Archive for the ‘ტაქტიკა და პრაქტიკა’ Category

კარაბინი, როგორც “სახლის დაცვის იარაღი”

Wednesday, July 2nd, 2014

options6411oleg volkსურათის ავტორი Oleg Volk. წარწერის თარგმანი: ღამის სამ საათზე მოგესმათ ძლიერი ხმაური. რომელს დაავლებთ ხელს? 

ჩვენ ყველამ ვიცით, რომ  პისტოლეტის როგორც პირადი იარაღის პლუსები გამომდინარეობენ, მხოლოდ მისი მცირე გაბარიტებიდან, რაც იძლევა საშუალებას ეს იარაღი ისროლოთ ერთი ხელით, ფარულად ატაროთ ტანზე და პრაქტიკულად მუდმივად იქონიოთ თან. აქ მთავრდება პისტოლეტის უპირატესობები და იწყება მხოლოდ მინუსები და შეზღუდვები. მაგალითად პისტოლეტიდან სროლის სწავლა რთულია.  სროლა ზუსტად და სწრაფად სტრესის პირობებში ასევე ძალიან ძნელიდა და ითხოვს სერიოზულ მომზადებას და რა თქმა უნდა უმთავრესი მინუსი უკავშირდება ზოგადად პრაქტიკულად ყველა პისტოლეტის კალიბრს, რომელიც არის ძალიან სუსტი და როგორც მონადირეები იტყოდნენ კალიბრი ცხოველს (ადამიანს) არ შეესაბამება. დაივიწყეთ ზღაპრები .45-ის შემაჩერებელ ძალაზე და ჯადოსნურ მაგნუმებზე. ესეთი რამე, როგორც შემაჩერებელი ძალა საერთოდ არ არსებობს და ეს კვაზი-მეცნიერული ტერმინი მოგონილია არიფების მიერ მათთვის გაუგებარი ეფექტის ასახსნელად.  შეეგუეთ ამას, რომ პისტოლეტი სუსტი იარაღია ადამიანის წინააღმდგ გამოსაყენებლად და მხოლოდ მისი კომპაქტურობის გამო ჩვენ ვეგუებით ამ სისუსტეს და ვცდილობთ პისტოლეტის გამოყენების ტაქტიკის დახვეწით გავზარდოთ მისი ეფექტურობა. აქიდან გამომდონარე, როდესაც ჩვენ გვინდა ავარჩიოთ რამე ჩვენი სახლის დასაცავად, ჩემი აზრით პისტოლეტის განხილვა არ ღირს ვინაიდან სახლის დაცვისას ფარულობას, კომპაქტურობას და მცირე წონას დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, უფრო სწორედ აქვს მაგრამ არა ისეთი, როდესაც საჭიროა იარაღი დამალოთ თხელი პერანგის ქვეშ.  ლოგიკური არჩევანი უნდა იყოს რამე გრძელლულიანი იარაღი ადეკვატური კალიბრის, რომელიც გაცილებით უფრო ეფექტური უნდა იყოს  ორფეხა მტაცებლების წინააღმდეგ ვიდრე პისტოლეტი.

სტატიის სათაურიდან გამომდინარე ჩვენ გვექნება საუბარი კარაბინზე, კონკრეტულად ნახევრად-ავტომატურ კარაბინზე, რომელიც შეიძლება აღმოჩნდეს საუკეთესო სახლის დაცვის იარაღი. შედარებისთვის 12 კალიბრის თოფი, და მათ შორის ჩემი საყვარელი პომპა არის ძალიან ძლიერი და უნივერსალური იარაღი და ასეთი ინსტრუმენტი სასურველია ქონდეს ყველას ვინც მეტ ნაკლებად სერიოზულად ფიქრობს საკუთარი თავის უსაფრთხოებაზე მაგრამ ამავე დროს უნდა ავღნიშნო რომ “პომპას” აქვს გარკვეული შეზღუდვები. მაგალითად ეფექტური სროლის მანძილი, სიზუსტე, ოპერირება უნდა ხდებოდის ორი ხელით, ვაზნები სპეციალიზირებულია და თუ ტაქტიკური გარემო შეიცვალა საჭიროა ვაზნის გამოცვლა და ეს უფრო რთულია ვიდრე უბრალოდ მჭიდის გამოცვლა. ასევე 12 კალიბრის თოფს აქვს დიდი უკუცემა. 20 კლაიბრის გამოყენებისას უკუცემის პრობლემა მეტ ნაჯკლებად ქრება მაგრამ შეზღუდვები განპირობებული კონსტრუქციით და გლუვლულიანი ვაზნის სპეციფიქით მაინც რჩება.  ამავდროულად თოფებთან და პისტოლეტებთან შედარებით კარაბინს აქვს შემდეგი პლუსები: ის იტევს მეტ ვაზნას ვიდრე ორივე, ისვრის უფრო ზუსტად ვიდრე ორივე, კარაბინის „დამუღამება“ უფრო ადვილია ვიდრე პისტოლეტის ან თოფის, საშუალო კალიბრის კარაბინს აქვს უფრო ნაკლები უკუცემა ვიდრე თოფს რაც იძლევა სწრაფი და  ზუსტი სროლის საშუალებას. პლუსები ბევრია მაგრამ არის მინუსებიც. ესენია მაგალითად ზედმეტი სიმძლავრე და ზედმეტი შეღწევის პრობლემა, როდესაც ტყვიას შეუძლია გახვრიტოს სამიზნე, კედელი მის უკან და მაინც ქონდეს საკმარისი ძალა რომ მოკლას უდანაშაულო ადამიანი, ძალიან მაღალი გასროლის ხმა და/ან ლულის ალი რასაც შეიძლება მოყვეს სმენის დაზიანება ან მსროლელის დიზორიენტაცია/დროებითი დაბრმავება. გარდა ამისა კარაბინი არ არის პოლიტკორექტული იარაღი, განსაკუთრებით საქართველოში, რომელიც გაძეძგილია კონვერსიული (ყოფილი სამხედრო) იარაღებით, რომლებიც ჩვენ ქვეყანაში ტრადიციულად ასოცირდება მხედრიონთან, ყაჩაღობასთან, ომთან და განუკუთხაობასთან. თოფით აქ ვერავის ვერ გააკვირვებ, მაგრამ ჩემ AR15-ს რომ ნახულობენ ადამიანები ვისაც არ აქვთ იარაღთან ახლო შეხება პირველ რიგში გაკვირვებულები მეკითხებიან: კი მაგრამ ამის ფლობის უფლება გააქვს???  ასევე საქართველოს რეალიებიდანაც გამომდინარე პისტოლეტი არ არის საუკეთესო არჩევანი ვინაიდან ეს იარაღი საკმაოდ შეზღუდულია კანონებით. ის ფორმდება შენახვის უფლებით, თუ თქვენ არ განეკუთვნებით „ელიტას“, რომლის წრმომადგენელბი  ჩვენი სულელი კანონმდებლების აზრით უფრო მაღლა დგანან ვიდრე უბრალო მოქალაქეები. შესაბამისად ასეთი დისკრიმინაციის გამო უბრალო მოქალაქე იქნება შეზღუდული პისტოლეტის „დამუღამებაში“. გარდა ამისა არსებობს კიდე ფინანსური მხარეც. პისტოლეტის შედარებით ძლიერი კალიბრების ფასი უტოლდება კარაბინის კალიბრებს (ისევე როგორც პისტოლეტის ფასი არ არის კარაბინის ფასზე ნაკლები) რაც კიდე უფრო მიზანშეუწონელს ხდის პისტოლეტის არჩევას. არის კიდევ ერთი ნიუანსიც, რომელიც უნდა გაითვალისწინოთ. საქართველოში ომების და არეულობების შედეგად შემორჩა დიდი რაოდენობით სამხედრო იარაღი და დღეს დიდი ალბათობით თუ მოხდება დაპირისპირება ყაჩაღებთან ისინი არ იქნებიან შეიარაღებული თვითნაკეთი დამბაჩებით და გადაჭრილი სანადირო თოფებით (თუმცა უკანასკნელი ძალიან საშიში იარაღია ახლო მანძილებზე) არამედ იქნებიან შეიარაღებული თანამედროვე ავტომატურო იარაღით. დაუპირისპირდე მათ პისტოლეტით ან ორლულიანი თოფით იქნებოდა არასწორი გადაწყვეტილება. გარდა ამისა საქართველოს რიგ რეგიონში დიდია ალბათობა გადაეყარო შეიარაღებულ პირებს, რომლებიც პრაქტიკულად წარმოადგენენ უკანონო ბანდფორმირებას, რომელიც შეიარაღებული იქნება ისე როგორც ქვეითი ოცეული. მე სიმართლე გითხრათ არ მსმენია ასეთი ჯგუფებისგან წარმატებით დაცვის ფაქტებზე ან თუნდაც მცდელობაზე მაგრამ ვალდებულად ვთვლი ეს ფაქტორი თქვენ გაგაცნოთ.

p1020214

თუ პისტოლეტი არის თქვენი ერთადერთი დასაყრდენი სახლის/ბინის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისას ეს უნდა იყოს პისტოლეტი მაქსიმალურად დიდი მჭიდით, გრძელი ლულით, ტაქტიკური მძლავრი „შუქით“ და „ტრიტიუმებით“. კალიბრი უნდა იყოს მინიმუმ 9X19.

რა თქმა უნდა ჩვეულებრივი ადამიანის გადმოსახედიდან სახლში ნახევრად ავტომატური კარაბინის, 30 ვაზნიანი „რაჟოკით“ დადების იდეა  შეიძლება აბსურდულად გამოიყურებოდეს, მაგრამ დაფიქრდით თავად,  კარაბინს ნამდვილად აქვს ბევრი უპირატესობა და ის შეიძლება იყოს ეფექტური იარაღი თუნდაც გამოუცდელი ადამინის ხელში. თუ კვლავ მიგაჩნიათ რომ კარაბინი ზედმეტად ძლიერი და არაჰუმანური გაითვალისწინეთ რომ თუ მოგიწიათ ცოცხლა სამიზნეზე სროლა, თქვენი მიზანი იქნება პირველ რიგში შეაჩეროთ აგრესია/საფრთხე თქვენს მიმართ და არა მოკლათ ვინმე მაგრამ სამწუხარო ფაქტი არის ის რომ მხოლოდ აგრესორის  სიკვდილი გარანტირებს აგრესიის უმალვე შეწყვეტას. შესაბამისად თქვენ გჭირდებათ საუკეთესო და ყველაზე ეფექტური ინსტრუმენტი ამისთვის. პისტოლეტი ყველაზე საუკეთესო თვადაცვითი ვაზნებით, თოფი საუკეთესო დამანგრეველი სლაგებით,  ან ტაქტიკური კარაბინი, პრაქტიკულად ოქროს შუალედი პირად ცეცხლსასროლ იარაღში. გრძელლულიანი იარაღის მთელი სპექტრი რომ წარმოვიდგინოთ გვექნება ორი უკიდურესობა, .22 კალიბრის კარაბინი, რომელიც არის კონტროლირებადი და იძლევა სწრაფი და ზუსტი სროლის საშულებას, ვინაიდან სუსტ ვაზნას არ აქვს არანაირ უკუცემა, ლულის ალი ან გასროლის ხმა, ეს კი განაპირობებს მსუბუქ მანევრირებად და კომპაქტურ იარაღს, რომლის „დამუღამება“ იქნება ადვილი. მეორეს ბოლოში იქნება მაგალითად   .30 კალიბრის გარანდის შაშხანა, რომელიც იყენებს მძლავრ და ეფექტურ ვაზნას, მაგრამ არის მძიმე, გაბარიტული და სწრაფი სროლა არის ძალიან ძნელი. იარაღი არ არის კომპაქტური და მანევრირებადი. მისი გასროლა დახურულ სივრცეში გამოიწვევს მსროლელის სმენის დაზიანებას. ტაქტიკური საშუალო კალიბრის კარაბინი არის მათ შორის განლაგებული და წარმოადგენს საუკეთესო კომპრომისს, სიმძლავრის, საცეცხლე ძალის, კომპაქტურობის და კონტროლირებადობას შორის. საშუალო კალიბრის ტაქტიკური კარაბინის ეს თვისებები მაგალითად სათანადოდ არის შეფასებული აშშ-ში. აშშ-ს სასროლოსნო სპორტის ეროვნული ასოციაციის კვლევის შედეგად, რომელიც ჩატარდა 2012 წელს, თავდაცვა დასახელდა მეორე მიზეზად რის გამოც მომხმარებლები ყიდულობდნენ ნახევრად ავტომატურ კარაბინებს. რა გასაკვირია, 1863 წელს ნიუ იორკის აჯანყებისას, როდესაც ხელკეტებით და ცივი იარაღით შეიარაღებული ბანდები ატერორებდნენ კანონმორჩილ მოქალაქეებს (ეს მოვლენები ნაწილობრივ ასახულია მარტინ სკორსეზეს ფილმში ნიუ იორკის ბანდები) ჟურნალ ნიუ იორკ ტაიმსის რედაქციის შტაბ ბინაზე მიტანილი იერიში მოგერიებულ იქნა არა პისტოლეტებით და შაშხანებით და მითუმეტეს არა ქვებიტ და ხელკეტებით არამედ გატლინგის კონსტრუქციის ტყვიამფრქვევებით. ჩვენ ვცხოვრობთ ქვეყანაში სადაც მძიმე სოციალური და კრიმინოგენური სიტუაციაა, ორი “დაძინებული” კონფლიქტი, გვყავს მინიმუ ერთი აგრესიული მეზობელი და სულ ახლახან ახალმა ტერორისტულმა ორგანიზაცია ISIS-მა (რომელმაც პრაქტიკულად ნახევარი ერაყი აიღო) გამოაცხადა საქართველო მომავალი მუსულმანური ზესახლმიწოფს ნაწილად. იფიქრეთ ამაზე და ნუ მოგერიდებათ არჩევანის კარაბინის სასარგებლოდ გაკეთოთ.

article-1166482-043EAED0000005DC-547_468x640

ებრაელი „კიბუცნიკებისთვის“ ორგანიზებული შეიარაღებული თავდასხმა პალესტინელებისგან არის ჩვეულებრივი რეალობა რომელშიც ისინი ცხოვრობენ და ზრდიან ბავშვებს და მათ აქვთ განსაკუთრებული უფლებები იარაღის ფლობასთან და გამოყენებასთან დაკავშირევით. მტერი, რომელსაც ისინი უპირისპირდებიან არის სასტიკი და დაუნდობელი ისევე როგორც ყაჩაღი, რომელიც აპირებს ძალადობა გამოიყენოს თქვენი და თქვენი ოჯახის მიმართ. მათი არჩევანი არ არის ორ ლულიანი თოფები და პისტოლეტები, უმეტესობა იყენებს თანამედროვე სამხედრო ტიპის ცეცხლსასროლ იარაღებს. 

მე არ მინდა, რომ თქვენ დაგრჩეთ შთაბეჭდილება, რომ მე ვიძახი, რომ კარაბინი არის საუკეთესო თავდაცვის საშუალება, თუნდაც მხოლოდ სახლის დასაცავად. იარაღის არჩევისას უნდა გათვალისწინებული იყოს ბევრი ფაქტორი და რა თქმა უნდა მათ შორის ის თუ სად ცხოვრობთ თქვენ, როგორია კრიმინოგენური სიტუაცია, რა ტიპის პოტენციალური საფრთხეები არსებობს. თუ თქვენ ცხოვრობთ ცენტრალურ უბანში იტალიურ ეზოში და წყნარ ღამეში გესმით კედლის იქით მეზობლის სუნთქვა, 7.62X39 კალიბრის საბჭოთა CКС-ი ალბათ არ იქნება ყველაზე კარგი არჩევანი, იმიტომ რომ სროლისას რისკი უდანაშაულო ადამიანის დაშავების არის ძალიან მაღალი. საშუალო სტატისტიკური იარაღის მფლობელი საქართველოშიც და ამერიკაშიც ძალიან შორს დგას შეიარაღებული ბორტ გამცილებლევბისგან, რომლებიც წინასწარ საზღვრავენ ტყვიის ტრაექტორიას და იციან თვითმფრინავის სალონში მნიშვნელოვანი მოწყობილობების განლაგების სქემა, რომ გამორიცხონ მათი დაზიანება ცეცხლის გახსნისას. მაგრამ თუ თქვენ ცხოვრობთ ქალაქის გარეთ, პოლიცია შორს არის, თავდაცვითი იარაღი შეიძლება  იყოს კარაბინი, ყოველთვის უნდა იყოს კარაბინი მე თუ მკითხავთ. ქალაქის პირობებში, სახლის დაცვისთვის კარაბინის არჩევისას თქვენ უნდა გესმოდეთ ყველა ტაქტიკური ნიუანსი, რომელიც ამ ტიპის იარაღს უკავშირდება. რამდენიმე ასეთი ნიუანსი მე უკვე დავასახელე. გარდა ამისა ყველა კარაბინი არ არის ერთნაირი  და ეს სხვაობა თვისებებში და სპეციფიკაში უნდა გაითვალისწინოთ. მაგალითად რა კარაბინები არის ხელმისაწვდომი დღეს საქართველოში?  პირველ რიგში რუსული/საბჭოთა სკს-ი და კალაშნიკოვის სისტემის იარაღის სამოქალაქო ვერსიები (საიგა, ვეპრი). პირველი წარმოადგენს ავტომატური კარაბინის გუშინდელ დღეს, დახურული მჭიდით ათ ვაზნაზე და შაშხანის მაგვარი კონდახით, რაც ალბათ კარგი იქნება იმისთვის ვინც მიჩვეულია თოფს. ასეთ მსროლელს არ მოუწევს გადაჩვევა ახალი ტიპის იარაღზე. ფასი სკს-ზე დღეს მერყეობს 900 ლარიდან 1500 ლარამდე რაც ჩემი აზრით ძალიან ბევრია.  ”საიგების” და “ვეპრების” ძალიან დიდი მოდელების გამა არის წარმოდგენილი, რომლებიც იწყება წმიდა სანადირო ვერსიებით და მთავრდება ტაქტიკური მოდელებით დასაკეცი კონდახით და მოკლე ლულებით. უკანასკნელი ძალიან კარგი იარაღია მაგრამ იმის გამო რომ ეს იარაღი დიდი ხანია არ  შემოტანილა საქართველოში მათი ფასი აღწევს 3500 ლარს (სანადირო ვერსიები 1200-1600 ლარი). ორივე ამ იარაღების ოჯახი სთავაზობს მომხმარებელს საიმედოობას, მომსახურების სიმარტივეს და საკმაოდ დიდ საცეცხლე ძალას. ვინც მსახურობდა ამ იარაღით უკვე იცნობს მას და არ გაუჭირდება მათი გამოყენება. ასევე ბოლო დროს საქართველოში საკამოდ დიდი რაოდენობით შემოიტანეს ჩეხური წარმოების Vz 58-ის სამოქალაქო ვარიანტები. მათი უმეტესობა დღეს იყიდება 900 ლარად და ეს დღეს დღეისობით არის საუკეთესო იარაღი თავის კლასში საქართველოში. ასეთი ფასით ის იგივე კატეგორიაში გადის რაც ყველაზე უბრალო  12 კალიბრის „პომპა“!

აბსოლუტური უმეტესობა ამ იარაღების იყენებს საბჭოთა ვაზნას 7.62×39, რომელიც ძალიან ეფექტური ვაზნაა ახლო მანძილებზე. შეზღუდული რაოდენობა საიგების და ვეპრების ასევე არის სხვა კალიბრებშიც, როგორებიცაა 5.45х39, 5.56х45, 7.62х54, .308 WIN. თავდაცვითი კარაბინის კალიბრს რაც შეეხება გამოდგება 7.62×39, 5.45х39 და 5.56х45 ხოლო უკანასკნელი არის საუკეთესო ამ სამიდან თუ ჩვენ ვსაუბრობთ თავდაცვაზე. 7.62×39 არის კარგი ვაზნა მაგრამ მას აქვს შედარებით დიდი უკუცემა ხოლო უნარი წინაღობებში გავლის და სასიკვდილო ძალის შენარჩუნების ამ შემთხვევაში არ არის კარგი, იმიტომ რომ ჩვენ დაინტერესებულები ვართ იმაში, რომ ტყვია დარჩეს სამიზნეში და არ გააგრძელოს ფრენა. 5.45х39 ასევე კარგი ვაზნაა, მას აქვს დაბალი უკუცემა და ახლო მანძილებიდან ის ძალიან ეფექტურია მაგრამ იარაღი ამ კალიბრზე საქართველოში თითებზე ჩამოსათვლელია, თანაც ეს ვაზნა პრაქტიკულად არ იშოვება მაღაზიებში. 5.56х45 ბოლო დროს ძალიან პოპულარულია გამომდინარე იქიდან, რომ ახლო მანძილებზე (დიახ თავდაცვითი სცენარის დროს, კარაბინი გამოიყენება პისტოლეტის დისტანციებზე) ის ძალიან ეფექტურია პრაქტიკულად ნებისმიერი კონფიგურაციის მუხტით, უკუცემა არის დაბალი, ვაზნა მსუბუქია, ძალიან ზუსტი. ამ კალიბრის მსუბუქი ტყვია ძალიან მაღალი საწყისი სიჩქარის გამო განიცდის სწრაფ ფრაგმენტაციას უმნიშვნელო წინაღობებშიც გავლისას (მათ შორის FMJ ტყვიაც), რაც ამცირებს კარაბინებთან დაკავშირებული ზედმეტი შეღწევის პრობლემის ხარისხს. ამ ვაზნის ბევრნაირი მუხტია იყიდება მაღაზიებში თუმცა მე არ შემხვედრია მუხტი, რომელიც სპეციალურად შექმნილია თავდაცვისთვის, როგორც მაგალითად Winchester DPX1. ზოგადად ზედმეტი შეღწევის პრობლემა არ უკავშირდება მარტო კარაბინს/შაშხანას. 9მმ-ნი პისტოლეტიდან ნასროლი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვია საკამოდ საშიში რამეა და ეს ტყვია დიდი ალბათობით გახვრეტს ადამიანის სხეულს და გააგრძელებს ფრენას საკმარისი კინეტიკური ენერგიით, რომ დაჭრას უდანაშაულო ადამიანი. ასე, რომ რაოდენ პარადოქსალურიც არ უნდა იყოს შეიძლება 5.56 კალიბრის ტყვია ნაკლებად საშიში იყოს ვიდრე 9მმ-ნი FMJ ვაზნა. არა და პისტოლეტისთვის მხოლოდ FMJ ტიპის ვაზნებია ხელმისაწვდომი საქართველოში.  პრობლემა, რომელიც უკავშირდება 5.56/.223 Rem-ს მდგომარეობს იმაში. რომ მასზე გათვლილი იარაღი საქართველოში წარმოდგენილია ადგილობრივად აწყობილი AR15-ის სახით (ფასი 2400 ლარიდან და ზევით), რომლებიც და მე ამაზე უკვე არაერთხელ დამიწერია, მაინც და მაინც არ გამოირჩევიან კარგი ხარისხით და საიმედოობით. მას მერე რაც ჩემ თვალწინ ე.წ. იარაღის ხელოსანმა  პირიქით დააყენა სამიზნე მოწყობილობები, ხოლო ჩემ მეგობარს მიყიდეს კარაბინი რომელზეც დენთის იარების მილი არ იყო დამაგრებული შტიფტით მე დიდი სიფრთხილით ურჩევდი ვინმეს Ar-15-ის შეძენას. არსებული კარაბინების ნომენკლატურიდან AR-15 კალიბრში 5.56 არის საუკეთესო კანდიდატი თავდაცვით გრძელლულიან იარაღის როლზე მაგრამ თუ ეს არის ქარხნული წარმოების კარაბინი და არა აქაური ოსტატების ქმნილება. ჩემი კუთვნილი კარაბინიც აქ აწყობილია, მაგრამ მე თავად ვუკვეთავდი ყველა კომპონენტს და კარგად მესმის ამ იარაღის კონსტრუქცია და თავისებურებები, რის გამოც ჩემი კარაბინი შვეიცარული საათივით მუშაობს. თუ საშუალო სტატისტიკურმა მომხმარებელმა შეიძინა გაბერილ ფასად AR-15 და აღმოჩნდა, რომ ის არ მუშაობს, მაშინ მას ძალიან გაუჭირდება  ამ იარაღის სამუშაო კონდიციამდე მიყვანა. ამით იმის თქმა მინდა, რომ AR-15-ზე არჩევანის შეჩერება საკმაოდ რისკიანი ნაბიჯია. თავდაცვითი იარაღის მთავარი თვისება უნდა იყოს საიმედოობა, მერე საიმედოობა და ისევ საიმედოობა და ეს არის ის სადაც “კალაშნიკოვის” კლონები ტრადიციულად ძლიერ პოზიციას იკავებენ.

dsa fal

.30 კალიბრის ნახევრად ავტომატური შაშხანა ძალიან სერიოზული და მრისხანე იარაღია პროფესიოანლის ხელში მაგრამ ახლაბედასთვის ეს არ იქნება კარგი არჩევანი. იარაღი მძიმეა, აქვს დიდი უკუცემა, .30 კალიბრის ვაზნა (.308 win, 7,62x54r) არის ზედმეტად ძლიერი ქალაქისთვის. საქართველოში ამ კალიბრის ნახევრად-ავტომატური იარაღების  აბსოლუტური უმეტესობა წარმოდგენილია სუფთა სანადირო ან მორალურად მოძველებული სამხედრო კონვერსიული მოდელებით, რომლებიც ნაკლებად გამოდგებიან თავდაცვითი კარაბინის როლზე.   სურათზეა თავდაცვითი .308 კალიბრის იარაღის ნიმუში,  DSA SA58 mini OSW.

იარაღის არჩევანის თემას რომ დაუბრინდეთ, რა თქმა უნდა არჩევანი არ არის შეზღუდული მხოლოდ “ესკაესებით”, “საიგებით”, “ვზორებით” და “არებით”. არის ასევე კარაბინები, რომლებიც იტენება ხელით და უფრო სწრაფად ვიდრე ტრადიციული “ბოლტები”. მაგალითად ე.წ. “ლევერ ექშეენები” (ჰენრის სისტემის გადატენვის მექანიზმით). საქართველოში ეს იარაღები ძალიან ცოტა არის წარმოდგენილი ხოლო ყველაზე გავრცელებული ბრაზილიური როსის კარაბინები ჩემი აზრით ნაკლებად გამოდგება თავდაცვისთვის, იმიტომ, რომ უბრალოდ ეს არ არის მაღალი კლასის იარაღი და მე ამ ბრენდს არ ვენდობი და არც ვინმეს ურჩევ რომ ენდოს. როსის “ლევერ ექშენები” არის გასართობი სათამაშოები, რომლებითაც შეიძლება გაართოთ სტუმრები ან მარტო რომ ხართ სახლში წარმოიდგინოთ რომ ხართ კოვბოი და დასდევთ ინდილეებს ოთახიდან ოთახში.  თუმცა რა თქმა უნდა ასეთი “გასართობი/დეკორატიული) იარაღი უკეთესია ვიდრე საერთოდ არაფერი. პირადად  მე არ მესმის რატომ უნდა იყიდო თავდაცვისთვის “ჟესტის” როსსი 1100 ლარად (ზოგი დაჟინებით ცდილობს გაასაღოს ისინი mymarket-ზე 2000 ლარად), როდესაც 900 ლარად იყიდება გამოცდილი სამხედრო სამსახურში და შესანისნავი Vz 58. გარდა ამისა როსსი-ს კარაბინები ხელმისაწვდომია რევოლვერის კალიბრებში, რომელთა ფასი უტოლდება და აღემატება 5.56/7.62 კალიბრის ვაზნების ფასს. კონცეფცია “გრძელლულიანი იარაღი და მოკლელულიანი იარაღი ერთ კალიბრში” აქ არ მუშაობს ვინაიდან როსსი-ს კარაბინები რევოლვერის ვაზნებზეა და რევოლვერს მე არ ურჩევ არავის არაფრისთვის.

TSR_3b

ის რასაც თქვენ სურათზე ხედავთ არ არის ნახევრად-ავტომატური კარაბინი. ეს არის Troy Industries მიერ შექმნილი 5.56 კალიბრის “პომპა” PAR, შექმნლი იმ ადგილებისთვის სადაც იურისდიქცია ზღუდავს ნახევრად ავტომატური იარაღების ფლობას. 

ბოლო დროს გაიზარდა ინტერესი ნახევრად-ავტომატური კარაბინების მიმართ, რომლებიც გათვლილია პისტოლეტის კალიბრზე. მათი რაოდენობა საქართველოში უმნიშვნელოა მაგრამ ფასები ძალიან მაღალია. არანაირი პრაქტიკული აზრი არ აქვს ასეთი იარაღის ყიდვას, ვინაიდან კალიბრი არის პისტოლეტის, ხოლო პისტოლეტის კალიბრი რაოდენ ძლიერიც არ უნდა იყოს უბრალოდ აკეთებს ნახვრეტებს სამიზნეში და თუ მუხტი კარგია და ტყვია ექსპანსიურია ნახვრეტი იქნება ოდნავ დიდი. კარაბინის კალიბრები ხვრეტენ და გლეჯენ ქსოვილებს, განიცდიან ფრაგმენტაციას და ქმნიან დამატებით ჭრილობის არხებს.  კარაბინები ბოლო დროს ხელმისაწვდომია ძალიან მოკლე კონფიგურაციაში და მათ პრაქტიკულად გამოდევნეს პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბი იმიტომ რომ აშკარად კომპაქტური კარაბინი უპირატესი იარაღია. მე არ ვამბობ იმას, რომ პისტოლეტ ტყვიამფრქვევს არ აქვს ტაქტიკური ნიშა, მაგრამ ვის ჭირდება კარაბინის ხელა იარაღი, რომელიც იყენებს პისტოლეტის ანემიურ ვაზნას? პოპულარული ამ ტიპის კარაბინი იწონის 2.5 კგ-ს და იყენებს 15 ვაზნიან მჭიდს სადაც ჩადის 15 9მმ-ნი ვაზნა. 124 გრანიანი 9მმ-ნი ტყვიის ენერგია შეადგენს დაახლოებით 550 ჯოულს. AR15 მოკლე 10 ინჩიანი ლულით იწონის 2.7 კგ-ს და იყენებს მჭიდს სადაც ალაგია 30 5.56 კალიბრის ვაზნა, რომლის ტყვიის ენერგია არის 1700 ჯოული. რომელი უფრო გამოგადგებათ ორფეხა მტაცებლებისაგნ თავის დასაცავდ მგონი გასაგებია.

არც ისე დიდიხანია კიდევ ერთი საინტერესო იარაღის ტიპი გაჩნდა ან უფრო სწორედ გახდა პოპულარული იმიტომ რომ იარაღის ეს კლასი ძალიან დიდიხანი არსებობს. მე ვნახე, რომ თბილისის აეროპორტში და ამბობენ საზღვარზე საბაჟო-გამშვებ პუნქტებზე დგანან მოსამსახურეები პისტოლეტებით, რომლებიც ჩასმულია მოწყობილობაში, რომელიც აქცევს პისტოლეტს კომპაქტურ ფსევდო პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევად.  ასეთი მოწყობილობა რომელიც წარმოადგენს პრაქტიკულად ნიჟარას, რომელშიც თავსდება ჩვეულებრივი პისტოლეტი და რომელიც  იძლევა საშუალებას დაყნდეს მასზე კონდახი, ოპტიკა და დამატებითი ვერტიკალური სახელური. ყველაფერი ეს აადვილებენ ზუსტ და სწრაფ სროლას მაგრამ მაინც საცეცხლე ძალის მხრივ ეს მაინც არის პისტოლეტი. ასეთი ნიჟარის ფასი უტოლდება პისტოლეტის ფასს და ორივე მთლიანობაში უტოლდებიან ტაქტიკური კარაბინის ფასს.  რაც შეეხება 9მმ-ან FMJ ტყვიას, რომელსაც ასეთ იარაღში ჩვენები იყებენ, ჩემი გლოკიც დატენილია ასეთი ვაზნებით მაგრამ იმიტომ, რომ მე სხვა არაფერი არ ამქვს და ვიყენებ იმას რაზეც ხელი მიმიწვდება. ამ ფსევდო კარაბინების ყიდვას ალბათ სჯობს დაურიგონ უსაფრთხოების პერსონალს AR-15-ები და ადეკვატური ამუნიცია. პისტოლეტი მათ არ ჭირდებათ. რეალობა არის ის, რომ პისტოლეტიდან სწრაფი და ზუსტი სროლა არის ძალიან ძნელი და ეფექტური სასწავლო კურსის ორგანიზება, რომელიც ხანმოკლე პერიოდში მოამზადებს დიდი რაოდენობით კურსანტებს ადეკვატური ტაქტიკური უნარჩვევებით არის ძალიან ძნელი და პრაქტიკულად შეუძლებელიც. თუ ჩვენ ვნახავთ როგორია სროლის ეფექტურობა ძალოვან სტრუქტურებში მტელ მსოფლიოში, ვანხავთ, რომ ეს მაჩვენებელი იშვიათად აღემატება 30% ყველაზე კარგად დაფინანსებულ და “მიხედულ” სამსახურებში. ანუ ასი გასროლილი ვაზნიდან, რომელსაც პოლიციელები ისვრიან სამსახურეობრივი მოვალეობის შესრულებისას  მხოლოდ 30 ხვდება სამზინეს და 70 მიფრინავს კაცმა არ იცის სად.  ახალწვეული ადვილად სწავლობდა ამ იარაღის ეფექტურ გამოყენებას. შეიძლება ძნელად “დასამუღამებელი” პისტოლეტის ადვილად “დასამუღამებელ” კვაზი-კარაბინად გადაკეთებას მართლაც ქონდეს აზრი, თუმცა მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიების გამოყენება ქართველი სამართალდამცავების მიერ არის სერიოზული შეცდომა. თავის დროზე ამერიკელი სამხედროები დაფიქრდნენ ამ პრობლემაზე და შექმნეს ალბათ პირველი იარაღი, რომელიც დაიკავებდა შუალედურ ადგილს ძლიერ ნახევრად ავტომატური .30 კალიბრის გარანდს და .45 კალიბრის პისტოლეტს შორის. საუბარი მაქვს M1 ტიპის კარაბინზე. ეს მსუბუქი და კომპაქტური იარაღი იმეორებდა გარანდის შაშხანის ერგონომიკას მაგრამ იმის გამო რომ იყენებდა გაცილებით უფრო სუსტ 7.62×33 კალიბრის ვაზნას იყო მსუბუქი, კომპაქტური და არ ჯდებოდა ძვირი.

21st conv kit

იდეა პისტოლეტის კარაბინად ქცევის არსებობს ძალიან დიდიხანია მაგრამ დღეს რა თქმა უნდა ხელმისაწვდომია უფრო ტექნოლოგიურად დახვეწილი და მრავალფუნქციური მოწყობილობები ვიდრე 100 წლის წინ. 

37049-M1

M1 Carbine არის ძალიან კარგი და გარკვეულწილად უნიკალური იარაღი. ნებისმიერს შეუძლია ამ იარაღის ათვისება ძალიან მოკლე ვადაში. მას აქვს მოსახსნელი დიდი ტევადობის მჭიდი და შესანიშნავი ერგონომიკა. მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში ის იქნებოდა კარგი არჩევანი თავდაცვითი კარაბინის როლზე. ამერიკაში M1 არ არის ძალიან პოპულარული ვინაიდან იქ ხალხი განებივრებულია 5.56 კალიბრის იარაღების ნაირსახეობებით. მაგალითად მე საქართველოს პირობებში თავდაცვითი კარაბინის როლში M1 კარაბინი მიმაჩნია უკეთეს არჩევნად ვიდრე საბჭოთა “სკს”, იმ პირობით, რომ ადეკვატური ამუნიცია იქნება ხელმისაწვდომი.

ყველა კარაბინი, რომელიც იყიდება დღეს საქართველოში არის საბაზისო კონფიგურაციაში. რკინის სამიზნე მოწყობილობები, სტანდარტული ფურნიტურა, მაგრამ იმისთვის, რომ იარაღი გამოდგეს თავდაცვისთვის, საჭიროა მას ქონდეს ისეთი თვისებები რაც ასეთ სტანდარტულ „მილიტარის“ სტილში კარაბინებს როგორც წესი არ აქვს.

შუქი. შუქი/ტაქტიკური ფარანი არის ძალიან მნიშვნელოვანი მოწყობილობა, რომელიც აუცილებლად უნდა ეყენოს თავდაცვით კარაბინზე. ეს საჭიროა პირველ რიგში სამიზნის იდენტიფიცირებისთვის, რომ ჩვენ ზუსტად ვოცოდეთ რას ვესვრით. ყველაზე საშინელი კოშმარი იარაღის მფლობელისთვის შეიძლება იყოს უდანაშაულო ადამიანის „გაგორება“, როდესაც თქვენ გეგონათ რომ ბოროტმოქმედი შეიჭრა თქვენს სახლში არა და სინამდვილეში ასე არ აღმოჩნდა. ძალიან ბევრი იღებს გადაწყვეტილებას გასროლაზე ისე რომ არ არის დარწმუნებული რას ესვრის და მერე უწევთ დიდი ფასის გადახდა ასეთი გადაწყვეტილების მიღებისთვის. სამწუხაროდ ეს ძალიან ხშირად ხდება. უკანასკნელი გახმაურებული შემთხვევა მართალია არ უკავშირდება შუქის გამოყენების თემას მაგრამ გვასწავლის, რომ სამიზნის იდენტიფიცირება არის აუცილებელი და ამისთვის ადეკვატური განათება არის საჭირო. ლაპარაკი მაქვს სამხრეთ აფრიკელ მორბენალზე ოსკარ პისტორიუსზე, რომელიც თავისი შეყვარებული მოკლა, იმიტომ, რომ ეგონა რომ კარის უკან აბაზანაში მძარცველი იმყოფებოდა და კარის გავლით ესროლა მას. მან არ მოახდინა სამიზნის იდენტიფიცირება და დაანგრია თავისი და სხვების ცხოვრება. ასეთი შეცდომის დაშვების უფლება ჩვენ არ გვაქვს. გარდა იმისა, რომ შუქი საჭიროა იდენტიფიკაციისთვის ის ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას სამიზნის დიზორიენტაციის და დროებითი დაბრმავებისთვის. თანამედროვე ტაქტიკურ ფარნებს აქვს ძალიან ძლიერი ნათება, თუნდაც ძალიან კომპაქტურ მოდელებს. ჩემი რჩევა იქნება მოერიდოთ იაფ ჩინურ პროდუქციას და შეიძინოთ მაღალი ხარისხის ფარანი განკუთვნილი იარაღზე დასაყენებლად, რომლებსაც უშვებენ Streamlight, Surefire, Insight Technology.

streamlightlarge

კარგიშუქიარ ღირს ძალიან ძვირი. ავტორი იყენებს Streamlight TLR-1-. მიუხედავად გარკვეული მინუსებისა ეს კარგი და უკიდურესად გამძლე მოწყობილობაა და ის მხოლოდ 100 დოლარი ღირს.

ოპტიკა არის მეორე აუცილებელი ელემენტი თავდაცვით გრძელლულიან იარაღზე. დადასტურებული მეცნიერული ფაქტია, რომ კოლიმატორის გამოყენება ზრდის სროლის სისწრაფეს და სიზუსტეს. განპირობებულია ეს იმით, რომ არ არის საჭირო ჯერ წინა და უკანა სამიზნის გასწორება ერთმანეთის მიმართ და მხოლოდ შემდეგ დამიზნება სამიზნეზე. თვალი ვერ ფოკუსირდება სხვადასხვა მანძილებზე განლაგებულ ობიექტებზე. რკინის სამიზნე მოწყობილობები არ ჩანს ცუდი განათების პირობებში. ამიტომაც კოლიმატორი არის ზესასარგებლო მოწყობილობა.  დაადეთ “წითელი წერტილი” სამიზნეს და განახორციელეთ გასროლა, მეტი არაფერი საჭირო არ არის. ასე მარტივად ხდება კოლიმაოტირს გამოყენება. წითელი წერტილი კარგად ჩანს სიბნელეში. ახლო მანძილებზე კოლიმატორს არ აქვს ალტერნატივა, მაგრამ მე ასტიგმატიზმის გამო კოლიმატორს ვერ ვიყენებ, ვინაიდან წითელი წერტილს ვერ აღვიქვავ მკაფიოდ და კოლიმატორში წერტილის ნაცვალდ ვხედავ პატარა ფეირვერკს ობიექტივის ცენტრში. ასტიგმატიზმი აწუხებს მოსახლეობის 15% და ამიტომაც მე დავწერ რისი გამოყენება შეუძლიათ მათ ვინც ჩემსავით ამ 15%-ში შედის. ეს არის მაგალითად 1х ოპტიკური სამიზნე 30მმ-ნი მილით და ბადის განათებით. ის პრაქტიკულად ისეთივე სწრაფია როგორც კოლიმატორი თუმცა აქვს შედარებით მცირე ხედვის კუთხე. მე ვიყენებ Bushnell-ის 1-4X ოპტიკას, რომელსაც ასევ გააჩნია ბალისტიკური კომპენსატორი. ეს მაძლევს მე საშუალებას გამოვიყენო კარაბინი 5.56 კალიბრის ეფექტური მანძილის ნებისმიერ დიაპაზონში. პრაქტიკულად ნოლიდან 300 მეტრამდე (რეზულტატიური სროლა შესაძლებელია 700 მეტრზეც). სხვათაშორის 100 მეტრზე ჩემი კარაბინი ასეთი ოპტიკით უფრო უკეთეს შედეგს მაძლევს  ვიდრე ნებისმიერი СВД/Тигр რომელიც მე მისვრია. ეს რაც შეეხება Ar15-ის სიზუსტის პოტენციალს.

Home-Defense-AR15

წარმოიდგინეთ 30 ვაზნიანი კომპაქტური, მსუბუქი, ერგონომიული, მანევრირებადი კარაბინი არარსებული უკუცემით, რომელიც უკიდურესად ეფექტურია და სწრაფია ახლო მანძილებზე მაგრამ გაძლევთ საშუალებას ასეთი კონფიგურაციით გაანადგუროთ სამიზნე 500 მეტრზე. არ არსებობს მასზე უფრო უნივერსალური იარაღი. სურათის წყარო gundigest.com

ოპტიკა არ შეიძლება ღირდეს იაფი თუმცა რიგი კომპანიების უშვებენ კარგ მუშა მოდელებს ხელმისაწვდომ ფასად. ასე “ბუშნელი” დაყენებული ჩემ კარაბინზე ფასდაკლებით დაჯდა სულ რაღაც 180 დოლარი პლუს განბაჟება. კოლიმატორები, როგორც წესი გამოდის ინტეგრირებული სამაგრებით და არ არის საჭირო მათი ცალკე ყიდვა იმიტომ, რომ კარგი სამაგრი არ არის იაფი. Millet-ის კრონშტეინი, რომელსაც მე მიყენებ ღირდა 80 დოლარი. თუ ოპტიკის დაყენება უკავშირდება დიდ ხარჯებს და უბრალოდ არ გაქვთ ამის საშუალება გააკეთეთ მაქსიმუმი, რომ გაადვილოთ დამიზნება და გახადოთ ის უფრო სწრაფი სტანდარტული რკინის სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებისას.  მაგალითად უკვე ნახსენებ ჩეხურ “ვზორს” აქვს ძალიან დაბალი და წვრილი უკანა სამიზნე მოწყობილობა. გუდვილში ნაყიდმა 5 ლარიანმა აკრილის საღებავმა და შეღებილმა “მუშკამ” მნიშვნელოვნად გაზარდა  დამიზნების სისწრაფე და კომფორტი ახლო მანძილებზე. მაგრამ არასდროს, მე ვიმეორებ არასდროს არ იყიდოთ იაფი, ჩინური ოპტიკა ან სამაგრები.

მე ხშირად მისვამენ კითხვას რომელი იარაღი ვიყიდო. ეს კითხვა ისევე სულელურად ჟღერს, როგორც ვინ მოვიყვანო ცოლად. მე არ ვიცი თქვენ მოგწონთ მაღლები თუ დაბლები, ქერები თუ შავგრიმანები, გინდათ დაელაპარაკოთ მას რამეზე თუ გამოიყენოთ როგორც სექს სათამაშო. მე წარმოდგენა არ მაქვს თქვენ რა ცოლი გინდათ და რა იარაღი უნდა იყიდოთ, მაგრამ თუ დაგებადათ კითხვა რომელი კოლიმატორი იყიდოთ აქ მე გაგიადვილებთ საქმეს და გიპასუხებთ: იყიდეთ Aimpoint. რატომ? იმიტომ. თუ არ მოგწონთ ჩემი პასუხი თავად გამოიკვლიეთ ეს თემა. ზოგადად ტაქტიკური ოპტიკის არჩევა როგორც მინიმუმ ცალკე სტატიას იმსახურებს, ხოლო ამ თემის კონტექსტში მე მსურდა მხოლოდ ყურადღება გავამახვილო ოპტიკის სარგებლიანობაზე თავდაცვით იარაღზე და დამატებით რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნიუანსისთვის ხაზი გამესვა.

ჩვენ ვცხოვრობთ ღარიბ ქვეყანაში, სადაც ყველას არ შეუძლია არა თუ იყიდოს სასურველი იარაღი არამედ საერთოდ იყიდოს რამე იარაღი. AR-15 და 5.56х45 რა თქმა უნდა არის საუკეთესო არჩევანი მაგრამ ჩეხური Vz 58 დასაკეცი კონდახით 900 ლარად არის დღეს ყველაზე ოპტიმალური კანდიდატი თავდაცვით კარაბინზე თუმცა ამ იარაღის აღჭურვა “შუქით” და ოპტიკით იქნება ცოტათი უფრო ძნელი. მოერიდეთ 7.62х39 კალიბრის იარაღში ფოლადის გულიანი ვაზნების გამოყენებას (ინდექსი  57-Н-231), რომელსაც ჩვენი სამართალდამცავები ენა გადმოგდებულები დასდევენ ჩემთვის გაურკვეველი მიზეზების გამო. არც ფოლადის გულიანი “მწვანე თავიანი” 5.56-ები არ არის ჯავშანგამტანი ვაზნა და არც  57-Н-231 ამიტომ ასეთი დაჟინებული ინტერესი მათ მიმართ პოლიციის მხრიდან არის სასაცილო. შედარებისთვის ფოლადის გულიანი 5.56 (М855) მაინც არ გამოირჩევა განსაკუთრებული შეღწევის უნარით ბარიერებში (წინაღობას გახვრეტით გახვრეტს მაგრამ მეორე მხარეს გამოვა ფრაგმენტები, რომლებიც დააზიანებენ უშუალოდ ბარიერის უკან მდგარ სამიზნეს)  მაგრამ 7.62х39 ფოლადის გულით პირიქით ძალიან სახიფათოა ქალაქის პირობებში სროლისას ვინაიდან ტყვია ისეთი მყარია რომ წინაღობაში გავლისას ის ინარჩუნებს ფორმას და მასას. მაღალია რიკოშეტის ალბათობაც. სწორედ ამის გამო 2002 წელს რუსებმა შექმნეს მილიციისთვის ტყვიები ინდექსით ПРС (მათ შორის 7.62х39 კალიბრის), ფოლადის გულების გარეშე, რომ შეემცირებინად რიკოშეტის და ზედმეტი შეღწევის პრობლემები. რა თქმა უნდა სამოქალაქო პირის მიერ სპეციალური ჯავშანგამტანი და მგეზავი ვაზნების გამოყენება  ქალაქში არის კანონდარღვევა და სრული იდიოტიზმი.

მუხტის, “შუქის” და ოპტიკის გარდა ყველაფერი დანარჩენი რაც დღეს იყიდება არის ჩემი ღრმა რწმენით არა თუ ზედმეტი არამედ შედარებით ნაკლებად საჭირო. ტაქტიკური სახელურები, აქსესუარები, “ნავაროტები” არის მეორე ხარისხოვანი. პირველ ხარისხოვანია ადეკვატური “მუხტი”, შუქი და ოპტიკა. სწორედ ამიტომ აქ ისევ გამარჯვებულად გვევლინება AR15, რომლის ადაპტირება ნებისმიერი დავალებისთვის მათ შორის თავდაცვისთვის არის ადვილზე ადვილი.

თავდაცვითი კარაბინი არის სპეციალიზირებული დავალებისთვის შექმნილი იარაღი და ბუნებრივია სასურველი თვსებები რაც მას უნდა გააჩნდეს არ შემოიფარგლება მხოლოდ შუქით და ოპტიკით.  ერთ-ერთი ტაქტიკური ნიუანსი, რომელიც მე უკვე ვახსენე არის გასროლის მაღალი ხმა და ლულის ალი ასევე დენთის აირების დარტყმა. იმისთვის, რომ ჩვენ მაქსიმალურად შევამციროთ მსროლელზე კარაბინის ასეთი ზემოქმედება (დახურულ სივრცეში ეს ზემოქმედება ხდება აუტანელი)  საჭიროა შესაბამისი ლულის მოწყობილობის გამოყენება. ჩეხურ „ვზორზეც“ და ამერიკულ „არზეც“ ეს ადვილად ხორციელდება, ხოლო ყველა სკს-ი, და ბევრი საიგა და ვეპრი არ იძლევა ამის საშუალებას და საჭიროა იარაღის ოსტატის ჩარევა. ყველა ლულის მოწყობილობა არ მუშაობს ერთნაირად, მაგრამ როგორც წესი მოწყობილობები ბევრი წვრილი ნასვრეტით უკეთ ამცირებენ ლულის ალს და უკუცემას. უკუცემის (ლულის ხტომის) შემცირება ასევე დადებითი ფაქტორია, რაც მოყვება ასეთი მოწყობილობის გამოყენებას. მაგრამ გაითვალისწინეთ ასეთი მოწყობილობები იქმნება კონკრეტული დავალებისთვის. მაგალითად ჩემ კარაბინზე დაყენებული კომპენსატორი Tromix Shark, საერთოდ აქრობს უკუცემას და ამცირებს ლულის ალს მაგრამ გასროლის ხმა აუტანელია, და კარაბინის გვერძე დგომა სროლისას საერთოდ მავნეა ჯანმრთელობისთვის დენთის აირების დარტყმის გამო.

fer cqbარსებობს ლულის მოწყობილობების მოდელები, რომლებიც  სპეციალურად შექმნილია იმისთვის, რომ მაქსიმალურად დაიცვან მსროლელი „გასროლის მავნე ზემოქმედებისგან“. სურათზე ასახული მოწყობილობა Ferfrans CQB Modular Muzzle Brake System შედგება ორი კომპონენტისგან და ამცირებს უკუცემას, ალს და გასროლის ხმას. მიიღწევა ეს იმით, რომ  დენთის აირების „გადამისამართება“ ხდება წინ და შორს მსროლელისგან. დღეს ეს ეს არის ალბათ როლს-როისი ტაქტიკური კარაბინის ლულის მოწყობილობებში. ფასიც შესაბამისი აქვს 180 დოლარი რაც ორჯერ სამჯერ უფრო მეტია ვიდრე ტრადიციული კონსტრუქციის კომპენსატორისთვის.

რაც შეეხება ღვედს, ჩემი აზრით ღვედი თავდაცვით იარაღზე საჭირო რამეა. თუნდაც იმ უბრალო მიზეზით რომ ხელჩართულ ჩხუბში თუნდაც რამდენიმე მოწინააღმდეგესთან თქვენ იარაღს  ვერ შეაბრუნებენ თქვენს წინააღმდეგ (ან ეს ძალიან გაუჭირდებათ). ანუ თავდამსხმელებს გაუჭირდებათ იარაღის წართმევა, ან ჩხუბში თქვენს წინააღმდეგ გამოყენება თუ კარაბინი პრაქტიკულად მიბმულია თქვენზე.  რაც შეეხება ღვედის ტიპს ალბათ ერთ წერტილიანი მაღალი ხარისხის ქამარი იქნება კარგი არჩევანი, ის არ აიბლანდება იარაღთან და მანევრერიება კარაბინით ვიწრო აადგილებბში იქნება ადვილი. ამავე დროს მისი წართმევა იქნება პირიქით ძნელი. ნებისმიერი გადაადგილებისას ის არ ჩამოგძვრებათ მხრიდან და შეიძლება მიარტყათ მოარტყათ კარაბინი გადარბენა/მანევრირებისას მაგრამ ის დარჩება თქვენთან ერთად ყოველთვის.

Redi-mod

დღეს როგორც არასდროს ადრე გაადვილდა იარაღის კასტომიზაცია. ხელმისაწვდომია უამრავი აქსესუარი და დამატებითი მოწყობილობა. თუ ოპტიკა და “შუქი” აუცილებელია ხოლო ღვედი და კარგი ლულის მოწყობილობა სასურველია ყველაფერი დანარჩენი ალბათ არის “ტაქტიკური ფუფუნება”. ასეთი  ფუფუნების კარგი მაგალითია Redi-mag, რომელიც გაძლევთ საშუალებას იარაღზე დაამაგროთ დამატებითი მჭიდი. რით არის ეს მოწყობილობა კარგი? ღამე როდესაც თქვენ კარებში მტვრევის ხმა ან ახლობლების კივილი გაგაღვიძებთ და თუ თქვენ საკმარისად ჭკვიანი ხართ და იარაღი გაშვერილი ხელის სიშორეზე დევს ხომ კარგი, მაგრამ თუ იარაღი დევს სეიფში ჩაკეტილი და ვაზნებს ბებიას კარადაში მეორე სართულზე ინახავთ (მე ვიცნობ ისეთებს ვინც ასე ინახავს იარაღს) მაშინ შარში ხართ. წარმოვიდგინოთ, რომ იარაღი ახლოს გქონდათ და ეხლა ჩარბიხართ ხმაურის ხმაზე “ტრუსიკებში” და “ბრეტელებიან” მაისურში, ფეხშიშველი (ფეხშიშველი კარგია იმიტომ რომ ასე უფრო ჩუმად გადაადგილდებით) იმისთვის რომ გაერკვიოთ რა ხდება. ასეთი სცენარისას თქვენ მოგიწევთ გაუმკლავდეთ პრობლემას იმით რაც ხელში გაქვთ. ანუ ერთი კარაბინი ერთი მჭიდით, რომელიც ბევრად უკეთესია ვიდრე აკანკალებულ ხელში პისტოლეტი 15 ანემიიური ვაზნით და თოფი მაქსიმუმ 8 ვაზნით.  ასეთ შემთხვევაში redi-mag გაძლევთ საშულებას გაზარდოთ საბრძოლო კომპლექტი ორჯერ.  ეს მოწყობილობა არ ღირს კაპიკები მაგრამ მე ვთვლი რომ ასეთი ტაქტიკური “ნავაროტები” არის უფრო ფუფუნება ვიდრე აუცილებლობა. კარაბინი (და თოფიც) იმიტომ არის უკეტესი პისტოლეტზე. რომ ვაზნები რომ გამოგელიოთ თქვენ ხელში მაინც არის მეტალის ხელკეტი, რომლითაც თუ აქამდე საქმე მივიდა შეგიძლიათ ჩაქოლოთ მოწინააღმდეგე. ფუფუნების ასეთი საგნების დაყენებისას (ლაზერები, სახელურები, დიდი ზომის მართვის ელემენტები და ასე შემდეგ) გახსოვდეთ, რომ იზრდება იარაღის მასა, გაბარიტები, მატულობს დეტალების და ხრახნების რაოდენობა. ხრახნებს ჭირდება გადაჭერა, ყურადღება. ელექტრონულ მოწყობილობებს ჭირდება ელემენტები და ასე შემდეგ (გამონაკლისი თანამედროვე მაღალი კლასის კოლიმატორები, რომლებიც ერთ ელემენტზე წლობით მუშაობენ). ასე, რომ კარგად უნდა დაფიქრდეთ ზუსტად რა გჭირდებათ თქვენ კარაბინზე. გული მეწვის, როდესაც ვხედავ mymarket-ზე AR15-ებს, რომლებზეც აყენია ჩინური ხარახურები და პატრონი შვილებს იფიცება, რომ ამ ნაგავშო ათასობით დოლარი აქვს გადახდილი.

როგორ გგონიათ საჭირო არის თუ არა თავდაცვით კარაბინზე ხიშტი? ხიშტის და ასევე ღვედის თემა უკავშირდება ერთ მნიშვნელოვან საკითხს, რომელიც ეხება იმას რასაც ინგლისურად ეძახიან weapon retention ანუ უნარს არ მისცეთ უფლება მოწინააღმდეგეს წაგართვათ იარაღი. ღვედი ართულებს თვქენთვის იარაღის წართმევას, ხიშტი გაძლევთ საშუალებას დაჭრათ მოწინააღმდეგე, კომპენსატორს, რომელიც აყენია ჩემ იარაღზე აქვს ეკლები წინიდან, რომელიც შეიძლება ატაკოთ მოწინააღმდეგეს, ე.წ. “ბოლო შანსის დანა” დამალული ტანზე გაძლევთ საშუალებას გაუშვათ ხელი კარაბინს სანამ მოწნააღმდეგე ცდილობს ის თქვენ “გაგხადოთ” და შეეცადოთ აკუწოთ ის სანამ მოწინააღმდეგე კონცენტრირებულია იარაღის წართმევაზე. ეს თემაც ნამდვილად იმსახურებს ცალკე სტატიას და იმსახურებს იმას რომ თქვენ ამაზე დაფიქრდეთ.

lanyard safety

სამხედროები დიდიხანია იყენებენ  retention lanyard-ებს ანუ უსაფრთხოების მოწყობილობებს, იმიტომ რომ კარგად ესმით მათი საჭიროება, ისევე, როგორც გადიან შესაბამის მომზადებას. სამოქალაქო პირისთვის იგივე დანიშნულებას შეასრულებს იარაღის ღვედი.  

ორი სიტყვა “დამუღამებაზე”. ამ “ტერმინის” ქვეშ მე ვგულისხმობ იმას, რომ პატრონი იცნობს იარაღის კონსტრუქციას, ერგონომიკას,  იცის მისი მოვლა, იცის როგორ ჭედავს იარაღი ანუ რა არის ტიპიური გაჭედვა და როგორ უნდა დააბრუნოს იარაღი საბრძოლო მდგომარეობაში, იცის ბალისტიკა ანუ იცის ტყვიის ტრაექტორია და როგორ უნდა დაუმიზნოს სხვადასხვა მანძილებზე რომ მოარტყას სამიზნეს ზუსტად. რამდენს თქვენგანს ვინც ეხლა კითხულობთ ამ სტატიას გაქვთ კარაბინი და იცით სად ხვდება ტყვია 100 მეტრზე სროლისას და რამდენმა იცით სად ხვდება ტყვია თუ ესვრით სამიზნეს თქვენგან 2 მეტრში? თუ არ იცით ჯობია გაარკვიოთ, იმიტომ რომ ვიმეორებ თავდაცვითი სიტუაციის დროს გრძელლულიანი იარაღი გამოიყენება მოკლე ლულიანი იარაღის მანძილზე ანუ სასაუბრო დისტანციებზე.

გახსოვდეთ, 100 ვაზნიანი “ბარაბნები”, სუპერ ფარნები, ლაზერები და ჯადოსნური ტყვიები არ იგებენ შეტაკებას, ამას არაფერს არ აქვს მნიშვნელობა თუ თქვენ არ იცით სროლა და იარაღთან მოპყრობა და არ გაქვთ სურვილი გამოხვიდეთ დაპირისპირებიდან გამარჯვებული. 1918 წლის 8 ოქტომბერს, როდესაც ალვინ იორკმა ერთ შეტაკებაში გაანადგურა 28 მოწინააღმდეგე და 132 ტყვედ აიყვანა  მას ქონდა მხოლოდ შაშხანა Enfield M1917 და .45 კალიბრის 7 ვაზნიანი პისტოლეტი  M1911.

stay safe

OODA Loop

Tuesday, April 1st, 2014

გავიხსენოთ ფილმი Con Air სადაც „კარგი ბიჭი“ კამერონ პო (ნიკოლას კეიჯი) გასამართლებული ჩხუბში ადამიანის მკვლელობისთვის მოხვდება სპეც რეისზე ყველაზე სასტიკ დამნაშავეებთან. პო გასამართლდა იმის გამო, რომ როგორც მოსამართლე იტყვის გამოიყება სპეციალური სამხედრო მომზადება (სცენარის მიხედვით ის იყო არმიის რეინჯერი) იმისთვის რომ დაესაჯა სამოქალაქო პირები. ანალოგიური მომენტები ხშირად გვხვდება კინოში, ვეტერანი, პროფესიონალი სამხედრო, კარგად გაწვრთნილი “სიკვდილის მანქნანა” სამოქალაქო ცხოვრებაში ვერ აკონტროლებს თავის თავს და ხშირად შედარებით უწყინარ სიტუაციაზე რეაგირებს როგორც საბრძოლო სიტუაციაში და იყენებს სპეციფიურ უნარჩვევებს რასაც დამანგრეველი შედეგები მოყვება. იცით თუ არა თქვენ, რომ ამ პოპულარულ კინო სცენას შეიძლება ქონდეს აბსოლუტურად ლოგიკური მეცნიერული ახსნა?

50-ან წლებში აშშ-ის საჰაერო ძალების ოფიცერი ჯონ ბოიდი დაკავდა კორეული მიგ-15-ის და ამერიკული ეფ-86 “სეიბრის” საჰაერო ბრძოლების ანალიზით. მან შეიმუშავა ე.წ. “OODA loop”, კონცეფცია, რომელიც სწავლობს თუ როგორ რეაგირებს ადამიანი ან ორგანიზაცია სხვადასხვა მოვლენაზე. OODA იშიფრება როგორც Observe/დააკვირდი, Orient/გაერკვიე Decide/გადაწყვიტე, Act/იმოქმედე. ბოიდის აზრით აღნიშნულ ციკლში დრო არის უმთავრესი ფაქტორი. პილოტი ყველაზე მოკლე OODA ციკლით გამოვა გამარჯვებული საჰაერო შეტაკებიდან.

boyd loop

ბოიდის კონცეფციის გრაფიკული გამოსახულება. 

დაკვირვების ეტაპი გულისხმობს იმ ნედლ ინფორმაციის შეგროვებას, რომელზე დაყრდნობითაც ხდება შემდგომი ნაბიჯების გადადგმა. მეორე ფაზა, გარკვევა, გულისხმობს საცავს, რომელშიც მოთავსებულია ჩვენი გენეტიკური მემკვიდრეობა, კულტურული ტრადიციები და გამოცდილება. ეს არის უმნიშვნელოვანესი ვინაიდან სწორედ ეს განაპირობებს იმას თუ როგორ ვაკვირდებით ჩვენ მოვლენას, როგორ ვიღებთ გადაწყვეტილებას და როგორ ვმოქმედებთ. ანუ ეს არის ერთგვარი ფილტრი, რომელშიც ჩვენ ვატარებთ მოვლენას. მას მერე რაც თქვენ გაერკვევით თუ რა ხდება თქვენს ირგვლივ თქვენ იღებთ გადაწყვეტილებას მოქმედებაზე და ბოლოს უკვე იწყებთ მოქმედებას. თავდაცვის მეცნიერების გადმოსახედიდან ის ვინც შეასრულებს ამ ციკლს უფრო მოკლე დროში იდეაში მოიგებს ორთაბრძოლას. ხოლო ფოკუსი იმაშია, რომ თუ პირველი რაც თქვენ დაინახეთ/იგრძენით არის დარტყმა, გასროლა, მაშინ თქვენი ციკლი სამი საფეხურით დაგვიანებულია. თქვენ არ გაქვთ დაკვირვების და გარკვევის დრო. სანამ თქვენ შეეცდებით გარკვევას თუ რა ხდება/მოხდა ყველაფერი უკვე დამთავრებული იქნება და თქვენ დიდი ალბათობით მსხვერპლი გახდებით. პოტენციალურად ყველაზე ნელი ეტაპები გარკვევის და შემდგომ გადაწყვეტილების მიღების ჩქარდება თუ არის საკმარისი ცოდნა და გამოცდილება. მაგალითად ხელჩართული ორთაბრძოლების ოსტატმა იცის რომ დარტყმის ამოცნობა შესაძლებელია წინასწარ. იცვლება ხედვა, დგომა, სუნთქვა, ხოლო იწყება დარტყმა სპეციფიური მოძრაობებით, რომელსაც გამოცდილი თვალი ეგრევე დააფიქსირებს, ისევე როგორც გამოცდილი თვალი განასხვავებს იარაღის შესამოწმებლად მოძრაობას იარაღის ამოღების მოძრაობისგან. აღნიშნული კონცეფცია ადასტურებს მოსაზრებას რომ ქმედება ყოველთვის ჯობნის რეაქციას. ამიტომაც  როდესაც თქვენ ხედავთ რომ თავდასხმა პროცესშია ყველაზე მნიშვნელოვანია მიხვდეთ რომ დროა იმოქმედოთ ეგრევე ანუ გადახვიდეთ ბოლო მოქმედების ეტაპზე. ამიტომაც მებრძოლების/ოპერატორების მომზადება კონტრჩასაფრებაში გულისხმობს ბოიდის ციკლის მხოლოდ ორი ეტაპის გამოყენებას, დააკვირდი და იმოქმედე. მომზადების ციკლი ავითარებს ოპერატორში უნარს  იმოქმედოს დაუყონებლივ საფრთხის დანახვის თანავე მანამ სანამ საპასუხო ქმედებები არ გახდება რეფლექსი. არ ხდება იდეალური შედეგის მიღწევა კურსანტი წახალისდება ყოველთვის როდესაც ინსტრუქტორი შეამჩნევს პროგრესს, ეს არის უწყვეტი სწავლის პროცესი.  თუ ხდება ა უნდა გააკეთო ბ და ასე შემდეგ.  (კამერონ პომ დაინახა თავდასხმა და გააკეთა ის ის რაც მას ასწავლეს, გაანადგურა საფრთხე, უბრალოდ ეს მოხდა არა ბრძოლის ველზე არამედ ბარის ეზოში რამაც მას ციხეში ამოაყოფინა თავი). ასე რომ, როგორც ხედავთ ამ ტიპიური „კინოშნიკური“ სცენარის უკან დგას მთელი კონცეფცია.

და ბოლოს, ჩემი ნამდვილი ან უფრო სწორედ იძულებითი სამსახურიდან გამომდინარე მე მიწევს ხშირად ტრენინგების ჩატარება ქართველი მსმენელებისთვის. როდესაც მე უხსნი ანალოგიურ კონცეფციებს, ხშირად ვხედავ სკეპტიციზმს მათ სახეებზე. ვიღაცამ, რაღაცა ამერიკებში მოიგონა, ეს აქ არ იმუშავებს, ჩვენთვის ეს ადრეა, იმათმა არ იციან ჩვენი სპეციფიკა და ასე შემდეგ. სამწუხაროდ ასეთი განწყობით ხალხი მაგალითად მერე მიდის და ქმნის რაღაცა კომიკურ იარაღებს და ითხოვს სახელმწიფო დამხარებას, გრანტებს, აღიარებას და პატივისცემას. ან იგონებს რაღაცა სისულელეებს ფორუმზე და თავის სადიდებელ ექსტრა სადღეგრძელოს იგებს სახინკლეში … მე არ ვარ პირველი ვინც ამას ვამჩნევ. რამდენიმე წლის წინ მე წავიკითხე ებრაელი ინსტრუქტორების ინტერვიუ სადაც ისინი ახასიათებდნენ მათ ქართველ მოწაფეებს როგორც ამპარატავან მატრაბაზებს, რომლებსაც არაფრის სწავლის სურვილი არ ქონდათ სამაგიეროდ პირდებოდნენ ინსტრუქტორებს სახლებს სოხუმში მას მერე რაც რუსებს და ბხაზებს დაამრცხებდნე. რა შედეგი მივიღეთ 2008 წელს მგონი შეხსენება არ ღირს. OODA Loop-ის ავტორი ჯონ ბოიდი, გადამდგარი პოლკოვნიკი, ასევე არის F-16, F-15 და F-18 ტიპის საბრძოლო თვითმფრინავების კონცეფციის ავტორი. მას უწოდებენ ოპერაცია „ქარიშხალი უდაბნოში“  გამარჯვების არქიტექტორს. მის მიერ შექმნილი ანალიტიკური ჯგუფი მეტსახელად „მფრინავთა მაფია“ დგას უამრავი ბრწყინვალე იდეის სათავეში, რომელთა წყალობითაც აშშ-ის საჰაერო ძალები გახდა ყველაზე ძლიერი სამხედრო მანქანა კაცობრიობის ისტორიაში. მისი კონცეფციების მიხედვით შექმნილმა საბრძოლო თვითმფრინავებმა გადაწიეს კონკურენტი საბჭოთა თვითმფრინავები მრავალი წლით უკან.

John Boyd

პოლკოვნიკი ჯონ ბოიდი წიგნის ყდაზე რომელიც მას მიუძღვნეს 

ვარჯიშის ორგანიზება სახლის პირობებში

Friday, October 11th, 2013

იარაღი არის ინსტრუმენტი, რომლის გამოყენებაც უნდა ისწავლოთ. გამოყენება არა ტირის პირობებში არამედ რეალურ მაღალ სტრესულ პირობებში. ბევრისთვის შეიძლება სიახლე იყოს რასაც ეხლა მე აქ დავწერ, მაგრამ მინდა გითხრათ, რომ ვარჯიში სროლაში არ ხორციელდება მხოლოდ მაშინ როდესაც იმყოფებით ტირში ან პოლიგონზე და ესვრით სამიზნეს. მაგალითად ჩემი წესი არის მარტივი, სამჯერ მეტი დრო უნდა დაიხარჯოს მშრალ ვარჯიშებზე ვიდრე ის დრო, რომელსაც ტირში ან პოლიგონზე ატარებთ, რეალობაში კი მე გაცილებით მეტ დროს ვხარჯავ სახლის პირობებში ვარჯიშზე ვიდრე ტირში. ამის გათვითცნობიერება მითუმეტეს უფრო მნიშვნელოვანია თუ გავითვალისწინებთ რა დროს და რა ქვეყანაშიც ვცხოვრობთ, როდესაც უბრალო მოქალაქისთვის მიუწვდომელია მაღალი ხარისხის სასწავლო დაწესებულებები, იარაღი, ტყვია-წამალი და ასე შემდეგ.  მაგრამ მიუხედავად ამისა ასეთ პირობებშიც სურვილის არსებობის შემთხვევაში შესაძლებელია ეფექტური სავარჯიშო პროგრამის შედგენა, რომელიც დაგეხმარებათ თქვენ გახდეთ უკეთესი და უფრო მომზადებული სმროლელი. ის ტირები, რომლებიც მოქმედებენ საქართველოში იძლევიან საშუალებას მიზანში სროლის პისტოლეტიდან მხოლოდ სტატიკური პოზიციიდან რა დროსაც არც თქვენ და არც სამიზნე არ მოძრაობს. თუნდაც რომ გადაიხადოთ 2 ლარი ვაზნაში და გაამდიდროთ ასეთი ტირად გადაკეთებული სათავსოების პატრონები, რაიმე მნიშვნელოვანი შედეგის მიღწევაზე ლაპარაკი მაინც ზედმეტია. მანდ უბრალოდ არ არის შესაბამისი პირობები.

იმისთვის, რომ ისწავლოთ მანიპულაციები იარაღთან, სწრაფი ამოღება, გადატენა, მოძრაობა, უსაფრთხოება, გადაადგილება, ბარიერების გამოყენება, სულაც არ არის საჭირო სროლა. საჭიროა მინიმალური ფართი და მინიმალური რაოდენობა აღჭურვილობის. ნუ ფიქრობთ 25 მეტრიან ტირზე. სტატისტიკა იუწყება რომ პისტოლეტის გამოყენების უმეტესობა შემთხვევების ხდება სასაუბრო დისტანციებზე. ამიტომ 5 მეტრიანი მანძილიც არის თქვენთვის აბსოლუტურად საკმარისი. მე შევეცდები ჩამოვწერო რამდენიმე იდეა, რომელიც შეიძლება გამოიყენოთ და რომელიც დაგეხმარებათ გადახედოთ თქვენ საწვრთნელ პროგრამას და მიაღწიოთ კარგ შედეგებს.

ალბათ ყველაზე მნიშვნელოვანი ვარჯიში, რომლისთვისაც არ არის საჭირო ტირი და შესაძლებელია შეასრულოთ ნებისმიერ ადგილას არის მშრალი სროლა. არასწორი სასხლეტის დამუშავება არის ზუსტი სროლის ყველაზე ხელშემშლელი ფაქტორი და ამის გამოსწორება შესაძლებელია სახლში ზედმეტი კაპიკის დახარჯვის გარეშე. მე წაკითხული მაქვს ისტორია, რომელიც ლათინოამერიკულ ქვეყანაში მოხვდა, სადაც შეიარაღებულ ძალებს არ ქონდათ საკმარისი ტყვია-წამალი რეგულარული წვრთნების ორგანიზებისთვის. ერთი ასეულის მეთაური აიძულებდა ჯარისკაცებს ყოველ დღე მშრალად ევარჯიშათ, რის შედეგადაც აღნიშნული ასეული გაცილებით უფრო მაღალ ქულებს იღებდა ჩათვლებზე ვიდრე ნაწილები, რომლებიც მხოლოდ ისროდნენ საბრძოლო ტყვია-წამალს. რჩევა რომელიც უკავშირდება ამ ვარჯიშს ჟღერს ასე, დასამიზნებელ ობიექტად გამოიყენეთ რაც შეიძლება პატარა სამიზნე, რომლის მიმართაც ეგრევე გამოჩნდება ცდომილება მიზანში სასხლეტის დამუშავებისას. ეს არის ასე ვთქვათ აკადემიური ვარჯიში და პირობები უნდა იყოს მაქსიმალურად კარგი, მათ შორის კარგი განათება რომ სამიზნეს და სამიზნე მოწყობილობებს კარგად ხედავდეთ. დანარჩენი ვარჯიშები მოითხოვენ მეტ რეალიზმს.

ე.წ. Penny Drill/კაპიკიანი ვარჯიში. იგივე ვარჯიშის ნაირსახეობას იყენებდნენ ინსტრუქტორები საბჭოთა ჯარში რა დროსაც ავტომატის ლულის კოლოფის ხუფზე იდებოდა მასრა. სასხლეტზე გამოკვრას არ უნდა მოყვეს მასრის, მონეტის ძირს დაცემა.

საწვრთნელი პისტოლეტი. ამ როლისთვის რა თქმა უნდა შესაძლებელია გამოიყენოთ თქვენი კუთვნილი ცეცხლსასროლი იარაღი (უბრალოდ სანამ ვარჯიშზე გადახვალთ ყოველთვის დარწმუნდით რომ იარაღი განმუხტულია და სავსე მჭიდი ან ვაზნები ჯობია შეინახოთ ცალკე ოთახში, რომ სრულად გამორიცხოთ უბედური შემთხვევის ალბათობა) მაგრამ უფრო უკეთესია შეიძინოთ „აირსოფტისთვის“ განკუთვნილი კოპია. ასეთი იარაღები, როგორც წესი ზუსტად დეტალებში იმეორებენ საბრძოლო ანალოგს. გამოდგება პლასტმასის სათამაშოც, რომელიც მეტ ნაკლებად წააგავს პისტოლეტს, რომელიც თქვენ გაქვთ. ეს პირველ რიგში შეინახავს თქვენ  იარაღს ცვეთისგან და დაზიანებისგან (მაგალითად თუ ის ვარჯიშის დროს დაგივარდებათ).. მე არ ვიძახი, რომ სრულად უნდა ჩავანაცვლოთ სათამაშოთი ნამდვილი იარაღი მაგრამ ბევრ შემთხვევაში ასეთი სათამაშო უფრო გამოსადეგია, მაგალითად თუ ვარჯიშობთ პარტნიორთან ხელჩართულ ბრძოლაში.  გარდა ამისა შესაძლებელია ასეთი იარაღიდან შედარებით უსაფრთხო სროლა ოთხ კედელში და კონკრეტული ვარჯიშები შეიძლება მოიცავდეს „აირსოფტის“ იარაღიდან სროლას.

“აირსოფტისთვის” განკუთვნილი პისტოლეტი და ნამდვილი გლოკი. ორ პისტოლეტს შორის პრაქტიკულად არანაირი განსხვავება არ არის.

ვიდეო კურსები. ჩვენ რეალობაში სადაც არ არსებობენ ინსტრუქტორები და სკოლები ერთადერთი გზა მიიღოთ ხარისხიანი ინფორმაცია არის ვიდეო კურსები. ნეტში დევს უამრავი ასეთი ვიდეო ინსტრუქცია მაგრამ მე გირჩევთ თავი დაანებოთ ცალკეული ადამიანების მოკლე კლიპებს „იუთუბზე“ და გადმოწეროთ სრული კურსები. მაგალითად Panteao Production-ის, Magpul Dynamics-ის ვიდეო კურსები. კარგი ვიდეო კურსები/ლექციები აქვთ ცალკეულ ინსტრუქტორებს, Clint Smith-ს, Jeff Cooper-ს, James Yeager-ს და ასე შემდეგ. ყველაფრის სწავლა გაგიჭირდებათ, ამიტომ დაფიქრდით რა გჭირდებათ კონკრეტულად თქვენ გამომდინარე იმ საფრთხეებიდან, რომლის წინაშე დგეხართ და გარემოებებისა რა გარემოებებშიც გიწევთ ცხოვრება.  ნუ იქნებით სკეპტიკურები, ადამიანები იღებენ სამეცნიერო ხარისხებს ინტერნეტით და არც თქვენ არ გიშლის ხელს არავინ ინტერნეტის მეშვეობით გაზარდოთ თქვენი შესაძლებლობები სროლაში.

სამიზნეები. გამოიყენეთ რაც შეიძლება რეალისტური სამიზნეები, არა კონტრასტული სილუეტები, მანეკენები. სამიზნე მაქსიმალურად უნდა წააგავდეს რეალურ სამიზნეს, რომელზეც ნამდვილად წითელი ხარის თვალი ან ჯვარი არ იქნება დახატული.  სამიზნეები განალაგეთ, როგორც წინ ასევე გვერდებიდან და უკნიდან, იმიტომ, რომ თავდასხმა არ ხდება მხოლოდ წინა ფრონტიდან. დიდი ალბათობით თავდამსხმელი შეეცდება შეუმჩნევლად დაგვიახლოვდეს. შესაბამისად თქვენი სავარჯიშო პროგრამა უნდა მოიცავდეს სხვა და სხვა კუთხით სროლას/დგომას, პოზიციის, სროლის მიმართულების შეცვლას. შესაბამისად მიზნის სწრაფი გადატანა 360 გრადუსით შეიძლება იყოს სასარგებლო ვარჯიში.

ბარიერი. ბარიერის მოსაფარებლად გამოყენება და სროლა ბარიერიდან არის ძალიან მნიშვნელოვანი ელემენტი ტაქტიკური, საცეცხლე მომზადების. ბარიერის დამზადება ადვილია. მაგალითად მე ჩემ ავტოფარეხში ვიყენებდი ერთი მეორეზე დალაგებულ საბურავებს ან ზეთის რკინის კასრს. შემდგომ დსპ-ს ფილისაგან დავამზადე ტაქტიკური ბარიერი, რომელსაც დღემდე ვიყენებ. ვარჯიში უნდა მოიცავდეს ასეთი ბარიერის უკან სხვა და სხვა სტაბილური სროლის პოზიციების დაკავებას რა დროსაც ყურადღება ექცევა პოზიციის სტაბილურობას და ბარიერის მაქსიმალურად გამოყენებას, რომ რაც შეიძლება ნაკლები სხეულის ნაწილი რჩებოდეს დაუცველი.  მიაქციეთ ყურადღება ფეხებს, მხრებს და თავს, იმისთვის, რომ ბარიერის უკან პოზიციის დაკავებისას არც ერთი სხეულის ნაწილი არ იყოს დაუცველი. უამრავი ვიდეო მასალა დევს ნეტში, რომელიც გასწავლით ბარიერის სწორ გამოყენებას. აირჩიეთ თქვენთვის სასურველი ტექნიკა, ელემენტები და იმეორეთ ისინი ვარჯიშის დროს სანამ არ დაგამახსოვრდებათ ინსტინქტის დონეზე. ყურადღება მიაქციეთ, რომ გამოიყენოთ ბარიერის ორივე მხარე, მარცხენა და მარჯვენა, რაც გულისხმობს იარაღის გადატანას მარცხენა ხელში ან განსაკუთრებული დგომის გამოყენებას. IDPA-ში, სასროლოსნო სპორტში, რომელიც ეძღვნება თავდაცვით სროლას, ბარიერის არაეფექტური გამოყენება ისჯება საჯარიმო ქულებით, იმიტომ, რომ ეფექტურ ამოფარება ზრდის გადარჩენის შანს. სხეულის რაც შეიძლება მცირე ნაწილი უნდა დარჩეს ღია.

ბარიერების ნაირსახეობები. მათ გაკეთებას ჭირდება დრო და გარკვეული ხარჯები მაგრამ სარგებელი, რომელსაც მიიღებთ ასეთი სავარჯიშო ინვენტარისგან არის გაცილებით მეტი.

ფუჭი ვაზნები. ვინც რა არ უნდა თქვას მშრალი გასროლები იარაღს აფუჭებს. თუ თქვენ იარაღს აქვს გარე ჩახმახი დაუდეთ მას ქვეშ სქელი რეზინის ან ტყავის ნაჭერი, რომ დაიცვათ ნემსა. თუ დამრტყმელი შიგნით არის განლაგებული მაშინ ფუჭი ვაზნა აუცილებელია. გარდა ამისა ფუჭი ვაზნები აუცილებელია თუ ვარჯიშობთ სწრაფ ან ტაქტიკურ გადატენვაში, რა დროსაც ასეთი ვაზნების გამოყენება აუცილებელია. ფუჭი ვაზნა არც ისე ძვირი ღირს და თუ ის კარგი ხარისხისაა ძალიან დიდხანსაც ძლებს.

ფუჭი ვაზნები (Snap cap) ხელმისაწვდომია პრაქტიკულად ყველა გავრცელებულ კალიბრში და მათი კუსტარულად დამზადებას აზრი არ აქვს.

ეკიპირება. ვარჯიშების შესრულებისას გეცვათ ჩვეულებრივი თქვენი ყოველდღიური სამოსი. იმისთვის, რომ გაიგოთ რით გზღუდავთ ზედმეტად მოტკეცილი ჯინსები ან ერთი ზომით პატარა ან დიდი ფეხსაცმელი. რეალიზმი არის მთავარი რასაც უნდა მიაქციოთ ყურადღება და ეს მათ შორის ეხება ტანსაცმელსაც.

ზოგადი ფიზიკური ფორმა. მე ერთხელ დავესწარი ვარჯიშს, რა დროსაც ერთ ერთი ძალოვანი სტრუქტურის წარმომადგენლები აბარებდნენ ჩათვლებს. ერთ ადამიანს საერთოდ არა რთული ვარჯიშის შესრულებისას დაემართა ფეხის კუნთების სპაზმი. რა მოხდებოდა რომ ის რეალურ შეტაკებაში მოყოლილიყო? ის დაკარგავდა გადაადგილების უნარს და ადვილი სამიზნე გახდებოდა. ჩემი ტიპიური ვარჯიში მოიცავს მარტივ გიმნასტიკას, და შემდგომ ასევე სწრაფ დაძვრას ადგილიდან, სწრაფ შეჩერებას, ცეცხლის ხაზის დატოვებას სწრაფი დიაგონალური მოძრაობით. ნაწილობრივ ეს ვარჯიშები სრულდება იარაღის ამოღებით, იმიტომ რომ ერთია იარაღი ბუდიდან ამოაძროთ როდესაც ტირში სამიზნის წინ დგეხართ და მეორეა განახორციელოთ იგივე როდესაც მაქსიმალური სისწრაფით გაურბიხართ საფრთხეს. შეიარაღებულ დაპირისპირებაში გადარჩენის შანს იძლევა მხოლოდ გადაადგილება. ხოლო თუ ამას სწრაფად აკეთებთ გადარჩენის შანსიც იზრდება. თავდაცვა ყოველთვის არის რეაქტიული ქმედება, როდესაც თქვენ რეაგირებთ თავდასხმაზე. ეს რეაგირება უნდა იყოს ძალიან სწრაფი. მარტივად რომ ვთქვათ კარგი ფიზიკური ფორმა არის მნიშვნელოვანი! ხანდახან მე ვასრულებ ვარჯიშებს ძალოვანი ვარჯიშების შემდეგ  რა დროსაც კუნთები დაღლილია და ხელებიც და ფეხებიც დამძიმებულია და ილეთების შესრულება რთულდება.  თუმცა ამავე დროს ორგანიზმი რეაგირებს სხვა და სხვა ნაირად სტრესზე და ფიზიკურ დაღლილობაზე. ანუ ასეთი ვარჯიში კარგია მაგრამ უკიდურესის სტრესის პირობებში თქვენ სხვა ტიპის ბარიერების გადალახვა მოგიწევთ ვიდრე დაღლილობისგან დამძიმებული ხელები და ფეხები. მაგრამ ვიმეორებ ფიზიკური დატვირთვის და ტაქტიკური ილეთების კომბინირება არის კარგი.

სხვა ვარჯიშები. არ არის საჭირო ტირში სიარული იმისთვის, რომ ისწავლოთ იარაღის სწრაფი ამოღება. საკმარისია დადგეთ სამიზნის პირდაპირ და დაიწყოთ ვარჯიშები. დაიწყეთ ნელი ტემპით, იმისთვის რომ დარწმუნდეთ რომ ყველაფერს ზუსტად ასრულებთ და ნელ ნელა გაზარდეთ ტემპი. გაითვალისწინეთ, რომ სამოქალაქო პირის შემთხვევაში იარაღის ამოღებას ყოველთვის არ უნდა მოყვებოდეს გასროლა, ანუ დაყავით ეს ციკლი როდესაც ასრულებთ ამოღებას პირობითი გასროლით და გასროლის გარეშე. იგივე ეხება იარაღის გადატენვას (მჭიდის გამოცვლას). ასეთი ვარჯიშისთვის ფეხებს ქვეშ დაფენილი სქელი პარალონი გამორიცხავს მჭიდების დაზიანებას მიწაზე დავარდნისას. ძალიან მნიშვნელოვანი ელემენტია პისტოლეტის „ატანა“ დამიზნების ხაზზე. ეს მოითხოვს მუდმივ ვარჯიშს, იმისთვის რომ ეს მოხდეს სწრაფად, მინიმალური კორექტირებების შეტანით. პრინციპში ეს ვარჯიში (სამიზნე ხაზზე ატანა როგორც წესი ხორციელდება სწრაფი ამოღების შემდეგ). პრინციპში ნებისმიერი ქმედება, რომელსაც ასრულებთ იარაღით იმსახურებს გამეორებას და ვარჯიშს, იარაღის ბუდეში მოთავსება, გადაადგილება, სასროლოსნო პოზიციების შეცვლა (დაწოლიდან ისევ ფეხზე დამდგარში და ასე შემდეგ)  და ასე შემდეგ. ყველაფრის ერთ დღეს გამეორება შეუძლებელია ამიტომაც ფურცელზე გაწერილი რამდენიმე ციკლიანი პროგრამა ძალიან დაგეხმარებათ შეინარჩუნოთ და განავითაროთ უნარები.

დახურულ კედლებში ვარჯიშს აქვს კიდევ ერთი უპირატესობა, ღილაკზე თითის დაჭერით დღე ცვლის ღამეს და პირიქით. შესაბამისად დაბნელებულ გარემოში ვარჯიში, ვარჯიში ტაქტიკური ფარნის გამოყენებით ასევე არის მარტივად მოსაწყობი, სახლის/ფარეხის პირობებში. გარდა ამისა თქვენ არ გჭირდებათ მგზავრობა იმისთვის, რომ საწვრთნელ ობიექტამდე მიაღწიოთ. თქვენი სახლი არის ასეთი ობიექტი და ყველა პირობა გაქვთ რომ ასეთი ვარჯიშები იყოს რეგულარული.

ბოლოს მინდა ავღნიშნო, რომ პრაქტიკა არის ყველაფერი. კარგია, როდესაც არის ვინმე პროფესიონალი ინსტრუქტორი ვინც გასწავლის იმას რაც დაგეხმარება გადარჩე მაგრამ ჩვენ პირობებში ეს ფუფუნება ჩვენ არ გვაქვს ამიტომაც საჭიროა იმპროვიზაცია და მეტი შრომა. მაღალი შედეგის მიღწევა მაინც შესაძლებელია. აამოძრავეთ ტვინი და მოიფიქრეთ რა გჭირდებათ თქვენ. ერთ ერთი ინსტრუქტორი მაგალითად სთავაზობს ასეთ ტექნიკას. აავსეთ ორი დიდი ქილა, ქვაბი ან სხვა ჭურჭელი ყინულიანი წყალით და ჩაყავით ხელები შიგნით სანამ არ აგტკივდებათ. ამოიღეთ ხელები და დაიწყეთ ვარჯიშების შესრულება. ხელები იქნება სველი, გაყინული, კუნთები გაშეშებული, მგრძნობიარობა დაქვეითებული.  მიხვდით ხო იდეას? იგივე სიმპტომები რაც დიდი სტრესის დაძაბულობის დროს. იდეა ასეთი ვარჯიშების არის მარტივი, უზრუნველვყოთ რომ რეალური შეტაკების პირობებში არ დაკარგავთ კონტროლს საკუთარ სხეულზე და გულის რიტმზე.

რაც ამ სტატიაში ეხლა წაიკითხეთ არ არის სრული ინსტრუქცია. ეს არის მხოლოდ იდეების ნაკრები, რომელმაც უნდა გიბიძგოთ დაფიქრდეთ ამ თემაზე და მოიფიქროთ ის რაც საჭიროა  თქვენთვის. ვიმეორებ ჩვენ ვცხოვრობთ ქვეყანაში სადაც ეს სფერო არის აუთვისებელი, თქვენ თუ გგონიათ, რომ აღნიშნული საკითხები სქართველოში მოგვარებულია სხვა და სხვა განსაკუთრებული დანიშნულების სამსახურებში, “სპეცნაზებში“ და სპეც-სამსახურებში მინდა გითხრათ რომ არც იქ არ არის ყველაფერი კარგად წვრთნების და ვარჯიშების ორგანიზებაში. ყველა ეს სტრუქტურა არის დახურული და მათ ძალიან უჭირთ თვითშეფასება და მეეჭვება დღეს სადმე ვინმეს ქონდეს ზუსტი წარმოდგენა რა დონეზეა მათ სტრუქტურებში ორგანიზებული საცეცხლე და ტაქტიკური მომზადება. რაც მე აქ დავწერე ეხება როგროც პისტოლეტს ასევე პრინციპში ნებისმიერ სხვა იარაღს.

 

გლოკის ნაკლი?

Friday, July 5th, 2013

ვინც ჩემ ბლოგს ხშირად კითხულობთ ალბათ შეამჩნევდა, რომ მე ვარ გლოკის პისტოლეტების დიდი მოყვარული და სტატიებიც, რომელიც ამ იარაღს ეხება საკამოდ ბევრი მაქვს დაწერილი. ეს სტატიაც ეხება გლოკის პისტოლეტებს მაგრამ ამჯერად მე მინდა ჩვეულებრივი ქებისგან თავი შევიკავო და შევეხო თემას, რომელზეც უნდა დაფიქრდეს ყველა გლოკის პატრონი ან ის ვისაც სურს ამ იარაღის შეძენა.

ის რის გამოც აფასებენ გლოკს არის მისი მუდმივი მზადყოფნა გასროლის განხორციელებისთვის, მას არ აქვს მცველები, რომლის გამორთვა დაგავიწყდება და ის უმარტივესი კონსტრუქციის არის. პირველი გასროლიდან ბოლო გასროლამდე სასხლეტის სვლა და წონა ერთნაირია.

ჩემი აზრით პისტოლეტის ტარების ერთადერთი მეთოდია ვაზნით სავაზნეში.  როდესაც პისტოლეტი მზად არის ეგრევე ცეცხლის გახსნისთვის. ბევრს ალბათ ეს იდეა სისულელედ მოეჩვენება, მაგრამ ფაქტი რჩება ფაქტად, იარაღი უნდა იყოს მუდმივად მზად გამოყენებისთვის. მე ვიცნობ ხალხს, რომელიც თვლის რომ სახლის დაცვის იარაღი უნდა ინახებოდეს ჩაკეტილ სეიფში და ვაზნები კიდე ცალკე უნდა იყოს გადამალული. ეს დაახლოებით იგივეა, რომ სახლში გქონდეთ ალმქრობი, რომელიც იქნება დაცლილი (წნევიანი ბალონი ხომ სახიფათოა?!) ხოლო მისი დასატენი აპარატურა ავტოფარეხში ან სარდაფში გქონდეთ შენახული. სისულელეა არა? ცეცხლი რომ გაჩნდება ეს მოწყობილობა იქნება საჭირო ეგრევე ხოლო წუთები/წამები რაც დაგჭირდებათ რომ ალმქრობი/იარაღი მოიყვანოთ საბრძოლო მდგომარეობაში, იქნება სხვაობა სიკვდილსა და სიცოცხლეს შორის. იცით, რომ უმეტესობა შემთხვევაში საშუალო სტატისტიკური ადამიანი ვერც ასწრებს იარაღის ამოღებას, თუ მას ბოროტმოქმედი თავს ესხმება დანით 1-2 მეტრის მანძილიდან. ვაზნის მიწოდების მოსწრებაზე საერთოდ ზედმეტია ლაპარაკი. თან ერთი ხელი ასეთი თავდასხმებისას კრიტიკულ როლს თამაშობს თავდამსხმელის მოგერიებაშიო და გეხმარებათ, რომ მეორე ხელით იარაღი ამოიღოთ.

თავდასხმისას ასეთ ტიპიურ სიტუაციაში არავინ არ მოგცემთ დროს და საშუალება გადატენოთ საკეტი.

პრობლემა კი არა და თავისებურება რომელზეც მე მინდა მოგიყვეთ სწორედ ამაში მდგომარეობს.  გლოკის სტანდარტული სასხლეტი, რომელიც ყენდება ყველა მოდელში გარდა სპორტული მოდელებისა იწონის 2.5 კგ-ს. მისი სვლის სიგრძე დაახლოებით 1.2 სმ. შედარებისთვის ტიპიურ ორმაგი მოქმედების რეჟიმში სასხლეტის საშუალო წონა არის 4.5-5.5 კგ ხოლო სვლის სიგრძე დაახლოებით 2სმ.  აქედან გამომდინარე თეორიულად ორმაგი/ერთმაგი პისტოლეტი ვაზნით სავაზნეში უფრო უსაფრთხო არის ვიდრე გლოკი იგივე მდგომარეობაში.

ეს ჩემი აღმოჩენა არ არის (მე ვიცი ბევრს აღიზიანებს ის ფაქტი რომ ვიღაცას მათზე მეტი ესმის და ამის გამო დაკარგული აქვთ სულიერი სიმშვიდე) და დაახლოებით 80-ნი წლების ბოლოს მსოფლიოს ყველაზე დიდმა პოლიციურმა სამსახურმა, ნიუ იორკის პოლიციის დეპარტამენტმა გადააწყო შეიარაღებაში მიღებული გლოკები, მოდულების გამოყენებით, რომელსაც ეწოდა ნიუ იორკის სასხლეტი ზამბარა (New Yorker trigger spring).

New Yorker trigger spring. 1 უზრუნველყოფს წონას 2.5-4.9 კილოგრამამდე, მეორე 3.5-5 კგ-მდე. მარცხენიდან პირველი არის ქარხნული ზამბარა.  დასაყენებლად არ არის საჭირო ხელოსანი. სურათის წყარო ar15.com

მიზეზი გადაწყობის დასახელდა ორი. პირველი, რომ ასეთი სასხლეტი უფრო გავდა რევოლვერის სასხლეტს ორმაგი მოქმედების რეჟიმში რაც აადვილებდა გადასვლას ახალ იარაღზე ოფიცრებისთვის, რომლებიც აქამდე რევოლვერებით იყვნენ შეიარაღებული. ხოლო მეორე მიზეზი იყო ის, რომ ასეთი სასხლეტი ამცირებდა უნებლიე გასროლის რისკს, რა შემთხვევებიც დაფიქსირდა გლოკის შეირაღებაში მიღების შემდეგ.

„ქუჩის“ გლოკებზე დამძიმებული სასხლეტების პოპულარიზებას ახდენდა და ახდენს ასევე ბევრი ცნობილი ექსპერტი მათ შორის ჩემს მიერ არაერთხელ ციტირებული მასად აიუბი. ჯეფ კუპერი პირიქით მიიჩნევდა რომ მძიმე სასხლეტი და ზოგადად გლოკის სასხლეტის კონსტრუქცია არის ნაკლული კონსტრუქცია და მხოლოდ ციტატა: გორილას თუ მოეწონება გლოკის დამძიმებული სასხლეტი. ამ ხალხს კარგად ესმის რომ იდეალურსა და რეალურ სამყაროს შორის სხვაობა უზარმაზარია.

საქმე იმაშია, რომ იდეალურ სამყაროში თუ თქვენ ყოველთვის იცავთ იარაღთან უსაფრთხო მოპყრობის წესებს, გლოკი ისევე უსაფრთხოა როგორც ნებისმიერი სხვა იარაღი. რეალურ სამყაროში ბევრია ისეთი შემთხვევა, როდესაც ადამიანი მექანიკურად, გაუთვითცნობიერებლად თუ საკუთარი სისულელის გამო ამ წესებს არღვევს და ამის გამო ისჯება.

მაგალითისთვის მოგიყვებით ორ რეალურ შემთხვევას. აშშ, პოლიციელი ქალი დაბრუნდა სახლში და დადო ჩანთა შემოსასვლელში, რომელშიც იდო გლოკ 26 ვაზნით სავაზნეში. მან სთხოვა ქმარს ამოეღო რაღაცა ჩანთიდან და ქმარმა ჩაყო ხელი შიგნით და შეეცადა მოეძებნა სასურველი ნივთი. მან შემთხვევით დაავლო ხელი გლოკს ისე რომ ვერ მიხვდა ეს რა იყო, თითი მოხვდა სასხლეტზე, იარაღმა გაისროლა და ქმარი ადგილზე გარდაიცვალა.

მეორე შემთხვევა ასევე მოხდა აშშ-ში. ფორუმის წევრმა, სადაც ასევე მე ვიყავი დარეგისტრირებული, გახსნა თემა სადაც ბოდიში მოიხადა რომ გაქრა „ეთერიდან“ რამდენიმე კვირით და ატვირთა სურათი, რომელზეც იყო დასახიჩრებული მამაკაცის ხელი და მოყვა რომ ორი კვირა ინტენსიურ თერაპიაში გაატარა, იმიტომ რომ საკუთარი .40 კალიბრის გლოკიდან ხელი გაიხვრიტა. როგორ? გლოკი ვაზნით სავაზნეში ედო საძინებელთან მაღვიძარას გვერძე. როდესაც მაღვიძარამ დარეკა, მან შეეცადა ის გამოერთო, ამის მაგივრად ხელი იარაღის სასხლეტზე მოხვდა რასაც გასროლა მოყვა და ხელის დაზიანება.

რეალურ სამყაროში შეიძლება დადგეს ისეთი წარმოუდგენელი სიტუაცია, რომელსაც ვერანაირად ვერ გაითვალისწინებთ ამიტომაც არის ზე მნიშვნელოვანი არა მარტო დაიცვათ უსაფრთხოების წესები არამედ მუდმივად იყოთ ყურადღებით და არ დაკარგოთ უნარი საღი აზროვნების.

დაფიქსირდა შემთხვევები, როდესაც გლოკი ისროდა უხარისხო ბუდის გამოც, როგორც ამ სურათზე. ამ კონკრეტულ შემთხვევაში თავმოყვარეობა უფრო დაზარალდა ვიდრე ჯანმრთელობა.

ხაზგასმით დავწერ, რომ მე არ ვიძახი, რომ გლოკი უფრო ნაკლებად უსაფრთხოა ვიდრე სხვა იარაღი. ყველა შემთხვევაში გლოკმა გააკეთა ის რასაც აკეთებს ყოველთვის, სასხლეტზე დაჭერისას მან გაისროლა. ხოლო ის რომ სასხლეტზე დაჭერა მოხდა ამაში გლოკის კონსტრუქციის ბრალი არის. მაგრამ რეალური სამყაროს პირობებში გლოკის სტანდარტული და მითუმეტეს მსუბუქ სასხლეტიანი დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმს მეტი თანდაყოლილი რისკი აქვს იმისა, რომ დადგება „არა საშტატო“ სიტუაცია. ამავე დროს დამძიმებული სასხლეტი რეალურად ამცირებს ასეთი შემთხვევების დადგომის ალბათობას. რა თქმა უნდა მექანიკურ დამცველზე დაყენებული იარაღი უფრო უსაფრთხოა, მაგრამ ასეთი იარაღი როგორც წესი უფრო რთულია, სქელია ხოლო მიზეზი რის გამოც გასტონ გლოკმა უარი თქვა ასეთ მცველზე იყო მარტივი: გაცილებით მეტი პოლიციელი იღუპებოდა და იჭრებოდა იმის გამო რომ ავიწყდებოა მცველის გამორთვა გასროლის წინ  ვიდრე უნებლიე გასროლისგან.

გლოკი ითხოვს მკაცრ დისციპლინას და კარგ ბუდეს (როგორც იდეაში ნებისმიერი მოკლელულიანი იარაღი). დაუშვებელია ამ იარაღის ვაზნით სავაზნეში ქამარში გაყრილი (მექსიკუარდ) ტარება ან მანქანის სავარძლის ქვეშ შეგდება ან ზურგჩანთაში სხვა ნივთებთან ერთად ჩაგდება. ამის გაკეთება წესით და რიგით არ ღირს არც ერთ პისტოლეტთან.

თუ ვინმეს მაინც აქვს შიში ასეთი მდგომარეობაში გლოკის ტარების, გთავაზობთ გარკვეული პერიოდი ატაროთ გლოკი ცარიელი სავაზნით და შეყენებული დამრტყმელით. დააკვირდით დადგება თუ არა სიტუაცია, როდესაც მოხდება უნებლიე სასხლეტზე დაჭერა და თანაც მიეჩვევით იარაღის ასეთ მდგომარეობას. თუ თვლით რომ გლოკის სასხლეტის კონსტრუქცია თქვენთვის მიუღებელია უბრალოდ იყიდეთ სხვა იარაღი, რომელიც თვლით რომ თქვენთვის უფრო მოსახერხებელია.

 

მექანიკური ნული

Saturday, June 8th, 2013

ოპტიკურ სამიზნეს, რომელსაც თქვენ იძენთ აქვს თავისი ზღვრები შესწორებების შეტანაში. როგორც წესი ოპტიკური სამიზნის შესწორებების დიაპაზონი მერყეობს 80-დან 120 კუთხის წუთამდე (MOA) რაც ნიშნავს რომ 100 იარდის მანძილზე სამიზნის ჯვარს შეძულია “გადაადგილდეს”  დაახლოებით 200 სმ-ზე . (იმ პირობით რომ ერთი კუთხის წუთი = 25 მმ-ს 100 იარდზე, შესაბამისად 80 х 25 და ვიღებთ მაქსიმალურ შესაძლებელ შესწორების მოცულობას რაც არის 200 სმ). შესწორებების მარაგი ბუნებრივია იყოფა 2-ზე ანუ გამოდის 40 კუთხის წუთი ზევით და 40-ც ქვევით. როდესაც ოპტიკურ სამიზნეს აქვს თანაბარი შესწორებების მარაგი ორივე მხარეს (ვერტიკალურ და ჰორიზონტალურ სიბრტყეში) ეს არის ოპტიკური სამიზნის მექანიკური ნული.

ყოველთვის, როდესაც მე ვაყენებდი ოპტიკურ სამიზნეს შაშხანაზე, ინსტინქტურად მე მივისწრაფოდი ისეთი შედეგისთვის, რომ შემდგომ მისროლისას მე რაც შეიძლება ნაკლები მეტრიალებინა ოპტიკის შესწორებების დოლურები. მე ვერ ვიტყვი, რომ მე ვარ შორსმსროლელი ან მე მქონდა რაიმე განსაკუთრებული ზე-ზუსტი სისტემები, უბრალოდ მე ვფიქრობდი, რომ ვერტიკალური შესწორებების მოკლება ოპტიკის გასწორებისას იყო არასასურველი. მოგვიანებით ჩემთვის გახდა ცნობილი ოპტიკური სამიზნის მექანიკურ ნულზე.

შესწორებების შეტანის აუცილებლობა იარაღის გასწორებისას გამოწვეულია იმ ფაქტით, რომ არსებობს გარკვეული სხვაობა ოპტიკის ღერძსა და ლულის ღერძს შორის, რაც შეიძლება ბევრი ფაქტორით იყოს გამოწვეული. მაგალითად არაზუსტად დამზადებული ან დაყენებული ოპტიკის სამაგრი ან რგოლები, ან თუნდაც ლულა რომელიც არ ზის სწორედ ლულის კოლოფში ან ადგილები სამაგრებისთვის დამზადებულია არასწორედ.

მანძილის გაზრდასთან ერთად რა თქმა უნდა იზრდება შესწორების მოცულობაც და ამიტომაც სწორედ აქ იმალება პოტენციალური პრობლემა, რომელიც უკავშირდება მექანიკურ ნოლს. თუ ას მეტრზე რაიმე ხარვეზის გამო თქვენ მოგიწიათ შესწორებების შეტანა იმის გამო, რომ პირობითად ტყვია მოხვდა 100 მეტრზე განლაგებულ სამიზნეს დამიზნების წერტილიდან 25 სმ-ით დაბლა ეს ნიშნავს, რომ საჭიროა 10 კუთხის წუთის ტოლი შესწორების შეტანა. გამოდის, რომ იარაღის გასწორებისას 10 კუთხის წუთი გამოაკლდა იმ მარაგს რაც ოპტიკას გააჩნდა და შესაბამისად ამ ოდენობით ის აცდა ოპტიკური სამიზნის მექანიკურ ნოლს. გამომდინარე იქიდან თუ რა იარაღი გაქვთ და რა მანძილზე გიწევთ სროლა შესაძლებელია ამან გამოიწვიოს ის, რომ ოპტიკური სამიზნე ამოწურავს  შესწორებების მარაგს მანამ სანამ თქვენ მიაღწევთ თვქენი კალიბრის  ეფექტური სროლის მაქსიმალურ მანძილს. 10 კუთხის წუთი 100 იარდზე უდრის 2.5 მეტრ შესწორებას 1000 იარდზე, რომელიც თქვენ მოგაკლდათ იმის გამო რომ ოპტიკის მექანიკური ნოლი “აირია” ამა თუ იმ მიზეზის გამო.  იგივე პრობლემა შეიძლება წარმოიშვას, როდესაც თქვენი იარაღი გათვლილია .22lr-ზე, რომლის ტრაექტორიის თავისებურების გამო დიდი შესწორების შეტანა ხდება საჭირო რომ მოხდეს პატარა და მსუბუქი ტყვიის სწრაფი ვარდნის კომპენსირება.

მექანიკური ნოლი არ აქვს მხოლოდ ოპტიკურ სამიზნეს, ის პრინციპში აქვს ნებისმიერ უნივერსალურ რეგულირებად სამიზნეს (სამიზნე რომელიც არ არის გათვლილი კონკრეტულ კალიბრზე და მუხტზე). მაგალითად ჩემ ტაურუს 96-ზე აყენია რეგულირებადი უკანა სამიზნე მოწყობილობა. იარაღი გასწოებულია და მოხვედრის საშუალო წერტილი და დამზინების წერტილი ერთმანეთს ემთხვევა.  მაგრამ ამავე დროს უკანა სამიზნე მოწყობილობა სამი დანაყოფით მარცხნივ არის გაწეული. ანუ იდეალურ ვარიანტში უკანა სამიზნე მოწყობილობა უნდა იდგეს ცენტრში მაგრამ დღევანდელი მასობრივი წარმოების პირობებში (არც ტაურუსი არ არის ტოპ კლასის იარაღის მწარმოებელი) ეს პრობლემა შეგხვდებათ მუდამ. როგორც წესი ეს დიდი პრობლემებს არ წარმოქმნის მაგრამ დიდი მანძილებზე სროლისას რა დროსაც მისროლისას გახარჯული “კლიკები” დაგაკლდებათ სასურველ მანძილზე გასვლისას.

ეხლა რაც შეეხება ოპტიკური სამიზნის მექანიკურ განულებას. მეთოდი პირველი გულისხმობს უბრალოდ დოლურას ბოლომდე დატრიალებას, შემდეგ “კლიკების” დათვლით საპირისპირო მხარეს ბოლომდე ამოტრილებას, “მიღებული” კლიკების რაოდენობა იყოფა ორზე და მიღებული რაოდენობით ისევ ხდება დოლურათი შესწორებების შეტანა. ოპტიკური სამიზნე მექანიკურად განულებულია. როდეასც დოლურა მიაღწევს მაქსიმალური კლიკების რაოდენობას და გაჩერდება ზედმეტი ძალის დატანება, რომ ის ბარემ ბოლომდე ჩაატრიალოთ არ შეიძლება!

პრობლემა, რომელიც უკავშირდება ოპტიკის ამ გზით განულებას არის ის რომ არა ყველა ოპტიკა ითვალისწინებს ერთი და იგივე შესწორებების მარაგს ზევით და ქვევით ოპტიკური ცენტრიდან. მეორე პრობლემა არის რომ ზოგი ოპტიკური სამიზნის დოლურა მასიმუმამდე მისვლისას მაინც დატრიალდება მაგრამ ბადე უკვე არ იმოძრავებს. თუმცა ეს ძალიან იშვიათად ხდება ხარისხიანი ოპტიკის შემთხვევაში.

არსებობს კიდევ ორი მეთოდი მექანიკური განულების მაგრამ სიმართლე გითხრათ პირველ მეთოდთან შედარებით ეს ორი უფრო ალბათ არ არის ასეთი ზუსტი. ერთ მეთოდს უწიდებენ “US Optics method” იმიტომ, რომ ამ კომპანიამ დაიწყო ამ მეთოდის პოპულარიზება. ოპტიკური სამიზნე იდება V ფორმის სადგარზე და დამიზნება ხდება რამე მოშორებულ ობიექტზე. ოპტიკა ტრიალდება სადარგზე თავისი ღერძის ირგვლივ და ჯვარი იდეაში სამიზნეზე არ უნდა მოძრაობდეს. თუ ის მოძრაობს ესეიგი ოპტიკა არ არის მექანიკურად განულებული. შესაბამისად ბარაბნების ტრიალით ხდება შესწორებების შეტანა მანამ სანამ ჯვარი ოპტიკის ბრუნვისას არ იმოძრავებს სამიზნეზე და იქნება მის ცენტრში.

მეთოდი მესამე გულისხმობს ოპტიკის დამაგრებას სარკის წინ, და ისე აშორებთ და აახლოვებთ თვალს ოკულარის მიმართ ხოლო ობიექტივის სარკის მიმართსანამ ოპტიკაში არ დაინახავთ ორ ბადეს, ერთი იქნება უფრო მკაფიო და მუქი, მეორე უფრო ნათელი და ნაკლებად მკაფიო.  დოლურების ტრიალით ხდება მათი ერთი მეორესთან გასწორება. სიმართლე გითხრათ მე წარმოდგენა არ მაქვს ეს მეთოდი რა პრინციპით მუშაობს, მაგრამ ვალდებული ვიყავი მის შესახებაც დამეწერა.  იმ ინფორმაციაზე დაყრდნობით, რაც მე მოვიპოვე ამ მეთოდს ყველაზე ნაკლებად ხმარობენ.

ჩემი არჩევანი არის “კლიკების” გადათვლის მეთოდი, რომეიც მე მიმაჩნია საუკეთესო ვარიანტად. ის გაძლევთ სრულ წარმოდგენას რა შესწორებების მარაგი გაქვთ, რა მანძილზე ოპტიკა “გაიჭედება” (თუ შეადარებთ შესწორებების რეალურ მარაგს ბალისტიკურ ცხრილს მიხვდებით რა მანძილამდე “გეყოფათ” ოპტიკა)  და გაძლევთ მაქსიმალურად ზუსტ მექანიკურ ნოლს.

გარდა ყველაფერი ზემოაღნიშნულისა მექანიკური განულება გაძლევთ საშუალებას დაითვალოთ თქვენი ოპტიკის შესწორებების რეალური მარაგი, რომელიც შეიძლება განსხვავდებოდეს პასპორტში ჩაწერილი მონაცემებისგან.

მას მერე რაც ოპტიკას იარაღზე დააყენბთ და გაასწორებთ (ანუ მიიღებთ რეალურ ნულს) სასურველ დისტანციაზე თქვენ ზუსტად გეცოდინებათ რამდენი შესწორების მარაგი დაგრჩათ. თუ გასწორებამ შეჭამა ჰორიზონტალური შესწორებები ეს პრობლემას როგორც წესი არ წარმოადგენს. თუ შეჭამა ვერტიკალური მარაგი მაგრამ საჭირო გახდა მოხვედრის წერტილის დაბლა დაწევა ეს კარგია, იმიტომ, რომ იზრდება ვერტიკალური შესწორებების მარაგი ანუ მეტი გრჩებათ ტყვიის ვარდნის კომპენსირებისთვის. ხოლო თუ ხდება პირიქით რაც ზევით დავწერე მაშინ ისევ და ისევ გამოაკელით შესწორებების რაოდენობა რელური ნულის მისაღებად ოპტიკის მექანიკურ ნულს და დათვალეთ, დარჩენილი “კლიკები” გყოფნით თქვენი მიზნების მოსაღწევად თუ არა.  თუ პასუხი არის არა მაშინ იწყება სულ სხვა თემა, რომელიც ამ სტატიის მიზანს ცილდება. დავწერ მხოლოდ, რომ გამოსავალი არის რამდენიმე. რგოლების ან ბაზის მოდიფიკაცია, მათი შეცვლა. იმისთვის, რომ მიიღოთ მაქსიმუმი მწარმოებლები გთავაზობენ მათ შორის დახრილ ბაზებს (tappered base) რომელიც გაძლევთ დამატებითი კუთხის წუთების მარაგს (როგორც წესი 15-20 კუთხის წუთს),

როგორც წესი ასეთ ბაზაზე/სამაგრზე მითითებულია შესწორებების მარაგი, რომელსაც ის სთავაზობს. ამ შემთხვევაში ეს არის 20 MOA-ს რაც .338 Lapua Magnum-ის პოტენციალის სრულ გამოყენებას უზრუნველყოფს.

ასევე შესაძლებელია რგოლების ყიდვა თვითცენტრირებადი “სადებებით” (Offset Insert Kit), შესაძლებელია shimming-ი ანუ რგოლში ან ბაზის სასურველი სისქის საფენის ჩამატება, რაც ცოტათი გადაბრიცავს ოპტიკურ სამიზნეს რგოლების დაჭერისას მაგრამ ამის გამოსწორებაც შესაძლებელია. შესაძლებელია ჩამატებული საფენის ზუსტი მორგება (lapping) ისე, რომ ოპტიკამ არ განიცადოს დეფორმაცია. კონკრეტულად რა მეთოდს და ხერხს მიმართავთ თქვენზეა დამოკიდებული. ხანდახან მუშაობს უბრალოდ რგოლების ადგილებით გამოცვლა.

Burris-ის რგოლები თავის “სადებებით”.

მე ვერ ვიტყვი, რომ ყოველთვის მიღებული შედეგი დამოკიდებულია გამოყენებული კომპონნეტების ხარსხზე და ფასზე. მე მაგალითად 5 გასროლაში გავასწორე .308 კალიბრის CZ550, ისე, რომ დამჭირდა მინიმალური შესწორებები. ეს იმის პირობაზე, რომ რგოლები იყო უსახელო ჩინური წარმოების. არც ისე ძვირი რგოლები თითქმის ყოველთვის კარგ შედეგებს მაძლევდნენ .22 კალიბრის იარაღში.  თუმცა რა თქმა უნდა  ხარისხიანი კომპონენტბის გამოყენებისას პრობლემების წარმოქმნის ალბათობა მცირდება. თუ იარაღი არის შედარებით შორ მანძილებზე სასროლად  და იძლევა ამის საშუაალებას მე თავს დავიზღევდი და დავაყენებდი დახრილ ბაზას.

ps

ეს სტატია არის პრაქტიკულად ჩემი პირველი მცდელობა დამეწერა რამე ზუსტი სროლის შესახებ, ანუ თემატიკაზე, რომელიც მაინც და მაინც არ არის ჩემი სპეციალიზაცია (ისევე მაგალითად, როგორც ნადირობა და სანადირო თოფები). შესაბამისად მივესალმები კონსტრქუციულ კრიტიკას ადამიანებისგან ვინც ჩემზე მეტი ესმით ამ სფეროში.

როგორ ხდება ПСО-1-ის “განულება”

Wednesday, April 24th, 2013

რუსული წარმოების ოპტიკური სამიზნე ПСО-1 საკმაოდ გავრცელებული მოდელია საქართველოში. მიზეზი ამისა არის ის რომ ეს ოპტიკური სამიზნეები თავის დროზე საკმაოდ დიდი რაოდენობებით მოხვდა საქართველოში, როდესაც რუსული იარაღი უპრობლემოდ შემოდიოდა ჩვენ ქვეყანაში და ეს ოპტიკური სამიზნეები კომპლექტში ძალიან ბევრ კარაბინს მოყვებოდა (ან ცალკე იყიდებოდა). მოყვებოდა ის როგორც “ტიგრებს” ასევე “საიგებს” და “ვეპრებს”. ეხლა უკვე ასევე მას ხშირად ვხედავ დაყენებულს პრაქტიკულად ყველაფერზე რაზეც შესაძლებელია ოპტიკა დაყენდეს, მოსინის კარაბინებზე, .22 კალიბრის კარაბინებზე, სკს-ებზე და ასე შემდეგ.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს ოპტიკური სამიზნე 1963 წლიდან არის წარმოებაში, არის აშკარად მორალურად მოზველებული, ის ჩემი აზრით კვლავ არის საკმაოდ ეფექტური ხელსაწყო და გარდა ამისა ასევე გამოირჩევა გამძლე კონსტრუქციით და სიმარტივით. მოგეხსენებათ, რომ ПСО-1 შეიქმნა სპეციალურად დრაგუნოვის სისტემის შაშხანისთვის, როგორც მისი განუყოფელი ნაწილი და მისი გამოყენების სიმარტივე პირველ რიგში უკავშირდება სწორედ დრაგუნოვის შაშხანას, სვდ-ს. ეს ოპტიკური სამიზნე გათვლილია მხოლოდ ამ შაშხანაზე და რუსულ 9.6 გრამიანი ტყვიის (ЛПС)-ის ბალისტიკაზე.

რომ ავხსნა რატომ არ გამოდგება ეს ოპტიკა ვთქვათ 7.62X39 კალიბრის იარაღისთვის უნდა ავხსნა ПСО-1-ის მოწყობილობა. მისი შესწორებების შეტანის მექანიზმის შედგება პრაქტიკულად ორი ელემენტისგან, პირობითად უწოდოთ მათ შესწორებების შეტანის ძირითადი დოლურები და დამხმარე დოლურები, ერთმანეთთან ისინი დაკავშირებულია ორი ხრახნით და ქმნიან პირობითად მთლიან დოლურას. პირობითად ძირითადი დოლურების (რუსული ტერმინოლოგიით маховик) თუ ის გათავისუფლებულია დამხმარე დოლურასაგან, ერთ დანაყოფზე გადაადგილება იწვევს მოხვედრის წერტილის გადადგილებას 5 სმ 100 მეტრზე. გარდა ამისა მთლიანი დოლურის ნაწილს წარმოადგენს მეორე ელემენტი, დამხმარე დოლურა (რუსული ტერმინოლოგიით лимб), რომელიც ისეა გრადუირებული, რომ ციფრი ზედ დატანილი შეესაბამება სვდ-დან, 7.62X54R კალიბრის 9.6 გრამიანი ტყვიის ტრაექტორიას, 6 = 600 მეტრს.  300 მეტრამდე დოლურა ფიქსირდება თითო თითო დანაყოფზე, შემდეგ უკვე ორ დანაყოფზე ანუ 3-ის მერე არ დგება ეგრევე 4-ზე არამედ დგება 3.5-ზე რაც შეესაბამება 350 მეტრს და ასე 10-მდე ანუ 1000 მეტრამდე. ეს განპირობებულია იმით რომ ტრაექტორია უფრო მკვეთრად მცირდება და საჭიროა უფრო ზუსტი შესწორებების შეტანა.

1). Маховик, ანუ პირობითად “ძირითადი” დოლურა, რომელიც ფიქსატორი ხრახნებით (3) გადაბმულია დამხმარე დოლურასთან лимб-თან (2).  CТП ნიშნავს Cредняя Точка Попадания ანუ მოხვედრის საშუალო წერტილი. ისარი ანიშნებს მიმართულებას რა მიმართულებითაც უნდა დაატრიალოთ დოლურა რომ მოხვედრის საშუალო წერტილი გადაადგილდეს  ქვევით ან ზევით და მარჯვნივ ან მარცხნივ. ზედა დოლურით შესაბამისა შეგყვათ ვერტიკალური შესწორებები, გვერდითა დოლურით ჰორიზონტალური შესწორებები.

განულებისას თუ სროლა ხორციელდება 100 მეტრზე, აყენებთ მთლიან დოლურას ციფრ 1-ზე. მისროლის/”განულების” დროს  შესწორებების შეტანა ხდება ძირითადი დოლურის გამოყენებით, ხოლო სანამ დაიწყებთ მის ტრიალს უნდა გაათავისუფლოთ ის დამხმარე დოლურასაგან, რომ მან არ იმოძრაოს დამოუკიდებლად, ამისთვის უშვებთ ფიქსატორ ხრახნებს 2-2.5 ბრუნით (ხრახნი მოკლეა და ფრთხილად იყავით რომ ის არ დაკარგოთ).მხოლოდ ამის მერე იწყებთ შესწორებების შეტანას მხოლოდ ძირითადი დოლურების ტრიალით. მაგალითად 100 მეტრზე განულებისას, ითვლით შესწორების მოცულობას. ვთქვათ მოხვედრის საშუალო წერტილი უნდა იყოს მარჯვნივ 5 სმ და ქვევით 11 სმ. ისე რომ დამხმარე დოლურა “ლიმბი” არ გაინძრეს შეგაქვთ შესწორება ძირითადი დოლურის გადაადგილებით, რაც უდრის მარჯვნივ ერთ დანაყოფს და ქვევით 2 დანაყოფს (შეგახსენებთ ძირითადი დოლურას ერთი “კლიკი”/დანაყოფი უდრის 5 სმ-ს 100 მეტრზე.) რწმუნდებით რომ დამხმარე დოლურა ლიმბი ისევ 1-ზე დგას. უჭერთ ფიქსატორ ხრახნებს (სროლა ხორციელდება დაჭერილი ხრახნებით) და ისვრით კიდევ ერთ ჯგუფს, რომ დარწმუნდეთ იმაში, რომ სასურველ შედეგს იღებთ. როდესაც მთლიანი დოლურა დაყენებულია ციფრ 1-ზე და მოხვედრის საშუალო წერტილი შეესაბამება დამიზნების წერტილს 100 მეტრზე, იარაღი განულებულია.

დააკვირდით, რომ სხვა და სხვა ციფრზე დაყენებით ვერტიკალური შესწორებების დოლურა (ლიმბი) სხვა და სხვა მანძილს გადის. მიღებული შესწორებები შეესაბამება 7.62X54R კალიბრის 9.6 გრამიანი ტყვიის ტრაექტორიას, რომელიც ბუნებრივია არ არის თანაბარი და ეს არათანაბარი ვარდნა “ჩაწერილია” ამ დოლურის კონსტრუქციაში.  სხვა კალიბრის ტრაექტორია განსხვავებულია და შესაბამისად ამ დოლურით მანძილის დაყენებისას წარმოიშვება შეცდომა.

ზუსტად “განულებული” სვდ ზუსტად ამიტომაც არის ძალიან მარტივი მოხმარებაში. გასროლამდე ადგენ სამიზნემდე მანძილს (იყენებ ბადეზე განლაგებულ მარტივ ოპტიკურ მანძილმზზომს), აყენებ დოლურას შესაბამის მაჩვენებელზე, იღებ შესწორებას ქარზე (გვერდითა დოლურით ან  ოპტიკური სამიზნის ბადეზე განლაგებული დანაყოფებით) და ახორციელებ გასროლას.

ასეთი მიდგომა, ანუ ოპტიკური სამიზნე გათვლილი ერთ კონკრეტულ იარაღზე არ არის ცალკეული შემტხვევა. მაგალითად ეს იაპონიაში დამზადებული ოპტიკური სამიზნე Nimrod გათვლილია Galatz-ზე (საქართველოში მას არასორედ უწოდებენ სნაიპერულ გალილს), იზრაელის მიერ წარმოებულ სნაიპერულ შაშხანაზე დასაყენებლად და შესწორებების მექანიზმი მორგებულია M118 ტიპის სნაიპერულ ვაზნაზე.

ასეთი სისტემის ჯარში ათვისება იყო ადვილი, სწრაფი და ზომიერად ეფექტური. შესაბამისად სხვა ტიპის იარაღში ამ ოპტიკის გამოყენება ყოველგვარ აზრს მოკლებულია, იმიტომ რომ იკარგება მთავარი უპირატესობა ამ ოპტიკური სამიზნის და შეუძლებელი ხდება შესწორებების მექანიზმის გამოყენება.  იმისთვის, რომ შეიტანოთ აუცილებელი ვერტიკლაური შესწორებები ყოველ ჯერზე უნდა ატრიალოთ ხრახნები იმისთვის, რომ გაათავისუფლოთ ზედა ძირითადი დოლურა.

გარდა ამისა საქმე იმაშია, რომ სვდ-სგან განსხვავებით ტიგრებს აქვთ შედარებით მოკლე ლულები, რის გამო ტრაექტორია თუნდაც იგივე 9.6 გრამიანი ტყვიით ვაზნის გამოყენებისას შეცდომას მაინც ექნება ადგილი ხოლო მანძილის ზრდასთან ერთად ეს შეცდომა ასევე გაიზრდება. ნახსენებია, რომ მოკლე ტიგრისთვის გამოიყენება მოსინის კარაბინის ცხრილები, ამის მიხედვით 600-მეტრზე სხვაობა ტრაექტორიაში ტიგრსა და სვდ-ს შორის იქნება 25 სმ, რაც საკმაოდ დიდი მაჩვენებელია. და რა მოხდება თუ იყენებთ ვაზნას, რომლის ბალისტიკა განსხვავდება სტაანდარტული ЛПС-გან?  აქიდან გამომდინარე ПСО-1 არც ტიგრისთვის არ არის იდეალური. არსებობს ПСО-1-ს სამოქალაქო მოდიფიკაციები სადაც შესწორებების მექანიზმი ისეთივეა, როგორც ჩვეულებრივ ოპტიკურ სამიზნებში მაგრამ მე ასეთი არ შემხვედრია საქართველოში. ცხადია ასეთი ოპტიკის გამოყენებისას ყველა პრობლემა, რომელიც უკავშირდება სტანდარტულ ПСО-1-ს, ქრება. გამონაკლისი არის სვტ-40, რომლის სროლის ცხრილები პრაქტიკულად იდენტურია სვდ-ს ცხრილებთან. ამ მხრივ ПСО-1 სვტ-40-ს უფრო “უხდება” ვიდრე “ტიგრს”.

ამის წაკითხვის მერე ბუნებრივია უნდა მიხვდეთ, რომ ПСО-1-ის დაყენება სხვა კალიბრის იარაღზე გარდა 7.62X54-სა პრინციპში აზრს მოკლებულია. კი ასეთი იარაღი “განულდება” მაგრამ ვერტიკალური შესწორებების შეტანაზე დოლურების გამოყენებით დაივიწყეთ. არც სანადირო ოპტიკურ სამიზნეებში დოლურები არ არის ეგრევე ხელმისაწვდომი, როგორც წესი ისინი დაცულია მოსახსნელი ხუფებით, მაგრამ მაინც ხუფის მოხსნა ერთია და ორი პატარა ხრახნის დაშვება სხვა არის.

 

 

დამიზნება იარაღის სილუეტით/weapon silhouette point

Friday, January 11th, 2013

დამიზნების ამ ტექნიკის გამოყენების შესახებ, მე პირველად წავიკითხე ჯიმ სირილოს წიგნში Guns, Bullets and Gunfights. მისი სიტყვებით ის წარმატებით იყენებდა ამ ტექნიკას (weapon silhouette point)  და ასწავლიდა მას როგორც ინსტრუქტორი საცეცხლე მომზადებაში. მისი სიტყვებით ეს ტექნიკა ძალიან ეფექტურია, ადვილია ათვისებაში და ის კარგ შედეგებს იძლეოდა. ჯიმ სირილო იყო (ის გარდაიცვალა ავტოკატასტროფაში 2007 წელს) დიდი ავტორიტეტი იმაში რაც ეხებოდა მოკლე ლულიან იარაღს და მის გამოყენებას, ასე, რომ მე ჩავთვალე დამეწერა ბლოგზე ამ უდავოდ საინტერესო ტექნიკის შესახებ. მოკლედ, რომ ავხსნათ, ამ დამიზნების ტექნიკის არსი მდგომარეობს იმაში, რომ პისტოლეტის/რევოლვერის დამიზნებისათვის გამოიყენება არა სამიზნე მოწყობილობები არამედ მთლიანად პისტოლეტი, კონკრეტულად კი მისი სილუეტი, რომელსაც ხედავს მსროლელი. ამასთანავე პისტოლეტის „გამოტანა“ ხდება თვალების დონეზე და ამიტომაც ნუ აურევთ ამ ტექნიკას ე.წ. „მიშვერით“ სროლაში, რაც საერთოდ განსხვავებულ თემას წარმოადგენს.

წიგნის ავტორი, ჯიმ სირილო. წარმოშობით ბერძენი 60-ან წლებში ის მსახურობდა ნიუ იორკის პოლიციის დეპარტამენტის ყველაზე პროფესიონალურ ქვედანაყოფში, რომლის დანიშნულება იყო სავარაუდო ძარცვის ობიექტებზე ჩასაფრების მოწყობა და პირდაპირი დაპირისპირება მძარცველებთან. თითო ასეთ ჩასაფრებაში მხოლოდ ორი პოლიციელი მონაწილეობდა. მრავალ შეიარაღებულ შეტაკებაში მოყოლილი ის ასევე იყო მრავალგზის ჩემპიონი დინამიური სროლის სხვა და სხვა დისციპლინებში და საცეცხლე მომზადების ინსტრუქტორი. ორივე მისი წიგნი, უკვე ნახსენები Guns, Bullets and Gunfights და ასევე Tales of The Stake-out squad, არის ერთ ერთი ყველაზე საინეტერესო ნაშრომები, რომლებიც მე წამიკითხავს.

სირილო ასახელებს რამდენიმე მიზეზს, რომლის გამოც გარკვეულ პირობებში „სროლა სილუეტით“ შეიძლება იყოს უფრო რეზულტატიური ვიდრე სროლა სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებით. მოგეხსენებათ იდეალური სამიზნე გამოსახულება როდესაც წინა და უკანა სამიზნე მოწყობილობები იდეალურად არის გასწორებული არის საკმაოდ ძნელად მისაღწევი და მოითხოვს კარგ განათებას, კარგ ხედვას და უნარს შეინარჩუნოთ ისინი ასეთ მდგომარეობაში, გასწორებულები სამიზნის მიმართ.  ეს უკანასკნელი პირობის შესრულება იდეალურად  კი შეუძლებელია, იმიტომ, რომ სხეული მუდმივად მოძრაობს და შესაბამისად მოძრაობს იარაღიც. გარდა ამისა თვალს არ შეუძლია ერთდროულად იყოს ფოკუსირებული რამდენიმე ობიექტზე, რომელიც სხვა და სხვა მანძილით არის დაშორებული.

 

ასე გამოიყურება იდეალური სამიზნე გამოსახულება. ფოკუსი არის „მუშკაზე“, დანარჩენი დეტალები (უკანა სამიზნე მოწყობილობა და სამიზნე) ბუნდოვნად  ჩანან.

მსროლელის სურვილი განახორციელოს გასროლა იმ მომენტში, როდესაც ის თვლის რომ  დამიზნება იდეალურია აიძულებს, მას აჩქარდეს და გამოკრას სასხლეტს მანამ სანამ მისი აზრით ის იდეალურად უმიზნებს სამიზნეს და არა დააჭიროს მას თანაბარი ძალით, როგორც ამას ითხოვს ზუსტი სროლის ერთ ერთი მთავარი პირობა. ამის შედეგი არის გაფუჭებული გასროლა და ტყვია არ ხვდება იქ სადაც ეს მსროლელს უნდა. იგივე მიზეზის გამო მსროლელმა შეიძლება შეეცადოს სამიზნე გამოსახულების შენარჩუნების მიზნით შეეცადოს წინასწარ უკუცემის კომპენსირება და ამით ასევე გამოიწვიოს სიზუსტის დეგრადაცია.  თავის მხრივ სილუეტით დამიზნება გამორიცხავს ასეთი სიტუაციის დადგომას და შესაძლებელია ზოგიერთმა მსროლელმა ასეთი დამიზნების ტექნიკის გამოყენებით მიაღწიოს უფრო მაღალ შედეგებს. ანუ მსროლელი ისვრის უფრო თამამად, სწრაფად და „სუფთად“.

პრობლემა, რომელიც უკავშირდება პატარა სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებას, რომლებიც, როგორც წესი ყენდება პისტოლეტებზე წყდება სხვა და სხვა გზებით. ეს ითვალისწინებს, როგორც სამიზნე მოწყობილობების კონსტრუქციის გაუმჯობესებას ასევე ალტერნატიული დამიზნების ისეთი ტექნიკების გამოყენებას, რომელიც არ ითვალისწინებს მათ იდეალურ გასწორებას ან ამ სტატიაში აღწერილ შემთხვევაში საერთოდ არ ითვალისწინებს მათ გამოყენებას.

ეს არის პისტოლეტებზე ყველაზე გავრცელებული ფორმატის სამიზნე მოწყობილობები. მათი ავტორი არის ე.ე. პატრიჯი და ადრინდელ ლიტერატურაში ასეთ სამიზნე მოწყობილობები მისი ავტორის სახელით მოიხსენებოდნენ. პატრიჯი იყო ე.წ. „სანახაობრივი“ მსროლელი და 1880 წლამდე სანამ ის ამ სამიზნეებს შექმნიდა პისტოლეტებზე ყენდებოდა პრიმიტიული V ფორმის (ან უბრალო ღარი) უკანა სამიზნე მოწყობილობა და კონუსური ან მრგვალი „მუშკა“.


XS Big Dot არის მცდელობა სამიზნე მოწყობილობები გახადონ მაქსიმალურად მოსახერხებელი  სწრაფი და ზუსტი სროლისთვის. ის კონცეფციით იმეორებს სანადირო ე.წ. ექსპრეს თოფების/შტუცერების სამიზნე მოწყობილობებს, რომლებიც საუკუნეზე მეტი გამოიყენება ახლო მანძილებზე სახიფათო ცხოველებზე სროლისთვის. მომხმარებლების აზრით 15 მეტრზე უფრო მაღალ დისტანციებზე XS Big Dot-ის გამოყენებით ზუსტი სროლა ხდება პრობლემატური, რაც უკავშირდება „მუშკის“ დიდ ზომას.

სირილოს აღწერილი ტექნიკის გამოყენებით, თავად პისტოლეტი წარმოადგენს დამიზნების ელემენტს, იმიტომ, რომ პისტოლეტი/რევოლვერი არის დიდი და ადვილად ხილვადი განსხვავებით პატარა სამიზნე მოწყობილობებისგან. იმისთვის, რომ მსროლელმა დაიწყოს ამ ტექნიკის ეფექტურად გამოყენება მან უნდა დაიმახსოვროს, თუ როგორ გამოიყურება ვიზუალურად მისი იარაღი მაშინ, როდესაც სამიზნე მოწყობილობები იდეალურად არიან გასწორებულები ერთმანეთთან და სამიზნესთან მიმართებაში. შემდეგ იარაღი უნდა დაიხაროს მარჯვნივ, მარცხნივ, ზევით, ქვევით, რომ მსროლელმა დაინახოს თუ როგორ გამოიყურება იარაღის სილუეტი თუ ის არ არის გასწორებული.  ყურადღება უნდა მიექციოს ცალკეულ დეტალებს, რომელთა დანახვით გასაგები ხდება სად უმიზნებს იარაღი. სტუდენტი იმახსოვრებს სურათს, შემდგომ ხდება სამიზნე მოწყობილობების შენიღბვა (მაგალითად იზოლაციური წებოვანი ლენტით). ჯერ ხდება „მშრალი“ ვარჯიში, შემდეგ მსროლელი იწყებს სროლას სიგნალის მიღების შემდეგ, ერთი ან ორი გასროლა. როდესაც მსროლელი ითვისებს ტექნიკას და  ჯგუფები მცირდება ხდება წებოვანი ლენტის მოშორება და მსროლელი აგრძელებს სროლას სამიზნე მოწყობილობების იგნორირებით.   სასწავლო სესიის ბოლო ნაწილი არის ამ ტექნიკით სროლა დროის შეზღუდვებით.

პისტოლეტი დახრილია მარცხნივ ან მარჯვნივ

პისტოლეტი დახრილი ზევით ან ქვევით. ისრებით ნაჩვენებია ადგილები, რომლის მიხედვითაც შესაძლებელია პისტოლეტის მდგომარეობის დადგენა.


ზოგ თანამედროვე პისტოლეტს აქვს ბრტყელი და განიერი საკეტი, რისი წყალობითაც შესაძლებელია მისი საკეტის ზედაპირის როგორც თოფის პლანკის გამოყენება დამიზნებისთვის. ასეთ შემთხვევაში, მსროლელმა უნდა განსაზღვროს ოპტიმალური სამიზნის გამოსახულება და შესწორებები, რომლებიც უნდა შეიტანოს დამიზნებაში.  ისრით ნაჩვენებია ადვილად ხილვადი “ორიენტირი” რომელიც იუწყება რომ იარაღი უმიზნებს მარჯვნივ.

იდეალური დამიზნების მაგალითი.

არავითარ შემთხვევაში არ ღირს ამ ტექნიკის განხილვა კონტექსტში, რომელიც გულისხმობს სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებაზე უარის თქმას. ყოველთვის, როდესაც არის ამის საშუალება მსროლელმა უნდა გამოიყენოს დამიზნებისთვის „მუშკა-ცელიკი“. მათი გამოყენება არის უკიდურესად მნიშვნელოვანი რეზულტატის მისაღწევად. კოვბოური სროლა ბარძაყიდან, ჯიბიდან, ანტონიო „დესპერადო“ ბანდერასის სტილში და ასე შემდეგ არის აქტუალური მხოლოდ კინოფილმებისთვის სადაც ორი მოწინააღმდეგე ესვრის ერთმანეთს ბარძაყის დონიდან დამიზნების გარეშე და თანაც ქუჩის სხვა და სხვა ბოლოებიდან. ნამდვილი განფაიტერებისთვის უკვე იმ დროს, რომელიც ჩვენთან ცნობილია, როგორც ველური დასავლეთის ათვისების ეპოქა, კარგად ესმოდათ სამიზნე მოწყობილობების გამოყენების მნიშვნელობა, მიუხედავად იმისა რომ კინო-ვესტერნები ჩვენ სხვას გვეუბნებიან. ცნობილი სამართალდამცავი და განფაიტერი უაიტ ერპი წერდა თავის მემუარებში, რომ მისი დაკვირვებით შეარაღებულ დაპირისპირებებში ჩქარ, ჯიბიდან მსროლელებს შანსი არ ქონდათ იმ ხალხის წინააღმდეგ, რომლებიც იყენებდნენ თავის დროს და სასხლეტს მხოლოდ ერთჯერ აჭერდნენ. მე არ ვიცნობ განფაიტერს, რომელიც იყენებდა ბარძაყიდან სროლის ტექნიკას ამატებს ის. მოგიყვანთ კიდევ ერთი ადამიანის მოსაზრებას ამ საკითხთან დაკავშირებით. ამ ადამიანის პერსონალური ბიოგრაფი  წერდა, რომ მიუხედავად იმისა, რომ მას უყვარდა ხალხის გაოცება ბარძაყიდან სროლის სისწრაფით მაგრამ კერძო საუბრების დროს ის თვლიდა, რომ სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებას ქონდა უდიდესი მნიშვნელობა შეიარაღებული შეტაკებისას. ბიოგრაფი იყო რობერტ დეარმენტი, ხოლო „ის“ ადამიანი – ბეტ მასტერსონი, უაიტ ერპის მეგობარი და ველური დასავლეთის ეპოქის ერთ ერთი ყველაზე ცნობილი განფაიტერი.

აქიდან გამომდინარე კარგად უნდა გვესმოდეს, როდის ხდება  სილუეტით დამიზნების ტექნიკა ეფექტური და აუცილებელიც.  მხოლოდ მაშინ, როდესაც არ არის საშუალება განახორციელოთ დამიზნება სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებით და ძირითადად 10 მეტრამდე მანძილზე. მათ შორის ეს ეხება სროლას ცუდი განათების პირობებში, სადაც იარაღის სილუეტი უფრო უკეთესად ჩანს ვიდრე „მუშკა-ცელიკი“. მსროლელს კარგად უნდა ქონდეს დამახსოვრებული იარაღის სილუეტი და “ორიენტირები” რომლებსაც მან უნდა ყურადღება მიაქციოს.

სირილოს სიტყვებით, ამ ტექნიკით გამოყენებით ჯგუფების საშუალო ზომა იყო 7.5 სმ, ხოლო რეაქციის დრო (დრო ბრძანებიდან ცეცხლის გახსნაზე უშუალოდ გასროლამდე) შემცირდა 50%.

როდესაც მე ეს სტატია დავამთავრე, გავიხსენე, რომ ამგვარი ტექნიკის შესახებ მე კიდევ ერთ წიგნში წავიკითხე. ეს წიგნი იყო „მწვანე თვალები, შავი შაშხანები“ (Green Ayes, Black Rifles). წიგნის ავტორი აშშ-ს სპეციალური დანიშნულების ძალების ვეტერანი და Vickers Tactical-ის ინსტრუქტორი კაილ ლამბი წერდა, რომ უკიდურესად ახლო მანძილებზე უფრო მოსახერხებელია M16A2 (და სხვა ამ ოჯახის იარაღის მოდელების შემთხვევაში, რომელიც იყენებს A2 ტიპის სტანდარტულ „რკინის“ სამიზნე მოწყობილობებს) ისე დამიზნება, როდესაც „ცელიკის“ როლს ასრულებს სახელური მთლიანად, ხოლო მუშკის როლს თამაშობს წინა სამიზნე მოწყობილობის მთლიანი ბაზა.

მისი სიტყვებით ეს ტექნიკა იძლეოდა უფრო სწრაფი და ზუსტი გასროლების განხორციელების საშუალებას მტერთან უკიდურესად ახლო კონტაქტისას, მაგალითად საცხოვრებელ ოთახებში და ასე შემდეგ. საერთოდ კაილ ლამბის აღნიშნული წიგნი არის ერთ ერთი საუკეთესო ნაშრომი AR15/M16/M4 გამოყენებაზე საბრძოლო პირობებში და წიგნის დიდი ნაწილი უნდა იქცეს ამ ტიპის იარაღის გამოყენების სტანდარტულ წესდებად.  პრაქტიკა აჩვენებს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ეს პლატფორმა უკვე თითქმის 6 წელია ჩვენი ჯარის და პოლიციის შეიარაღებაში მანდ ჯერ კიდევ კარგად არ ესმით ამ იარაღის არსი და დანიშნულება.

 

ამ სურათით მიხვდებით კაილ ლამბის მიხედვით იარაღის რომელი ელემენტები ასრულებენ სამიზნე მოწყობილობის როლს. მარცხნივ არის სამიზნე მოწყობილობის ორი ელემენტი. ვიწრო რგოლი და ტრადიციული “მუშკა”. მარცხნივ (გამოყენებულია კომპიუტერული თამაშიდან სკრინშოტი) არის დამიზნების ელემენტების როლს ასრულებს სახელური მთლიანად (დიოპტრი ყენდება შუალედურ მდგომარეობაში)  ხოლო მუშკის როლს ასრულებს მთლიანად წინა სამიზნე მოწყობილობის ბაზა. ზომებიდან გამომდინარე მათი გამოყენება ადვილი და უფრო სწრაფია ხოლო მიღწეული სიზუსტე ადეკვატურია ძალიან მოკლე მანძილებისთვის.

 

რას ვესროლოთ?

Monday, November 12th, 2012

 

უამრავი სტატია იწერება იმაზე თუ რა ისროლო, საიდან ისროლო და როგორ ისროლო, მაგრამ გაგიჭირდებათ იპოვოთ სტატია იმაზე თუ რას ესროლოთ. ანუ როგორ სამიზნეს. მორიგი სტატია, რომელსაც მე ვამზადებდი ეხებოდა ისევ პისტოლეტს, ისევ ავსტრიულ გლოკს. სტატია პრაქტიკულად დასრულებული იყო როდესაც მე გამახსენდა, რომ დიდიხანი მინდოდა ბლოგის მეშვეობით გამეზიარებინა ჩემი მოსაზრებები და გამოცდილება სხვა და სხვა სამიზნეების ტიპებთან „მუშაობისას“, ისევე, როგორც დამეწერა სხვა და სხვა სამიზნეების ტიპების მოკლე მიმოხილვა.  განვმარტავ მხოლოდ, რომ საუბარი წავა სამიზნეებზე, რომლებიც გამოსადეგია თავდაცვითი იარაღიდან სროლაში ვარჯიშისთვის და ამ მოთხოვნიდან გამომდინარე მოხდება მათი ანალიზი.

საქართველოს პირობებში სადაც არ არსებობს შაშხანისთვის განკუთვნილი სასროლეთები, ჩემ შემთხვევაში საუკეთესოდ მუშაობს ასეთი მუყაოს ყუთები. მისი დადგმა შესაძლებელია ყველგან. თუ მის შიგნით ძირში მოათავსებთ ქვებს (უმჯობესია მიწა) ის საკმარისად მდგრადია და ქარი მას ვერ წააქცევს. მის ზედაპირზე ადვილად მაგრდება  ქაღალდის ნებისმიერი სამიზნე. ასეთი სამიზნის მინუსია, რომ ის შედარებით დაბლა დგას და ეს ყოველთვის შეიძლება არ იყოს მოსახერხებელი. იარაღი არის მოსინ-ნაგანის სისტემის შაშხანა ATI-ს კონდახში, ხოლო სროლის მანძილი შეადგენდა 100 მეტრს.

ყველაზე გავრცელებული ტიპის სამიზნეებია, ერთ განზომილებიანი და დამზადებული როგორც წესი ქაღალდისგან. მათი პოპულარობის მიზეზი არის დამზადების სიმარტივე და დაბალი ფასი. გარდა ამისა ბრტყელ სიბრტყეზე შეიძლება აისახოს ნებისმიერი გამოსახულება და ტაქტიკური სცენარი (მაგალითად მძევალს ამოფარებული დამნაშავე და ა.შ.). თუ გაქვთ სახლში პრინტერი ასეთი სამიზნის დამზადება თქვენც შეგიძლიათ.  ასეთი სამიზნეები, პირობით ჯგუფებად რომ დავყოთ გამოდის, რომ არსებობს შემდეგი ერთ განზომილებიანი სამიზნეების ტიპები:

shoot-n-сee-ს წარმოებული მრგვალი ერთ განზომილებიანი სამიზნე. ღია ფერის ქვედა ფენა დაფარულია შავი საღებავით, რომელიც ჩამოიფშვნება მორტყმის ადგილას რის გამოც ნასროლის დანახვა შესაძლებელია უფრო დიდი მანძილიდან. მათი ფასი შედარებით მაღალია ხოლო პრაქტიკაში ის რამე უპირატესობას არ იძლევა. სამიზნეს მოყვება მისაწპებელი ნაჭრები, რის გამოც მისი “სიცოცხლის ციკლი”  ცოტათი იზრდება

„გრფიკული სამიზნეები“ ანუ პოსტერები ზედ აღბეჭდილი სამიზნეების გამოსახულებებით უკეთესია ვიდრე მრგვალი სპორტული სამიზნეები თუმცა მათაც გააჩნიათ ბევრი ნაკლოვანებები. არსებობს სამიზნეები საკმაოდ პირობითი გრაფიკული ნახატები მინიმალური დეტალიზაციით და  არსებობს  უფრო დეტალიზირებული სამიზნის გამოსახულებებით ხანდახან პრაქტიკულად ფოტო სურათებით სადაც მოდელები ახდენენ ტაქტიკური სიტუაციის იმიტაციას.  ასეთი სამიზნეები ძალიან პოპულარულია ისევ და ისევ დამზადების სიმარტივის და ფასის გამო. ასევე ასეთი ტიპის სამიზნე შეიძლება განსხვავებულ სამიზნეებს ასახავდეს. არაბ ტერორისტს, მოწინააღმდეგეს ჯარისკაცს, მძევალს ამოფარებულ დამნაშავეს და ასე შემდეგ. ნაკლოვანებებს რაც შეეხება, ერთ განზომილებიან ნახატი სურათი აღთქმის თვალსაზრისით ისეთივე რეალისტურია, როგორც მულტფილმი. ანუ კი ხვდებით რას ხედავთ მაგრამ არ აღიქვამთ ნანახ სურათს, როგორც რეალურ გამოსახულებას. ამ მხრივ ცოტათი უკეთესი ფოტო სამიზნეებია, თუმცა ნახატი სამიზნეების არჩევანი გაცილებით უფრო მდიდარია. პრინციპში ამ ტიპის სამიზნეები, როგორც უკვე აღვნიშნე დღეს არის ყველაზე გავრცელებული.

პოპულარული ერთ განზომილებიანისილუეტები“. მარცხნიდან მარჯვნივ: B27 (აშშ) - მრავალი წელი იყო სტანდარტული სავარჯიშო სამიზნე აშშ-ის პოლიციურ სამსახურებში. სამინზე ნომერი 4 (სსრკ-რუსეთი), როგორც B27 ასევე სტანდარტული ტიპის სამიზნე ჯარისთვის და მილიციისთვის. პრაქტიკული სროლის კონფედერაციის სტანდარტული სამიზნე გამოიყენება ამ ორგანიზაციის მიერ ორგანიზებულ სპორტულ ღონისძიებებში და შესაბამისად ძალიან გავრცელებულია.

 

რკინის სამიზნეები ბოლო წლებში ასევე ძალიან პოპულარული გახდა. ასეთი სამიზნეები არიან ორი ძირითადი ტიპის – ე.წ. „გონგები“ და „პოპერები“. მათი გეომეტრიული ზომები განსხვავდება ხოლო მორტყმის იდენტიფიცირება ხდება პირველის შემთხვევაში ხმით, მეორეს შემთხვევაში ხმით და მათი დაცემით, მესამე შემთხვევაში სამიზნე იღებება და მორტყმა უბრალოდ აცლის საღებავს და ხდება გასაგები სად მოხვდა ტყვია სამიზნის განახლება ხდება უბრალოდ საღებავის ახალი ფენის გადასმით.  პირველ შემთხვევაში (გონგი) სამიზნე უფრო „ადვილია“, იმიტომ რომ რა ნაწილშიც არ უნდა მოარტყათ, ხმას მაინც გაიგებთ და ესეიგი სამიზნე დაზიანებული. მეორე შემთხვევა უფრო რთულია, იმიტომ რომ პოპერი ვარდება თუ ტყვია მას მოხვდება კარგად (ამისთვის საჭიროა „პოპერის“ სადგარის შესაბამისი რეგულირება). მესამე პრაქტიკულად უბრალო რკინის ფილები მყარად დამაგრებული გამოიყენება როგორც წესი სპორტსმენების მიერ. ასვრით სამიზნეს, ეგრევე ღებულობთ „გამოხმაურებას“, ისმის ხმა და ტყვიის მორტყმის ადგილიც ეტყობა, შემდეგ უბრალოდ აეროზოლით უბრალოდ მიასხავთ საღებავს და აგრძელებთ სროლას. სამიზნის განახლებაზე იხარჯება მინიმალური დრო, ესეიგი მეტი დრო რჩება სროლისთვის. უბრალოდ ჩემი აზრით „პოპერები“ და „გონგები“ ყოველთვის უნდა იღებებოდეს საღებავით და ყოველთვის უნდა ხდებოდეს სროლის რეზულტატების კონტროლი. მორტყმის ხმა ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ სამიზნეს თქვენ „კარგად“ მოარტყით.

 

„სკრინშოტზე“ ჩანს რკინის მყარად დამაგრებული სილუეტი, რომელსაც მკაფიოდ ეტყობა ტყვიის ორი მორტყმის ადგილი. მომენტალური გამოხმაურება მორტყმის ხმით და ადვილად ხილვადი მორტყმის ადგილი, რამდენიმე მოძრაობა აეროზოლიანი საღებავის ქილით და სამიზნე კვლავ განახლებულია.

 

„გონგების“ და „პოპერების“ ნაკლოვანება არის ის რომ არსებობს რიკოშეტის ან ტყვიის ნამსხვრევით დაზიანების საფრთხე (თუ დგეხართ სამიზნესთან საკმარისად ახლოს). უსაფრთხოების მოსაზრებებიდან გამომდინარე ასეთ სამიზნეებს ტყვია უნდა ხვდებოდეს რაც შეიძლება სწორი კუთხით, რომ გამოირიცხოს რიკოშეტი. თავისთავად ცხადია გამოყენებულ უნდა იქნას ტყვიები რბილი გულებით.  ზოგადად ამ ტიპის სამიზნეები გამოიყენება ღია სასროლეთებში.

 

ტიპიური პოპერი და გონგი ხოლო მარჯვნივ არისმოსიარულესამიზნე. ტყვიის მორტყმა აიძულებს მას გადაადგილდეს მიწაზე რაც დამატებით სირთულეებს უქმნის მსროლელს და იძულებს მას შეიტანოს შესწორებები დამიზნებაში.

მიუხედავად იმისა, რომ ქაღალდის ერთ განზომილებიანი სამიზნეები და მათ შემდეგ „პოპერები“ და „გონგები“ ყველაზე გავრცელებული ტიპის სამიზნეებია, რომელსაც წვრთნისას იყენებენ ამავე დროს მათ გააჩნიათ მნიშვნელოვანი და შეიძლება ითქვას კრიტიკული ნაკლი. ასეთი სამიზნეები არის ერთ განზომილებიანი. ისინი მუშაობენ თუ თქვენ დგეხართ უშუალოდ მათ პირდაპირ. პრაქტიკულად რომ აგიხსნათ რაში მდგომარეობს ნაკლი გთავაზობთ ასეთ ექსპერიმენტს: დადექით სამიზნის წინ, შემდეგ გადადგით 10 ნაბიჯი მარცხნივ ან მარჯვნივ და ის რაც სამიზნეში პირდაპირ კუთხით სროლისას  არის მასის ცენტრი ავტომატურად ხდება სამიზნის პერიფერიული ნაწილი თუ გადაინაცვლებთ მარჯვნივ ან მარცხნივ. სწორედ ეს არის ყველაზე მთავარი ნაკლოვანება ასეთი სამიზნეების და აქიდან მივდივართ ლოგიკურ დასკვნამდე, ერთ განზომილებიანი სამიზნე არ შეიძლება იყოს ერთადერთი სამიზნეს ტიპი, რომელსაც თქვენ ესვრით. ხოლო აღნიშნული ფაქტორის არ გათვალისწინებამ შეიძლება გამოიმუშავოს სროლის წარმოების არასწორი უნარ ჩვევები რასაც შეიძლება ცუდი შედეგები მოყვეს. ისევ ჯიმ სირილოს და მის მიერ დაწერილ წიგნს, რომ დაუბრუნდეთ იქ არის აღწერილი ზუსტად ასეთი სიტუაცია.  ორი მეწყვილე იჯდა ჩასაფრებაში და ელოდება შეიარაღებულ მძარცველს. მისი გამოჩენისთანავე მათ ცეცხლი გაუხსნეს მას და ის ეგრევე დაბლა დაეცა. მიუხედავად ამისა ისს ცდილობდა მიწვდომოდა მიწაზე დავარდნილ იარაღს. ბუნებრივია პოლიციელები აგრძელებდნენ სროლას მაგრამ დამნაშავე არ ნებდებოდა. ამ მომენტში ჯიმის მეწყვილე მიხვდა რომ მისი ნასროლი ტყვიები (ის უმიზნებდა იქ სადაც ასწავლიდნენ, მკერდში)  ცერად ხვდებოდა მიწაზე დავარდნილ დამნაშავეს და ტყვიები  უბრალოდ ხვდებოდნენ ბეჭებს და ვერ აღწევდნენ სხეულის შიგნით. მხოლოდ მას მერე რაც მან დაუმიზნა დამნაშავეს ქამრის ცოტა ზევით და განახორციელა რამდენიმე გასროლა დამნაშავემ შეწყვიტა მოქმედებები. სულ გასროლილ იქნა 27 ვაზნა რაც ასეთი ტიპის დაპირისპირებისთვის იყო ძალიან ბევრი.

ყოველთვის უნდა ეცადოთ გაართულოთ სროლის პირობები. ეს მუყაოს საშუალოზე პატარა სილუეტი პრაქტიკულად ერთი ფერის არის ფონთან, რაც ართულებს დამზინებას მაგრამ მიუხედავად ამისა მას მოხვდა ორი კარგად დამიზნებული სლაგი Mossberg 590-დან.

მატერიალური სამიზნეები. საზამთროები, კვახი, კოკა-კოლას ქილები, თოფის მასრები და ა.შ. ბევრი აღითქვავს მათ როგორც სამიზნეებს არასერიოზული გასართობი სროლისთვის, მაგრამ მე ასე არ ვთვლი. ყველა ეს „მატერიალური“ სამიზნე როგორც წესი არის პატარა ზომის, სამ განზომილებიანი და არც ისე კონტრასტული. ასეთ სამიზნეს აქვს ერთი მნიშვნელოვანი თვისება, რომელიც შეიძლება იყოს ძალიან სასარგებლო ახალბედა მსროლელისთვის. თუ ასეთ სამიზნეს ააცილეთ არანაირი ამის მტკიცებულება ან კვალი არ დარჩება. მსროლელი ივიწყებს აცილებას და არაფერი მას ამის შესახებ არ ახსენებს. შესაბამისად არც ფსიქოლოგიურ დისკომფორტს არ უქმნის. სამიზნე დგას, გამზადებული ახალი ცდისთვის. ეს ქმნის სროლისს კომფორტულ პირობებს ვინაიდან არავინ არ ხედვას ახალბედას აცილებას და მას შესაბამისად  არ უჩნდება სირცხვილის ან დანაშაულის გრძნობა. ის არ კომპლექსდება, ხოლო განადგურებული სამიზნე ანიჭებს მას ცოტა მეტ თვითდაჯერებულობას და უბიძგებს გააგრძელოს სროლა მანამ სანამ ის უფრო ხშირად მოარტყავს ვიდრე ააცილებს.  ამ მეთოდის შემდგომი  გამოყენება მაინც და მაინც არ არის სასარგებლო ვინაიდან მსროლელს უნდა ყოველთვის ახსოვდეს, რომ ის აგებს პასუხს ყოველ მის გასროლილ ტყვიაზე და ჩვენ აქ შეგახსენებთ ვსაუბრობთ თავდაცვით სროლაზე მჭიდრო დასახლებულ ადგილებში და არა ცეცხლზე მოწინააღმდეგის სავარაუდო ადგილმდებარეობის მიმართულებით საშტატო, ავტომატური იარაღიდან. დავამატებ მხოლოდ იმას, რომ მატერიალური სამიზნეების გამოყენების შემდეგ უბრალოდ არ უნდა დაგავიწყდეთ აკრიფოთ მათი ნარჩენები. ამ მიზეზის გამო მე მატერიალური სამიზნის როლში შუშის ნაკეთობების გამოყენების წინააღმდეგი ვარ.

კეგლები ხშირად გამოიყენება, როგორც სამიზნე და არსებობს სპორტული სროლის მინიმუმ ერთი სახეობა სადაც სამიზნის როლში მხოლოდ ეს სპორტული ინვენტარი გამოიყენება. კეგლი ზომით და პროფილით წააგავს გულის, ხერხემლის თავის ქალის ფუძის და ტვინის ცენტრალურ ნაწილს, და ყველა ეს ნაწილი არის ყველაზე სასურველი მორტყმის ადგილი.

 

ჩემი აზრით უნარი სხვა და სხვა მანძილებიდან  მოარტყათ პატარა სამიზნეს  არის ძალიან მნიშვნელოვანი. სამიზნე ყოველთვის არ იდგება თქვენს პირისპირ და სრულ სიმაღლეში. თუ ბოროტმოქმედი იმალება, ცდილობს რამეს ამოეფაროს საჭირო იქნება იმ ნაწილში მორტყმა, რომელიც თქვენთვის იმ მომენტში ხილვადია. კედელს ამოფარებული სამიზნის ფეხის წვერი თუ გამოშვერილი იარაღი, თქვენ უნდა გქონდეთ საშუალება მოარტყათ ასეთ სამიზნესაც. ამისთვის კარგად უნდა იცოდეთ თქვენი იარაღი, როგორ ისვრის ის და როგორ იცვლება მორტყმის ადგილი სხვა და სხვა მანძილზე. ამ მიზნის მისაღწევად გამოდგება პატარა სამიზნეები, როგორც ნახატი ასევე რკინის ან მატერიალური.

„aim small, miss small“. სიმართლე გითხრათ მე არ ვარ ბოლომდე დარწმუნებული რა დგას ამ „კონცეფციის“ უკან მაგრამ ეს იდეა პირველად გაჟღერდა ამერიკულ მხატვრულ ფილმში „პატრიოტი“. ლეგენდის თანახმად მელ გიბსონმა, რომელიც ამ ფილმში მთავარ როლს ასრულებდა ეს ფრაზა მოისმინა ერთ ერთი ექსპერტისგან, რომელიც მუშაობდა კონსულტანტად აღნიშნული ფილმის გადაღებებზე. ფრაზა მას ისე მოეწონა, რომ მან ის გამოიყენა სცენაში, სადაც ის ასწავლიდა სროლას მოხალისეებს.  აღნიშნული მეთოდის თანახმად თუ თქვენ უმიზნებთ მთლიანად მოწინააღმდეგის ჯარისკაცს თქვენ შეიძლება მას ააცილოთ, მაგრამ თუ თქვენ უმიზნებთ, მაგალითად ჯარისკაცის ეკიპირების რომელიმე ნაწილს, ქამარს მაგაალითად, შეიძლება ააცილოთ ქამარს მაგრამ მაინც მოარტყავთ ჯარისკაცს. გთავაზობთ თავად შეამოწმოთ აღნიშნული მეთოდის სისწორე, ხოლო თუ მე ეს თავად გადავამოწმე, შედეგების შესახებ აუცილებლად დავწერ.

თოფის გასროლილი მასრა არის ძალიან მცირე ზომის და მომთხოვნი სამიზნე, შეამოწმეთ შეგიძლიათ თუ არა სტაბილურად მოარტყათ მას 10-15 მეტრის მანძილზე. იარაღი სურათზე არის მცირეკალიბრიანი Taurus 96 Target Scout. ასეთი იარაღით ამ ვარჯიშის შესრულება ცოტა ადვილია, 9მმ-ნი პისტოლეტით ცოტა უფრო ძნელი.

 

და ბოლოსთვის შემოვიტოვე ყველაზე საუკეთესო სამიზნეები, სამგანზომილებიანი მანეკენები. გამომდინარე იქიდან, რომ ასეთი სამიზნეები სამგანზომილებიანია, იხსნება ძირითადი ტაქტიკური შეზღუდვა დაკავშირებული ყველა წინად აღწერილ სამიზნესთან. ძნელია წარმოიდგინოთ სტატიკური სამიზნე, რომელიც უფრო მეტად წააგავს ადამიანს ვიდრე მანეკენი ჩაცმული რეალურ ტანსაცმელში. მართალია ასეთ სამიზნეებს აქვთ რამდენიმე მნიშვნელოვანი მინუსი, მისი კუსტარულად დამზადება შეუძლებელია, სამიზნე ღირს ძვირი, ხოლო მისი ექსპლუატაციის ვადა საკმაოდ მცირეა, მაგრამ ის რჩება ყველაზე კარგ თუ არა იდეალურ სამიზნედ.  ასეთი მანეკენების სიძვირე განაპირობებს იმ ფაქტს, რომ მხოლოდ „მდიდარი“ უწყებები იყენებენ მათ.

პრაქტიკულად ყველა აღნიშნული სამიზნის ტიპი შეიძლება გახდეს მოძრავი რაც მეტ რეალიზმს უზრუნველყოფს. არსებობენ ე.წ. სვინგერები ანუ სამიზნე რომელიც მოძრაობს ინერციით წინ და უკან, არსებობს კარუსელები, ბრუნავდი სამიზნეები. თუ გნებავთ მეტი დინამიკა აქ ყველაფერი შეზღუდულია იმ საშუალებებით რაც ხელთ გაქვთ და რამდენად ცოცხალი ფანტაზია გაგაჩნიათ.

დაჯგუფებული სამიზნეები, მხოლოდ სამიზნე შავ ქუდში არის „ცუდი ბიჭი“. ამაზე მეტი რეალიზმის უზრუნველყოფა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ილუსტრაცია აღებულია ლუის ავერბუკის წიგნიდან Hit or myth.

ცნობილ ინსტრუქტორს, სამხრეთ აფრიკელი ლუის ავერბუკს აღწერილი აქვს თავის წიგნში მოძრავი სამგანზომილებიანი სამიზნე კომპლექსი, რომელიც შედგება თავად სამიზნესგან (ის შეიძლება ერთ განზომილებიანიც იყოს) და შასისგან (ხის ჩარჩო ოთხი პატარა ბორბლით), რომელზეც ეს სამიზნე დამაგრებულია ზამბარის მეშვეობით. მოძრაობისას ასეთი სამიზნე ირხევა და სვინგერისგან განსხვავებით ეს მოძრაობები ქაოტურია რაც საგრძნობლად ართულებს მასზე სროლას.

მოძრავი სამგანზომილებიანი სამიზნე. ილუსტრაცია წიგნიდან Hit or myth.

არსებობენ სამიზნეები ან სასროლეთები, რომელიც უზრუნველყოფენ სამიზნის გადაადგილებას ელექტროძრავების მეშვეობით. არსებობს ხერხები უზრუნველეყოთ სამიზნის მექანიკური გადაადგილება ტროსების საშუალებით.  ერთ ერთ გადაცემაში, რომელიც ეძღვნებოდა ლოს ანჯელესის პოლიციური სპეცრაზმის სნაიპერების მომზადებას მე ვნახე ალბათ ყველაზე იდეალური სამიზნე კომპლექსი. ეს იყო სამგანზომილებიანი მანეკენი, რომელიც დაყენებული იყო ზამბარით აღჭურვილ ღერძზე, რითიც მიიღწეოდა მისი ქაოტური მოძრაობა, ხოლო გადაადგილებას უზრუნველყოფდა დისტანციურად რადიო მართვადი შასი ელექტრო ძრავით, (რომელიც წინა ცხოვრებაში იყო დისტანციურად მართვადი მანქანის მოდელი) რომელზეც ეს კომპლექსი დაყენებული იყო.  მე შევეცადე მეპოვნა ეს გადაცემა ინტერნეტში ან რამე სურათი ამ კომპლექსის მაგრამ ეს ვერ მოვახერხე. ჩემი აზრით ეს არის ყველაზე სრულყოფილი სამიზნე, რომლის შესახებ მე ოდესმე მსმენია. იმპროვიზაციის კარგი  მაგალითი მე ვნახე ერთ-ერთ გადაცემაში, სადაც აღწერილი იყო ისრაელის არმიის სნაიპერების მომზადება. სამიზნეს წარმოადგენდა ფერადი ბუშტები, რომელსაც აგორებდნენ გორაკიდან და სანამ ისინი დაბლა მიგორავდნენ სნაიპერები მათ ესროდნენ. მოკლედ იმის თქმა მინდა, რომ თუ გესმით რა უნარჩვევების გამომუშავება გსურთ და რისთვის ამზადებთ მსროლელებს, შესაძლებელია შედარებით მინიმალური დანახარჯებით მიიღოთ სრულყოფილი სამიზნეები და ააგოთ ადეკვატური საცეცხლე მომზადების კურსი.

აღნიშნული სამიზნეები წარმოადგნენ სამგანზომილებიანი სამიზნის იაფ/გამარტივებულ ვარიანტს.


შესაძლებელია ერთგანზომილებიანი სამიზნე გახდეს სამგანზომილებიანი. სუერათი გადაღეულია ლუის ავერბუკის სასწავლო ცენტრში სადაც დიდი ყურადღება ენიჭება სროლის მიმართულებებს და ტრაექტორიებს.

სტატიის ბოლოს მინდა ვახსენო ასევე ისეთი რამ, რაც უბრალო ადამიანებისთვის არის (ჩვენ შემთხვევაში) მიუწვდომელი. ლაპარაკი მაქვს ინტერაქტიულ ტირებზე. სადაც გამოიყენება სპეციალურად მოდიფიცირებული იარაღები და ძლიერი კომპიუტერები, რომლებიც ქმნიან რეალური სიტუაციის იმიტაციას, როგორც რეალური ვიდეოკლიპების ასევე კომპიუტერული გრაფიკის მეშვეობით. ასეთი კომპლექსები შეიძლება წარმოადგენდნენ შედარებით მარტივ პორტაბელურ დანადგარებს ასევე ძალიან რთულ და ძვირადღირებულ სტაციონარულ კომპლექსებს. არსებობს სისტემები, რომლებიც მონტაჟდება ტირში, გამოსახულება პროეცირდება ეკრანზე ხოლო სროლა საბრძოლო ამუნიციის გამოყენებით მიმდინარეობს. ზოგ სისტემას აქვს ასევე ფუნქცია, რომელიც მაგალითად იძლევა ინფორმაციას მსროლელის მიერ სასხლეტის დამუშავებაზე გასროლამდე და გასროლის შემდეგ, რაც შეიძლება ძლიერი ინსტრუმენტი გახდეს მაღალი დონის მსროლელის მომზადებისთვის. მე გამაჩნია გარკვეული გამოცდილება ასეთ სისტემებთან მუშაობის მათ შორის საკმაოდ რთულ და დახვეწილ კომპლექსთან. ჩემი აზრით ასეთი სისტემები შეიძლება იყოს შესანიშნავი სასწავლო სისტემა, მაგგრამ რომელიც ნამდვილად ვერ გამორიცხავს რეალური იარაღიდან სროლას, თუმცა შეიძლება იყოს დამატებითი სასწავლო საშუალება, რომელიც მაგალითად უზრუნველყოფს უსაფრთხო გარემოში ძირითადი საბაზისო ცოდნის გადაცემას ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენების შესახებ და შემდგომ უზრუნველყოფს ვთქვათ გარკვეული ტაქტიკური სიტუაციების იმიტაციას. თან ეს მოხდება ამუნიციის და იარაღის რესურსის დაზოგვით.  ამართლებენ თუ არა ასეთი კომპლექსები მაღალ ფასს? მე არ ვიცი. არ ვარ დარწმუნებული. გააჩნია გარემოებებს, რომელიც არსებობენ და მოთხოვნილებებს, რომლებიც უნდა დაკმაყოფილდეს. ჩემი აზრით მსხვილ სასწავლო ცენტრებში სადაც რამდენიმე სტრუქტურის პერსონალი მზადდება ასეთი კომპლექსი ნამდვილად არ იქნება ზედმეტი. მასში შეიძლება „გატარდეს“ ხანმოკლე პერიოდში უამრავი „სტუდენტი“ ხოლო სამიზნეების განახლება ხდება უბრალოდ ღილაკის დაჭერით რაც უზრუნველყოფს ასეთი სასროლეთის მუდმივ მზადყოფნას ვარჯიშის ჩატარებისთვის. თავისთავად ცხადია იარაღის ტიპი, რომელიც გამოიყენება ასეთ კომპლექსებში უნდა იყოს იგივე მოდელის რა იარაღსაც ატარებენ „სტუდენტები“ რეალურ ცხოვრებაში. სამწუხაროდ ჩვენ შემთხვევაში ეს თითქოს და უმარტივესი და გასაგები პირობა რატომღაც დაცული არ იყო. ჩემი  გარკვეული სიფრთხილეა საჭირო სწავლების ხანგრძლივობის და ინტენსიურობის გათვლისას. გარკვეული დროის მერე ეს ყველაფერი ხდება ვიდეო-თამაში და მსროლელი კარგავს კონცენტრაციას, მას ავიწყდება რას სწავლობს და ის იწყებს „თამაშს“.

საბოლოო ჯამში ცუდი ვარჯიში უკეთესია ვიდრე საერთოდ არანაირი ვარჯიში. იმისთვის, რომ მოაწყოთ რეალისტური სასროლეთი არ არის ყოველთვის საჭირო ძვირად ღირებული ტექნიკა და აღჭურვილობა. თუ არის სურვილი, ხოლო ის მიზნები, რომელიც მიღწეულ უნდა იქნას გასაგებია, შედეგების მიღებაც შესაძლებელი ხდება ნებისმიერ პირობებში ძალიან შეზღუდული რესურსებითაც.

პს

აღნიშნული ტიპის სამიზნე არის ავტორის იდეა. პირობითად მას ქვია Ghost Target. ასეთი სამიზნის ძირითადი იდეა არის არა კონტრასტული სამიზნის შექმნა, რომლის ფორმები იქნება ბუნდოვანი და არა მკვეთრი, რაც იმიტაციას უკეთებს ცუდ ხილვადობას ან მხედველობის დეგრადაციას სტრესის პირობებში. შესაძლებელია მხოლოდ ასეთი „აჩრდილის“ გამოყენება, შესაძლებელია იგივე ფორმის აჩრდილის გადაფარება უფრო მკვეთრ ნახატ სამიზნეზე და შემდგომ სროლის რეზულტატების კონტროლი. შესაძლებელია სხვა და სხვა აჩრდილის „დახატვა“ ხოლო მის უკან აისახოს უფრო მკვეთრი სამიზნის სურათი სასიცოცხლო ორგანოების  მითითებით. სროლის შემდეგ შესაძლებელია ამის მეშვეობით ზუსტად დადგენა რა ტიპის დაზიანებებს მიიღებს სამიზნე.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ტაქტიკური გადატენვა– tactical reload

Thursday, May 24th, 2012

ამ სტატიაში მინდა შემოგთავაზოთ მოკლე ექსკურსი იმაში რაც წარმოადგენს პისტოლეტის ფლობის საბაზისო ტექნიკის ნაწილს. ლაპარაკია ავტომატური პისტოლეტის ტაქტიკურ გადატენვაზე.  განსხვავებით სწრაფი გადატენვისგან (speed reload) ეს ტექნიკა არ გულისხმობს ცარიელი იარაღის გადატენვას, ის გულისხმობს გარკვეულ მომენტში ნაწილობრივ დაცლილი მჭიდის სავსე მჭიდით შეცვლას.

სტატისტიკა არ იტყუება და გვეუბნება ჩვენ, რომ უმეტესობა შეტაკებების (იგულისხმება თავდაცვის შემთხვევები მოკლელულიანი იარაღის გამოყენებით) გრძელდება რამოდენიმე წამი და ხდება ძალიან ცოტა გასროლა, რის შემდეგ ერთი მხარე იგებს ან პირველი კონტაქტის შემდეგ ისინი უბრალოდ “იშლებიან” და დაპირისპირებაც სრულდება. ჯეფ კუპერიც იძახდა, თუ მიზანს ვერ მიაღწიეთ 6 ვაზნით, რა გაფიქრებინებთ იმას რომ იგივეს მიაღწევთ შემდეგი 6 ვაზნით? რამდენად მნიშვნელოვანია თქვენთვის სროლის ტექნიკის ეს ნაწილი თქვენთვის, თქვენი გადასაწყვეტია.  მაგრამ ლოგიკურია, რომ თუ ატარებთ სათადარიგო მჭიდს, არ იქნება ურიგო ეს ტექნიკაც აითვისოთ. მე მექმნება შთაბეჭდილება მსროლელზე ასევე მათ შორის იმაზე დაკვირვებით თუ როგორ ტენის ის იარაღს. თუ ეს ხდება სწრაფად მინიმალური მოძრაოებებით ესეიგი საქმე მაქვს თავისი საქმის მაღალი კლასის ოსტატთან.

შეიძლება იფიქროთ, რომ რა არის რთული პისტოლეტში მჭიდის გამოცვლაში მაგრამ გაითვალისწინეთ ის გარემოება რა გარემოებაშიც მოგიწევთ ტაქტიკური გადატენვის განხორციელება. ტაქტიკური გადატენვა გახდება საჭირო მას მერე რაც მოხდა შეტაკება აგრესიულ მოწინააღმდეგესთან. სამოქალაქო პირისთვის ასეთი ტიპის შეტაკება ნიშნავს პირის პირ ახლო და უშუალო კონტაქტს აგრესორთან. რამოდენიმე წამის წინ თქვენი სიცოცხლე იყო უკიდურესი საფრთხის ქვეშ, შესაძლებელია თქვენ პირველად ესროლეთ ცოცხალ ადამიანს, შესაძლებელია ის მოკალით ან თქვენ დაჭრილი ხართ. ჩვეულებრივი ადამიანისთვის ასეთი სიტუაცია წარმოადგენს უდიდეს სტრესს. ბუნებრვია ასეთ სიტუაციაში თქვენი ემოციური მდგომარეობა იქნება რბილად, რომ ვთქვათ არასტაბილური ხოლო გამოყოილი ადრენალინი გაართულებს მოძრაოებების კოორდინაციას. ასეთ მენტალურ და ფიზიკურ მდგომარეობაში ყოფნისას ტაქტიკური გადატენვა შეიძლება გახდეს შესასრულებლად ძალიან რთული მოქმედება. შესაბამისად აქიდან გამომდინარე პრაქტიკა ამ შემთხვევაში არის ძალიან მნიშვნელოვანი. მოძრაობები უნდა იყოს დაყვანილი ავტომატიზმამდე და ეს ძალიან მნიშვნელოვნია. ვიმეორებ ლაპარაკია კომპლექსურ ქმედებაზე, რომელიც სავარაუდოთ უნდა განხორციელდეს უკიდურესი სტრესის პირობებში.

რაც შეეხება ტექნიკას აქ ისევ და ისევ უნდა ავღნიშნო, რომ ტაქტიკური გადატენვა მოითხოვს რამოდენიმე შედარებით რთული მოძრაობის შესრულებას, მაგალითად ორი ხელით სამი ნივთით „ჟონგლირებას“: სავსე მჭიდი, ცარიელი მჭიდი და იარაღი. ტაქტიკური გადატენვისას, სწრაფი გადატენვისგან განსხვავებით მჭიდი, რომელიც იცვლება არ იკარგება, იმიტომ რომ მასში რჩება ვაზნები და ამ მჭიდის მოგვიანებით გამოყენება შეიძლება გახდეს საჭირო. ეს პირობა კიდე უკვე მნიშვნელოვნად ართულებს ყველაფერს. ყველაზე იოლი ხერხი განახორციელოთ ტაქტიკური გადატენვა არის უბრალოდ ამოიღოთ იარაღიდან სავსე მჭიდი ჩაიდოთ ის ჯიბეში, შემდეგ პაუჩიდან „ამოაძროთ“ ახალი მჭიდი და მოათავსოთ ის იარაღში. ეს მარტივია, ადვილია სასწავლებლად მაგრამ აქვს ერთი დიდი მინუსი – დრო. ასეთი მეთოდი გაცილებით უფრო ხანგრძლივია ვიდრე სხვა შედარებით რთული მეთოდები.

მეორე მეთოდი, როგორც უკვე ვთვქი არის უფრო კომპლექსური და გულისხმობს ერთდროულად სავსე მჭიდის ამოღებას და მაგით ნახევრად დაცლილი მჭიდის გამოცვლას. ეს მეთოდი და ზოგადად  ტერმინი „ტაქტიკური გადატენვა“ შემოიღო ჩაკ ტეილორმა და მანვე პირველად დაიწყო ამ ილეთის სისტემატიზირება და სწავლება 1981 წლიდან.

ტაქტიკური გადატენვის ალგორითმი არის შემდეგი: 1) დამხმაარე ხელით იღებთ პაუჩიდან ახალ მჭიდს და მიგაგქვთ ის იარაღთა; 2) იგივე ხელში ათავსებთ ნახევრად სავსე მჭიდს იარაღიდან; 3) ათავსებთ სავსე მჭიდს იარაღში; 4) აბრუნებთ ნახევრად სავსე მჭიდს ჯიბეში ან ცარიელ პაუჩში.

 

სიტყვებზე უკეთესად ამას აგიხსნით ეს ილუსტრაცია რომელიც მე “ავაწყვე” ილუსტრაციებით წიგნიდან Tactical Pistol Shooting. Mike Pannone and Erik Lawrence.

ილუსტრაციაზე უკეთესად ამას აგიხსნით ეს ვიდეო

წლების განმავლობაში ჩაკ ტეილორი და სხვა ინსტრუქტორებიც ასწავლიდნენ ამ მეთოდს მანამ სანამ პრაქტიკამ არ აჩვენა, რომ ერთ ხელში ორი მჭიდის მოთავსება თითებს შორის არ არის ყოველთვის ეფექტური. ხელები კანკალებს, ხელები ოფლიანია, მჭიდების საიმედო კონტროლი მხოლოდ ერთი ხელით აღმოჩნდა რთული. ამის შედეგად ჩაკ ტეილორმა შეცვალა ტექნიკა და ამჯერად ახალი ტექნიკის მიხედვით ნახევრად სავსე მჭიდი თავსდებოდა არა დამხმარე ხელში არამედ სასროლო ხელში. ერთის მხრივ ეს უფრო ადვილია, მაგრამ ამავე დროს სროლის განხორციელება სავაზნეში დარჩენილი ვაზნით გართულებულია. უახლეს სასწავლო ვიდეოში, რომელიც კომპანია Magpul-მა გამოუშვა ტეილორის პირველი მეთოდია აღწერილი.

ამ ილუსტრაციებიდან კარგად ჩანს სხვაობა ტეილორის ორ ტექნიკას შორის.

მე დავასახელე მხოლოდ სამი ტექნიკა, რომელიც ჩემი აზრით ყველაზე მეტ ყურადღებას იმსახურებს, მაგრამ არის სხვებიც. თქვენ თვითონ აირჩიეთ რა მუშაობს თქვენთვის.

ტაქტიკური გადატენვის სისწრაფის თვალსაზრისით ძალიან დიდ მნიშვნელობას იძენს აღჭურვილობის ელემენტი, რომელსაც აქამდე ალბათ ძალიან ცოტა ყურადღებას ანიჭებდით. ვგულისხმობ სათადარიგო მჭიდის „პაუჩს“. აღჭურვილობის ამ ელემენტის არ არსებობა მნიშვნელოვმად გაზრდის ტაქტიკური გადატენვის დროს. გარდა ამისა პაუჩში შენახული მჭიდი გაცილებით უფრო ნაკლებად დაბინძურდება და ასე ვთქვათ დაცული იქნება გარეშე ზემოქმედებისგან.

ჩემი და არა მარტო ჩემი არჩევანი არის ვერტიკალურად განლაგებული სინთეტიკური პაუჩი ღია ზედა ნაწილით. ასეთი პაუჩი არის მსუბუქი, გამძლე და ძალიან სწრაფი. სურათზეა სწორედ ასეთი მოდელი JM Custom-ისგან არის ასახული.  სქელი ტყავისგან დამზადებული პაუჩი ასევე კარგად მუშაობს.

არსებობს ასევე მაგალითად ასეთი მოდელი, ჰორიზონტალურად განლაგებული, წარმოებული Dale Fricke–ს მიერ. არჩევანი დიდია და აირჩიეთ ის რომელიც თვქენ მოთხოვნილებებს აკმაყოფილებს.

მჭიდი ვერტიკალურ პაუჩში უნდა იყოს მიმართული  ვაზნის თავებით წინ და ქუსლით ზევით. ყურადღება მიაქციეთ მჭიდის სწორ პოზიციონირებას იარაღის ტარის მიმართ. სპორტსმენი მსროლელები ამას ასრულებენ ერთი მოძრაობით, მათი იარაღები აღჭურვილია უზარმაზარი „ტარის ძაბრებით“ (მაგველებით) და ამიტომაც ერთი მოძრაობით მათთვის მჭიდის მოთავსება იარაღში ადვილია. თავდაცვით იარაღში ასეთი ფუფუნება (დიდი მაგველის სახით) იშვიათია და ამიტომაც მჭიდის იარაღში მოთავსება ხდება ორი მოძრაობით, ჯერ მჭიდის უკანა ზედა მხარე ედება ტარის ქვედა უკანა მხარეს და შემდეგე ერთი ძლიერი მოძრაობით შედის ბოლომდე და რჩება შიგნით. ხელის მოშორება და დამატებით მჭიდის ქუსლზე დარტყმა არის არაეფექტური ტექნიკა და მარტო კინოფილმებში თუ მუშაობს.


ყველაფერი ამ სისტემაში  (ქამარი, პაუჩები, მათი განლაგება და იარაღი), რომელიც განკუთვნილია პტრაქტიკული სროლის შეჯიბრებაში მონაწილეობისთვის, მოწყობილია სწრაფი გადატენვისთვის. ყოველდღიურად და ფარულად ასეთი სისტემის ტარება შეუძლებელია.

ბუნებრივია ტაქტიკური გადატენვის დროს უნდა იყოთ ამოფარებული რამეს ისე, რომ არ წარმოადგენდეთ ღია სამიზნეს ან როგორც მინიმუმ უნდა შეეცადოთ რომ საკუთარი პროექცია შეამციროთ. თუ ატარებთ რამოდენიმე სათადარიგო მჭიდს, ჯობია ნახევრად დაცლილი მოათავსოთ ჯიბეში და არა სავსე მჭიდებს შორის, რომ შემდგომ არ აგერიოთ ისინი ერთმანეთში.

მნიშვნელოვანი ნიუანსები ტაქტიკური გადატენვისას არის მჭიდის სწორი პოზიციონირება ხელში და შემდგომ იარაღის ტარის მიმართ. ამ სურათზე ეს კარგად ჩანს. დააკვირდით როგორ უჭირავს მსროლელს ხელში მჭიდი და სად არის საჩვენებელი თითი განლაგებული. ეს თითი „უჩვენებს“ მჭიდს სწორ მიმართულებას.

ტაქტიკური გადატენვის ეფექტური შესრულება. მიაქციეთ ყურადღება შემდეგ რამეს: იარაღი რაც შეიძლება ნაკლები დრო უნდა იყოს მჭიდის გარეშე და რაც შეიძლება მალე უნდა დაბრუნდეს დამიზნების ხაზზე ან მიმართული იყოს საფრთხის მიმართულებით. სავსე მჭიდის ამოღებისას იარაღი შეიძლება დატოვოთ დამიზნების ხაზზე, ხოლო მჭიდის ამოღება დაიწყოთ მაშინ როდესაც სავსე მჭიდი ხელშია და იარაღთან ახლოს არის. იარაღი ჯერ ბრუნდება ხაზზე ან მიმართულია საფრთხის მიმართულებით და შემდეგ ხდება ნახევრად დაცლილი მჭიდის ჯიბეში ან პაუჩში მოთავსება. თუ საფრთხე გამოჩნდება გადატენვის პროცესში თქვენ მინიმალური დრო დაგჭირდებათ გასროლის განხორციელებისთვის.  მჭიდის გამოცვლის შემდეგ შეგიძლიათ მეორე მჭიდი დატოვოთ ხელში და დაუბრუნდეთ იარაღით ორი ხელით ჭერას (თუ იყენებთ ტეილორის პირობითად პირველ მეთოდს). მას მერე რაც დარწმუნდებით რომ საფრთხე არ არის შეგიძლიათ დააბრუნოთ ნახევრად სავსე მჭიდი პაუჩში ან ჯიბეში. თუ აბრუნებთ მჭიდს ჯიბეში, კარგი იქნება დაუთმოთ დრო მჭიდის ჯიბიდან სწრაფად ამოღებაში ვარჯიშს.

ტეილორის პირობითად პირველი მეთოდი გაძლევთ საშუალებას გადადოთ ნახევრად დაცლილი მჭიდის ჯიბეში მოთავსება და გააგრძელოთ სიტუაციის კონტროლი პისტოლეტით ორ ხელში. „მოდიფიცირებული ტეილორი“ ამის საშუალებას არ მოგცემთ ვინაიდან მჭიდი სასროლოსნო ხელში იქნება რაც იარაღის კონტროლს მნიშვნელოვნად გაართულებს.

დავამატებ მხოლოდ, რომ ყველანაირი ვიდეო, ილუსტრაცია და აღწერილობა არის მხოლოდ დასაწყისი. ტექნიკის დახვეწა, ევოლუცია თუ გნებავთ, არის თქვენზე დამოკიდებული. იპოვეთ ის რაც მუშაობს თქვენთვის და იმეორეთ ეს სანამ მოძრაობები არ იქნება სრულ ავტომატიზმამდე დაყვანილი. პრაქტიკა ყველაზე მნიშვნელოვანია.

 

იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის პრაქტიკული ასპექტები

Wednesday, April 25th, 2012

რამდენიმე დღის წინ ინტერნეტში გადავაწყდი თემას, რომელშიც ერთი‑ერთი ქართულენოვანი ფორუმის წევრები განიხილავდნენ იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის წესებს.

თემაში გამოქვეყნდა უკვე კარგად ცნობილი უსაფრთხოების წესები, მაგრამ, როგორც ჩანს, რამდენიმე წევრმა ინიციატივა გამოიჩინა და ეს წესები საკუთარი შეხედულებისამებრ გადააკეთა. შედეგად კი საკმაოდ ჭრელი და გაუგებარი ტექსტები მივიღეთ.

ბუნებრივია, ამ ფაქტის გამო გამიჩნდა მორიგი სტატიის იდეა, რომელსაც უსაფრთხოების წესებსა და პრაქტიკული თვალსაზრისით მათი მნიშვნელობის ახსნას ეძღვნება.

რა შეიძლება ითქვას ახალი უსაფრთხოების წესებზე? ალბათ, არაფერი, მაგრამ არის ერთი მნიშვნელოვანი დეტალი.  პრობლემა ისაა, რომ დღეს ვინც ამ წესების შესწავლას მოისურვებს, წააწყდება უამრავ გამოცემას. ხშირად წესები იცვლება, გამომდინაარე იქიდან, თუ ვინ და სად აქვეყნებს მათ. ეს ყოველივე კი ქმნის გაუგებრობას. უფრო მეტიც, ზოგიერთი ასეთი „მოდიფიცირებული“ და კონკრეტულ გარემოს მორგებული წესი შეიძლება არ მოერგოს კონკრეტული მსროლელის გარემოს. წესთა ერთობლიობა ქმნის კოდექსს, კოდექსში შემავალი ყველა წესი კი დაცული უნდა  იყოს, ყოველგვარი გამონაკლისის გარეშე. აქ კიდე ერთი პრობლემა ჩნდება: რაღაცა მოთხოვნებს ვასრულებ, რაღაცას – ვერ, ესე იგი – კოდექსი არ სრულდება. თუ შედარებით ჩამოყალიბებულ ფორუმელებს აქვს გარკვეული პრობლემები უსაფრთხოების წესების განმარტებისას, ესე იგი – გარკვეული პრობლემა არსებობს, რომლის მოგვარევაბაში მცირედი წვლილის შეტანა ამ ბლოგის საშუალებით შესაძლებელია.

ამ სტატიის მიზანს არ წარმოადგენს ისტორიული ექსკურსი, თუ საიდან გაჩნდა და როგორ ვითარდებოდა ეს წესები; უბრალოდ აღვნიშნავ, რომ სრულყოფილი, სპეციალიზებული უსაფრთხოების კოდექსი ჩამოყალიბდა 1902 წელს, როდესაც ინგლისელმა Mark Hanbury Beaufoy-მ დაწერა პირველი ვრცელი ნაშრომი, ერთგვარი  მონადირის ეთიკის კოდექსი, სახელად „მამის რჩევა“.  მასში განხილული იყო იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის თემაც. საზოგადოებამ წიგნი მოიწონა. მალევე იარაღის მწარმოებლებმა დაიწყეს ამ ნაშრომის ციტირება იმ ბროშურებსა და ბუკლეტებში, რომლებიც მოჰყვებოდა მათ მიერ გაყიდულ იარაღს. ცხადია, ეს წესები თავიდან მორგებული იყო ნადირობასა (ავტორი მონადირე გახლდათ) და სპორტულ სროლას. აშშ-ში თავდაცვითი იარაღის გამოყენების კულტურის განვითარების დაწყებისთანავე ჯეფ კუფერმა (ყველაზე მნიშვნელოვანმა ფიგურამ ამ პროცესში)  სროლის ახალი სტილის ფართო საზოგადოებისთვის გაცნობა დაიწყო. გაჩნდა კერძო სკოლები და სასწავო ცენტრები, პარალელურად იხვეწებოდა საცეცხლე მომზადების მეთოდიკა ძალოვან სტრუქტურებში.  ბუნებრივია, ამას თან მოჰყვებოდა უსაფრთხოების ტექნიკის დახვეწა. საბოლოო ჯამში, ჩამოყალიბდა მცირე განსხვავებებით 10 უსაფრთხოების წესის კონცეფცია, რომელიც უზრუნველყოფს მომხმარებლისა და სხვების უსაფრთხოებას იარაღთან ურთიერთობისას. ის განსხვავებები, რომლებიც ზემოთ აღვნიშნეთ, ძირითადად გამოწვეულია ამ წესების ადაპტირების მცდელობით იარაღის გამოყენების განსხვავებული გარემოების გათვალისწინებით, მაგ.: ნადირობა; სპორტული სროლა, თავდაცვა და ასე შემდეგ. უბრალოდ, ყველაზე ფართოდ არის გავრცელებული 10‑წესიანი ფორმატი, რომელშიც უცვლელია 4‑5 წესი, ხოლო დანარჩენი ადაპტირებულია კონკრეტლ გარემოსთან.

ამ 10‑წესიანი ფორმატის გარდა არსებობს უფრო უნივერსალური კოდექსი, ცნობილი, როგორც ოთხი ძირითადი უსაფრთხოების წესი.  ეს ოთხი წესი არის ყველასთვის მინიმალური, აუცილებელი და შესრულებადი ნებისმიერ დროსა და სიტუაციაში. ისინი თავის დროზე ჩამოაყალიბა ჯეფ კუპერმა, რათა ოთხივე მათგანი მისაღები ყოფილიყო ყველა შეიარაღებული ადამიანისთვის.

შეიძლება ითქვას, რომ პრაქტიკულად კუპერის ოთხი ძირითადი წესი წარმოადგენს იარაღთან უსაფრთხოების ტექნიკის არსს. ეს წესები ნამადვილად უნივერსალურია და მათი შესრულება აუცილებელია ტირში, პოლიგონზე, ნადირობისას, ბრძოლაში და ასე შემდეგ, მოკლედ, ყველგან და ყოველთვის.

რატომ „დარჩა“ ათიდან მხოლოდ ოთხი? წესები იმისთვისაა, რომ შესრულდეს, მაგრამ როგორც აღვნიშნე, სხვადასხვა სპეციფიკიდან გამომდიანრე,  10‑წესიანი კოდექსისი ნაწილი ყოველთვის არ სრულდება ან ვერ სრულდება. აი, მაგალითად, ყველამ ან თითქმის ყველამ კარგად ვიცით წესი, რომლის მიხედვითაც, თუ ჩახმახი დაეცა და გასროლა არ მოხდა, უნდა დაველოდოთ 5‑10 წამი (ზოგი ინსტრუქცია ითვალისწინებს 2‑წუთიანი ლოდინის რეჟიმს), შემდეგ გავხსნათ საკეტი და ამოვაგდოთ დეფექტური ვაზნა. პრაქტიკულ სროლასა და თავდაცვით სროლაში ამ წესის შესრულება შეუძლებელია, ხოლო დაბრკოლება სროლისას სწორდება ელვის სისწრაფით. თავისთავად ცხადია, რომ ტირის პირობებში სასურველია ეს 10 წამი დაიცადოთ, არაფერი მოხდება, მაგრამ საბრძოლო კურსის დროს 10‑წამიანი დაბრკოლება ნიშნავს, რომ შეიარაღებულ შეტაკებაშიც იმავეს გაიმეორებთ და შედეგიც შეიძლება სავალალო აღმოჩნდეს.  გარდა ამისა, თუ იარაღს თავდაცვისთვის ან სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას იყენებთ, უმჯობესია მიაჩვიოთ საკუთარი თავი მომენტალურად აღმოფხვრათ დაბრკოლება დეფექტური ვაზნის მომენტალური ამოგდებით და ახალი ვაზნის ჩანაცვლებით, მათ შორის, ტირის პირობებშიც. ისიც უნდა დავამატო, რომ ათასობით გასროლიდან მხოლოდ ერთხელ მქონდა შემთხვევა, როდესაც 7.62X25 კალიბრის ვაზნები (ძველი და დაობებული) ისროდნენ ერთი ან ნახევარი წამის დაგვიანებით. თანამედროვე ვაზნების შემთხვევაში ასეთი რამ თითქმის არ ხდება. კიდევ ერთი ანალოგიური მაგალითის მოყვანა შემიძლია: მონადირის ეტიკეტის მიხედვით, რაიმე ბარიერის გადალახვა უნდა ხდებოდეს განმუხტული იარაღით, მოთხოვო ჯარისკაცს ბრძოლის დროს იგივე შეასრულოს, უბრალოდ სისულელეა. იარაღი უნდა იყოს მცველზე და მცველის სწორ გამოყენებას და მის აუცილებელ არსებობას იარაღში სამხედროები ოდითგანვე დიდ ყურადღებას აქცევდნენ.

აქიდან გამომდინარე, ჩვენც უნდა განვასხვავოთ ზოგადი და აუცილებელი წესები, რომლებსაც მე მაგალითად ვუწოდებ ოქროს წესებს და კონკრეტულ სპეციფიკური წესები. ისინი გამომდინარეობს იმ გარემოებიდან, რომელშიც თქვენ ცხოვრობთ და მუშაობთ (ეს წესები თავად უნდა შეიმუშაოთ) და ასევე წესები, რომლებიც უკავშირდება თქვენ კონკრეტულ იარაღს, რადგან ურიცხვი ტიპის და მოდელის იარაღი არსებობს. ყველა ტიპს აქვს თავისი უსაფრთხოდ მოპყრობის წესები, რომლებიც გამომდინარეობს მათი კონსტრუქციიდან, ტიპიდან და დანიშნულენიდან. მაგალითად, ძველი ერთმაგი მოქმედების რევოლვერები ყოველთვის იტენება 5 ვაზნით, 6-ის ნაცვლად, ჩახმახის დაწევა ხდება  ცარიელ მექვსე სავაზნეზე და ასე ხდება იარაღის ტარება. ეს იმიტომ, რომ ასეთი ტიპის იარაღი არ არის აღჭურვილი მოწყობილობით, რომელიც კეტავს ჩახმახს, სანამ სასხლეტზე არ იქნება დაჭერილი თითი, როგორც ეს თანამედროვე რევოლვერებშია განხრორციელებული. მსგავსი იარაღი ასე უნდა ვატაროთ: 5 ვაზნა დოლურაში და ჩახმახი დაწეული ცარიელ ვაზნაზე. აღნიშნული წესი დაარღვია ლეგენდარულმა ამერიკელმა სამართალდამცავმა და განფაიტერმა უაიტ ერპმა. მას სალუნში გამოუვარდა რევოლვერი ბუდიდან, დაეცა და გაისროლა. ტყვია ჭერს მოხვდა და იქვე ჩარჩა. იმ დროს ამისთვის მას პასუხს არავინ მოსთხოვდა. დღეს ასეთი ინციდენტი შეიძლება სერიოზული სანქციების მიზეზი გახდეს. ზემოაღნიშნული წესი, რომ შესრულებულიყო, არაფერი მოხდებოდა.

შესაბამისად, ყოველი მსროლელის, ასე ვთქვათ, უსაფრთხოების კონსტიტუცია უნდა შედგებოდეს მინიმუმ სამი ნაწილისგან. პირველი არის 4 ზოგადი უსაფრთხოების წესი (ქვევით განვიხილავთ), კონკრეტული სპეციფიკური უსაფრთხოების წესები და წესები, რომლებიც გამომდინარეობს თქვენი იარაღის კონსტრუქციიდან. ერთ სტატიაში ყველაფრის დაწერა და ახსნა შეუძლებელია. საჭიროა, იარაღის მფლობელებმა საღად იაზროვნონ და ყურადღებით გაანალიზონ ის გარემო, სადაც უწევთ იარაღთან ურთიერთობა.

დამატებით, გარდა ზემოაღნიშნული უსაფრთხოების წესებისა, არსებობენ ცალკე  წესები სპორტში, სპორტულ დისციპლინებში, ტირებში, სანადირო მეურნეობებში, სამსახურებში, რომელთა პერსონალი შეიარაღებულია, და ბოლოს, სპეციალურ კანონებში (რაც, ჩემი აზრით, უკვე მიზანშეუწონელია თითქმის ყოველთვის). ყოველი მათგანის ცოდნა და შესრულება ასევე სავალდებულოა, ისევე, როგორც მოძრაობის წესების ცოდნა სავალდებულოა ავტომობილის მძღოლისთვის. ყველა შემთხვევაში, ყველგან და ყოველთვის სავალდებულოა შესრულდეს კუპერის ოთხი ძირითადი წესი.

ამ სტატიის ფორმატში შესაძლებელია განვიხილოთ კუპერის ოთხი წესი სათითაოდ და ვრცლად. პირადად მე მომწონს ე.წ. TAB+K ფორმულა/რედაქცია კუპერის წესებისა (ადვილად დასამახსოვრებელი, აბრევიატურა იკითხება, როგორც ღილაკი „ტაბ“ კომპიუტერის კლავიატურაზე ან „ტაბ“ + კ ღილაკი).  ავხსნი წესებს შეძლებისდაგვარად დაწვრილებით და მაგალითების გამოყენებით, რომ ბოლომდე და კარგად გვესმოდეს, რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი და რა შეიძლება მოჰყვეს ამ წესების უგულებელყოფას.

T= Treat every firearm as if it is loaded. ეს არის პირველი და ყველაზე მთავარი წესი. დაუკვირდით, რას ამბობს ის. მოეპყარი იარაღს ისე, თითქოს ყოველთვის დატენილია. ეს წესი თავიდან სხვანაირად ჟღერდა: ყველა იარაღი ყოველთვის დატენილია. ყველა იარაღი ყოველთვის არ არის დატენილი და უკვე არასწორი თეზისის შესრულება თავიდანვე არალოგიკურია. აზრი ასე თუ ისე გასაგებია, ბევრი სპეკულირება აქ არ ღირს, თუმცა 2003 წელს კუპერმა თავად შეცვალა ეს წესი იმით, რაც ამ აბზაცის დასაწყისშია დაწერილი. მანამდე მთელი რიგი ექსპერტები არაერთხელ აკრიტიკებდნენ ამ მოსაზრებას უკვე ახსნილი მიზეზის გამო.  ეს პირველი წესი არის უსაფრთხოების  ქვაკუთხედი. იგი არ გულისხმობს რაღაც კონკრეტულ ქმედებას ან ამ ქმედების არჩადენას. ის გკარნახობთ, ასე ვთქვათ, მენტალურ მდგომარეობას და მოგიწოდებთ სიფრთხილისაკენ, იაზროვნოთ საღად და იყოთ მობილიზებული, როდესაც ხელში იარაღი გიჭირავთ. თქვენ დაუმიზნებთ დატენილ იარაღს მეგობარს ხუმრობის მიზნით? დაუმიზნებთ საკუთარ თავს? საჭიროების გარეშე დააჭერთ სასხლეტს? არა. ესე იგი, იმავეს გაკეთება ცარიელი იარაღით ანალოგიური სისულელეა. ჩემთვის პირადად, პირველ რიგში, ეს წესი გამოიხატება „ლულის დისციპლინაში“, არც დატენილი და არც ცარიელი იარაღით არასდროს დავუმიზნებ სხვა ადამიანს (თუ, რა თქმა უნდა, ეს ადამიანი არ წარმოადგენს საფრთხეს, რომელსაც მე უნდა გავუმკლავდე). ასევე – არასდროს დავაჭერ სასხლეტს, სანამ ვათვალიერებ ან ვამოწმებ იარაღს. მისი ვიზუალურად დათავლიერებისას, საკუთარი იქნება ეს თუ სხვისი იარაღი, მიუხედავად იმისა, რომ დავრწმუნდები იმაში, რომ იარაღი განმუხტულია, სასხლეტის შემოწმებისას, როდესაც თითს ვაჭერ მას და იმავე დროს არ ვარ ტირში და სროლას არ ვაპირებ, შინაგანად ვგრძნობ, რომ რაღაცას არასწორად ვაკეთებ. გაიხსენეთ, რამდენი ადამიანი დაშავდა ან დაიღუპა იმის გამო, რომ არ იცოდა, იარაღი დატენილი იყო თუ არა. ამიტომ, თუ იარაღს მუდამ ისე მოეპყრობით, თითქოს იგი სულ დატენილია, მსგავის სულელური შეცდომისგან დაზღვეული იქნებით. ანალოგიური მაგალითი შეიძლება მოიყვანოთ ცივ იარაღთან მოპყრობისას. ხელში რომ აიღოთ პლასტმასის დანა, რომელიც ნამდვილს ჰგავს, ან დანა, რომელსაც ჯერ საერთოდ არ აქვს პირი, მაინც მოგერიდებათ ხელზე მისი დასმა, რატომ? იმიტომ, რომ გამჯდარი გვაქვს სტერეოტიპი: დანა ჭრის და ეს მტკივნეულია.  ამას ემატება ისიც, რომ აქამდე ხელი ბერვჯერ გაგიჭრიათ და იცით, ეს მტკივნეული და არასასიამოვნოა. ზუსტად ასეთივე სტერეოტიპი უნდა გამოიმუშაოთ იარაღთან დაკავშირებით. უკეთესი იქნება, თუ ამას წინასწარ გაითავისებთ, სანამ იარაღი თქვენს ხელში „თავისით“ გაისვრის. თუ არავინ დაშავდება, მერწმუნეთ, ეს ინციდენტი ერთხელ და სამუდამოდ ჩაწერს ამ წესს თქვენს გონებაში, მაგრამ თუ ვინმე დაშავდა? ალბათ, თქვენი ცხოვრება მნიშვნელოვნად შეიცვლება, სამწუხაროდ, არასასიკეთო მრივ…

A = Always point the muzzle in a safe direction. ლულა ყოველთვის მიმართეთ უსაფრთხო მიმართულებით. ამ წესის თანახმად, არასდროს დაუმიზნოთ იარაღი იმას, რის განადგურებასაც არ აპირებთ (აღნიშნული წესის სხვა რედაქციებიც არსებობს, მაგრამ აზრი ერთი და იგივეა): ლულის მიმართულება მუდმივად უნდა აკონტროლოთ! მათ შორის, ტაქტიკური ვარჯიშის შესრულებისას, რეალურ შეტაკებაშიც. განსაკუთრებულად ეს აქტუალურია სხვადასხვა ტაქტიკური მანევრების შესრულების დროს, სადაც ბევრი შეიარაღებული ადამიანი ვიწრო სივრცეშია თავმოყრილი. არ არსებობს აბსოლუტურად უსაფრთხო მიმართულებები, მიწაში ან ჰაერში მიწიდან ასხლეტილი ტყვია ან ნამსხვრევები სახიფათოა, ჰაერში ნასროლი ტყვია უკან ბრუნდება და რა იცით, ვის მოხვდება. ალბათ, ერთადერთი აბსოლუტურად უსაფრთხო მიმართულება არის სამიზნისკენ/მტრისკენ გაშვერილი ლულა. მოკლედ, არსებობს, მხოლოდ ნაკლებად სახიფათო მიმართულებები. საჭიროა, მუდმივად აკონტროლოთ სიტუაცია თქვენ ირგვლივ, ლულის მიმართულება და იარაღის მდგომარეობა. სად იყურება მაგალითად თქვენი პისტოლეტის ლულა ტაქტიკური გადატენვისას? წინ, მტრის/სამიზნის მიმართულებით, თუ გვერდით, სადაც შეიძლება იდგეს თქვენი თანამებრძოლი ან უდანაშაულო პირი, ვის დაცვასაც ცდილობით? მნიშვნელოვანია ამ წესის დაცვა გადაადგილებისას, შენობაში დინამიური შეღწევის დროს, სადაც თითქოს ქაოსურად ხდება ყველაფერი, მაგრამ ტაქტიკური ჯგუფების პროფესიონალი ოპერატორები არასდროს მოქმედებენ ისე, რომ ლულა მიუშვირონ თანამებრძოლს. არსებობს სხვა გაგებაც, როგორიცაა უსაფრთხოების კუთხეები. იგი აქტუალურია ტირებში ან სასროლოსნო შეჯიბრებებში (სადაც უსაფრთხოების კუთხეები წინასწარ არის განსაზღვრული). უსაფრთხოების კუთხე არის ყველაზე პატარა კუთხე საკუთარი ძალებსა და მტრის მიმართულებას შორის, რომელიც გამორიცხავს თავისიანის დაზიანებას შემთხვევითი ტყვიით. გარდა ამისა, სროლის წესებში არის მითითებული მანძილი და უსაფრთხო სროლის კუთხეები, რომელთა დაცვაც სავალდებულოა ჯარისკაცებისათვის. თუ სამხედრო მოსამსახურე ხართ და არაფერი გსმენიათ სროლის უსაფრთხო კუთხეებზე, ესეიგი, თქვენი მომზადებისას სერიოზული შეცდომაა დაშვებული.

 

მაგალითი: ერთი ვიდეორგოლი მაქვს ნანახი ინტერნეტში. მსროლელი ისვრის იარაღს თავის წინ მოშორებით განლაგებულ სამიზნისკენ, შემდეგ ტრიალდება 180 გრადუსით, გადაატარებს იარაღს კამერის ოპერატორს და დაიწყებს უკან, გაურკვეველ სროლას. რა სისულელეა! ამისი გაკეთების არანაირი საჭიროება არ იყო. რატომ უნდა განალაგო ორი სამიზნე ერთმანეთის საპირისპიროდ და ჩადგე შუაში? რატომ ქმნი ხელოვნურად საშიშ სიტუაციას? ამას პრაქტიკული სროლის სამყაროში უსაფრთხოების კუთხის გატეხვა ჰქვია. უსაფრთხოების კუთხის „გატეხვა“ პრაქტიკულ სროლაში ავტომატურად იწვევს დისკვალიფიკაციას. პრაქტიკული სროლა იყო, არის და იქნება იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობის შესწავლის და შესრულების ავანგარდში. „ველური“ სასროლეთის პირობებში (სასროლეთი, რომელიც არ არის მოწყობილი, ანუ საქართველოს პირობებში) სროლის ადგილის სექტორებად დაყოფა და სროლის უსაფრთხოების კუთხეების მკაფიო განსაზღვრა ძალიან მნიშვნელოვანია უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მხრივ! მწარედ უნდა მოგხვდეთ, თუ უსაფრთხოების კუთხეს გატეხთ ან ტაქტიკური ვარჯიშისას ლულას გადაატარებთ თანამებრძოლს და ამას თქვენი მეთაური ან ინსტრუქტორი დაინახავს.  ალბათ, გარკვეული კატეგორია ამის წაკითხვისას იფიქრებს: მოიცა რა! ბრძოლაში ისეთი რამეები ხდება, ვის სცალია, აკონტროლოს, საით არის მიშვერილი ლულა?! ბატონებო, შეიარაღებული პროფესიონალი იმით განსხვავდება შეიარაღებული დილეტანტისაგან, რომ ის არის სპეციალურად მომზადებული, ნებისმიერ პირობებში იმოქმედოს ეფექტურად და უსაფრთხოდ თანამებრძოლების მიმართ. იცით, რით განსხვავდება პროფესიონალური ტაქტიკური ჯგუფების სავარჯიშო ვიდეორგოლები და ქართული  სპეცრაზმების ვიდეორგოლები? პირველნი ამ წესს ან ყოველთვის იცავენ, ან მაქსიმალურად ცდილობენ, რომ დაიცვან, ხოლო მეორენი ისე იქცევიან, თითქოს არასდროს გაუგიათ ამ წესის შესახებ. თან იმ დროს, როდესაც ამის შესრულება ძალიან ადვილია. ამის დასადასტურებლად მთელი რიგი „სკრინშოტების“ მაქვს მოყვანილი.

 

ჩვენ ვიდეორგოლებზე ტაქტიკური ჯგუფების წევრები გარდა უსაფრთხოების წესების დარღვევისა პრაქტიკულად მთლიანად უგულებელყოფენ იარაღის მაღლა ჭერას, მაქსიმუმ ქვევით ან გვერდით აქვთ გაშვერილი იარაღი, რაც, როგორც სურათებიდან ხედავთ, ყოველთვის არ უზრუნველყოფს უსაფრთხოებას. ასევე, რასაც დავაკვირდი, იარაღი ვარჯიშის პრაქტიკულად ყველა ეტაპზე (მათ შორის, გადაადგილებისას) ყოველთვის აქვთ low ready მდგომარეობაში, ხოლო ლულები დასეირნობენ ყველა მიმართულებით. ეს აგრეთვე წარმოქმნის დამატებით პრობლემებს უსაფრთხოების მხრივ. ქვედა მარჯვენა სურათზე მებრძოლი უმიზნებს პირდაპირ კამერის ოპერატორს, ამ ვიდეოს სხვა კადრებში ოპერატორი სროლის დროს მსროლელის წინ დგა. თუ გახსოვთ, ანალოგიური სარეკლამო სიუჟეტის გადაღებებისას ერთერთი ტელეკომპანიის ოპერატორი დაიღუპა. ქვედა მარცხენა სურათზე მიმდინარეობს სროლა საბრძოლო ვაზნებით, ხოლო მებრძოლები ერთმანეთს გატენილ და შეყენებულ პისტოლეტებს უშვერენ…..


აქ სკრინშოტების სერიაში ჩანს ამ წესის შესრულების მაგალითები სხვადასხვა ქვეყნებში გადაღებულ ვიდეორგოლებიდან, ხოლო მარცხენა ზედა სურათი აჩვენებს ჯგუფის წევრის აშკარა შეცდომას, რამაც გამოიწვია ამ ვიდეოს მაყურებლების უარყოფითი კომენტარები. მთელი ვიდეოს განმავლობაში, ვარჯიშისას ჯგუფი იდეალურად იცავს ამ უსაფრთხოების წესს, გარდა ერთი მემრძოლისა, რომელიც აშკარად არ შეესაბამება მომზადების დონეს, რომლის დემონსტრირებას სხვა ჯგუფის წევრები ახდენენ. ამით იმის თქმა მინდოდა, რომ არაფერი განსაკუთრებული ასეთ შეცდომებში არ არის, ცდებიან აქაც, ცდებიან იქაც, განსხვავებულია მხოლოდ მასშტაბები და ის ფაქტი, რომ ვიღაც სწავლობს შეცდომებზე, ვიღაცა არა.

ვისაც ჰგონია, რომ ველოსიპედის გამოგონებას ვცდილობ, ნახეთ ეს საკმაოდ ძველი ვიდეორგოლი, სადაც ვარჯიშობენ აშშ-ის საზღვაო ძალების სპეცრაზმელები, განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ იმას, თუ  როგორ გადაადგილდება პირველი მსროლელი MP5-ით, რა მდგომარეობაშია იარაღი გადაადგილებისას და ასევე ყურადღებით უყურეთ ვიდეოს დანარჩენ ნაწილს და ინსტრუქტორის ბრიფინგს.

 

ცნობილმა ექპსერტმა და ინსტრუქტორმა ენდი სტენფორდმა ტაქტიკური ჯგუფების წევრებს, რომლებიც იყენებენ პისტოლეტს, შესთავაზა იარაღის ჭერის მეთოდი. იგი მაქსიმალურად უსაფრთხო ლულის მიმართულებას იძლევა, თუნდაც საკმაოდ მჭიდრო საბრძოლო წყობაში. სურათზე .. position suhl (პორტუგალიურიდან მიმართულება სამხრეთი) არის ასახული. შესწორება: აღნიშნული ტექნიკის ავტორია ინსტრუქტორი მაქს ჯოზეფი, რომელმაც ეს ტექნიკა შეიმუშავა ბრაზილიაში წვრთნებზე ყოფნისას. ენდი სტენფორდს აღწერილი აქვს ეს თავის წიგნში Surgical Speed Shooting.

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი რამ. იარაღის განმუხტვისას, ყოველთვის შეუძლებელია ჩახმახის დაწევა ხელით, იმიტომ რომ იარაღი არ არს აღჭურვილი დეკოკერით, ხოლო ჩახმახი იარაღის შიგნითაა (მაგალითად, კალაშნიკოვის სისტემის ავტომატები), ან ჩახმახის მაგივრად იარაღი აღჭურვილია დამალული დამრტყმელით (მაგალითად, Glock-ის პისტოლეტები). ასეთ შემთხვევაში უსაფრთხო ბარიერი სასურველია, სადაც მიუშვერთ იარაღის ლულას და დააწვებით ჩახმახს, რა თქმა უნდა, მხოლოდ მას შემდეგ, რაც დარწმუნდებით, რომ იარაღი განმუხტულია. იგივე ფაქტორი მნიშვნელოვანი, თუ თქვენ სახლში მშრალად ვარჯიშობთ, იმას, რასაც პირობითად განმუხტულ იარაღს ესვრით, უნდა შეძლოს გააჩეროს ამავე იარაღიდან ნასროლი ტყვია. ერთადერთი სამარცხვინო ინციდენტი, რომელიც შემემთხვა, სწორედ ამ წესს უკავშირდება. მისმა დაცვამ არ გამოწვია არანაირი დაზიანება, გარდა დაზარალებული თავმოყვარეობისა. ანუ კიდევ ერთხელ მარტივად რომ ავხსნა: ფანჯარაზე, რომელიც ეზოში იყურება, მშრალი ვარჯიშისთვის განკუთვნილი სამიზნე არ უნდა ჩამოკიდოთ.

განმუხტვის პროცედურა, რომელიც მოიცავს სასხლეტზე დაჭერას, მოითხოვს ამისთვის სპეციალურ ადგილს და მოწყობილობას, ეს უკანასკნელი საჭიროების შემთხვევაში დაიჭერს ტყვიას. თუ ასეთი რამე არ არის ხელმისაწვდომი, ლულა სასხლეტზე დაჭერისას მაქსიმალურად უსაფრთხო ადგილას უნდა იყოს მიშვერილი.

სურათზე არის ასახული .. weapon clearing station.

მაგალითი: რამდენიმე წლის წინ მივემგზავრებოდი აშშ-ის ერთ‑ერთ სასწავლო დაწესებულებაში. ამის გამო მომიწია საელჩოში მისვლა. შესასვლელთან გუშაგმა (სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის მოსამსახურე) გაურკვეველი მიზეზით დააპირა ავტომატის განმუხტვა, გააკეთა ეს არასწორედ, რის გამოც ვაზნა ჩარჩა სავაზნეში. გუშაგმა ჩახმახის დაწევა მოახდინა, როგორც ეს ხდება ანუ სასხლეტზე დაჭერით. ამას, ბუნებრივია, მოჰყვა ჩემ თვალწინ ჰაერში გასროლა. ეს მაგალითი ადასტურებს, რომ ხანდახან იარაღი, რომელიც წესით ცარიელი უნდა იყოს, ცარიელი არ არის, რის გამოც ის ისვრის მაშინ, როდესაც თქვენ აბსოლუტურად დარწმუნებული ხართ, რომ ის არ უნდა ისროდეს. ასევე, მიუხედავად იმისა, რომ ერთი წესი დაირღვა, მეორე წესის შესრულებამ  (მიშვერა შედარებით უსაფრთხო ადგილისაკენ) გამორიცხა ვინმეს დაშავება. აღნიშნულის თავიდან ასაცილებლად რა ვარიანტები არსებობს? როგორც უკვე აღვნიშნე, უსაფრთხო ბარიერი (რომელიც არ გამორიცხავს გასროლას, მაგრამ გამორიცხავს ზარალს) და აკრძალვა ჩახმახის დაწევის სასხლეტზე დაჭერით. იყოს შეყენებული, მერე რა? საკმარისია, ვაზნა სავაზნიდან ამოიღოთ და გააქტიუროთ მცველი.  როგორც ვიცი, ბევრი პოლიციური სამსახური აშშ-ში იყენებს ასეთ პრაქტიკას მათი AR15-ის შენახვისას და აქამდე არც ერთი უნებლიე გასროლა არ მომხდარა, იმიტომ რომ სასხლეტზე დაჭერა საერთოდ არ ხდება.

B = Be certain of your target and what’s beyond it. დარწმუნებული იყავით, თუ რას ესვრით და რა არის სამიზნის უკან. ეს წესი შედგება ორი უმთავრესი ნაწილისგან. პირველი – უნდა დარწმუნდეთ, რას ან ვის ესვრით. ვიღაც ეპარება თქვენს ჭიშკარს და ამიტომ კარების გავლით ესვრით მას? ეს სისულელეა. სამიზნე უნდა იყოს იდენტიფიცირებული, როგორც საფრთხე, რომელიც წარმოადგენს რეალურ საშიშროეებას. ანალოგიური მაგალითი შეგვიძლია მოვიხმოთ ნადირობის სამყაროდან: ნამდვილი მონადირე არ ესვირს ყველაფერს, რასაც დაინახავს, ის ყურადღებით არჩევს სასურველ სამიზნეს. როგორ გააკეთებთ ამას, თქვენზეა დამოკიდებული. პოლიციელები ხოცავენ ბავშვებს სათამაშო პისტოლეტებით, რადგან ჰგონიათ, რომ ესვრიან შეიარაღებულ ბოროტმოქმედებს. შეცდომები ხდება  და ამას ვერ გაექცევით, მაგრამ შესაძლებელია შეცდომის დაშვების ალბათობის შემცირება.  თქვენი მხივ მაქსიმუმი უნდა გააკეთოთ, რომ დარმწმუნდეთ – ნამდვილად ესვრით იმას, რისი განადგურებაც გინდათ, რაც წარმოდგენს პირდაპირ და უშუალო საფრთხეს. ალბათ, ამ ოთხი წესიდან ამ წესისი ეს ნაწილი შესასრულებლად ყველაზე რთულია და, საერთოდ, სამიზნის იდენტიფიკაცია არის ცალკე და ძალიან დიდი თემა. ამ წესის მეორე ნაწილიც ძალიან მნიშვნელოვანია. რა არის სამიზნის უკან, სად გავარდება ტყვია თუ აცდა სამიზნეს ან გახვრიტა იგი? პოლიგონის ან „ველური“ სასროლეთის პირობებში, ასევე ნადირობისას, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. სასროლეთის პირობებში ტყვია უნდა ხვდებოდეს ბარიერს, რომელიც მას გარანტირებულად გააჩერებს და გამორიცხავს მის ფრენას და მოშორებით რამის დაზიანებას, აგრეთვე რიკოშეტს. ხანდახან  წარმოუდგენელი ფაქტებიც ხდება. მაგალითად, რაც ზემოთ მოყვანილ  ვიდეორგოლშია ასახული. ჩვენი ვალდებულებაა, მაქსიმალურად ვეცადოთ, რათა ჩვენმა ტყვიამ მხოლოდ ის „გააკეთოს“, რაც ჩვენ გვინდა და არაფერი მეტი. ძალიან კარგი და სასარგებლო წესია, სროლისას, გარდა სმენისა და თვალების დაცვისა, ასევე ჩაიცვათ მსუბუქი ჯავშანჟილეტი, მით უმეტეს, თუ სროლა ხდება ახლო მანძილიდან, არაუსაფრთხო გარემოში, საეჭვო კამპანიაში, სადაც ბევრი გამოუცდელი მსროლელია. ჩვენთან, გარკვეულ სტრუქტურებში, მტკივნეულმა გამოცდილებამ აიძულა სროლების ჩატარება ყოველთვის სრულ დამცავ აღჭურვილობაში.

მაგალითი: კომპანია „მაგპულის“ სასწავლო ვიდეოში (Art of dynamic shotgun) ამ საფრთხის შესანიშნავი დემონსტრირება განახორციელეს. ინსტრუქტორებმა სამიზნის უკან მოათავსეს სტანდარტული სისქის კედელი, მის მიღმა კი – დამატებით სამიზნე, რომელიც წარმოადგენს უდანაშაულო ადამიანს და იმალება კედლის იქით. სტუდენტებმა გაისროლეს 12 კალიბრის თოფიდან “00″ კარტეჩით, იდეალურად მოარტყეს სამიზნეს 7 მეტრის მანძილიდან, მაგრამ ხუთი ჭურვი სამიზნეს აცდა და მოხვდა კედელს, გახვრიტა ის და ერთ‑ერთი „უდანაშაულოს“ გვერდში აღმოჩნდა. 7 მეტრი იდეალური მანძილია კარტეჩისთვის, გასროლა იყო ზუსტი, ყველაფერი სწორედ შესრულდა, მაგრამ მაინც „უდანაშაულო“ „დაზარალდა“.

ასევე შეიძლება დაუკავშიროთ ამ წესს ვაზნების ტიპის სწორი არჩევანი.  არა კალიბრისა და ტყვიის კონსტრუქციის/ტიპით, გამომდინრე იქიდან, რომელი უფრო ეფექტურია ბიოლოგიური არსებების წინააღმდეგ, არამედ ავარჩიოთ ვაზნა და, თუ გნებავთ, იარაღიც უსაფრთხოების მიხედვით.  თუ ცხოვრობთ მჭიდროდ დასახლებულ ადგილას, დიდი სიმძლავრის კალიბრის კარაბინი ფოლადის გულიანი ტყვიებით ალბათ არ იქნება კარგი არჩევანი. ასევე არ იქნება კარგი არჩევანი ზაფხულში ღია ადგილას ან ტყეში მგეზავი ვაზნების გამოყენებაც. ამის საუკეთესო დასტურია ერთ‑ ერთი პატარა პოლიგონი, რომელიც ჩემი სახლის ფანჯრებიდან ჩანს (არ დავაკონკრეტებ, რომელ სამსახურს ეკუთვნის ის). შაშრშან იქ რამდენიმეჯერ გაჩნდა ცეცხლი, ბინოკლში კარგად ჩანდა,  პოლიგონის  „მცხოვრებლები“ როგორ  დარბოდნენ და აქრობდნენ ცეცხლს. რამდენიმეჯერ სახანძრო სამსახურის გამოძახება და საკმაოდ მასშტაბური ოპერაცია გახდა საჭირო. ხანძრების კვალი ახლაც კარგად ეტყობა პოლიგონის მიმადებარე ტყეს (ეს სტატია თითქმის მზად იყო, როდესაც ჩემს თვალწინ სროლას იმავე პოლიგონზე, ერთდროულად სამ ადგილზე ცეცხლის გაჩენა მოჰყვა და ისევ სახანძრო სამსახურის ჩარევა გახდა საჭირო). ასევე მინდა ანალოგიის მოყვანა ნადირობის სამყაროდან.  არავინ წავა სანადიროდ ფრინველზე აფრიკული შტუცერით. ასეთ დროს არა მარტო იარაღს, არამედ შესაბამის ტყვიაწამალსაც საგანგებოდ არჩევენ. თავდაცვის იარაღის, კალიბრის, ვაზნის ტიპის არჩევისას საჭიროა იარაღის გამოყენების ყველა გარემოებისა და სცენარის გათვალისწინება.

ამავე საკითხს ასევე შეიძლება დავამატოთ ტყვიის ზედმეტი შეღწევის პრობლემა (over penetration), რომელიც არსებობს და უკავშირდება მთლიანად გარსით დაფარული ტყვიების გამოყენებას. პრობლემა აქტუალურია ჩვენთან, სადაც ყველა ძალოვანი სამსახური იყენებს ასეთი ტიპის ტყვიით აღჭურვილ ვაზნებს, ხოლო ექსპანსიურ ტყვიებს ჩვენთან მხოლოდ „დუმ-დუმის“ სახელით იცნობენ და დარწმუნებული არიან, რომ მათი გაყიდვა და გამოყენება აკრძალულია. ბატონებო, FMJ ტიპის ვაზნების გამოყენება სამართალდამცავი სამსახურების მიერ უკვე დიდი ხანია, რბილად რომ ვთქვათ, მოვეტონია და დროა ეს პრობლემაც მოგვარდეს. დავამატებ მხოლოდ, რომ ზედმეტი შეღწევის ან, თუ გნებავთ, გახვრეტის საფრთხე, მაინც არსებობს (მიუხედავად იმისა, რომ ზედმეტად გაზვიადებულია), რადგან თავის დროზე ამ ფაქტორით სამართალდამცავები ამართლებდნენ ექსპანსიური ტყვიების შემოღებას.

K = Keep your finger outside the trigger guard until ready to shoot. და ბოლოს, ადგილით,  მაგრამ არა მნიშვნელობით. თითი უნდა იყოს სასხლეტის გარეთ სანამ არ დააპირებთ გასროლას. თუ ამ ოთხ წესს განვალაგებთ არა დასახელების,  არამედ მნიშვნელობის მიხედვით, იგი იქნება მნიშვნელობით მეორე ამ სიაში. ეს არის მარტივი, ადვილად გასაგები  და შესასრულებელი წესი. თითი შორს სასხლეტიდან! არანაირი ზედმეტი ფილოსოფია არ არის საჭირო. თითი არის პატარა, მისი მოტეხვა ადვილია, სუსტად არის დაცული, იგი შეიძლება ამოძრავდეს რეფლექსურად, სპაზმის შედეგად, თუნდაც პატრონს ეს საერთოდაც არ სურდეს. ამიტომაც ეს პატარა, ფაქიზი სხეულის ნაწილი უნდა მოთავსდეს იარაღის სასხლეტზე უკიდურესად ბოლო მომენტში, სროლის დამთავრების შემდეგ კი ისევ მოცილდეს მას. ამ მარტივი წესის შესრულება გამორცხავს ალბათ 99.9%  ყველა ე.წ. „უნებლიე“ გასროლის შემთხვევას.

მაგალითი: ერთ‑ერთი ჩრდილო ამერიკული ქალაქის პოლიციის დეპარტამენტის სპეცრაზმი ახორციელებდა დინამიურ შეღწევას ბინაში, სადაც იმყოფებოდა განსაკუთრებულად საშიში დამნაშავე.  ასაფეთქებელი მუხტი აღმოჩნდა უფრო მძლავრი, რამაც გამოიწვია ძლიერი აფეთქება. ტაქტიკური ჯგუფის ერთ‑ერთი წევრის რექცია ბუნებრივი იყო ძლიერ ხმაზე, მან შეკუმშა ოროვე ხელი, ხოლო ვინაიდან თითი იარაღის სასხლეტზე ედო, ამას მოჰყვა გასროლა. გასროლილი ტყვია ხელში მოხვდა წინ  მდგარ პოლიციელს, რომელსაც კონვულსიის გამო ასევე დაეჭირა თითი სასხლეტზე, 12 კალიბრის თოფიდან გასროლილი კარტეჩი მოხვდა კარებს და კარების უკან მდგომ ფეხმძიმე ქალს. რატომ მოვიხმობ აშშ‑ის მაგალითს? იმიტომ, რომ, საკითხის დელიკატურობიდან გამომდინარე, არ მინდა იმ შემთხვევების შესახებ გიამბოთ, რომლებიც ჩვენთან ხდება (მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ მეხება). პრაქტიკულ სროლაში ამ წესის შესრულებას უდიდეს ყურადღებას აქცევენ. საკმარისია ეს წესი დაირღვეს, დისკვალიფიკაცია გარანტირებულია. გადარბენაას, გადატენვისას, სამიზნიდან სამიზნეზე გადართვისას – თითი სასხლეტზე არ დევს და მორჩა.


სკრინშოტი ერთ ერთი ქართული ვიდეოდან, მსხვილი პლანით ჩანს აშკარა შეცდომა, თითი სასხლეტზეა მაშინ როდესაც მსროლელმა შეწყვიტა სროლა, იარაღი აღარ უმიზნებს მოწინააღმდეგეს და მსროლელი მზად არის გადატენვისთვის.  დაიმახსოვრეთ, თითი არის სასხლეტზე მხოლოდ მაშინ, როდესაც თქვენ ხართ გასროლის განხორციელების პროცესში!

არსებობს საპირისპირო მაგალითი: ცნობილი ფოტოსურათი ერაყიდან, სადაც დაჭრილი ჯარისკაცი გამოყავთ შენობიდან. ისინი იცავენ მარტივ უსაფრთხოების წესს. ჯარისკაცს თითი არ უდევს სასხლეტზე. მიუხედავად იმისა, რომ დაჭრილია 7 ტყვიით და 43 ნამსხვრევით. თუ ეს შესაძლებელია მსგავს რთულ სიტუაციაში, არანაირი მიზეზი არ არსებობს ზემოაღნიშნული წესი არ შესრულდეს პოლიგონის პირობებში, მით უმეტეს, სარეკლამო რგოლებისას. სხვაობა მხოლოდ ადეკვატურ მომზადებაშია.

ძალიან მარტივად შევაჯამებ ამ წესს: მისი შესრულება დაგიცავთ ე.წ. უნებლიე გასროლისგან, იმიტომ რომ ძალიან იშვიათი გამონაკლისების გარდა, იარაღი თავისით არ ისვრის. კარგ ტექნიკურ მდგომარეობაში მყოფი, მოვლილი, თანამედროვე იარაღი თავისით არასდროს გაისვრის. დღეს იარაღის მწარმოებელი კომპანიები ყველა ზომას ხმარობენ, რათა გამორიცხონ გასროლა, გარდა შემთხვევებისა, როდესაც მსროლელი აჭერს თითს სასხლეტს.  წინააღმდეგ შემთხვევაში, გარანტირებულია მრავალმილიონიანი სარჩელი, რომელიც სასამართლო დიდი ალბათობით მოსარჩელეს სასარგებლოდ დააკმაყოფილებს. ასევე ყველა ძალოვან სტრუქტურას აქვს თავისი ტესტირების პროტოკოლები ან ხმარობენ სხვას, რომელშიც ყოველთვის გათვალისწინებულია ე.წ. ვარდნის ტესტი, ამ დროს მოწმდება, რამდენად დაცულია იარაღი გასროლისგან, თუნდაც ძალიან ძლიერი დარტყმის შედეგად. იმავეს ახორციელებს პრაქტიკულად ყველა იარაღის პატიოსანი და სერიოზული მწარმოებელი, მანამ სანამ იარაღი მოხვდება გაყიდვაში.

რაც შეეხება უნიკალურ უსაფრთხოების წესებს, რომლებიც გამომდინარეობს იმ გარემოდან, სადაც გიწევთ ცხოვრება. ეს არ არის უმაღლესი მათემატიკა და ყველაფერი გაცილებით მარტივია. მაგალითად, თუ ხშირად გიწევთ სასროლეთზე სიარული, გარკვეული წესები უნდა დაიცვათ ტრანსპორტირებისას: არასდროს დატოვოთ მანქანა ღია, როდესაც მასში იარაღი დევს, თუნდაც 2 წუთით სახლისთვის პურის საყიდლად გადადიოდეთ.  იარაღი საბარგულში (თუ მანქანა უნივერსალია ან „ჯიპის“ ტიპისაა) არ უნდა ჩანდეს გარედან, რომ არ მოხდეს ამით ქურდობის პროვოცირება.

კიდე ერთი მაგალითი: თუ მონადირე ხართ, საერთო ნადირობისას, შესვენების დროს ყოველთვის ბოლომდე განმუხტეთ იარაღი. ვინმეს დაუკითხავათ რომ მოუნდეს თქვენი იარაღის ნახვა, ამ უსაფრთხოების წესით იარაღიდან გასროლა მაინც შეუძლებელი იქნება.

რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, არც ერთი პოლიციური დეპარტამენტი აშშ-ში არ რთავს ნებას პოლიციელებს, ატარონ საპატრულო მანქანებში 12 კალიბრის თოფები ვაზნით სავაზნეში. ამ კონსტრუქციის თოფებში არსებობს მცირე  შანსი, რომ ძლიერი დარტყმის შედეგად მოხდეს გასროლა. თუ მანქანა ავარიაში მოხვდა, დარტყმის სიძლიერის გამო  შესაძლებელია მოხდეს გასროლა.

ეს მხოლოდ რამდენიმე მაგალითია. მთავარია, იფიქროთ, გაანალიზოთ, აწონ-დაწონოთ ყველაფერი და საღად იაზროვნოთ. უბედური შემთხვევები თავისით არ ხდება. მათ კონკრეტული მიზეზები აქვს. უმეტესობა გამოწვეულია მსროლელის მიერ ამ ოთხიდან ერთერთი ან რამდენიმე უსაფრთხოების წესის დარღვევით. მართალია, ხანდახან ხდება ისეთი რაღაცეები, რომელთა წინასწარმეტყველება შეუძლებელია ერთი შემთხვევა, ჩემ თვალწინ მოხდა, რისი მიზეზიც იყო. ჩაჟანგული და გაჭედილი ნემსა გლუვლულიან საიგაშია. ვაზნის მიწოდებისას მოხდა გასროლა და შედეგად გაფუჭდა ჭერი ბინაში.  მეეჭვება, რომ უფრო ინტენსიურ მოვლას გამოერიცხა ნემასას გაჭედვა (კალაშნიკოვის სისტემის იარაღის საკეტი არც ისე ადვილად იშლება, საჭიროებს ორ ინსტრუმენტს და მას უბრალოდ ხშირად არ შლიან გასაწმენდად), თუმცა პროფილაქტიკური ინსპექტირება უდავოდ გამოავლენდა პრობლემას. აქიდან ჩვენ გადავდივართ უსაფრთხოების კონსტიტუციის მესამე ნაწილზე, რომელიც ასე ჟღერს: იცოდე შენი იარაღი. ცოდნაში იგულისხმება, როგორც ტექნიკური მოწყობილობის ცოდნა, ასევე კონკრეტულად თქვენი იარაღის, მისი ტექნიკური მდგომარეობის, თუ გნებავთ, თავისებურებების ცოდნა.  აღსანიშნავია, რომ დაბალი კლასის იარაღი უფრო მეტ ყურადღებას საჭიროებს და უფრო დიდი ალბათობით შეექმნება პრობლემები, თუ მომსახურება არ არის სრულყოფილი. ასევე საკმაოდ ბევრი პრობლემა უკავშირდება კოროზიული ტყვიაწამლის გამოყენებას. საიგის მაგალითი რომ გავაანალიზოთ, გამოიხატება შემდეგი ღონისძიებები, რომლებიც გამორიცხავს ასეთ პრობლემას მომავალში. ესენია: 1) პერიოდული პროფილაქტიკური იარაღის ინსპექტირება; 2) ჩახმახის არდაწევა, რაც გამორიცხავს დაწოლას ნემსაზე და მის გამოწეულ მდგომარეობაში გაჭედვას;  3) იარაღის წმენდის რეგლამენტის გადახედვა, და განსაკუთრებული ყურადღების მიქცევა საკეტის და ნემსას წმენდისას.

მაგალითი საიგის მონაწილეობით გვეუბნება, რომ იარაღის რეგულარული დათვალიერება, ძირითადი ელემენტების ინსპექტირება აუცილებელია, რათა დარწმუნდეთ, რომ ყველა კომპონენტი კარგად მუშაობს. თუ არ გესმით სხვაობა ჩახმახსა და სასხლეტს შორის, თუ ვერ ხვდებით, რა განსხვავებაა  გადაბმულ და თავისუფალ საკეტებს შორის და გგონიათ, რომ თუ მჭიდს დაზეთავთ, ვაზნები იქიდან უკეთესად ამოვა, მაშინ დროა, შეისწავლოთ ზოგადად იარაღის მოწყობილობა, მუშაობის პრინციპები და მისი მოვლა-მომსახურების თავისებურებები.

კიდევ ერთი მაგალითი: ერთ‑ერთ ტირში მსროლელი ისროდა Taurus PT92-იდან, ხოლო მის გვერდზე მსროლელი – Beretta 92-ით. ტაურუსი პრაქტიკულად ბერეტას კლონია. თუ ექსპერტი არ ხართ, მათი გარჩევა საკმაოდ ძნელია. მსროლელი ტაურუსით დაინტერესდა, როგორ ახერხებს მსროლელი ბერეტათი ჩახმახის ასე სწრაფად დაშვებას. მეორე მსროლელმა აუხსნა, რომ საკმარისია მცველის ღილაკს დაბლა დააწვეთ და ჩახმახი თავისით დაიწევა და თან ამის დემონსტრირებაც მოახდინა. შემდეგ დააწვა სასხლეტს და აჩვენა,  რომ ის თავისუფლად მოძრაობს, ვინაიდან მცველმა იგი გამოთიშა. ტაურუსზე მცველის დაბლა დაწევა ნიშნავს მცველის გამორთვას, ხოლო იარაღი შეყენებული რჩება და გამზადებულია სროლისთვის. მსროლელი ნახულს ზედმიწევნით  იმეორებს, შედეგად კი დღეს ამთავრებს საოპერაციოში – ნახვრეტით ფეხში. ეს იყო ორი, ერთი შეხედვით, იდენტური იარაღი და უბედური შემთხვევა გამოწვეული თითქოს და უმნიშვნელო დეტალით (აღნიშნული შემთხვევა აღწერილია მასად აიუბის ერთ‑ერთ სტატიაში).

მოდით, კიდევ ერთ შეკითხვას დაგისვამთ: ვინც ახლა ამ სტატიას კითხულობთ, რამდენმა თქვენგანმა იცით, როგორ ხდება, მაგალითად, პისტოლეტში ჩახმახის სწორი დაშვება? სწორია დაშვება, როდესაც თითით იჭერთ ჩახმახს, ათავისუფლებთ მას სასხლეტზე დაჭერით, გიჭირავთ ის თითით და უშვებდ სასხლეტს. ყურადღბა გაამახვილეთ ერთ მომენტზე:  სასხლეტს უშვებთ მაშინ, როდესაც ჩახმახს დაწევთ ისე, რომ ის გაათავისუფლოთ, ხოლო მისი ბოლომდე მიწევა მხოლოდ მას შემდეგ ხდება, რაც სასხლეტს თითს აუშვებთ. რატომ? რადგან  თითი რომ აგიცდეთ და სასხლეტი ნემსას დაეცეს, მცველი გამორიცხავს მის მიღწევას ამაალებლამდე, იმიტომ რომ სასხლეტს თითი უკვე არ აჭერს, ეს აქტუალურია თანამედროვე იარაღისთვის, იარაღის ძველ მოდელებზე ნემსას მცველი ან სხვა მცველი, რომელიც გამორიცხავს დარტყმას ამაალებელზე სასხლეტზე დაჭერის გარეშე, შეიძლება უბრალოდ არ იყოს გათვალისწინებული. აქიდან გამომდინარე, კიდევ ერთხელ ვიმეორებ: იცოდეთ თქვენი იარაღი!  კიდევ ერთი რჩევა მინდა მოგცეთ: თავდაცვის იარაღში (და პრინციპში ყველა სხვა იარაღშიც) თავი შეიკავეთ რაიმე მოდიფიკაციებისგან, რომელიც უკავშირდება იარაღის მექანიზმებს, ყველაზე უფრო დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმს და მის „გაუმჯობესებას“. ჩემს ხელში ათობით ასეთმა იარაღმა გაიარა და ყველა პირდაპირ ყუთიდან იყო გამზადებული გამოყენებისთვის. ყველას ჰქონდა ადეკვატური სასხლეტები. არც ერთი არ საჭიროებდა გაუმჯობესებას და სრულიად საკმარისი იყო იმისთვის, რისთვისაც იარაღია განკუთვნილი.  უბრალოდ თავი შეიკავეთ პოლირებებისგან, ქლიბვისგან და ა.შ.

მაგალითი: ჩემი ერთი ნაცნობი გარკვეულ ექსპერიმენტებს ატარებდა თავის მცირეკალიბრიან კარაბინით. შედეგად, მან ისე დაარეგულირა სასხლეტი, რომ ის თავისუფლდებოდა საკეტის დაკეტვისას. იარაღი შეუმოწმებლად წაიღო სასროლად. საკეტის დაკეტვისას მოხდა გასროლა, რაც დიდი სიურპრიზი იყო გვერდზე მდგომებისა და იარაღის პატრონისთვის. თუ ასე ძალიან გინდათ თქვენს ჭკუაზე მოიყვანოთ სასხლეტი და ვერ ისვენებთ, სანამ სასროლად წახვალთ, დარწმუნდით, რომ იარაღი მუშაობს ისე, როგორც საჭიროა და არ არის მწყობრიდან გამოსული. ასეთი მიდგომით გაფუჭებული კი არა ერთი იარაღი მინახავს.

არის გამონაკლისებიც, როგორც წესი იაფ და დაბალი ხარისხის იარაღებში. შორს რომ არ წავიდეთ, პატარა გერმანული მცირეკალიბრიანი რევოლვერები Weihrauch HW 22 გამოირჩეოდნენ იმდენად მსუბუქი სასხლეტით, რომ თითქმის ყველას, ვინც აიღო ის ხელში, პირველად და ხანდახან  მეორე ჯერზეც, იარაღი უბრალოდ „უვარდებოდა“. კიდევ კარგი, იარაღი სამიზნისკენ იყო მიმართული! ასეთი ტიპის სასხლეტით იარაღის გაყიდვა დიდი შეცდომაა.

სტატიის დასასრულს ასევე მინდა აღვნიშნო, რომ აშშ–ში NRA-მ (National Rifle Association) 1988 წლიდან შემოიღო ქცევის წესები ბავშვებისთვის, რომლებსაც არ აქვთ იარაღთან ურთიერთობის გამოცდილება და წააწყდნენ მას უპატრონოდ მიტოვებულს ან სადმე იპოვეს. წესები ასე ჟღერს:

წესი 1: გაჩერდი!

წესი 2: არ მოკიდო ხელი!

წესი 3: დატოვე ადგილი!

წესი 4: აცნობე უფროსებს!

და ბოლოს, გარდა ტყვიის მოხვედრით გამოწვეული ჭრილობებისა, შეიძლება სროლამ ჯანმრთელობას სხვა ტიპის ზიანი მიაყენოს. ზოგი უფრო გრძელვადიანი ზემოქმედების შედეგად. ხანგრძლივი სროლით აისახება ჯანმრთელობაზე. თუმცა, მხედველობის,  სმენის დაცვასა და სხვა საკითხებს  სამომავლოდ ცალკე სტატიაში განვიხილავთ.

ეს ყველაფერი, რაც ეხლა თქვენ წაიკითხეთ მხოლოდ ნაწილია იმისა, რაც შეეხება იარაღთან უსაფრთხოდ მოპყრობას, მაგრამ აღსანიშნავია მთავარი: აქ ახსნილი ოთხი ძირითადი წესის შესრულება უზრუნველყოფს იმას, რომ უნებლიე გასროლას (მათ შორის, ყველაზე საოცარი არაჩვეულებრივი მიზეზების გამო)   არ მოჰყვეს სავალალო შედეგები (ვინმეს დაჭრა ან სიკვდილი), დანარჩენი კი რაც არ უნდა საწყენი, ნერვების მომშლელი, გამაღიზიანებელი იყოს, ზოგჯერ დამამცირებელიც კი, მაინც უმნიშვნელო ინციდენტია, რომელსაც შემდეგ სიცილით  უამბობთ  თქვენს მეგობრებს.

P.S. სტატიაში განხილული თემა გამომდინარეობს ჩემი შეხედულებებიდან, ცოდნიდან, გამოცდილებიდან. ბოლომდე ვარ დარწმუნებული, რომ ის, რაც დავწერე, მნიშვნელოვანი და მართალია: უსაფრთხოების წესები დაცული უნდა იყოს ყველგან და ყოველთვის. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ვცხოვრობთ ქვეყანაში, სადაც იარაღის და უსაფრთხო სროლის კულტურა პრაქტიკულად არ არსებობს, სწორედაც საკუთარი თავიდან უნდა დავიწყოთ ამის გამოსწორება და ასევე ვასწავლოთ სხვას. არ არის საჭირო ველოსიპედის გამოგონება და საკუთარი შთაგონების და ფანტაზიის გამოყენება, ყველაფერი დაწერილია და უფრო მეტია ვიდრე თქვენ მოასწრებთ წაკითხვას და ამიტომაც გირჩევთ ეხლავე დაიწყოთ ამ საკითხის შესწავლა. ამავე დროს, მე არ შეიძლება ვიცოდე ყველაფერი და გავითვალისწინო ყველანაირი სიტუაცია, ამიტომ მივესალმები ნებისმიერ გამოხმაურებას ამ სტატიაზე, შემოთავაზებას და კრიტიკას.