მფლობელის თვალით – Unique “Ld”

May 14th, 2014

Ld

რა ვიცით ჩვენ ფრანგულ იარაღზე? ალბათ ბევრი არაფერი. ყოველ შემთხვევაში მე ბევრი არაფერი არ მსმენია ფრანგულ იარაღზე.  მე არ მინდა ამით ვთქვა, რომ ფრანგებს არანაირი წვლილი არ შეუტანიათ ცეცხლსასროლი იარაღის განვითარების საქმეში, როგორც რუსებს, რომლებიც მარტო სხვებს პარავდნენ და “აკოპირებდნენ” ყველაფერს ან თავისი ჭკუით “აუმჯობესებდნენ”, სიმართლეში კიდე ადაპტაციას უკეთებდნენ უცხოურ მოგონებებს რომ მათ ემუშავათ გაუნათლებელი და ბრიყვი საშუალო სტატისტიკური რუსი ჯარისკაცის ხელში. ფრანგებს საკმაოდ ბევრი პიონერული გამოგონება უკავშირდებათ რამაც მნიშვნელოვნად ხელი შეუწყო ცეცხლსასროლი იარაღის და მისი წარმოების გაანვითარებას. ალბათ მათგან ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო ფრანგი ქიმიკოსის პაულ ვილეილეს მიერ შექმნილი უკვამლო დენთი და შესაბამისად საფრანგეთი იყო პირველი ქვეყანა, რომელმაც მიიღო შეიარაღებაში შაშხანა (1886 წლის მოდელის ლებელის სისტემის) რომელი იყენებდა 8მმ-ან ვაზნას სადაც უკვამლო დენთი გამოიყენებოდა. ასევე შეიძლება გავიხსენოთ ისიც, რომ ფრანგებს ეკუთვნით პირველი თანამედროვე ქვემეხის კონსტრუქცია.  მათი 1898 წლის 75მმ-ნი ქვემეხი პირველად იყენებდა ჰიდრო-პნევმატურ უკუცემის მექანიზმს და ამ ქვემეხმა განსაზღვრა არტილერიის სახე მომავალი ასი და მეტი წლის მანძილზე. მიუხედავად იმისა, რომ ფრანგული არმია და სამართალდამცავები იყენებენ უცხოური წარმოების პისტოლეტებს დანარჩენი ცეცხლსასროლი იარაღი ადგილობრივი წარმოების არის. ჩვენი სტატიის გმირი ამჯერად არის ფრანგული მცირეკალიბრიანი პისტოლეტი Unique Model L. ამ ოჯახის პისტოლეტებს (რომელიც ითვლის სამ მოდელს) საფუძვლად უდევს რამდენიმე მოდელი, რომელსაც ეს ფრანგული მწარმოებელი ადრე უშვებდა მათ შორის ერთი პისტოლეტი რომელსაც ის უშვებდა გერმანული ოკუპაციის დროს ოკუპანტების დაკვეთით. ანუ ჩვენ პატარა პისტოლეტს გარკვეული გერმანული ფესვებიც აქვს. რაც შეეხება მწარმოებელს მისი ოფიციალური სახელი იყო  Manufacture d’ Armes des Pyrénées Françaises (MAPF). კომპანია დაარსდა 1924 წელს და ქონდა სახელი Uria & Arenas Frères მაგრამ 1928 წელს წარმოებამ გადაინაცვლა ენდაიში (საფრანგეთი) და სახელიც იმ დროს შეეცვალა. 2001 წელს ამ კომპანიამ შეწყვიტა არსებობა. თავისი არსებობის განმავლობაში კომპანია უშვებდა დაახლოებით 20 მოდელის პისტოლეტს, რომელთა უმეტესობა იყო მარტივი ჯიბის/კომპაქტური ავტომატური პისტოლეტი მაგრამ მაგათთან ერთად ასევე უშვებდა სპეციალიზირებულ სპორტულ მოდელებს და ასევე მცირეკალიბრიან კარაბინებს და სპორტულ შაშხანებს.  მათი პისტოლეტებით იარაღდებოდნენ ფრანგი სამართალდამცავები  და 1951 წლიდან ფრანგმა სამართალდამცავებმა მიიღეს 102 000 ასეთი პისტოლეტი. კომპანია სთავაზობდა მყიდველს პისტოლეტს ორი კონფიგურაციით, პირველი იყო 7.65 კალიბრის სამსახურეობრივი იარაღი, ხოლო მეორე იყო იდენტური პისტოლეტი მაგრამ ის ჩაფიქრებული იყო, როგორც სასწავლო და მისი კალიბრი იყო .22lr. მოდელი RR51 და RD სწორედ ამ კონცეფციის მიხედვით შეიქმნა ხოლო მოდელი L-ის წარმოება  რომელიც დაფუძნებულია 51-ე მოდელზე დაიწყო სავარაუდოთ 1952 წელს.  Unique L ამჯერად გამოდიოდა უკვე სამ კალიბრში .380ACP (Model Lf), .32ACP (Model Lc) და .22LR (Model Ld).

map unique mod rr51 cal 765 et mod rd-05

მოდელები RR და RD

თუ მოდელი 51 ძალიან გავდა 1905 წლის ბრაუნინგის პისტოლეტს (ხოლო უფრო ადრინდელი ამ კომპანიის პისტოლეტები პრაქტიკულად ბრაუნინგის კოპიები იყო), მოდელი L უკვე განსხვავებული ქმნილება იყო. ისედაც პირობითადაც ამ კომპანიის პროდუქცია იყოფა ორ პერიოდად მეორე მსოფლიო ომამდე და მის შემდეგ. მეორე მსოფლიო ომამდე კომპანია უშვებდა როგორც უკვე ავღნიშნე ბრაუნინგის პისტოლეტის კოპიებს როგორც საკუთარი სახელით ასევე სხვა დამკვეთების სპეციფიკაციებით და მათი სახლწოდებების მინიჭებით. ეს ჩვეულებრივი პრაქტიკა იყო იმ წლებში და ეიბარი (კუთხე ესპანეთში) პრაქტიკულად ესაზღვრებოდა ენდაეს სადაც ფრანგული კომპანია მდებარეობდა ამიტომაც ეიბარის გავლენაც ასე იგრძნობა ამ კომპანიის პროდუქციაში, რომელიც მეორე მსოფლიო ომამდე წარმოადგენა ბრაუნინგის 1906 წლის და 1910 წლის მოდლების კოპიებს უმნივნელო მოდიფიკაციებით, როგორც ეს ეიბარში ხდებოდა. კომპანიის დამფუძნებელის სახელი არის ხოსე (ჟოზე) ურია რაც მეტყველებს იმაზე რომ ის სავარაუდოთ ფრანგი ბასკი იყო.  პისტოლეტები, რომლებსაც ეს კომპანია უშვებდა იყო იმ დროის ევროპისთვის ტიპიური ჯიბის თვადაცვითი მოდელები. .მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კონსტრუქცია პისტოლეტების შეიცვალა და გახდა უფრო ორიგინალური ხოლო პროდუქციის ნომენკლატურას დაემატა სპეციალური სპორტული მოდელები.

unique 17 roger papke-02

Model R17, პისტოლეტი, რომლისგანაც დაიწყო “Unique”ების ისტორია. არჩეული გერმანელი ოკუპანტების მიერ წარმოებისთვის, როგორც ე.წ. “Kriegsmodel”.

ეხლა, რომ გადავიდეთ ჩვენი პისტოლეტის ტექნიკურ აღწერილობაზე, ყურადღებას იქცევს ლულის ფიქსაციის მეთოდი, როდესაც ლულა ფიქსირდება ჩარჩოში გაყრილი ღერძით, რომელიც მცველის ფუნქციასაც ასრულებს. 51-ე მოდელში შედარებისთვის ლულა ფიქსირდებოდა ისევე როგორც 1906 წლის ბრაუნინგში, როდესაც ლულა ტრიალდებოდა და ჯდებოდა სპეციალურ ჭრილებში პისტოლეტის ჩარჩოში. აღნიშნული ლულის ფიქსაციის მეთოდი დღესაც გამოიყენება მაგალითად ჩეხურ Cz92-ში. არაფერი ცუდი ლულის ასეთი ფიქსაციაში არ არის გარდა იმისა, რომ დაშლა აწყობა ამ პისტოლეტის ცოტათი გართულებულია.   იმისთვის, რომ დაშალოთ  მოდელი L უნდა გაწიოთ საკეტი უკან და ჩართოთ მცველი. ასე საკეტი ჩაიკეტება გახსნილ მდგომარეობაში ხოლო ლულა გათავისუფლდება. დააწექით ლულას წინიდან და ის გაიწევა უკან და მოცილდება ჩარჩოს. მას მერე რაც ლულას ამოიღებთ, გაუშვით საკეტი წინ და ის ასევე მოცილდება ჩარჩოს. იარაღი დაშლილია და მზად არის წმენდისთვის.

უსაფრთხოებას რაც შეეხება, ფრანგებმა  ჩაატიეს ამ პისტოლეტში საკამოდ ბევრი უსაფრთხოების მექანიზმი. პირველ რიგში უკვე ნახსენები მექანიკური მცველი. მართალია დღევანდელი სტანდარტებით მცველი არალოგიკური კონსტრუქციის არის მაგრამ ღილაკი დიდია და მისი ჩართვა გამორთვა ადვილია. შემდეგ უკვე მოდის მჭიდის მცველი, იარაღი არ ისვრის თუ მჭიდი ტარში არ არის მოთავსებული. შემდეგ პისტოლეტი არ გაისვრის თუ საკეტი არ არის ბოლომდე დაკეტილი და დამატებით ჩახმახს აქვს ნახევრად შეყენების ფუნქციაც. მჭიდის ღილაკი განთავსებულია ტარის გვერდიდან მის უკანა ნაწილში (როგორც ბერეტა 71-ში).

mag safety unique l

მჭიდის მცველი, რომელიც ედება ვაზნას ნაჩვენებია ისრით

დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი ერთმაგი მოქმედების არის გარეთ განლაგებული ჩახმახით. სასხლეტი ძალიან მძიმეა მაგრამ სვლა მოკლე არის. ტარი მოკლეა იტევს რკინის მჭიდს რომლის ტევადობა არის ყურადღება: 10 ვაზნა. იმ დროისთვის ეს პრაქტიკულად მაღალი ტევადობის მჭიდი იყო. ეს ტევადობა მით უფრო შთამბეჭდავია თუ გავითვალისწინეთ პისტოლეტის სხვებთან შედარებით მოკლე ტარს. ტარის პანელები არი დამზადებული ყავისფერი პლასტმასისგან. ეს დეტალები მყიფეა და მათი მოხსნა დაყენებისა ფრთხილად უნდა იყოთ რომ ისინი არ გატეხოთ. ტარის ქვედა მარცხენა ნაწილში განლაგებულია მჭიდის ღილაკი.  სამიზნე მოწყობილობები ადეკვატურია მაგრამ ძალიან დაბალია. ზე-ზუსტი სროლისთვის ისინი არ გამოდგება მაგრამ საკმარისია რომ კარგი შედეგები მიიღოთ არაფორმალური/გასართობი  სროლის (პლინკინგის) დროს.

პისტოლეტი სუფთად არის დამზადებული და კარგ შთაბეჭდილებას ტოვებს, ეს არც არის გასაკვირი, ჯიბის პისტოლეტების გარდა კომპანია უშვებდა მაღალი კლასის სპეციალიზირებულ სპორტულ მოდელებს, როგორც პისტოლეტებს ასევე შაშხანებს. ჩვენი პისტოლეტის ჩარჩო დამზადებულია ფოლადისგან თუმცა არის მოდელების ალუმინის ჩარჩოთი. .22 კალიბრის პისტოლეტის  საკეტი მსუბუქი შენადნობისგან არის დამზადებული. დაფარვა არის პრიალა შავი ფერის და ზოგადად პისტოლეტი კარგად გამოიყურება. მოკლე ტაქტიკურ ტექნიკური მახასიათებლები შემდეგია: ლულის სიგრძე 87mm, წონა 560 გრამი, მჭიდის ტევადობა 10 ვაზნა.

Unique L disasembled

ასე გამოიყურება პისტოლეტი დაშლილ მდგომარეობაში

რაც შეეხება სროლას აქ ჩვენ შერეული გრძნობები დაგვრჩა. ერთის მხრივ პისტოლეტს აქვს მძიმე სასხლეტი, მოკლე ტარი და არც თუ ისე მოსახერხებელი სამიზნე მოწყობილობები. სროლისას ჩახმახი პერიოდულად კბენდა მსროლელის ხელს. მიუხედავად ამისა პატარა 10 ვაზნიანი პისტოლეტიდან სროლა იყო სასიამოვნო გართობა ხოლო სიზუსტე იყო ფრიად შთამბეჭდავი. პისტოლეტმა მოინელა ყველა ვაზნა სხვადასხვა საწყისი სიჩქარით და ტყვიის ფორმით და აჩვენა აბსოლუტური საიმედოობა. სიზუსტე იყო ძალიან კარგი ამ ტიპის პისტოლეტისთვის რაც სურათიდანაც ჩანს. შედარებისთვის იყო გამოყენებული თანამედროვე Walther P22. ფრანგული პისტოლეტი მიუხედავად უფრო მოკლე ტარისა იტევდა იგივე რაოდენობის ვაზნებს, მიუხედავად იმისა, რომ გერმანულ პისტოლეტს ქონდა ათი თავით უკეთესი ერგონომიკა და უფრო დიდი ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები და თან უფრო მსუბუქი სასხლეტი სროლის შედეგებმა ჩვენ გაგვაოცა. პრობლემას წარმოადგენდა ის, რომ ფრანგული პისტოლეტი ისროდა ოდნავ დაბლა და მარჯვნივ რაც არარეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობების შემთხვევაში ასე ადვილად გამოსასწორებელი არ არის. წინა სამიზნე მოწყობილობა ლულის განუყრელი ნაწილია მაგრამ უკანა სამიზნე მოწყობილობის რეგულირება შესაძლებელია მისი გაწევით მარცხნივ ან მარჯვნივ. ამ ოპერაციის განოხორციელებისას დიდი სიფრთხილე უნდა გამოიჩინოთ ვინაიდან საკეტი რბილი ალუმინისგან არის დამზადებული და მისი დაზიანება შედარებით ადვილია.

Unique vs walther

სურათს შედეგების გთავაზობთ კომენტარების გარეშე. სროლის მანძილი 15 მეტრი.

თბილისში კარგახანია იყიდება .22 კალიბრის ვაზნები Eley Sport. ეს საკმაოდ სუსტი ვაზნაა, რომელიც ღირს საკმაოდ იაფი (22.5 ლარი 50 ცალში). ეს  ვაზნა კარგია სავარჯიშო და გასართობი სროლისთვის მაგრამ ის ცნობილია იმით, რომ არ მუშაობს საიმედოთ ნახევრად ავტომატურ იარაღში. სულ ბოლოს მაგალითად Beretta Neos-მაც თქვა უარი მათ მონელებაზე, მანამდე ჩვენ გვქონდა პრობლემები საიმედოობასთან როდესაც ამ ვაზნას სხვა ნახევრად ავტომატურ იარაღში ვიყენებდით. ჩვენმა პისტოლეტმა უპრობლემოდ იმუშავა ამ ვაზნასთან და ამიტომაც ის იმსახურებს საიმედო იარაღის წოდებას. არანაირ დაბრკოლებას სროლისას ადგილი არ ქონდა თუმცა სროლის დროს გამოჩნდა გარკვეული ნაკლოვანებებიც. პირველ რიგში, როგორც აღვნიშნე ჩახმახი “კბენდა” მსროლელს ხელზე და საჭირო გახდა ჩახმახის ფორმის შეცვლა, რომ ეს გამორიცხულიყო. ეს დეტალი არ არის დაფარული და მოდიფიკაციაც ადვილად მოხდა. უბრალოდ ზედმეტი მეტალის მოხსნა მოხდა რომ ხელის კანი არ მოყოლილიყო ჩახმახსა და ჩარჩოს შორის. პისტოლეტს არ აქვს საკეტის შემაკავებელი რაც დღევანდელი სტანდარტებით მინუსია.  თუ მჭიდი ამოღებულია სავაზნიდან გაუსროლელი ვაზნის ექსტრაქცია არ ხდება ანუ ვაზნა კი ამოდის სავაზნიდან მაგრამ მისი ამოგდება არ ხდება. მჭიდის მცველი რომელიც ტარის შიგნით არის განლაგებული ედება ტყვიას, როდესაც ცდილობთ მჭიდის ამოღებას და შეიძლება ის ამოაძროს ნაწილობრივ მჭიდიდან ან აათალოს ტყვიას თავი. ეს არის პრინციპში საექსპლუატაციო თავისებურებები ვინაიდან ვიმეორებ პისტოლეტის ისვრის, ისვრის ზუსტად და საიმედოთაც მუშაობს. შესრულება არის კარგი, ღიმილს იწვევს დიდი ოთხკუთხედა საკეტი, რომელიც არ გამოიყურება ესთეტიურად, ტარის პანელებიც თხელია და თუ დაუჯერებთ გამოხმაურებებს ხშირადაც ტყდება. ამას ყველაფერს შემიძლია დაუმატო მხოლოდ ის, რომ პისტოლეტს მხოლოდ ერთი მჭიდი მოყვება.

Unuque L bite

ადგილი, რომელსაც უნდა გაუფრთხილდეს მსროლელი Unique-ის სროლისას. 

ეხლა საიდან მოხვდა ეს პისტოლეტი საქართველოში? არც ისე დიდიხნის წინ ერთ ერთმა იმპორტიორმა შემოიტანა დიდი პარტია მეორადი .22 კალიბრის იარაღების და ეს პისტოლეტების გარკვეული რაოდენობა აღმოჩნდა საქართველოში. ამავე პარტიას მოყვა ასევე ბერეტა 71-ებიც, რომელზეც მე უკვე ვწერდი ადრე. ისევე, როგორც ნახსენები ბერეტები ეს პისტოლეტიც იყო დაფარული დროთა განმავლობაში გამომშრალი საფოხით და საჭირო გახდა მისი ხანგრძლივი წმენდა. პისტოლეტს მოყვებოდა მუყაოს წითელი ყუთი, მხოლოდ ერთი მჭიდი და საკმაოდ ლამაზი ფერადი ინსტრუქცია, რომელიც იყო თხრობით სტილში და მოიცავდა ძალიან ლამაზად დაწერილ პისტოლეტის აღწერილობას. აი მაგალითად ეს წინადადება როგორ ჟღერს: დამრტყმელი დაფიქსირებულია საკეტში არა შტიფტის მეშვეობით, არამედ სპეციალური მოსახსნელი ფირფიტით. ეს თავისებურება, რომელიც როგორც წესი გვხვდება მაღალი კლასის იარაღებში მეტყველებს იმ ყურადღებაზე, რომელიც დაეთმო ამ პისტოლეტის დიზაინს.  საინტერესოა არა?

მიუხედავად იმისა, რომ ეს პისტოლეტი არის მორალურად მოძველებული ის მაინც წარმოადგენს საინტერესო ნიმუშს იმისა, თუ როგორი მიდგომები იყო ადრე იარაღის წარმოების დროს. პისტოლეტმა პრაქტიკულად არ დაუთმო პოზიციები ფუტურისტულ ვალტერ პ22-ს არა და სხვაობა ასაკში იყო თითქმის ნახევარი საუკუნე. ეს პისტოლეტი კვლავ ინახება საფრანგეთის არსენალებში ხოლო რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს ბოლო შესყიდვა ამ პისტოლეტების ფრანგი სამართალდამცავების მიერ განხორციელდა 1998 წელს! უფრო მეტიც, “იუნიკის” სერიის პისტოლეტები იმდენად წარმატებული იყო რომ 1988 წელს ამ მწარმოებელმა მესამეჯერ შეიცვალა სახელი და სავაჭრ ნიშანი “Unique” გახდა კომპანიის სახელის ნაწილი: Manufacture d’ Armes “Unique”.

mapf unique carabine-01

მოდელი “l” ასევე იყიდებოდა ე.წ. “კომბო” კონფიგურაციაში რა დროსაც პისტოლეტი კეთდებოდა კარაბინად. 

მთლიანობაში მიუხედავად გარკველი საექსპლუატაციო ნაკლოვანებებისა Unique Ld არის სასიამოვნო პატარა პისტოლეტი, რომელიც გამოდგება გასართობი სროლისთვის და გამომდინარე იქიდან, რომ ის საიმედოც არის გამოდგება თავდაცვისთვის თუ მასზე უკეთესი არაფერი არ მოიძებნება. მომხმარებლები წერენ, რომ პისტოლეტი ინელებს მათ შორის “ცხელ” .22 კალიბრის ვაზნებს და რაიმე შეზღუდვის შესახებ მათ გამოყენებაზე მე არ მსმენია.  აქიდან გამომდინარე ეს პისტოლეტი იკავებს ადგილს იმ მოდელებს შორის, რომლებიც საიმედოთ მუშაობენ ნამდვილად ყველა ტიპის .22 კლაიბრის ვაზნასთან. იარაღი კარგად არის დამზადებული და დარწმუნებული ვარ მისი შეძენის შემთხვევაში ის გაახარებს თავის პატრონს.

ჩემი აზრი Taurus-ის იარაღებზე

April 22nd, 2014

ყოველთვის, როდესაც წერ რამეs იარაღზე, და მოგეხსნებათ ბლოგზე ატვირთული სტატიების 99% ეხება იარაღის ტესტირებას, რომელიც უშუალოდ ჩემი საკუთრება იყო, უნდა გახსოვდეს, რომ არის სტატისტიკური ალბათობა იმისა, რომ იარაღი, რომელიც ხელში მოგიხვდათ შეიძლება იყოს დეფექტური მაგრამ ამის გამო დასკვნა, რომ ზოგადად ეს მოდელი არ არის კარგი იქნება არასწორი. ამავე დროს უმეტესობა ადამიანების ვინც წერს იარაღზე არ არიან ინჟინრები და კონსტრუქტორები, რომ დადონ აბსოლუტურად ობიექტური შეფასება იარაღის კონსტრუქციის ისევე როგორც რიგით მომხმარებელს ნაკლებად აინტერესებს ზედმეტად ტექნიკური დეტალები. რა დასამალია და ბოლოს ყველაფერი რაც პრესაში იწერება ატარებს რეკლამის ხასიათს. მთავარი მიზანი ხდება არა იარაღის შეფასება არამედ აიძულო ადამიანს დახარჯოს ფული მორიგ პისტოლეტზე, რომლის ლულა ერთი მილიმეტრით უფრო დაბალია კონკურენტებზე და ჯადოსნური სახელურის კუთხე უზრუნველყოფს უფრო ზუსტ და სწრაფ სროლას და ასე შემდეგ. სწორედ ამიტომ ჩემი ღრმა რწმენით დღეს ყველაზე ობიექტური ინფორმაციის წყარო არის დამოუკიდებელი ინტერნეტ რესურსები. რატომ? იმიტომ, რომ დიდი და სახელოვან ჟურნალში ექსპერტმა, რომ დაწეროს რომ ჩემი აზრით ტაურუსის იარაღი არის დაბალფასიანი დაბალხარისხიანი იარაღი, მოხდება შემდეგი: ტაურუსიდან დაურეკავენ ჟურნალის რედაქტორს და ეტყვიან, რომ: ა) ტაურუსი აღარ დაუკვეთავს რეკლამას ამ ჟურნალს და ბ) ტაურუსი შეიტანს სარჩელს სასამრთლოში ცილისწამების ბრალდებით. ძალიან ბევრი კარგი ჟურნალისტი შეეწირა ასეთ სცენარს მანამ სანამ ჩვენ მივიღეთ ის რაც მივიღეთ, ამერიკული ჟურნალების უმეტესობაში ვეღარ გაარჩევთ სად იწყება რეკლამა და სამთ მთავრდენა სტატია. ცხადია დამოუკიდებელი რესურსებიც ფრთხილად უნდა აარჩიოთ, მანდაც ბევრი აფერისტი და უვიცია. ჩემი აზრით იმისთვის, რომ ჩამოგიყალიბდეს ზუსტი და ობიექტური მოსაზრება იარაღზე საჭიროა გარკვეული გამოცდილება ამ იარაღის ექსპლუატაციის შესახებ, იმისთვის, რომ შეიქმნა წარმოდგენა მწარმოებელზე უნდა გაეცნო რაც შეიძლება ბევრ მოდელს, რომელსაც ეს კომპანია უშვებს. არ უნდა დაგვავიწყდეს რომ  იარაღიც იხვეწება გამომდინარე იქიდან თუ რა პრობლემები ვლინდება მისი ექსპლუატაციის დროს.  ასევე იცვლება მწარმოებელიც, იცვლება საწარმოო პროცესები და იცვლება პროდიქციაც. კლასიკური მაგალითი ამისა არის მაგაალითად შვეიცარიული „სფინქსი“. ის ჯერ უშვებდა მაღალი კლასის პისტოლეტებს, შემდეგ შეიცვლა ამფლობელი, რომლეიც არ იყო შვიცარიული კომპანია და ხარისხი პროდიქციის მკვეთრად დაეცა, ხოლო მას მერე რაც კომპანია დაბრინდა შვეიცარიელების ხელში კომპანიამ კვლავ დაიბრუნა უმაღლესი კლასის პისტოლეტების მწარმოებლის სტატუსი. და ბოლოს სხვადასხვა ხალხს აქვს სხვადასხვა გამოცდილება. მე გიამბობთ ჩემ გამოცდილებაზე. ბრაზილიური მწარმოეებელი ტაურუსიც, რომელზეც მე მინდა თვქენ გიამბოთ იგივე გზას გადის. კომპანიამ დაიწყო იარაღის წარმოება 1941 წელს დაბალი ხარისხის იაფი იარაღებით. კომპანიამ შეიცვალა მფლობელობი, კონტროლის ქვეშ მოაქცია სხვა ბრაზილიური კომპანია ამადეო როსი, იყიდა სრულად აღჭურვილი ქარხანა ბერეტასგან და ბოლო წლების განმავლობაში დიდი ფული ჩადო წარმოების მოდერნიზირებაში.   თავდაპირველად მე მინდოდა დამეწერა მორიგი მიმოხილვა ბრაზილიური წარმოების რევოლვერის ტაურუსის მ66-ის შესახებ, მაგრამ შემდგომ გადავწყვიტე სტატია მიმეძღვნა ზოგადად ამ კომპანიისათვის იმიტომ, რომ მე ვთვლი, რომ მაქვს საინტერესო მესიჯი საქართველოს იარაღის მოყვარულთათვის და ეს მესიჯი ჟღერს შემდეგნაირად: არ იყიდოთ ტაურუსის იარაღი. აქვე დავამატებ ეს ჩემი პირადი აზრია, რომელიც ეფუძნება 5 რევოლვერის და ორი პისტოლეტის ექსპლუატაციის გამოცდილებას, თუმცა საუბარი ამ თემაში ძირითადად იქნება რევოლვერებზე. საქმე გახლავთ იმაში, რომ რევოლვერებთან მე მქონდა მთელი რიგი პრობლემების. ეს კიდე ძალიან დიდი იშვიათობაა დღევანდელ დღეს მაშინაც კი როდესაც საქმე ეხება არც ისე ძვირ და მაღალი კლასის იარაღს. ლომის წილი ტექნიკური პრობლემების, რომლებიც მე შემხვედრია იარაღებში უკავშირდება საბჭოთა ე.წ. „ნზ“-ს იარაღს, ძალიან დაბალი კლასის იარაღებზე და ტაურუსის იარაღებზე. რევოლვერებს რაც შეეხება მე მქონდა ორი რევოლვერი მოდელი 85, 2.5 და 3 ინჩიანი ლულებით, .22 კალიბრის ტაურუს 96, .357 მაგნუმ კალიბრის მოდელი 66 და ერთი როსის მცირეკალიბრიანი რევოლვერი. 5 რევოლვერიდან ორს ქონდა პრობლემები. პრობლემა რომელიც როგორც ჩანს არც ისე იშვიათია არის როდესაც დამრტყმელი არ ურტყავს ამაალებლს საკმარისი ძალით. რევოლვერში ჩახმახი გადის განსხვავებულ მანძილს დამრტყმელამდე, როდესაც ისვრით მას ან ერთმაგი ან ორმაგი მოქმედების რეჟიმში. ტაურუსის პრობლემა უკავშირდება სწორედაც, რომ ორმაგ რეჟიმში სროლას. ორ რევოლვერზე ოთხიდან ეს პრობლემა არსებობდა. მიზეზი ამისა არის ჩემი აზრით ზედმეტად გართულებული ტაურუსის რევოლვერების მექანიზმი, რომელიც ამ დავალების შესასრულებლად იყენებს ჩახმახს, რომელიც გადასცემს დარტყმის ენერგიას ზამბარით აღჭურვილ ნემსას მოძრავი გადამცემის საშუალებით. ეს მოძრავი გადამცემი აიწევა ზევით თითის სასხლეტზე დაჭერისას და აძლევს საშუალებას ჩახმახს მიწვდეს ნემსას. ასეთი სისტემა გამოყენებულია იმისთვის, რომ გამოირიცხოს ჩახმახის წვდომა ნემსამდე თუ არ მოხდა სასხლეტზე თითის დაჭერა, ანუ უფრო მარტივად რომ ავხსნათ, რომ გამოირიცხოს შემთხვევითი გასროლა. მიზეზები ამ პრობლემის, რომელზეც ძალიან, ძალიან ხშირად წერენ, მათ შორის ნეტში, არის რამდენიმე და შესაბამისად პრობლემის აღმოფხვრის რამდენიმე გზაც არსებობს. ყველაზე ადვილი გზა, გადაიჭრას და დამოკლდეს ნემსას ზამბარა. მეორე გზა, დაიქლიბოს ჩახმახი ისე რომ უფრო უკეთესად მიწვდეს ნემსას. მესამე გზა დამძიმდეს ჩახმახის ზამბარა, რომ მან მეტი ენერგია გადასცეს ჩახმახს. ეს მიიღწევა ან ახალი უფრო ძლიერი ზამბარის ჩასმით ან საფენით რომელიც ზამბარას ედება (სასხლეტი მძიმდება მაგრამ ზუსტად რამდენით მე არ გამიზომავს). ერთ რევოლვერს აღნიშნულმა ზომებმა უშველეს მეორეს არა. ერთ რევოლვერზე სროლისას დოლურა იჭედებოდა და რევოლვერიდან შეუძლებელი იყო გასროლა. ჩემი პირველ ტაურუსის რევოლვერს მოდელ 85-ს, სწორედ ორივე ეს პრობლემა ქონდა. რევოლვერი იყო შეძენილი ნახმარი ერთ-ერთ მაღაზიაში, რევოლვერი არ იყო ძალიან ნაცვეთი და ნაწვალები, ვიზუალურად იყო ძალიან კარგ მდგომარეობაში. მეორე რევოლვერი რომელსაც ქონდა პრობლემები ამაალებლების აალებასთან იყო მოდელი 66. ამ შემთხვევაში მე გამოვიყენე სამივე „მკურნალობის“ მეთოდი და რევოლვერი ამუშავდა. მიზეზე ამ პრობლემების, რომელზეც მათ შორის ძალიან, ძალიან ხშირად წერენ ნეტში არის  ხარისხის დაბალი/არასაკმარისი კონტროლი. ტაურუსის რევოლვერები ძალიან ლამაზია, ძალიან სუფთად არიან დამზადებულები მაგრამ სამწუხაროდ შედარებით დიდი ალაბათობაა რომ შეგხვდებათ იარაღი, რომელიც არ იმუშავებს პირდაპირ ყუთიდან.

პისტოლეტებს რაც შეეხება მე მქონდა მოდელი PT1911 და PT92. 1911-ის შესახებ მე უკვე ვწერდი. ყველაფერი კარგი იყო ამ პისტოლეტში გარდა იმისა, რომ პრაქტიკულად ეგრევე გატყდა ექსტრაქტორი. მინდა გითხრათ, რომ თანამედროვე პისტოლეტები უკიდურესად საიმედო მექანიზმებია და 10 წლის განმავლობაში მე არ მინახავს და არ გამიგია თანამედროვე და ახალი პისტოლეტის რომელიმე დეტალის გატეხვის შესახებ. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ როდესაც მე წავიკითხე ნეტში, რომ ამ პისტოლეტს აქვს ქრონიკული პრობლემა ექსტრაქტორთან, თავი გადავიზღვიე და ეს ნაწილი ვიყიდე წინასწარ. ნაწილის ჩამოსვლის შემდეგ რამდენიმე დღეში ორიგინალური დეტალი გატყდა. ანუ ის რასაც ნეტში წერდნენ დადასტურდა.  მეორეს მხრივ PT92-მა გაამართლა თავისი რეპუტაცია და ჩემთვის ცხადია რატომ არის ეს პისტოლეტი ამ კომპანიის ბესტსელერი. უბრალოდ ოყო ერთი ნიუანსი, პისტოლეტი არ გამოირჩეოდა განსაკუთრებული სიზუსტით. ის არ იყო არაზუსტი მაგრამ ამ მაჩვენებლით ის ჩამოუვარდებოდა ბევრ ანალოგს მათ შორის იტალიურ ბერეტა 92-ს.

მე ასევე მქონდა გარკვეული შეხება ამ კომპანიის სხვა მოდელებთან. მოდელმა „მილენიუმ“ გამაკვირვა თავისი უცნაური დაშლის მეთოდით, როდესაც პისტოლეტის დასაშლელად უნდა დააჭიროთ რაღაც შტიფტს, რომელიც ჩამალულია პისტოლეტში. უმეტესობა სხვა მოდელებს ქონდათ საკმაოდ უცნაური არაინფორმატიული სასხლეტები. მეორეს მხრივ უშველა პისტოლეტს ქონდა შესანიშნავი ერგონომიკა და საკმაოდ კარგი შესრულება. ტაურუსის იარაღები ლამაზებია, ამას მე არ ვუარყოფ მაგრამ ტექნიკურად მათ ბევრი პრობლემა ახასიათებთ. ჩემი აზრიც ერთხელ უკვე გაჟღერებული უცვლელია, ტაურუსის პისტოლეტები ბევრად უკეთესი იარაღებია ვიდრე  ამავე კომპანიის რევოლვერები. მაგრამ მე პირადად უკვე აღარ ვენდობი ამ კომპანიის პროდუქციას, არც პისტოლეტს და არც რევოლვერს. გასართობი სროლისთვის კი ბატონო, ჩემი უკანასკნელი ტაურუსი, უჟანგავი მოდელი 66, კალიბრში .357 მაგნუმ კარგი სათამაშოა მაგრამ მე ვერ ვანდობ მას საკუთარ უსაფრთხოებას.

კიდე ერთი ჩემი დაკვირვება უკავშირდება ფოლადს, რომლისგანაც მზადდება ტაურუსის რევოლვერები. რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია ხელოსნები არ ახლებენ ხელს ტაურუსის რევოლვერებს, იმიტომ რომ მეტალის დეტალები იმდენად რბილია, რომ ზუსტი გემომეტრიის მიცემის შემდეგ ეს დეტალები ფორმას არ ინარჩუნებენ და შრომაც წყალში იყრება. ტაურუსს ქონდა საკუთარი სახელოსნო სადაც მზადდებოდა მცირე სერიებით სპეციალიზირებული იარაღები მაგრამ ამ სახელოსნომ შეწყვიტა არსებობა. ტაურუსის ვინტების გაფუჭება ძალიან ადვილია. ერთხელ რევოლვერის ჩარჩოს გვერდითა პანელის მოხსნისას პატარა დაწოლაც სახრახნისით სკმარისი აღმოჩნდა რომ მომხდარიყო პანელის გვერდის დეფორმაცია. ეს ყველაფერი ჩემი პირადი დაკვირვებაა და არა ტექნიკური დასკვნა რა თქმა უნდა. ერთი და იგივე მოდელის რევოლვერებს ხშირად აქვთ განსხვავებული წონის სასხლეტები. უმეტესობა ტაურუსებს აქვთ ძალიან მძიმე სასხლეტები ორმაგი მოქმედების რეჟიმში.

მე არა ერთხელ მითქვამს, რომ თუ ადამიანს კარგად ესმის პისტოლეტი და რევოლვერის კონსტრუქცია და ის პრინციპები, რომლითაც იარაღი მუშაობს და გააჩნია მინიმალური რაოდენობის ინსტრუმენტები მას შეუძლია გამოასწოროს პრაქტიკულად ნებისმიერი პრობლემა იარაღში. მაგრამ ამავე დროს ის იღებს თავის თავზე რისკს იარაღის საერთოდ და ბოლომდე გაფუჭების. გარდა ამისა რჩება პრობლემა დარწმუნების იმაში, რომ პრობლემა აღმოფხვრილია. ამისთვის საჭიროა სროლა, ბევრი სროლა. ეს კიდე რიგი ჩვენთვის კარგად ცნობილი მიზეზების გამო არის პრაქტიკულად შეუძლებელი. სწორედ ამიტომ დაიწერა ეს სტატია. მე ვიმეორებ არავის არ ვახვევ თავზე ჩემ აზრს. მე დავწერე ჩემი გამოცდილების შესახებ, რომელიც შეიძლება გამოადგეს სხვას. ტაურუსი დღეს უშვებს ცეცხლსასროლი იარაღის უამრავ მოდელს, ბუნებრივია, რომ ზოგი არის კარგი ზოგი არც ისე ხოლო საკითხავი ხარისხის კონტროლი აქცევს ტაურუსის შეძენას ლატარეად. მიუხედავად ამისა, ტაურუსი დღეს არის ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელი მსუბუქი ცეცხლსასროლი იარაღის. იმიტომ, რომ არის ხალხი ვისაც ჯერა, რომ შესაძლებელია იაფად იყიდოთ მაღალი კლასის იარაღი. მიუხედავად იმისა, რომ იწყობა ქარხანაში, რომელიც აშენებეულია ბერეტას მიერ და მანდ მუშაობს პერსონალი რომელიც ნასწავლია ბერეტას სპეციალისტების მიერ, დამიჯერეთ ტაურუსის PT92 მაინც არის ძალიან შორს Beretta 92-გან. გაყიდვებს ხელს უწყობს სამუდამო გარანტია ტაურუსის იარაღებზე (რომელიც საქართველოში არ მოქმედებს), მაგრამ ეს სერვისი ცნობილია იმით რომ იარაღი ქარხანაში რემონტზე გაგზავნის შემდეგ თვეობით არ უბრუნდება პატრონს. იმასაც ვერ დაუკარგავ, რომ კომპანია ცდილობს გააუმჯობესოს მომსახურება და ხარისხი.  2012 წელს ტაურუსმა დახარჯა 250 000 დოლარი სატელეეფონო სისტემის შექმნაზე იმისთვის, რომ კლიენტებს არ ელოდინათ დიდიხანი ხაზზე სანამ მათ დაელაპარაკებოდა კომპანიის წარმომადგენელი. ასევე 2012 წელს კომპანიას სათავეში ჩაუდგა გამოცდილი მენეჯერი და პროფესიონალი ინსტრუქტორი მარკ კრესერი, რომელმაც წაოიწყო აგრესიული კამპანია პროდუქციის გაუმჯობესების მიზნით. გასაგებია, რომ ყველა ჩემი რევოლვერი გამოვებული იყო 90-ან წლეებში მაგრამ PT1911 გატეხილი ექსტრაქტორით იყო გამოშვებული 2000-ან წლებში. არ არის გამორიცხული რომ სწორედ ეხლა ტაურუსი უშვებს საუკეთესო იარაღებს რომელიც მას ოდესმე აქამდე გამოუშვია, მაგრამ მე ჩემი გამოცდილებიდან გამომდინარე არასდროს არ ვარჩევ არც ერთ ტაურუსს არც ერთ გლოკს.

ბოლოს რა შეიძლება მე ვთქვა მოდელ 66-ზე რომელზეც მინდოდა დაწერა? დიდი ლამაზი რევოლვერი (Smith&Wesson K-frame-ის ზომის). დოლურა იტევს 6 ვაზნას. რევოლვერი სასიამოვნო იყო სროლაში და საკმაოდ ზუსტიც იყო. უბრალოდ ორმაგი მოქმედების რეჟიმში გასროლის ალბათობა იყო 50/50. რევოლვერი იყო უჟანგავი ფოლადის და შესაბამისად „მუშკაც“ თეთრი იყო რაც სერიოზულ პრობლემას ქმნიდა დამიზნებისას. ტარი ზედმეტად დიდი და სქელი მომეჩვენა. აღსანიშნავია, რომ მოკლე 66-ებს ტაურუსი კარგახანია არ უშვებს. მე მინდოდა სტატიის დაწერა ძლიერ ხმაურიან და ცეცხლოვან .357-ზე მაგრამ იმის გამო რომ რევოლვერმა უარი თქვა მუშაობაზე მე ეს სურვილი მომიკვდა. დაველოდები რუგერს ან სმიტ&ვესონს და შემდეგ გიამბობთ .357-ის მდიდარ ისტორიაზე. მე ძალიან შევეცადე ვყოფილიყავი პოზიტიურად განწყობილი ამ იარაღების მიმართ მაგრამ ეხლა როდესაც გარკვეული დრო გავიდა მე ჩამომიყალიბდა ნეგატიური აზრი ამ კომპანიაზე. მას მერე რაც მე მოვაგვარე რევოლვერის ტექნიკური მდგომარეობის საკითხი, რევოლვერი გავასხვისე და სიტყვა მივეცი ჩემ თავს აღარასდროს არ ვიყიდო ტაურუსის იარაღები. ნუ კარგით, თუ ძალიან იაფად ჩამივარდა ვიყიდი და სტატიასაც დავწერ :)

OODA Loop

April 1st, 2014

გავიხსენოთ ფილმი Con Air სადაც „კარგი ბიჭი“ კამერონ პო (ნიკოლას კეიჯი) გასამართლებული ჩხუბში ადამიანის მკვლელობისთვის მოხვდება სპეც რეისზე ყველაზე სასტიკ დამნაშავეებთან. პო გასამართლდა იმის გამო, რომ როგორც მოსამართლე იტყვის გამოიყება სპეციალური სამხედრო მომზადება (სცენარის მიხედვით ის იყო არმიის რეინჯერი) იმისთვის რომ დაესაჯა სამოქალაქო პირები. ანალოგიური მომენტები ხშირად გვხვდება კინოში, ვეტერანი, პროფესიონალი სამხედრო, კარგად გაწვრთნილი “სიკვდილის მანქნანა” სამოქალაქო ცხოვრებაში ვერ აკონტროლებს თავის თავს და ხშირად შედარებით უწყინარ სიტუაციაზე რეაგირებს როგორც საბრძოლო სიტუაციაში და იყენებს სპეციფიურ უნარჩვევებს რასაც დამანგრეველი შედეგები მოყვება. იცით თუ არა თქვენ, რომ ამ პოპულარულ კინო სცენას შეიძლება ქონდეს აბსოლუტურად ლოგიკური მეცნიერული ახსნა?

50-ან წლებში აშშ-ის საჰაერო ძალების ოფიცერი ჯონ ბოიდი დაკავდა კორეული მიგ-15-ის და ამერიკული ეფ-86 “სეიბრის” საჰაერო ბრძოლების ანალიზით. მან შეიმუშავა ე.წ. “OODA loop”, კონცეფცია, რომელიც სწავლობს თუ როგორ რეაგირებს ადამიანი ან ორგანიზაცია სხვადასხვა მოვლენაზე. OODA იშიფრება როგორც Observe/დააკვირდი, Orient/გაერკვიე Decide/გადაწყვიტე, Act/იმოქმედე. ბოიდის აზრით აღნიშნულ ციკლში დრო არის უმთავრესი ფაქტორი. პილოტი ყველაზე მოკლე OODA ციკლით გამოვა გამარჯვებული საჰაერო შეტაკებიდან.

boyd loop

ბოიდის კონცეფციის გრაფიკული გამოსახულება. 

დაკვირვების ეტაპი გულისხმობს იმ ნედლ ინფორმაციის შეგროვებას, რომელზე დაყრდნობითაც ხდება შემდგომი ნაბიჯების გადადგმა. მეორე ფაზა, გარკვევა, გულისხმობს საცავს, რომელშიც მოთავსებულია ჩვენი გენეტიკური მემკვიდრეობა, კულტურული ტრადიციები და გამოცდილება. ეს არის უმნიშვნელოვანესი ვინაიდან სწორედ ეს განაპირობებს იმას თუ როგორ ვაკვირდებით ჩვენ მოვლენას, როგორ ვიღებთ გადაწყვეტილებას და როგორ ვმოქმედებთ. ანუ ეს არის ერთგვარი ფილტრი, რომელშიც ჩვენ ვატარებთ მოვლენას. მას მერე რაც თქვენ გაერკვევით თუ რა ხდება თქვენს ირგვლივ თქვენ იღებთ გადაწყვეტილებას მოქმედებაზე და ბოლოს უკვე იწყებთ მოქმედებას. თავდაცვის მეცნიერების გადმოსახედიდან ის ვინც შეასრულებს ამ ციკლს უფრო მოკლე დროში იდეაში მოიგებს ორთაბრძოლას. ხოლო ფოკუსი იმაშია, რომ თუ პირველი რაც თქვენ დაინახეთ/იგრძენით არის დარტყმა, გასროლა, მაშინ თქვენი ციკლი სამი საფეხურით დაგვიანებულია. თქვენ არ გაქვთ დაკვირვების და გარკვევის დრო. სანამ თქვენ შეეცდებით გარკვევას თუ რა ხდება/მოხდა ყველაფერი უკვე დამთავრებული იქნება და თქვენ დიდი ალბათობით მსხვერპლი გახდებით. პოტენციალურად ყველაზე ნელი ეტაპები გარკვევის და შემდგომ გადაწყვეტილების მიღების ჩქარდება თუ არის საკმარისი ცოდნა და გამოცდილება. მაგალითად ხელჩართული ორთაბრძოლების ოსტატმა იცის რომ დარტყმის ამოცნობა შესაძლებელია წინასწარ. იცვლება ხედვა, დგომა, სუნთქვა, ხოლო იწყება დარტყმა სპეციფიური მოძრაობებით, რომელსაც გამოცდილი თვალი ეგრევე დააფიქსირებს, ისევე როგორც გამოცდილი თვალი განასხვავებს იარაღის შესამოწმებლად მოძრაობას იარაღის ამოღების მოძრაობისგან. აღნიშნული კონცეფცია ადასტურებს მოსაზრებას რომ ქმედება ყოველთვის ჯობნის რეაქციას. ამიტომაც  როდესაც თქვენ ხედავთ რომ თავდასხმა პროცესშია ყველაზე მნიშვნელოვანია მიხვდეთ რომ დროა იმოქმედოთ ეგრევე ანუ გადახვიდეთ ბოლო მოქმედების ეტაპზე. ამიტომაც მებრძოლების/ოპერატორების მომზადება კონტრჩასაფრებაში გულისხმობს ბოიდის ციკლის მხოლოდ ორი ეტაპის გამოყენებას, დააკვირდი და იმოქმედე. მომზადების ციკლი ავითარებს ოპერატორში უნარს  იმოქმედოს დაუყონებლივ საფრთხის დანახვის თანავე მანამ სანამ საპასუხო ქმედებები არ გახდება რეფლექსი. არ ხდება იდეალური შედეგის მიღწევა კურსანტი წახალისდება ყოველთვის როდესაც ინსტრუქტორი შეამჩნევს პროგრესს, ეს არის უწყვეტი სწავლის პროცესი.  თუ ხდება ა უნდა გააკეთო ბ და ასე შემდეგ.  (კამერონ პომ დაინახა თავდასხმა და გააკეთა ის ის რაც მას ასწავლეს, გაანადგურა საფრთხე, უბრალოდ ეს მოხდა არა ბრძოლის ველზე არამედ ბარის ეზოში რამაც მას ციხეში ამოაყოფინა თავი). ასე რომ, როგორც ხედავთ ამ ტიპიური „კინოშნიკური“ სცენარის უკან დგას მთელი კონცეფცია.

და ბოლოს, ჩემი ნამდვილი ან უფრო სწორედ იძულებითი სამსახურიდან გამომდინარე მე მიწევს ხშირად ტრენინგების ჩატარება ქართველი მსმენელებისთვის. როდესაც მე უხსნი ანალოგიურ კონცეფციებს, ხშირად ვხედავ სკეპტიციზმს მათ სახეებზე. ვიღაცამ, რაღაცა ამერიკებში მოიგონა, ეს აქ არ იმუშავებს, ჩვენთვის ეს ადრეა, იმათმა არ იციან ჩვენი სპეციფიკა და ასე შემდეგ. სამწუხაროდ ასეთი განწყობით ხალხი მაგალითად მერე მიდის და ქმნის რაღაცა კომიკურ იარაღებს და ითხოვს სახელმწიფო დამხარებას, გრანტებს, აღიარებას და პატივისცემას. ან იგონებს რაღაცა სისულელეებს ფორუმზე და თავის სადიდებელ ექსტრა სადღეგრძელოს იგებს სახინკლეში … მე არ ვარ პირველი ვინც ამას ვამჩნევ. რამდენიმე წლის წინ მე წავიკითხე ებრაელი ინსტრუქტორების ინტერვიუ სადაც ისინი ახასიათებდნენ მათ ქართველ მოწაფეებს როგორც ამპარატავან მატრაბაზებს, რომლებსაც არაფრის სწავლის სურვილი არ ქონდათ სამაგიეროდ პირდებოდნენ ინსტრუქტორებს სახლებს სოხუმში მას მერე რაც რუსებს და ბხაზებს დაამრცხებდნე. რა შედეგი მივიღეთ 2008 წელს მგონი შეხსენება არ ღირს. OODA Loop-ის ავტორი ჯონ ბოიდი, გადამდგარი პოლკოვნიკი, ასევე არის F-16, F-15 და F-18 ტიპის საბრძოლო თვითმფრინავების კონცეფციის ავტორი. მას უწოდებენ ოპერაცია „ქარიშხალი უდაბნოში“  გამარჯვების არქიტექტორს. მის მიერ შექმნილი ანალიტიკური ჯგუფი მეტსახელად „მფრინავთა მაფია“ დგას უამრავი ბრწყინვალე იდეის სათავეში, რომელთა წყალობითაც აშშ-ის საჰაერო ძალები გახდა ყველაზე ძლიერი სამხედრო მანქანა კაცობრიობის ისტორიაში. მისი კონცეფციების მიხედვით შექმნილმა საბრძოლო თვითმფრინავებმა გადაწიეს კონკურენტი საბჭოთა თვითმფრინავები მრავალი წლით უკან.

John Boyd

პოლკოვნიკი ჯონ ბოიდი წიგნის ყდაზე რომელიც მას მიუძღვნეს 

საქართველოში აწყობილი AR-15-ის თავისებურებები

March 27th, 2014

არც ისე დიდიხანია საქართველოში შესაძლებელი გახდა სამოქალაქო AR-15-ის შეძენა. იყიდება ისინი, როგორც მეორადი იარაღის ბაზარზე ასევე მინიმუმ ერთ მაღაზიაში თბილისში. არა და სულ რაღაც ორი წლის წინ ეს იარაღი დიდი იშვიათობა იყო და მე მქონდა ერთ-ერთი პირველი აქ აწყობილი  AR-15. ვინ აწყობს მაგათ მე აქ წერას არ დავიწყებ, სტატიის მიზანი არ არის მათი ნახელავის შეფასება. ყველაფერი ცხადია ლეგალურად ხდება, უბრალოდ ვიტყვი, რომ მინიმუმ ორი ხელოსნების ჯგუფი ცდილობს მათ აწყობას და ამით კონკრეტული ფინანსური მოგების ნახვას. რაც ცუდი არ არის ცხადია.

მიუხედავად იმისა, რომ  AR-15 ნამდვილად ძალიან ადვილად იწყობა გამზადებული დეტალებისგან, არის გარკვეული ასე ვთქვათ წყალქვეშა ქვები, რომლის შესახებ ასეთი იარაღის შეძენის მსურველმა უნდა იცოდეს. ადვილ აწყობას რაც ეხება მე ვგულისხმობ იმ ფაქტს, რომ როგორც წესი თუ ნაყიდია შესაბამისი კონფიგურაციის დეტალები კარგი მწარმოებლისგან აწყობისას  AR-15 არ ითხოვს ხელით მორგებას გინდაც 20 სხვადასხვა მწარმოებლის ნაწილები გამოიყენოთ. მე არ დაგღლით ტექნიკური სიღრმეებში ხანგრძლივი ექსკურსით უბრალოდ მიგითითებთ რას უნდა მიაქციოთ ყურადღება AR-15-ის ყიდვისას, ხოლო როდესაც გეცოდინებათ რას უყუროთ ადვილად მიხვდებით კონკრეტულად რა უნდა ეძებოთ და დააზუსტოთ ნეტში.

პირველ რიგში კომპონენეტების ხარისხს აქვს მნიშვნელობა. AR-15-ის კომპონენტებს უშვებს ალბათ ასობით კომპანია. დაწყებული ცნობილი მწარმოებლებიდან დამთავრებული საერთოდ უსახელო გუშინ-წინ შექმნილი მცირე სახელოსნოებით.

მე ვთვლი რომ ლულაზე უფრო მნიშვნელოვანი კომპონენტი  AR-15-ში არის საკეტი. ის არის ამ ტიპის იარაღის გული და ბევრი რამე დამოკიდებულია მის ხარისხზე. AR-15 არის ისეთი ტიპის იარაღი, რომელიც უნდა ისროდეს სულ. დაბალი ხარისხის ლულა შეიძლება არ მოგცეთ განსაკუთრებული სიზუსტე მაგრამ ის მაინც იქნება ადეკვატური ამ ტიპის იარაღისთვის ხოლო უხარისხო საკეტს შეუძლია გამოიწვიოს იარაღის გაჭედვა ან სერიოზული დაზიანებაც. ამიტომ არის საკეტი ჩემი აზრით ყველაზე მნიშვნელოვანი დეტალი ამ სისტემის იარაღში.  ეხლა საქმე იმაშია, რომ იმის გარკვევა რა ტიპის საკეტი აყენია თქვენ იარაღში შეიძლება იყოს შეუძლებელი (ლაპარაკია ნაწილებიდანა აწყობილ იარაღზე). იმიტომ, რომ უმეტსობა საკეტების მარკირებული არ არის საერთოდ არანაირი დამღებით. ხოლო საკეტის ფასი თავის მხრივ მერყეობს 100 დოლარიდან 500 დოლარამდე. ამიტომ ეს დეტალი იმსახურებს სერიოზულ ყურადღებას. გასაგებია, რომ ქარხნულ AR-15-ში, რომელიც აწყობილია კარგი რეპუტაციის მქონე ქარხანაში ექნება კარგი საკეტიც. აქ ლაპარაკია აქ აწყობილ იარაღებზე სადაც ამწყობის მიზანია მიიღოს მაქსიმალური მოგება მინიმალური დანახარჯით. თუ ვიზუალურად კარგი და ცუდი საკეტი ერთნაირად გამოიყურება დიდი ალბათობით ჩვენი ქართველი „მეიარაღე-ბიზნესმენები“ აირჩევენ ყველაზე იაფ საკეტს რომელიც კი შეიძლება იყიდო.

proper bolt

ხარისხის ნიშნებია შიგნიდან ქრომირებული საკეტის ჩარჩო (რაშიც მოძრაობს საკეტის თავი), შესაბამისად დაფიქსირებული “საკეტის გასაღები” (carrier key) (1) და დამღა რომელიც მეტყველებს რომ დეტალმა გაიარა ტესტირება სანამ გაყიდვაში მოხვდებოდა (2). უკანასკნელი კარგია თუ იქნება მაგრამ მისი არ არსებობა ჯერ არ ნიშნავს რომ საკეტი დაბალი ხარისხისაა.

მე ერთხელ ჩავატარე ექსპერიმენტი. ჩემ მეგობარს შესთავაზეს AR-15-ის აწყობა. დაუანგარიშეს ყველაფერი და დაამატეს, რომ თუ ექნებოდა სურვილი მისის სპეციფიკაციებით აუწყობდნენ იარაღს. ცხადია ადამიანმა, რომელსაც ნანახი აქვს AR-15 მხოლოდ სურათებში ვერანაირი  პერსონალური პრეფერენციები ვერ ექნებოდა ამ მხრივ. სამაგიეროდ მე მქონდა ეს პრეფერენციები და ვათქმევინე ჩემ მეგობრას რაც მსურდა მე, ყველაზე უბრალო ე.წ. „მილ-სპეკ“ კარაბინი საშუალო ფასიანი კომპონენტებისგან. პასუხიც მალე მივიღეთ, თქვენი გემოვნეებიტ აწყობილი AR-1-ის ფასი იქნება 3300 დოლარი. ჩვენი სპეციფიკაციებით: 1700 დოლარი. გინდათ გითხრათ რა ღირს ყველაზე იაფი დეტალებისგან აწყობილი AR-15? საქართველოში მისი ფასი ვერანარიად ვერ იქნება 900 დოლარზე მეტი ყველა ხარჯის გათვალისწინებით.

დამღებს რაც შეეხება. დამღები MPI და HPT ხანდახან გვხვდება საკეტზე ან ლულაზე. რა არის High Pressure Test (HPT დამღა)?. ეს არის ტესტირების ერთ-ერთი მეთოდი, როდესაც დეტალი მოწმდება სატესტო (მაღალი წნევის) მუხტის გასროლით. ამით დასტურდება, რომ დეტალი ვარგისია ექსპლუატაციისათვის. ყველა კარგი კომპანია არ მიმართავს ამ ტესტს და ნაცვლად ტესტავს ცალკეულ დეტალებს პარტიებიდან. თუ რომელიმე დეტალმა ვერ გაუძლო ტესტირებას, მთლიანი პარტია იბრაკება.  აღნიშნელ ტესტს  AR-15-ში გადის საკეტის თავი და ლულა. ბუნებრივია იაფი კომპონენტები ასეთ შემოწმებას არ გადიან.

რა არის   Magnetic Particle Inspection (MPI დამღა). ეს არის ტექნიკური, არა-ძალოვანი ტესტი, რომლის მიზანია გამოვლინდეს ფარული დეფექტები მეტალის სტრუქტურაში, რომლისგანაც მზადდება დეტალი ( AR-15-ის შემთხვევაში ისევ საკეტის თავი და ლულა). როგორც წინა შემთხვევაში ყველა კარგი მწარმოებლი არ ახდენს ყველა დეტალის აუცილებელ ტესტირებას. ხოლო იაფი დეტალების მწარმოებლები საერთოდ არ იტკიებენ თავს ზედმეტი შემოწმებებით.

განვიხილოთ შემდეგი კომპონენტი. ქვედა ჩარჩო ე.წ. “ლოვერი/ლოუერი”. არის როგორც წესი ორი ტიპის ალუმინის ლოუერი. ე.წ. „მილ-სპეკი“ ანუ დამზადებული ჯერ ნაჭედი ალუმინის ნაჭრისგან და შემდგომ ფრეზირების მეთოდით დამუშავებული და მთლიანად ფრეზირების მეთოდით დამზადებული (არსებობს კიდე ჩამოსხმული ლოუერები, მაგრამ ისინი უკვე დიდი იშვიათობაა ამერიკაშიც). პირველი ჩემი აზრით უკეთესია იმიტომ რომ ალუმინი უფრო მყარია და გარდა ამისა კლასიკური  AR-15-ის იერსახეს აძლევს იარაღს. მეორე მეთოდს არაფერი ცუდი არ გააჩნია გარდა თეორიულად უფრო ნაკლებად მყარი ალუმინისა. ბოლოს და ბოლოს ქვედა ჩარჩო არის ქვედა ჩარჩო, ის არ იტვირთება ექსპლუატაციის დრო და მისი რესურსი ბევრად აღემატება ლულის და საკეტის რესურს. მაგრამ საქმე იმაშია, რომ უმეტესობა აქ აწყობილი  AR-15-ების აღჭურვილია “ლოურებეით”, რომლებიც გამოიგზავნა საქართველოში ნახევრად დამზადებული ფორმით, ხოლო მათი ბოლომდე მიყვანა ხელოსნებმა აქ დაასრულეს.


lower 1-2

მარცხნივ დამთვარებული „ლოუერი“, რომელიც აშშ-ის კანონით ითვლება იარაღად და დაუმთავრებელი „ლოუერი“, რომელიც თავისუფლად იყიდება აშშ-ში როგორც ალუმინის ჯართი.

ასეთი ლოუერები შეიძლება იყოს ანოდირებული ან ანოდირების გარეშე (ანოდირება არის ალუმინის დეტალის ზედაპირის ქიმიური დამუშავება, რაც ზრდის ზედაპირის სიმკვირივეს და უკეთ იცავს კოროზიისგან, ანოდირების ორი ტიპი არსებობს და მეორე ტიპის ანოდირება არის სასურველი და დიახ ალუმინი განიცდის კოროზიას). აბსოლუტური უმეტესობა ჩარჩოების შეღებილია საღებავით. რა საღებავით უცნობია ხოლო მისი მდგრადობა გამოჩნდება მხოლოდ ექსპლუატაციის შემდეგ. აუცილებელია ანოდირება? არა. ანოდირებული  ალუმინი უფრო მყარ ზედაპირს იღებს და უფრო გამძლეა ნაკაწრების წინააღმდეგ მაგრამ ალუმინის მარკა რომლისგანაც ეს დეტალი მზადდება ისედაც ძალიან მყარია და განსაკუთრებული საჭიროება ალუმინის ანოდირების არ არის. (კიდევ ერთი მიზეზი ეძებოთ “მილ-სპეკ” “ლოუერი”). ხარისხი აქ დამზადებული ქვედა ჩარჩოსი შეიძლება იყოს ძალიან მაღალი ან ძალიან დაბალი, გააჩნია რომელმა ხელოსანმა დაასრულა ის. გარედან ეს დეტალი პრაქტიკულად არ საჭიროებს დამუშავებას მაგრამ შიგნიდან ითხოვს საკმაოდ ბევრ შრომას და ამიტომაც ეს დეტალი შიგნიდან უნდა დაათვალიეროთ. როგორც წესი “ლოუერის” დასრულებისას გამოიყენება სპეციალური შაბლონი, რის გამო შეცდომის დაშვება ძალიან ძნელია მაგრამ შესაძლებელია. კოსმეტიკური დეფექტები იმდენად მნიშვნელოვანი არ არის რამდენადაც მნიშვნელოვანია რომ უველა ნახვრეტი იყოს გაბურღული ზუსტად რაც უზრუნველყოფს დამცემ სასხლეტი მექანიზმის საიმედო მუშაობას.

ეხლა რა არის უკვე ორჯერ ნახსენები ამ სტატიაში “მილ-სპეკი”? Mil-spec, Military Specifications, არის სტანდარტი, რომლიც განსაზღვრავს როგორი ტექნოლოგიებით და რა ზომების და სპეციფიკაციების დაცვით უნდა დამზადდეს სამხედრო  AR-15 ტიპის იარაღი (M4/M16) აშშ-ის შეიარაღებული ძალებისთვის. ფოკუსი იმაშია, რომ იარაღი ითვლება “მილ-სპეკად” თუ მან გაიარა შემოწმება სახელმწიფოს მიერ დანიშნული ინსპექტორის მიერ ამიტომაც წარწერა კომერციული დეტალის ყუთზე რეალურად არის ტყვილი. კი დეტალი შეიძლება აკამყოფილებდეს სამხედრო სტანდარტს, მაგრამ ის ვერ იქნება “ნაღდი მილს-სპეკი” თუ არ არის მოხსნილი ამერიკული შეიარაღებული ძალების კუთვნილი იარაღიდან.

წლების განმავლბაში აშშ-ის შეიარაღებულიი ძალები და კოლტი აგროვებდა გამოცდიელაბს  M4/M16-ის ექსპლუატაციის შესახებ და შეძლებისდაგვარად აუმჯობესებდა კონსტრუქციას. შედეგები ამ შრომის არის წარმოდენილი კოლტის ტექნიკური მონაცემების პაკეტში (Colt’s Technical Data Package (TDP) ). ბელგიური FN, რომელიც კოლტის გარდა უშვებდა იარაღებს ამერიკული ჯარისთვის ასევე იყენებდა კოლტის ამ დოკუმენტს.

კიდე უფრო მოკლედ რომ ავხსნა „მილ-სპეკი“ არის რეცეპტი მუშა AR-15-ის მინიმალურ შესაძლო ფასად, რომელიც დააკმაყოფილებს აშშ-ის ჯარის მოთხოვნებს. ანუ ეს არ არის საუკეთესო AR-15-ის რეცეპტი და მითუმეტეს არ არის “ოქროს სტანდარტი”.

 არის თუ არა “მილ-სპეკ” მზგავსი AR-15 საუკეთესო  ამ ტიპის იარაღი? არა არ არის. ნებისმიერი high-end AR-15-ს ექნება ყველაფერი რაც “მილ-სპეკ” AR-15-ს დამატებული უამრავი სხვა დეტალი, რომელთა გამოყენება სამხედრო იარაღში არ იქნებოდა მიზანშეწონილი მაღალი ფასის გამო. მაგალითად ზე-მდგრადი დაფარავა, მონოლითური ლულის კოლოფი (ე.წ. აპერი)  და ასე შემდეგ.

“მილ-სპეკი” კარგია, როდესაც აწყობთ იარაღს, იმიტომ, რომ როგორც მინიმუმ არსებობს მეტ ნაკლებიად დიდი ალბათობა იმისა, რომ ?ე.წ. “მილ-სპეკ” დეტალებს პრაქტიკულად არ დაჭირდბება მორგება. მაგალითად ჩემი კუთვნილი კარაბინი აწყობილია სულ ე.წ. “მილ-სპეკ” მზგავსი დეტალებით და გეფიცებით, იარაღი ისე აიწყო რომ არც ერთ დეტალს მორგება არ დაჭირდა.  ვარჩევ დეტალს, აწერია მილ-სპეკი ესეიგი ყველაფერი ნორმაშია. მილ-სპეკ აპერი წავა მილ-სპეკ ლოუერზე, მილ-სპეკ ლოურზე დაყენდება მილ-სპეკ ბუფერის მილი და ასეთივე მილ-სპეკ კონდახი. შეცდომა გამორიცხულია.

მოიცადე და აბა წყალქვეშა ქვებიო? პირველი წალქვეშა ქვა მე უკვე დაგანახეთ. ეს არის იაფი, უსახელო კომპანიების დეტალები.

შემდეგი წყალქვეშა ქვა არის მაგალითად კონდახი. აქ კიდე შეცდომის დაშვება ადვილია. AR-15-ის ტელესკოპური კონდახი მაგრდება რესივერის დამაგრძელებელზე, რომელსაც ასევე უწოდებენ ბუფერის მილს. ის ორი ტიპის არის, ე.წ. “მილ-სპეკი” და კომერციული სტანდარტის.  საქმე იმაშია, რომ კომერციული კონდახები უფრო მეტია და შესაბამისად აზრი აქვს კომეცრიული “მილის” დაყენებას. მე მაინც “მილ-სპეკ” ავირჩიე. როგორც წესი მწარმოებელი უთითებს რა სტანდარტის არის მისი კონდახი ან “მილი”. კომერციული მილები უფრო განიერია და შესაბამისად კომერციულ კონდახს ექნება საკამოდ დიდი ლუფტი თუ დააყენებთ მას “მილ სპეკ” მილზე.

თუ გნებავთ კიდე ერთი საინეტერესო ჩემი დაკვირვება. ჩვენი “მეიარაღე ბიზნესმენები” აყენებენ ყველაზე იაფ სამიზნე მოწყობილობებს. დამზადებული ჩინეთში ეს ალუმინის ჯართი არ უნდა ეყენოს იარაღზე, მაგრამ ის იაფია და კარგად გამოიყურება.  თუ კომპლექტი, კარგი მაღალი ხარისხის წინა და უაკანა სამიზნე მოწყობილობების ღირს 100 დოლარიდან და მეტი, ჩინური კომპლექტის ფასი იქნება 30-40 დოლარი.

როგორც წესი აქ აწყობილი AR-15 ძალიან ღარიბ კომპლექტაციაში იყიდება ყველაზე იაფი ტიბჟირით, სახელურით და კონდახით.

ბუფერი, დეტალი, რომელიც თამაშიბს დიდ როლს AR-15-ის საიმედოობაში. ეს ის დეტალია, რომელიც აწვება საკეტს და გასროლის შემდეგ ასკდება მას უკნიდან და კეტავს ლულაზე. მისი წონა განსხვავდება იმის და მიხედვით თუ რა კონფიგურაცია აქვს AR-15-ს, დენთის აირების მილის და ლულის სიგრძის კომბინაციას ვგულისხმობ. მეტ წილად ბუფერები არ არის მარკირებული ხოლო თუ ქარხნულ AR-15-ში მწარმოებელმა კარაგდ იცის რა წონის ბუფერი ჩადოს, რა დევს აქ აწყობილ იარაღში კაცმა არ იცის. მართალია უნდა ავღნიშნო, რომ ნახევრად-ავტომატურ AR-15-ში ბუფერის წონას არ აქვს კრიტიკული  მნიშვნელობა. შაშხანის და კარაბინის ბუფერები განსხვავებულია.

კიდე ერთი წყალქვეშა ქვას წარმოადგენს განსხვავება დეტალებში, რომლებიც განკუთვნილია კარაბინისთვის და შაშხანისთვის ერთმენეთისგან განსხვავდება. იციან ამის შესახებ იმათმა ვინც აწყობს AR-15-ს საქართველოში? მე არ ვიცი. ჩემ თვალწინ ხელოსანმა დააყენა უკანა სამიზნე მოწყობილობა უკუღმა, მეორეს არ ესმოდა სხვაობა .223 რემ-ის და 5.56 NATO-ს შორის, კიდე ერთი ვერ არჩევდა ნაჭედ და ფრეზირებულ “ლოუერებს”, ასე, რომ ყველაფერი შესაძლებელია. ჩემი რჩევა იქნება იმათთვის ვინც შეეცდება ააწყოს საკუთარი ძალებით AR-15 ან ექნება არჩევანი სხვადასხვა ტიპის AR-15-ს შორის, აირჩიოს 7 ინჩიანი კარაბინის სიგრძის დენთის აირების სისტემა და 14.5 ინჩიანი ლულა. ეს კომბინაცია წლები,ა ექსპლუატაციაშია და ლომის წილი სამოქალაქო AR-15-ის ასეთი კონფოგურაციით იყიდება (მართალია 16.5 ინჩიანი ლულებით, როგორც ამას აშშ-ს კანონმდებლობა ითხოვს მაგრამ 7 ინჩიანი დენთის აირების სისტემა მაინც საუკეთესო არჩევანია). ასეთი კონფიგურაციის სუსტ და ძლიერ მხარეებზე ცნობილია ყველაფერი.  გარდა ამისა ასეთი კონფიგურაციისთვის საჭირო დეტალების რაოდენობა ურიცხვია. ყველაზე საიმედო AR-15? ეს არის შაშხანა 11 ინჩიანი დენთის აირების სისტემოით და გრძელი 20 ინჩნიანი ლულით.  მე ნამდვილად არ დავიწყებ ახსნას რა ტექნიკური სხვაობებია შაშხანასა და კარაბინის შორის. განსხვავდება ბუფერები, ბუფერის მილები, სავაზნეში მისაწოდებელი “რამპები”, საკეტები.

ლულები. AR-15-ის ლულები ძირითადად მზადდება ორი ტიპის ფოლადისგან. 4150 და 4140. რომ არ წავიდეთ ტექნიკურ სიღრმეებში სამოქალაქო AR-15-თვის გამოდგება ორივე. სამხედროებს მოწონთ 4150, ისევე, როგორც მოწონთ გრძელი ჯერებით სროლა და ამიტომაც ირჩევენ ამ მარკას. სამოქალაქო მსროლელი ვერასდროს ვერ ნახავს სხვოაბას ორს შორის ისევე, როგორც გაუჭირდება “დაანგრიოს” ლულა დამზადებულია 4140 ფოლადისგან. ფოლადის მარკაზე უფრო მნიშვნელოვანია სხვა რამეები. მაგალითად ქრომირება. აქ ყველაფერი ცნობილია. ქრომის გარეშე ლულები უფრო ზუსტია, ქრომირებული ლულები უფრო უძლებენ ინტენსიურ ექსპლუატაციას. რა გჭირდებათ თქვენ თავად გადაწყვიტეთ. არჩევანი ნომერი ორი რომელიც ლულებს უკავშირდება და რომელიც უნდა გააკეთოთ: უკვე დაყენებული დენთის აირების ბლოკი თუ შემდგომ დაყენებული აქ, თუნდაც საქართველოში? ჩემი რჩევა იქნება იყიდოთ ლულა უკვე დაყენებული ქარხნული წესით დენთის აირების ბლოკით. იმიტომ, რომ აქ გვაქვს გარანტია (თუ მწარმოებელი კარგია), რომ დენთის აირების ბლოკი შეესაბამება სპეციფიკიაციებს და დაყენებულია პროფესიონალის მიერ. არასწორედ დაყენებული ან ცუდი ხარისხის დენთის აირების ბლოკი პრაქტიკულად გაანდგურებს იარაღის საიმედოობას. ძალიან ბევრი ლულა იყიდება უკვე დაყენებული დენთის აირების ბლოკით. ასევე მასზე უკვე წამოცმულია ლულის ქანჩი. ასე, რომ ერთი შეძენით თავს არიდებთ დენთის აირების ბლოკის მორგებას და ცალკე ლულის ქანჩის ყიდვას. მე ზუსტად ასეთი ლულა ვიყიდე და არასდროს არ მინანია.

pins ar

დენთის აირების ბლოკი მაგრდება ლულაზე ორი შტიფტით (ზოგ მოდელში ხრახნით). თუ ამ დეტალებს ეტუობა ნაკაწრები უხეში მორგების ნიშნები ესეიგი ბლოკი საქართველოში დაყენდა. დაყენდა ან კარგად ან ცუდათ მაგრამ თუ ეს დეტალი არასწორედ დაყენდა მაშინ ის უბრალოდ  გაგაწამებთ.

რა სხვაობაა “.223 ლულას” და “5.56 ლულას” შორის. სხვაობა არის ვაზნაში და სავაზნის კონსტრუქციაში. დაიმახსოვრეთ: .223 რემინგტონზე გათვლილ იარაღში 5.56 NATO-ს ვაზნის გამოყენება აკრძალულია! .223 რემის გამოყენება უკანასკნელში შესაძლებელია. ყოველთვის იყიდეთ “5.56 ლულა”. დამატებითი ინფორმაციისთვის მიმართეთ გუგლს, მაგრამ შეგიძლიათ სიტყვაზე მენდოთ, სხვაობა ამ ორს შორის არსებობს.  როგორც წესი ლულა მარკირებულია, მაგრამ ყოველთვის არა ამიტომ თუ ყიდულობთ აქ აწყობილ AR-15-ს ნუ მიაქცევთ ყურადღებას რა წერია ქვედა ჩარჩოზე. ნახეთ ლულა. ლულაზე უნდა იყოს დამღა 5.56NATO, თუ ის არ არის მაშინ გამოიყენეთ მხოლოდ .223 რემინგტონის ვაზნები. კიდე ერთი პრობლემა არის, რომ ხანდახან ლულას აკლია მწარმოებლის დამღაც, რის გამოც ლულის იდენტიფიცრება ხდება პრობლემური.

ტვისტს რაც შეეხება ანუ ხრახნების ბიჯს, ზე-პოპულარულია უნივერსალური 1:9. რატომ? იმიტომ რომ ეს ბიჯი მუშაობს 5.56X45 კალიბრის ტყვიის  ყველაზე პოპულარულ წონებთან ანუ 52-65 გრანიან ტყვიებთან.

ასე, რომ კითხვაზე რა ლულა ვიყიდოთ ავარჩიოთ? ჩემი პასუხია, 14.5 ინჩიანი ლულა, ქრომირებული ლულის არხით და სავზნით, ტვისტი 1.9, დენთის აირების სიგრძე 7 ინჩი, ქარხნულად დაყენებული დენთის აირების ბლოკით. ეს არჩევანი კარგია თუ გინდათ უნივერსალური კომპაქტური კარაბინი. თუ გინდათ 10 ინჩიანი ლულა ან “ვარმინტ  AR-15″ ყველაფერი გაცილებით რთულდება და ხარჯებიც იზრდება (ბოლო შემთხვევაში).

ეხლა დენთის აირების ბლოკს რაც შეეხება. სტანდარტული A2 ტიპის, ტიპიური სამკუთხედი ფორმის დენთის აირების ბლოკი არის ორი სიმაღლის და ორი ტექნოლოგიით დამზადებული. ე.წ. F ტიპის არის უფრო მაღალი და განკუთვნილია კარაბინისთვის, იმიტომ რომ კარაბინი მოკლეა და მანძილიც სამიზნემდე მცირდება. საჭირო გახდა მისის ამაღლება. ტექნლოგიოას რაც შეეხება ის მზადდება ჩამოსხმის მეთოდით (cast) და ჭედვით (forged). უკანასკნელი უმჯობესია თუმცა პირველიც კარგად მუშაობს. F ტიპის სამიზნეს შეიძლება ქონდეს F დამღა და შეიძლება არ ქონდეს. ხვდებით რომ არც ისე მარტივია ყველაფერი?

მჭიდები შეიძლება იყოს პრობლემატური. მჭიდი იყო და იქნება AR-15-ის აქილევსის ქუსლი. იმისთვის, რომ იარაღმა იმუშაოს საიმედოთ საჭიროა კარგი მჭიდები. ჩვენი მაღაზიები ყიდიან 12 დოლარიან შესანიშნავ Magpul-ის მჭიდებს „სულ რაღაც“ 80 ლარად. კიდევ კაი, რომ კარგი AR-15-ის მჭიდი ღირს პრაქტიკულად იგივე რავ ცუდი მჭიდი, წინააღმდეგ შემთხვევაში მოგვიწევდა ყიდვა 80 ლარად უკვე ცუდი მჭიდების. მიუხედავად ამისა მე მაინც შემხვედრია უსახელო დაბალი ხარისხის მჭიდები.

რაც შეეხება მარკირებებს, ეს თემა, რომ განვავრცოთ, ამერიკული კანონმდებლობით რესივერი/“ლოუერი“ უნდა იყოს მარკირებული შემდეგი წესით. მასზე დატანილი უნდა იყოს კომპანიის სახელი, მისი ასე ვთქვათ რეგისტრაციის მისამართი (ქალაქი და შტატი) და სერიული ნომერი. პრობლემა მდგომარეობს იმაში, რომ დაიმთადებული ქვედა ჩარჩო აშშ-ში არ ითვლება იარაღად და მასზე უმეტეს შემტხვევაში არ არის არანაირი დამღები. შესაბამისად მარკირება ხდება აქ და აქ რას დააწერენ კაცმა არ იცის. ასე, რომ განსაკუთრებული ეჭვით უნდა შეხედოთ ცნობილი ბრენდების AR-15-ებს. შეიძლება თვქენ წინ სულაც არ იყოს Noveske-ს ან თუნდაც Bushmaster-ის კარაბინი არამედ აქ აწყობილი იარაღი. არაფერი ცუდი თავის მხრივ არ არის აქ აწყობილ იარაღში თუ ის აწყობილია კარგად, კარგი და სწორედ შერჩეული კომპონენეტებისგან. მთელი სიკეთე ამ სისტემის როგორც უკვე ავღნიშნე არის ის რომ თუ კომპონენტები კარგი ხარისხისაა იარაღი არ საჭიროებს არანაირ მორგებას. “ჰედსპეისის” (მანძილი საკეტის სარკიდნ სავაზნეს ბოლომდე) AR-15-ში მოწმდება უბრალოდ გადაზღვევის მიზნით მაგრამ, როგორც წესი არასდროს არ ხდება საჭირო მორგება. ამასთან შედარებით კალაშნიკოვი, რომლის სათადარიგო დეტალები მზადდება სერიოზული პლუსით ზომებში მათი შემდგომი მორგებისთვის კონკრეტულ იარაღზე არის უბრალოდ გასული საუკუნე. მიუხედავად ამისა მაინც მე ძალიან ხშირად მესმის პრობლემებზე ამ იარაღებთან. არ ტენის,  არ მუშაობს სუსტ ვაზნებთან და ასე შემდეგ.  ჩემ პირველ Ar15-ზე გვერძე გადახრილი წინა სამიზნე იყო რაც მეტყველებდა არასწორად მორგებულ ლულაზე. მე ვნახე აქ აწყობილი AR-15, “ახალი”, რომელსაც ამოჭმული ქონდა საკეტის სარკე რაც მეტყველებდა რამდენიმე ათას ნასროლ ვაზნაზე. იარაღის სხვა ნაწილები ახალი იყო ანუ იმან ვინც ეს იარაღი ააწყო დაუყენა მას ნახმარი საკეტის თავი. ჩემი მეგობარი ესტუმრა მაღაზიას, რომელიც ყიდიდა აქ აწყობილ AR-15-ს და გაოცებული დარჩა ქვედა ჩარჩოს დაბალი ხარისხით და იმ ფაქტით, რომ 5-დან 3 იარაღზე მცველი არ მუშაობდა (ვინც ერკვევა იმან იცის რომ იმისთვის რომ მცველმა სწორედ იმუშაოს ხანდახან საჭიროა მცირე მორგება). ყველაფერი ეს ძალიან სამწუხაროა, იმიტომ, რომ ასეთი მიდგომა გაანადგურებს ამ იარაღის რეპუტაციას საქართველოში. არავინ არ დაიწყებს გარკვევს მიზნებში რის გამოც აქაური AR-15-ები ვერ მუშაობენ კარგად და ძალიან ცოტა ადამიანი ალბათ წაიკიტხვას ამ სტატიას და მიხვდება რაშიც არის საქმე. მე? მე ჩემი AR-15-ით აბსოლუტურად კმაყოფილი ვარ და ის აბსოლუტურად საიმედოა.

პრობლემა მძიმდება იმით, რომ არავის აქ ბოლომდე ზუსტად არ ესმის ეს სისტემა, და პრობლემის შემთხვევაში ჯერ უნდა დასვათ დიაგნოზი, დანიშნოთ სწორი მკურნალობა და შემდგომ დაწვათ ვაზნების არც ისე მცირე რაოდენობა, რომ დარწმუნდეთ რომ პრობლემა აღარ არსებობს. ეს კიდე ჩვენ პირობებში შეიძლება იყოს ძალიან რთული და ბევრისთვის საერთოდ შეუძლებელი.

გაგიჩნდათ სურვილი თავად ააწყოთ იარაღი? მეგობრებო იარაღის აწყობის უფლება საქართველოს კანონმდებლობით აქვთ მხოლოდ შესაბამისი ლიცენზიის მქონე პირებს, ხოლო თუ გაქვთ შეკითხვები რა რაზე მიდის და რა რასთან მუშაობს იყიდეთ ეს წიგნი: Gunsmithing - The AR-15 by Patick Sweeney (ინგლისურ ენაზეა) ხოლო თუ არ იცით ინგლისური და გინდათ ააწყოთ AR15 მოემზადეთ “საინტერესო” თავგადასავლებისთვის. ეს სტატია არ ეხება საკუთარი ძალებით იარაღის აწყობას. მაგას არც სტატია ეყოფა და არც წიგნი.

და ბოლოს, სტატია არ არის და ვერ იქნება სრული. ჩემი მიზანია კიდევ ერთხელ გავაფრთხილო მყიდველი და ავარიდებინო მას თავი სერიოზულ პრობლემებს.  სამწუხაროდ იმის იმედი, რომ მაღაზიებში მივიღებთ ზუსტ, ამომწურავ პასუხს ჩვენ კითხვებზე არ უნდა გქონდეთ.

იარაღის ღვედის არჩევაზე

February 28th, 2014

ადრე ერთ-ერთ წიგნში მე წავიკითხე, რომ ბრიტანულ სპეცრაზმ SAS-ში  უარი ქონდათ ნათქვამი შაშხანის ღვედების გამოყენებაზე და ასე სპეცრაზმელები სწავლობდნენ არასდროს არ გაეშვათ ხელი იარაღისთვის. ეს იდეა მე ძალიან მომეწონა და წლების განმავლობაში მე საერთოდ არ ვაქცევდი ღვედებს არანაირ ყურადღებას და დავათრევდი იარაღს ხელებით. სასროლად იარაღი მგზავრობდა მანქანით ხოლო სამიზნებდე გასეირნებისას იარაღი ხელში მეკავა. როგორც კი მე გაუხშირე ლაშქრობები და საჭირო გახდა მეტ ნაკლებად კომფორტული იარაღის ტარება, ვიყენებდი იმას რაც პირველი მომხვდებოდა ხოლმე ხელში, მეტ წილად სტანდარტულ რუსულ/საბჭოთა ღვედებს.  ერთი ასეთი ლაშქრობისას მარცხენა მხარზე გადაკიდებულმა „ვეპრმა“ ისე ამაქერცლა კანი ზურგზე თავისი სახელურით რომ მერე ზურგი კარგი ორი კვირა მიხორცდებოდა. ასევე თხელი ბრეზენტის ღვედი მიხეხავდა ხოლმე კისერს და ზოგადად ეს საბჭოთა ქამრები იყო ძალიან მოკლე და მოუხერხებელი. ასევე არ მომწონდა რომ რკინის საღვედეები კაწრავდა იარაღს და აზიანებდა ხის დეტალებს. მოკლედ გახდა საჭირო შემეძინა კარგი ხარისხის კომფორტული  და მოსახერხებელი იარაღის ღვედი. უკანასკნელი სამი წლის განმავლობაში მე ათამდე სხვადასხვა ღვედი შევიძინე და გარკვეული გამოცდიელბაც დავაგროვე.  მე არ ვარ ექსპერტი ღვედებში, რასაც მე გიამბობთ არის მხოლოდ ღვედების ანაბანა და ჩემი მწირი გამოცდილება, რამაც წარმოდგენა უნდა შეგიქმნათ რა ხდება ღვედების სამყაროში. საბოლოო არჩევანი თქვენზეა და თქვენ თვითონ უნდა იპოვოთ ის ღვედი რომელიც გამოგადგებათ თქვენ და შეესაბამება თქვენ მოთხოვნებს.

არსებობოს სამი ძირითადი იარაღის ღვედის ტიპი. განსხვავდებიან ისინი იმ წერტილების რაოდენობით რა წერთილებითაც მაგრდება იარაღზე. ერთ წერტილიანი, კლასიკური ორ წერტილიანი და სამ წერტილიანი. უკანასკნელი მაგრდება იარაღზე ორ წერტილზე მაგრამ რეალურად  არის მესამე საკიდიც, რომელიც თავად ღვედზე მაგრდება.

დავიწყოთ ერთ-წერტილიანებით.

ერთ წერტილიანი ღვედის დადებით მხარეებს განეკუთვნება ორმხრივობა. როგორც წესი ასეთი ღვედი მაგრდება იარაღის შუა ნაწილში და შესაბამისად არის შესაძლებელი სროლისას მხარის სწრაფი შეცვლა, რაც ამოფარებული მდგომარეობიდან სროლას მნიშვნელოვნად აადვილებს. ეს არის ამ ტიპის ღვედის ყველაზე სერიოზული უპირატესობა. ასევე ღვედზე დამაგრებული იარაღი შეიძლება დამალოთ კურთუკის ქვეშ. უმეტესობა ერთ წერტილიანი ღვედების იძლევა საშუალებას იარაღის მოხსნის ღვედის გახდის გარეშე. უბრალოდ ხელით ხსნით საკეტს და იარაღი თავისუფალია. არც ღვედი ტანიდან არსად არ დაიკარგება. ფასი. ასეთი ღვედი არ ღირს ძვირი. თუნდაც საუკეთესო ძვირიანი მოდელები არ ღირს ბევრი. მათი ჩინური ასლები კიდე უფრო იაფია და ჯდება 15 დოლარამდე.

უარყოფით მხარეებს განეკუთვნება ის, რომ იარაღი არ არის სტაბილურად დამაგრებული მსროლელზე და ამ ნაკლს მოყვება მთელი რიგი თანდაყოლილი პრობლემების. ერთ წერტილიან ღვედზე დაკიდებული იარაღი ითხოვს მუდმივ კონტროლს ერთი ხელით, მაგალითად სიარულისას და მითუმეტეს სირბილისას. პატარა მოძრაობაც და იარაღი იწყებს იქით-აქით ხტუნაობას. იარაღი დამაგრებულია ტანზე შედარებით დაბლა ლულით ქვევით. საკმარისია ოდნავ დაიხაროთ და ლულა ერჭობა მიწაში. პისტოლეტზე გადასვლისას, თუ გადაიხრებით წინ, კარაბინი დაეკიდება თავისუფლად ჰაერში და თავისი წონით დაგირღვევთ ბალანსს.

გარდა ამისა ის ფაქტი რომ 3-4 კილოგრამიანი იარაღი თავისუფლად მოძრაობს სხეულის ირგვლივ საკმაოდ სერიოზულად ტვირთავს ზურგს და ასაკიანი მსროლელები ან ისინი ვისაც აქვთ პრობლემა ხერხემალთან მალევე იგრძნობენ სერიოზულ დისკომფორტს.

თავისუფლად მოძრავი იარაღი ედება და ეჯახება ყველაფერს, ხელებს, ფეხებს, აღჭურვილობის სხვა ელემენტებს.

ასეთ ღვედზე დამაგრებული იარაღი ათავსუფლებს მხოლოდ ერთ ხელს. ნებისმიერი მცირე მოძრაობისას ის ითხოვს მეორე ხელით დაფიქსირებას.

როგორც წესი იარაღი იშვიათად არის აღჭურვილი სამაგრი ადგილით ასეთი ღვედისთვის და საჭიროა იარაღის მოდიფიცირება.

გამოყენება: გამოდგება მხოლოდ შედარებით მოკლე იარაღისთვის, ტაქტიკური კარაბინი, მოკლე თოფი, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი. კარგი ვარიანტია სახლის დაცვის იარაღზე, მაქსიმუმ ქალაქის პირობებში ან ტრანსპორტით გადაადგილებისას ან როდესაც საჭიროა იარაღის დამალვა ტანსაცმლის ქვეშ. აბსოლუტურად გამოუსადეგარია შედარებით გრძელ იარაღზე და თუ იგულისხმება იარაღის ტარება ლაშქრობისას/ნადირობისას ანუ როდესაც საჭიროა ბევრი სიარული.

Gear-Sector-Asp-Single-Point-Sling

ერთ წერტილიანი ღვედი 

ეხლა რაც შეეხება ორ წერტილიან ღვედებს. დამიჯერეთ მეგობრებო, არაფერი არ ჯობია კლასიკურ დროით და პრაქტიკით გამოცდილ ორ წერტილიან ღვედს! ასეთი ღვედის დადებით მხარეებს განეკუთვნება უნივერსალურობა. შესაძლებელია იარაღის ტარება ნებისმიერ თქვენთვის მოსახერხებელ მდგომარეობაში. მარცხენა მხარზე, მარჯვენა მხარზე, ლულით ქვევით, ლულით ზევით, წინ მკერდზე ან უკან ზურგზე. ორივე ხელი შეიძლება იყოს თავისუფალი. იარაღი ახლოს არის სხეულზე და არ მოძრაობს გადაადგილებისას.

ფასი. ორწერტილიანი ქამარი ასევე იაფია. ხელმისაწვდომია იაფი ჩინური ქამრები რომელთა ფასი 5 დოლარიდან იწყება, ასევე ოროგონალური სამხედრო ქამრები ან თანამედროვე ტაქტიკური ან სანადირო მოდელები.

უარყოფითი მხარეები ცხადია უკვე გასაგებია. მხარის შეცვლა ითხოვს ღვედის მოხსნას და საკმაოდ რთულ მანიპულაციებს (ერთ წერტილიანთან შედარებით). პისტოლეტზე გადასვლისას იარაღის ღვედზე დაკიდება ასევე ითხოვს უფრო რთულ მოძრაობებს, მაშინ როდესაც ერთ წერტილიან ქამარზე დამაგრებულ იარაღს შეგიძლიათ უბრალოდ ხელი გაუშვათ. შესაბამისად რეგულარული ვარჯიში იარაღის მხრიდან სწრაფად მოხსნის მიზნით და სასროლოსნო დგომის დაკავებით არის აუცილებელი. ასევე აუცილებელია ივარჯიშოთ პისტოლეტზე სწრაფ გადასვლაში.

როგორც წესი ორ წერტილიანი ღვედი სწრაფი რეგულირების გარეშე მაინც უფრო უმჯობესია ვიდრე ერთ წერტილიანი. მიუხდავად იმისა რომ ასეთი ღვედი მუდმივად ან ცოტათი უფრო გრძელია ან ცოტათი უფრო მოკლეა კონკრეტული მოძრაობების შესრულებისას ის უფრო უნივერსალურია და გამოსადეგი ხოლო უკვე ორ წერტილიანი ღვედი სწრაფი რეგულირების საშუალებით არის საუკეთესო ღვედი ჩემი აზრით. სწრაფი რეგულირება გულისხმობს რომ ღვედში არის ჩანართი, რომელიც ერთი ხელის მოძრაობით ზრდის ან ამოკლებს ღვედის სიგრძეს. ასეთი სიგრძის რეგულირების საშუალება არის კარგი, იმიტომ რომ შესაძლებელია სწრაფად, იარაღის მოხსნის გარეშე დაარეგულიროდ მისი სიგრძე. ეს ოფცია არც ისე დიდიხანია გაჩნდა ორ წერტილიან ღვედებზე. ჩემი აზრით ორ წერტილიანი ღვედი სწრაფი რეგულირებით არის საუკეთესო ღვედის ტიპი.

k_with-sling1[1]_366

სურათზე არის Vtac Sling, სიგრძის სწრაფი რეგულირების საშუალებით.  ერთ ერთი საუკეთესო ღვედის კონსტრუქცია. ფასი 

თუ პირველი ორი ღვედის ტიპი გამოსადეგია გარკვეული სიტუაციებში, სამ წერტილიანი ღვედი ჩემი აზრით არის აზრს მოკლებული კონსტრუქცია. რატომ? იმიტომ რომ ის არის ძალიან რთული. ის ფარავს იარაღის ერთ მხარეს. ეს შეიძლება არ იყოს პრობლემა, როდესაც თქვენ ისვრით მარჯვენა მხრიდან და იარაღი არის მაგალითად 12 კალიბრის „პომპა“, რომლის მარცხენა მხარე სულ თავისუფალია. მაგრამ თუ ხართ ცაცია ან არ ხართ ცაცია მაგრამ იარაღი არის AR15? მაშინ ღვედი გადაფარავას საკეტის დაშვების ღილაკს და მცველს. ხოლო მარცხენა მხრიდან სროლისთვის ის საერთოდ არ გამოდგება. რთული კონსტრუქციის გამო, სტრესის პირობებში ადვილად შეიძლება დაიბნეთ სად და როგორ გაუყაროთ ხელი რომ გადაიკიდოთ იარაღი ან მოიხსნათ ის. სამ წერტილიანი ღვედი მოიგოინეს რომ შემცირებულიყო  მანძილი ღვედის დამაგრების წერტილებს შორის და იარაღი ყოფილიყო გადაკიდებისას უფრო საიმედოთ დაფიქსირებული. ორ წერტილიანი ღვედის სწრაფი რეგულირების ოფცია გაცილებით უფრო მარტივია და ასევე მოსახერხებელი ვიდრე სამ წერტილიანი ქამარი. დღეს სამ წერტილიანი ქამარი დიდი იშვიათობაა პროფესიონალების წრეებში ზემოდ ჩამოთვლილი უარყოფითი მხარეების გამო. ის ასევე საკმაოდ ძვირიც ჩირს.

[1]tps

სამ წერტილიანი ღვედი. ყველა მისი ნაკლოვანება ჩანს ამ სურათიდან.

რაც შეეხება ღვედის არჩევას თუ ჩამოყალიბდით რომელი ტიპი თქვენთვის უმჯობესია, უნდა გითხრათ, რომ რა თქმა უნდა უფრო ძვირი ღვედი როგორც წესი უფრო უკეთესიც არის (რა გასაკვირია?). კარგი რეპუტაციის მწარმოებელი პრაქტიკულად ყოველთვის უშვებს კარგ და გამძლე ღვედებს ნაფიქრი კონსტრუქციის. იქნება ეს 50 დოლარიანი Vtac თუ 8 დოლარიანი უმარტივესი კონსტრუქციის ორ წერტილიანი ღვედი Blackhawk-ისგან. მაგრამ საქმე ასევე იმაშია, რომ ჩინური კომპანიები უშვებენ ცნობილი მწარმოებლების პროდუქციის კოპიებს და ეს ის იშვიათი შემთხვევა არის როდესაც აზრი აქვს ჩინური პროდუქციის ყიდვას. მთლად უსახელო პროდუქტის შეძენას არ გირჩევთ მაგრამ UTG-ის, Condor-ის ან თუნდაც NcStar-ის ღვედები საკმაოდ კარგი ნივთებია თუ რა თქმა უნდა მათი კონსტრუქცია შეესაბამება თქვენ მოთხოვნებს. ორ წერტილიანი, სწრაფად რეგულირებადი ღვედის ფასი იქნება 15-25 დოლარამდე რაც ორჯერ ნაკლებია ვიდრე ცნობლი ბრენდის პროდუქტის ფასი. სხვაობა რა თქმა უნდა არის. პირველ რიგში უფრო ძვირიან ღვედში იქნება გამოყენებული უკეთესი/გამძლე მასალები, დამზადების უფრო მაღალი ხარისხიც იქნება, მაგრამ საქათველოში რბილი კლიმატია და სავარაუდოთ ის გამძლეობის მარაგი რაც აქვთ ჩინურ ღვედებს ჩვეულებრივ მომხმარებელს ეყოფა ყელამდე. თქვენ არასდროს არ მოხვდებით ისეთ ყინვაში როდესაც დასკდება პლასტმასის საღვედეები. ან არ იქნებით იმდენი ხანი ჭაობში და ნესტიან ჯუნგლებში, რომ დალპეს ძაფები რითიც ჩინური ღვედი არის შეკერილი. რა გირჩევნიათ თქვენ თავად გადაწყვიტეთ.

ბოლოს რამდენიმე რჩევა. ღვედი სულ უნდა იყოს იარაღზე, ის უნდა იყოს მისი განუყრელი ნაწილი. ხოლო თქვენ უნდა ისწავლოთ სწორი მანიპულაციები იარაღთან რომელიც ღვედით არის აღჭურვილი. მოიხსნად და დაკიდოთ იარაღი ისე რომ ლულა არ უმიზნებდეს არავის და დაცული იყოს უსაფრთხოება. დაკიდოთ იარაღი ღვედზე და სწრაფად გადახვიდეთ პისტოლეტზე, შეიცვალოთ პოზიცია და დგომი ასევე მხარე რომელზე მიბჯენილი გაქვთ იარაღი. დარწმუნდით, რომ დაყენებული ღვედით იარაღის ყველა მართვის ორგანო (საკეტის სახელური, მცველი) მისაწვდომია ხოლო ღვედი ხელს არ უშლის მასრების ექსტრაქცციას ან საკეტი გახსნა დაკეტვას ერთი სიტყვით იარაღის საიმედო მუშაობას.

დარწმუნდით რომ ღვედი არ ედება ლულას და რომ ის უბრალოდ არ დაიწვება  ლულის სიცხისგან.

დარწნუნდით რომ ღვედი ისე არ არის განლაგებული რომ ის შეიძლება ადვილად მოექცეს სროის დროს ლულის წინ.

დარწმუნდით  რომ საღვედეებს არ აქვთ ბასრი კუთხეები, რომლებიც იწვევს ღვედის ნაჩქარებ ცვეთას.

ღვედი არ უნდა ხმაურობდეს, რკინის რკინაზე მოხვედრის ხმა ძალიან შორს ისმის ამიტომაც მე მაინც მომწონს შესაბამისად მყარი და უფრო “ჩუმი” პლასტმასის დეტალები.

მასალებს რაც შეეხება მე უპირატესობას ვანიჭებ სინტეტიკურ ქსოვილებს. ის უკეთესად უძლებს ნესტის ზემოქმედებას ვიდრე ტყავი ან ნაჭერი, ის არ იწოვს ნესტს და თუ დასველდა პრაქტიკულად არ მძიმდება. ის ძალიან გამძლეა და ადვილად ექვემდებარება შეკეთებას. აბსოლუტური უმეტესობა თანამედროვე ღვედების მზადდება ამა თუ იმ სინთეტუკური მასალისგან. ის არ ღირს ძვირი და ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფერებში.

რა თქმა უნდა ყველა ეს რჩევა ეხება უფრო ტაქტიკურ/თავდაცვით ირაღებს და მათ ღვედებს. სხვა „დისციპლინებში“ სხვა ნიუანსებია, რომლებიც ასევე ითხოვენ ყურადღებას. მაგალითად გრძელ იარაღში მძლავრ კალიბრებზე ხელის განლაგება საღვედეს უკან შეიძლება დამთავრდეს სერიოზული ტრავმით. უკუცემა დაძრავს იარაღს და საღვედე დაეტაკება ხელს. ანუ ტიბჟირის წინა ნაწილში განლაგებული ღვედის სამაგრი წერტილი არ გამოდგება ასეთ შემთხვევაში ან მაგალითად გარკვეულ პრობლემებს ქმნის ანალოგიური ტიპიური ღვედის სამაგრი წერტილი შაშხანებზე, რომელბსაც აქვთ პლასტმასის მსუბუქი კონდახები. დაწოლამ ქამრისგან შეიძლება გადაბრიცოს თხელი პლასტმასა, რაც გამოიწვევს შეხებას ლულასთან. ეს კი გასროლისას შეცვლის კონდახის ქცევას და ლულის ვიბრაციის ამპლიტუდას რაც ნეგატიურად აისახება გასროლის სიზუსტეზე  და ა.შ.

კარგი ღვედებს უშვებენ:

Vickers Tactical, www.vickerstactical.com

Blue Force Gear, www.blueforcegear.com

Viking Tactics, www.vikingtactics.com

Specter Gear, www.spectergear.com

LaRue Tactical, www.laruetactical.com

Troy Industries, www.troyind.com

Daniel Defense, www.danieldefense.com

GG&G, www.gggaz.com

DeSantis, www.desantisholster.com

პროექტი “Vz58 Para”

February 18th, 2014

1782143_1455770821303457_613536803_n

არც ისე დიდიხანია მე ავტვირთე ბლოგზე სტატია ჩეხურ კარაბინზე Cz858/Vz58-ზე (შემოკლებულად “ვზორი”) სადაც მას ძალიან კარგი შეფასება მივეცი რაც არ არისს გასაკვირი, იმიტომ რომ იარაღი მართლაც კარგი გამოდგა მიუხედავად იმისა, რომ თავიდან ძალზედ სკეპტიკურად ვიყავი განწყობილი. ამჯერად ჩვენი სტუმარია უკვე „სადესანტო“ Cz858, რომლის ერთადერთი განსხვავება სტანდარტულ მოდელისგან  არის დასაკეცი ლითონის კონდახი.

ამ იარაღზე კიდე ერთი სტატიის დაწერის მიზეზი არის ის, რომ ჩვენი სტატიის გმირი განსხვავდება როგორც სტანდარტული „ვზორისგან“ ასევე „სადესანტო“ მოდელისგანაც.

1655930_1531765117048031_621693058_n

როგორც სურათიდან ხედავთ, იარაღმა გარკვეული ცვლილებები განიცადა რომელზეც მინდა რომ მოგიყვეთ. ვიმედოვნებ ეს ინფორმაცია იქნება საინტერესო იმიტომ, რომ მინიმუმ ორ მაღაზიას აქვს უკვე შემოტანილი ეს კარაბინები და ის მეტ ნაკლებად გავრცელებული იარაღი უნდა გახდეს, თუმცა მე არ მაქვს ინფორმაცია შემოტანილი კარაბინების ზუსტ რაოდენობაზე.

ეს “სადესანტო ვზორი” პრაქტიკულად შემთხვევით შევიძინე. ნაცნობმა კონსულტანტმა მაღაზიაში შემომთავაზა მენახა ჩეხური “პოლუავტომატი”. მე ვერც მივხვდი რაზე მეუბნებოდა და ავყევი მაღაზიის მეორე სართულზე სადაც სტელაჟზე დალაგებული რამდენიმე უკვე ჩემთვის კარგად ნაცნობი “ვზორი” და მათ შორის ერთი ცალი იყო დასაკეცი კონდახით, რომელიც მე ასე მინდოდა მაგრამ ისე სწრაფად გაიყიდა ადრე რომ ყიდვა ვერ მოვასწარი. გადაწყვეტილებაც ეგრევე მიღებული იყო.  იარაღს, რომელიც მე შემომთავაზეს მოყვებოდა როგორც ყველას, საკონტროლო სამინზე. შეჯგუფება იყო საგრძნობლად მარცხნივ სამიზნის ცენტრიდან მაგრამ ჯგუფი იყო ძალიან პატარა. გამომდინაარე იქიდან, რომ სამიზნის გასწორება პრობლემას არ წარმოადგენდა მე ჩემი არჩევანი სწორედ მასზე გავაკეთე. შემდგომში გაირკვევა, რომ ემ არ შევცდი, კონკრეტულად ეს იარაღი აღმოჩნდება ყველაზე ზუსტი 7.62 კალიბრის იარაღი, რომელიც მე აქამდე მისვრია.  თუ ჩემი პირველი ვზორი პრაქტიკულად უცვლელი ჩაბარდა ახალ პატრონს ამ შემთხვევაში ჩანაფიქრი აბსოლუტურად განსხვავებული იყო, იმიტომ, რომ მე ვაპირებდი ეს კონკრეტული კარაბინი დიდ ხანს გამეჩერებინა არსენალში და ამიტომაც მე მსურდა ეს იარაღი გამხდარიყო უფრო მოსახერხებელი, ერგონომიული და პერსონალიზირებულიც. ისეთი, რომ ის ყოფილიყო გამორჩეული ყველა სხვა “ვზორისგან”. სესაბამისად ხანმოკლე პერიოდში ცივი ომის ამ არტეფაქტმა ჩემ ხელებში გარკვეული ცვლილებები განიცადა.

მოდიფიკაციების სია შემდეგნაირად გამოიყურება:

ახალი დაფარვა. კარაბინი დაიფარა Duracoat ტიპის საღებავით, აქიდან უმეტესობა ლითონის ნაწილების გახდა Magpul Flat Dark Earth ფერის, ხოლო პლასტმასის ფურნიტურა დაიფარა შავი ფერით.

ალის ჩამხშობი. ყველა ვზორს გააჩნია ლულის ბოლოს ხრახნები, რომლებიც დაცულია ხუფით. ხუფი ფიქსირებულია ზამბარიანი ფიქსატორით. შესაბამისად ის ადვილად იცვლება სხვა მოწყობილობით. ჩვენ შემთხვევაში ეს არის ამერიკული კომპანია AR-Gear-ის ალის ჩამხშობით ე.წ. “პკმ” მოდელით, რომელიც იგივე სახელის რუსულ ტყვიამფრქვევზე აყენია. დიდი ალბათობით ეს კომპანია უკვეთავს თავის პროდუქციას ჩინეთში მაგრამ სამაგიეროდ ფასი არის დაბალი ხოლო ხარისხი აბსოლუტურად მისაღები. ეს უკვე მეორე ასეთი მოწყობილობაა რომელიც მე მათგან შევიძინე და შედეგი ყოველთვის იყო კარგია. დავამატებ მხოლოდ, რომ ისინი ასევე წარმატებით იპარავენ სხვა მწარმოებლების დიზაინებს და სთავაზობენ მათ უფრო დაბალ ფასად. ამ ალის ჩამხშობის ფასი არის 24-28 დოლარი. გაითვალისწინეთ, რომ „ვზორს“ და იუგოსლავიური წარმოების „სკს“-ებს აქვთ ერთნარი ხრახნები ლულის მოწყობილობის დასაყენებლად (14X1 მარცხენა მიმართულებით).

„პიკატინის სამაგრი“. ბევრმა არ იცის მარტივი და იაფი ხრიკი, როგო აღიჭურვოს პრაქტკულად ნებისმიერი იარაღი პიკატინის სამაგრებით. საკმარისია იყიდოთ ცალკე საჭირო სიგრძის სამაგრი თავის ხრახნებით, დრელით გახვრიტოთ სტანდარტული ტიბჟირი და დააყენოთ ზედ სამაგრი. არ ხდება საჭირო ცალკე „ტაქტიკური“ ტიბჟირების კომპლექტის შეძენა. ასეთი კომპლექტს „ვზორისთვის“ უშვებს ისრაელში მდებარე კომპანია FAB Defense და ის 60-70 დოლარი ღირს. ჩვენ შემთხვევაში დაყენდა ერთი „მაგპული“-ს მოკლე სამაგრი, რომელიც იყიდება ხრახნებით კომპლექტში და 6-8 დოლარი ღირს. ასეთი მოდიფიკაციისას არის გასათვალისწინებელი რამდენიმე ნიუანსი. პირველ, რიგში ის რომ წინა ვერტიკალური სახელური არ შეიძლება იყოს ან ძალიან წინ (იმიტომ, რომ დენთის აირების კამერის წინ არის ორი ნახვრეტი საიდანაც ქვევით მიემართება ზედმეტი დენთის აირები) და არც ძალიან უკან, იმიტომ რომ მჭიდის მოსახსნელად ის უნდა გაწიოთ წინ და ისედაც გაღუნული ფორმის გამო, წინა სახელურმა შეიძლება ხელი შეგიშალოთ მჭიდის მოხსნა/დაყენებაში. სასურველია ამიტომაც მოკლე ან დასაკეცი სახელურის გამოყენება. ჩემი აზრით ასეთი სახელური არის სასურველი დანამატი, იმისთვის, რომ შესაძლებელია გახდეს ეფექტური სროლის წარმოება დაკეცილი კონდახით, თხელი და მოკლე ტიბჟირი არ გაძლევთ საშუალებას საიმედოთ მოკიდოთ წინა ხელი იარაღს ხოლო პოპულარული დღეს C-clamp ტექნიკა, რომელიც გულისხმობ მთლიანად ხელის მოკიდებს იარაღზე მუშაობს AR-15-ში ან იარაღებში რომლებიც აღჭურვილია ოპტიკით. „ვზორზე“ სამიზნე მოწყობილობები იმდენად დაბალია რომ ამ ტექნიკის გამოყენება შეუძლებელია. სწორედ ამიტომ სასურველია ტიბჟირის მოდიფიცირება რომ შესაძლებელია გახდეს იარაღის კონტროლი სროლის დროს. ასეთი იაფი მიდგომა რა თქმა უნდა არ მოგცემთ საშუალებას დააყენოთ ზედა ტიბჟირზე ოპტიკა მაგრამ შესანიშნავად გამოდგება სახელურის ან თუნდაც ფანრის დასაყენებლად. მე დავაყენე ATI-ს დასაკეცი სახელური (ფასი 18 დოლარი).

c-clamp1

ე.წ. C-clapm ტექნიკა უზრუნველყოფს მაქსიმალურ კონტროლს იარაღზე. სურათიდან კარგად ჩანს რატომ არ მუშაობს ეს ტექნიკა „ვზორის“ შემთხვევაში.

თუ თქვენ არც დრო, არც ფული და არც სურვილი არ გაქვთ რამეთი „ვზორი“ გააუმჯობესოთ, დამიჯერეთ რომ ტარის გამოცვლა არის აუცილებელი! ეს არის ყველაზე სასარგებლო მოდიფიკაცია, რომელიც შეიძლება „ვზორს“ ჩაუტაროთ. მოკლე და ვიწრო ორიგინალური ტარი აქ შეიცვალა FAB Defense-ის მიერ გამოშვებული შავი პლასტმასის ტარით. გარდა იმისა, რომ ამან მნიშვნელოვნად გაზარდა ერგონომიკა ასევე ტარის შიგნით არის განყოფილება სადაც შეიძლება შეინახოთ დამატებითი ელემენტები ან თუნდაც სათადარიგო 4-5 ვაზნა.

წვრილმან გაუმჯობესებებს რაც შეეხება, კარაბინზე დაყენდა ერთ-წერტილიანი ნეილონის შავი ქამარი და ასევე წინა სამიზნე მოწყობილობა შეიღება ღია სტაფილოს ფერში. ეს აუცილებელია იმიტომ, რომ როგორც ყველა „იმ ეპოქის“ საბჭოთა და მათი მოკავშირეების იარაღებზე სამიზნე მოწყობილობები გამოსადეგია მხოლოდ მზიან ამინდში სტატიკურ სამიზნეებზე სასროლად. უფრო რადიკალური ვარიანტია უკანა სამიზნე მოწყობილობის სამიზნე ღარის გაფართოვება რაც ოდნავ გაზრდის დამიზნების სისწრაფეს. მე მიმაჩნია, რომ საკმარისია “მუშკის” ღია ფერში შეღებვა. ეს სერიოზულად გაზრდის დამიზნების სისწრაფეს. ასეთი რამეებისთვის მე ვიყენებ Revell-ის საღებავებს, რომელსაც იყენებენ ავიამოდელისტები და რომელიც იყიდება დიდი დიღმის “გუდვილში”. ერთი პატარა ქილა 4 ლარი ღირს მაგრამ ის ძალიან დიდხანს გეყოფათ.

რაც შეეხება ლითონის დასაკეც კონდახს, მისი კონსტრუქციის პლიუსებია, რომ ის არის ძალიან მყარი, მარტივი, მსუბუქი და კომპაქტური. ის იკეცება მარჯვენა მხარეს, რაც გარკვეულ წილად ართულებს საკეტთან და მცველთან მუშაობას მაგრამ სამაგიეროდ დაკეცილი კონდახით, კარაბინის მარცხენა მხარე პრაქტიკულად ბრტყელია რაც უზრუნველყოფს მის კომფორტულ ქამარზე ტარებას. გაითვალისწინეთ, რომ „ვზორებზე“ პლასტმასის კონდახიც და დასაკეციც, ურთიერთცვლადია და მაგრდება ჩარჩოზე ერთი დიდი ხრახნით. საქართველოში ექსპლუატაციისას ამ დეტალს უკნიდან აკრავდნენ სქელი რეზინის ფირფიტეებს (ამოჭრილებს ფეხსაცმლის ძირისგან), რაც ზრდიდა კომფორტულობას და ოდნავ აგრძელებდა კონდახს. ასევე შესაძლებელია კონდახის გადახვევა რამე სქელი გამძლე ნაჭრით რაც შეცვლის სალოყეს.

P1030296

ზედმეტად წინ გამოტანილი “მაგპულის” სამაგრი და ისრით ნაჩვენებია ნასვრეტი დენთის აირებისთვის. რა ძალით გამოდის იქიდან დენთის აირების ნარჩენები უცნობია, მაგრამ მეეჭვება ვინმემ მოინდომოს ეს საკუთარ ხელზე შეამოწმოს. 

გამომდინარე იქიდან, რომ დასაკეცი კონდახის ჩამკეტი მექანიზმი შესრულებულია დასაკეც მექანიზმთან ერთად ეს თეორიულად ხდის შესაძლებელს ზედმეტად თხელი და მოკლე კონდახი უბრალოდ გადაჭრათ და დაადუღოთ ზედ უფრო მოსახერხებელი ფორმის კონდახი. გამომდინარე იქიდან რომ მთელი კონდახი თავისი ჩამკეტით და საკეტით იხსნება ჩარჩოსგან, შესაძლებელია გამოჩარხვა გადამყვანის რაიმე სხვა კონდახისთვის, მაგალითად AR15-ის ტელესკოპური კონდახის დასაყენებლად თუმცა სიმართლე გითხრათ ტელესკოპური კონდახი ჩემი აზრით გამოყენებადია მარტო AR15-ის ოჯახის იარაღებზე გამომდინარე იქიდან, რომ კონსტრუქცია იარაღის არ იძლევა საშუალებას გვერძე დასაკეცი კონდახის დაყენების. ჩემი აზრით ის რაც აყენია სადესანტო „ვზორზე“ ადეკვატურია და საკმარისია ამ ტიპის იარაღისთვის. სროლისას რკინის კონდახს არანაირი დისკომფორტი არ შეუქმნია, თუმცა სალოყეს არ არსებობა ქმნიდა გარკვეულ პრობლემებს. ასევე სერიოზული ნაკლოვანება არის ის რომ ღილაკი, რომელიც ათავისუფლებს კონდახის საკეტს ითხოვს დიდ ძალას მასზე დაჭერისას, რის გამოც კონდახის ერთი ხელით სწრაფი გახსნა დაკეცვა პრაქტიკულად შეუძლებელია.

ნაკლოვანებებს მე ასევე მივაწერდი, ზედმეტად პატარა სამიზნე მოწყობილობებს, მოკლე და ვიწრო ტარს, საკმაოდ მოუხერხებელია „ვზორი“ იმათთვის ვინც მარცხენა მხრიდან ისვრის. ეს იარაღი უბრალოდ არ არის გათვლილი ცაციაზე. დანარჩენში ეს იარაღი იმსახურებს უმაღლეს შეფასებებს.

 მიუხედავად ამისა უნდა ავღნიშნო, რომ იარაღის კონსტრუქცია იძლევა საშუალებას ცაციაზე მორგების. საკეტი ისეთია, რომ გადასატენი სახელურის დაყენება შესაძლებელია მარცხენა მხრიდან თუმცა ამავე დროს, მარცხენა მხრიდან სროლისას ჩვეულებრივი საკეტის ოპერირება უფრო მოსახერხებელია თუ სახელური მას აქვს მარჯვნივ. ასევე მასრების ექსტრაქცია ხდება ზევით, 12 საათის მიმართულებით რაც აბსოლუტურად გამორიცხავს მასრის სახეში მოხვედრას. სიმართლე გითხრათ მე წლებია ვისვირ კალაშნიკოვის კლონებს მარცხენა მხრიდან და სახეში არასდროს არაფერი არ მომხვედრია. ამ შემთხვევაში ჩემთვის პრობლემას ქმნის უფრო ის ფაქტი, რომ ტარებისას საღვედეების განლაგება “ვზორზე” მოუხერხებელია ცაციებისთვის. არც მჭიდის ჩამალული ღილაკი არ არის მოსახერხებელი, მაგრამ მასზე დაჭერა შესაძლებელია მარცხენა ხელის საჩვენებელი თითით.

P1030295

“ღია” დიზაინი პრაქტიკულად გამოირცხავს მასრის გაჭედვას, ხოლო დაბრკოლებაც თუ ის წარმოიშვა ვაზნის მიწოდების ან ექსტრაქციის დროს  ადვილი აღმოსაფხვრელი იქნება. 

არ შეიძლება კვლავ არ გავამახვილო ყურადღება ამ იარაღის ფასზე. წინა სტატიაში ამ საკითხზე ხაზის გასმას მოყვა ის რომ ერთ-ერთ ფორუმზე მე რეკლამა დამაბრალეს ამ იარაღის. ბატონები მე რეკლამას არავინ არ მიკვეთავს მაგრამ ჩემი აღრთოვანება გასაგებია. იმის ფონზე რა ფასად იყიდება „საიგების“ ტაქტიკური მოდიფიკაციები, მაღაზიაში ანალოგირი (უკეთესი) იარაღის შეძენა ორჯერ, სამჯერ დაბალ ფასში არის მართლაც შესანიშნავი რამ. მე ვრჩები ჩემ აზრზე რომ ფასი-ხარისხის შეფარდებით, „ვზორი“ ჯობია ყველაფერს რაც აქამდე საქართველოში ოდესმე გაყიდულა.

მესმის, რომ მჭიდები პრაქტიკულად არ იშოვება (ვზორს კომპლექტში ორი ცალი მოყვება), და „საიგებისგან“ განსხვავებით „ვზორზე“ არ არის ოპტიკის სამაგრი, მაგრამ მაინც 1300 ლარად მე ამაზე თვალს უპრობლემოდ დავხუჭავ. სამაგიეროდ „ჩეხი“ რუსთან შედარებით უფრო კომპაქტურია, მსუბუქია, ერგონომიულია და უნდა ვივარაუდოთ უფრო ზუსტიც არის, იდენტური საიმედოობის პირობებში.

რატომ აქვს “ვზორს” მეტი თანდაყოლილი სიზუსტე ვიდრე ვთქვათ კალაშნიკოვის კლონებს? ტესტირების ვიდეო კლიპები, რომლებიც არსებობს ინტერნეტშიო ადასტურებენ რომ მუხედავათ სროლის უფრო მაღალი ტემპისა და დაბალი მასის გამო  ”ვზორი” უფრო ეფექტურია ჯერებით სროლისას ვიდრე საბჭოთა  АКМ.  უფრო მაღალ სიზუსტეს ასევე ადასტურებენ ისინიც ვინც ამ იარაღით მსახურობდა საქართველოში.შეიძლება ვივარაუდოთ რომ, რესივერი დამზადებული მთლიანი რკინის ნაჭრისგან ფრეზირების მეთოდით არის უფრო მყიფე. სასხლეტი არის საკმაოდ კარგი, ავტომატიკა მუშაობს უფრო რბილად და იყენებს მოკლე სვლას. საკეტი უფრო ნაკლებს იწონის და ზოგადად მოძრავი ნაწილების მასა უფრო ნაკლებია. ეს თეორიულად ნიშნავს, რომ “ვზორი” უფრო ნაკლებად საიმედოა ვიდრე “კალაშნიკოვი” მაგრამ უნდა ვივარაუდოთ რომ ამ თეორიულ სხვაობას არანაირად არ იგრძნობს ამ იარაღის სამოქალაქო მომხმარეებელი. გარდა ამისა  სიმართლე გითხრათ გარედანაც და შიგნიდანაც “ვზორი” უფრო სუფთად არის დამზადებული ვიდრე ნებისმიერი “საიგა” რომელიც მე მინახავს. შესაბამისად ის უფრო მიმზიდველიც უნდა იყოს მყიდველისთვის ჩემი აზრით.

cntermass762

სწრაფი ორ-ორი გასროლები 15 მეტრიდან. უკუცემა არის რბილი, ლულა პრაქტიკულად არ დახტის. ეფექტურობა სროლის მაღალია. ას მეტრზე სროლისას მუხლიდან სტანდარტული 122 გრანიანი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიით,  ჯგუფების სიგანე იყო საშუალოდ 9სმ. უკეთეს პირობებში უდაოდ შესაძლებელია უკეთესი სიზუსტის მიღება. 

 კალიბრს რაც შეეხება, მიუხედავად იმისა, რომ „ვზორი“ არსებობდა ასევე კალიბრებში 7.62X51, 9mm Para, 5.56NATO/.223 Rem) მე მომწონს „ვზორი“ ორიგინალურ კალიბრში, 7.62Х39. ეს კარგი ვაზნაა ახლო და საშუალო მანძილებზე სასროლად. არც მის ტერმინალურ ეფექტურობაში ეჭვი არავის არ ეპარება.  ჩეხური კომპანია СSA უშვებს ასევე ამ იარაღის მოდიფიკაციას კალიბრში .223 რემ, მაგრამ აქ უკვე ბატონობს AR15-ის ოჯახი და “ვზორი” მათ კონკურენციას ვერ გაუწევს. ის კარგია სწორედაც რომ “7.62″ ვერსიაში, როგორც კომპაქტური თავდაცვითი კარაბინი. დასაკეცი კონდახის წყალობით ის უფრო კომპაქტურია ვიდრე AR15.   “ვზორი” ისევე როგორც პრაქტიკულად ყველა “კონვერსიული” (წარსულში სამხედრო) იარაღი ვერ იმუშავებს საიმედოდ რბილ თავიანი ან ექსპანსიური ტყვიებით აღჭურვილ ვაზნებთან ამიტომაც სასურველი ვაზნის ტიპი არის მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიით აღჭურვილი.

რეკლამა იქეთ იყოს და Cz858 არის ერთ-ერთი საუკეთესო ამ ტიპის იარაღი თუ არა ყველაზე საუკეთესო, რომელიც თბილისში მაღაზიებმა შესთავაზეს მომხმარებლებს. სკს-ის ფასად (ისიც თუ გაგიმართლად იმიტომ, რომ სკს-ის ქართველ პატრონებს გონიათ რომ აქვთ საკოლექციო რარიტეტული სუპერ-პუპერ იარაღი და გაბერილ ფასებს ადებენ გაყიდვისას კარაბინებს) ღებულობთ პრაქტიკულად სრულფასოვან  ”საიერიშო შაშხანას” პრაქტიკულად ახალ მდგომარეობაში. თან “სადესანტო” ვარიანტის შეძენა უკვე შესაძლებელია 1300 ლარად, რამდენიმე თვის წინ ის 1500 ლარი ღირდა. როგორ მოიქცევა ეს იარაღი გრძელვადიანი ექსპლუატაციის პირობებში ჯერ რა თქმა უნდა უცნობია თუმცა მის ბიოგრაფიას თუ გავითვალისწინებთ არ მგონია რამე პრობლემები წარმოიშვას. ჩემთვის ცნობილია რომ საქართველოში ‘ვზორებიდან” ისროდნენ რამდენიმე ათეულ ათას ვაზნას  (20-30 ათასი, თუმცა ბოლომდე გადაუმოწმებელია) სანამ იარაღს დასჭირდებოდა რემონტი. ჩვენ განკარგულებაში არის ორი „ვზორი“, ერთიდან ნასროლია სამას ვაზნამდე ყოველგვარი დაბრკოლების და პრობლემების გარეშე. რა მოხდება მერე პრაქტიკა გვაჩვენებს.

 მე ძალიან მიყვარს და მომწონს ჩემი AR15, რომელსაც “ვზორს” ვერ შევადრი. AR-15 ტაქტიკურ კარაბინებში არის, როგორც ფორმულა ერთის ბოლიდი, სუპერ-კარი, კარაბინი ეტალონური სიზუსტით, სროლისუნარიანობით და ერგონიმიკით,  მაგრამ ‘სადესანტო ვზორმაც” დაიკავა ადგილი ჩემ არსენალში და ალბათ კარგახანს გაჩერდება მანდ. თუ ოდესმე გიფიქრიათ კარაბინის შეძენა გასართობი სროლისთვის, თავდაცვისთვის ან უბრალოდ “для души”  არც დაფიქრდეთ და იყიდეთ ეს იარაღი. ჩემი აზრი ამ იარაღზე უცვლელი რჩება.

P1030294

AR15 და Cz858, სხვაობა სიგრძეში აშკარად ჩანს.

ჩეხოსლოვაკიური მორიელი – სტატუსის სიმბოლო ტერორისტებისთვის ეხლა უკვე ხელმისაწვდომია სამოქალაქო პირებისთვისაც

January 10th, 2014

1970 წლის 12 იანვარს ვიეტნამელი პარტიზანების ჯგუფმა ცადა იერიშის მიტანა ამერიკულ საჰაერო ბაზაზე. ჯგუფი აღმოჩენილ იქნა დარაჯი ძაღლების მიერ და პრაქტიკულად მთლიანად განადგურდა ბაზის დაცვის მიერ. მთელი ჯგუფი ჩეხო-სლოვაკიური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებით – Vz. 61  ”სკორპიონებით’ იყო შეიარაღებული.

1978 წლის 9 მაისს, რომის ერთ-ერთ ქუჩაში მიტოვებული მანქანის საბარგულში იპოვეს იტალიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის და ქრისტიანულ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერის ალდო მოროს ცხედარი. მას მოხვედრილი ქონდა 10 ტვყია „სკორპიონიდან“ და ერთი ტყვია 9მმ-ნი პისტოლეტიდან. მკვლელობა დაბრალდა ტერორისტულ ორგანიზაცია წითელ ბრიგადებს.

1981 წელს 2 მარტს, მემარცხენე ტერორისტული ორგანიზაცია ალ-ზულიფქართან და პაკისტანის სახალხო პარტიასთან ასოცირებულმა შეიარაღებულმა ჯგუფმა გაიტაცა პაკისტანური ავიახაზების “ბოინგ” 720. ტერორისტები ითხოვდნენ 50-მდე აქტივისტის პაკისტანის ციხეებიდან გათავისუფლებას და საკუთარი განზრახვის სერიოზულობის დამტკიცების მიზნით  ერთ-ერთმა ტერორისტმა, სალამულახ ტიპუმ მოკლა ჰომალდის კაპიტანი. ისტორიაში შევა სურათი რომელშიც სალამულახ ტიპუ ჟურნალისტებს ხელს უქნევს თვითმფრინავის კაბინიდან და მეორე ხელში მას „სკორპიონი“ უჭირავს.

1999 წლის 1 მარტს რუსეთში, მოსკოვში ორი გასროლით საკუთარი სახლის სადარბაზოში მოკლეს უკანასკნელი  პატიოსანი და კეთილსინდისიერი ჟურნალისტი რუსეთში, ვლადისლავ ლისტიევი. ერთ-ერთი გასროლა „სკორპიონიდან“ განხორციელდა.

1999 წლის 31 მარტს აშშ-ში, ხაკერი ტომას ანდერსონი და მისი მეწყვილე ცნობილი მეტსახელით „ტრინიტი“, იერიშს მიიტანენ მეგა-სიტის ცენტრში განლაგებულ დაცულ 20 სართულიან შენობაზე. მძიმედ შეიარაღებული წყვილი დაუპირისპირდება შენობის დაცვას და დამხმარე სწრაფი რეაგირებს ჯგუფს, რასაც დიდი მსხვერპლი მოყვება შენობის დამცველების მხრიდან.  შენობის მისაღებში  შეტაკებისას ტომას ანდერსონი მათ შორის გამოიყენებს ორ Vz61-ის იუგოსლავიურ კლონს: Model 84-ს.

იარაღი, რომელიც ყველა ამ შემთხვევაში და “შემთხვევაში” ფიგურირებდა არის გარკვეულ წილად უნიკალური, იმიტომ, რომ მე მიჭირს გავიხსენო იმ ეპოქის მიკრო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი ასეთ კალიბრზე, რომელიც ნახავდა სამსახურს ჯარში, პოლიციაში, სპეცსამსახურებში, ტერორისტულ ორგანიზაციებში ევროპაში და ახლო აღმოსავლეთში და უკვე შემდგომ დაიპყრობდა სამოქალაქო მსროლელების გულებს მთელ მსოფლიოში. მიღებული შეიარაღებაში ჩეხოსლოვაკიაში 1963 წელს ( პროტოტიპები მზად იყო  1961 წელს და სახელიც აქიდან დაერქვა, მოდელი 61) ის დღემდე (!!!) იწარმოება. თავდაპირველად მას უშვებდა კომპანია „ჩეშსკა ზბროიოვკა“, შემდეგ ლიცენზიით იუგოსლავია, და ეხლა უკვე ერთი ჩეხური კერძო კომპანიაც (CSA), რომელიც ამ იარაღის სამოქალაქო ვერსიას უშვებს.  1963 წლიდან 1979 წლამდე სულ გამოშვებულია დაახლოებით 210 000 ერთეული Vz. 61.

vz-61.12

Vz61 Scorpion-ის ავტორი Miroslav Rybář. (12.03.1924 – 6.12.1970)

კონსტრუქციის ავტორია ჩეხი კონსტრუქტორი მიროსლავ რიბარი, რომელმაც შექმნა ეს იარაღი, როგორც ასე ვთქვათ თავისი სადიპლომო ნაშრომი, როდესაც ის სწავლობდა ჩეხო-სლოვაკიის სამხედრო ტექნიკურ აკადემიაში. პირველი პროტოტიპი ინდექსით S 59 იყო მზად 1959 წელს. 1961 წელს დაიწყო გამოცდები ხოლო 1963 წელს იარაღის სერიული წარმოებაც დაიწყო. უნდა ავღნიშნო, რომ რიბარი იყო საკმაოდ ნიჭიერი ადამიანი, იმიტომ, რომ “სკორპიონი” ძალიან ჭკვიანურად არის აგებული და სერიაში გაშვებამდე ამნ მინიამალური ცვლილებები განიცადა და ასევე ეს მათ შორის გარკვეულწილად აისახა “სკორპიონის” ევოლუციაზეც. “სკორპიონის” მისი უკანასკნელი მოდიფიკაცია, მოდელი 68 ითვალისწინებდა მთელ რიგ ტექნიკურ სიახლეებს, უმეტესობა რომლების იყო მათ შორის დაცული პატენტებით. მაგალითად  მჭიდის მოძრავი მიმწოდებელი და ასევე სროლის ტემპის შემანელებელი, რომელიც განლაგებული იყო არა სახელურში (როგორც მოდელში 61) არამედ უშუალოდ საკეტზე. სამწუხაროდ რიბარი ახალგაზრდა გარდაიცვალა 1970 წელს, 46 წლის ასაკში და ვერ შეძლო თავისი ნიჭის ბოლომდე გამოყენება.

kipvzor

“სკორპიონის” კონსტრუქციაზე დაფუძნებით 1971 წელს საბჭოტა კავშირში რუსებმა შექმნეს მისი ანალოგი  OЦ-02 Кипарис.  მიროსლავ რიბარმა შექმნა “სკორპიონი” მარტო და სერიაში ის წავიდა 4 წლის შემდეგ. რუსებმა 10 წლის შემდეგ წარმოადგინეს თავისი “სკორპიონი”, რომლის “შექმნაზე” მუშაობდა უკვე სამი კონსტრუქტორი და მათთან ერთად მთელი საკონსტრუქტორო ბიურო, რომელსაც ეს იარაღი “აზრზე მოყავდა” 1991 (!!!) წლამდე. რა თქმა უნდა, როგორც ეს ყოველთვის ხდებოდა რუსების შემთხვევაში იარაღი გამოვიდა პროტოტიპზე უფრო გაბარიტული და მძიმე. 

როგორც უკვე ავღნიშნე მინიმალური ცვლილებების შემდეგ 1963 წელს “სკორპიონის” სერიული წარმოება დაიწყო და ის შეიარაღებაშიც მიიღეს. ახალი კომპაქტური პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევით იარაღდებოდნენ ჩეხო-სლოვაკიის უსაფრთხოების სამსახურების პერსონალი, სამხედროები, რომლებსაც არ ჭირდებოდათ ავტომატი, მაგრამ ჭირდებოდათ პისტოლეტზე უფრო ძლიერი თავდაცვის იარაღი. ერთი პერიოდი რაოდენ უცნაურიც არ უნდა იყოს “სკორპიონი” იყო გარკვეული საჰაერო-სადესანტო ნაწილების მებრძოლების ძირითადი შეიარაღებაც.  გარდა ჩეხო-სლოვაკიისა, ეს იარაღი შეიძინა ასევე დაახლოებით 13 ქვეყანამ. ზოგ ქვეყანაში ის დღემდე არის შეიარაღებაში. უნდა ავღნიშნო, რომ სანამ “სკორპიონს” შეიარაღებაში მიიღებდნენ რამდენიმე წლის განმავლობაში გრძელდებოდა მცდელობები Cz52 ტიპის პისტოლეტის გადაკეთების ჯერებით სასროლად. აღნიშნული პისტოლეტი იყენებდა შედარებით ძლიერ 7.62X25 კალიბრის ვაზნას და ეს მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა.

“ჩზ” უშვებდა “სკორპიონის” რამდენიმე მოდიფიკაციას. რა თქმა უნდა თავდაპირველი მოდელი 61 გამოდიოდა ყველაზე დიდი რაოდენობით. მის გარდა გამოდიოდა ასევე მოდელი Vz. 64, გათვლილი .380 ACP-ზე. Vz. 65 უკვე იყენებდა საბჭოთა 9×18 ვაზნას. Vz. 68 იყო საექსპორტი ვერსია გათვლილი ბევრად უფრო ძლიერ 9მმ ლუგერზე.  ამის გამო 68-ე მოდელის საკეტის მასა გაიზარდა ორჯერ და შესაბამისად გაიზარდა იარაღის გაბარიტებიც და მასაც. Vz 82 იყო გათვლილი ისევ საბჭოთა 9მმმ-ან ვაზნაზე, მაგრამ დამზადების ტექნოლოგია განსხვავდებოდა.  რაც შეეხება Vz. 61-ში გამოყენებულ ჯონ ბრაუნინგის კონსტრუქციის ვაზნას ის საკმაოდ სუსტია მაგრამ გასული საუკუნის დასაწყისში იყო ძალიან პოპულარული, როგორც კომპაქტური პისტოლეტების კალიბრი. ამ ვაზნის ტყვიის კალიბრი არის 7.65, მასა 5 გრამი, ხოლო საწყისი სიჩქარე 310 მ/წ-ში (რაც აადვილებს იარაღის “დახშობას” მაყუჩის გამოყენებით). ენერგეტიკა სტანდარტული ვაზნის არის 210 ჯოული, დავამატებ, რომ შედარებისთვის 9მმ ლუგერს აქვს ორჯერ მეტი ენერგია.

sk9x19b

Vz.68 ალბათ არის “სკორპიონის” ევოლუციის პიკი. გათვლილი ძლიერ 9X19 ვაზნაზე მასში მთელი რიგი ინოვაციური პატენტებით  დაცული ტექნიკური გადაწყვეტილებებია გამოყენებული. 

.

mongvzor

მონღოლეთის ანტი-ტერორისტული დანაყოფი საჩვენებელი წვრთნების დროს. თვითმფრინავის ბორტზე ოპერაციისთვის “სკორპიონი” ალბათ არც ისე ცუდი არჩევანია….. 

1997789

“შტაზის” (აღმოსავლეთ გერმანიის უსაფრთხოების სამსახური) მუზეუმში ერთ ერთი ექსპონატი არის ჩემოდანი, რომელშიც ჩამალულია “სკორპიონი”. სროლა შესაძლებელია ჩემოდნის გახსნის გარეშე. 

სამოქალაქო “სკორპიონები” (ყველა, რაც მე მინახია “ჩზ”-ს კონვერსიული/გადაკეთებული ვარიანტები) დიდიხანია იყიდება საქართველოში, მაგრამ დღეს გახდა შესაძლებელი მათი მაღაზიაში შეძენა საკმაოდ დაბალ ფასად, რა შესაძლებლობასაც ჩვენ ვერ გაუშვებდით და ამიტომაც შევიძინეთ ერთი ცალი, ტესტირების და შესწავლის მიზნით.

P1020665

ასეთ კომპლექტაციაში იყიდება “სკორპიონები”. ტყავის შალითას არანაირი პრაქტიკული გამოყენება არ აქვს მაგრამ მჭიდების ჩანთა და საწმენდი კომპლექტი გამოსადეგია. 

რას ამჩნევთ იარაღის დათვალიერებისას? დიზაინზე არაფერს არ ვიძახი. დიზაინს მე დიდ ყურადღებას ვერ მივაქცევ იმიტომ, რომ ჩემთვის პირველ რიგში მთავარია ფუნქციონალურობა და ამ მხრივ “სკორპიონი” ძალიან კარგად გამოიყურება.  მას აქვს დასაკეცი კონდახი, რომელიც ადვილად იშლება და იკეცება, საკეტის შემაკავებელი, რომლის გააქტიურება ღილკაზე დაჭერითაც შეიძლება, მჭიდის მოხსნა დაყენება ადვილია და მასში არც მეტი არც ნაკლები 20 ვაზნა ჩადის. ზოგს უყვარს ამ იარაღის უდაოდ სპეციფიური გარეგნობა, ზოგი მას ვერ იტანს. მე კიდე მომწონს ეს იარაღი, მისი ისტორია და ასე ვთქვათ საგვარეულო. თავდაპირველად ასევე შეიძლება იფიქროთ, რომ „სკორპიონს“ აქვს ძალიან მოკლე ლულა (მე ასე ვფიქრობდი). მაგრამ საქმე იმაშია, რომ იარაღში გამოყენებულია ტელესკოპური საკეტი, რომლიც „ეცმევა“ ლულას. ამის გამო იარაღი გამოვიდა კომპაქტური, ხოლო ლულის სიგრძე შეადგენს 115მმ-ს რაც აბსოლუტურად საკმარისია ასეთი ტიპის იარაღისთვის. კლასიკური ხრახნების რაოდენობა არის 6, ლულის არხი და სავაზნე ქრომირებულია. “სკოპრიონის” ლულა თავიდან იყო 250მმ-ნი ბიჯით ხოლო შემდეგ გადავიდნენ 350მმ-ან ბიჯზე რაც უზრუნველყოფდა მეტ ნაკლებად ზუსტ სროლას 150 მეტრამდე, როგორც ამას ითხოვდა დამკვეთების ტექნიკური დავალება. ლულების ხრახნების ბიჯის ოპტიმიზაციის პროცესზე და ასევე „სკორპიონის“ „პერიფერიული“ მოწყობილობების შექმნა დახვეწახე პასუხისმგებელი იყო ინჟინერი ოტოკარ გალაში.  აღსანიშნავია, რომ “250-ნი” ლულები შეიძლება შეგვხვდეს სამოქალაქო „სკორპიონებზეც“, რომლებიც თუ ისინი Cz-ს წარმოების არის სავარაუდოთ ნიშნავს, რომ მათზე ყენდება სათადარიგო ლულები ძველი მარაგებიდან.

P1020675

სელექტორს ისევ აქვს სამი პოზიცია, ციფრი 20 რომელიც ნიშნავდა ავტომატურ რეჟიმს წაშლილია (ამოჭრილი წრე). შუა მდგომარეობა არის მცველი, ხოლო წინა და უკანა პოზიციები ერთნაირად მუშაობს და იძლევა ერთჯერადი გასროლების წარმოების საშუალებას. ეს გარკვეულწილად კარგიც არის, იმიტომ, რომ თუ სროლა დააპირეთ უფრო ადვილია სწრაფად გაწიოთ სელექტორი წინ ვიდრე უკან.

საკეტი თავისთავად არის თავისუფალი, იმიტომ რომ ასეთი კალიბრისთვის რამე სხვა ჩაკეტვის სქემის გამოყენება უბრალოდ უაზრო იქნებოდა. დამცემ-სასხლეტი მექანიზმი არის ჩახმახიანი. ასეთი სქემა განაპირობებს ზუსტ სროლას ერთჯერადი გასროლებით და მეტ ნაკლებად ეფქტურ სროლას ცეცხლის წარმოების ავტომატურ რეჟიმში.

vz-6100002

“სკორპიონის” მოწყობილობა.

იარაღის ყველაზე ორიგინალური დეტალი არის სროლის ტემპის ინერციული დამწევი ან თუ გნებავთ უწოდოთ მას პირობითად “შემანელებელი”. ის წარმოადგენს მარტივი და ეფექტური კონსტრუქციის მაგალითს. გასროლის შემდეგ საკეტი ეჯახება შემანელებელს და ასევე მას “იჭერს” კაუჭი. ინერციული შემანელებელი ასრულებს მოძრაობას და ზამბარის მოქმედებით იწყებს ისევ მოძრაობს ზევით და აიძულებს კაუჭს გაუშვას საკეტი წინ. ამ მექანიზმის გარეშე მსუბუქი და მოკლე სვლიანი საკეტი განავითარებდა ძალიან მაღალი სროლის ტემპს (წუთში 1100 გასროლაზე მეტს)  რაც არაპრაქტიკული იქნებოდა. მიუხედავად ამისა  სროლის ტემპი არ არის ძალიან დაბალი  და შეადგენს 850 გასროლას წუთში.

Vz610000

მასრების ექსტრაქცია ხდება ზევიდან და წინ, რაც კარგია, ვინაიდან მასრები არ შეეყრება გვერძე მდგომ მებრძოლს სახეში. სამიზნე მოწყობილობებიც კარგად ჩანს. უკანა სამიზნე მოწყობილობას აქვს ორი მდგომარეობა, 75 და 150 მეტრამდე სასროლად.

იარაღი ძალიან ადვილად იშლება. საკმარისია გამოწიოთ ერთი შტიფთი და იარაღი შუაზე გადაიხსნება, გამოწიეთ საკეტი უკან ისე, რომ გამოაცალოთ მას საკეტის ორი “კოჭა” და შესაძლებელი გახდება საკეტის ამოღება. ეს საკმარისია, რომ იარაღი გაიწმინდოს და დაიზეთოს.

vz6100001

ამ დეტალზე დაჭერისას შესაძლებელია კონდახის მოხსნა. 

სროლას რაც შეეხება მე ვერაფერს ვერ ვიტყვი ჯერებით სროლაზე, გამომდინარე იქიდან, რომ სამოქალაქო “სკორპიონი” მხოლოდ ნახევრად-ავტომატურ რეჟიმში ისვირს. პოპულრული მოსაზრება, რომ იარაღი ეფექტურად ისვრის ჯერებით ერთი ხელიდან მე არადამაჯერებლად  მეჩვენება, ხოლო ნახევრად ავტომატურ რეჟიმში იარაღი აჩვენებს შესანიშნავ სიზუსტეს.  არც პრაქიკულად სწორ კუთხიანი ტარი არ ქმნის პრობლემას. სხვათაშორის სახელურის ასეთი კუთხე განპირობებულია მასში არსებული ტემპის შემანელებელით და ასევე იმ ფაქტით რომ მოკლე კონდახის პირობებში დახრილი სახელური იქნებოდა მოუხერხებელი. იარაღს არ აქვს დიდი უკუცემა (მაგრამ ვერც იმას ვიტყვი რომ უკუცემა საერთოდ არ არის). პრობლემა დამიზნებისას გაშლილი კონდახით არის ის, რომ უკანა სამიზნე მოწყობილობა იმდენად ახლოს არის თვალთან რომ ძალიან ბუნდოვნად ჩანს. მაგალითად რუსებმა თავის „კიპარისზე“ გამოიყენეს შემდეგი მეთოდი,  კონდახის გაშლისას იხსნება დიოპტრიული უკანა სამიზნე მოწყობილობა, რომელიც ხელს უწყობს ზუსტ სროლას.  ხელიდან სროლისას ისევ იქმნება პრობლემა სამიზნე მოწყობილობებთან მაგათი პატარა ზომების გამო. ჩემი აზრით ორ დიოპტრიანი მარტივი უკანა სამიზნე მოწყობილობა იქნებოდა საუკეთესო არჩევანი ასეთი ტიპის იარაღისთვის. სასხლეტი საკმაოდ რბილი და მსუბუქია, მაგრამ სვლა ერთგვაროვანი არ არის.  ვიმეორებ წყნარი სროლის პირობებში “სკორპიონი” ძალიან ზუსტია. ხოლო კონდახი თუნდაც ასეთი პრიმიტიული მნიშვნეოვნად ზრდის სროლის ეფექტურობას. რაც შეეხება სიზუსტეს, გაშლილი კონდახით, მუხლიდან 50 მეტრზე ის შეადგენს 10-12სმ-ს რაც ძალიან კარგია ასეთი კომპაქტური იარაღისთვის.  უფრო ახლო მანძილებზე კონდახის გამოყენებით სროლა შესაძლებელია ქირურგიული სიზუსტით. დაკეცილი კონდახით იარაღი კომპაქტურია, ნორმალური ბალანსით და სროლაც პრობლემას არ წარმოადგენს. მიუხედავად ამისა მე კვლავ ავღნიშნავ, რომ არ მგონია ამ იარაღიდან შესაძლებელი იყოს ხელიდან ჯერებით სროლა. ბოლო გასროლის შემდეგ საკეტი დგება შემაკავებელზე. მცველის გააქტიურება ასევე კეტავს საკეტს, რომლის გახსნა ხდება შეუძლებელი. რეკომენდირებული იყო იარაღის ტარების შემდეგი მეთოდი, საკეტი იხსნებოდა და მცველი ირთვებოდა. ეს ერთის მხრივ კეტავდა სასხლეტს და ტოვებდა საკეტს ღია მდგომარეობაში. რატომ იყო არჩეული ასეთი ტარების მეთოდი ჩემთვის უცნობია, უნდა ვივარაუდოთ რომ ეს უკავშირდებოდა იარაღის გარკვეული დეტალების სიცოცხლის ციკლის გახანგრძლივებას და ასევე უსაფრთხოებას, იმიტომ, რომ გარეგანი დათვალიერებით შეუძლებელია დადგინდეს არის თუ არა ვაზნა სავაზნეში და რა მდგომარეობაშია დამცემ-სასხლეტი მექანიზმი. დასაკეცი კონდახი იშლება ხელის ერთი დარტყმით და საიმედოთ ფიქსირდება გაშლილ მდგომარეობაში. რუსეთში კონდახის ფორმის გამო ამ იარაღს  ”ტრამვაიც” კი შეარქვეს.   იარაღთან ურთიერთობის გარკვეული დროის შემდეგ გესმის მისი უპირატესობები და ნიშა, რომელიც მას ეკავა. ის პრაქტიკულად ისეთივე კომპაქტურია, როგორც სრული ზომის პისტოლეტი, მაგრამ ამავე დროს მას აქვს 20 ვაზნიანი მჭიდი (ჯერებით სროლის საშუალება) და კონდახი რის გამოც მისი გამოყენების ეფექტურობა იზრდება. მე ტყვილა არ ვახსენე “წითელი ბრიგადები” სტატიის დასაწყისში. “სკორპიონს” და “წითელ ბრიგადებს”, იტალიურ მემარცხენე რადიკალურ ტერორისტულ ორგანიზაციას ბევრი რამ აკავშირებთ. აღნიშნული ორგანზიაციის წევრები გადიოდნენ მომზადებას ჩეხოსლოვაკიაში განლაგებულ გასაიდუმლოებულ ბანაკებში. სადაც მათ შორის მათ ასწავლიდნენ სროლას “სკორპიონებიდან” სუკ-ის ჩეხოსლოვაკიური ანალოგის “სტბ”-ს (Štátna bezpečnosť, სახელმწიფო უშიშროება) ინსტრუქტორები.  ტერორისტებმა სათანადოდ შეაფასეს “სკორპიონის” ძლიერი მხარეები და პირველ რიგში კომპაქტურობა და საცეცხლე ძალა ახლო მანძილებზე ისევე როგორც შედარებით სუსტი ვაზნის გამო კარგი სიზუსტე ჯერებით სროლისას. იმ დროს არც ერთი სხვა იარაღი ასეთ კომბინაციას არ სთავაზობდა. იმ დროს მეტ წილად პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის ნიშა ეკავათ მეორე მსოფლიო ომისთვის შექმნილ დიდ და მძიმე იარაღებს, რომლებსაც ვერ შეინახავდი პერანგის ქვეშ. ასევე იმ დროს მცველები და პოლიციელები არ ატარებდნენ ჯავშან-ჟილეტებს, ხოლო საკონტროლო-გამშვებ პუნქტებზე იჩხრიკებოდა, როგორც წესი მხოლოდ ხელბარგი.  ასეთ პირობებში მსუბუქი ადვილად კონტროლირებადი საიმედო ავტომატური იარაღი ზედგამოჭრილი იყო ტერორისტული ორგანიზაციებისთვის, რომლებმაც სათანადოდ შეაფასეს ჩეხოსლოვაკიური “სკორპიონი” და პირველ რიგში ეს ეხებათ იტალიურ “წითელ ბრიგადებს”, რომლის წევრებმაც ეს იარაღი გამოიყენეს დადასტურებულად 15 ტერორისტულ აქტში.  იტალიის ისტორიის ამ პერიოდში რომელსაც მოიხსენიებენ, როგორც Anni di piombo (ტყვიის წლები), “სკორპიონმა” ითამაშა თავისი როლი. 70-ან წლებში, როდესაც ევროპა გახვეული იყო მემარცხენე რადიკალური ტერორისტული ჯგუფების მიერ დაწყებულ ძალადობის კამპანიაში, ჩეხოსლოვაკიური “სკორპიონი” იქცა პრაქტიკულად სტატუსის სიმბოლოდ ტერორისტებს შორის. “წითელი ბრიგადების” გარდა ის იყო საფირმო იარაღი დასავლეთ გერმანული ბაადერ-მაინხოფის ბანდის წევრებისთვის  და ალბათ ყველაზე ლეგენდარული ტერორისტი კარლოს რამირესი მეტსახელად “ტურა” აფასებდა “სკორპიონის” მაღალ საბრძოლო თვისებებს. პირველ რიგში სწორედ ამ მხრივ არის საინტერესო ეს იარაღო, რომელიც წარმოადგენს იარაღის და არა მარტო იარაღის ისტორიის საინტერესო ნაწილს და რომელიც შესაძლებელია დღეს შეიძინოთ სასაცილო ფასად, 900 ლარად. ეს მითუმეტეს საოცარია, იმ ფაქტის გათვალისწინებით, რომ ევროპაში “სკოპრიონი” ღირს 1000 ევროს ფარგლებში. ასევე უნდა გავითვალისწინოთ, რომ საქართველოში იყიდება ორიგინალური “ჩზ”-ს “სკორპიონები” და არა ახლად გამოშვებული იარაღები, რაც კიდე უფრო ზრდის მის საკოლექციო ღირებულებას.

მე ტყვილად არ ავღწერე სტატიის დასაწყისში სცენა მხატვრული ფილმიდან მატრიცა, რომელიც მოვაყოლე არც ისე სახალისო მომენტებს ისტორიიდან. “სკორპიონი” სპეციფიური გარეგნობის და რეპუტაციის გამო ხშირად გვხვდება მხატვრულ ფილმებში, სერიალებში და კომპიუტერულ თამაშებში. მიუხედავად ანემიური ვაზნისა ეს იარაღი არ ეძლევა დავიწყებას და კიდევ დიდი ხანი გაახარებს მის მფლობელებს რაც ჩემი აზრით ძალიან კარგი არის.

P1020688

დახრილი მჭიდი განპირობებულია გამოყენებული ვაზნის სპეციფიკით, რომელის “ფლანეცის” დიამეტრი აღემატება მასრის დიამეტრს. სხვა კალიბრის ვაზნებზე გათვლილ სკორპიონებს უკვე სწორი მჭიდები აქვთ.  Cz-ს იარაღს კომპლექტში სამი მჭიდი მოყვება, ორი 20 ვაზნიანი და ერთი 10 ვაზნიანი.

რა თქმა უნდა, როგორც ნებისმიერ იარაღს, “სკორპიონსაც” აქვს თავისი სუსტი მხარეები. ხშირად ისმის პრეტენზიები საკეტის სახელურების მიმართ. ვერ კიდებ თურმე კარგად ხელს, ხელთათმანებში ხელი აგიცურდება და ვერ გადატენი და ასე შემდეგ. საქმე იმაშია, რომ ასეთ სახელურებს აქვთ ერთი დიდი პლიუსი. სროლისას ისინი ვერაფერს ვერ წამოედებიან და არ გაჭედავს იარაღს.  ეს განსაკუთრებულად აქტუალურია იარაღისთვის, რომელიც გამოიყენება დახურულ/ვიწრო სივრცებში. ამ მხრივ უფრო მოსახერხებელი მეჩვენება „უზი“ სახელური, რომელიც ზევიდან არის განლაგებული ან გადაწყვეტილება გამოყენებული გერმანული H&K MP5-ში, რომლის სახელური არის ცალკე დეტალი და სროლის დროს საერთოდ არ მოძრაობს. ხელის ტრავმირებაც გამორიცხულია არა და ეს საფრთხე რეალურია, იმიტომ, რომ ეს იარაღი ითხოვს საყრდენი ხელის მოთავსებას მჭიდზე რაც ბევრისთვის უჩვეულო იქნება.

P1020809

როგორც Cz-ს ყველა პისტოლეტი, “სკოპრიონიც” არის გაყიდვამდე შემოწმებული,  მისროლილი  და იყიდება საკონტროლო სამიზნესთან ერთად. ეს ჯგუფი ნასროლია 50 მეტრიდან და ამ კონკრეტული იარაღის გაფანტვა ამ მანძილზე შეადგენს 9.5სმ რაც ძალიან კარგი შედეგია. 

სხვა სისუსტეებს რაც შეეხება, მაგალითად ეს შეიძლება იყოს რესივერის  თხელი ხუფი, რომელშიც მოძრაობს საკეტი. პატარა შეჭეჭყილობა თხელ ხუფზე და საკეტი გაიჭედება. ასევე ყურადღებას ითხოვს ის ფაქტი, რომ სამოქალაქო „სკორპიონებზე“ მოხსნილია სროლის ტემპის შემანელებელი. საქმე იმაშია, რომ ეს დეტალი განლაგებული ტარში ამცირებს საკეტის სიჩქარეს, რის გამოც საკეტი ეჯახება ვაზნას მჭიდში, როდესაც გასროლის შედეგად რხევა შემცირებულია და ზამბარა და მიმწოდებელი მჭიდში უკვე „დაწყნარებულია“. ამ დეტალის ამოღებისას არის თეორიული ალბათობა იმისა, რომ საკეტი დაიწყებს წინ მოძრაობას მანამდე სანამ მორიგი ვაზნა მჭიდში იქნება მზად მიწოდებისთვის, ხოლო შედეგი ამისა იქნება დაბრკოლება სროლაში. ვიმეორებ ეს ჯერ-ჯერობით თეორიული საკითხია და რამდენად ეს გამოიხატება რეალურ ექსპლუატაციაში უცნობია. „სკორპიონი“ იქმნებოდა ტემპის შენელების აუცილებლობით და შესაბამისად პრობლემაზე, რომელიც ეხებოდა მჭიდის ზამბარის ინერტულობას უბრალოდ არავინ არ ფიქრობდა. ეს საკითხი წამოიჭრა მხოლოდ მას მერე, რაც დაიწყეს „სკორპიონების“ კონვერსია სამოქალაქო იარაღში. კონვერსიას რაც შეეხება, საინტერესოა, რომ ადრინდელი კონვერსია გულისხმობდა მხოლოდ შტიფტის ჩაყენებას, რომელიც გამორიცხავდა ცეცხლის რეჟიმის გადამრთველის გადართვას ავტომატური ცეცხლის წარმოების მდგომარეობაში. საკმარისი იყო ამ შტიფტის ამოღება კონსტრუქციიდან და „სკორპიონი“ ისევ ხდებოდა ავტომატური იარაღი. ერთი პერიოდი ჩეხეთში აიკრძალა იარაღის გაყიდვა სამოქალაქო პირებზე, რომელიც წააგავდა სამხედრო იარაღს და სამოქალაქო „სკორპიონების“ წარმოება შეწყდა. 2003 წლიდან ეს შეზღუდვა გაუქმდა მაგრამ „სკორპიონების“ გადაკეთების ტექნოლოგიაც შეიცვალა. კონსტრუქციიდან ამოიღეს ყველა დეტალი, რომელიც საჭირო იყო ავტომატური ცეცხლის წარმოებისთვის, მათ შორის სროლის ტემპის შემანელებელიც.

მიუხედავად ამისა “ჩზ”-ს მიერ თუნდაც კასტრირებული “სკარპიონი” მაინც ჩემი აზრით არ კარგავს თავის ღირებულებას და ხიბლს. ის არ არის მაკეტი და არ არის სასიგნალო პისტოლეტი, ის ნამდვილი იარაღია (ფორმდება საქართველოში როგორც პისტოლეტი) და ჩემი აზრით ის დაამშვენებს ნებისმიერი იარაღის მოყვარულის კოლექციას. გამოდგება ის როგორც თავდაცვის იარაღი? არ მგონია და ავხსნი რატომ.  ეს იარაღი ფორმდება შენახვის უფლებით, ესეიგი მისი ძირითადი უპირატესობები, ფარულობა და კომპაქტურობა იკარგება, ხოლო წინა პლანზე გამოდის სუსტი ვაზნა და თეორიულად შემცირებული საიმედოობა. სუსტ ვაზნას რაც შეეხება, საქმე იმაშია, რომ ჩვენ პირობებში დამნაშავე ელემენტებისთვის (ყაჩაღებისთვის) ადვილად ხელმისაწვდომია სამხედრო ტიპის ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღი და ასეთ მტერთან დაპირისპირება ითხოვს სერიოზულ მომზადებას და იარაღს, ამიტომაც არ მგონია .32ACP-ზე გათვლილი მოკლელულიანი იარაღი იყოს საუკეთესო არჩევანი სახლის დასაცავად. თუმცა სუსტი იარაღი ჯობია საერთოდ იარაღის არ ქონას. ვიწრო ადგილებში გადაადგილებისას, მისაღები ოთახი, სადარბაზო, დერეფანი “სკორპიონი” ძალიან მოსახერხებელია ხოლო კონდახი აადვილებს ზუსტ და სწრაფ სროლას. რა თქმა უნდა 20 ვაზნიანი მჭიდიც ზრდის გადარჩენის შანსებს.

ბოლოს ვიტყვი, რომ მე ყოველთვის მაოცებდნენ ჩეხი იარაღის კონსტრუქტორები. ისინი ქმნიდნენ რთულ პირობებში შესანიშნავ და კონსტრუქციულად ძალიან საინეტერესო და დახვეწილ იარაღებს. ამ მხრივ “სკორპიონიც” არ არის გამონაკლილი. ულტრა კომპაქტური და მსუბუქი, ის ისვრის დახურული საკეტით, იყენებს სროლის ტემპის შემანელებს და არის ძალიან მარტივი კონსტრუქციის მქონე. ის ნმადვილად წარმოადგენს საინტერესო და უნიკალურ იარაღს, რომლის შეძენას და რომელთანაც გაცნობას მე არ ვნანობ და მიხარია რომ ამის საშუალება მომეცა.

vz2014

PS

როგორც იცით, ჩემი ბლოგი არის 100% დამოუკიდებელი რესურსი და მე არავინ არ მეხმარება არ მიკვეთავს სტატიებს და არ მიხდის ფულს რეკლამაში, რის გამოც მე არასდროსს არ ვასახელებ მაღაზიას, რომელშიც იარაღი იქნა შეძენილი. უფრო მეტიც მე არ მომწონს თბილისის მაღაზიების მუშაობის სტილი და გაყიდვების პოლიტიკა.  მაგრამ ეხლა გამონაკლისს გავაკეტებ და მიზეზი ამისა არის პირველ რიგში ის მომსახურება, რომელიც მე მივიღე ამ იარაღის შეძენისას Global Arms-ის მაღაზიაში. ზრდილობიანი თავაზიანი კონსულტანტი-გამყიდველი, რომელმაც მომცა საშუალება ამერჩია იარაღი რამდენიმე ცალიდან, ასევე არ დაიზარა და გადმომცა ძირითადი ინფორმაცია ამ იარაღზე და გამაცნო უსაფრთხოების წესები ასევე ფასები, რომელიც მე ვნახე იარაღზე ამ მაღაზიაში იყო ძალიან დაბალი  (მე არ მახსოვს ასეთ ფასად რამე იყიდებოდეს როდესმე რომელიმე თბილისის მაღაზიაში) ჩემთვის ყველაფერი ეს ძალიან სასიამოვნო სიურპრიზი იყო და იმედია რომ ეს მაღაზია შეინარჩუნებს მომსახურების ხარისხს და მას სხვებიც მიბაძავენ.

Мартин

January 6th, 2014
 გთავაზობთ ჩემი ერთ-ერთი საუკეთესო მეგობრის მოთხრობას, იმედია მოგეწონებათ. 
პატივისცემით Shooter
6_1024x768
Влажная жара тропического утра мешала дышать. Среди усыпанных алмазами росы пальмовым ветвей с криками носились попугаи, потревоженные шумом вертолетных винтов.
Солано стоял в строю, третьим слева. Как и остальные, он вытянулся по стойке «смирно», не шевелясь и не давая никакого повода для замечаний. Слишком многое было поставлено на карту. Слишком многое пришлось вытерпеть. Теперь их было 12 – все, что осталось от 100 претендентов. Самый крутой спецназ страны, раз год объявлял о призыве новых рекрутов. 8 недель отборочных испытаний. 56 дней адских мук и унижений, бессонных ночей, недоедания и боли. Он справился. Остался один этап – выживание в джунглях. А потом…
Метрах в 30 перед строем, лихо крутанувшись, сели два вертолета «Литл берд». Ветром начало сносить фуражки. Двое получили за это по морде, и по сто отжиманий. Те, кто нарушил стойку «смирно» и придержали фуражки рукой, получили по двести. Пока они занимались «зарядкой» под издевательские замечания сержантов, из вертолета не спеша вылез невысокий, жилистый человек в выцветшей тропической униформе, командир Варгас. Следом за ним пулеметчик и пилот, которые начали выгружать небольшие, пластмассовые контейнеры.
Из второго вылез мужчина в штатском, но с военной выправкой, и лицом человека который много повидал.
Солано узнал его.
Зам. министра Министерства Безопасности пожаловал лично. Что-то будет…
Варгас хищно улыбнулся.
- Итак, дамочки (это обращения никого не удивило, претенденты уже забыли, когда к ним обращались по человечески), наш цирк вступает в финальную фазу. Вы уже наверно решили, что вы типа крутые, и вас зачислят в Отряд? По мне, так вы – слабаки и уроды! Еще не поздно признаться в этом, вас накормят, напоят и отправят домой, к мамочке. Ну!? Кто хочет домой?
Никто?! Ну ладно. Потом не скулите. Вы проведете 3 недели в этом милом месте. У каждого будет свой квадрат, 10 на 10 километров. Без жратвы и без оружия. Выживут не все. Ну что? Все еще согласны?
Зная, что вам будет одиноко, мы позаботились о том, что бы у вас были напарники.
Сержанты принесли контейнеры и расставили их перед строем. Из контейнеров воняло. Один покачивался.
- Ваши новые напарники. Они… поросята. 12 штук. Цель вашей миссии выжить самим и сохранить поросят в целости и сохранности. Кто не справится, потеряет напарника или выйдет за пределы квадрата – дисквалифицирован. Но это не беда… Вы всегда сможете найти работу охранником в супермаркете или вышибалой в борделе.
Зам. министра что-то шепнул своему пилоту, и тот начал раздавать претендентам продолговатые картонные коробки.
- Это вам подарок. Ножи Ка-Бар. Можете оставить их себе потом, будете резать батат… На кухне у мамочки. Кресала. Что бы огонь добывать . А это браслеты с радио-маячками. И по четыре запасные батарейки к ним. Станет совсем плохо – нажмете кнопку, дадите сигнал бедствия, и мы прилетим за вами через 15 минут. Уверен – большинство воспользуется этим через пару дней. Ну, смотрите, берегите поросят, проверю лично. Если кто выдержит, то утром 21-го дня пусть вызовет вертушку нажатием кнопки.
Уже через 30 минут Солано и его свинку высадили на опушке джунглей, вручили нож, Джи-Пи-Эс браслет и похлопали по плечу. – Ты сильный, справишься (пилот был хорошим парнем), если что жми на кнопку. Прилетим быстро, только постарайся место открытое найти, что бы мне сесть можно было… А то, придется на лебедке тебя тащить.
Вертолет улетел и Солано остался наедине со своим новым напарником. Он, почему то решил назвать поросенка Мартином. Мартин был обычной пегой свиньей примерно месяцев трех от роду, с большими ушами и бархатистым пятачком.
- Ну что же, Мартин, будем выживать вместе.
Мартин согласно хрюкнул, повел ушами и … Бросился бежать, как только Солано поставил его на ноги. Он, оказался удивительно проворным, и Солано пришлось использовать все свой спринтерские навыки, что бы его догнать. После получасовой погони с элементами пряток, Мартин скатился с обрыва в яму с грязью, а Солано пришлось последовать за ним. Больно ударившись о корягу, он схватил, таки поросенка за заднюю ногу и с трудом поборол в себе желание вышибить ему мозги о камень.
Затем он стреножил Мартина шнурком от ботинка и соорудил для него из лианы, что то вроде ошейника с поводком.
Остаток дня прошел в поисках съедобных кореньев и ягод. Мартин оказался способным в этом деле и к вечеру они почти не чувствовали голода. Почти.
Спали они вместе между корнями большого дерева. Вернее Мартин спал, а Солано беспокойно ворочался, не выпуская нож из пальцев. Джунгли жили своей бешеной жизнью. Периодически доносились треск веток, вой, вопли. Кого- то догоняли, жалили, пожирали живьем.
Утром второго дня, сидя на корточках и наблюдая одним глазом за Мартином, который беззаботно гадил у куста, Солано выстрогал подобие копья из ветки. Не бог весть что, но все – таки позволит остановить зверя средних размеров… Хотя бы на время.
Следующие 10 дней были похожи друг на друга. Голод, сырость, усталость, постоянное чувство опасности. Буйная зелень всех оттенков, огромное количество насекомых и рептилий. Солано обошел свой квадрат вдоль и поперек. Браслет оказался хорошей штукой, потому что в джунглях не было почти никаких ориентиров. Порой Солано казалось , он видит в кустах очертания автомобиля или здания, но это были игры уставшего разума. Иногда ему слышались несуществующие голоса. Чтобы не сойти с ума, он все время разговаривал с Мартином.
Мартин оказался отличным напарником. Солано никогда не думал, что свиньи такие умные. Он быстро выучил свое имя и бежал на него с веселым хрюканье, когда был без привязи. Кроме того он обладал отличным нюхом и прекрасно находил съедобные клубни и ягоды. Правда, один раз чутье подвело поросенка, и они оба страдали от поноса. Регидрона у них не было, поэтому лечились другими ягодами, которые Мартин инстинктивно нашел в чаще.
Беда не приходит одна. Следующим утром (День 14) Солано проснулся с сильной слабостью и понял, что сильно обезвожен. Он повернулся, что бы позвать Мартина (тот был привязан на ночь) и похолодел от ужаса. Голова поросенка почти исчезла в пасти средних размеров анаконды, которая обвила его своими кольцами и бесшумно, неторопливо заглатывала. Солано с воплем метнул свое больное тело вперед и его Ка-Бар с хрустом вонзился в шею змеи, рядом с головой. Мгновенно сориентировавшись, удав отпустил свою жертву и накинулся на человека. Солано глазом не успел моргнуть как его ноги и живот оказались обвитыми, чудовищная тяжесть сдавила тело, захрустели суставы… Последним усилием Солано перевернулся, вместе с обвившим его монстром и оказался в углях вчерашнего костра. Удав, не будучи огнеупорным, раскрыл свой объятия и поспешил удрать с места битвы.
У Мартина, скорей всего было сломано пара ребер, но он выжил. Передняя нога у него тоже была повреждена, поэтому Солане пришлось следующие 3 дня таскать его на руках как ребенка. Мартин жалобно хрюкая, прижимался к нему и искал сиську. Солано чувствовал себя папой и мамой больного ребенка одновременно.
Потом начался дождь. Это был нудный тропический ливень, который шел сутками, не переставая. Нижний ярус джунглей превратился в этакую растительную Венецию с островами. От острова к острову приходилось плавать. Мартин боялся воды, поэтому его снова пришлось таскать на руках. Наконец Солано соорудил из майки что- то вроде слинга для младенцев, и носил Мартина в нем.
17-я ночь выдалась особенно тяжелой. Они почти не спали из-за прибывающего уровня воды и падающих на темя капель. Солано чувствовал, что это конец. Он уже давно не ел горячую пищу, мелкие порезы, укусы насекомых и ссадины воспалились. От постоянного ношения мокрой обуви ноги покрылись язвами. Несмотря на все усилия, его покусали клещи и, скорее всего, занесли какую то инфекцию. У него был жар, путались мысли. Он слышал голос своей первой подружки, а потом совсем не удивился, увидев ее перед собой в ее любимом платье в горошек.
- Пойдем со мной, Хесус. Ты устал и болен. Пойдем.
Сильвия, Я не могу… Я должен…
- Ты никому ничего не должен. Ты все вытерпел, что может вытерпеть человек. Пойдем. Тебе нужен отдых.
Мартин, он без меня пропадет… Он мой напарник…
- Хесус, Хесус… как они заморочили тебе голову. Если бы ты заботился обо мне так же как об этой свинье, мы были бы вместе… И все равно ты не справишься с Последним Испытанием.
Она ушла.
Солано очнулся от бредового сна. Сильвия… Он вспомнил тот день, когда выйдя из школы (это был 10 класс) подумал, что Сильвии не было на уроках и надо бы наведаться к ней домой. Оцепление… Мигалки… Пожарные… запах гари. Толпа зевак, жадно глазеющих на покрытые терполеновыми накидками трупы. Шесть трупов. Пятеро ублюдков из банды Альвареса. А шестой…
- Бедная девочка, шла себе в школу. Пули прошили этих… Небритый уличный торговец указал желтым от никотина пальцем на чадящую, обгоревшую машину – Ну и ее тоже. Калашников… Он десять человек пробьет… Этой страной правят бандиты…
Мать Сильвии даже не плакала. Она стояла на коленях с широко раскрытым ртом и раскачивалась из стороны в сторону. Толстый, обрюзгший полицейский неуклюже пытался увести ее от трупа дочери.
В тот день он возненавидел наркоторговцев. До этого он относился к ним нейтрально, даже дружил с членами некоторых банд в школе и районе. А через год он пошел в армию. Потом полицию. А теперь… теперь он подыхает в джунглях от лихорадки и голода, что бы стать бойцом Отряда по Борьбе с Организованной Преступностью. И убивать наркодиллеров.
Солано заметил, что теребит резиновый колпачок, который закрывал тревожную кнопку на электронном браслете. Ну, нет… Хрен вам! Осталось 3 дня. Он будет членом отряда. Даже если придется сдохнуть. Интересно, если он умрет, его примут посмертно? Или вместо него примут Мартина… Так опять крыша поехала. Нужно собраться. И еще… Последнее испытание…
Солано опять впал в горячку и ему представлялись Последние Испытания одно хуже другого. Начиная от поединка с 3 экскаваторами в замкнутом дворе и кончая толпой обезьян, которые бросались в него дерьмом и камнями…
Рассвело утро 18-го дня. Дождь прекратился. Надо было уходить повыше с этого места. Солано с трудом встал и поплелся, медленно передвигая по густой грязи стопудовыми ногами. Мартин, тоже порядком ослабевший и похудевший висел у него груди в слинге, положив морду на левое плечо Солано и периодически жалобным хрюканьем призывая на помощь своих, поросячьих богов.
Собственно это их и спасло. Идя, по узкой тропе под раскидистыми ветками, Солано не мог видеть, что творится над ним и сзади. Это увидел Мартин. Дикий визг и трепыхание поросенка заставили Солано обернутся и машинально поднять копье, а сверху уже летела пятнистая туша ягуара с тенями острых когтей…
Удар вышел тяжелым, Солано впечатало в грязь лопатками, но одновременно с этим он почувствовал, как копье глубоко вонзилось в горячее брюхо противника, и яростный вопль потряс окрестности. По ногам словно прошлись бритвами… Лежа, придавленный дико орущим котом, Солано схватил его за глотку левой рукой , а правой выхватил Ка-Бар. Это было сделано вовремя, потому что ягуар, обезумев от ярости, насадился на копье еще глубже и его брызжущая слюной морда, оказалась в 10 сантиметрах от шеи бойца. Они ударили друг друга одновременно, человек ножом в шею, а зверь его передней лапой по лицу. Правая висок и ухо онемели, а затем стало очень тепло, кровь залила глаз, Солано ударил Ка-Баром еще раз, вложив в замах всю ярость, страх и бешеную волю к жизни. Взревев, дикий кот отпрыгнул в сторону и, сломав копье и путаясь в собственных кишках, исчез в зарослях…
Сначала пришли звуки. Издалека, словно он лежал под водой. Потом встало белесое солнце с редкими, словно пририсованными лучами… Несколько секунд он лежал и не мог даже вспомнить кто он и где он. Потом в лицо уткнулась знакомая пегая морда с перепачканным грязью пятачком. Удивительно, но Мартин уцелел. Видимо, сиганул из слинга, когда ягуар бросился вниз. А ягуар недалеко ушел. Солано нашел его по кровавому следу, метрах в 40 от места схватки.
Само осмотр показался неутешительным. Глубокие порезы на бедрах, (штаны превратились в шорты) раны под ключицей и на виске. Тошнота и рвота, видимо сотрясение мозга.
Если бы Солано не обернулся, 50-килограммовый охотник просто сломал бы ему шею в прыжке. И выгрыз бы позвоночные артерии. Повезло…
Два дня они провели около трупа я ягуара, питаясь его жестким, жилистым мясом. Поглощенная жизнь короля джунглей дала силы обоим.
Настал 21 день. Он нажал на кнопку только когда уверился, что достаточно светло и поляна на полого плато подходит для посадки. Утром он помылся сам в речке и помыл Мартина (несмотря на все протесты).
- Мы должны хорошо выглядеть, напарник… сегодня важный день.
Вертолет сел прямо перед ним. Фуражка, плотно напяленная на голову и перевязанная шнурком, не слетела с исцарапанной головы. Мартин пасся у ног, с ошейником, привязанный к руке самодельным ремнем.
Солано подождал пока остановятся винты, подошел к вертолету и отдав честь, застыл по стойке «смирно».
Сложнее всего было удержатся от нервного хохота, глядя на свое отражение в стекле вертушки. Заросший щетиной голодранец с горящими глазами. Живописные, черные лохмотья вместо гимнастерки, одетые прямо на тело. Торчащие из под них голые ноги в армейских ботинках. Прямо, педик в трауре. Что поделаешь, майка и нижняя часть штанов пошла на перевязки.
Он сильно удивился, увидев лицо зам. министра и Командора Варгаса. Они отдали ему честь и смотрели с уважением, как на равного.
- Ты проявил себя солдат. Справился. И поросенка сохранил. Отлично. Варгас прокашлялся. – А теперь осталось последнее. И ты с нами.
Итак, видишь этого поросенка?
- Мартин. Сэр.
Что?
- Его зовут Мартин. Сэр.
Ага, ты ему имя дал. Это ты конечно молодец… Итак, возьми свой Ка-Бар и перережь ему глотку.
Солано показалось, что ему открыли черепную коробку и залили внутрь кипяток. Может он сходит с ума?
- Сэр. Боюсь, я не понял приказ.
Что тут непонятного, солдат? Голос Варгаса стал наждачным. Зарежь его. Мы отдадим его повару и отпразднуем твое вступление в отряд. С меня ящик пива.
- Но Сэр…
Никаких «но». Исполняйте приказ!
- Подождите, Варгас. Зам министра мягко отстранил Командира в сторону. Я, сам поговорю с ним. Они отошли в сторону.
Послушайте, Солано. Вам, наверное, будет интересно узнать, что Вы единственный кто прошел испытание в этом году. Нам нужны такие офицеры как Вы. Стране нужны. Идет война с наркокартелями, и только сильные и преданные смогут ее выиграть. Вы лучший из лучших. Решайте. Я дам вам 60 секунд. Не решите сейчас – никогда не решите. Он включил неумолимо тикающий секундомер на часах.
- Ты офицер, Солано! Многого можешь достичь, неужели ты погубишь свою карьеру из за свиньи? Варгас указал на Мартина, который захрюкал и уткнулся в ноги Хесуса. Словно ища защиты…
Часы тикали. Среди усыпанных алмазами росы пальмовым ветвей с криками носились попугаи, потревоженные шумом вертолетных винтов.
__________________
2013 (с) Ираклий Андроникашвили

Gabbet-Fairfax Mars (Webley Mars)

January 6th, 2014

გთავაზობთ ვახო მეზურნიშვილის ახალ სტატიას, რომელიც  ყოველგვარი შესწორებების გარეშე ქვეყნდება. 

პატივისცემით Shooter

მე-19-ე საუკუნის მიწურულს ცეცხლსასროლი იარაღის კონსტრუქტორებმა თითქმის ყველა ქვეყანაში დაიწყეს  მუშაობა თვითდემტენ (ავტომატურ) პისტოლეტებზე. სწორედ ამ პერიოდში იქმნებოდა სხვადასხვა განსხვავებული კონსტრუქციები და კეთდებოდა  უჩვეულო მექანიზმები. იმდროინდელი პისტოლეტების უმეტესობა აღარც შემორჩა და ძირითადად მუზეუმების სტენდებზე თუ შევხვდებით. ჩემი ინტერესის და კვლევის ყველაზე დიდ ობიექტებს ზუსტად მსგავსი ტიპის ცეცხლსასროლი იარაღი და მათი ვაზნები წარმოადგენს.

ამჯერად მინდა შევეხო იმ პერიოდის ბრიტანულ პისტოლეტს „Mars“-ს, რომლის შესახებ ინფორმაციას უკვე წლებია ვაგროვებ. სამწუხაროდ აღნიშნულ პისტოლეტზე ინფორმაცია ძალიან მწირია, რადგანაც იგი თითქმის აღარ არსებობს და მხოლოდ რამოდენიმე ცალის ვინაობაა ცნობილი. გადავწყვიტე ქართველ მკითხველს სტატიის სახით მივაწოდო ის მცირედი ინფორმაცია, რომლის მოგროვებაც წლების მანძილზე სხვადასხვა წყაროებიდან წვეთ-წვეთ შევძელი,  თავი მოვუყარე და დავამუშავე.

პისტოლეტის შექმნის ისტორია და გამოცდების არქივი

1890-ანი წლების მიწურულს იარაღის გამომგონებელმა Hugh W. Gabbet-Fairfax-მა  (ქართულად სავარაუდოდ ჰუ გაბეტ ფეირფექსი – ასე უნდა ჟღერდეს) მუშაობა დაასრულა თვითდამტენ პისტოლეტზე და 1900 წელს დააპატენტა იგი სხელით „Mars”  მისი ვრცელი სახელი კი ცნობილია, როგორც „Gabbet-Fairfax Mars“ ან „Webley Mars“.

პისტოლეტის კონსტრუქციაზე გაბეტ ფეირფექსი მუშაობდა რამოდენიმე წლის მანძილზე.  იმ დროსათვის კონსტრუქტორების უმეტესებო დაინტერესებულნი იყვნენ იმით, რომ  მათ შექმნილ პისტოლეტს სამხედროები მოიწონებდნენ და შეუკვეთავდნენ.  1898 წელს გაბეტმა პისტოლეტის პირვანდელი ვარიანტი შესთავაზა ბრიტანეთის იარაღის  საწარმოს «Webley & Scott»-ს. მიუხედავად იმისა, რომ პისტოლეტს ძალიან ცუდი გამოხმაურება მოჰყვა გამოცდებისას და არადამაკმაყოფილებელი შედეგები აჩვენა, «Webley & Scott»-მა გამოიჩინა ინიციატივა და გადაწყვიტა მაინც დაემზადებინა პისტოლეტები.  ალბათ ეს ყველაფერი განპირობებული იყო იმით, რომ  იგი დაინტერესებული იყო არმიის შესაფერისი პისტოლეტების ძებნით. რაც შეეხება პასუხისმგებლობას, არსებობს ორნაირი მოსაზრება 1. რომ ვებლეი და სკოტმა პისტოლეტების წარმოების პასუხსიმგებლობა მთლიანად გაბეტ ფეირფექსს დააკისრა. 2. თავად აიღო პასუხისმგებლობა პისტოლეტებზე.  ფაქტი ისაა, რომ 1899 წელს საწარმომ დაამზადა პისტოლეტის პირველი ეგზემპლარები სამ განსხვავებულ ვაზნაზე (11.2მმ, 9მმ და 8,5მმ). ვაზნებზე დეტალურად შემდგომ ვისაუბრებთ.  1900 წელს კომპანია „ვებლეი“ მთლიანად გადაერთო ცნობილი ავტომატური რევოლვერის, „Fosbery“ -ს წარმოების საკითხებზე.

1901 წლის მარტის თვიდან  1903წლის აპრილის ჩათვლით რვაჯერ ჩატარდა  საგამოცდო სროლები რათა ბრიტანეთის არმიას გამოეცადა პისტოლეტი. ცნობილია ის ფაქტიც, რომ გარდა ბრიტანეთისა ჰიუ გაბეტი ცდილობდა პისტოლეტით დაეინტერესებინა საფრანგეთი. არსებობს სამხედრო უწყების ერთერთი დოკუმნტი, სადაც მოხსენიებულია ფაქტი, რომ გაბეტ ფეირფაქსი ოფიციალური წერილით მიმართავს საფრანგეთის ერთერთ წარმომადგენელს მ.გინარს მისამართზე „8 Avenue de l’Opéra“. უხარისხო ვაზნების გამოყენების გამო ეს მცდელობა კრახით დასრულდა. წარუმატებელი აღმოჩნდა აგრეთვე მისი პისტოლეტის გამოცდები ჰოლანდიაში, რომლის ხელისუფლებაც იმ პერიოდში ეძებდა მათთვის მისაღებ თვითდამტენ პისტოლეტს. პისტოლეტ „მარსის“ ყველაზე ინტენსიური გამოცდები რათქმაუნდა მის სამშობლოში (ბრიტანეთში) მიმდინარეობდა.

hughgabbetfairfax

მარსის შემქმნელი Hugh Gabbett-Fairfax

ბრიტანეთის სამხედრო სამინისტროს ცეცხლსასროლი იარაღის კომიტეტის პროტოკოლებში არსებობს ჩანაწერი ნომრით 415, რომელიც შეეხება პისტოლეტის სტანდარტული ვარიანტების საკონსულტაციო საკითხებს  და თარიღდება  11.3.1901 რიცხვებით.

ჩანაწერებში გაბეტ ფეირფაქსი დამაჯერებლად აღწერს აგრეთვე სროლის შედეგებს 12 დუიმიანი ლულით და მიმაგრებული კონდახით 600 იარდამდე.  იქვე მითითებულია შეთავაზება, რომ ყველა პისტოლეტი აღიჭურვება გრძელი და მოკლე ლულით. გარდა ამისა გაბეტი სთავაზობს არმიას  თვითდამტენ შაშხანებს, რომლებიც ლონდონში ხელით დამზადებულ ორლულიან თოფებს არ ჩამოუვარდება ხარისხით და მათი ღირებულება 20%-თ უფრო ნაკლებია.

მას შემდეგ რაც ფეირფექსმა  დამარწმუნებლად გადმოსცა მისი პისტოლეტის საიმედოობა და თან ხაზი გაუსვა იმ ფაქტს, რომ „ლულის გრძელ  უკუსვლას“ გააჩნია ყველაზე დიდი უპირატესობები, კომიტეტის მდივნებმა მიიღეს მითითება რათა წასულიყვნენ მოლაპარაკებაზე იარაღის გამომგონებელთან გამოსაცდელ სროლებზე, რომელიც გაიმართებოდა „ენფილდ ლოკში“ სამეფო იარაღის ქარხნის (RSAF- Royal Small Arms Factory) სუპერინტენდანტის თანდასწრებით.

1901 წლის 25 მარტის პროტოკოლის ჩანაწერი #427  შეიცავს დადებით გამოხმაურებებს შემდეგი სახით:  „როგორც ყველა თვითდამტენ (ავტომატურ) პისტოლეტს გააჩნია რთული მექანიზმი, თუმცა საცდელმა გასროლებმა აჩვენა, რომ პისტოლეტი ძალიან კარგად მუშაობს და ღირს გაგრძელდეს გამოცდები“. შემდგომ ჩანაწერებში გამოჩნდა გარკვეული პრობლემები, რომლებიც შეეხებოდა საბრძოლო მასალების გამოყენებას.  „პისტოლეტიდან განხორციელდა გასროლები 250 გრანიანი ტყვიით და 10 გრანიანი დენთის მუხტით „კორდიტი“ ( საჭირო ვაზნები 12 გრანიანი მუხტით „კორდიტი“ არ იქნა დროულად მიწოდებული გამოცდებისათვის) შესაბამისად დაბალი დენთის მუხტის გამო (10 გრანი 12 გრანის ნაცვლად) მოხდა სიმძლავრის შესუსტება და შეიქმნა რამოდენიმე შეფერხება პისტოლეტის გადატენვისას.

გამოხმაურება სრულდება შეთავაზებით გაბეტის მიმართ, რომ დამზადდეს პისტოლეტი უფრო მსხვილი კალიბრით 0,47 (.470) საწყისი სიჩქარით 310მ/წამი (1000 ფუტი წამში). აგრეთვე კომიტეტმა შეკვეთა გააკეთა ორცალ ახალ პისტოლეტზე კალიბრით .45,  რომლებიც უნდა გაგზავნილიყო გამოსაცდელათ ჰიტის ქვეითთა სასწავლებელში და ქვეითთა გადამყვან გემ „ექსილენტ“-ზე.  (HMS – His Majesty’s Ship „Excellent“).

1901 წლის 15 აპრილის პროტოკოლში ჩანაწერი ნომრით 441 ნახსენებია გაბეტ ფეირფექსის წერილი, რომელიც პასუხობს მიმართვას. კერძოდ: იგი უჩივის ფინანსურ მდგომარეობას და ამბობს, რომ „ახალი ექსპერიმენტალური იარაღის“ (კალიბრით 0,45) დამზადება ჯდება 100 ფუნტი  (დაახლოებით 21 000 გერმანული მარკა 1990-იანი წლების კურსით), მაგრამ მიუხედავად ამისა იგი მზადაა წარმოადგინოს იარაღები მისი ხარჯებით, იმ პირობით, რომ როდსაც გამოცდები მივა იარაღის დაშლამდე (აქ იგულისხმება იარაღის ცვეთისგან დაშლა და დანგრევა) დარჩენილ დეტალებს უკან მიიღებდა არაუგვიანეს ექვსი თვისა საცდელად ჩაბარების განაცხადიდან.  კომიტეტი არ დაეთანხმა ამ პირობას და მის სანაცვლოდ მოითხოვა ორი პისტოლეტი კალიბრით 0,47( .470).

1901 წლის 6 მაისი პროტოკოლის ჩანაწერი ნომრით 450 იუწყება, რომ გებეტმა უპასუხა შეთავაზებას:  0,45 კალიბრის პისტოლეტები დამზადდა და გადმოგეცემათ შემოწმების შემდეგ, რომელიც მოხდება 220 გრანიანი ტყვიით და 12 გრანიანი დენთის მუხტით „კორდიტი“.  წერილის თანახმად გაბეტი იღებდა პასუხისმგებლობას, მიეწოდებინა იარაღი 15 ივნისს და პირველ ივლისს. იარაღის თითოეულ ეგზემპლართან ერთად მიწოდებულ უნდა ყოფილიყო 500 ვაზნა (ჩანაწრში მოყვანილია ვაზნების ღირებულებაც -1000 ცალი ვაზნის ღირებულება არ გადააჭარბებს 5 ფუნტს).  შემდგომ გაბეტი წერს, რომ არ უწევს რეკომენდაციას საერთოდ განხილულ იქნას 0,47 კალიბრიანი პისტოლეტები, სანამ გამოცდებს არ გაივლის 0,45 კალიბრიანი პისტოლეტები, რადგანაც 0,45 კალიბრიან იარაღზე უკვე საკმაოდ დიდი თანხაა დახარჯული.

პირველი ორი ეგზემპლარი 0,45 კალიბრში მიწოდებულ იქნა დაგვიანებით ოქტომბრის ბოლოს, თითო პისტოლეტი 450 ცალი ვაზნით.

1901 წლის 4 ნოემბრის პროტოკოლის ჩანაწერი ნომრით 553.  ცეცხლსასროლი იარაღის კომიტეტის მთავარი ინსპექტორი პირველი გამოცდების შედეგებს ახასიათებს დადებითად.  ამავე ჩანაწერში მოყვანილია გარკვეული მონაცემები:

  • ცარიელი იარაღის წონა (მასა)  1390 გრამი (1615 გრამი სავსე სავაზნე კოლოფით);
  • ტყვიის საწყისი სიჩქარე პისტოლეტის ლულიდან 30 მეტრზე 350მ/წამი.

აქვე მოყვანილია მონაცემი, რომ 25 მეტრზე ტყვია ხვრეტს ნახევარდუიმიან (1,27 სანტიმეტრი) 16-18 ცალ  ხის დაფას.

აგრეთვე მთავარი ინსპექტორი იწერება, რომ პირველი 50 გასროლა მოხდა შეფერხებების გარეშე, სიზუსტე 25-50 მეტრზე არის კარგი, პისტოლეტთან მოპყრობა არის მოსახერხებელი. ძირითადი ჩივილები გამოცდებისას იყო იარაღის ძლიერ უკუცემასთან დაკავშირებით.  გამოცდებმა აჩვენეს, რომ იარაღს გააჩნია ძალიან ბევრი დეტალი და მისი კონსტრუქცია ზედმეტად რთულია. იარაღის დაშლა ინსტრუმენტების გარეშე ფაქტიურად შეუძლებელია. საგამოცდო სროლისას გამოვლინდა კიდევ ერთი უარყოფითი ფაქტი, გასროლის დროს პისტოლეტიდან ამოგდებული მასრა მიფრინავს მსროლელისკენ და ზოგჯერ სახეშიც კი ხვდება მას.  მეორე გამოცდებისას გასროლილ იქნა 31 ცალი ვაზნა და ბოლო გასროლისას გატყდა შემაერთებელი რგოლი, რამაც გამოიწვია იარაღის პარალიზება და ვეღარ მოხერხდა საცდელი სროლების გაგრძელება. ამის შემდგომ იარაღი დააბრუნეს სარემონტოდ, რომლის დროსაც შეამცირეს სასხლეტ კავზე დაწოლის სიძლიერე და შეცვალეს მასრის ამოგდების კუთხე.

კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომ პისტოლეტების შემდგომი გამოცდები ჩატარებულიყო ვულვიჩის საგამოცდო ცენტრში, რათა იგი შეედარებინათ ბორხარდის (Borchardt) სისტემის პისტოლეტს. (თუ ზუსტად ჩავეძიებით ამ საკითხს, ბორხარდის პისტოლეტების წარმოება შეწყდა 1898 წელს, შესაბამისად არავინ დაიწყებდა გაბეტის პისტოლეტის შედარებას მასთან. სავარაუდოდ შედარება უნდა მომხდარიყო გეორგ  ლუგერის  „პარაბელუმ 1900“ მოდელთან, რომელსაც იმდროს ხშირად „ბორხარდ-ლუგერს“ უწოდებდნენ).

გარდა ზემოთ აღნიშნულისა იგეგმებოდა პისტოლეტის ხელახალი შემოწმება სიზუსტეზე და საიმედოობაზე, რომელიც გემ  „ექსილენტზე“ უნდა გამართულიყო.

ექსილენტის კაპიტანმა გამოცადა პისტოლეტი 1901 წლის 17 დეკემბერს და მიაწოდა  შედეგები კომიტეტს. აგრეთვე ჰიტის ქვეითთა სასწავლებელმა (სასროლო სკოლამ)  გამოცადა პისტოლეტი 1902 წლის იანვარში.

1902 წლის 3 თებერვლის პროტოკოლის ჩანაწერის პუნქტი ნომერი 587.

სასროლო სკოლაში დადგინდა, რომ სიზუსტე და სწრაფსროლა უფრო მაღალია ვიდრე სამსახურეობრივ რევოლვერ ვებლეის (Webley) (გათვლილი ვაზნებზე Mark III ტყვიით “Manstopper”) გააჩნია.

Mk III Man stopper

სურათზე მოცემულია ვაზნა .455  Mk III  ტყვიით  “Mannstopper”. ბრიტანეთში  შეიარაღებაში მიიღეს 1898 წელს. განკუთვნილი იყო პოლიციისათვის. ტყვიის წონა 218 გრანი. ტყვია იყო გარსის გარეშე hollowpoint”  ცილინდრისებული ფორმით და წინა მხრიდან გააჩნდა ნახევარსფეროსებური ნასვრეტი უკეთესი დეფორმაციისათვის.  1899 წელს ჰააგის კონვენციის თანახმად სამხედროებს აეკრძალათ მსგავსი ტიპის ტყვიების გამოყენება  და 1900 წელს Mk III შეცვალეს მისი წინამორბედი ვაზნით Mk II.  

მიუხედავად ამისა საერთო შეფასებით იარაღი არაა დამაკმაყოფილებელი. სასხლეტ კავზე დაწოლის სიძლიერე განისაზღვრა 4,5 კილოგრამით, იარაღის უკუცემა ძალიან ძლიერია, იარაღის წონა ზედმეტად მაღალია, მასრის ამოგდების ტრაექტორია კვლავ უარყოფითია. ჩამკეტი ზამბარა მიუხედავად შემსუბუქებისა მაინც ზედმეტად მძიმეა.

გემზე ჩატარებული გამოცდების  შედეგები:

მეზღვაურები რომლებმაც გემ „ექსილენტზე“  გამოცადეს იარაღი, წერდნენ, რომ პისტოლეტი არაა საიმედო თუმცა, მაინც კმაყოფილნი იყვნენ.

ოფიციალური შედეგები: უკუცემა არცისე მაღალია, პირველი 100 გასროლისას სულ წარმოიქმნა 5 შეფარხება, რომლებიც უხარისხო ვაზნებიდან გამომდინარეობდა, ხოლო სასროლო სერიის დასრულებისას რეგულარულად ხდებოდა შეფერხებები გადატენვისას  და არ სრულდებოდა მასრის ექსტრაქცია.  დეფექტებიდან გამომდინარე გადაწყვიტეს გაეზომათ დეტალების ცვეთა და გაეგზავნათ პისტოლეტები დამამზადებელთან სარემონტო სამუშაობისათვის. რემონტიდან დაბრუნების შემდგომ გასროლებზე ზედიზედ 14 შეფერხება აჩვენა პისტოლეტმა. აღნიშნულიდან გამომდინარე საცდელი სროლების გაგრძელებას აზრი აღარ ჰქონდა.  გარდა ამისა მსროლელები კვლავ უჩივოდნენ იმ ფაქტს, რომ მასრები ხვდებოდათ სახეში, მეზღვაურებს არ მოსწონდათ სამიზნე და აქვე პირველად ალაპარაკდნენ კონსტრუქციის ნაკლოვანებებზე. პისტოლეტი არასაიმედოდ იტენებოდა და სასხლეტ კავზე უცებ უნდა მომხდარიყო თითის გაშვება, რათა ლულას მოესწრო საწყის პოზიციაში დაბრუნება. კომიტეტმა მიიღო სარეკომენდაციო გადაწყვეტილება, რომ ამ ეტაპზე 0,45 კალიბრიანი პისტოლეტ „მარსის“  გამოცდები უნდა შეჩერებულიყო და გაბეტ ფეირფაქს გაუგზავნეს შენიშვნების ჩამონათვალი. აქვე მოითხოვეს, რომ გაბეტს გამოეგზავნა პისტოლეტები 0,36 კალიბრში (9მმ). აღნიშნული კალიბრის პისტოლეტები მანამდე უკვე გამოცადა RSAF-ის სუპერინტენდანტმა და მისი თვისებები აღწერილი იყო გასული წლის პროტოკოლის 427 პუნქტში.

გაბეტ ფეირფაქსის პასუხი თარიღდება 1902 წლის 10 მარტით. ჩანაწერი ნომერი 603, სადაც ბოდიშს იხდის იარაღის დეფექტის გამო და უკავშირებს მას უხრისხო ვაზნებს.  იგი იძლევა პირობას რომ შეამცირებს სასხლეტ კავზე დაწოლის ძალას 2,7 კილოგრამამდე და გამოთქვამს მოსაზრებას, რომ  მის პისტოლეტს გააჩნია უფრო ნაკლები უკუცემა ვიდრე .455 კალიბრიან კვამლიან დენთზე (შავი დენთი) გათვლილ სამსახურეობრივ რევოლვერს, ხოლო სახეში მასრის მორტყმა გამომდინარეობს იქიდან, რომ მსროლელი ძალიან მყარად იჭერს პისტოლეტს ხელში (თუმცა არანაირ რეკომენდაციას არ იძლევა ამ საკითხის აღმოფხვრასთან დაკავშირებით).

1902 წლის 21 აპრილი.  ჩატარდა შემდგომი გამოცდები 0,36 კალიბრიანი პისტოლეტის ხელში დაჭერასთან დაკავშირებით, სადაც ეტალონად აღებული იქნა 0,45 კალიბრიანი ვარიანტი.  ცეცხლსასროლი იარაღის პროტოკოლის 615 პუნქტში არსებობს ჩანაწერი, რომ  მოდიფიცირებული იქნა საკეტის მექანიზმი რათა აღარ მომხდარიყო არასრული ჩაკეტვა და და საკეტის ნაადრევი განთავისუფლება. თუმცა დეტალურად არაა აღწერილი თუ კონკრეტულად რა შეიცვალა საკეტის მექანიზმში.

პისტოლეტის გამოცდების შედეგი:  0,36 კალიბრიანი ტყვიის საწყისი სიჩქარე პისტოლეტის ლულიდან 30 მეტრში 450მ/წამი  ხოლო 0,45 კალიბრიანი ტყვიის 350მ/წამი;

0,36 კალიბრიანმა ტყვიამ 25 მეტრზე გახვრიტა ნახევარდუიმიანი (1,27სმ) 22 ცალი ხის დაფა და პლუს დამატებით 25,4მმ დაფა. აქვე გამოცდილ იქნა სპეციალური გარსით დაფარული ტყვია, რომელსაც გააჩნდა ბლაგვი (ოდნავ დაბრტყელებული) თავი. აღნიშნულმა ტყვიამ გახვრიტა 17-20 ცალი  ხის დაფა. მსგავსი შედეგი აჩვენა 0,45 კალიბრიანმა ტყვიებმაც 18-19 ცალი ნახევარდუიმიანი ხის დაფა.

სიზუსტე ვებლეის რევოლვერთან შედარებით იყო უკეთესი, თუმცა მსროლელები მაინც უჩივოდნენ ძლიერ უკუცემას, სასხლეტ კავზე დაჭერისას საჭირო იყო კვლავ დიდი ენერგია, ვაზნები კი კვლავ უხარისხო და არასაიმედო იყო  (ნაწილობრივ ეს უკავშირდებოდა მასრაში კაფსულ-მაალებლის რღმად ჩამაგრებას). სპეციალურად ქვიშით დაბინძურებულმა პისტოლეტმა გამოცდებზე აჩვენა 8 გასროლიდან 50-75% შეფერხება.

კომიტეტი ითხოვდა 0,45 კალიბრიანი პისტოლეტში გამოყენებულიყო უფრო სუსტი ვაზნები ტყვიის საწყისი სიჩქარით 240მ/წამი გარსის გარეშე (მთლიანად ტყვიისაგან დამზადებული) ისეთი, როგორციც გამოიყენებოდა ვებლეის რევოლვერებში.

აქედან გამომდინარე 1902 წლის მაისში ჩატარდა ახალი გამოცდები. (ჩანაწერი ნომრით 635 23.6.1902).  0,45კალიბრიანი პისტოლეტი, ვაზნები ვებლეის დენთის მუხტით 9, 8 და 7 გრანი, ტყვიის წონით 220 გრანი. ტყვიის საწყისი სიჩქარე 295, 255 და 230 მ.წამი. გახვრეტილ იქნა 12, 9 და 8 ცალი ნახევარდუიმიანი ხის დაფა. ეს ყველაფერი აკმაყოფილებდა კომიტეტის მოთხოვნებს. სიზუსტე აღმოჩნდა დამაკმაყოფილებელი ყველა ჩამოთვლილი დენთის მუხტით, ხოლო უკუცემა განსაკუთრებით 8 და 7 გრანიანი დენთის მუხტით არ აღემატებოდა რევოლვერის უკუცემას. ვაზნები ამ ეტაპზეც არ იყო ხარისხიანი, რადგანაც მათი დამზადება ნაჩქარევად მოხდა. ზოგი მასრა იყო უფრო მოგრძო, რაც იწვევდა შეფერხებებს მიწოდებისას, საკეტის არასრულ დახურვას და რიგ შემთხვევებში მასრის გახეთქვას.

ჩანაწერის დანამატში გაბეტ ფეირფექსი წერს, რომ მან პირადად განახორციელა ზედიზედ 100 გასროლა, ხოლო მისი სახელოსნოს ხელმძღვანელმა 300 გასროლა. იგი დეტალურად აღწერს შედეგებს, რომელიც სუსტი დენთის მუხტის შედეგად მიიღო და გამოაქვს დასკვნები, რომ პისტოლეტი საიმედოდ მუშაობს 9 გრანიანი დენთის მუხტით „კორდიტი“, ტყვიის საწყისი სიჩქარით 275მ/წამი და ამავდროულად მისი მექანიზმი უნდა იყოს სუფთა. გარდა ამისა იგი უარყოფს, ტყვიების გამოყენებას გარსის გარეშე, რადგანაც იგი ადვილად დეფომირდება და გამოიწვევს შეფერხებებს საკეტის დახურვისას. ალტერნატივად გაბეტმა შესთავაზა ხელსაყრელ ფასში დაემზადებინა მთლიანად გარსიანი ტყვიები, რომელსაც ცხვირის ნაწილში ექნებოდა თხელი გარსი.

შეიარაღების დეპარტამენტის (DGO) გენერალურმა დირქტორმა ცეცხლსასროლი იარაღის კომიტეტს (SAC) გადასცა ანგარიში და აქვე აღნიშნა, რომ აზრი არ ჰქონდა დაეხარჯათ დრო და ენერგია ახალ ვაზნაზე, რომლის ტყვიის საწყისი სიჩქარე იქნებოდა  275მ/წამი თუკი იგი გარანტირებულად არ უზრუნველყოფს პისტოლეტის საიმედოდ მუშაობას.  გარდა ამისა მან შესთავაზა კომიტეტს გაეგრძელებინათ მუშაობა საზღვაო ქვეითთა სასროლეთში, რაზეც უარი მიიღო კომიტეტისგან იმ მიზეზით, რომ იმ ობიექტზე მომუშავე პესრსონალს არ ჰქონდა მარსის პისტოლეტთან მუშაობის გამოცდილება. კომიტეტის რეკომენდაცია იყო შემდეგი სახის, რომ გაგრძელებულიყო მუშაობა 0,45 კალიბრიანი ვაზნებით და ახლიდან გადაეხედათ მანამდე მიღებული გადაწყვეტილებები რომლითაც უარს ამბობდნენ 0,45 კალიბრზე.  კომიტეტი ითხოვდა შესრულებულიყო კიდევ 1000 საცდელი გასროლა, რომლის ტყვიის საწყისი სიჩქარე იქნებოდა 350/წამზე ნაკლები. სროლები უნდა განხორციელებულიყო სასროლოსნო სკოლა ჰიტში გემ ექსელენტის ბორტზე. ხოლო მის შემდეგ კი დაიწყებოდა სამხედრო გამოცდები.

1902 წლის ზაფხულში ჩატარდა ცდები,  რომლებმაც საბოლოოდ დაასრულეს პისტოლეტ მარსის ასპარეზი ბრიტანეთის სამხედრო სამსახურში.  საზღვაო ქვეითთა შეიარაღების დეპარტამენტის (DNO)  დირექტორმა მოამზადა ანგარიში რომელიც თარიღდება 1902 წლის 23 ოქტომბრით (ჩანაწერი 691). ანგარიში იუწყება, რომ გემ „ექსილენტზე“გასროლილ იქნა 140 ვაზნა  ორი სხვადასხვა პარტიიდან. ვაზნებს არ ჰქონიათ არცერთი „ასეჩკა“ თუმცა გადატენვის დროს ხდებოდა ბევრი შეფერხებები. კერძოდ: მჭიდიდან ამოსვლისას ხდებოდა მათი გაჭედვა და მისი აღმოფხვრა შეიძლებოდა მხოლოდ იარაღის დაშლის შემდეგ.  გემის კაპიტანი წერილში ამბობდა, რომ ვინც ისროლა პისტოლეტი არცერთს აღარ უნდოდა მეორე გასროლის შესრულება. ვთვლი რომ საბოლოოდ უნდა დავასრულოთ მარსის პისტლეტის გამოცდები რადგანაც აზრი აღარ აქვს… ეს პისტოლეტი უვარგისია საზღვაო ქვეითებსათვის.  საზღვაო ქვეითთა შეიარაღების დეპარტამენტმა (DNO) უარი განუცხადა გაბეტ ფეირფაქსს გამოცდების გაგრძელებაზე.

ჰიტის სასროლოსნო სკოლის ხელმძღვანელმა 1903 წლის 12 იანვარს კომიტეტს აცნობა  გამართული სროლის შედეგების შესახებ (ჩანაწერი 707)  სპეციალური დენთით „მარს“ დამზადებული კომპანია „ნობელის“ მიერ  დამუხტული ვაზნებით სროლისას, პისტოლეტმა არ აჩვენა განსაკუთრებული უპირატესობა სიზუსტეში ვებლეის რევოლვერთან Mark III ტიპის ვაზნებით.  ნელი სროლისას 25 და 50 მეტრ დისტანციაზე პისტოლეტი ცოტათი ჩამოუვარდებოდა სიზუსტით ვებლეის რევოლვერს ხოლო 100 მეტრზე სროლისას პისტოლეტი უფრო ზუსტი გამოდგა ვიდრე რევოლვერი  „ ვებლეი“ .  ჩქაროსნული სროლის დროს უპირატესობა იყო პისტოლეტის მხარეს.  როგორც ადრინდელ ჩანაწერებში, ამჟამადაც ფიგურირებდა საკეტის გაჭედვის ფაქტები. საკეტი არ იკეტებოდა ბოლომდე და კვლავ წარმოიქმნებოდა პრობლემები მასრის ექსტრაქციისას. 345 გასროლის შემდეგ ქარხნის წარმომადგენელი იძულებული იყო პისტოლეტის საკეტიდან და ლულიდან მოეშორებინა წარმოქმნილი გამონაზარდები.  შემდგომ მოხდა „დამტენი ბერკეტის“ გატეხვა და იძულებულები გავხდით პისტოლეტი გაგვეგზავნა სარემონტო სამუშაოებზე.  რემონტის შემდეგ პისტოლეტმა გაისროლა 410 ვაზნა, რასაც მოჰყვა მარცხენა ღილაკის გატეხვა, ხოლო  817 გასროლის შემდგომ მოტყდა მარჯვენა ღილაკი, ამიტომ ვეღარ ხდებოდა პისტოლეტის გადატენვა, სასხლეტ კავზე დაწოლა კვლავ დიდ სირთულეს მოითხოვდა, მასრები კვლავ მსროლელს ხვდებოდა სახეში, ხოლო უკუცემა კი აუტანელი იყო.

დამტენი ღილაკები

სავარაუდოდ „დატენვის ღილაკებში“ იგულისხმება სურათზე მოყვანილი ორი მრგვალი დეტალი მარჯვნივ და მარცხნივ, რომელზეც თითების მოჭიდებით ხდებოდა პისტოლეტის საბრძოლო მდგომარეობაში მოყვანა (გადატენვა). 

ხშირი შეფერხებები გასროლისას განპირობებლი იყო საკეტის მგრძნობიარობით. თუკი გასროლის შემდეგ მსროლელი აგრძელებდა თითის დაწოლას სასხლეტ კავზე, საკეტის თავი ვერ ახერხებდა ლულასთან ბოლომდე გადაბმას.  გაბეტ ფეირფაქსი დაესწრო კომიტეტის თათბირს, სადაც მან შესთავაზა „შემცირებული მოდელი“ კალიბრით 0,45 ტყვიის წონით 220 გრანი და საწყისი სიჩქარით 290მ/წამი. კომიტეტმა ამ მოდელთან დაკავშირებით არანაირი გადაწყვეტილება არ მიიღო და გადაწყვიტეს დაეცადათ ახალი მოდელის გამოცდამდე.

ჩანაწერი 02.02.1902 პუნქტი #719.  გაბეტ ფეირფაქსი წერილობით მიმართავს DGO-ს 1902 წლის იანვარს და აცნობებს, რომ ახალი საცდელი მოდელის და მისი ვაზნების (0.45 კალიბრი) დასამზადებლად ესაჭიროება 2000 ფუნტზე მეტი (დღევანდელი მდგომარეობით 140 000  ინგლისური ფუნტი). შემდეგ იგი წერს, რომ არ გააჩნია არანაირი ფულადი რესურსი რათა დაამზადებინოს პისტოლეტები. მან მოითხოვა სუბსიდია 1000 ფუნტზე, რომელიც ვერ მიიღო.  27 იანვარს იგი კვლავ იწერება და სთავაზობს „მარსის“ დემონსტრირებას კომიტეტის წევრების თანდასწრებით, ითხოვს მისი პისტოლეტების გამოცდების წრილობით მოწმობებსა და ხარვეზების ჩამნათვალს, თან ხელმეორედ თხოვს დახმარებას სახელმწიფოს..

1903 წლის 16 თებერვალს კომიტეტმა მიიწვია გაბეტ ფეირფაქსი, რათა კომიტეტის წევრებისათვის წარმოედგინა ახალი პისტოლეტი სახელწოდებით  «P.P. pattern». აღნიშნულმა დემონსტრაციამ წარმატებით ჩაიარა.  1903 წლის 2 მარტს გაბეტმა შესთავაზა კომიტეტს 500 ცალი პისტოლეტის მიწოდება.

პროტოკოლის პუნქტი #730. კომიტეტს არ შეუძლია დაამტკიცოს და გასცეს თანხმობა გაბეტის მიერ  შემოთავაზებულ 500 ცალ პისტოლეტზე. კომიტეტს შეუძლია განაგრძოს ახალი პისტოლეტების გამოცდა თუკი მოწოდებულ იქნება დამატებითი პისტოლეტები «P.P. pattern».

1903 წლის 30 მარტი პროტოკოლის პუნქტი #745. DGO სასწრაფოდ და მკაცრად ითხოვს კომიტეტის პრეზიდენტისაგან ახალი პისტოლეტის შერჩევის ანგარიშის ჩაბარებას, რადგანაც პროცესი ძალიან გაიწელა და არანაირ შედეგებს არ იძლევა.

პროტოკოლი პუნქტი #759 საბოლოო ანგარიში. ანგარიშში აღწერილია პისტოლეტ მარსის 8 გამცდა ორი წლის მანძილზე. სადაც ძირითადად მოყვანილია მანამდე არსებულ პუნტქებში ჩამოთვლილი შედეგები.

პისტოლეტის გამოცდების მთავარი მინუსების ჩამონათვალი

  • ძალიან რთული მექანიზმი და აგებულება;
  • სირთულეები პისტოლეტის წმენდასთან დაკავშირებით;
  • ზედმეტი წონა;
  • მექანიზმი არ მუშაობდა სტაბილურად;
  • მსროლელისათვის გაუსაძლისი უკუცემა;
  • მასრის ექსტრაქციისას მისი არაკონტროლირებადი ტრაექტორია;
  • უხარისხო საბრძოლო მასალები (ვაზნები).

კომიტეტის დასკვნა სრულდება რეკომენდაციით გაბეტის მიმართ, რომ მან უნდა შეძლოს ამ მინუსების აღმოფხვრა.

პროტოკოლებიდან ნათლად ჩანს, რომ კომიტეტი ცდილობდა მაქსიმალურად მიეცა შანსი გაბეტისათვის რათა გამოესწორებინა პისტოლეტის პირვანდელი გამოცდების შედეგები. თუ გადავხედავთ ამავე კომიტეტის სხვა გამოცდებს ვიპოვით ინფორმაციას, რომ გეორგ როტის პისტოლეტი მხოლოდ ერთხელ გამოცადეს, მარისს გამოცდა კი წლობით გაგრძელდა და ჩატარდა 8 საგამოცდო ეტაპი, ხოლო აქედან 5ჯერ გაბეტ ფეირფექსმა სხვადასხვა ვარიანტის პისტოლეტი შესთავაზა კომიტეტს.

მიუხედავად იმისა, რომ კომიტეტმა დიდი რესურსი და ძალისხმევა დახარჯა პისტოლეტის გამოცდებზე, გაბეტ ფეირფექსი მაინც არ ცდილობდა ბოლომდე აღმოეფხვრა ის მინუსები, რომლებიც საცდელი სროლებისას წარმოიქმნებოდა. იგი არ ცვლიდა კონსტრუქციას და ჯიუტად აგრძელებდა ერთიდაიგივე კონსტრუქციის შეთავაზებას, რამაც იგი სავალალო შედეგამდე მიიყვანა.

პისტოლეტ მარსის ვაზნები

ვაზნების ზუსტი შემქმნელი და კონსტრუქტორი ამ ეტაპზე ჩემთვის უცნობია და ვერ შევძელი მომეპოვებინა ზუსტი ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ კონკრეტულად ვინ შეიმუშავა იგი. რიგ წყაროებში ვაზნების კონსტრუქტორად თავად გაბეტ ფეირფექსი სახელდება. ყველა ვაზნა გამოშვებულ იქნა ფირმა <<Kynoch>>-ის მიერ 1898 წლიდან მცირე პარტიებად. ხოლო 1907 წელს მათი წარმოება საერთოდ შეწყდა.

როგორც ზემოთ ავღნიშნეთ პისტოლეტები დამზადდა სამ განსხვავებულ ექსპერიმენტალურ ვაზნაზე.  იმ დროისათვის მარსის ვაზნები იყო მსოფლიოში ყველაზე ძლიერი პისტოლეტის ვაზნები და თუ შევადარებთ მათ ენერგიას თანამედროვე ვაზნებს დავინახავთ, რომ მათი ენერგია დღესაც საკმაოდ სოლიდურია.

 

Mars

 

მარცხნიდან მარჯვნივ .360 (9მმ) მარსის ვაზნა; .45(11,2) მარსი მოკლე; .45 მარსი გრძელი.

.450 Mars Long (11,2×28მმ) 

- სხვა აღნიშვნები რომლითაც ცნობილია იგი:

.450 Mars Long Case; .450 Mars Long; .45 Gabbett-Fairfax.

კოდური სახელწოდებები:

SAA 7630;

ECRA-ECDV 11 028 TGC 010.

ვაზნა იყო ცენტრალური აალების ტიპის, გააჩნდა ლატუნის ცილინდრული მასრა, რომელიც ოდნავ კონუსისებური ფორმის იყო და ბლაგვი ტყვია. რიგ წყაროებში მითითებულია, რომ ტყვია დამზადებული იყო გარსის გარეშე, თუმცა მე ვერსად ვერ მოვიძიე ვაზნის ფოტოსურათი ასეთი ტყვიით. ყველა ფოტოზე გამოსახულია ვაზნები მთლიანად გარსიანი ტყვიებით.  2012 წელს ერთერთ უცხოურ ინტერნეტ აუქციონზე გასაყიდად დაიდო  ერთიცალი ვაზნა .450 Mars Long, რმლის საწყისი ღირებულება იყო 300ევრო.

ცნობილია შემდეგი ტექნიკური მახასიათებლები:

  • ტყვიის წონა(მასა): 14 გრამი (220გრანი);
  • ტყვიის საწყისი სიჩქარე: 370 მ/წამი;
  • ტყვიის ენერგია: 950-959 ჯოული.

 

.450 Mars Short (11,2×20მმ)

- სხვა აღნიშვნები რომლითაც ცნობილია იგი:

.450 Mars Short Case; .450 Mars Short; .45 Gabbet-Fairfax

კოდური სახელწოდებები:

ECRA-ECDV 11 020 CGC 010.

წარმოადგენდა ზუსტად იგივე ვაზნას, რომელიც ზევით განვიხილეთ. სხვაობა მდგომარებდა მასრის სიგრძეში. ამ შემთხვევაში იგი 8მმ-ით იქნა შემოკლებული. ჩემი აზრით გრძელი ვაზნა იმდენად ძლიერი იყო, რომ გამოსაცდელი სროლების შედეგად გადაწყვიტეს შეექმნათ უფრო სუსტი ვაზნა იმ იმედით, რომ შემცირდებოდა უკუცემა, სროლა გახდებოდა ნაკლებ დისკომფორტული, პისტოლეტის რესურსი გაიზრდებოდა და მებრძოლი შეძლებდა აღჭურვილობაში უფრო მეტი ვაზნის ტარებას.

ვაზნის მონაცემები სავარაუდოდ იყო:

  • ტყვიის წონა(მასა): 14 გრამი (220გრანი);
  • ტყვიის საწყისი სიჩქარე: 275 მ/წამი;
  • ტყვიის ენერგია: 530 ჯოული.

.360 Mars (9×26მმ)

- სხვა აღნიშვნები რომლითაც ცნობილია იგი:

9 mm Mars; 9×26 Mars; .354 Gabbet-Fairfax; .35 Mars; 9.15 Mars Gabbet-Fairfax.

კოდური სახელწოდებები:

SAA 5220;

XCR 09 026 BGC 010.

ვაზნა იყო ცენტრალური აალების ტიპის, გააჩნდა ლატუნის ბოთლისებური მასრა, რომელიც .450 Mars Long ვაზნისაგან აიღეს და ყელი შეუვიწროვეს ისე, რომ მასში მოთავსებულიყო 9მმ-ანი ბლაგვი ტყვია. ვაზნის მასრა დამოკლდა 2მილიმეტრით.

360 mars

ცნობილია შემდეგი ტექნიკური მახასიათებლები:

  • ტყვიის წონა(მასა): 10,1 გრამი;
  • ტყვიის საწყისი სიჩქარე: 500 მ/წამი;
  • ტყვიის ენერგია: 1262 ჯოული.  სავარაუდოდ არსებობდა აგრეთვე ვაზნა შემცირებული საწყისი სიჩქარით 420მ/წამი და უფრო მძიმე ტყვიით 10,4 გრამი (160გრანი), რომლის ენერგიაც შეადგენდა 915 ჯოულს.

 

.330 Mars (8,5×26მმ)

- სხვა აღნიშვნები რომლითაც ცნობილია იგი:

8.5×26 Mars;  8.5 Mars ; .330 Gabbet-Fairfax; 8.35 Gabbet-Fairfax 1900; 8.5 Mars Auto Pistol.

კოდური სახელწოდებები:

XCR 08 026 BGC 010.

 

ვაზნა წარმოადგენდა 9მმ-ანის ანალოგს განსხვავება იყო ტყვიის დიამეტრში. ცნობილია შემდეგი ტექნიკური მახასიათებლები:

  • ტყვიის წონა(მასა): 9 გრამი;
  • ტყვიის საწყისი სიჩქარე: 530 მ/წამი;
  • ტყვიის ენერგია: 1264 ჯოული. რიგ წყაროებში სახელდება ენერგია 1290ჯოული.

.330 marsჩანაწერებიდან ცნობილია, რომ მარსის ყველა ვაზნაში გამოიყენებოდა ბურბუშელისებური დენთი „კორდიტი“ (Cordite) (11,2მმ და 9მმ ვაზნებში 12 გრანი, ხოლო 8,5მმ ვაზნებში 10 გრანი). ზუსტად ასეთი დენთით იმუხტებოდა ბრიტანული შაშხანის ენფილდის ვაზნები .303 British.  იყო მცდელობა როდესაც ვაზნები დამუხტეს ვებლეის რევოლვერის ვაზნებში Mk III გამოყენებული შავი დენთით. ჩანაწერებში მოხსენიებულია აგრეთვე სპეციალური დენთი მარკით „მარსი“. კონკრეტულად რა დენთზეა საუბარი ვერ შევძელი ინფორმაციის მოპოვება.

cordite-303

სურათზე მოყვანილია დაშლილი ბრიტანული ვაზნა .303, რომელზეც კარგად ჩანს ბურბუშელისებური დენთი „კორდიტი“.

ბრიტანეთის სამხედრო სამინისტროს დოკუმენტებში ინახება ჩანაწერი, სადაც ფიგურირებს 10მმ კალიბრის ვაზნა .394 Mars, ტყვიის წონა 175 გრანი (11,3 გრამი).  უკვე რამოდენიმე წელია უშედეგოდ ვეძებ ინფორმაციას 10მმ ვაზნასთან დაკავშირებით.  თითქოს გამოჩნდა სინათლე გვირაბის ბოლოს და 2007 წლის 14 იანვარს  ვაზნების ერთერთ უცხოურ ფორუმზე, კოლექციონერმა გახსნა თემა, სადაც ამბობდა რომ აქვს 10მმ კალიბრის მქონე მარსის ვაზნა. თემის ავტორმა სურათიც დადო, რომელიც სამწუხაროდ ისე იყო ატვირთული ვერანაირად ვერ შევძელი მენახა. რამოდენიმე პოსტის და კამათის შემდეგ ერთმა ფრანგმა კოლექციონერმა გამოთქვა თავის მოსაზრება, რომ ეს იყო 10მმ ვაზნა, მხოლოდ არა მარსი არამედ 10mm MAS (Manufacture d’Armes de Saint Etienne), რომელიც 1901-1910 წლებში საფრანგეთში შექმნეს საცდელი ავტომატური (თვითდამტენი) პისტოლეტისათვის.

Mars matrix

პისტოლეტის ავტომატიკის მუშაობის პრინციპი და აგებულება

 მარს სქემა

Webley Mars-ს გააჩნია ერთერთი საინტერესო მუშაობის პრინციპი, რომელიც  „ლულის გრძელ  უკუსვლაზეა“ დაფუძნებული. მსგავის ტიპის პრინციპები თითქმის აღარ გამოიყენება მოკლელულიან ცეცხლსასროლ იარაღში. რატომ შეაჩერა არჩევანი გაბეტ ფეირფექსმა ავტომატიკის ამ პრინციპზე? ალბათ შეკითხვაზე ლოგიკური პასუხი იქნება ის, რომ მასში გამოყენებული ვაზნები ძალიან ძლიერი იყო. ზოგადად ბრიტანეთს იმ პერიოდში ახასიათებდა ტენდენცია, რომ ჰქონოდა მოკლელულიანი იარაღი გათვლილი მსხვილ კალიბრზე.

შევეცდები გადმოგცეთ მისი მუშაობის პრინციპი:

გასროლის დროს დენთის აირები უბიძგებს ტყვიას, რათა გაისროლოს იგი ლულიდან. შესაბამისად წნევა აწვება მასრის ფსკერს. ვინაიდან მასრა მოთავსებულია ლულის სავაზნეში (პატრონნიკში), წნევა ცდილობს მასრა გააგდოს უკან. აღნიშნული ენერგით ლულა და საკეტი რომელიც ერთმანეთთან არის შეჭიდებული (გადაბმული) საკეტის თავზე არსებული 4 ცალი საბრძოლო გამოშვერილი ბჯენით, გადაადგილდება უკან. გადაადგილებისას საკეტს გზად  სავაზნე კოლოფიდან ამოაქვს ვაზნა მიაქვს უკან როგორც ეტლს და ათავსებს სპეციალურ მიმწოდებელ მოძრავ  ლიფტზე (ელევატორზე). თანამედროვე პისტოლეტებში სავაზნე კოლოფიდან ვაზნის მიწოდება ხდება საკეტის უკანა პოზიციიდან წინ დაბრუნებისას. პისტოლეტ მარსის შემთხვევაში ეს ასე არაა. მისი სავაზნე კოლოფი წინა მხრიდან (სადაც ტყვიის თავია) არის დახურული რკინის დეტალით.

 Savazne Kolofi

პისტოლეტის სავაზნე კოლოფის ფოტოზე ჩანს თუ როგორ არის მისი წინა ნაწილი დახურული.

UPOR

სურათზე ჩანს საკეტის მბრუნავი თავი 4 ცალი საბრძოლო ბჯენით

უკანა პოზიციაზე გადაადგილებისას  საკეტის მბრუნავი თავი თავისუფლდება ლულისგან. ამდროს ხდება საკეტის ფიქსაცია უკიდურეს უკანა წერტილში, ხოლო ლულა შეკუმშული დამაბრუნებელი ზამბარის ენერგიით მიემართება ისევ წინ საწყის პოზიციისკენ. ამდროს ხდება მასრის ამოგდება (ექსტრაქცია) ლულიდან, რომელიც მიმწოდებელ ლიფტზე განთავსებული ვაზნის მეშვეობით ზევით ვარდება (აირეკლება) რადგანაც მიმწოდებელი ლიფტის ზამბარა შეკუმშულია და ზევით უბიძგებს ვაზნას.  იმ მომენტში, როდესაც ლულა მიაღწევს უკიდურეს საწყის წერტილს, საკეტი იწყებს წინსვლას და მიმწოდებელი ლიფტიდან (ელევატორიდან)  ვაზნას აწვდის ლულის სავაზნეს, საკეტის ბოლომდე დაბრუნებისას ხდება მისი მბრუნავი თავის მეშვეობით ჩაკეტვა (ლულასთან გადბმა). პისტოლეტს გააჩნია ღია ტიპის ჩახმახი, რომლის შეყენებაც ხდება საკეტის უკან გადაადგილებისას. პისტოლეტის ლულას გააჩნია 7 მარჯვენამხრივი ხრახნი (ჭრილი).  სამიზნე მოწყობილობები არის არარეგულირებადი ღია ტიპის. პისტოლეტის ტარის ლოყები  მზადდებოდა ხისგან. რიგ ეგზემპლარს ტარზე გააჩნდა კონდახისებური ბუდის (კაბურის) სამაგრი. პისტოლეტს არ გააჩნია მცველი. პისტოლეტი იკვებება ერთრიგიანი სავაზნე კოლოფით, რომელშიც ჩადის 8 ცალი .45 კალიბრიანი და 10 ცალი 9მმ/8,5მმ ვაზნა. კოლოფის გამოსაღები ღილაკი განთავსებულია პისტოლეტის მარცხენა მხარეს. პისტოლეტი ვაზნებით იწონიდა დაახლოვებით 1,5კილოგრამს.

როგორც ჩანს მუშაობის პრინციპი საკმაოდ რთულია განსაკუთრებით ვაზნის მიწოდების სისტემა. აქედან გამომდინარე ნათელია, რომ მასრის ექსტრაქციისას არაფერი არ აკონტროლებს მისი ფრენის მიმართულებას და მასრა მიფრინავს ზევით შემთხვევითი ტრაექტორიით.  გარდა ამისა ვაზნა სანამ მოთავსდება ლულის სავაზნეში გადის რამოდენიმე გზას. 1. საკეტის მეშვეობით უკან გადაინაცვლებს; 2. თავსდება მიმწოდებელ ლიფტზე; 3. საკეტი წინსვლისას აწვდის მას ლულის სავაზნეში. როგორც ხედავთ მექანიზმია რთულ მოქმედებებს ასრულებს, რაც იარაღის სააიმედოობას ეჭვქვეშ აყენებს. ვაზნის მიწოდების ამდაგვარ ოპერაციას აგრეთვე ესაჭიროება გარკვეული სივრცე (ადგილი). ზსუტად ამიტომ პისტოლეტის ლულა ტარიდან საკმაოდ ზევითაა აწეული. ეს უკანასკნელი კი ზრდის უკუცემისას ლულის ზევით აწევას.  ამ სირთულეებთან ერთად პისტოლეტში კიდევ ერთი უცნაურობაა მას გააჩნია ორი დამაბრუნებელი ზამბარა. ერთი ლულისათვის და მეორე საკეტისათვის. მიუხედავად იმისა, რომ ორივე ზამბარა ლულის ქვეშაა კომპაქტურად განთავსებული, მაინც იწვევს შეკითხვებს თუ რამდენად  რაციონალურია მსგავსი სქემის გამოყენება პისტოლეტში.

Ian V. Hogg-ის და John S. Weeks-ის  წიგნში, სახელწოდებით „ Pistols of the World“ წერია, რომ პისტოლეტიდან სროლა მოუწია აწ. განსვენებულ პოლკოვნიკ რ.კ. უილსონს, რომელმაც გასროლის შემდეგ თქვა: „სროლისას ლულა ღრუბლებში მიხტის, რომ არა მსროლელის თითი, რომელიც პისტოლეტს იჭერს სასხლეტი კავით, პისტოლეტი ხელიდან გაფრინდებოდა“.

ტექნიკური თვალსაზრისით თუ შევხედავთ, ბუნებრივია პისტოლეტის მექანიზმი და აგებულება იმ პერიოდისათვის იყო ზედმეტად რთული. მითუმეტეს როდესაც პისტოლეტს ქმნი არმიისათვის. როგორც კი გაბეტ ფეირფექსმა დაიწყო ამ სქემის შემუშავება პისტოლეტი განწირული იყო სიკვდილისთვის. ექსპერტები მას უწოდებენ „მკვდრად დაბადებულ პისტოლეტს“,  მაგრამ არსებობს ერთი „მაგრამ“! მარსის გამოგონებიდან ამ სიძლიერის თვითდამტენი პისტოლეტი ნახევარ საუკუნეზე მეტი ხანი არ არსებობდა დედამიწის ზურგზე.

შევეცადე გამეკეთებინა პატარა ცხრილი სადაც თვალსაჩინოდ იქნებოდა მოცემული რევოლვერების და პისტოლეტების ძლიერი ვაზნების ენერგია, რომლის მეშვეობითაც მკითხველი შეძლებს შეადაროს იგი მარსის ვაზნებს:

Vaznebis cxrili

 

*ცხრილში მოყვანილი ენერგია არის აღებული სხვადასხვა მწარმოებლის და ტიპის ტყვიების მონაცემებზე დაყრდნობით (შევეცადე ამეღო ყველაზე დაბალი ენერგიის და ყველაზე მაღალი ენერგიის მქონე ვაზნები).

დღეს ცეცხლსასროლი იარაღის თანამედროვე ბაზარზე არსებობს რამოდენიმე ძლიერი თვითდამტენი პისტოლეტი, რომელიც მსგავსი კლასის პისტოლეტებში პოპულარობით სარგებლობს.  ეს პისტოლეტებია:

LAR Grizzly Mark I - გათვლილია  ვაზნაზე .45 Winchester Magnum - მუშაობის პრინციპი ლულის მოკლე სვლა.  ჩაკეტვა ხდება ლულის დაბლა დამწევი ქანქარას (ბრაუნინგის საყურის) მეშვეობით. ანუ ეს არის კოლტის 1911 წლის მოდელის ასლი გათვლილი უფრო ძლიერ ვაზნაზე.

Auto Mag model 180 და Auto Mag model 280 – გათვლილი ვაზნებზე  .357AMP .44AMP -იყენებს ლულის მოკლე სვლის პრინციპს, სადაც ლულის ჩაკეტვა ხდება მბრუნავი საკეტის მეშვეობით, რომელსაც გააჩნია რადიალური ფორმის ბჯენები.

Automag IIგათვლილია წრიული ალების ვაზნაზე  22 მაგნუმი (.22 WMR) – იყენებს თავისუფალი საკეტის პრინციპს, სადაც საკეტის გახსნა შენელებულია სავაზნეში არსებული ჭრილების ხარჯძზე. გასროლისას მასრა იწყებს ხრახნებში  ვიბრაციას (ბუქსაობას) რაც ანელებს, მასრის ამოგდების პროცესს და უზრუნველყოფს საკეტის ნაადრევად გაღების აღმოფხვრას. საკეტი იხსნება მას შემდეგ, როდესაც ტყვია დატოვებს ლულას. (სხვათაშორის ანალოგიური სქემა გამოიყენება მაკაროვის სისტემის მოდერნიზირებულ პისტოლეტში ПММ).

Automag III – გათვლილია ვაზნაზე .30 Carbine რომელიც გარანდის მოიერიშე თვითდამტენ M1 შაშხანებში გამოიყენება; Automag IV – გათვლილია ვაზნაზე 45 Win Mag;    Automag V – გათვლილია ვაზნაზე .50AE სამივე პისტოლეტის მუშაობის სქემა ეფუძნება იგივე კოლტის 1911 წლის მოდელის სქემას (ბრაუნინგის სქემა).

Kel-Tec PMR-30 – გამოიყენება ვაზნა  .22 მაგნუმი – იყენებს ნახევართავისუფალ საკეტს ლულა ოდნავ გადაადგლდება უკან სავაზნეში წარმოქმნილი მასრის ხახუნის შედეგად.

Wildey – გამოიყენება ვაზნები .44 Auto Mag; .45 Wildey Magnum; .45 Winchester Magnum; .475 Wildey Magnum –  იყენებს ლულის არხიდან აირების გადაყვანის პრინციპს. სავაზნესთან არსებული 6 ცალი ნასვრეტიდან ხდება აირების გადინება დგუშისაკენ. წრიული აირის დგუში უკან გადაადგილდება 2 სმ-ით. ლულა იკეტება მბრუნავი საკეტის თავით, რომელსაც 3 საბრძოლო ბჯენი გააჩნია.

Desert Eagle – იყენებს ლულის არხიდან აირების გადაყვანის პრინციპსю ლულა იკეტება მბრუნავი საკეტის თავით, რომელსაც 4 საბრძოლო ბჯენი გააჩნია.

თუ დავუკვირდებით ზევით ჩამოთვლილი პისტოლეტების მუშაობის პრინციპებს, Auto Mag180, 280 მოდელებს, Wildey-ს და ცნობილ „უდაბნოს არწივს“, რომლებიც მარსთან შედარებით თითქმის 70-80 წლის შემდეგ შეიქმნა დავინახავთ, რომ მათი საკეტი რაღაცით წააგავს მარსის პისტოლეტის საკეტს და იყენებენ უფრო ძლიერ ვაზნებს ვიდრე მარსში გამოიყენებოდა. მარსისგან განსხვავებით ჩამოთვლილი პისტოლეტები კარგად მუშაობენ, თუმცა არ წარმოადგენენ საარმიო კლასის იარაღს და ძირითადად სამოქალაქო დანიშნულებისათვის გამოიყენება (სპორტული სროლა რკინის სილუეტებზე, ნადირობა მსხვილ ცხოველზე და ა.შ.). რამ განაპირობა ის ფაქტორი, რომ მარსის პისტოლეტი ვერ ფუნქციონირებდა სათანადოდ? ამ კითხვაზე პასუხი შეიძლება იყოს:

  1. ვაზნების ცუდი ხარისხი და დენთის ტიპი;
  2. მაშინდელი ჩარხები, დანადგარები და ტექნოლოგიები  ვერ უზრუნველყოფდა მაღალი ხარისხით და სიზუსტით საჭირო დეტალების დამზადებას;
  3. დღეს თანამედროვე პისტოლეტებში ვაზნების მიწოდება ხდება სტანდარტულად საკეტის წინ გადაადგილებით და მიუხედავად ამისა შეფერხებების უმეტესობა სწორედ ვაზნის მიწოდებას უკავშირდება. მთავარი მინუსი რომელიც ჭირვეულს ხდიდა მარსის მექანიზმს ჩემი აზრით იყო ზუსტად ვაზნის მიწოდების არასწორი და ზედმეტად გართულებული სისტემა.

პისტოლეტების საერთო რაოდენობა

1904 წლის იანვარში შეიქმნა კომპანია «Mars Automatic Pistol Sindikat», რომელმაც ბირმინგემის ერთერთ ფირმას შეუკვეთა მარსის პისტოლეტების დამზადება. აღნიშნულ ოპერაციაში გაბეტ ფეირფექსი აღარ იღებდა მონაწილეობას. სინდიკატმა ვერანაირ წარმატებას ვერ მიაღწია და 1907 წელს დაიშალა, ხოლო მარსის პისტოლეტების გამოშვება საბოლოოდ შეწყდა.  ზუსტად არ არის ცნობილი რამდენი პისტოლეტი დამზადდა ვარაუდობენ რომ სულ ჯამში 60-80 პისტოლეტი იქნა დამაზდებული,  რომლიდანაც დაახლოებით 15-18 ცალი ვებლეის ქარხანაში დამზადდა. არსებობს კოლექცინერი რომელსაც გააჩნია პისტოლეტი სერიული ნომრით 195. შესაძლოა ეს იყოს უკვე სინდიკატის მიერ სხვადასხვა დარჩენილი დეტალებით აწყბილი პისტოლეტი.  მე მინახავს ერთერთ ინტერნეტ აუქციონზე მარსი სერიული ნომრით 47, რომლის საწყისი ღირებულება იყო 50 000$.

47 auqcionze iyideba 8,5mm

აუქციონზე წარმოდგენილი 8,5მმ-ანი პისტოლეტი სერიული ნომრით ‘“47“.

რაც შეეხება სხვაობებს (გარდა კალიბრისა 8,5; 9 და 11,2მმ), ინტერნეტში სხვადასხვა ვებ გვერდებზე არსებული რამოდენიმე ფოტოდან , შესაძლებელია გამოვიტანოთ დასკვნა, რომ არსებობდა ვიზუალურად მცირედად განსხვავებული სახის ორი ძირითადი ტიპის პისტოლეტი.  ვარიანტი რომელიც ზევით არის მოცემული და მეორე, რომელიც აღნიშნულ ფოტოზეა მოცემული. ამ პისტოლეტს მარცხენა მხრიდან გააჩნია დამღა „8 Avenue de l’Opéra Paris“, რაც კიდევ ერთხელ მოწმობს იმას, რომ გაბეტი  ცდილობდა მისი  პისტოლეტებით საფრანგეთის დაინტერესებას.

Mars01

საუკუნეზე მეტი დრო გავიდა, რაც   პისტოლეტი „მარსი“ ისტორიის ნაწილად იქცა და წარსულს ჩაბარდა. კოლექციონერები მსოფლიოს მასშტაბით „ნადირობენ“ რომ ხელთ ჩაიგდონ იგი. ამბობენ მარსი არის პისტოლეტი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა  ისეთი ძლიერი თვითდამტენი პისტოლეტების შექმნას, რომლებიც ზევით ჩამოვთვალეთ (Auto Mag, Wildey, Desert Eagle).  ფაქტია  თითქმის 70 წელი პისტოლეტი მარსი ითვლებოდა ყველაზე ძლიერ თვითდამტენ პისტოლეტად, ხოლო მისი ვაზნები კი ყველაზე ძლიერ პისტოლეტის ვაზნებად.

არ მაქვს იმედი, რომ ოდესმე მარსზე გავფრინდები, მაგრამ იმედს ვიტოვებ, რომ ცხოვრებაში ერთხელ მაინც მომეცემა შესაძლებლობა რეალურად  ვიხილო პისტოლეტი „მარსი“ და ახლოს გავიცნო იგი.

 

მფლობელის თვალით – Glock 26

December 27th, 2013

P1020690

ხშირად მიწევს ასეთი წინადადებით სტატიის დაწყება: ვინც ჩემ ბლოგს დიდი ხანია კითხულობს იცის, რომ მე განსაკუთრებულად მომწონს  …. იარაღი. ამ შემთხვევაშიც ასეთი წინადადებით მომიწევს ამ სტატიის დაწყებაც, იმიტომ, რომ ვინც ყურადღებით კითხულობს ჩემ ბლოგს იცის, რომ მე განსაკუთრებული გრძნობები გამაჩნია გლოკის პისტოლეტების მიმართ. მესმის რატომ არის ამ პისტოლეტების ირგვლივ ასეთი არმია ერთგული ფანატების, რომლებმაც ეს ერთი შეხედვით პრიმიტიული პისტოლეტი აქცია კულტად, ბრენდად, რომელსაც მთელი მსოფლიო იცნობს. გლოკი უდაოდ არ არის სრულყოფილი, მაგრამ ჩემი აზრით ის ყველაზე ახლოს არის სრულყოფილებასთან. შექმნილი ერთ ოთახში სადაც ავსტრიელმა მეწარმემ გასტონ გლოკმა შეკრიბა კონსტრუქტორები, სამხედროები და პოლიციელები, ამ პისტოლეტმა შეცვალა წარმოდგენა პირად იარაღზე და დააწესა საიმედოობის და გამძლეობის სტანდარტები, რომლის დაკმაყოფილებას ცდილობს დღეს ყველა იარაღის მწარმოებელი.

ჩვენი დღევანდელი სტუმარი არის გლოკის პისტოლეტების ოჯახის კიდევ ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი, სუბ-კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტი გლოკ 26, რომელიც იყო პირველი სუბ-კომაქტურ გლოკებს შორის (წარმოება დაიწყო 1995 წელს), რომელსაც პრაქტიკულად ეგრევე მოყვა მოდელი 27 კალიბრში .40Smith&Wesson. უფრო მოგვიანებით ამ კლასს დაემატება 10mm Auto, .357 SiG, .45ACP და .45GAP კალიბრის სუბ-კომპაქტები.

წოდებული როგორც ჯიბის გლოკები, ორივე ეს პისტოლეტი რადიკალურად განსხვავდებოდა ყველა იმ იარაღისგან, რომელიც მანამდე შედიოდა ჯიბის პისტოლეტების კლასში. წარსულს ჩაბარდა რუდიმენტარული/ერზაც სამიზნე მოწყობილობები, არაადეკვატურად სუსტი კალიბრები და რაც მთავარია არც ისე მაღალი საიმედოობა და სროლისუნარიანობაც. პატარა გლოკებს ქონდათ შესანიშნავი ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები, ძლიერი კალიბრები და საიმედოობის დონე, რომელიც არაფრით არ ჩამოუვარდებოდა დიდ გლოკებს, რომლებიც თავისთავად წარმოადგენდნენ სტანდარტს საიმედოობის.

სუბ-კომპაქტური გლოკები კარგახანი იყვნენ ჩრდილში თავისი დიდი ძმების, მანამ სანამ სასროლოსნო საზოგადოებამ არ აღმოაჩინა ერთი მნიშვნელოვანი დეტალი, რომელიც ამ პატარა პისტოლეტებს ეხებოდა. გლოკ 26-იც და გლოკ 27-იც, ორივე იყვნენ უფრო ზუსტები ვიდრე მათი სრული ზომის და კომპაქტური მოდიფიკაციები (მოდელები 17 და 19). მოგეხსნებეათ, რომ გლოკის პისტოლეტებთან არის ასოცირებული ასევე ცალკე სასროლოსნო ფედერაცია, სახელად GSSF (Glock Sport Shooting Foundation). ამ ფედერაციის მიერ ორგანიზებული მატჩები იყოფა კლასებად გლოკის პისტოლეტების ტიპების მიხედვით. ცალკე სუბ-კომპაქტების კლასი, კომპაქტების, სრული ზომის და ტაქტიკურ-სპორტული მოდელებისთვის. ცხადია ნებადართულია მხოლოდ გლოკის პისტოლეტების გაოყენება.  ფედერაციის სტატისტიკის მიხედვით გლოკ 26, როგორც წესი დომინირებს არა მარტო სუბ-კომპაქტების კლასში არამედ ასევე იმარჯვებს საერთო მატჩში, რომელსაც ფედერაციაში უწოდებენ „მატჩმაისტერს“. ეს ფაქტი მით უფრო გასაკვირია, რომ ძალიან იშვიათად ხდება მატჩის მოგება სხვა დისციპლინებში იარაღით, რომელიც ტექნიკური მონაცემებით ჩამორჩება სხვა იარაღებს. წარმოუდგენელია რომ ბიანკის თასის რევოლვერის კლასში მოგებული სპორტსმენი იყოს შეიარაღებული მოკლე-ცხვირიანი რევოლვერით, მაგრამ GSSF-ის მიერ ორგანიზებულ მატჩებში სუბ-კომპაქტური გლოკ 26 ხშირად ფიგურირებს გამარჯვებულთა შორის. ეს ცხადია არის, როგოც მსროლელის დამსახურება, მაგრამ ამავდროულად მეტყველებს პატარა გლოკის შესანიშნავ საბრძოლო თვისებებზე. და ამაში ამ სტატიის ავტორი თავად დარწმუნდა და უფრო მეტიც გაოცებულიც დარჩა ამ პატარა პისტოლეტით, მაგრამ ამაზე უფრო ვრცლად ცოტა მოგვიანებით.

რას წარმოადგენს გლოკ 26. ეს არის კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტი, რომელიც მასისა და გაბარიტების გარდა არაფრით არ განსხვავდება სხვა გლოკებისგან. თუმცა ერთი სხვაობა არის, გლოკ 26 თავიდანვე იყო აღჭურვილი ორი დამაბრუნებელი ზამბარით (მეოთხე თაობის გლოკებზე ორმაგი ზამბარა უკვე სტანდარტულია ყველა მოდელზე) , რომელიც აუცილებელი იყო რომ უზრუნველყოფილიყო საკეტის მოძრაობის ადეკვატური სიჩქარე. სწორედ ასეთი ზამბარის გამოყენებას „აბრალებდნენ“ სუბ-კომპაქტური გლოკების უპირატეს სიზუსტეს. უფრო ხისტი, ის უზრუნველყოფდა უფრო საიმედო ერთგვაროვან ჩაკეტვას და ამავე დროს ახშობდა ვიბრაციას, რომელიც წარმოიქმნებოდა გასროლის დროს. მე არ ვარ იარაღის კონსტრუქტორი და გამიჭირდება პროფესიონალურად ავხსნა ეს ფენომენი, ამიტომ უნდა მოვიმარჯვო არსებული ახსნები, რომლებიც მოვიპოვე სპეციალიზირებული ლიტერატურიდან. დავამატებ მხოლოდ, რომ აღნიშნული არ ეხება დიდ .45 კალიბრის გლოკებს, სადაც დიდი სრული ზომის მოდელი 21 იკავებს პირველ ადგილს სიზუსტეში ყველა სხვა გლოკს შორის. ამის ხელშემწყობი ფაქტორებია .45ACP-ის დიდი თანდაყოლილი სიზუსტე და ასევე ის ფაქტი, რომ .45 კალიბრის გლოკის ლულები სხვანაირი არხებით არის სადაც ტყვიას მეტი მოდების ფართე აქვს ლულის არხის ზედაპირთან. მე მისვრია გლოკ 21 და შემიძლია დაგიდასტუროთ, რომ ეს არის არა თუ ყველაზე ზუსტი გლოკი არამედ საერთოდ ერთ-ერთი ყველაზე ზუსტი პისტოლეტი, რომელიც მე ოდესმე მისვრია. მაგრამ ეხლა დაუბრუნდეთ ჩვენი სტატიის გმირს. მესამე თაობის გლოკ 26  შეძენილი იყო ახალი თბილისის ერთ-ერთ მაღაზიაში და განსხვავებით სხვა გლოკებისგან, რომელიც ავსტრიული წარმოების იყო, ეს კონკრეტული პისტოლეტი იყო ამერიკიდან, რაზეც მეტყველებდა შესაბამისი წარწერები და დამღები. არ ვიცი რატომ, მაგრამ ჩვენთან „ამერიკული“ გლოკები რატომღაც ითვლება უფრო დაბალი ხარსხის  ვიდრე ავსტრიულები. ჩემთვის უცნობია რამე სხვაობის შესახებ, მაგრამ დაფიქრდით, გლოკმა შეიქმნა რეპუტაცია, სწორედ ჩრდილო ამერიკაში და არა ევროპაში. მე არ ვთვლი, რომ გლოკის ამერიკული წარმოშობა არის ნაკლი.

g26my

ჩვენი ტესტის გმირი. მესამე თაობის გლოკ 26, ჩარჩო შეღებილია Flat Dark Earth ფერში, მჭიდზე დაყენებულია Pearce +2 mag extension, საკეტზე ჩაწეპებულია აბრაზიული სკოტჩი, რომელიც ჩამალულია ღარებში და არ ცვითავს ტანსაცმელს მაგრამ უზრუნველყოფს საკეტის საიმედო ჭერას გადატენვის დროს. ასევე გასაკვირია რატომ ასეთი ფორმის საკეტი (მომრგვალებული “ცხვირით” ) არ არის სტანდარტული ყველა გლოკზე. 

ტაქტიკურ-ტექნიკურ მახასიათებლებს რაც შეეხება,. გლოკ 26-ის მასა არის  სულ რაღაც 590 გრამი და ის იტევს 10 9X19 კალიბრის ვაზნას (დატენილის წონა 740 გრამს შეადგენს).  შედარებისთვის მაგალითად ადრე მიჩნეული როგორც ეტალონური ჯიბის პისტოლეტი, ვალტერ პპკ გათვლილი გაცილებით უფრო სუტს კალიბრზე 9X17-ზე იწონის 560 გრამს, იტევს 7 ვაზნას და ცნობილია თავისი დაბალი ერგონომიულობით და სროლისუნარიანობით. გლოკის სიგრძე შეადგენს 160მმ-ს, სიგანე 30მმ-ს, სიმაღლე სულ რაღაც 106მმ-ს. ლულის სიგრძე 88მმ-ია. გლოკის დიზაინის ეფექტიანობიდან გამომდინარე სამიზნე ხაზის სიგრძე არის 144მმ. მოკლე ლულა ნუ შეგაშინებთ, პოლიგონალური ხრახნების გამო, ტყვიის საწყისი სიჩქარე არის შედარებით მაღალი და პრაქტიკულად შეესაბამება საწყის სიჩქარეს კომპაქტური პისტოლეტებისთვის კლასიკური ხრახნებით.

გლოკების უმეტესობა სტანდარტულად კომპლექტდება პლასტმასის სამიზნე მოწყობილობებით, რომელიც უნდა გამოიცვალოს. მინიმუმ უნდა გამოიცვალოს წინა სამიზნე მოწყობილობა რომელიც ძალიან სუსტია და პატარა დარტყმაც სკმარისია, რომ ის მოტყდეს. ჩვენ გლოკში წინა სამიზნე მოწყობილობის კონსტრუქცია ოდნავ განსხვავებულია და ის იყენებს ხრახნს, მაგრამ ის მაინც პლასტმასისგან არის დამზადებული. გამოცვლა თუ მოინოდმეთ ამ ხრახნის დასაშვებად დაგჭირდებათ სპეციალური ინსტრუმენტი, რომელიც დაახლოებით 15 დოლარი ღირს.

Glock-G26SWM60

გლოკ 26 პრაქტიკულად მთლიანად დაიმალა .38 კლიბრის მოკლე-ცხვირიანი რევოლვერის ქვეშ. უკანასკნელი ატწლეულების განმავლობაში ითვლებოდა საუკეთესო იარაღად ფარული ტარებისთვის. გლოკი ასეთივე კომპაქტურია, იტევს 4(5)-ით მეტ უფრო ძლიერ ვაზნას და გაცილებით უფრო სწრაფია გადატენვისას. 

გაბარიტებს, რაც შეეხება პისტოლეტი ნამდვილად არის ძალიან კომპაქტური, მაგრამ რა უყოთ სტერეოტიპს, რომლის მიხედვითაც უფრო პატარა პისტოლეტი უფრო უარესად ისვრის? სწორედ აქ იმალებოდა დიდი სიურპრიზი. გლოკ 26-ის სროლისას ერთადერთი რაც თქვენ რეალურად გაწუხებთ ან გზღუდავთ არის მცირე ტევადობის მჭიდი. და ეს ძალიან გაწუხებთ, იმიტომ რომ პისტოლეტი ითხოვს სწრაფ და ზუსტ სროლას.  ვათავსებთ პისტოლეტში გაზრდილი ტევადობის მჭიდს (სტანდარტულ მჭიდზე დაყენებული +2 დამაგრძელებელი), დამატებით ერთი ვაზნა სავაზნეშია, რაც ნიშნავს, რომ ჩვენ განკარგულებაშია 13 ვაზნა. ვიწყებთ სროლას სწრაფი სერიით, მიყოლებით 13 ტყვია ხვდება სამიზნეს და ჯგუფი 10 მეტრიდან არ აღემატება 8 სმ-ს. „ჩაფიქრებული“, ნელი სროლა იგივე მანძილიდან და ნახვრეტები პრაქტიკულად ეხება ერთმანეთს.  წყვილი გასროლები სამიზნეში 10 მეტრზე, გადატანა 12 მეტრზე და გასროლა 15 მეტრზე სამიზნეში, რომელიც ადამიანის თავის ნახევარის ტოლია.  ყველა ტყვია ხვდება სამიზნეს, მანძილი ნახვრეტებს შორის არ აღემატება 10სმ-ს. სამი გასროლა 40 მეტრიდან  და სამივე ტყვია ხვდება სილუეტის ცენტრში. მერე იყო პირველივე გასროლით 8 მეტრიდან ნიზლავზე წატეხილი თავსახური 2 ლიტრიანი „კოკა-კოლის“ ბოთლიდან, რომელიც „ბუნების მოყვარულებმა“ დატოვეს ბუნებაში, რომელიც სუფრაზე ასე უყვართ და აფასებენ.

+2ext

სტანდარტული მჭიდის გამოყენებისას (1) ტარზე ეტევა მხოლოდ ორი თითი, შესაძლებელია არასტანდარტული ხუფის გამოყენება (2) ან საუკეთესო ვარიანტია +2 დამაგრძელებლის დაყენება (3), რომელიც უმნიშვნელოზ ზრდის გაბარიტებს მაგრამ ასევე ზრდის მჭიდის ტევადობას 2 ვაზნით და უზრუნველყოფს უკეთეს ჭერას.

მთელი „სესიის“ განმავლობაში ღიმილი არ გვეშლებოდა სახიდან და 2300 ლარი გადახდილი ამ პატარა პისტოლეტში აღარ გვეჩვენებოდა ძალიან დიდ თანხად. გლოკი არის გლოკი, დიდი, პატარა ის ერთნაირად მრისხანე და ეფექტურია პროფესიონალის ხელში. ამაში ჩვენ იმ დღეს კიდევ ერთხელ დავრწმუნდით.

ემოციები რომ „გადავდოთ“ გვერძე რა შეიძლება დავამატოთ? პირველ რიგში სასხლეტი, რომელიც ოდნავ განსხვავდება სასხლეტისგან, რომელიც არის დიდ გლოკებზე თუმცა წონა სტანდარტულია, 2.5კგ და აქვს ასეთივე მოკლე „რესეტი“ რომელიც ასე ძალიან მიყვარს გლოკებში. ამავდროულად ის უფრო  „ტკაცუნაა“. მომიტევეთ მაგრამ სხვა სიტყვას უბრალოდ ვერ ვპოულობ. იგივეს აღნიშნავდა ბევრი ვინც გლოკ 26-ს ისროდა და ჩემ შემთხვევაშიც ასე მომეჩვენა. შემდეგ ტარის ფორმა. ამობურცული ზურგი უფრო მაღლა არის განლაგებული და ის ღრმად ზის ხელში. ამის დამადასტურებელი იყო წითელი ლაქა ხელზე სადაც ეს ზურგი „ურტყავდა“ ხელის გულს. ასეთი ტარის განლაგება უზრუნველყოფს იარაღის გაუმჯობესებულ კონტროლს.  ლეგენდარული „ცხრა მილიმეტრი ლუგერი“ კი უზრუნველყოფს დაბალ უკუცემას და შემცირებულ ლულის ხტომას. შედარებით მოკლე  საკეტზე განლაებული „მუშკა-ცელიკის“ „დაჭერა“ ადვილია. გლოკ 26 არის ძალიან, ძალიან კომფორტული სასროლად, არის ძალიან ზუსტი და სწრაფი.

ჩემი გამოცდილება და აზრები თუ არ არის საკმარისად სანდო თქვენთვის და თქვენ გგონიათ რომ მე უბრალოდ ემოციებს ავყევი  და დავკარგე კავშირი რეალობასთან, მოგიყვანთ ალბათ დღესდღეისობით ყველაზე ავტორიტეტული ექსპერტის აზრს აღნიშნულ საკითხზე. მასად აიუბი ალბათ იყო პირველი ვინც დაიწყო ყურადღების გამახვილება იმ ფაქტზე, რომ პატარა გლოკები გაცილებით უფრო უკეთესად ისროდნენ ვიდრე დიდი მოდელები. ექსპერიმენტის ფარგლებში მან თავად იასპარეზა  GSSF-ის მატჩებში სადაც მან ერთხელ იასპარეზა გლოკ 26-ით „კომპეტიშენ“ კლასში სადაც ყველაზე გრძელლულიანი გლოკებია დაშვებული, „მასტერ სტოკ“ კლასში სადაც სრული ზომის გლოკებია წარმოდგენილი და სუბ-კომპაქტურ დივიზიონში სხვა სუბ-კომპაქტური გლოკების წინააღმდეგ. მისი შედეგი ამ მატჩებში იყო უფრო მაღალი ვიდრე მაშინ, როდესაც ის იყენებდა დიდ გლოკებს. ასე, რომ გლოკ 26-ის არაჩვეულებრივი სროლისუნარიანობა არ არის მითი, ეს არის ფაქტი.

გარდა ამისა გლოკ 26-ს აქვს დიდი უპირატესობა, რომელიც განასხვავებს და გამოარჩევს მას სხვა ანალოგებისგან. ის „იკვებება“ ნებისმიერი ზომის მჭიდიდან, რომელიც გათვლილია 9მმ-ან გლოკზე. იქნება ეს 15, 17 თუ 33 ვაზნიანი მჭიდები. გლოკ 26 სტანდარტული მჭიდით ადვილად იმალება ტანზე, ხოლო ხელთ შეიძლება გქონდეთ სათადარიგო დიდი მჭიდი. თუ ეს არ არის საკმარისი შესაძლებელია დიდი მჭიდზე ადაპტორის დაყენება, რომელიც გახდება პატარა გლოკის ტარის გაგრძელება. მოსახერხებელია არა? მეც ასე ვთვლი. დაუმატეთ ამას გლოკისთვის ტრადიციული კონსტრუქციის სიმარტივე, გამძლეობა, რესურსი და მიიღებთ ყველაზე ჩემი აზრით საოცარ გლოკს, გლოკის პისტოლეტების დიდი ოჯახიდან.

 xgr

გლოკ 26, გლოკ 19-ის 15 ვაზნიანი მჭიდით და X-grip-ის ადაპტორით.