთ სმენა ხოლო ლულის ალმა დროებით შეზღუდოს თქვენი მხედველობის უნარი ღამით. იმისთვის, რომ ყველაფერი ზემოაღნიშნულის ალბათობა შემცირდეს საჭიროა კარააბინზე სწორი დანიშნულების ლულის მოწყობილობის დაყენება. კომპენსატორი ამცირებს ლულის ხტომას და უკუცემას მაგრამ ზრდის გასროლის ხმას და ლულის ალს. ხანდახან დენთის აირების ნაწილიც ურტყავს მსროლელს სახეში. აღნიშნული მიუღებელია და ამიტომაც კარგი ალმქრობი არის საუკეთესო არჩევანი სხვადასხვა მოწყობილობებს შორის, რომლის დაყენებაც შესაძლებელია “ვზორზე”. ამ იარაღს დამერწმუნეთ არ აქვს ისეთი უკუცემა, რომ გამართლებული იყოს კომპენსატორის დაყენება. კარგი ალმქრობი არის აბსოლუტურად საკმარისი. შეძენისას დარწმუნდით რომ კონკრეტული მოდელი მიდის „ვზორზე“. მე ძალიან კარგი შედეგები მივიღე ალმქრობით რომელიც იმეორებს რუსული ПК-ს ტიპის ტყვიამფრქვევის ანალოგიურ მოწყობილობას (Vz 58 PKM Short Compact Break). მოკლე და კომპაქტური ის შესანიშნავად ასრულებს თავის ფუნქციას და გარდა ამისა ის არ ღირს ძვირი, სულ რაღაც 24 დოლარი. მოკლედ არჩევანი კომპენსატორსა და ალმქრობს შორის როგორც ყოველთვის საბოლოო მომხმარებელზეა. გაითვალისწინეთ ლულის მოწყობილობის ყიდვისას, რომ ზოგი მოდელი შეიძლება გათვლილი იყოს სროლაზე მარჯვენა მხარიდან და ცაციასთვის ასეთმა მოწყობილობამ უფრო მეტი ზიანი შეიძლება მოიტანოს ვიდრე სარგებელი. კლასიკური მაგალითი არის იაკუშევის კონსტრუქციის კომპენსატორი, რომელიც აკალაშნიკოვის ავტომატებზე ყენდებოდა.  როგორც წესი კომპენსატორები ბევრი და პატარა ნასვრეტით უფრო „ჩუმები“ არიან ვიდრე 2 – 4 დიდი ნასვრეტით. დამიჯერეთ რომ ამ პრობლემის იგნორირება არ ღირს. დახურულ სივრცეში სპორტული მაღალი ეფექტურობის კომპენსატორით აღჭურვილი კარაბინიდან გასროლამ შეიძლება სერიოზულად დააზიანოს სმენა. ნაკლებად სერიოზული პრობლემა რომელიც უკავშირდება ლულის მოწყობილობებს   არის ე.წ. წვეტები კომპენსატორების ზოგ მოდელებზე, რომელსაც ხანდახან breachers device-ს უწოდებენ. მათ აქვთ ორმაგი დანიშნულება დააცილოს ლულა წინაღობას, რომ არ მოხდეს გასროლისას ლულის დაზიანება, გახეთქვა და ასევე შესრულოს თავდაცვითი ფუნქცია ანუ მექანიკური ზემოქმედება მოახდინოს სამიზნეზე. პრობლემა ის არის რომ ეს წვეტები დაგლიჯავენ ყველაფერს რასაც მიედებიან. შალითას, ტანსაცმელს და ასე შემდეგ, ასე რომ მე არ გირჩევთ ასეთი ლულის მოწყობილობის შეძენას.

tromix_m

ავტორის კარაბინზე აყენია Tromix Shark. იარაღის უკუცემა და ხტომა ნულის ტოლია მაგრამ გასროლის ხმა ძალიან ძლიერია, დენთის აირის ნაწილი მსროლელს სახეში ურტყავს. წვეთები ქლიბით მოცვეთილია. აღნიშნული დეტალი გამოცვლის პროცესშია იმიტომ რომ არჩევანი იყო არასწორი. 

თანამედროვე ტაქტიკური კარაბინები აღჭურვილია ბევრი პიკატინის ტიპის სამაგრით, რომელზეც შესაძლებელია უამრავი აქსესუარის დაყენება, მაგრამ რელურად ტაქტიკურ კარაბინზე სამაგრი საჭიროა ორი რამისთვის, ოპტიკის და განათების სისტემის დასაყენებლად. ბოლო დროა ძალიან პოპულარულია ვერტიკალური სახელურებიც. მას მერე რაც 90-ან წლებში ვერტიკალური სახელური გაჩნდა M4-ის კომპლექტში, რომელიც განკუთვნილი იყო აშშ-ის სპეციალური დანიშნულების ძალებისთვის, ამ დეტალმა ადგილი დაიმკვიდრა ჯარში, პოლიციაში, სამოქალაქო მსროლელებში და გახდა აუცილებელი აქსესუარი სამოქალაქო თავდაცვით კარაბინებზე. რეალობა კი გახლავთ ის, რომ ვერტიკალური სახელური გაჩნდა M-4-ზე როგორც იძულებითი ზომა და არა იმიტომ რომ მისი გამოყენება რაიმე უპირატესობებს იძლეოდა. ვინაიდან დამატებითი  აქსესუარების დაყენების გამო M-4-ს ისედაც მოკლე ტიბჟირზე ადგილი არ დარჩა ხელის მოსაკიდებლად სწორედ ამისთვის გახდა საჭიროა ვერტიკალური სახელურის დაყენება. მისი გამოყენება არ ზრდის სროლის ეფექტურობას, პირიქით, ყველამ ვისაც ახლო და უშუალო ურთიერთობ ქონდა კარაბინთან იცის რომ ვერტიკალური სახელური უარესია, ნაკლებად მოსახერხებელია კლასიკურ ტიბჟირზე. გარდა ამისა ეს სახელური ცვლის იარაღის გაბარიტებს.  რაც შეეხება „ვზორს“, აქ ჩვენ გვაქვს ორი პრობლმა რომელიც განაპირობებს ვერტიკალური სახელურის გამოყენებას. ეს არის მოკლე ტიბჟირი და ის ფაქტი, რომ იარაღი ძალიან მალე ხურდება სწრაფი სროლისას და შესაძლებელია, რომ ტიბჟირი ისე გახურდეს, რომ მისი ჭერა გახდეს ძალზედ არასასიამოვნო. გაითვალისწინეთ, რომ “ვზორზე” მწიდი ისევე ყენდება და იხსნება როგორც “კალაშნიკოვზე” თუ ვერტიკალური სახელური დააყენეთ ზედმეტად უკან გამოცვლისას მჭიდი ამ ხელი შეიძლება დაეჯახოს სახელურს და გაართულოს მჭიდის გამოცვლა. რეკომენდირებულია მოკლე სახელურის ან უბრალოდ ხელის საყრდენის (hand stop) გამოყენება.

proper grip

პრობლემა ვერტიკალური სახელურების არის ის რომ მის გამოყენებას ცდილობენ მაშინ როდესაც ის საერთოდ არ არის საჭირო. სურათზე ნაჩვენებია როგორ უნდა გამოიყენოთ ვერტიკალური სახელური სწორედ, არა მისი პირდაპირი დანიშნულებით არამედ როგორც საყრდენი ხელისთვის. . 

შუქი ძალიან მნიშვნელოვანია, ის გაძლევთ საშუალებას გაუკეთოთ იდენტიფიცირება სამიზნეს და განახორციელოთ საიმედო გასროლა, ძლიეირ შუქი დროებით აბრმავებს თავდამსხმელს, შუქის სხივით ახლო ამნძილებზე დამიზნებაც შესაძლებელია.  ”ვზირზე” განათების სისტემის/ტაქტიკური ფარანის დაყენების რამდენიმე ვარიანტი არსებობს. პირველი ის დაყენდება ტიბჟირზე, როგორც გადაკეთებულ სტანდარტულ ასევე არაქარხნულ დეტალზე პიკატინის სამაგრის გამოყენებით. მეორე ვარიანტი ის დაყენდბა პირდაპირ ლულაზე სპეციალური გადაბმის მეშვეობით და მესამე ის დადგება ადაპტორზე რომელიც ყენდება “ვზორის” ხიშტის სამაგრზე. ჩემი აზრით უკანასკნელი არის საუკეთესო ვარიანტი ვინაიდან ფარანი წინ დგას, პრაქტიკულად არ იჩრდილება და არ იკავებს ადგილს ტიბჟირზე. პრობლემა ამ ვარიანტის იმაში მდგომარეობს რომ ადაპტორი რომელსაც ისევ FAB Defrense უშვებს (Lug Mount) ღირს 112 დოლარი, რაც ჩემი აზრით ძალიან ძვირია. რაც შეეხება ლულაზე დაყენებას, ეს შესაძლებელია ლულაზე დასაყენებელი სამაგრების გამოყენებით, რომლებიც ძალიან იაფი ღირს იმიტომ რომ ჩინეთში იწარმოება მაგრამ ასეთი სამაგრი ან აიტანს რხევას და სიცხეს ან არა. მე არავის არ ვურჩევდი ასეთი ვარიანტის გამოყენებას. ხოლო ყველაზე პოპულარული მეთოდია ფარნის ტიბჟირზე დაყენება. როგორც უკვე აღვნიშნე, შესაძლებელია ამისთვის სტანდარტული დეტალის მოდიფიცირება რაც გულისხმობს მასზე პიკატინის სამაგრების ხრახნებით დაყენებას. გაითვალისწინეთ, რომ ტიბჟირი არ არის იდეალურად სწორი ამიტომ გამოდგება მოკლე პიკატინის სექციები (Picatinny Rail Section), რომლებიც დაყენდა იმ ადგილას სადაც გსურთ, ფარნის ან სხვა მოწყობილობის დაყენება. ასეთ მოკლე სექციები თავისი ხრახნებით ჯდება 5-10 დოლარი. რაც არ უნდა იყოს ეხლა სტანდარტულ ტიბჟირს ალუმინის „კვადრეილად“ ვერ აქცევთ მაგრამ დრელით ორი ნახვრეტის გაკეთება და ორი ხრახნით მოკლე პიკატინის სექციის დაყენება პრაქტიკულად ყველას შეუძლია. ასევე არის მეორე გზა, სტანდარტული ორ ნაწილიანი ტიბჟირი შეიცვალოს ახალი მოდელით, რომელიც უკვე არჭურვილია სრული სიგრძის რამდენიმე სამაგრით. FAB Defense უშვებს მაგალითად ზედა და ქვედა ტიბჟირის კომპლექტებს (SA-58 Polymer Picantinny Compatable Rail System), რომლებიც მზადდება პლასტმასისგან და ალუმინისგან. პლასტმასისგან დამზადებული კომპლექტი ძალიან მყარად დგება იარაღზე და მისი ფასი შეადგენს 60-70 დოლარს, ხოლო  ალუმინისგან დამზადებული კომპლექტის ფასი არის ამ სტატიის დაწერის მომენტში 283 დოლარი, რაც ჩემი აზრით ცოტა არასერიოზულია. ჯერჯერობით უნდა აღვნიშნო, რომ აქსესუარების და ნაწილების არჩევანი არის მწირი მაგრამ ამ იარაღის პოპულარობა იზრდება და გაიზრდება აქსესუარების რაოდენობაც ხოლო კომპანია FAB Defense არის ეხლა ძირითადი მწარმოებელი „ვზორის“ აქსესუარების.

წინა სტატიებში, რომლებიც მე მივუძღვენი ამ იარაღს მე აღვნიშნე, რომ ერთ-ერთი სერიოზული ნაკლი „ვზორების“ არის ის რომ, მათ არ აქვთ სამაგრები ოპტიკის დასაყენებლად. ეს იარაღი გავს კალაშნიკოვს და თხელი ხუფი რომელიც იცავს რესივერს ზევიდან არ გამოდგება ოპტიკის დასაყენებლად, ასევე ექსტრაქცია მასრების ხდება ზევით და არა გვერდით, რაც კიდევ უფრო ზღუდავს არჩევანს. გამოსავალი არის , იყიდოთ ოპტიკის დასაყენებელი კომპლექტი და მიუტანოთ ის იარაღთან ერთად ხელოსანს, რომელიც დააყენებს ამ კომპლექტს „ვზორზე“. საჭირო იქნება რესივერის გახვრეტა და კრონშტეინის ზედ დაყენება. ამით რესივერის გამძლეობა და რესურსი არ შემცირდება. ძალიან კარგ სამაგრებს უშვებს RS Products. მიაქციეთ ყურადღება, რომ თქვენ დაგჭირდებათ ასევე რესივერზე დასაყენებელი „პლატის“ ყიდვა, რომელზეც შემდგომ დაყენდება კრონშტეინი (უმეტესობა კრონშტეინებს ეს დეტალი არ მოყვება, იმიტომ რომ იგულისხმება, რომ იარაღი უკვე აღჭურვილია მაგით). იყიდეთ კალაშნიკოვის სისტემის იარაღისთვის განკუთვნილი სტანდარტული დეტალი (AK sideplate) და შესაძლებელი გახდება თქვენთვის სასურველი კრონშტეინის დაყენება და არჩევანიც იქნება ძალიან დიდი. ფასები კრონშტეინებზე მერყეობს 30 დოლარიდან 250 დოლარამდე და რამდენსაც გადაიხდით იმდენს მიიღებთ ანუ რაც უფრო ძვირია “კრონი” მით უფრო გამძლეა. „პლატის“ ფასი მერყეობს 10 დოლარიდან (დამზადებული ჩინეთში) 45 დოლარამდე (დამზადებული ბულგარეთში). როგორც ხედავთ ოპტიკის დაყენების ხარჯები შეიძლება თავისუფლად გაუტოლდეს იარაღის ფასს (ოპტიკის ფასს თუ ჩავთვლით). ეს არის „ვზორების“ ყველაზე დიდი და ალბათ ერთადერთი მინუსი. არსებობს სხვა ვარიანტიც ოპტიკის დაყენების, ისევე, როგორც ეს ხდება საბჭოთა სკს-ის ტიპის კარაბინზე. იცვლება იარაღის რესივერის ხუფი, უფრო გამძლე დეტალით, რომელიც რესივერზე მაგრდება სამ წერტილში და ბევრად უფრო სქელი და მყარია ვიდრე სტანდარტული დეტალი. აღსანიშნავია, რომ “ვზორზე” სტანდარტული ხუფიც პრაქტიკულად არ მოძრაობს მაგრამ ჩემი ღრმა რწმენით, ოპტიკა უნდა ყენდებოდეს ყველაზე მყარ დეტალზე იარაღში, რომელიც როგორც წესი რესივერია.

scope vz

 

გაითვალისწინეთ, რომ “ვზორზე” ექსტრაქცია ხდება ზევით, 12 საათის მიმართულებით. ოპტიკა უნდა ეყენოს რაც შეიძლება დაბლა და არ უშლიდეს მასრების ექსტრაქციას. სურათზე ასახულია ორი ვარიანტი ოპტიკის დაყენების, ხუფის გამოცვლით და გვერდითი სამაგრის გამოყენებით. 

რაც შეეხება კონდახებს, ყველაზე უბრალო ვზორები აღჭურვილია ორი ტიპის კონდახებით, ფიქსირებული პლასტმასის და დასაკეცი ფოლადის. ფიქსირებული კონდახი ძალიან კარგია და მე ის ძალიან მომწონს. ის მსუბუქია, მოსახერხებელია, თუმცა ოდნავ მოკლეც არის ჩემი აზრით. სამხედრო იარაღზე ყოველთვის ოდნავ მოკლე კონდახები ყენდება რომ შესაძლებელი იყოს სროლა ზამთრის სქელ ფორმაში ჩაცმულიც. რაც შეეხება დასაკეც კონდახს ის დამაკმაყოფილებელია მაგრამ რა თქმა უნდა ერგონომიკით ის ვერ შეედრება ფიქსირებულს. ჩვენ ,AR-15-ის მფლობელები, ძალიან დაჩაგრულები ვართ იმ ფაქტით, რომ ჩვენ საყვარელ იარაღზე შეუძლებელია კონდახის დაკეცვა რაც განპირობებულია იარაღის კონსტრუქციით. არა და დასაკეცი კონდახი საკმაოდ მოსახერხებელი რამ არის. დაკეცილი კონდახით ტაქტიკური კარაბინი ხდება უკიდურესად კომპაქტური, შესაძლებელია მისი დამალვა ტანსაცმლის ქვეშ, ადვილად ტრანსპორტირება, შესანახად არ არის საჭირო დიდი სეიფები და ჩანთები/კეისები. იმისთვის, რომ გაიზარდოს დასაკეცი რკინის კონდახის ერგონომიულობა საჭიროა რომ ა) კონდახის უკანა ნაწილი აღიჭურვოს ამორტიზატორით ან საფენით რომელიც ასე ადვილად არ იცურავებს ტანსაცმელზე, ხოლო კონდახის ღერძი უნდა აღიჭურვოს რაიმე იმპროვიზირებული სალოყით. რადიკალური ვარიანტია კონდახის ღერძი გადაიჭრას და ზედ დადუღდეს ახალი კონდახის რამა. ეს არც ისე ძნელია. ნორმალური ხელოსანი ვინც რკინასთან მუშაობს ასეთ კონდახს მაქსიმუმ ერთ საათში დაამზადებს, შემდეგ ის შეიღებება და ახალი კონდახიც მზად იქნება. იმისთვის, რომ სატნდარტული რკინის კონდახი უფრო მოსახერხებელი გავხადოთ შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას მაგალითისთვის მილების დასათბობი მასალა, რომელიც შემოეხვევა კონდახის ღერძს და გადაიხვევა იზოლაციური ლენტით. შესაძლებელია დამზადდეს ხის სალოზე რომელიც დამაგრდება ხრახნებით. მე ნეტში საკმაოდ ბევრი ვარიანტი მინახავს სტანდარტული რკინის კონდახის მოდერნიზაციის და ვარიანტები მხოლოდ მფლობელის ფანტაზიით არის შეზღუდული. იგივე ეხება კონდახის უკანა ნაწილს, ხედ აწეპებენ რეზინის ფირფიტებს ან აკრავენ რეზინის ამოტიზატორს, რომლის ფასი 15-24 დოლარია.  თუ ბიუჯეტი ამის საშუალებას გაძლევთ შესაძლებელია ახალი ტიპის კონდახის შეძენა. მაგალითად FAB defense უშვებს ძალიან კარგ მოდელს M4-VZP. ის ღირს დაახლოებით 120 დოლარი მაგრამ ამ ფასად თქვენ იღებთ კონდახს, რომელიც შეიძლება გადააწყოთ ისე რომ ის დაიკეცება თქვენთვის სასურველ მხარეს, აქვს რეგულირებადი სიმაღლეში სალოყე და რეგულირებადი სიგრძეში კონდახი. ეს მოდელი ხელმისაწვდომია, როგორც პოლიმერის ასევე ფოლადის გადაბმის მექანიზმით. ცხადია ფოლადის მოდელი გაცილებით უფრო ძვირიც ღირს. იგივე კომპანია უშვებს პოლიმერის ადაპტორს ბუფერით/ამორტიზატორით(Сollapsible Butstock Tube, ფასი 65 დოლარი), რომელზეც ყენდება AR-15-ის კონდახი. სხვადასხვა ფოლადის ადაპტორებს მათ შორის „ვზორზე“ AR15-ისთვის განკუთვნილი ბუფერის მილის და შესაბამისად კონდახების დასაყენებლად უშვებს StormWerkz (ფასი 50-60 დოლარი).

პრინციპში აქ მთავრდება სია იმისა თუ რა უნდა გაუკეთდეს “ვზორს” რომ ის გახდეს სრულფასოვანი ტაქტიკური კარაბინი ისე, რომ მისმა პატრონმა არ იგრძნოს თავი დაჩაგრული AR-15-ის პატრონის გვერძე. ჩვენ ყველა ცოცხალი ადამიანები ვართ, იარაღი უმეტესობისთვის მათ შორის ჩემთვის ცოტათი მაინც უფრო მეტია ვიდრე უბრალო ინსტრუმენტი (ზოგოსთვის ყველაფერია ინსტრუმენტის გარდა). ამას ვერ გავექცევით და ამიტომაც არაფერი ცუდი არ არის იმაში თუ ჩვენ გვინდა რომ ჩვენი იარაღი მაგრად/ტაქტიკურად გამოიყურებოდეს ან იყოს პერსონალიზირებული და უნიკალური. ეს ბუნებრივია. მიუხედავად იმისა რომ „სტოკ“ „ვზორიც“ და AR-15-იც საკმაოდ ეფექტური იარაღებია, პატარა ხელის შევლება და ორივე ხდება გაცილებით უფრო მოქნილი და მოსახერხებელი სისტემა ხოლო თუ ამავდროულად ის კარგადაც გამოიყურება და მფლობელში ჩნდება ესთეტიური სიამოვნება მისი ფლობისგან ამაში ცუდი არაფერი არ არის, უბრალოდ გახსოვდეთ ტაქტიკური “ტუნინგის” მთავარი წესი, ფუნქციონალურობა უპირველეს ყოვლისა.

რაც შეეხება უკვე ნახსენებ კომპანია FAB Defense-ს, ეს იზრაელში დაარსებული კომპანია არის “ვზორისთვის” აქსესუარების ყველაზე მსხვილი მწარმოებელი და ასორტიმენტიც საკმაოდ დიდია. პრობლემა მხოლოდ ის არის, რომ მისი პროდუქცია საკმაოდ ძვირი ღირს. ამ კომპანიას აქვს საკმაოდ საინტერესო პროდუქტებიც, მაგალითად “ხეკლერ&კოხის” სტილის ტელესკოპური კონდახი (hk style telescopic buttstock), რომელიც კარგი რამეა მაგრამ ღირს 265 დოლარი, ხოლო მათი წარმოებული კომპენსატორი მოდელი დელტა ღირს 319 დოლარი რაც უბრალოდ სასაცილოა. მიუხედავად ამისა არჩევანი არის დიდი და ხარისხიც არის კარგი. სრული ასორტიმენტის შეძენა შესაძლებელია საიტზე zahal.org. რომელიც მათ შორის აგზავნის პროდუქციას იზრაელის საზღვრებს გარეთ. რასაც მე დღეს ვხედავ მაძლევს მე იმედს, რომ ამერიკული მწარმოებლებიც დაიწყებენ აქსესუარების წარმოებას “ვზორისთვის” და მაშინ ფასიც დაეცემა. ეს იარაღი სულ უფრო პოპულარული ხდება და შესაბამისად მწარმოებლებიც შეეცდებიან დააკმაყოფილონ მოთხოვნა აქსესუარებზე და გაუმჯობესებულ ნაწილებზე. 10 წელზე მეტია ხალხი ტელევიზორის ეკრანებიდან უყურებს როგორ ებრძვის დასავლური კოალიცია ტერორისტებს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეებში, ისინი უყურებენ და ამჩნევენ იარაღებს რომლითაც შეიარაღებულები არიან ჯარისკაცები და მართლაც საოცარია როგორ გადმოიღებენ ხოლმე სამოქალაქო მსროლელები სამხედროების ჩვევებს უკვე ნახსენები ვერტიკალური სახელურების არ იყოს…..

ყველაფერი ამ სტატიაში აღწერილი არის მარტივი “ტუნინგი” რომელიც პრაქტიკულად ყველას შეუძლია განახირციელოს, გარდა ალბათ ოპტიკის დაყენებისა (გვერდითი სამაგრის გამოყენებით), რაც უნდა შეასრულოს კარგმა ოსტატმა. რა თქმა უნდა არის კიდე სხვა ეტაპებიც უკვე ძალიან მომთხოვნი მსროლელისთვის. სასხლეტის დამუშავბა მაგალითად. ასევე „ვზორზე“ არის დამალული მჭიდის ღილაკი და ზოგი ისე გადააკეთებს მას რომ გამოცვლა ერთნაირად ადვილი ხდება მარცხენა და მარჯვენა მხრიდან. იცვლება დაფარვა და ასე შემდეგ. საიდან დაიწყოთ და სად გაჩერდეთ ეს თქვენი გადასაწყვეტია, მთავარია არ აჩქარდეთ კარგად ჩამოყალიბდეთ რა გინდათ და გონივრულად შეარჩიეთ აქსესუარები. მე უკვე მესამეჯერ ვცვლი ამის გამო ლულის მოწყობილობას ჩემ კარაბინზე, იმის გამო რომ თავიდან კარგად არ დავფიქრდი.

“კომპენსირებული” პისტოლეტის თავისებურებები

September 23rd, 2014

ყოველთვის მეცინება ხოლმე, როდესაც ვხედავ ჟურნალებში ან ნეტში „ახალ“ სტატიას გლოკის რომელიმე პისტოლეტზე. სიტყვა ახალი ბრჭყალებში იმიტომ ჩავსვი რომ თითქმის 30 წელი რაც ეს პისტოლეტები არსებობს, მათ განიცადეს მინიმალური კონსტრუციული ცვლილებები და თუ არ ჩავთვლით ცნობილ „6 ნაწილიან“ მოდერნიზაციას (შეიცვალა 6 დეტალის გეომეტრია) და არც ისე დიდიხნის წინ მეოთხე თაობის გლოკების გამოჩენას, ყველა დანარჩენი ცვლილება იყო კოსმეტიკური და არა ტექნიკური. ყველაფერი ეს ცხადია, მე ამას აღვნიშნავ მეტყველებს იმაზე თუ რამდენად სრულყოფილი იარაღი შექმნა გასტონ გლოკმა თავის დროზე. აქიდან გამომდინარე რა უნდა დაწერონ სტატიაში ახალი რაც ჩვენ არ ვიცით გლოკზე? პრინციპში არც არაფერს არ წერენ. იმეორებენ იმას რაც ზეპირად ვიცით ყველამ, „ტენიფერზე“, პოლიმერებზე, პოლიგონალურ ლულაზე და ტარის კუთხეზე, რომელიც დიახ ესეც ვიცით ზოგს არ მოწონს. დიახ დღეს სტატიები იარაღზე არ იწერება იმისთვის, რომ გვიამბონ რამე ახალი ან იმისთვის, რომ გამოცდილმა მსროლელმა მოგვიყვეს თავის დაკვირვებებზე/გამოცდილებაზე. დღეს სტატიები „მეინსტრიმ“ პრესაში იწერეება მხოლოდ იმისთვის, რომ მკითხველი სტატიის წაკითხვის შემდეგ გაიქცეს მაღაზიაში და იყიდოს ის რაზეც სტატიაში წერენ.

ჩვენი მორიგი სტატია იმდენად არ ეხება გლოკს რამდენადაც ის ეხება კომპენსატორს პისტოლეტზე. დასაშვებია თუ არა ამ მოწყობილობის არსებობა პისტოლეტზე, რომელიც თავდაცვისთვის გამოიყენება? კი მაგრამ რატომ არ უნდა იყოს რომ დაშვებული იკითხავთ თქვენ. საქმე იმაშია რომ არსებობს მინიმუმ სამი რამ რაზეც ამახვილებენ ყურადღებას ისინი ვინც წინააღმდეგი არიან პისტოლეტში კომპენსატორის არსებობისის: გაზრდილი გასროლის ხმა; გაზრდილი ლულის ალი; დამწვრობის მიღების საშიშროება. აღნიშნული თემა ხშირად ხდება განხილვის საგანი ფორუმებზეც სადაც რა თქმა უნდა დისკუსიაში მონაწილეების სწრაფად იყოფიან ორ ბანაკად.

პირველ რიგში რა არის კომპენსატორი? ჩვენ ვიცით (ვინც არ იცით ჩაიწერეთ და დაიხსომეთ, როგორც ჩემი სკოლის მასწავლებელი იძახდა), რომ ძირითადად ლულის მოწყობილობები გამოირჩევა სამი ეფექტით, აქრობენ ლულის ალს, ასრულებენ მუხრუჭის ფუნქციას, ამცირებენ ლულის ხტომას. არსებობენ მოდელები, რომლებიც მხოლოდ ერთ ფუნქციას ასრულებენ, არსებობენ ლულის მოწყობილობები, რომლებიც კომბინირებულ ფუნქციას ასრულებენ. გლოკზე აყენია სწორედაც რომ კომპენსატორით აღჭურვილი ლულა ან უფრო ზუსტად რომ ვთქვათ გლოკზე აყენია „კომპენსირებული ლულა“, იმიტომ, რომ კომპენსატორი ლულის განუყრელი ნაწილია. ასეთ ლულებს/იარაღევს უწოდებენ “ported” ანუ გახვრეტულებსმ ხოლო კომპენსატორი გულისხმობს სპეციალურ ლულის მოწყობილობას, რომელიც დამატებით ყენდება ლულაზე. ასეთი ლულის მიზანია სროლის დროს ხტომის შემცირება, რამაც იდეაში უნდა ხელი შეუწყოს სწრაფ სროლას. მოდელები ასეთი ლულით აღნიშნულია დამატებით С ინდექსით (Сompensated/კომპენსირებული). როდესაც ესეთი ლულები პირველად გამოჩნდა არსებობდა ტერმინი СС (СompensatedCompetition) და ასეთი ინდექსი ქონდა გრძელ საკეტიან სპორტულ გლოკებს, რომლებიც დამატებით აღჭურვილები იყვნენ კომპენსირებული ლულებით. მოგვიანებით ეს ინდექსი ყველამ დაივიწყა.

Glock17C

ჩვენი ტესტის გმირი, Glock 17C

სავარაუდოთ პირველი მცდელობა ამ მწარმოებლის მიერ თავის პისტოლეტებზე კომპენსატორის გამოყენების იყო მოდელი Glock 17L რომელზეც თანმიმდევრულად განლაგდა სამი ნასვრეტი. სულ გამოშვებულ იქნა 800-1000 ასეთი პისტოლეტი და შემდგომ კომპენსატორის კონსტრუქცია შეიცვალა ორ ნასვრეტიანი სქემით. სანამ ეს შეცვლა მოხდებოდა, გლოკმა მოკლე პერიოდით შეწყვიტა კომპენსირებული ლულების გამოშვება, რამაც დაბადა ჭორი რომ ასეთ ლულებს ნასვრეტების ირგვლივ უჩნდებოდა ბზარები. მიუხედავად ამისა შეცვლილი კონსტრუქციის კომპენსირებული ლულები ისებ გაჩნდა გაყიდვაში და კიდე უფრო გვიან ნასვრეტებმა მიიღეს V ფორმა. განსხვავებული სქემა გამოიყენებოდა გაცილებით ნაკლებად გავრცელებულ გლოკ 18-ზე. თავიდან ეს პისტოლეტი აღჭურვილი იყო უფრო გრძელი ლულით და გამოშვერილ მის ნაწილზე განლაგებული იყო სამი დიაგონალური ნასვრეტი. შემდეგ დიზაინი შეიცვალა. აღნიშნული პისტოლეტი საკეტი გახდა გახსნილი ზევიდან და სტანდარტული სიგრძის ლულაზე განლაგდა ამჯერად ოთხი სხვადასხვა სიგანის ნასვრეტი (სიგანე იზრდება ლულის ბოლოსკენ).

6368441

რა მოხდება თუ კომპენსირებულ ლულას ჩადებთ ჩვეულებრივ გლოკში. სურათის წყარო pop-gun.ru

არსებული ინფრომაციით 2014 წლის იანვრიდან გლოკმა შეწყვიტა მესამე თაობის პისტოლეტების წარმოება კომპენსატორებით ამიტომაც ეს სტატია გარკვეულწილად არის გამომშვიდობება მესამე თაობის С მოდელებთან.

რა თქმა უნდა ჩვენ არ დავკმაყოფილდებოდით ზეპირი ახსნებით და სულ მალე მოგვცა საშუალება გვესროლა კომპენსირებული გლოკიდან და თავად გვენახა რა პლიუები და მინუსები აქვს კომპენსატორის გამოყენებას.

ტესტირებისას, ჩვენ დავადგინეთ, რომ ლულის ალს აქვს ადგილი და ღამით/სიბნელეში ის საკმაოდ ლამაზად „ანათებს“ მაგრამ იმის თქმა რომ ალი დამაბრმავებელია იქნბოდა გადამეტება. მოქალაქეები და ძალოვნები ათწლეულები ხმარობდნენ მსხვილკალიბრიან რევოლვერებს და არ წუწუნებდნენ ამის შესახებ. მე ვერ ვიტყოდი რომ ჩვეულებრივი გლოკ 17 იყო უფრო “ბნელი” ვიდრე კომპენსირებული გლოკ 17.

flash

გასროლა ღამით .357 მაგნუმიდან. მე ვერ ვიხსენებ სტატიას რევოლვერზე სადაც ავტორი იტყოდა, რომ არ იყიდოთ რევოლვერი, ის ზედმეტად „ანათებს“ ღამით ან მას ძალიან ხმამაღალი გასროლის ხმა აქვს. ეს ითვლება ტაქტიკურ პირობებათ, რომელიც უნდა იცოდეთ და გაითვალისწინოთ. იგივე ეხება კომპენსირებულ პისტოლეტებს. 

ცხადია ჩვენი პისტოლეტი იყო 9მმ-ნი და ცხადია, რომ უფრო ძლიერი კალიბრის პისტოლეტს უფრო მეტი ალიც ექნებოდა. რაც შეეხება დენთის აირების ზემოქმედებას, ესეც არის სიმართლე და ამჯერად ტანთან ახლოს სროლისას დარტყმა ახეში იგრძნობოდა და ხმაც საკმაოდ მაღალი იყო. ჩვეულებიივ პოზიციიდან სროლისას არანაირ პეობლემას ადგილი არ ქონდა. ობიექტურობისთვის უნდა ითქვას რომ კომპენსირებულ გლოკს ქონდა აშკარად ნაკლები ლულის ხტომა ვიდრე ჩვეულებრივს.  გამომდინარე იქიდნ თუ როგორ გაგლიჯა ჟურნალი დენთის აირებმა რომელმაც ლულა კომპენსატორიდან დატოვეს, უნდა ჩაითვალოს, რომ ეს ნასვრეტები იგივეა რაც ლულის ბოლო. ანუ არაფერი არ უნდა ეფარებოდეს მათ. ხელი მიიღეებს დამწვრობას, ტანსაცმელი დაზიანდება.

hg_closecombat_201005-b

Speed rock პოზიციიდან სროლისას სახეთი გრძნობთ დენთის აირების დარტყმას. არაფერი განსაკუთრებული არ არის, მაგრამ სასიამოვნოსაც ვერ უწოდებდი ამ პროცესს.  

გასრლოლის ხმას რაც შეეხება ის უმნიშვნელოდ გაზრდილია ჩვეულებრივ გლოკ 17-თან შედარებით. სხვა იარაღში/კალიბრში ეს განსხვავება შეიძოლება უფრო დიდი იყოს.

 რა თქმა უნდა კომპენსირებული პისტოლეტიდან (ანუ გახვრეტილი ლულით) ნასროლი ტყვია იქნება უფრო ნელი, საშუალოდ 4-8%-ით რაც თეორიული სხვაობაა და ჩემი აზრით ეს არ იმსახურებს  განხილვას.

არ უნდა დაგვავიწყდეს რომ კომპენსატორი მუშაობს და იქცევა სხვადასხვანაირად, გამომდინარე მისი კონსტრუქციიდან და რა თქმა უნდა იარაღის კალიბრიდან. რაც უფრო „ცხელი“ კალიბრია მით უფრო ეფექტურად მუშაობს კომპენსატორი. 9მმ-ან პისტოლეტში კომპენსატორი შეიძლება ჩავთვალოთ, რომ ზედმეტია. ეს ისედაც რბილი კალიბრია და ამ კალიბრის სრული ზომის პსიტოლეტიდან სროლა ადვილია და სასიამოვნო. კომპენსატორიც შედარებით ჩუმია და ნაკლებ „ცეცხლებს ყრის“.

გააკეთოთ თუ არა არჩევანი კომპენსირებულ არაკომპენსირებულ იარაღზე თქვენი გადასწყვეტია. კომპენსატორის არსებობა განაპირობებს შესაბამის ტქტიკას ასეთი იარაღის გამოყენების. გვერდებიდან დენთის აირებს აფრქვევენ რევოლვერებიც მაგრამ ამის გამო არავის არ დაუწუნია ეს იარაღი, უბრალოდ მას შესაბამისად იყენებენ, თან ალბათობა დაზიანდე დოლურადან გამოვარდნილი დენთის აირებით გაცილებით  უფრო მეტია ვიდრე იგივე ტიპის დაზიანება მიიღო „კომპენსირებული“ პისტოლეტიდან სროლისას.

რეალურად კომპენსატორის ექსპლუატაციისას აწყდებით ორ პრობლემას. ერთი არის უმნიშვნელო მეორე კი შეიძლება აღმოჩნდეს მნიშვნელოვანი. უმნიშვნელო არის ის, რომ პისტოლეტი უფრო ბინძურდება და საჭიროებს მეტ წმენდას. ეს ცხადია ხდება იმის გამო რომ დენთის აირები ხვდება საკეტის შიგნით. უნდა გაიწმინდოს ნასვრეტები და „ფანჯრები“ საკეტში ისევე როგორც საკეტი შიგნიდან საკმაოდ ბინძურდები დენთის წვის პროდუქტებით. ხოლო მნიშვნელოვანი პრობლემა შეიძლება წარმოიშვას თუ ვაზნებში რომელსაც ისვრით არის განსაკუთრებულად „ბინძური“ დენთი მაშინ წინა სამიზნე („მუშკა“) გაიმურება. ეს არ არის პრობლემა თუ ეს დეტალი სტანდარტულია, მაგრამ თუ გაიმურება საკმაოდ ძვირადღირებული ტრიტიუმის „მუშკა“ მაშინ ის ძალიან ფრთხილად უნდა გაწმინდოთ და არ დაგავიწყდეთ რომ საწმენდ საშუალებას ადვილად შეუძლია შეაღწიოს შიგნით და „მუშკა“ ჩააქროს. მე ვახსენე რომ გლოკებზე მოგვიანებით დაყენდა V ფორმის კომპენსატორი და ამის ერთ-ერთი მიზეზი იყო სწორედ ის, რომ გადაერჩინათ წინა სამიზნე მოწყობილობები გამურვისაგან. პირველი გლოკ 18-ები ცნობილი იყო იმით, რომ დენთის აირები ანადგურებდნენ წინა სამიზნე მოწყობილობას და ხანდახან საერთოდ გლიჯავდნენ მას.

რამდენად გჭირდებათ კომპენსირებული პისტოლეტი თქვენი გადასაწყვეტია. თუნდაც 9მმ-ან პისტოლეტში ხტომა ლულის შემცირებულია და ეფექტი იგრძნობა. უნდა ვივარაუდოთ, რომ უფრო ცხელი კალიბრის პისტოლეტებში ეფექტი კიდევ უფრო შესამჩნევი იქნება. შესაბამისად მაღალი იქნება ხმაც და გარკვეული კალიბრის კომპენსირებული იარაღიდან დახურულ სივრცეში სროლისას შესაძლებელია სმენის პერმანენტული დაზიანება (თუ არ იყენებთ სმენის დაცვის საშუალებებს).

მე ადვილად შემიძლია დავასახელო ბევრი სცენარი როდესაც კომპენსირებული პისტოლეტი არ იქნება სასურველი, მაგალითად ავტომობილიდან სროლისას, ან როდესაც სროლა ხდება დახურულ სივრცეში და ადგილი ცოტა არის. ჩემი აზრით თუ არის არჩევანი, მყიდველმა უნდა თავი აარიდოს კომპესნირებულ პისტოლეტებს, ხოლო თუ არჩევანი არ არის მან უნდა გაითვალისწინოს კომპენსატორის არსებობა და ისწავლოს ასეთი პისტოლეტის უსაფრთხო გამოყენება.  მე არ მსმენია კომპენსირებული პისტოლეტების შესახებ სამხედროების/პოლიცილების სამსახურში, ერთადერთი გამონაკლისი არის ისრაელის საზღავაო ძალების სპეც რაზმი „შაიტეტ 13“, რომელიც იყენებს Glock 17C-ს.

ოპტიკა მოკლელულიან იარაღზე

August 14th, 2014

DesperadoWildeyMagnum-2

პირველად პისტოლეტი აღჭურვილი ოპტიკური სამიზნით მე ვნახე ფილმში Desperado, როდესაც „ელ მარიაჩე“ სახლის სახურავიდან დაუმიზნებს ოპტიკით აღჭურვილ Wildey Magnum-ს ადგილობრივ კრიმინალურ ავტორიტეტ ბუჩოს. მე მაშინ 16 წლის ვიყავი და მეგონა რომ “ბინოკლი” პისტოლტზე იყო აი ძალიან მაგარი რამე. წლების განმავლობაში მე არ მტოვებდა იდეა ასეთი პისტოლეტის აწყობის  და როგორც იქნა თითქმის 18 წლის შემდეგ მე გავხდი მცირეკალიბრიანი პისტოლეტის პატრონი რომელზეც მე თვითონ დავაყენე ოპტიკური სამიზნე. ბუნებრივია მალევე გამიჩნდა სურვილი ორი სიტყვა დამეწერა ამ თემაზე.

გამადიდებელი ოპტიკური სამიზნე იარაღში გამოიყენება შორ მანძილებზე ზუსტი სროლისთვის, სადაც ყურადღება მახვილდება ერთ და ზუსტ გასროლაზე,  ხოლო მეორეს მხრივ პისტოლეტი/რევოლვერი გამოიყენება ახლო მანძილებზე სროლისთვის და როგორც წესი ამ იარაღებს არ მოეთხოვებათ ქირურგიული სიზუსტე მაგრამ მოეთხოვებათ ვაზნების დიდი მარაგი და შესაბამისად დიდი საცეცხლე ძალა. მიუხედავად ამისა სასროლოსნო სამყაროში არსებობს ჯგუფი, რომელიც ამ ორ თითქოს შეუთავსებელ რამეს წარმატებით უთავსებს ერთმანეთს და როგორც ჩანს ძალიან კმაყოფილებიც არიან მიღებული შედეგებით. ეს სტატია არის მოკლე ექსკურსი ამ საკითხში რომელიც ეხება ოპტიკის გამოყენებას მოკლელულიან იარაღში, პისტოლეტებში და რევოლვერებში (კოლიმატორების გამოკლებით იმიტომ რომ ეს ცალკე თემაა). მე შევეცდები პასუხი გავცე ყველაზე ტიპიურ შეკითხვებს, რომელიც შეიძლება საშუალო სტატისტიკურ იარაღის მოყვარულს გაუჩნდეს ამ თემასთან დაკავშირებით. იმედია პასუხები იქნება ამომწურავი და თქვენ შეგექმნებათ წარმოდგენა ამ საკითხზე ამ სტატიის წაკითხვის შემდეგ.

რისთვის გამოიყენება ოპტიკური სამიზნით აღჭურვილი პისტოლეტები? ალბათ პირველ რიგში რეკრეაციული/არაფორმალური/გასართობი სროლისთვის, შემდეგ ნადირობისთვის და შემდეგ სპორტისთვის. რიგ-რიგობით რომ ჩამოვყვეთ ყოველივე აღნიშნულ სფეროს საქმე იმაშია, რომ ოპტიკური სამიზნით აღჭურვილი პისტოლეტიდან/რევოლვერიდან სროლა ძალიან გიტაცებს და ძალიან აზარტულია. ცნობილია, რომ პისტოლეტი ძალიან ძნელი სასროლი იარაღია და ოპტიკური სამიზნის დაყენებით ჩვენ შეიძლება მივაღწიოთ შედეგენს, რომლებიც აქამდე მიუღწეველი გვეჩვენებოდა. შესაძლებელი ხდება ისეთ მანძილებზე სროლა და ისეთი სიზუსტით რაც წარმოუდგენელი იქნებოდა სხვა შემთხვევაში. რა თქმა უნდა ოპტიკა არ ზრდის ბალისიტკურ მონაცემებს მაგრამ სიზუსტე იზრდება ძალიან სერიოზულად. გარდა ამისა მოკლელულიანი იარაღი ოპტიკით მიმზიდველად გამოიყურება, ის კომპაქტურიცაა, მსუბუქიც, იტევს ბევრ ვაზნას ვიდრე უმეტესობა კარაბინების. ამავე დროს სროლა ასეთი იარაღიდან ითხოვს ოსტატობის მაღალ დონეს. ნადირობას რაც შეეხება არის მთელი კატეგორია მოკლელულიანი იარაღით მონადირეების, ისევე როგორც არის კატეგორია შვილდით მონადირეების, ცალმუხტიანი შავ დენთზე გათვლილი თოფებით მონადირეების და ასე შემდეგ. რატომ მოკლელულიანი იარაღი სანადიროდ? პრაქტიკული თვალსაზრისით ის უფრო მსუბუქია და კომპაქტური, მისი თრევა ისეთი დამღლელი არ არის როგორც კარაბინის მაგრამ ალბათ მთავარი მიზეზი არის მაინც გამოწვევა, სირთულე და სიხარული მათი დაძლევისგან. არის ხალხი ვინც დღემდე შუბით ნადირობს….  და ბოლოს როგორც უკვე ავღნიშნე არსებობს მთელი რიგი სპორტული დისციპლინების, სადაც გამოიყენება ოპტიკით აღჭურვილი პისტოლეტები და რევოლვერები.

რა პისტოლეტი გამოდგება ოპტიკის დასაყენებლად. ცხადია ე.წ. სამსახურეობრივი და თავდაცვითი პისტოლეტები ნაკლებად. ეს პისტოლეტები მიუხედავად იმისა, რომ კარგი სიზუსტით გამოირჩევიან არ იქმნებოდნენ ზე-ზუსტი სროლისთვის, მათზე ოპტიკის დაყენება ითხოვს რთულ სამუშაოებს და ძალიან ძვირი ჯდება. ასევე არ გამოდგება კომპაქტური პისტოლეტებიც, ჩვენ გვინდა პისტოლეტი/რევოლვერი მაქსიმალური თანდაყოლილი სიზუსტით და კარგი ტრაექტორიით ანუ ლულა უნდა იყოს ოპტიმალური სიგრძის რომ მოხდეს კონკრეტული კალიბრის ბალისტიკური შესაძლებლობების მაქსიმალური გამოყენება. გარდა ამისა კარგი ტრაექტორია ნიშნავს ნაკლებ შესწორებებს დამიზნებაში ან ოპტიკურ სამიზნეში (ამას მნიშვნელობა აქვს უფრო ნადირობისას). ამისთვის გამოდგება რევოლვერები, რომლებიც ადვილად მოდიფიცირდებიან ოპტიკის დასაყენებლად. შესაბამისად ოპტიკით აღჭურვილ იარაღების კლასში რევოლვერი პირველ ადგილზეა და სანადიროდ ისინი აბსოლუტური ლიდერებიც არიან. რევოლვერის შემთხვევაში ჩვენ ვიღებთ პლატფორმას, რომელიც ადვილად „იღებს“ ოპტიკას, გააჩნია ნებისმიერი სიგრძის ლულა, აქვს უფრო ძლიერი კალიბრები ვიდრე პისტოლეტისთვის, კარგი ერგონომიკა და კარგი სასხლეტი. რევოლვერი დომინირებს ნადირობაშიც სწორედ ამ მიზეზების გამო.

460xvr

S&W .460  XVR წარმოადგენს სპეციალიზირებულ სანადირო/სპორტულ რევოლვერს, რომელიც ქარხნული წესით გამოდის და შექმნილია ოპტიკის გამოყენებისთვის

შემდეგ უკვე მოდის ყველასთვის საყვარელი .22 კალიბრი. ამ კალიბრის პისტოლეტებზე ოპტიკა ძალიან ხშირად ყენდება. იაფი, ხელმისაწვდომი, შესანიშნავი თანდაყოლილი სიზუსტით, ჩუმი და გარდა ამისა ხელმისაწვდომია უამრავი მოდელი ამ კალიბრის იარაღის უკვე ინტეგრირებული პიკატინის ტიპის სამაგრით. ასეთ იარაღზე ოპტიკის დაყენება ძალზედ ადვილია.  კომბინაცია მცირეკალიბრიანი პისტოლეტი + ოპტიკა იდეალურად გამოდგება მცირე ცხოველებზე სანადიროთ, გასართობი სროლისთვის. რეკრეაციული სროლისთვის, გართობის ფაქტორით ვერაფერი ვერ შეედრება ასეთ იარაღს და დამიჯერეთ რასაც ვიძახი მე თვითონ მაქვს ესეთი იარაღი. ასევე პოპულარულია პისტოლეტები გრძივად მოძრავი საკეტით ე.წ. „ბოლტები“, პრაქტიკულად ეს არის შაშხანა რომელსაც არ აქვს კონდახი და აქვს ძალიან მოკლე ლულა. გათვლილი ძლიერ შაშხანის კალიბრზე (არამხოლოდ) ეს იარაღი გამოირჩევა კომპაქტურობით და მცირე მასით რის გამოც ამ კლასს ყავს თავისი მოყვარულთა წრე, რომელიც წარმატებით იყენებს ამ იარაღს, როგორც სანადიროთ ასევე გასართობი/რეკრეაციული სროლისთვის. ბოლოს კანდიდატებს შორის დაგვრჩა ორი ტიპის იარაღი, ცალმუხტიანი პისტოლეტები და ავტომატური პისტოლეტები.

neosoptics

ავტორის კუთვნილი Beretta Neos ქარხნულად აღჭურვილია პიკატინის სამაგრით. ოპტიკის დასაყენებლად საჭირო იყო მხოლოდ ოპტიკის და რგოლების შეძენა. 

შემდეგ კლასში ცალმუხტიან პისტოლეტებში უკვე კარგახანია დომინირებს Thompson Center Contender, რომელიც ხელმისაწვდომია პრაქტიკულად ყველა კალიბრში რომელიც შეიძლება წარმოიდგინოთ. ის არ ღირს ძვირი, ის მუშა იარაღია და ადვილად მოდიფიცირდება.  ავტომატურ პისტოლეტებში თავის მხრივ წარმოდგენილია ცნობილი და ლეგენდარული “უდაბნოს არწივი“ და ასევე ნაკლებად ცნობილი ამ სტატიაში უკვე ნახსენები “უაილდი“. ავტომატური პისტოლეტის კონსტრუქციიდან გამომდინარე ოპტიკის დაყენება მასზე ითხოვს პროფესიონალ ოსტატს და მაღალი სიზუსტით დამზადებული სამაგრის არანაკლებ სიზუსტით დამაგრებას. თავის კონსტრუქციის გამო და ასევე კალიბრის გამო აღნიშნული ორი პისტოლეტი შედარებით ადვილად “იღებენ” ოპტიკას, ხოლო „უდაბნოს არწივი“ დაწყებული .50 კალიბრის Mark VII მოდელიდან აღჭურვილია სრული ზომის პიკატინის სამაგრით. ყენდება ოპტიკაც სამსახურეობრივ, თავდაცვით პისტოლეტებზეც მაგრამ ჩემი დაკვირვებით პირველი “კლიენტები” ოპტიკის არიან რევოლვერები და .22 კალიბრის პისტოლეტები.

რა ოპტიკა გამოდგება პისტოლეტზე დასაყენებლად? პირველ რიგში ცხადია მნიშვნელობა აქვს ფოკუსის მანძილს ანუ რა მანძილზე ოკულარისგან უნდა იყოს დაშორებული თვალი. ცხადია ტრადიციული ოპტიკური სამიზნეები არ გამოდგება. საჭიროა ეს მანძილი იყოს ბევრად გრძელი რომ შეძლოთ პისტოლეტის გაშლილ ხელებში ჭერა და თან დამიზნება. სწორედ გრძელი ფოკუსის მანძილი არის ის რაც განასხვავებს მოკლელულიანი იარაღისთვის განკუთვნილ ოპტიკურ სამიზნეებს.  სამწუხაროდ გრძელი ფოკუსი მნიშვნეოვნად ამცირებს ოპტიკური ხელსაწყოს თვისებებს. როგორც წესი პისტოლეტის ოპტიკები ნაკლებ შუქს ატარებენ განსხვავებით მოდელებისგან, რომლებსაც ფოკუსის მანძილი ტრადიციული აქვთ. ოპტიკას განკუთვნილს მოკლელულიანი იარაღებისთვის აქვს შემცირებული ხედვის კუთხეც, რომელიც როგორც წესი  ორჯერ ნაკლები არის ანალოგიური გადიდების შაშხანისთვის განკუთვნილი ოპტიკური სამიზნის ტიპიურ ხედვის კუთხეზე.

დღეს ძალიან ბევრი კომპანია უშვებს სამიზნეებს ასეთი მახასიათებლებით, მოკლელულიან იარაღებში გამოსაყენებლად ხოლო თავის დროზე ამერიკული კომპანია Bushnell იყო პირველი ვინც გასული საუკუნის 60-ან წლებში გამოუშვა ოპტიკური სამიზნე (მოდელი Phantom 1.3 გადიდებით) სპეციალურად პისტოლეტისთვის.  ის, რომ ოპტიკა განკუთვნილია პისტოლეტისთვის არის მითითებული პროდუქტის დასახელებაში რაც გაგიადვილებთ სასურველი მოწყობილობის გამორჩევას. უმეტესობა სამიზნეების არის 2-დან 4-მდე გადიდებით, თუმცა არის უფრო მძლავრი მოდელებიც. სამიზნეები არის როგორც ფიქსირებული ასევე ცვალებადი გადიდებით.  ცხადია ოპტიკური სამიზნის არჩევანი დამოკიდებულია იმაზე თუ რა იარაღზე აყენებთ და რა მანძილზე აპირებთ სროლას და რა თქმა უნდა რას ესვრით. რაც უფრო დიდია გადიდება მით უფრო მცირეა ხედვის კუთხე და სამიზნის პოვნა ოპტიკით რთულდება. ჩემი აზრით .22 კალიბრის პისტოლეტისთვის ძალიან კარგი გადიდებაა 2.5. ეს არის კარგი კომპრომისი გადიდებასა და ხედვის კუთხეს შორის. მაგალითად თუ იარაღი საჭიროა მცირე ცხოველებზე სანადიროთ და სროლის მანძილი აღემატება ას მეტრს მინიმალური გადიდება იქნება ალბათ 7. რაც შეეხება მწარმოებელს, გასართობი სროლისთვის გამოდგება იაფი ჩინური მოდელებიც (რომელთა ხარისხი ბოლო წლებში საგრძნობლად გაიზარდა ხოლო ფასი კვლავ ძალიან ხელმისაწვდომია). თუ იარაღს უფრო სერიოზული დანიშნულება აქვს მაშინ ცხადია ეკონომია არის სისულელე და უნდა იყიდოთ პრემიუმ კლასის ოპტიკური მოწყობილობა. .22 კალიბრის იარაღი იმით არის კარგი, რომ მისი უკუცემა არ დაანგრევს ოპტიკას თუნდაც იაფიანს და თუ ოპტიკა ნორმალურად არის აწყობილი ის დიდხანს მოგემსახურებათ. თუ კალიბრია უფრო დიდია გამოდგება მხოლოდ პრემიუმ კლასის ოპტიკა ვინაიდან პისტოლეტის უკუცემა ადვილად დაანგრევს დაბალხარისხიან ოპტიკას იმიტომ რომ იმპულსი უკუცემის მოკლელულიან იარაღში არის ძალიან ძლიერი.  მაგალითად Burris იყენებს მოწყობილობას სახელით Posi-lock, რომელიც ჩართვისას ბლოკავს სამიზნე ბადეს და გამორიცხავს მის დაძვრას ადგილიდან ძლიერი უკუცემის დროს. ნუ შეგეშინდებათ ამ ტერმინის „პრემიუმ კლასის ოპტიკა“. თუ პრემიუმ კლასის შაშხანის ოპტიკის ფასი იწყება ალბათ 1500 დოლარიდან, პისტოლეტის საუკეთესო მოდელის ოპტიკის ფასი გაცილებით ნაკლებია და მერყეობს 300-დან 500 დოლარამდე. .22 კალიბრის იარაღისთვის შესაძლებელია ოპტიკის შეძენა 50 დოლარიდან 150 დოლარის ფარგლებში. ასევე უნდა გაითვალისწინოთ, რომ ოპტიკა ცვალებადი გადიდებით ღირს უფრო მეტი ვიდრე ფიქსირებული გადიდებით. გადიდების შეცვლით იცვლება ფოკუსის მანძილი რაც ნიშნავს, რომ სხვადასხვა გადიდებისას იარაღი უნდა დაიჭიროთ თვალისგან სხვადასხვა მანძილზე. მაღალი გადიდებისას უნდა დაიჭიროთ უფრო ახლოს ხოლო დაბალი გადიდებისას პირიქით უფრო შორს თვალისგან. ალბათ ხვდებით ეს თავისებურება როგორი სერიოზული გამოწვევა შეიძლება იყოს მსროლელისთვის ნადირობის დროს. ოდნავ აგერია “ზუმი” და ვერ დაიჭირე პისტოლეტი სწორ მანძილზე და უბრალოდ ვერ დაუმიზნებ სამიზნეს.

ძალიან მნიშვნელოვანი არის ჩემის აზრით იმისთვის რომ მიაღწიოთ მართლა შთამბეჭდავ რეზულტატებს ოპტიკიანი პისტოლეტიდან სროლისას საჭიროა ყველა შემთხვევაში საყრდენის გამოყენება. ანუ დაივიწყეთ ტრადიციული სროლის ტექნიკა პისტოლტიდან, ის ნაკლებაად გამოგადგებათ. პირველი რაც შევამჩნიე ასეთი პისტოლეტიდან სროლისას იყო ის, რომ თუნდაც 2.5 ჯერადი გადიდებით საშუალო მანძილებზეც კი სამიზნე ბადე დაისეირნებდა სამიზნეზე იქეთ აქეთ საკმაოდ დიდი ამპლიტუდით. ძალაუნებურად ცდილობ დაიწყო კომპენსირება ამ ქაოტური მოძრაობების რაც ძალიან მალე ღლის კუნთებს და თვალებს. ერთის მხრივ ეს კარგია იმიტომ, რომ თქვენ ხედავთ რამდენად არასტაბილური პლატფორმაა ადამიანი და ასევე ოპტიკაში ხედავთ ნებისმიერ შეცდომას სასხლეტზე დაჭერისას მაგრამ მეორეს მხრივ ეს ამცირებს სროლის კომფორტს და ღლის მსროლელს. ამიტომაც ჩემი აზრით ოპტიკა პისტოლეტზე ისევე როგორც ოპტიკა შაშხანაზე ყოველთვის ითხოვს სტაბილურ სასროლოსნო პოზიციას და საყრდენს. მხოლოდ ამ შემთხვევაში ჩვენ მივიღებთ მაღალ შედეგებს და სროლა გახდება სასიამოვნო გართობა. შაშხანა პატიებს მსროლელს სასხლეტთან უხეშ მოპყრობას, იმიტომ რომ როგორც წესი შაშხანა უფრო სტაბილურია თუნდაც მასის და კონდახის გამო რომელიც მხარზეა მიბჯენილი, მეორეს მხრივ პისტოლეტი სასხლეტის დამუშავების ტექნიკის  ბევრად უფრო მომთხოვნია და ამიტომაც ოპტიკიანი პისტოლეტი არის კარგი საშუალება კიდევ უფრო გაზარდოთ თქვენი ოსტატობა და დახვეწოთ უნარ ჩვევები  სწრაფი და ზუსტი სროლისთვის იმიტომ რომ ნებისმიერი შეცდომა გამოიხატება იმაში რომ სამიზნე ბადე უფრო აქტიურად და უფრო განიერად იმოძრავებს სამიზნეზე.

revacc

რამდენად ზუსტი შეიძლება იყოს ასეთი იარაღი? ამაზე წარმოდგენას მოგცემთ ეს სურათი. 25 მეტრზე ტყვია ტყვიაში ხოლო 50 მეტრზე ძალიან კარგი ჯგუფები. იარაღი არის Smith&Wesson 686 კალიბრი .357 Magnum, ოპტიკა Bushnell Elite 3200 2-6X32. სურათის წყარო thetruthaboutguns.com

stabshooting

სტაბილურობას აქვს გადამწყვეტი მნიშვნელობა, როდესაც საქმე ეხება ზუსტ სროლას ოპტიკიანი იარაღიდან.  ეს მიიღწევა სპეციალური სასროლოსნო პოზიციებიდან სროლას და ნებისმიერი საყრდენის მაქსიმალურად ეფექტურად გამოყენებით.  ხელიდან ოპტიკური სამიზნით აღჭურვილი პისტოლეტიდან სროლა არც ისეთი გასართობია როგორც ზოგს შეიძლება ეგონოს. 

ოპტიკის დაყენებას მოკლელულიან იარაღზე ცხადია აქვს თავისი მინუსები. თუ თქვენ დააყენეთ ოპტიკა პისტოლეტზე, რომელსაც უკვე აქვს პიკატინის სამაგრი და რამე არ მოგეწონათ თქვენ ოპტიკას უბრალოდ მოხსნით და გადაებთ გვერძე, ხოლო თუ თქვენ მნიშვნელოვნად გადააკეთეთ პისტოლეტი ან რევოლვერი რომ დააყენოთ მასზე ოპტიკა და მერე აღმოაჩინეთ რომ უფრო მეტი წააგეთ ვიდრე მოიგეთ მაშინ შარში ხართ, იმიტომ რომ გახვრეტილ ჩარჩოს ვერ დაუბრუნებთ პირვანდელ მდგომარეობას. მაშ ასე მინუსებს განეკუთვნება პირველ რიგში ოპტიკის, როგორც დამიზნების ხელსაწყოს კონსტრუქციიდან გამომდინარე შეზღუდვები რაც უკავშირდება დამიზნების სისწრაფეს და ხედვის შეზღუდულ კუთხეს. სწრაფი სროლა რამდენიმე სამიზნეზე ოპტიკიანი პისტოლეტიდან პრაქტიკულად შეუძლებელია. იმისთვის, რომ პისტოლეტი სწრაფად მოათავსოთ ხედვის ხაზზე ისე, რომ სამიზნე ბადე მკაფიოდ და სრულად (ბნელი რკალების გარეშე) გამოჩნდეს საჭირო იქნება ხანგრძლივი პრაქტიკა. ოკულარი საკმაოდ პატარა არის და ფოკუსის მანძილი გრძელია რის გამოც ბადის მკაფიოდ დანახვა შესაძლებელია თუ პისტოლეტი და ოპტიკა ზუსტად გასწორდება  ხედვის ხაზთან. როგორც ოპტიკით აღჭურვილი შაშხანის შემთხვევაშიც სროლა მოძრავ სამიზნეზე იქნება გართულებული.  გარდა ამისა ოპტიკა მატებს მასას და გაბარიტებს. ჩვეულებრივი ბუდეს გამოყენება ხდება შეუძლებელი ხოლო პოვნა რამე გამოსადეგი ტარების საშუალების იქნება დიდი პრობლემა. პისტოლეტი გამძლე იარაღია და იტანს უხეშ მოპყრობას მაგრამ ოპტიკური სამიზნე თუნდაც პრემიუმ კლასის ასეთი თვისებებით ვერ დაიტრაბახებს.  ოპტიკას და განსაკუთრებით მის ლინზებს ჭირდება მოფრთხილება. ამ შეზღუდვებიდან გამომდინარე გასაგები ხდება, რომ ოპტიკის დაყენება პისტოლეტზე/რევოლვერზე უნდა ემსახურებოდეს ძალიან კონკრეტულ სპეციფიურ მიზნებს. ასეთი იარაღის ფლობის მსურველს კარგად უნდა ესმოდეს რა უნდა მას და რა ჭირდება ამისთვის. რა თქმა უნდა ეს არ ეხება .22 კალიბრის პლინკერებს სადაც ყველააფერი გაცილებიტ ადვილია და იაფიც არის.  ჩემი ღრმა რწმენით ოპტიკიანი .22 კალიბრის პისტოლეტი არის კარგი საშუალება იმისთვის, რომ მსროლელმა დახვეწოს ზუსტი სროლისთვის აუცილებელი  უნარ ჩვევები.

900po

ბოლო დროს ზუსტი დეტალების წარმოება იმდენად განვითარდა, რომ შესაძლებელი გახდა ძალიან ბევრი რთული პრობლემის ადვილად გადაჭრა. კომპიუტერების და СNС დაზგების გამოყენებით ერთი თითის დაჭერით შესაძლებელია მაღალი სიზუსტით ნებისმიერი სირთულის დეტალის დმაზადება.პირველ სურათზე “ტაურუსის” პისტოლეტი PT1911 უკვე აღჭურვილი იყო სამაგრით რომელიც განკუთვნილია ფარნის დასაყენებლად მაგრამ მასზე ყენდება ალუმინის სამაგრი რომელზეც ზევიდან ყენდება ოპტიკა. თუ თქვენი პისტოლეტი არ არის აღჭურვილი ასეთი სამაგრით, არც ეს არის პრობლემა. ქვედა პისტოლეტზე (SA M1911A1) ჯერ დაყენდა Surefire-ის სამაგრი, რომელზეც დაყენდა ოპტიკის კრონშტეინი და უკვე მაგაზე ოპტიკური სამიზნე. ამ იარაღების პატრონის აზრით ეს საკმაოდ სანდო სამაგრებია (ორივე მეთოდი არ ითხოვს ოსტატის ჩარევას)  მაგრამ მისივე სიტყვებით ხელით დაჭერისას ოპტიკა მოძრაობს დრეკადი სამაგრის გამო. ჩემი აზრით ასეთი ოპტიკის დაყენების სქემები გამოუსადეგარია.

ცალლულიანი თოფი ახალბედა მონადირეს? არავითარ შემთხვევაში

July 27th, 2014

მე მონადირეებს და ნადირობას პატივს ვცემ (თუმცა არც ერთ ცოცხალ მონადირეს არ ვიცნობ უფრო “მონადირეებს” და ე.წ. “ბრაკებს”) მაგრამ ძალიან მეცინება ხოლმე როდესაც “მონადირეები” და სხვა დიდი ექსპერტები  ფორუმებზე შესაშური სიხშირით ახმოვანებენ ერთ ძალიან მცდარ მოსაზრებას, რომლის მიხედვითაც ახალბედა მონადირემ აუცილებლად უნდა ნადირობა დაიწყოს ჯერ ცალლულიანი თოფით შემდეგ გადავიდეს ორ ლულიანზე და მერე უკვე ნახევრად ავტომატურ სანადირო თოფზე,  რა თქმა უნდა „პომპით“ ნადირობა მკრეხელობაა. ეს მიდგომა ან თუ გნებავთ მეთოდი (თუმცა ამას მეთოდი უწოდო საცოდაობაა)  რატომღაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს “მონადირეების წრეში” და განსაკუთრებით საქართველოში ხშირად მესმის ეს, უფრო ხშირად ვიდრე რუსლ ფორუმებზე ხოლო ამერიკულ ფორუმებზე, ჟურნალებში და ლიტერატურაში მე საერთოდ არასსდროს არ მსმემნია ეგეთი არაფერი.   მეგობრებო, (მოემზადეთ) ეს ყველაფერი  არის ძალიან დიდი სისულელე. რატომ უნდა დაჩაგრო ახლაბედა და მისცე მას იარაღი, რომელითაც მაგალითად თქვენ თვითონ არ წახვალთ სანადიროთ? ან მაგალითად დღეს, რომ მოვიდეს ჩემთან ადამიანი და მითხრას მინდა სწავლა პისტოლეტიდან სროლის და მე რატომღაც ვეტყვი ძალიან კარგი, წადი იყიდე „მაკაროვი“. მერე რა რომ მჭიდის ამოღება ამ იარაღში ისე არ ხდება, როგორც 99.999%-ში სხვა პისტოლეტების, მერე რა რომ „მაკაროვის“ სამიზნეები არ ჩანს თუ ღრუბლიანი ამინდია, ან მცველი მუშაობს პირიქით და საერთოდ დღეს ვინ აყენებს მცველს საკეტზე? რატომ უნდა ურჩიო „მაკაროვი“ ან თუნდაც ცალ ვაზნიანი პისტოლეტი? მაგრამ ჩვენი „მონადირეების“ აზრით ეს იქნებოდა კარგი იდეა. ისინი კი დადაიან სანადიროთ (საბრაკონიეროდ) „ნახევრად-ავტომატაბეით“ და ახალბედას რატომღაც არა, არ შეუძლია ნადირობა სასურველი იარაღით. რატომ? „ნახევრად-ავტომატი“ რთულია და „ცალულიანი“ არა? და მანქანის ტარების სწავლა უფრო რთულია და თოფის გამოყენების? და „სმაერტფონი“ უფრო რთულია თუ ორ „ლულიანი“? ნუთუ თქვენ სერიოზულად თვლით, რომ 20 წლის ბიჭი ან გოგო ვერ გაერკვევა ორ სამ ღილაკში სანადირო თოფზე? რა სისულელეა მე ამას ვერ დამაჯერებთ. არა, თქვენ თუ გეზარებათ სწავლა და ახსნა ან და ფულის დახარჯვა არ გინდათ თქვენ ბავშვს რომ ნორმალური იარაღი უყიდოთ ეს სხვა საქმეა.

ეს ე.წ. „მეთოდი“, ჩემი აზრით მოდის იმ დროიდან, როდესაც  იარაღი უბრალოდ არ იყო ისე ადვილად  ხელმისაწვდომი, როგორც დღეს. საბჭოთა კავშირში თოფის ყიდვა უკავშირდებოდა დიდ ხარჯებს და ბიუროკრატიულ პროცედურებს. ყველას არ ქონდა საშულება ახალი მონადირისთვის კარგი იარაღი შეეძინა, ყველას არ აძლევდნენ იარაღის შეძენის უფლებას. ამიტომაც მას ერგებოდა ის რაც მოიძებნებოდა. ვგულისხმობთ, რომ პირველ იარაღს მშობელი ყიდულობდა/გადასცემდა. ეს იქნებოდა არა დეფიციტური „ორლულიანი“ და მითუმეტეს „ნახევრად-ავტომატი“ რომელიც უმეტესობა საბჭოთა მონადირეებს მარტო სურათებში თუ უნახიათ. ეს იქნებოდა იაფი, პრიმიტიული წინა რამდენიმე პატრონის მიერ გაფარჩაკებული „ცალლულიანი“. მერე მამა შვილს ეტყოდა ეხლა შვილო ჯერ ამით დაიწყე,  აბა ვის გაუგია ეგრევე ორ ლულიანით ნადირობა?! ასე იმართლებდნენ თავს. “ცალლულიანი” ყოველთვის იყო იაფი, პრიმიტიული, შექმნილი ღარიბი ხალხისთვის. ის არ იყო შექმნილი ახალბედებისთვის, რომ მათ უკეთ აეთვისებინად ნადირობის საიდუმლოებები.  დღეს ეს პრობლემა უკვე აღარ დგას. თუნდაც საქართველოში. იარაღის შეძენას უნდა 1 საათი თქვენი დრო ხოლო არჩევანი საკმაოდ დიდია. მე არ ვამბობ იმას, რომ ჩვენ ისე გავმდიდრდით, რომ ყველას ეგრევე შეუძლია იყიდოს „ნახევრად-ავტომატი“, უბრალოდ იმის თქმა მინდა, რომ „ცალლულიანის“ შეძენის სასარგებლოდ არგუმენტი შეიძლება იყოს მხოლოდ ფასი და არა ის, რომ ასე იწყებენ ახალბედა მონადირეები ნადირობას, იმიტომ რომ ასე მირებული იმიტომ რომ არავინმა არ იცის ზუსტად რატომ.

სხვა საქმეა კალიბრის არჩევა. აქ ნამდვილად და დამსახურებულად  არსებობს მოსაზრება, რომ მცირე კალიბრი .22lr ან .410 იქნება კარგი სტარტი, თუ მსროლელის ცხოვრებას იწყებს ძალიან ახალგზარდა ადამიანი და შესაძლებელია, რომ უკუცემამ და ძლიერმა ხმამ ის დააბნიოს და დააშინოს და ამის გამო მან უარი თქვას სროლაზე/ნადირობაზე. მე არ მსმენია, რომ ჩვენ ფორუმებზე ვინმეს რჩევას არ ეყიდა ორ ლულიანი დაეყოლებინა რჩევა რომ იყიდე 20, 28 ან თუნდაც .410 კალიბრის თოფი,  არა და 2.5 კგ-ან ცალ ლულიან 12 კალიბრის თოფს ექნება ძალიან ხისტი დარტყმა. თოფს რაც ეხება თუ მსროლელი ძალიან ახალგაზრდა ან სუსტ ტანიანი გოგონა არ არის  12 კალიბრი იქნება კარგი დასაწყისი, წინააღმდე შემთხვევაში 20 კალიბრიც გამოდგება. საქმე იმაშია, რომ დამწყები  მონადირე ინადირებს და ნადირობა პატარა კალიბრით შეიძლება გართულდეს, თუმცა აქაც ყველფერი ცალსახად არ არის. თუ ახალბედას აქვს 12 კალიბრის დარტყმის და ხმის შიში ეს შეამცირებს რეზულტატიური ნადირობის შანსებს და მაშინ კალიბრის შემცირება იქნება გონივრული. ისიც უნდა ავღნიშნო, რომ 12-ზე ნაკლები კალიბრის თოფების არჩევანი ისეთი დიდი არ იქნება. ხრახნილლულიანებს რაც შეეხება,   ჩემი აზრით  .22lr კალიბრის იარაღი არის საუკეთესო სავარჯიშო ინსტრუმენტი, რომელიც გაძლევს საშუალებას დაეუფლო ზუსტი სროლის, იარაღთან უსაფრთხოების  მოპყრობის და იარაღის მოვლის საფუძვლებს. სწორედ ამიტომ მიყვარს და პატივს ვცემ  ამ კალიბრს. ის არის იაფი (ანუ ახალბედა გაისვრის ბევრს და მეტს ივარჯიშებს), იარაღი მასზე გათვლილი არის ხელმისაწვდომი, ის არის ძალიან ზუსტი და ძალიან ლმობიერი მსროლელის მიმართ უკუცემის და გასროლის ხმის მხრივ. .22 არის გამოცდილი მსროლელის საუკეთესო მეგობარიც.   ადამიანი, რომელიც ლანძღავს .22-ს დამიჯერეთ არაფერი არ იცის სროლაზე.    თუ ადამიანს უნდა სწავლა სროლის მე ურჩევ მას .22 კალიბრის პისტოლეტს, თუ უნდა იარაღი თავდაცვისთვის მე ურჩევ მას “9მმ ლუგერ”-ს და დაიწყოს პირდაპირ “მუშაობა” ამ კალიბრით. გახსოვდეთ ჩვენ პასუხს ვაგებთ იმაზე რასაც ვურჩევთ/ვასწავლით.

არის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი თემა. ახალბედა მსროლელის/მოანადირის/მომავალი სპორტსმენის სული არის ძალიან ნაზი, ხოლო არასწორი მიდგომით შეიძლება ჩვენ ეს სული დავაზიანოთ, მოუკლათ სურვილი ადამიანს დაკავდეს სროლით. რა არის არასწორი მიდგომა? მაგალითად ახალგაზრდას, რომელმაც ისურვა უფრო ახლოს გაეცნოს იარაღებს და სროლას პირველივე გასვლაზე მივცეთ სასროლად .44 მაგნუმის კალიბრის რევოლვერი. რატომ? პირველ რიგში რევოვლერი არის ძნელი სასროლი, ტყვილა არ გაქრა რევოვლერი ყველა სფეროდან და მარტო უკანასკნელი ფანატები იყენებენ ამ იარაღს სპორტში და ის ვისაც არ ესმის საკითხი ჯერაც ყიდულობენ რევოლვერებს თავდაცვისთვის.  მერე ასეთ რევოლვერს აქვს ძლეირი ხმა და უკუცემა. მას მერე რაც .44-ნი რევოლვერი დაუმტვრევს მას მაჯას და დააყრუებს, ახალგზარდა ადამიანმა შეიძლება იფიქროს რომ სროლა სულაც არ არის მისი საქმე და ჩვენ მას უბრალოდ დავკარგავთ და ვერც გავიგებთ გამოვიდოდა იმისგან კარგი მონადირე თუ მსროლელი. მეორე ყველაზე გავრცელებული შეცდომაა ასროლინო ახალბედა მიზანში დიდი მანძილიდან ან შესთავაზო რაიმე რთული გასრლის განხორციელება. პისტოლეტიდან ახალბედას უნდა ასროლინო 5-7 მეტრიდან.  რაც შეიძლება ახლო მანძილიდან რა დროსაც მსროლელი დაინახავს თავისი სროლის შედეგს, მას მოემატება საკუთარ თავში და ძალებში რწმენა. მას ექნება სურვილი გააგრძელოს ეს გზა. ეს დაახლოებით იგივეა, როგროც მძლეოსანი იწყებს პატარა წონებით და ადის უფრო მაღალ წონებზე. არავინ არ დაუდებს დამწყებს 200 კილოგრამიან შტანგას და არ ეტყვის ეზიდე მანამდე სანამ არ აწევ და მითუმეტეს (!!!) არავინ არ ეტყვის მას: შენთვის შტანგა ჯერ ადრეა აგერ მოდი აგურები ზიდე.  მე ადრე დავდიოდი ტენისზე, და კორტებზე რომ მივედი ჩოგნის მაგივრად მომცეს რაღაც ხისგან დამზადებული მისი შემცვლელი, რომელიც უფრო გავდა დამძიმებული მაგიდის ტენისის ჩოგანს. ამის გამო ჩვენ დაგვცინოდნენ სხვები ვისაც ჩოგანი ქონდა და მე კიდე ვერ ვიტანდი ტენისის გაკვეთილებს ამ უშნო საზიზღრობის გამო. მომცეს ეს ხის „ჩოგანის“ იმიტომ, რომ მაშინ არ იშოვებოდა პატარებისთვის გათვლილი ჩოგნები. მე პრაქტიკულად მომცეს ტენისის ცალლულიანი თოფი.    მე ვერ ვიტან 25 მეტრიდან სროლას. დღემდე. იმიტომ რომ ასე ახალბედას მაყენებდნენ 25 მეტრზე საიდანაც ჩემთვის საკმაოდ დიდი სამიზნესთვის გარტყმაც ძალიან ძნელი იყო არა თუ ქულებიან ზონაში მოხვედრა. დღემდე მე 25 მეტრიან რაღაცა მემართება. 50 მეტრი არ არის პრობლემა, არც ასი მაგრმ 25-ზე უბრალოდ ვერ ვისვრი კარგად.  ნადირობას რაც შეეხება, ალბათ იქნება კარგი იდეა წავიყვანოთ ახალბედა ადვილ ნადირობაზე იგივე მიზეზით, რა მიზეზითაც დავაყენებდი მე მას პისტოლეტით სამიზნიდან მხოლოდ 5 მეტრის მანძილზე. გაიგოს გემო და ზარტი და თუ ჩათვლის რომ ეს მისია, მაშინ იყოს ასეც. უბრალოდ ნუ გაურთულებთ მას საქმეს და ნუ მივცემთ ხელში გამოუსადეგარ  არაეფექტურ ინსტრუმენტს.  პირადად მე ჩემ შვილს უყიდი საუკეთესო იარაღს რომელზეც ფული მეყოფა და არც დავიზარებ ყველაფერი კარგად აუხსნა.  ათვისების სირთულის მხრივ, „ნახევრად-ავტომატი“ 800 ლარად და 8000 ლარად აბსოლუტურად ერთნაირია.

de good

ჩემი პასუხი იქნება არა. მაგრამ იმიტომ არა, რომ „დეზერტ იგლი“ უფრო რთულია. ის არ არის უფრო რთული ვიდრე გლოკი ან კოლტი ან ნებისმიერი სხვა პისტოლეტი, უბრალოდ ის იქნება ზედმეტად მძიმე, ზედმეტად ძლიერი უკუცემით და თან ის არის არასაიმედო. ახალბედა გოგოსთვის ის არ გამოდგება. 

კარაბინი, როგორც “სახლის დაცვის იარაღი”

July 2nd, 2014

options6411oleg volkსურათის ავტორი Oleg Volk. წარწერის თარგმანი: ღამის სამ საათზე მოგესმათ ძლიერი ხმაური. რომელს დაავლებთ ხელს? 

ჩვენ ყველამ ვიცით, რომ  პისტოლეტის როგორც პირადი იარაღის პლუსები გამომდინარეობენ, მხოლოდ მისი მცირე გაბარიტებიდან, რაც იძლევა საშუალებას ეს იარაღი ისროლოთ ერთი ხელით, ფარულად ატაროთ ტანზე და პრაქტიკულად მუდმივად იქონიოთ თან. აქ მთავრდება პისტოლეტის უპირატესობები და იწყება მხოლოდ მინუსები და შეზღუდვები. მაგალითად პისტოლეტიდან სროლის სწავლა რთულია.  სროლა ზუსტად და სწრაფად სტრესის პირობებში ასევე ძალიან ძნელიდა და ითხოვს სერიოზულ მომზადებას და რა თქმა უნდა უმთავრესი მინუსი უკავშირდება ზოგადად პრაქტიკულად ყველა პისტოლეტის კალიბრს, რომელიც არის ძალიან სუსტი და როგორც მონადირეები იტყოდნენ კალიბრი ცხოველს (ადამიანს) არ შეესაბამება. დაივიწყეთ ზღაპრები .45-ის შემაჩერებელ ძალაზე და ჯადოსნურ მაგნუმებზე. ესეთი რამე, როგორც შემაჩერებელი ძალა საერთოდ არ არსებობს და ეს კვაზი-მეცნიერული ტერმინი მოგონილია არიფების მიერ მათთვის გაუგებარი ეფექტის ასახსნელად.  შეეგუეთ ამას, რომ პისტოლეტი სუსტი იარაღია ადამიანის წინააღმდგ გამოსაყენებლად და მხოლოდ მისი კომპაქტურობის გამო ჩვენ ვეგუებით ამ სისუსტეს და ვცდილობთ პისტოლეტის გამოყენების ტაქტიკის დახვეწით გავზარდოთ მისი ეფექტურობა. აქიდან გამომდონარე, როდესაც ჩვენ გვინდა ავარჩიოთ რამე ჩვენი სახლის დასაცავად, ჩემი აზრით პისტოლეტის განხილვა არ ღირს ვინაიდან სახლის დაცვისას ფარულობას, კომპაქტურობას და მცირე წონას დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, უფრო სწორედ აქვს მაგრამ არა ისეთი, როდესაც საჭიროა იარაღი დამალოთ თხელი პერანგის ქვეშ.  ლოგიკური არჩევანი უნდა იყოს რამე გრძელლულიანი იარაღი ადეკვატური კალიბრის, რომელიც გაცილებით უფრო ეფექტური უნდა იყოს  ორფეხა მტაცებლების წინააღმდეგ ვიდრე პისტოლეტი.

სტატიის სათაურიდან გამომდინარე ჩვენ გვექნება საუბარი კარაბინზე, კონკრეტულად ნახევრად-ავტომატურ კარაბინზე, რომელიც შეიძლება აღმოჩნდეს საუკეთესო სახლის დაცვის იარაღი. შედარებისთვის 12 კალიბრის თოფი, და მათ შორის ჩემი საყვარელი პომპა არის ძალიან ძლიერი და უნივერსალური იარაღი და ასეთი ინსტრუმენტი სასურველია ქონდეს ყველას ვინც მეტ ნაკლებად სერიოზულად ფიქრობს საკუთარი თავის უსაფრთხოებაზე მაგრამ ამავე დროს უნდა ავღნიშნო რომ “პომპას” აქვს გარკვეული შეზღუდვები. მაგალითად ეფექტური სროლის მანძილი, სიზუსტე, ოპერირება უნდა ხდებოდის ორი ხელით, ვაზნები სპეციალიზირებულია და თუ ტაქტიკური გარემო შეიცვალა საჭიროა ვაზნის გამოცვლა და ეს უფრო რთულია ვიდრე უბრალოდ მჭიდის გამოცვლა. ასევე 12 კალიბრის თოფს აქვს დიდი უკუცემა. 20 კლაიბრის გამოყენებისას უკუცემის პრობლემა მეტ ნაჯკლებად ქრება მაგრამ შეზღუდვები განპირობებული კონსტრუქციით და გლუვლულიანი ვაზნის სპეციფიქით მაინც რჩება.  ამავდროულად თოფებთან და პისტოლეტებთან შედარებით კარაბინს აქვს შემდეგი პლუსები: ის იტევს მეტ ვაზნას ვიდრე ორივე, ისვრის უფრო ზუსტად ვიდრე ორივე, კარაბინის „დამუღამება“ უფრო ადვილია ვიდრე პისტოლეტის ან თოფის, საშუალო კალიბრის კარაბინს აქვს უფრო ნაკლები უკუცემა ვიდრე თოფს რაც იძლევა სწრაფი და  ზუსტი სროლის საშუალებას. პლუსები ბევრია მაგრამ არის მინუსებიც. ესენია მაგალითად ზედმეტი სიმძლავრე და ზედმეტი შეღწევის პრობლემა, როდესაც ტყვიას შეუძლია გახვრიტოს სამიზნე, კედელი მის უკან და მაინც ქონდეს საკმარისი ძალა რომ მოკლას უდანაშაულო ადამიანი, ძალიან მაღალი გასროლის ხმა და/ან ლულის ალი რასაც შეიძლება მოყვეს სმენის დაზიანება ან მსროლელის დიზორიენტაცია/დროებითი დაბრმავება. გარდა ამისა კარაბინი არ არის პოლიტკორექტული იარაღი, განსაკუთრებით საქართველოში, რომელიც გაძეძგილია კონვერსიული (ყოფილი სამხედრო) იარაღებით, რომლებიც ჩვენ ქვეყანაში ტრადიციულად ასოცირდება მხედრიონთან, ყაჩაღობასთან, ომთან და განუკუთხაობასთან. თოფით აქ ვერავის ვერ გააკვირვებ, მაგრამ ჩემ AR15-ს რომ ნახულობენ ადამიანები ვისაც არ აქვთ იარაღთან ახლო შეხება პირველ რიგში გაკვირვებულები მეკითხებიან: კი მაგრამ ამის ფლობის უფლება გააქვს???  ასევე საქართველოს რეალიებიდანაც გამომდინარე პისტოლეტი არ არის საუკეთესო არჩევანი ვინაიდან ეს იარაღი საკმაოდ შეზღუდულია კანონებით. ის ფორმდება შენახვის უფლებით, თუ თქვენ არ განეკუთვნებით „ელიტას“, რომლის წრმომადგენელბი  ჩვენი სულელი კანონმდებლების აზრით უფრო მაღლა დგანან ვიდრე უბრალო მოქალაქეები. შესაბამისად ასეთი დისკრიმინაციის გამო უბრალო მოქალაქე იქნება შეზღუდული პისტოლეტის „დამუღამებაში“. გარდა ამისა არსებობს კიდე ფინანსური მხარეც. პისტოლეტის შედარებით ძლიერი კალიბრების ფასი უტოლდება კარაბინის კალიბრებს (ისევე როგორც პისტოლეტის ფასი არ არის კარაბინის ფასზე ნაკლები) რაც კიდე უფრო მიზანშეუწონელს ხდის პისტოლეტის არჩევას. არის კიდევ ერთი ნიუანსიც, რომელიც უნდა გაითვალისწინოთ. საქართველოში ომების და არეულობების შედეგად შემორჩა დიდი რაოდენობით სამხედრო იარაღი და დღეს დიდი ალბათობით თუ მოხდება დაპირისპირება ყაჩაღებთან ისინი არ იქნებიან შეიარაღებული თვითნაკეთი დამბაჩებით და გადაჭრილი სანადირო თოფებით (თუმცა უკანასკნელი ძალიან საშიში იარაღია ახლო მანძილებზე) არამედ იქნებიან შეიარაღებული თანამედროვე ავტომატურო იარაღით. დაუპირისპირდე მათ პისტოლეტით ან ორლულიანი თოფით იქნებოდა არასწორი გადაწყვეტილება. გარდა ამისა საქართველოს რიგ რეგიონში დიდია ალბათობა გადაეყარო შეიარაღებულ პირებს, რომლებიც პრაქტიკულად წარმოადგენენ უკანონო ბანდფორმირებას, რომელიც შეიარაღებული იქნება ისე როგორც ქვეითი ოცეული. მე სიმართლე გითხრათ არ მსმენია ასეთი ჯგუფებისგან წარმატებით დაცვის ფაქტებზე ან თუნდაც მცდელობაზე მაგრამ ვალდებულად ვთვლი ეს ფაქტორი თქვენ გაგაცნოთ.

p1020214

თუ პისტოლეტი არის თქვენი ერთადერთი დასაყრდენი სახლის/ბინის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისას ეს უნდა იყოს პისტოლეტი მაქსიმალურად დიდი მჭიდით, გრძელი ლულით, ტაქტიკური მძლავრი „შუქით“ და „ტრიტიუმებით“. კალიბრი უნდა იყოს მინიმუმ 9X19.

რა თქმა უნდა ჩვეულებრივი ადამიანის გადმოსახედიდან სახლში ნახევრად ავტომატური კარაბინის, 30 ვაზნიანი „რაჟოკით“ დადების იდეა  შეიძლება აბსურდულად გამოიყურებოდეს, მაგრამ დაფიქრდით თავად,  კარაბინს ნამდვილად აქვს ბევრი უპირატესობა და ის შეიძლება იყოს ეფექტური იარაღი თუნდაც გამოუცდელი ადამინის ხელში. თუ კვლავ მიგაჩნიათ რომ კარაბინი ზედმეტად ძლიერი და არაჰუმანური გაითვალისწინეთ რომ თუ მოგიწიათ ცოცხლა სამიზნეზე სროლა, თქვენი მიზანი იქნება პირველ რიგში შეაჩეროთ აგრესია/საფრთხე თქვენს მიმართ და არა მოკლათ ვინმე მაგრამ სამწუხარო ფაქტი არის ის რომ მხოლოდ აგრესორის  სიკვდილი გარანტირებს აგრესიის უმალვე შეწყვეტას. შესაბამისად თქვენ გჭირდებათ საუკეთესო და ყველაზე ეფექტური ინსტრუმენტი ამისთვის. პისტოლეტი ყველაზე საუკეთესო თვადაცვითი ვაზნებით, თოფი საუკეთესო დამანგრეველი სლაგებით,  ან ტაქტიკური კარაბინი, პრაქტიკულად ოქროს შუალედი პირად ცეცხლსასროლ იარაღში. გრძელლულიანი იარაღის მთელი სპექტრი რომ წარმოვიდგინოთ გვექნება ორი უკიდურესობა, .22 კალიბრის კარაბინი, რომელიც არის კონტროლირებადი და იძლევა სწრაფი და ზუსტი სროლის საშულებას, ვინაიდან სუსტ ვაზნას არ აქვს არანაირ უკუცემა, ლულის ალი ან გასროლის ხმა, ეს კი განაპირობებს მსუბუქ მანევრირებად და კომპაქტურ იარაღს, რომლის „დამუღამება“ იქნება ადვილი. მეორეს ბოლოში იქნება მაგალითად   .30 კალიბრის გარანდის შაშხანა, რომელიც იყენებს მძლავრ და ეფექტურ ვაზნას, მაგრამ არის მძიმე, გაბარიტული და სწრაფი სროლა არის ძალიან ძნელი. იარაღი არ არის კომპაქტური და მანევრირებადი. მისი გასროლა დახურულ სივრცეში გამოიწვევს მსროლელის სმენის დაზიანებას. ტაქტიკური საშუალო კალიბრის კარაბინი არის მათ შორის განლაგებული და წარმოადგენს საუკეთესო კომპრომისს, სიმძლავრის, საცეცხლე ძალის, კომპაქტურობის და კონტროლირებადობას შორის. საშუალო კალიბრის ტაქტიკური კარაბინის ეს თვისებები მაგალითად სათანადოდ არის შეფასებული აშშ-ში. აშშ-ს სასროლოსნო სპორტის ეროვნული ასოციაციის კვლევის შედეგად, რომელიც ჩატარდა 2012 წელს, თავდაცვა დასახელდა მეორე მიზეზად რის გამოც მომხმარებლები ყიდულობდნენ ნახევრად ავტომატურ კარაბინებს. რა გასაკვირია, 1863 წელს ნიუ იორკის აჯანყებისას, როდესაც ხელკეტებით და ცივი იარაღით შეიარაღებული ბანდები ატერორებდნენ კანონმორჩილ მოქალაქეებს (ეს მოვლენები ნაწილობრივ ასახულია მარტინ სკორსეზეს ფილმში ნიუ იორკის ბანდები) ჟურნალ ნიუ იორკ ტაიმსის რედაქციის შტაბ ბინაზე მიტანილი იერიში მოგერიებულ იქნა არა პისტოლეტებით და შაშხანებით და მითუმეტეს არა ქვებიტ და ხელკეტებით არამედ გატლინგის კონსტრუქციის ტყვიამფრქვევებით. ჩვენ ვცხოვრობთ ქვეყანაში სადაც მძიმე სოციალური და კრიმინოგენური სიტუაციაა, ორი “დაძინებული” კონფლიქტი, გვყავს მინიმუ ერთი აგრესიული მეზობელი და სულ ახლახან ახალმა ტერორისტულმა ორგანიზაცია ISIS-მა (რომელმაც პრაქტიკულად ნახევარი ერაყი აიღო) გამოაცხადა საქართველო მომავალი მუსულმანური ზესახლმიწოფს ნაწილად. იფიქრეთ ამაზე და ნუ მოგერიდებათ არჩევანის კარაბინის სასარგებლოდ გაკეთოთ.

article-1166482-043EAED0000005DC-547_468x640

ებრაელი „კიბუცნიკებისთვის“ ორგანიზებული შეიარაღებული თავდასხმა პალესტინელებისგან არის ჩვეულებრივი რეალობა რომელშიც ისინი ცხოვრობენ და ზრდიან ბავშვებს და მათ აქვთ განსაკუთრებული უფლებები იარაღის ფლობასთან და გამოყენებასთან დაკავშირევით. მტერი, რომელსაც ისინი უპირისპირდებიან არის სასტიკი და დაუნდობელი ისევე როგორც ყაჩაღი, რომელიც აპირებს ძალადობა გამოიყენოს თქვენი და თქვენი ოჯახის მიმართ. მათი არჩევანი არ არის ორ ლულიანი თოფები და პისტოლეტები, უმეტესობა იყენებს თანამედროვე სამხედრო ტიპის ცეცხლსასროლ იარაღებს. 

მე არ მინდა, რომ თქვენ დაგრჩეთ შთაბეჭდილება, რომ მე ვიძახი, რომ კარაბინი არის საუკეთესო თავდაცვის საშუალება, თუნდაც მხოლოდ სახლის დასაცავად. იარაღის არჩევისას უნდა გათვალისწინებული იყოს ბევრი ფაქტორი და რა თქმა უნდა მათ შორის ის თუ სად ცხოვრობთ თქვენ, როგორია კრიმინოგენური სიტუაცია, რა ტიპის პოტენციალური საფრთხეები არსებობს. თუ თქვენ ცხოვრობთ ცენტრალურ უბანში იტალიურ ეზოში და წყნარ ღამეში გესმით კედლის იქით მეზობლის სუნთქვა, 7.62X39 კალიბრის საბჭოთა CКС-ი ალბათ არ იქნება ყველაზე კარგი არჩევანი, იმიტომ რომ სროლისას რისკი უდანაშაულო ადამიანის დაშავების არის ძალიან მაღალი. საშუალო სტატისტიკური იარაღის მფლობელი საქართველოშიც და ამერიკაშიც ძალიან შორს დგას შეიარაღებული ბორტ გამცილებლევბისგან, რომლებიც წინასწარ საზღვრავენ ტყვიის ტრაექტორიას და იციან თვითმფრინავის სალონში მნიშვნელოვანი მოწყობილობების განლაგების სქემა, რომ გამორიცხონ მათი დაზიანება ცეცხლის გახსნისას. მაგრამ თუ თქვენ ცხოვრობთ ქალაქის გარეთ, პოლიცია შორს არის, თავდაცვითი იარაღი შეიძლება  იყოს კარაბინი, ყოველთვის უნდა იყოს კარაბინი მე თუ მკითხავთ. ქალაქის პირობებში, სახლის დაცვისთვის კარაბინის არჩევისას თქვენ უნდა გესმოდეთ ყველა ტაქტიკური ნიუანსი, რომელიც ამ ტიპის იარაღს უკავშირდება. რამდენიმე ასეთი ნიუანსი მე უკვე დავასახელე. გარდა ამისა ყველა კარაბინი არ არის ერთნაირი  და ეს სხვაობა თვისებებში და სპეციფიკაში უნდა გაითვალისწინოთ. მაგალითად რა კარაბინები არის ხელმისაწვდომი დღეს საქართველოში?  პირველ რიგში რუსული/საბჭოთა სკს-ი და კალაშნიკოვის სისტემის იარაღის სამოქალაქო ვერსიები (საიგა, ვეპრი). პირველი წარმოადგენს ავტომატური კარაბინის გუშინდელ დღეს, დახურული მჭიდით ათ ვაზნაზე და შაშხანის მაგვარი კონდახით, რაც ალბათ კარგი იქნება იმისთვის ვინც მიჩვეულია თოფს. ასეთ მსროლელს არ მოუწევს გადაჩვევა ახალი ტიპის იარაღზე. ფასი სკს-ზე დღეს მერყეობს 900 ლარიდან 1500 ლარამდე რაც ჩემი აზრით ძალიან ბევრია.  ”საიგების” და “ვეპრების” ძალიან დიდი მოდელების გამა არის წარმოდგენილი, რომლებიც იწყება წმიდა სანადირო ვერსიებით და მთავრდება ტაქტიკური მოდელებით დასაკეცი კონდახით და მოკლე ლულებით. უკანასკნელი ძალიან კარგი იარაღია მაგრამ იმის გამო რომ ეს იარაღი დიდი ხანია არ  შემოტანილა საქართველოში მათი ფასი აღწევს 3500 ლარს (სანადირო ვერსიები 1200-1600 ლარი). ორივე ამ იარაღების ოჯახი სთავაზობს მომხმარებელს საიმედოობას, მომსახურების სიმარტივეს და საკმაოდ დიდ საცეცხლე ძალას. ვინც მსახურობდა ამ იარაღით უკვე იცნობს მას და არ გაუჭირდება მათი გამოყენება. ასევე ბოლო დროს საქართველოში საკამოდ დიდი რაოდენობით შემოიტანეს ჩეხური წარმოების Vz 58-ის სამოქალაქო ვარიანტები. მათი უმეტესობა დღეს იყიდება 900 ლარად და ეს დღეს დღეისობით არის საუკეთესო იარაღი თავის კლასში საქართველოში. ასეთი ფასით ის იგივე კატეგორიაში გადის რაც ყველაზე უბრალო  12 კალიბრის „პომპა“!

აბსოლუტური უმეტესობა ამ იარაღების იყენებს საბჭოთა ვაზნას 7.62×39, რომელიც ძალიან ეფექტური ვაზნაა ახლო მანძილებზე. შეზღუდული რაოდენობა საიგების და ვეპრების ასევე არის სხვა კალიბრებშიც, როგორებიცაა 5.45х39, 5.56х45, 7.62х54, .308 WIN. თავდაცვითი კარაბინის კალიბრს რაც შეეხება გამოდგება 7.62×39, 5.45х39 და 5.56х45 ხოლო უკანასკნელი არის საუკეთესო ამ სამიდან თუ ჩვენ ვსაუბრობთ თავდაცვაზე. 7.62×39 არის კარგი ვაზნა მაგრამ მას აქვს შედარებით დიდი უკუცემა ხოლო უნარი წინაღობებში გავლის და სასიკვდილო ძალის შენარჩუნების ამ შემთხვევაში არ არის კარგი, იმიტომ რომ ჩვენ დაინტერესებულები ვართ იმაში, რომ ტყვია დარჩეს სამიზნეში და არ გააგრძელოს ფრენა. 5.45х39 ასევე კარგი ვაზნაა, მას აქვს დაბალი უკუცემა და ახლო მანძილებიდან ის ძალიან ეფექტურია მაგრამ იარაღი ამ კალიბრზე საქართველოში თითებზე ჩამოსათვლელია, თანაც ეს ვაზნა პრაქტიკულად არ იშოვება მაღაზიებში. 5.56х45 ბოლო დროს ძალიან პოპულარულია გამომდინარე იქიდან, რომ ახლო მანძილებზე (დიახ თავდაცვითი სცენარის დროს, კარაბინი გამოიყენება პისტოლეტის დისტანციებზე) ის ძალიან ეფექტურია პრაქტიკულად ნებისმიერი კონფიგურაციის მუხტით, უკუცემა არის დაბალი, ვაზნა მსუბუქია, ძალიან ზუსტი. ამ კალიბრის მსუბუქი ტყვია ძალიან მაღალი საწყისი სიჩქარის გამო განიცდის სწრაფ ფრაგმენტაციას უმნიშვნელო წინაღობებშიც გავლისას (მათ შორის FMJ ტყვიაც), რაც ამცირებს კარაბინებთან დაკავშირებული ზედმეტი შეღწევის პრობლემის ხარისხს. ამ ვაზნის ბევრნაირი მუხტია იყიდება მაღაზიებში თუმცა მე არ შემხვედრია მუხტი, რომელიც სპეციალურად შექმნილია თავდაცვისთვის, როგორც მაგალითად Winchester DPX1. ზოგადად ზედმეტი შეღწევის პრობლემა არ უკავშირდება მარტო კარაბინს/შაშხანას. 9მმ-ნი პისტოლეტიდან ნასროლი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვია საკამოდ საშიში რამეა და ეს ტყვია დიდი ალბათობით გახვრეტს ადამიანის სხეულს და გააგრძელებს ფრენას საკმარისი კინეტიკური ენერგიით, რომ დაჭრას უდანაშაულო ადამიანი. ასე, რომ რაოდენ პარადოქსალურიც არ უნდა იყოს შეიძლება 5.56 კალიბრის ტყვია ნაკლებად საშიში იყოს ვიდრე 9მმ-ნი FMJ ვაზნა. არა და პისტოლეტისთვის მხოლოდ FMJ ტიპის ვაზნებია ხელმისაწვდომი საქართველოში.  პრობლემა, რომელიც უკავშირდება 5.56/.223 Rem-ს მდგომარეობს იმაში. რომ მასზე გათვლილი იარაღი საქართველოში წარმოდგენილია ადგილობრივად აწყობილი AR15-ის სახით (ფასი 2400 ლარიდან და ზევით), რომლებიც და მე ამაზე უკვე არაერთხელ დამიწერია, მაინც და მაინც არ გამოირჩევიან კარგი ხარისხით და საიმედოობით. მას მერე რაც ჩემ თვალწინ ე.წ. იარაღის ხელოსანმა  პირიქით დააყენა სამიზნე მოწყობილობები, ხოლო ჩემ მეგობარს მიყიდეს კარაბინი რომელზეც დენთის იარების მილი არ იყო დამაგრებული შტიფტით მე დიდი სიფრთხილით ურჩევდი ვინმეს Ar-15-ის შეძენას. არსებული კარაბინების ნომენკლატურიდან AR-15 კალიბრში 5.56 არის საუკეთესო კანდიდატი თავდაცვით გრძელლულიან იარაღის როლზე მაგრამ თუ ეს არის ქარხნული წარმოების კარაბინი და არა აქაური ოსტატების ქმნილება. ჩემი კუთვნილი კარაბინიც აქ აწყობილია, მაგრამ მე თავად ვუკვეთავდი ყველა კომპონენტს და კარგად მესმის ამ იარაღის კონსტრუქცია და თავისებურებები, რის გამოც ჩემი კარაბინი შვეიცარული საათივით მუშაობს. თუ საშუალო სტატისტიკურმა მომხმარებელმა შეიძინა გაბერილ ფასად AR-15 და აღმოჩნდა, რომ ის არ მუშაობს, მაშინ მას ძალიან გაუჭირდება  ამ იარაღის სამუშაო კონდიციამდე მიყვანა. ამით იმის თქმა მინდა, რომ AR-15-ზე არჩევანის შეჩერება საკმაოდ რისკიანი ნაბიჯია. თავდაცვითი იარაღის მთავარი თვისება უნდა იყოს საიმედოობა, მერე საიმედოობა და ისევ საიმედოობა და ეს არის ის სადაც “კალაშნიკოვის” კლონები ტრადიციულად ძლიერ პოზიციას იკავებენ.

dsa fal

.30 კალიბრის ნახევრად ავტომატური შაშხანა ძალიან სერიოზული და მრისხანე იარაღია პროფესიოანლის ხელში მაგრამ ახლაბედასთვის ეს არ იქნება კარგი არჩევანი. იარაღი მძიმეა, აქვს დიდი უკუცემა, .30 კალიბრის ვაზნა (.308 win, 7,62x54r) არის ზედმეტად ძლიერი ქალაქისთვის. საქართველოში ამ კალიბრის ნახევრად-ავტომატური იარაღების  აბსოლუტური უმეტესობა წარმოდგენილია სუფთა სანადირო ან მორალურად მოძველებული სამხედრო კონვერსიული მოდელებით, რომლებიც ნაკლებად გამოდგებიან თავდაცვითი კარაბინის როლზე.   სურათზეა თავდაცვითი .308 კალიბრის იარაღის ნიმუში,  DSA SA58 mini OSW.

იარაღის არჩევანის თემას რომ დაუბრინდეთ, რა თქმა უნდა არჩევანი არ არის შეზღუდული მხოლოდ “ესკაესებით”, “საიგებით”, “ვზორებით” და “არებით”. არის ასევე კარაბინები, რომლებიც იტენება ხელით და უფრო სწრაფად ვიდრე ტრადიციული “ბოლტები”. მაგალითად ე.წ. “ლევერ ექშეენები” (ჰენრის სისტემის გადატენვის მექანიზმით). საქართველოში ეს იარაღები ძალიან ცოტა არის წარმოდგენილი ხოლო ყველაზე გავრცელებული ბრაზილიური როსის კარაბინები ჩემი აზრით ნაკლებად გამოდგება თავდაცვისთვის, იმიტომ, რომ უბრალოდ ეს არ არის მაღალი კლასის იარაღი და მე ამ ბრენდს არ ვენდობი და არც ვინმეს ურჩევ რომ ენდოს. როსის “ლევერ ექშენები” არის გასართობი სათამაშოები, რომლებითაც შეიძლება გაართოთ სტუმრები ან მარტო რომ ხართ სახლში წარმოიდგინოთ რომ ხართ კოვბოი და დასდევთ ინდილეებს ოთახიდან ოთახში.  თუმცა რა თქმა უნდა ასეთი “გასართობი/დეკორატიული) იარაღი უკეთესია ვიდრე საერთოდ არაფერი. პირადად  მე არ მესმის რატომ უნდა იყიდო თავდაცვისთვის “ჟესტის” როსსი 1100 ლარად (ზოგი დაჟინებით ცდილობს გაასაღოს ისინი mymarket-ზე 2000 ლარად), როდესაც 900 ლარად იყიდება გამოცდილი სამხედრო სამსახურში და შესანისნავი Vz 58. გარდა ამისა როსსი-ს კარაბინები ხელმისაწვდომია რევოლვერის კალიბრებში, რომელთა ფასი უტოლდება და აღემატება 5.56/7.62 კალიბრის ვაზნების ფასს. კონცეფცია “გრძელლულიანი იარაღი და მოკლელულიანი იარაღი ერთ კალიბრში” აქ არ მუშაობს ვინაიდან როსსი-ს კარაბინები რევოლვერის ვაზნებზეა და რევოლვერს მე არ ურჩევ არავის არაფრისთვის.

TSR_3b

ის რასაც თქვენ სურათზე ხედავთ არ არის ნახევრად-ავტომატური კარაბინი. ეს არის Troy Industries მიერ შექმნილი 5.56 კალიბრის “პომპა” PAR, შექმნლი იმ ადგილებისთვის სადაც იურისდიქცია ზღუდავს ნახევრად ავტომატური იარაღების ფლობას. 

ბოლო დროს გაიზარდა ინტერესი ნახევრად-ავტომატური კარაბინების მიმართ, რომლებიც გათვლილია პისტოლეტის კალიბრზე. მათი რაოდენობა საქართველოში უმნიშვნელოა მაგრამ ფასები ძალიან მაღალია. არანაირი პრაქტიკული აზრი არ აქვს ასეთი იარაღის ყიდვას, ვინაიდან კალიბრი არის პისტოლეტის, ხოლო პისტოლეტის კალიბრი რაოდენ ძლიერიც არ უნდა იყოს უბრალოდ აკეთებს ნახვრეტებს სამიზნეში და თუ მუხტი კარგია და ტყვია ექსპანსიურია ნახვრეტი იქნება ოდნავ დიდი. კარაბინის კალიბრები ხვრეტენ და გლეჯენ ქსოვილებს, განიცდიან ფრაგმენტაციას და ქმნიან დამატებით ჭრილობის არხებს.  კარაბინები ბოლო დროს ხელმისაწვდომია ძალიან მოკლე კონფიგურაციაში და მათ პრაქტიკულად გამოდევნეს პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბი იმიტომ რომ აშკარად კომპაქტური კარაბინი უპირატესი იარაღია. მე არ ვამბობ იმას, რომ პისტოლეტ ტყვიამფრქვევს არ აქვს ტაქტიკური ნიშა, მაგრამ ვის ჭირდება კარაბინის ხელა იარაღი, რომელიც იყენებს პისტოლეტის ანემიურ ვაზნას? პოპულარული ამ ტიპის კარაბინი იწონის 2.5 კგ-ს და იყენებს 15 ვაზნიან მჭიდს სადაც ჩადის 15 9მმ-ნი ვაზნა. 124 გრანიანი 9მმ-ნი ტყვიის ენერგია შეადგენს დაახლოებით 550 ჯოულს. AR15 მოკლე 10 ინჩიანი ლულით იწონის 2.7 კგ-ს და იყენებს მჭიდს სადაც ალაგია 30 5.56 კალიბრის ვაზნა, რომლის ტყვიის ენერგია არის 1700 ჯოული. რომელი უფრო გამოგადგებათ ორფეხა მტაცებლებისაგნ თავის დასაცავდ მგონი გასაგებია.

არც ისე დიდიხანია კიდევ ერთი საინტერესო იარაღის ტიპი გაჩნდა ან უფრო სწორედ გახდა პოპულარული იმიტომ რომ იარაღის ეს კლასი ძალიან დიდიხანი არსებობს. მე ვნახე, რომ თბილისის აეროპორტში და ამბობენ საზღვარზე საბაჟო-გამშვებ პუნქტებზე დგანან მოსამსახურეები პისტოლეტებით, რომლებიც ჩასმულია მოწყობილობაში, რომელიც აქცევს პისტოლეტს კომპაქტურ ფსევდო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევად.  ასეთი მოწყობილობა რომელიც წარმოადგენს პრაქტიკულად ნიჟარას, რომელშიც თავსდება ჩვეულებრივი პისტოლეტი და რომელიც  იძლევა საშუალებას დაყნდეს მასზე კონდახი, ოპტიკა და დამატებითი ვერტიკალური სახელური. ყველაფერი ეს აადვილებენ ზუსტ და სწრაფ სროლას მაგრამ მაინც საცეცხლე ძალის მხრივ ეს მაინც არის პისტოლეტი. ასეთი ნიჟარის ფასი უტოლდება პისტოლეტის ფასს და ორივე მთლიანობაში უტოლდებიან ტაქტიკური კარაბინის ფასს.  რაც შეეხება 9მმ-ან FMJ ტყვიას, რომელსაც ასეთ იარაღში ჩვენები იყებენ, ჩემი გლოკიც დატენილია ასეთი ვაზნებით მაგრამ იმიტომ, რომ მე სხვა არაფერი არ ამქვს და ვიყენებ იმას რაზეც ხელი მიმიწვდება. ამ ფსევდო კარაბინების ყიდვას ალბათ სჯობს დაურიგონ უსაფრთხოების პერსონალს AR-15-ები და ადეკვატური ამუნიცია. პისტოლეტი მათ არ ჭირდებათ. რეალობა არის ის, რომ პისტოლეტიდან სწრაფი და ზუსტი სროლა არის ძალიან ძნელი და ეფექტური სასწავლო კურსის ორგანიზება, რომელიც ხანმოკლე პერიოდში მოამზადებს დიდი რაოდენობით კურსანტებს ადეკვატური ტაქტიკური უნარჩვევებით არის ძალიან ძნელი და პრაქტიკულად შეუძლებელიც. თუ ჩვენ ვნახავთ როგორია სროლის ეფექტურობა ძალოვან სტრუქტურებში მტელ მსოფლიოში, ვანხავთ, რომ ეს მაჩვენებელი იშვიათად აღემატება 30% ყველაზე კარგად დაფინანსებულ და “მიხედულ” სამსახურებში. ანუ ასი გასროლილი ვაზნიდან, რომელსაც პოლიციელები ისვრიან სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას  მხოლოდ 30 ხვდება სამზინეს და 70 მიფრინავს კაცმა არ იცის სად.  ახალწვეული ადვილად სწავლობდა ამ იარაღის ეფექტურ გამოყენებას. შეიძლება ძნელად “დასამუღამებელი” პისტოლეტის ადვილად “დასამუღამებელ” კვაზი-კარაბინად გადაკეთებას მართლაც ქონდეს აზრი, თუმცა მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიების გამოყენება ქართველი სამართალდამცავების მიერ არის სერიოზული შეცდომა. თავის დროზე ამერიკელი სამხედროები დაფიქრდნენ ამ პრობლემაზე და შექმნეს ალბათ პირველი იარაღი, რომელიც დაიკავებდა შუალედურ ადგილს ძლიერ ნახევრად ავტომატური .30 კალიბრის გარანდს და .45 კალიბრის პისტოლეტს შორის. საუბარი მაქვს M1 ტიპის კარაბინზე. ეს მსუბუქი და კომპაქტური იარაღი იმეორებდა გარანდის შაშხანის ერგონომიკას მაგრამ იმის გამო რომ იყენებდა გაცილებით უფრო სუსტ 7.62×33 კალიბრის ვაზნას იყო მსუბუქი, კომპაქტური და არ ჯდებოდა ძვირი.

21st conv kit

იდეა პისტოლეტის კარაბინად ქცევის არსებობს ძალიან დიდიხანია მაგრამ დღეს რა თქმა უნდა ხელმისაწვდომია უფრო ტექნოლოგიურად დახვეწილი და მრავალფუნქციური მოწყობილობები ვიდრე 100 წლის წინ. 

37049-M1

M1 Carbine არის ძალიან კარგი და გარკვეულწილად უნიკალური იარაღი. ნებისმიერს შეუძლია ამ იარაღის ათვისება ძალიან მოკლე ვადაში. მას აქვს მოსახსნელი დიდი ტევადობის მჭიდი და შესანიშნავი ერგონომიკა. მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში ის იქნებოდა კარგი არჩევანი თავდაცვითი კარაბინის როლზე. ამერიკაში M1 არ არის ძალიან პოპულარული ვინაიდან იქ ხალხი განებივრებულია 5.56 კალიბრის იარაღების ნაირსახეობებით. მაგალითად მე საქართველოს პირობებში თავდაცვითი კარაბინის როლში M1 კარაბინი მიმაჩნია უკეთეს არჩევნად ვიდრე საბჭოთა “სკს”, იმ პირობით, რომ ადეკვატური ამუნიცია იქნება ხელმისაწვდომი.

ყველა კარაბინი, რომელიც იყიდება დღეს საქართველოში არის საბაზისო კონფიგურაციაში. რკინის სამიზნე მოწყობილობები, სტანდარტული ფურნიტურა, მაგრამ იმისთვის, რომ იარაღი გამოდგეს თავდაცვისთვის, საჭიროა მას ქონდეს ისეთი თვისებები რაც ასეთ სტანდარტულ „მილიტარის“ სტილში კარაბინებს როგორც წესი არ აქვს.

შუქი. შუქი/ტაქტიკური ფარანი არის ძალიან მნიშვნელოვანი მოწყობილობა, რომელიც აუცილებლად უნდა ეყენოს თავდაცვით კარაბინზე. ეს საჭიროა პირველ რიგში სამიზნის იდენტიფიცირებისთვის, რომ ჩვენ ზუსტად ვოცოდეთ რას ვესვრით. ყველაზე საშინელი კოშმარი იარაღის მფლობელისთვის შეიძლება იყოს უდანაშაულო ადამიანის „გაგორება“, როდესაც თქვენ გეგონათ რომ ბოროტმოქმედი შეიჭრა თქვენს სახლში არა და სინამდვილეში ასე არ აღმოჩნდა. ძალიან ბევრი იღებს გადაწყვეტილებას გასროლაზე ისე რომ არ არის დარწმუნებული რას ესვრის და მერე უწევთ დიდი ფასის გადახდა ასეთი გადაწყვეტილების მიღებისთვის. სამწუხაროდ ეს ძალიან ხშირად ხდება. უკანასკნელი გახმაურებული შემთხვევა მართალია არ უკავშირდება შუქის გამოყენების თემას მაგრამ გვასწავლის, რომ სამიზნის იდენტიფიცირება არის აუცილებელი და ამისთვის ადეკვატური განათება არის საჭირო. ლაპარაკი მაქვს სამხრეთ აფრიკელ მორბენალზე ოსკარ პისტორიუსზე, რომელიც თავისი შეყვარებული მოკლა, იმიტომ, რომ ეგონა რომ კარის უკან აბაზანაში მძარცველი იმყოფებოდა და კარის გავლით ესროლა მას. მან არ მოახდინა სამიზნის იდენტიფიცირება და დაანგრია თავისი და სხვების ცხოვრება. ასეთი შეცდომის დაშვების უფლება ჩვენ არ გვაქვს. გარდა იმისა, რომ შუქი საჭიროა იდენტიფიკაციისთვის ის ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას სამიზნის დიზორიენტაციის და დროებითი დაბრმავებისთვის. თანამედროვე ტაქტიკურ ფარნებს აქვს ძალიან ძლიერი ნათება, თუნდაც ძალიან კომპაქტურ მოდელებს. ჩემი რჩევა იქნება მოერიდოთ იაფ ჩინურ პროდუქციას და შეიძინოთ მაღალი ხარისხის ფარანი განკუთვნილი იარაღზე დასაყენებლად, რომლებსაც უშვებენ Streamlight, Surefire, Insight Technology.

streamlightlarge

კარგიშუქიარ ღირს ძალიან ძვირი. ავტორი იყენებს Streamlight TLR-1-. მიუხედავად გარკვეული მინუსებისა ეს კარგი და უკიდურესად გამძლე მოწყობილობაა და ის მხოლოდ 100 დოლარი ღირს.

ოპტიკა არის მეორე აუცილებელი ელემენტი თავდაცვით გრძელლულიან იარაღზე. დადასტურებული მეცნიერული ფაქტია, რომ კოლიმატორის გამოყენება ზრდის სროლის სისწრაფეს და სიზუსტეს. განპირობებულია ეს იმით, რომ არ არის საჭირო ჯერ წინა და უკანა სამიზნის გასწორება ერთმანეთის მიმართ და მხოლოდ შემდეგ დამიზნება სამიზნეზე. თვალი ვერ ფოკუსირდება სხვადასხვა მანძილებზე განლაგებულ ობიექტებზე. რკინის სამიზნე მოწყობილობები არ ჩანს ცუდი განათების პირობებში. ამიტომაც კოლიმატორი არის ზესასარგებლო მოწყობილობა.  დაადეთ “წითელი წერტილი” სამიზნეს და განახორციელეთ გასროლა, მეტი არაფერი საჭირო არ არის. ასე მარტივად ხდება კოლიმაოტირს გამოყენება. წითელი წერტილი კარგად ჩანს სიბნელეში. ახლო მანძილებზე კოლიმატორს არ აქვს ალტერნატივა, მაგრამ მე ასტიგმატიზმის გამო კოლიმატორს ვერ ვიყენებ, ვინაიდან წითელი წერტილს ვერ აღვიქვავ მკაფიოდ და კოლიმატორში წერტილის ნაცვალდ ვხედავ პატარა ფეირვერკს ობიექტივის ცენტრში. ასტიგმატიზმი აწუხებს მოსახლეობის 15% და ამიტომაც მე დავწერ რისი გამოყენება შეუძლიათ მათ ვინც ჩემსავით ამ 15%-ში შედის. ეს არის მაგალითად 1х ოპტიკური სამიზნე 30მმ-ნი მილით და ბადის განათებით. ის პრაქტიკულად ისეთივე სწრაფია როგორც კოლიმატორი თუმცა აქვს შედარებით მცირე ხედვის კუთხე. მე ვიყენებ Bushnell-ის 1-4X ოპტიკას, რომელსაც ასევ გააჩნია ბალისტიკური კომპენსატორი. ეს მაძლევს მე საშუალებას გამოვიყენო კარაბინი 5.56 კალიბრის ეფექტური მანძილის ნებისმიერ დიაპაზონში. პრაქტიკულად ნოლიდან 300 მეტრამდე (რეზულტატიური სროლა შესაძლებელია 700 მეტრზეც). სხვათაშორის 100 მეტრზე ჩემი კარაბინი ასეთი ოპტიკით უფრო უკეთეს შედეგს მაძლევს  ვიდრე ნებისმიერი СВД/Тигр რომელიც მე მისვრია. ეს რაც შეეხება Ar15-ის სიზუსტის პოტენციალს.

Home-Defense-AR15

წარმოიდგინეთ 30 ვაზნიანი კომპაქტური, მსუბუქი, ერგონომიული, მანევრირებადი კარაბინი არარსებული უკუცემით, რომელიც უკიდურესად ეფექტურია და სწრაფია ახლო მანძილებზე მაგრამ გაძლევთ საშუალებას ასეთი კონფიგურაციით გაანადგუროთ სამიზნე 500 მეტრზე. არ არსებობს მასზე უფრო უნივერსალური იარაღი. სურათის წყარო gundigest.com

ოპტიკა არ შეიძლება ღირდეს იაფი თუმცა რიგი კომპანიების უშვებენ კარგ მუშა მოდელებს ხელმისაწვდომ ფასად. ასე “ბუშნელი” დაყენებული ჩემ კარაბინზე ფასდაკლებით დაჯდა სულ რაღაც 180 დოლარი პლუს განბაჟება. კოლიმატორები, როგორც წესი გამოდის ინტეგრირებული სამაგრებით და არ არის საჭირო მათი ცალკე ყიდვა იმიტომ, რომ კარგი სამაგრი არ არის იაფი. Millet-ის კრონშტეინი, რომელსაც მე მიყენებ ღირდა 80 დოლარი. თუ ოპტიკის დაყენება უკავშირდება დიდ ხარჯებს და უბრალოდ არ გაქვთ ამის საშუალება გააკეთეთ მაქსიმუმი, რომ გაადვილოთ დამიზნება და გახადოთ ის უფრო სწრაფი სტანდარტული რკინის სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებისას.  მაგალითად უკვე ნახსენებ ჩეხურ “ვზორს” აქვს ძალიან დაბალი და წვრილი უკანა სამიზნე მოწყობილობა. გუდვილში ნაყიდმა 5 ლარიანმა აკრილის საღებავმა და შეღებილმა “მუშკამ” მნიშვნელოვნად გაზარდა  დამიზნების სისწრაფე და კომფორტი ახლო მანძილებზე. მაგრამ არასდროს, მე ვიმეორებ არასდროს არ იყიდოთ იაფი, ჩინური ოპტიკა ან სამაგრები.

მე ხშირად მისვამენ კითხვას რომელი იარაღი ვიყიდო. ეს კითხვა ისევე სულელურად ჟღერს, როგორც ვინ მოვიყვანო ცოლად. მე არ ვიცი თქვენ მოგწონთ მაღლები თუ დაბლები, ქერები თუ შავგრიმანები, გინდათ დაელაპარაკოთ მას რამეზე თუ გამოიყენოთ როგორც სექს სათამაშო. მე წარმოდგენა არ მაქვს თქვენ რა ცოლი გინდათ და რა იარაღი უნდა იყიდოთ, მაგრამ თუ დაგებადათ კითხვა რომელი კოლიმატორი იყიდოთ აქ მე გაგიადვილებთ საქმეს და გიპასუხებთ: იყიდეთ Aimpoint. რატომ? იმიტომ. თუ არ მოგწონთ ჩემი პასუხი თავად გამოიკვლიეთ ეს თემა. ზოგადად ტაქტიკური ოპტიკის არჩევა როგორც მინიმუმ ცალკე სტატიას იმსახურებს, ხოლო ამ თემის კონტექსტში მე მსურდა მხოლოდ ყურადღება გავამახვილო ოპტიკის სარგებლიანობაზე თავდაცვით იარაღზე და დამატებით რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნიუანსისთვის ხაზი გამესვა.

ჩვენ ვცხოვრობთ ღარიბ ქვეყანაში, სადაც ყველას არ შეუძლია არა თუ იყიდოს სასურველი იარაღი არამედ საერთოდ იყიდოს რამე იარაღი. AR-15 და 5.56х45 რა თქმა უნდა არის საუკეთესო არჩევანი მაგრამ ჩეხური Vz 58 დასაკეცი კონდახით 900 ლარად არის დღეს ყველაზე ოპტიმალური კანდიდატი თავდაცვით კარაბინზე თუმცა ამ იარაღის აღჭურვა “შუქით” და ოპტიკით იქნება ცოტათი უფრო ძნელი. მოერიდეთ 7.62х39 კალიბრის იარაღში ფოლადის გულიანი ვაზნების გამოყენებას (ინდექსი  57-Н-231), რომელსაც ჩვენი სამართალდამცავები ენა გადმოგდებულები დასდევენ ჩემთვის გაურკვეველი მიზეზების გამო. არც ფოლადის გულიანი “მწვანე თავიანი” 5.56-ები არ არის ჯავშანგამტანი ვაზნა და არც  57-Н-231 ამიტომ ასეთი დაჟინებული ინტერესი მათ მიმართ პოლიციის მხრიდან არის სასაცილო. შედარებისთვის ფოლადის გულიანი 5.56 (М855) მაინც არ გამოირჩევა განსაკუთრებული შეღწევის უნარით ბარიერებში (წინაღობას გახვრეტით გახვრეტს მაგრამ მეორე მხარეს გამოვა ფრაგმენტები, რომლებიც დააზიანებენ უშუალოდ ბარიერის უკან მდგარ სამიზნეს)  მაგრამ 7.62х39 ფოლადის გულით პირიქით ძალიან სახიფათოა ქალაქის პირობებში სროლისას ვინაიდან ტყვია ისეთი მყარია რომ წინაღობაში გავლისას ის ინარჩუნებს ფორმას და მასას. მაღალია რიკოშეტის ალბათობაც. სწორედ ამის გამო 2002 წელს რუსებმა შექმნეს მილიციისთვის ტყვიები ინდექსით ПРС (მათ შორის 7.62х39 კალიბრის), ფოლადის გულების გარეშე, რომ შეემცირებინად რიკოშეტის და ზედმეტი შეღწევის პრობლემები. რა თქმა უნდა სამოქალაქო პირის მიერ სპეციალური ჯავშანგამტანი და მგეზავი ვაზნების გამოყენება  ქალაქში არის კანონდარღვევა და სრული იდიოტიზმი.

მუხტის, “შუქის” და ოპტიკის გარდა ყველაფერი დანარჩენი რაც დღეს იყიდება არის ჩემი ღრმა რწმენით არა თუ ზედმეტი არამედ შედარებით ნაკლებად საჭირო. ტაქტიკური სახელურები, აქსესუარები, “ნავაროტები” არის მეორე ხარისხოვანი. პირველ ხარისხოვანია ადეკვატური “მუხტი”, შუქი და ოპტიკა. სწორედ ამიტომ აქ ისევ გამარჯვებულად გვევლინება AR15, რომლის ადაპტირება ნებისმიერი დავალებისთვის მათ შორის თავდაცვისთვის არის ადვილზე ადვილი.

თავდაცვითი კარაბინი არის სპეციალიზირებული დავალებისთვის შექმნილი იარაღი და ბუნებრივია სასურველი თვსებები რაც მას უნდა გააჩნდეს არ შემოიფარგლება მხოლოდ შუქით და ოპტიკით.  ერთ-ერთი ტაქტიკური ნიუანსი, რომელიც მე უკვე ვახსენე არის გასროლის მაღალი ხმა და ლულის ალი ასევე დენთის აირების დარტყმა. იმისთვის, რომ ჩვენ მაქსიმალურად შევამციროთ მსროლელზე კარაბინის ასეთი ზემოქმედება (დახურულ სივრცეში ეს ზემოქმედება ხდება აუტანელი)  საჭიროა შესაბამისი ლულის მოწყობილობის გამოყენება. ჩეხურ „ვზორზეც“ და ამერიკულ „არზეც“ ეს ადვილად ხორციელდება, ხოლო ყველა სკს-ი, და ბევრი საიგა და ვეპრი არ იძლევა ამის საშუალებას და საჭიროა იარაღის ოსტატის ჩარევა. ყველა ლულის მოწყობილობა არ მუშაობს ერთნაირად, მაგრამ როგორც წესი მოწყობილობები ბევრი წვრილი ნასვრეტით უკეთ ამცირებენ ლულის ალს და უკუცემას. უკუცემის (ლულის ხტომის) შემცირება ასევე დადებითი ფაქტორია, რაც მოყვება ასეთი მოწყობილობის გამოყენებას. მაგრამ გაითვალისწინეთ ასეთი მოწყობილობები იქმნება კონკრეტული დავალებისთვის. მაგალითად ჩემ კარაბინზე დაყენებული კომპენსატორი Tromix Shark, საერთოდ აქრობს უკუცემას და ამცირებს ლულის ალს მაგრამ გასროლის ხმა აუტანელია, და კარაბინის გვერძე დგომა სროლისას საერთოდ მავნეა ჯანმრთელობისთვის დენთის აირების დარტყმის გამო.

fer cqbარსებობს ლულის მოწყობილობების მოდელები, რომლებიც  სპეციალურად შექმნილია იმისთვის, რომ მაქსიმალურად დაიცვან მსროლელი „გასროლის მავნე ზემოქმედებისგან“. სურათზე ასახული მოწყობილობა Ferfrans CQB Modular Muzzle Brake System შედგება ორი კომპონენტისგან და ამცირებს უკუცემას, ალს და გასროლის ხმას. მიიღწევა ეს იმით, რომ  დენთის აირების „გადამისამართება“ ხდება წინ და შორს მსროლელისგან. დღეს ეს ეს არის ალბათ როლს-როისი ტაქტიკური კარაბინის ლულის მოწყობილობებში. ფასიც შესაბამისი აქვს 180 დოლარი რაც ორჯერ სამჯერ უფრო მეტია ვიდრე ტრადიციული კონსტრუქციის კომპენსატორისთვის.

რაც შეეხება ღვედს, ჩემი აზრით ღვედი თავდაცვით იარაღზე საჭირო რამეა. თუნდაც იმ უბრალო მიზეზით რომ ხელჩართულ ჩხუბში თუნდაც რამდენიმე მოწინააღმდეგესთან თქვენ იარაღს  ვერ შეაბრუნებენ თქვენს წინააღმდეგ (ან ეს ძალიან გაუჭირდებათ). ანუ თავდამსხმელებს გაუჭირდებათ იარაღის წართმევა, ან ჩხუბში თქვენს წინააღმდეგ გამოყენება თუ კარაბინი პრაქტიკულად მიბმულია თქვენზე.  რაც შეეხება ღვედის ტიპს ალბათ ერთ წერტილიანი მაღალი ხარისხის ქამარი იქნება კარგი არჩევანი, ის არ აიბლანდება იარაღთან და მანევრერიება კარაბინით ვიწრო აადგილებბში იქნება ადვილი. ამავე დროს მისი წართმევა იქნება პირიქით ძნელი. ნებისმიერი გადაადგილებისას ის არ ჩამოგძვრებათ მხრიდან და შეიძლება მიარტყათ მოარტყათ კარაბინი გადარბენა/მანევრირებისას მაგრამ ის დარჩება თქვენთან ერთად ყოველთვის.

Redi-mod

დღეს როგორც არასდროს ადრე გაადვილდა იარაღის კასტომიზაცია. ხელმისაწვდომია უამრავი აქსესუარი და დამატებითი მოწყობილობა. თუ ოპტიკა და “შუქი” აუცილებელია ხოლო ღვედი და კარგი ლულის მოწყობილობა სასურველია ყველაფერი დანარჩენი ალბათ არის “ტაქტიკური ფუფუნება”. ასეთი  ფუფუნების კარგი მაგალითია Redi-mag, რომელიც გაძლევთ საშუალებას იარაღზე დაამაგროთ დამატებითი მჭიდი. რით არის ეს მოწყობილობა კარგი? ღამე როდესაც თქვენ კარებში მტვრევის ხმა ან ახლობლების კივილი გაგაღვიძებთ და თუ თქვენ საკმარისად ჭკვიანი ხართ და იარაღი გაშვერილი ხელის სიშორეზე დევს ხომ კარგი, მაგრამ თუ იარაღი დევს სეიფში ჩაკეტილი და ვაზნებს ბებიას კარადაში მეორე სართულზე ინახავთ (მე ვიცნობ ისეთებს ვინც ასე ინახავს იარაღს) მაშინ შარში ხართ. წარმოვიდგინოთ, რომ იარაღი ახლოს გქონდათ და ეხლა ჩარბიხართ ხმაურის ხმაზე “ტრუსიკებში” და “ბრეტელებიან” მაისურში, ფეხშიშველი (ფეხშიშველი კარგია იმიტომ რომ ასე უფრო ჩუმად გადაადგილდებით) იმისთვის რომ გაერკვიოთ რა ხდება. ასეთი სცენარისას თქვენ მოგიწევთ გაუმკლავდეთ პრობლემას იმით რაც ხელში გაქვთ. ანუ ერთი კარაბინი ერთი მჭიდით, რომელიც ბევრად უკეთესია ვიდრე აკანკალებულ ხელში პისტოლეტი 15 ანემიიური ვაზნით და თოფი მაქსიმუმ 8 ვაზნით.  ასეთ შემთხვევაში redi-mag გაძლევთ საშულებას გაზარდოთ საბრძოლო კომპლექტი ორჯერ.  ეს მოწყობილობა არ ღირს კაპიკები მაგრამ მე ვთვლი რომ ასეთი ტაქტიკური “ნავაროტები” არის უფრო ფუფუნება ვიდრე აუცილებლობა. კარაბინი (და თოფიც) იმიტომ არის უკეტესი პისტოლეტზე. რომ ვაზნები რომ გამოგელიოთ თქვენ ხელში მაინც არის მეტალის ხელკეტი, რომლითაც თუ აქამდე საქმე მივიდა შეგიძლიათ ჩაქოლოთ მოწინააღმდეგე. ფუფუნების ასეთი საგნების დაყენებისას (ლაზერები, სახელურები, დიდი ზომის მართვის ელემენტები და ასე შემდეგ) გახსოვდეთ, რომ იზრდება იარაღის მასა, გაბარიტები, მატულობს დეტალების და ხრახნების რაოდენობა. ხრახნებს ჭირდება გადაჭერა, ყურადღება. ელექტრონულ მოწყობილობებს ჭირდება ელემენტები და ასე შემდეგ (გამონაკლისი თანამედროვე მაღალი კლასის კოლიმატორები, რომლებიც ერთ ელემენტზე წლობით მუშაობენ). ასე, რომ კარგად უნდა დაფიქრდეთ ზუსტად რა გჭირდებათ თქვენ კარაბინზე. გული მეწვის, როდესაც ვხედავ mymarket-ზე AR15-ებს, რომლებზეც აყენია ჩინური ხარახურები და პატრონი შვილებს იფიცება, რომ ამ ნაგავშო ათასობით დოლარი აქვს გადახდილი.

როგორ გგონიათ საჭირო არის თუ არა თავდაცვით კარაბინზე ხიშტი? ხიშტის და ასევე ღვედის თემა უკავშირდება ერთ მნიშვნელოვან საკითხს, რომელიც ეხება იმას რასაც ინგლისურად ეძახიან weapon retention ანუ უნარს არ მისცეთ უფლება მოწინააღმდეგეს წაგართვათ იარაღი. ღვედი ართულებს თვქენთვის იარაღის წართმევას, ხიშტი გაძლევთ საშუალებას დაჭრათ მოწინააღმდეგე, კომპენსატორს, რომელიც აყენია ჩემ იარაღზე აქვს ეკლები წინიდან, რომელიც შეიძლება ატაკოთ მოწინააღმდეგეს, ე.წ. “ბოლო შანსის დანა” დამალული ტანზე გაძლევთ საშუალებას გაუშვათ ხელი კარაბინს სანამ მოწნააღმდეგე ცდილობს ის თქვენ “გაგხადოთ” და შეეცადოთ აკუწოთ ის სანამ მოწინააღმდეგე კონცენტრირებულია იარაღის წართმევაზე. ეს თემაც ნამდვილად იმსახურებს ცალკე სტატიას და იმსახურებს იმას რომ თქვენ ამაზე დაფიქრდეთ.

lanyard safety

სამხედროები დიდიხანია იყენებენ  retention lanyard-ებს ანუ უსაფრთხოების მოწყობილობებს, იმიტომ რომ კარგად ესმით მათი საჭიროება, ისევე, როგორც გადიან შესაბამის მომზადებას. სამოქალაქო პირისთვის იგივე დანიშნულებას შეასრულებს იარაღის ღვედი.  

ორი სიტყვა “დამუღამებაზე”. ამ “ტერმინის” ქვეშ მე ვგულისხმობ იმას, რომ პატრონი იცნობს იარაღის კონსტრუქციას, ერგონომიკას,  იცის მისი მოვლა, იცის როგორ ჭედავს იარაღი ანუ რა არის ტიპიური გაჭედვა და როგორ უნდა დააბრუნოს იარაღი საბრძოლო მდგომარეობაში, იცის ბალისტიკა ანუ იცის ტყვიის ტრაექტორია და როგორ უნდა დაუმიზნოს სხვადასხვა მანძილებზე რომ მოარტყას სამიზნეს ზუსტად. რამდენს თქვენგანს ვინც ეხლა კითხულობთ ამ სტატიას გაქვთ კარაბინი და იცით სად ხვდება ტყვია 100 მეტრზე სროლისას და რამდენმა იცით სად ხვდება ტყვია თუ ესვრით სამიზნეს თქვენგან 2 მეტრში? თუ არ იცით ჯობია გაარკვიოთ, იმიტომ რომ ვიმეორებ თავდაცვითი სიტუაციის დროს გრძელლულიანი იარაღი გამოიყენება მოკლე ლულიანი იარაღის მანძილზე ანუ სასაუბრო დისტანციებზე.

გახსოვდეთ, 100 ვაზნიანი “ბარაბნები”, სუპერ ფარნები, ლაზერები და ჯადოსნური ტყვიები არ იგებენ შეტაკებას, ამას არაფერს არ აქვს მნიშვნელობა თუ თქვენ არ იცით სროლა და იარაღთან მოპყრობა და არ გაქვთ სურვილი გამოხვიდეთ დაპირისპირებიდან გამარჯვებული. 1918 წლის 8 ოქტომბერს, როდესაც ალვინ იორკმა ერთ შეტაკებაში გაანადგურა 28 მოწინააღმდეგე და 132 ტყვედ აიყვანა  მას ქონდა მხოლოდ შაშხანა Enfield M1917 და .45 კალიბრის 7 ვაზნიანი პისტოლეტი  M1911.

stay safe

Glock 26 VS Springfield XD-9 Subcompact

June 21st, 2014

როდესაც ეს სტატია იწერებოდა ორი ძალიან მზგავსი პისტოლეტის შედარებაზე ცნობილი გახდა, რომ ამჯერად უკვე გერმანული ხეკლერ&კოხიც აყვა მოდას და შესთვაზა მომხმარებელს პისტოლეტი VP 9, პლასტმასის ჩარჩოთი და დამრტყმელით ჩახმახის ნაცვლად, კონცეფცია, რომელიც 30 წლის წინ გახდა პოპულარული მას მერე რაც გასტონ გლოკმა შექმნა თავისი გლოკ 17. ამბავს VP 9-ის გამოშვებაზე წინ უძღვოდა ზიგ-ზაუერის მიერ შექმნილი P 320-ის წარდგენა, რომელიც ასევე არის იგივე კონცეფციით შექმნილი რაც გლოკი და შესაბამისად VP 9 და ძალიან ბევრი სხვა მოდელი. როგორც ჩანს ეს ტენდენცია გაგრძელდება და მომავალში ამ ტიპის პისტოლეტების მოდელების გამა კიდევ უფრო გაიზრდება. წლების განმავლობაში ძალიან ბევრმა მწარმოებელმა სცადა გლოკის წარმატების გამეორება მაგრამ გლოკის პისტოლეტების ასეთი წარმატება არ იყო განპირობებული მარტო იმ ფაქტით, რომ ავსტრიული პისტოლეტი იყო კარგი იარაღი, უბრალოდ ის გაჩნდა იმ დროს და იმ მომენტში როდესაც მოთხოვნა ასეთ იარაღზე იყო ძალიან მაღალი, ხოლო დღეს როდესაც ბაზრი გაჯერებულია უამრავი გლოკის „კოპიებით“ იგივე წარმატების გამეორება გლოკის მორიგი კოპიის შექმნით 30 წლის მერე უბრალოდ შეუძლებელია. კომპანიას რომელიც ამ გზით წავა უნდა ქონდეს იმედი, რომ მისი გლოკის ინტერპრეტაცია უბრალოდ კარგად გაიყიდება. რა თქმა უნდა,  უნდა აღინიშნოს ზოგი გლოკის კოპია იყო წარმატებული ზოგი ნაკლებად წარმატებული. ნაკლებად წარმატებულებს განეკუთვნება პირველ რიგში მაგალითად სმიტ&ვესონ სიგმა, შექმნილი როგორც ლეგენდა იუწყება მას მერე რაც გაბრაზებულმა სმიტ&ვესონის ტოპ მენეჯერმა საერთო თათბირზე დაახეთქა გლოკი მაგიდაზე განცვიფრებული თანამშრომების წინ და განაცხადა, რომ თუ არ შეგიძლიათ გლოკზე უკეთესი პისტოლეტის გაკეთება უბრალოდ დააკოპირეთ ის. რა მოყვა ამას ყველამ ვიცით,  ხოლო ვინც არ იცით გეტყვით მხოლოდ რომ გლოკმა უჩივლა სმიტ&ვესონს საპატენტო უფლებების დარვევის გამო და სოლიდური კომპენსაციაც მიიღო. რაც შეეხება წარმატებულ კოპიებს მე პირველ რიგში ვიხსენებ ორ პისტოლეტს, რომელიც გახდა ძალიან პოპულარული, ეს არის ისევ სმიტ&ვესონის M&P სერია (შექმნილი სიგმას შექმნისას დაშვებული შეცდომების გათვალსიწინებით) და ამერიკულ ხორვატული Springfield XD/HS Produkt HS 2000 და მისი მოდიფიკაციები.  სწორედ ეს უკანასკნელი მოხვდა ჩვენ ხელში და რა თქმა უნდა ჩვენ ვერ გაუშვებდით ხელიდან შანსს, რომ ეს პისტოლეტი საფუძვლიანად არ შეგვესწავლა და არ შეგვედარებინა ის გლოკთან.  ორივე ეს პისტოლეტი ფართოდ არის წარმოდგენილი საქართველოში და ორივე არის ჩვენი ძალოვნების შეიარაღებაში იმყოფება ასე რომ დარწმუნებული ვარ სტატია ბევრს დააინტერსებს.

მიუხედავად იმისა, რომ მე ვაღიარებ არასდროს არ მქონდა დიდი ინტერესი ამ ხორვატიული პისტოლეტის მიმართ (მისი სპეციფიური დიზაინის გამო მე ის უბრალოდ ვიზუალურად არ მომწონდა), მე ყოველთვის მიკვირდა, როგორ შეძლეს ხორვატებმა თავის პატარა ლამაზ, მაგრამ ომით დაზარალებულ ქვეყანაში შექმნან იარაღი, რომელიც რამდენიმე წლის მერე პატრიოტულ და კონსერვატიულ ამერიკაში აღიარებული იქნებოდა წლის საუკეთესო პისტოლეტად. და თან ორჯერ, 2006 და 2009 წელს. კონკრეტულად ვინ აღიარა? The Shooting Industry Academy of Excellence, 500 წევრიანი საბჭო რომელიც წელიწადში ერთხელ აჯამებს შედეგებს და ირჩევს საუკეთესო პროდუქტებს სხვადასხვა ნომინაციებში.  ამერიკულ ბაზარზე ის გაჩნდა ჯერ როგორც იმპორტირებული ხორვატიული წარმოების პისტოლეტი, მაგრამ 2001 წლიდან ის უკვე იყიდება, როგორც Springfield Armory-ის პროდუქცია და ამ კომპანიამ მნიშვნელოვნად გაზარდა მოდელების ნომენკლატურა და ეს დღეს XD და მოდიფიცირებული XD(M) ოჯახი ათეულობით განსხვავებულ მოდელს ითვლის.

როდესაც ეს იარაღი გაჩნდა საქართველოში და მიღებულ იქნა შეიარაღებაში მე გავიფიქრე რომ ეს მართალია გლოკი არ არის მაგრამ ბევრად უკეთესია ვიდრე „იერიხო“ და „მაკაროვი“, რომლებიც წარმოადგენდნენ ჩვენი ძალოვანი სტრუქტურების პისტოლეტების ძირითად არსენალს.  რატომ? იმიტომ, რომ განსხვავებით ორი უკანასკნელისაგან ეს იარაღი ნამდვილად არის თანამედროვე, heavy-duty, სამსახურეობრივი იარაღი. დამზადებული საუკეთესო მასალებისგან ის ისევე როგორც ყველა მაღალი კლასისი იარაღი დაფარულია მაღალტექნოლოგიური დამცავი დაფარვით (ტენიფერით), ძალიან მარტივია და საიმედო. გააჩნია ყველა ოფცია რაც უნდა ქონდეს თანამედროვე პისტოლეტს.  გარდა ამისა პისტოლეტი აღჭურვილია გაცილებით უფრო მეტი დამცავი აქტიური და პასიური მექანიზმით, რაც იდეაში არის კარგი თუ გავითვალისწინებთ  ჩვენი ძალოვნების მომზადების დონეს.

P1030946

ასეთი რაკურსიდან კარგად ჩანს ვის ედრებოდნენ ხორვატები. ეს არც არის ცუდი, თუ დაისახავ მაღალ მიზნებს შედეგებიც მაღალი იქნება. ეს არ ესმით ჩვენი პისტლეტის „გამომგონებლებს“, რომლებიც როგორც ჩანს ჯერ ვერ გაცდნენ ციხის „სამაძელკების“ დონეს.

მზგავსობები XD-სა და გლოკს შორის ბევრია. დავიწყოთ დაცვის სისტემებით. როგორც გლოკზე სასხლეტი აღჭურვილია მცველით, მაგრამ განსხვავებით გლოკისგან ის მთლიანად „იძირება“ დაჭერისას სასხლეტში და ხანგრძლივი სროლის შემთხვევაში თითი არ „იღლება“ (არის ქვეყნები სადაც პისტოლეტებს მარტო სტუმრებთან „სამარიაჟოთ“ არ იყენებენ არამედ ისვრიან და ხანდახან მთელი დღის განმავლობაში), პისტოლეტი ასევე აღჭურვილია დამრტყმელის მცველით, როგორც გლოკი მაგრამ დამატებით მას აქვს ვაზნის ინდკატორი, რომელიც იუწყება რომ ვაზნა სავაზნეშია, ასევე დამრტყმელის მდგომარეობის ინდიკატორით, რომელიც გვეუბნება, რომ პისტოლეტი შეყენებულია და ასევე ტარის მცველით, რომელზეც დაჭერის გარეშე პისტოლეტი უბრალოდ არ გაისვრის (მასზე დაჭერის გარეშე შეუძლებელია საკეტის გახსნაც). არც ერთი პისტოლეტი არ არის აღჭურვილი მექანიკური მცველით რაც კარგია.

P1030947

მართალია გლოკის ექსტრაქტორი ასრულებს ნაწილობირვ სავაზნის მდგომარების ინდიკატორის როლს მაგრამ XD-ში აშკარად ცალკე დეტალი ამ ფუნქციას უკეთ ასრულებს. ორივე პისტოლეტი ვაზნით სავაზნეშია.

თანდაყოლილი უსაფრთხოების მაღალ დონეს ასვე უზრუნველყოფს ის ფაქტი, რომ XD-ს დაშლა ვაზნით სავაზნეში შეუძლებელია ვინაიდან მის დასაშლელად საჭირო არის გახსნათ საკეტი. ასევე გლოკისგან განსხვავებით, რომ დაშალოთ ის საჭირო არ არის სასხლეტზე დაჭერა თუ დამრტყმელი შეყენებულია. უფრო სწორედ სასხლეტს აჭერთ ხელს მაგრამ მას მერე რაც საკეტს გახსნით. გლოკში პირიქით არის ალბათობა იმისა, რომ პატრონს დარჩება ვაზნა სავაზნეში და პისტოლეტის  დასაშლელად მექანიკურად  სასხლეტზე დაჭერისას მოხდება გასროლა (თუ დამრტყმელი შეყენებულია ორივე პისტოლეტს საკეტს ვერ მოხსნით). ამ მხრივ XD-ს დაშლის წესი თეორიულად უფრო უსაფრთხოა. თუ თქვენ ყოველთვის დაიცავთ უსაფრთხოების წესებს  თეორიული ალბათობა არასდროს არ გადაიზრდება რეალურ უბედურ  შემთხვევაში.

XDm-9mm_013

როდესაც ხორვატია იყო იუგოსლავიის შემადგენლობაში მასზე მოდიოდა მხოლოდ 7% შეიარაღების წარმოების. იუგოსლავიის გავლენა XD-ში იგრძნობა იმით, რომ პისტოლეტს აქვს ისეთივე კონსტრუქციის ექსტრაქტორი როგორც ძალიან წარამტებულ იუგოსლავიურ პისტოლეტს CZ99. 

მე ნამდვილად გამიჭირდება შევაფასო ორივე პისტოლეტი კონსტრუქციების და ტექნიკური გადაწყვეტილებების მიხედვით. მე არ ვარ იარაღის კონსტრუქტორი, მე ვაფასებ იარაღს, როგორც მისი საბოლოო მომხმარებელი და ასევე იმ პოპულარული კრიტერიუმებით რაც დღეს მიღებულია. მაგალითად დეტალების საერთო რაოდენობა და კონსტრუქციის სიმარტივე, დაშლის სიმარტივე, მომსახურების სიმარტივე, ერგონომიკა და ასე შემდეგ. ამ მხრივ გასაკვირი არ არის რომ გლოკი გაცილებით უკეთესად გამოიყურება. წლების განმავლობაში მხოლოდ ერთმა პისტოლეტმა აჯობა გლოკს სიმარტივით და დეტალების სიმცირით. ეს არის ავსტრიელი კონსტრუქტორის შექმნილი პისტოლეტი Сaracal, რომელიც ფაქტობრივად არის იგივე გლოკი და ითვლის 28 დეტალს გლოკის 32 დეტალის წინააღმდეგ. XD-ს რაც შეეხება ის უფრო რთულია ვიდრე გლოკი, უფრო ძნელად იშლება და საკეტიც აწყობილია შტიფტების გამოყენებით, მაშინ როდესად გლოკის საკეტში არც ერთი შტიფტი არ არის. სწორედ შტიფტს, რომელიც ადგილზე იჭერს დამრტყმელს XD-ში უკავშირდება პრობლემა, რომელზეც მეტ ნაკლებად ხშირად წერენ ნეტში. ის სამწუხაროდ ტყდება მაგრამ საბედნიეროდ ძალიან იშვიათად და საკმაოდ დიდი რაოდენობა გასროლების შემდეგ. მე დამატებით გამოვიძიე ეს საკითხი და იმისთვის, რომ აბსოლუტურად გამორიცხოთ ამ დეტალის მწყობრიდან გამოსვლა გირჩევთ ყოველთვის გამოიყენოთ ფუჭი ვაზნები, რომ მშრალად ვარჯიშისას არ დაიტვირთოს ეს დეტალი რასაც მოყვება მისი რესურსის შემცირება. როდესაც დამრტყმელი არ ურტყავს ამაალებელს ეს ენერგია იხარჯება რამე სხვაზე და ამ შემთხვევაში ის გადაეცემა შტიფტს. თემა რომ დავხურო აღვნიშნავ, რომ ეს დეტალი, გატეხვის შემთხვევშიც იძლევა იარაღიდან სროლის წარმოების საშუალებას  გადაუდებელი აუცილებლობის შემთხვევაში. თუ ეს პრობლემა შეგექმნათ გაითვალისწინეთ, რომ დამრტყმელს იჭერს სტანდარტული 3მმ-ნი ხვეული შტიფტი (3mm roll pin), რომლის შეძენა ნეტში არ არის პრობლემა. თუ თქვენ აპირებთ ინტენსიურ ექსპლუატაციას თქვენი XD-ს პისტოლეტის გირჩევთ ეს ნაწილი  ყოველი შემთხვევისთვის მოიმარაგოთ.

P1030791

ჩვენი ტესტირების გმირები ერთმანეთის პირისპირ.  Glock 26 Gen 3 და XD-9 Sub-compact. ერთი კლასის ორი თვალსაჩინო წარმომადგენელი.

რომ გავაგრძელოთ XD-ს სამუშაო სტაჟის შესწავლა მე ასევე მქონდა საშულება გავსაუბრებოდი ადამიანებს ვისაც ქონდა შეხება ამ პისტოლეტთან და ეს პისტოლეტები (დიდი რაოდენობა) საკმაოდ ინტენსიურ ექსპლუატაციაში იყო. აღინიშნა ორი პრობლემა რომელიც უკავშირდება მჭიდის კონსტრუქციას. მჭიდის პლასტმასის ხუფი გამოდის მწყობრიდან თუ სავსე მჭიდი დავარდება საკმარისი სიმაღლიდან მყარ ზედაპიზრე. გარდა ამისა მჭიდის კორპუსს აქვს ნაწილი, რომელიც გამოშვერილი არის და წარმოადგენს პრაქტიკულად ფოლადის თხელ ფირფიტას. თუ მჭიდი ამ ნაწილით დაეცა მყარ ზედაპირზე ის უბრალოდ დაიღუნება და  ვაზნები შიგნით გაიჭედება. მეორეს მხრივ უნდა დავსძინო გლოკის მჭიდები ცნობილია თავისი გამძლეობით და გლოკის გარდა სხვა იარაღებშიც გამოიყენება სწორედ ამის გამო. ზოგადად მე ვთვლი, რომ პლასტმასის ხუფიანი მჭიდის არსებობა სამხედრო-პოლიციურ იარაღში არის არასწორი, იმიტომ, რომ წლების განმავლობაში მე  არაერთხელ შემხვედრია ეს დეტალი გაბზარული ან გატეხილი. გლოკის მჭიდის ხუფი კი არის პლასტმასის მაგრამ მჭიდის და ხუფის კონსტრუქცია ისეთია, რომ ეს დეტალი იშვიათად  გამოდის მწყობრიდან ყველაზე ინტენსიური ექსპლუატაციის პირობებშიც კი. ჩემი აზრით იმ პისტოლეტებში, რომელიც შეძენილია ჩვენი ძალოვნებისთვის მჭიდის ხუფი უნდა ყოფილიყო ფოლადის. როდესაც დიდ შეკვეთას აძლევ მწარმოებელი ასეთი „კაპრიზის“ დაკმაყოფილებაზე არასდროს არ იძახის უარს. პრინციპში ამით მე დავსრულებ საუბარს XD-ს კონსტრუქციის საიმედოობაზე. გლოკზე მე ვერფაერს ახალს ვერ ვიტყვი ეს პისტოლეტი დიდიხანია არის სტანდარტი გამძლეობის და საიმედოობის. XD-ს რომ დაუბრუნდეთ ის ნამდვილად არის საიმედო იარაღი და მას აქვს შესანიშნავი რეპუტაცია მსროლელებში. მართალია ორივე კომპანიას ქონდა შემთხვევები, როდესაც ხდებოდა გაყიდული პისტოლეტების უკან დაბრუნება. გლოკის შემთხვევაში ეს მეტ წილად განპირობებული იყო დაშვებული ხარვეზებით საწარმოო პროცესებით, ხოლო Springfield Armory-იმ მაგალითად ერთხელ ძალიან იჩქარა ახალი პისტოლეტის გაშვება ბაზარზე და აღმოჩნდა რომ მათ გამოეპარათ ის თავისევურება რომ XD-S პისტოლეტს არ აქვს “რესეტი” თუ არ არის გააქტიურებული ტარის მცველი. ასეთი რამეები ხდება და ამას ვერ გავექცევით, უბრალოდ ორივე კომპანია მოწადინებულია ახორციელოს მკაცრი ხარისხის კონტროლი და ყოველთვის უზრუნველყოფდა საუკეთესო მომსახურებას და საგარანტიო პირობების შესრულებას.

P1030949

ადგილი, რომელსაც უნდა მოუფრთხილდეთ ამ მჭიდის ესქპლუატაციისას. 

ორი პისტოლეტი წინ რომ დავიდოთ შევამჩნევთ, რომ გლოკ 26 არის უფრო კომპაქტური და უფრო ლაკონური ფორმების მქონე. ლულის ღერძიც უფრო დაბლა არის განლაგებული. ცხადი ხდება რომ XD-ს გაუჭირდება შერკინება გლოკთან სროლაში და ის მხოლოდ ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის იმედზე რჩება. თეორიულად ასეთ კონსტრუქციას უნდა ქონდეს უფრო კარგი სასხლეტი ვიდრე გლოკს სადაც ყოველი გასროლის წინ მსროლელი თითით სასხლეტზე დაჭერით დამატებით კუმშავს დამრტყმელის ზამბარას.  აშკარა ისიც არის რომ ტარებისას გლოკი უფრო კომფორტული იქნება. გლოკს პრაქტიკულად არ გააჩნია გამოშვერილი ნაწილები რასაც ვერ ვიტყვით XD-ზე, რომელიც სიგანით ოდნავ უფრო დიდია ვიდრე .45 კალიბრის სუბკომპაქტური გლოკ 30. “სპრინგფილდმა” მოახდინა ამზე კაპიტალიზირება, როდესაც გამოუშვა 14 ვაზნიანი XD 45, და განაცხადა, რომ შექმნა ყველაზე ტევადი .45 კალიბრის პისტოლეტი, რომელიც პრაქტიკულად იმეორებდა 9მმ-ნი პისტოლეტის გავარიტებს, თუმცა მათი 9მმ-ნი პისტოლეტი თავიდანვე იყო საკმაოდ “მსუქანი”. XD-ს აქვს მაღალი და უფრო მძიმე საკეტი რის გამოც ხელში ჭერისას ეს აშკარად იგრძნობა. პისტოლეტებს აქვთ განსხვავებული ტარის კუთხეები და რა თქმა უნდა ზოგს მოუხდება გლოკი ზოგს კიდე პირიქით. კლასიკურ პისტოლეტებს, რომ  შევადაროთ გლოკის კუთხე წააგავს P-08-ს ტარს, ხოლო XD უფრო იმეორებს ბრაუნინგ “ჰაი პაუერის” ტარის კუთხეს.   ლულებს რაც შეეხება გლოკის ლულა უფრო გრძელია და პოლიგონალური ხრახნების გამო (XD-ზე ლულა კლასიკური ხრახნებით არის) უზრუნველყოფს მეტ საწყის სიჩქარეს და უფრო გაადვილებულ წმენდას. საწყის სიჩქარეს რაც შეეხება ეს წმიდა თეორიული უპირატესობაა, მაგრამ მაინც უპირატესობაა.

მიუხედავად იმისა, რომ XD არის უფრო დიდი და უფრო მძიმე ვიდრე გლოკი, არ უნდა დაგვავიწყდეს რომ გლოკის სტანდარტული მჭიდის ტევადობა არის 10 ვაზნა ხოლო XD-სი 13 ვაზნა. 6 დოლარიანი ხუფის დაყენების შემდეგ გლოკის მჭიდის ტევადობა იზრდება 12 ვაზნამდე. მაქსიმალური მჭიდის ტევადობა, რომელიც მიიღწევა გლოკ 26 ისე რომ მჭიდის გაბარიტები არ ცდება გონივრულ სიგრძეს არის 19 ვაზნა, როდესაც გლოკ 26-ში თავსდება 17 ვაზნიანი გლოკ 17-ის მჭიდი და +2 მჭიდის ხუფის დაყენებით. უნდა ავღნიშნო, რომ ასეთი ხუფი ხელმისაწვდომია XD-ს პისტოლეტისთვის, მაგრამ Pierce-ის დამზადებული ხუფის დაყენებისას ჩვენ წავაწყდით პრობლემებს და მას მერე რაც გადავაკეთეთ ხუფის კონსტრუქცია მჭიდის ტევადობა გაიზარდა მხოლოდ ერთი ვაზნით. ეს პრობლემა ამ კომპანიის ამ პროდუქტთან ცნობილია და მე გირჩევდით სხვა კომპანიის ხუფის შეძენას. ორივე სუბკომპაქტზე მიდის უფრო დიდი ზომის იგივე მოდელების პისტოლეტების მჭიდები.

სამიზნე მოწყობილობები გლოკზე ქარხნიდან ყენდება პლასტმასისგან დამზადებული. ეს დეტალები ცნობილია იმით, რომ ადვილად ზიანდება და ტყდება. XD-ზე ქარხნულად აყენია რკინის სამიზნე მოწყობილობები. სერიოზულად განწყობილი იარაღის მფლობელი, როგორც წესი ყოველთვის ცვლის ქარხნულ რკინებს იმ სამიზნე მოწყობილობებზე, რომლებიც ჭირდება მას და ამიტომაც პისტოლეტების იმის მიხედვით შედარება ვის როგორი სამიზნეები უყენია არაკორექტული იქნება. საკმარისია ითქვას, რომ ორივე პისტოლეტზე შესაძლებელია სამიზნე მოწყობილობების ადვილი შეცვლა.

რაც შეეხება სროლას, ჩვენ ალბათ გვაინტერესებს როგორი სიზუსტე აქვთ პისტოლეტებს და როგორ იქცევა პისტოლეტი სწრაფი „თავდაცვითი“ სროლისას. სიზუსტეს რაც შეეხება ორივე პისტოლეტი სტატიკური პოზიციიდან წყნარი სროლისას აჩვენა ერთი და იგივე შედეგი, რომელიც პრაქტიკულად ერთმანეთისგან არ განსხვავდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ XD-ს დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი არის ერთმაგი მოქმედების ხოლო სასხლეტი უფრო მსუბუქია და უფრო მოსახერხებელიც გლოკმა მაინც არ დაუთმო. ჩემი აზრით ხორვატიულ-ამერიკული პისტოლეტი ცოტათი უფრო მეტი თანდაყოლილი სიზუსტე აქვს მაგრამ სროლების დროს ეს პრაქტიკულად არ გამოვლენილა და პისტოლეტები ერთნაირად ზუსტად ისროდნენ. რაც შეეხება უფრო რეალისტურ სროლას აქ უკვე ითამაშა როლი XD-ს ლულის ღერძის სიმაღლემ. რის გამოც გლოკით ნასროლი double-tap-ები და კონტროლირებადი წყვილები ქმნიდნენ უფრო მცირე ზომის ჯგუფებს. არაფერი განსაკუთრებული სხვაობა არ იყო, რომ გვეთქვა რომ ცალსახად გლოკი ჯობნის კონკურენტს ვინაიდან ორივე პისტოლეტი აბსოლუტურ ადეკვატურ ეფექტურობას აჩვენებდა უბრალოდ გლოკიდან ნასროლი ჯგუფები გავმეორდები უფრო მცირე იყო. ჩაფიქრებული ზუსტი სროლის დროს იჩინა თავი XD-ს უფრო რბილმა სასხლეტმა, მაგრამ გრძელი „რესეტის“ გამო ეს უპირატესობა მან დაკარგა სწრაფი სროლის დროს.  სროლის დროს, უფრო სწორედ სროლებს შორის გადატენვების გამოჩნდა კიდე ერთი თავისებურება, რომელმაც ადრე არ მიიქცია ყურადღება.  მჭიდის ღილაკი XD-ზე ორმხრივია მაგრამ იმისთვის რომ აიძულოთ მჭიდს დატოვოს პისტოლეტი საჭიროა დიდი ძალის დატანება. ეს ერთის მხრივ არის ცუდი იმიტომ რომ სტრესში შეიძლება ვერ ამოაგდო მჭიდი საკმარისად სწრაფად მაგრამ კარგია, იმიტომ რომ შემთხვევით მასზე დაჭერის ალბათობა მცირდება.  ასეა თუ ისე ყველამ ვისაც შეხება ქონდა ამ ორ პისტოლეტთან ტესტირების პერიოდში აღნიშნა, რომ მჭიდის ღილაკი არ მოეწონათ გლოკის ღილაკთან  შედარებით. ერთხელ სროლის დროს ბოლო ვაზნაზე XD-მ გაჭედა, მასრამ არ დატოვა იარაღი და გაიჭედა საკეტსა და სავზნეს შორის. დაბრკოლება აღმოფხვრილ იქნა თვალის ერთ დახამხამებაში მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ, რომ ასეთი რამეები თანამედროვე გამართულ პისტოლეტში პრაქტიკულად არ ხდება, გაჩნდა უსიამოვნო გრძნობა. ერთი “stove pipe” კატასტროფა არ არის, შეიძლება მჭიდი არ იჯდა ბოლომდე, ან ვაზნა იყო დეფექტური, მაგრამ მე ვთვლი რომ მაინც ამაზე უნდა დავწერო. ამ შემთხვევამ საბოლოოდ გადხარა სასწორი გლოკის სასარგბელოდ მაგრამ მეგობრებო მხოლოდ ჩემ თვალში. XD უდაოდ არის ძალიან კარგი პისტოლეტი. მან ვერ აჯობა მეფეს მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ის ცუდია. პირიქით ეს პისტოლეტი არის ერთ-ერთი საუკეთესო ჩემი აღმოჩენას, როდესაც რამდენიმე წელი თავს არიდებ რამეს და მერე უცბად აღმოჩნდება რომ სულ ტყვილად. ჩემი ღრმა რწმენით ეს პისტოლეტი იმსახურებს ადგილს „ზიგების“, „გლოკების“ და „ხეკლრებს“ ანუ საუკეთესოებს შორის.

P1030819

ორი სურათი ამ კომენტარის ზევიდან და ქვევიდან იუწყება მხოლოდ ერთ რამე ორივე პისტოლეტი აბსოლუტურად ადეკვატურია  სწრაფი თავდაცვითი სროლისთვის (ზედა სამიზნეზე პატარა ნახვრეტები არის .223 კალიბრის AR15-ით მუშაობის შედეგი) . თუმცა გლოკი  ცოტათი უფრო უკეთეს შედეგს აჩვენებს. 

1781844_1493254447555094_5226016783455574972_o

targetgxd

წითლად მონიშნული არის XD-ს შედეგი, ცისფრად გლოკის. ნელი ჩაფიქრებული სროლისას სხვადასხვა მანძილებიდან პირველი აჩვენებს მცირე უპირატესობას ჩემი აზრით მხოლოდ უფრო რბილი სასხლეტის წყალობით.

სიზუსტის თვალსაზრისით ორივე პისტოლეტი გადის  ტესტს და იღებს ჩათვლას. მიუხედავად პატარა ზომებისა ორივე პისტოლეტი პრაქტკუად ისევე კარგად ისვრის, როგორც მათი დიდი “ძმები”.  მომსახურებისას/წმენდისას ორივე პისტოლეტი ადვილად იშლება და იწმნინდება. სხვაობა გამოიხატება იმაში, რომ გლოკის საკეტი ადვილად იშლება გასაწმენდად ხოლო XD-ს საკეტი არც ისე ადვილად. გლოკის კონსტრუქციული სიმარტივე შეუდარებელია და ცხადია ცალსახად აქ გლოკი უკეთესად გამოიყურება მაგრამ არც XD-ს სრული დაშლა არ წარმოადგენს მაინც და მაინც დიდ პრობლემას.

მოდიფიკაციების საშუალებას და აქსესუარების ხელმისაწვდომობას რაც შეეხება, გლოკი უფრო დიდი ხანია გაყიდვაშია და უფრო გავრცელებულიც არის, შესაბამისას ამ ნომინაციაში ის ავტომატურად გამარჯვებული გამოდის მაგრამ არც XD არ არის ამ მხრივ დაჩაგრული. პისტოლეტისთვის ასევე ხელმისაწვდომია აქსესუარები და აღჭურვილობა საკმარისი რაოდენობით.

არ შეიძლება არ ავღნიშნო XD-ს ერთი დადებითი მხარე, რომელიც არ ეხება პისტოლეტს არამედ ეხება იმ კომპლექტაციას რა კომპლექტაციითაც ეს იარაღი მიეწოდება მომხმარებელს. პისტოლეტი დევს დიდ პლასტმასის ყუთში და მას მოყვება გარდა სტანდარტული კომპლეტქტაციისა (ორი მჭიდი, ინსტრუქცია, საწმენდი ღერძი) ასევე იარაღის ბუდე და მჭიდების ბუდე (ორ ადგილიანი). ჯამში მათი ღირებულება არის დაახლოებით 50-60 დოლარი. თუ პოლიმერის ბუდე დამზადებულია ისრაელში მაინც და მაინც არ არის საუკეთესო ეკიპირების ნიმუში, მჭიდების ბუდე არის საკმაოდ კარგი. ანუ პისტოლეტის ყიდვისას ასევე საჩუქრად იღებთ მინიმალურ ნაკრებს მის სატარებლად. ჩვენი პისტოლეტები ორივე სუბ-კომპაქტია, მაგრამ განსხვავებით გლოკისგან, XD-ს მოყვება ერთი სტნდარტული და ერთი სრული ზომის პისტოლეტის მჭიდი უკვე დაყენებული ტარის ადაპტორით, რომლებიც გათვლილია შესაბამისად 13 და 16 ვაზნაზე. ამ მხრივ XD აშკარად უკეთესი შენაძენია ვიდრე გლოკი. ერთი შეძენით თქვენ ყიდულობთ XD-ს შემტხვევაში გაცილებით მეტს ვიდრე როდესაც არჩევანს აკეთებთ გლოკზე.

P1030948

გლოკის კომპლექტის ფასი 1900 ლარი, XD-ს კომპლექტის ფასი 1590 ლარი (ფასებია მითითებული სტატიის დაწერის პერიოდისთვის). XD-ს კომპლექტაცია აშკარად უფრო მიმზიდველია.

ჩვენი ვერდიქტი შემდეგია: გლოკი კვლავ რჩება მეფის ტახტზე. Springfield Armory-ის XD იმსახურებს საყვედურს,რომ მიუხედავად იმისა, რომ უფრო ახალგაზრდაა, ვერაფრით ვერ აჯობა გლოკს გარდა იმისა, რომ უფრო მეტი უსაფრთხოების ოფციები აქვს და უფრო მეტი თანდაყოლილი უსაფრთხოება გააჩნია რაც ნამდვილად გამოადგება ახალბედა და გამოუცდელ მსროლელს.  მიუხედავად ამისა XD არის ძალიან კარგი პისტოლეტი და ამ ტიპის იარაღების თვალსაჩინო წარმომადგენელი. მოწონებას იმსახურებს ზრუნვა მყიდველზე და ის ბონუსები, რომლებსაც ღებულობთ XD-ს შეძენის დროს. საბოლოო არჩევანი პატივცემულო მკითხველო შენზეა. ორივე პისტოლეტის არჩევისას არ შეცდებით. ჩემი არჩევანი გლოკია თუმცა XD მასთან ვაღიარებ ძალიან ახლოს მოვიდა.

ჩვენი ტესტი – Beretta U22 Neos

May 20th, 2014

დაპროექტებული და დამზადებული აშშ-ში Beretta U22 Neos, როგორც ეს აღნიშნულია ბერეტას საიტზე შექმნილია დამწყები მსროლელებისთვის და გასართობი სროლისთვის. ამ პისტოლეტით ბერეტა თავის დროზე შეიჭრა საშუალო ფასიანი „პლინკერების“ სეგმენტში. პისტოლეტს კონკურენცია უნდა გაეწია ისეთი პოპულარული მოდელებისთვის, როგორებიცაა RugerMkIII და Browning Buckmark. ჩემთვის ნამდვილად უცნობია რამდენად წარმატებულად იყიდება ეს პისტოლეტი კონკურენტებთან შედარებით მაგრაამ უნდა ავღნიშნო, რომ რუგერის და ბრაუნინგის პისტოლეტის ოჯახები ითვლიან ძალიან ბევრ მოდელს მაშინ როდესაც „ნეოსი“ ხელმისაწვდომია სულ სამი ლულის სიგრძით (4.5, 6 და 7.5 ინჩიანი ლულებით) და ორი შესრულების ვარიანტით, „შავი“ და „უჟანგავი“აქიდან ორივე ხელმისაწვდომია DLX ვერსიაში (Deluxe). აქედან 7.5 ინჩიანი მოდელი უკვე  აღარც გამოდის. არ არის გასაკვირი, რომ “ბაკმარკიც” და რაღა თქმა უნდა რუგერიც ჩემის აზრით გაცილებით უფრო პოპულარულია და ცნობადი. მაგრამ ამავე დროს განსხვავებით კონკურენტებისგან ყველა „ნეოსი“ აღჭურვილია ინტეგრირებული პიკატინის სამაგრით, რომელზეც შესაძლებელია ოპტიკის დაყენება და ყველა იტალიური პისტოლეტი დაკომპლექტებულია რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობებით. არც ისე ცუდია საშუალო/დაბალ ფასიანი პისტოლეტისთვის. აშშ-ში “ნეოსის” ფასი შეადგენს 250-270 დოლარს.

მიუხედავად იმისა, რომ მე ჯერ კიდევ ვეძებ კარგ .22 კალიბრის პისტოლეტს, რომელიც გაიმეორებდა 9მმ-ნი პისტოლეტის ერგონომიკას მე ვერ ვთქვი ბერეტას შეძენაზე უარი, იმიტომ რომ ფასი იყო მიმზიდველი, მე დიდი ხანია მინდოდა ოპტიკით აღჭურვილი პისტოლეტი  და ბოლოს და ბოლოს ეს ხომ ბერეტაა! ლეგენდარული იტალიური ბრენდი, ყველაზე ასაკიანი იარაღის მწარმოებელი, რომლის ისტორია 500 წელზე მეტს ითვლის. რა პრობლემები შეიძლება ქონდეს ბერეტას? 500-ზე მეტი წლის განმავლობაში რაც ეს კომპანია არსებობს მათ ისწავლეს როგორ უნდა გამოუშვა მართლა კარგი იარაღი. ხო და რატომაც არა? დღეს თბილისში ახალი “ნეოსი” ღირს უფრო იაფი ვიდრე მეორადი Walther P22, რომელიც ალბათ ყველაზე გავრცელებული .22 კალიბრის პისტოლეტია საქართველოში. 700 ლარად (ასეთ ფასად იყიდება “ნეოსი” თბილისის რამდენიმე მაღაზიაში) შესაძლებელია ასევე მეორადი მარგოლინის სპორტული პისტოლეტის ყიდვა, რომელშიც სამწუხაროდ არ არის რეკომენდირებული მაღასიჩქარიანი ვაზნების გამოყენება. ვერც ოპტიკას ზედ ვერ დააყენებ. ასე, რომ “ნეოსი” შეძენილ იქნა ტესტირების და შეფასების მიზნით.

ნეოს ძველ  ბერძნულზე ნიშნავს ახალს, და პისტოლეტი მართლაც გავს იარაღს რომელიც მოუხდებოდა, რომელიმე ფანტასტიკის ჟანრის ფილმს. პისტოლეტის ასეთი ახლებური დიზაინი შეიქმნა იტალიურ დიზაინერულ სააგენტოში Italdesign Giugiaro, რომელიც დაფუძნებულია ჯორჯატოჯუჯაროს  მიერ, რომელიც თავის მხრივ 1999 წელს დასახელდა საუკუნის ავტომობილების დიზაინერად. ნეოსის გარდა ამ სააგენტოში ასევე მაგალითად  შეიქმნა ბერეტას კიდევ ერთი იარაღი ასევე ფუტურისტული კარაბინი Сx4 Storm და გლუვლულიანი თოფი UGB25 XcelTrap. ზოგს ბერეტას დანახვაზე შეიძლება უჩნდება ასოციაციები „სტარ-ტრეკთან“ ან „ვარსკვლავეთის ომებთან“, მაგრამ მე პირადად გამახსენდაპისტოლეტი WhitneyWolverine.

whitney vol

შექმნილი საავიაციო ინჟინერის ამერიკელი რობერტ ჰილბერგის მიერ 1953 წელს  .22 კლაიბრისWhitneyWolverine არის ალბათ ერთ-ერთი ყველა დროის ყველაზე ლამაზი პისტოლეტი.

neos22-1

ესეც ჩვენი ტესტირების გმირი, Beretta U22 Neos 6.5 ინჩიანი ლულით, „შავი“ სტანდარტული ვარიანტი.

დავიცვათ რიგითობა. პირველი შეკითხვა: რა მოყვება ახალ პისტოლეტს? მას მოყვება პლასტმასის იაფიანი კეისი, ორი მჭიდი, საკეტი გასაღებით, ინსტრუქცია. ბერეტა ქმნიდა საშუალო ფასიან პისტოლეტს და შესაბამისად ყველაფერი არის მინიმალისტური და ფუნქციონალური.

ეხლა რაც შეეხება პისტოლეტის კონსტრუქციას. პისტოლეტი შედგება ოთხი ძირითადი ელემენტისგან, ეს არის საკეტი, ჩარჩო (პლასტმასის ტარით), ლულა და პიკატინის სამაგრი. ის ძალიან წააგავს ამით „ბრაუნინგ ბაკმარკს“ მაგრამ თუ უკანასკნელი იშლებოდა სამი ხრახნის მოხსნით (ორი ზედა და ერთი ლულის) ბერეტას კონსტრუქცია ხრახნებს არ ითვალისწინებს, ამის მაგივრად პისტოლეტს აქვს ჩარჩოში განლაგებული რგოლი, რომელიც ეხრახნება ლულაზე განლაგებულ ხრახნს და პრაქტიკულად კრავს პისტოლეტის კონსტრუქციას. ვინაიდან დასაშლელად სახრახნისი საჭირო არ არის დაშლა აწყობა არაფრით არ გაცვითავს არც ერთ პისტოლეტის დეტალს. სროლის დროს რგოლმა რომ არ დაიწყოს ბრუნვა ის აღჭურვილია ღილაკიანი ფიქსატორით. მე ძალიან არ მომწონდა „ბაკმარკის“ კონსტრუქცია სამი ხრახნით, ვინაიდან მე მიჩვეული ვარ ვწმინდო პისტოლეტი სროლების შემდეგ და ხრახნების მუდმივი დაშვება-დაჭერა ადრე თუ გვიან გააფუჭებს მათ. ბერეტაში, როგორც ავღნიშნე ეს პრობლემა არ არსებობს. პისტოლეტი ძალიან ადვილად იშლება და ამით ის ბევრად ჯობია ბრაუნინგსაც და რუგერსაც, უკანასკნელი ზოგადად ცნობილია თავისი უკიდურესად რთული დაშლა აწყობის პროცედურით. პისტოლეტი დაშლის შემდეგ ჩვენ დავინახავთ მასიურ დამრტყმელს (პისტოლეტი არ იყენებს ჩახმახს), რომელიც იმდენად დიდია რომ მეეჭვება როდესმე ის გატყდეს ხოლო ფორმიდან გამომდინარე ის რომც გამოვიდეს მწყობრიდან ნებისმიერი ხარატი მას ადვილად დაამზადებს. გამომდინარე იქიდან, რომ პისტოლეტი არ იყენებს ჩახმახს დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი არის ძალიან მარტივი და უნდა ვივარაუდოთ, რომ პისტოლეტს არ ექნება მექანიკური პრობლემები ხანგრძლივი ექსპლუატაციის პირობებში. ერთადერთი რაც არ მომეწონა, ზამბარების განლაგება. დამრტყმელის ზამბარა განლაგებულია დამაბრუნებელი ზამბარის შიგნით. ეს მე მომეჩვენა უცნაურ გადაწყვეტილებად, მაგრამ როგორც ჩანს აღნიშნული რამე პრობლემებს არ ქმნის და არც ნეტში არ წამიკითხავს რამე ამასთან დაკავშირებული. სამაგიეროდ დამრტყმელი ცილდება საკეტს დაშლისას და სასხლეტზე დაჭერისას ცილდება ჩარჩოსაც, რომელშიც ის განლაგებულია. ასეთი მიდგომა აადვილებს პისტოლეტის ხარისხიან წმენდას. პისტოლეტის წონა 920 გრამს შეადგენს. სოლიდური წონა განპირობებულია ფოლადის ფართო გამოყენებით რაც იდევ ერთი ქულა არის “ნეოსის: რესურსის სასარგებლოდ.

ზუსტი პისტოლეტის აუცილელები ატრიბუტი არის კარგი სასხლეტი. სასხლეტი “ნეოსზე” საკმაოდ მძიმეა და აქ არ უნდა გვქონდეს ილუზიები, “ნეოსი” არის მასობრივი წარმოების პისტოლეტი დამწყები მსროლელისთვის და სასხლეტიც შესაბამისი აქვს. ის ახლოსაც ვერ მივა სტანდარტული მარგოლინის სპორტული პისტოლეტის და არც “ბრაუნინგ ბაკმარკის სასხლეტამდე”. გამომდინარე იქიდან, რომ პისტოლეტი მარტივია კომპეტენტური ოსტატი ადვილად დახვეწავს „ნეოსის“ სასხლეტს მაგრამ მე შემექნა შთაბეჭდილება, რომ სასხლეტი სიმძიმე პირველ რიგში განპირობებულია სასხლეტის ზამბარის დიდი წონით.

ერგონომიკას რაც შეეხება, რამე განსაკუთრებული დახასიათების მიცემა შეუძლებელია. პისტოლეტი კარგად ზის ხელში, ბალანსიც საკმაოდ კარგი არის მიუხედავად გრძელი ლულისა. აღნიშნულს ვერ ვიტყოდი იგივე “ბრაუნინგ ბაკმარკის” ანალოგიურ გრძელლულიან მოდელებზე. ვინაიდან „ნეოსი“ უფრო ღრმად ზის ხელში ხოლო ტარის კუთხე უფრო რადიკალურია და ტარი უფრო ახლოს არის სიმძიმის ცენტრთან, გრძელი ლულა არ იგრძნობა და პისტოლეტი ზის ხელში, როგორც ჩვეულებრივი ლულით აღჭურვილი პისტოლეტი.

მჭიდის ღილაკი განლაგებულია უჩვეულო ადგილას, ჩარჩოს ზედა ნაწილში მარჯვენა მხარეს და მისი გააქტიურება ხდება მარჯვენა ხელის საჩვენებელი თითის დაჭერით. რატომ ასე? არ ვიცი. რატომ უნდა განავითარო მსროლელში რეფლექსი, რომელიც იმუშავებს მარტო „ნეოსიდან“ სროლისას? ჩემთვის ეს გამოცანად დარჩა. შემდეგ კიდევ ერთი ნეგატიური ნიუანსი, მჭიდი იმალება ტარში ბოლომდე რის გამოც თუ მას ჩვეულებრივად ტარში მოათავსებთ ქვევიდან ხელის გულით მიწოლით მჭიდის ძირზე, დიდი ალბათობით ის ბოლომდე არ ჩაჯდება და საჭირო გახდება მისი შიგნით მიწევა თითებით. თუ არ ჩავთვლით მჭიდის ღილაკის უჩვეულო განლაგებას და მჭიდის მოთავსების ამ თავისებურებას პისტოლეტი მთლიანობაში მაღალი ერგონომიული მაჩვენებლებით გამოირჩევა. მე მაქვს დიდი ეჭვი, რომ “პლინკერების” შექმნას დიდ კომპანიებში ხშირად ანდობენ დამწყებ ახალგაზრდა კონსტრუქტორებს, რის გამოც ასეთ იარაღში ხშირად ვაწყდებით უცნაორობებს კონსტრუქციაში. უცნაურობებს, რომლებიც წარმოუდგენელია მსხვილკალიბრიან იარაღში. მე ვიხსენებ “სევიჯის” მცირეკალიბრიან შაშხანას, რომელიდანაც საკეტს ვერ ამოიღებდით სანამ ლულას არ მოხსნიდით….

პისტოლეტის მექანიკური მცველი ორმხრივია. ის არ არის მაინცდამაინც მოხერხებული მაგრამ თავის ფუნქციას ასრულებს. თუ ის ჩართულია ის ედება ხელს და ამით მსროლელი ადვილად ხვდება რომ მცველი გააქტიურებულია.

neos diss

ასე გამოიყურება დაშლილი და წმენდისთვის გამზადებული „ნეოსი“

პისტოლეტი აღჭურვილია ძალიან კომპაქტური რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობებით. მე მომწონს რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები პისტოლეტებზე, რომლებიც გაძლევენ საშუალებას ზუსტად მიისროლოთ იარაღი და მოარგოთ ის კონკრეტულ მანძილს და მუხტს, არ მომწონს მხოლოდ ის რომ სამიზნე მოწყობილობები, რომლებიც ამის საშუალებას გაძლევენ, როგორც წესი გაბარიტულია და ხანდახან ზედმეტად რთული. „ნეოსის“ შემთხვევაში ეს ასე არ არის.  საყვედურს იმსახურებს მხოლოდ ზედმეტად განიერი წინა სამიზნე მოწყობილობა, რომელიც დამიზნებისას უკანა სამიზნეში მოთავსების შემდეგ ძალიან ცოტა შუქს ატარებს და სამიზნის მიმართ ძალიან განიერია. უახლოეს მომავალში მე შევეცდები მისი სიგანე შევამცირო.

Beretta_dlx

DLX ვერსიას სასხლეტი აქვს რეგულირებადი, ასევე განსხვავებით სტანდარტული ვერსიისგან მას მოყვება ცვლადი წინა სამიზნეების კომპლექტი. ასევე ასეთ შესრულებაში პისტოლეტს აქვს „ნეოსის“ საფირმო ლოგო.

სიზუსტეს რაც შეეხება ჩემი ღრმა რწმენით განიერი წინა სამიზნე მოწყობილობა და მძიმე სასხლეტი არ გვაძლევს საშუალებას გამოვიყენოთ ამ პისტოლეტის სრული პოტენციალი, თუმცა ასეთ პირობებშიც „ნეოსმა“ ღირსეული შედეგი გვანახა. სხვა ვაზნების გამოყენებით დიდი ალბათობით შედეგი კიდევ უფრო უკეთესი იქნება.

neos target

ჯგუფები ნასროლი ხელიდან,  დაახლოებით 20 მეტრის მანძილიდან. ვაზნა Eley Sport

სროლის დროს პისტოლეტმა კატეგორიული უარი თქვა EleySport-ის მონელებაზე. ეს ვაზნა ცნობილია იმით რომ არის ყველაზე იაფია რაც დღეს თბილისში იყიდება და ასევე იმით, რომ ძალიან ბევრი ნახევრად-ავტომატური იარაღი არ მუშაობს საიმედოდ ამ ვაზნის გამოყენებისას. „ნეოსმა“ როგორც აღვნიშნე არ მოიწონა ეს ვაზნები და დაბრკოლებები სროლისას ხდებოდა მინიმუმ ყოველ მჭიდზე. პისტოლეტი უბრალოდ ვერ აგდებდა მასრას და ის საკეტსა და ლულას შორის იჭედებოდა. დღეს ნომენკლატურა ვაზნების იზრდება და შესაბამისად ადვილად მოიძებნება Eley Sport-ის შემცვლელიც ასე, რომ „ნეოსის“ ეს „კაპრიზი“ რეალურად პრობლემას არ წარმოადგენს. დანარჩენში პისტოლეტი არის ძალიან კარგი. ეს ხომ ბერეტაა. პისტოლეტი ძალიან სასიამოვნოა სასროლად, კარგად გამოიყურება, ზუსტია და მოსახერხებელი. ბალანსიც მიუხედავად გრძელი ლულისა არის როგორც უკვე აღვნიშნე ძალიან კარგი.

neos mag

ის ვინც ბევრს ისვრის .22 კალიბრს იცის რამდენად მნიშვნელოვანია ეს პატარა დეტალი მჭიდზე. მისი საშუალებით „ნეოსის“ მჭიდები ადვილად ივსება 10 ვაზნით. მჭიდები კარგი ხარისხისაა და ადვილად იშლება გასაწმენდად. 

პისტოლეტი არ არის შექმნილი, როგორც სასწავლო დანამატი სამსახურეობრივი იარაღისთვის. ამიტომაც განსხვავებული ერგონომიკა არ არის გასაკვირი, თუმცა მე ღრმად ვარ დარწმუნებული რომ მჭიდის ღილაკის ასეთი განლაგება არის შეცდომა. პისტოლეტი განკუთვნილია გასართობი სროლისთვის და გამოდგება იმისთვის, რომ მისმა პატრონმა დახვეწოს ზუსტი სროლის უნარები. ყველა „ნეოსზე“ არის გათვალისწინებული ოპტიკური სამიზნის დაყენება რაც გართობის ფაქტორს მნიშვნელოვნად ზრდის.

NEOS_CarbineWithScope-3

ასევე საზღვარგარეთ იყიდება კომპლექტები, რომლის საშუალებითაც პისტოლეტი იქცევა კარაბინად. აღნიშნული ტრანსფორმაციის განხორციელება ადვილად შეუძლია იარაღის პატრონს.

მოდულური, ტექნოლოგიური პისტოლეტი, დამზადებული ბერეტას მაღალი ხარისხის  სტანდარტებით, ბერეტა „ნეოსი“ არის უდავოდ ძალიან  კარგი იარაღი ყველასთვის ვისაც უნდა ზუსტი და საიმედო პისტოლეტი მიზანში სასროლად, გასართობი სროლისთვის ან უბრალოდ როგორც პირველი პისტოლეტი რომ ჩაწვდეს ზუსტი სროლის საფუძვლებს.

და ბოლოს მნიშვნელოვანი ინფორმაცია ამ პისტოლეტის მფლობელებისთვის. ეს პისტოლეტები ძველი ტიპის დამრტყმელით შესაძლებელია შემტხვევით გაისროლოს მაშინ როდესაც მსროლელი შეეცდებამცველის ჩაკეტვას. აღნიშნული პრობლემის აღმოჩენისთანავე ბერეტამ მოუწოდა მყიდველებს დაებრუნებინათ პისტოლეტები, რომ მომხდარიყო მათი მოდერნიზაცია. ბუნებრივია ბრუნვაში დარჩა პისტოლეტები ძველი ტიპის დამრტყმელებით თუმცა ალბათობა წააწყდეთ მათ თბილისში მცირეა მაგრამ ის მაინც არსებობს. პოტენციალურად დეფექტური პისტოლეტის იდენტიფიცირება შესაძლებელია დმარტყმელის ფორმის მიხედვით. ხოლო სურათში ნაჩვენებია ვიზუალური სხვაობა ძველ (პოტენციალურად საშიშ) პისტოლეტს და ახალ მოდელებს შორის.

U22 recall ge