—- Welcome to ShootersCentral—-

May 14th, 2011

პატივცმულო მკითხველო, მოგესალმებით ჩვენს ბლოგზე. shooterscentral.ge არის დამოუკიდებელი ინტერნეტ რესურსი სადაც თქვენ შეგიძლიათ წაიკითხოთ ცეცხლსასროლი იარაღის ისტორიის შესახებ, გაეცნოთ სხვადასხვა იარაღის ტესტირების შედეგებს, მიიღოთ პრაქტიკული, სასარგებლო რჩევები, სროლაზე, იარაღის მოვლაზე,  გაეცნოთ ჩვენს მიერ მომზადებულ ანალიტიკურ სტატიებს სადაც მიმოხილულია იარაღის ბრუნვასთან და გამოყენებასთან დაკავშირებული საკითხების ფართო სპექტრი.

ჩვენი მიზანია მკითხველს მივაწოდოთ ობიქტური და დამოუკიდებელი ინფორმაცია. ხელი შეუწყოთ საქართველოში იარაღის კულტურის განვითარებას, დავეხმაროთ კანონმორჩილ იარაღის მფლობელებს უკეთ გაერკვიონ იარაღის მოწყობილობაში, გამოყენებაში, მასთან უსაფრთხოდ მოპყრობაში და თავისთვის იარაღის არჩევაში.

ჩვენ ვაკეთებთ მაქსიმუმს რომ სტატიები იყოს ზუსტი, ამომწურავი და ამავე დროს იყოს დაწერილი გამართულ ქართულ ენაზე. ავტორები კარგად ერკვევიან საკითხში მაგრამ არ არიან პროფესიონალი ჟურნალისტები. შესაბამისად ნებისმიერი ხასიათის შეცდომის აღმოჩენის შემთხვევაში შეგიძლიათ გვაცნობოთ კომენტარის დატოვებით ან გვესტუმრეთ ბლოგის Facebook-ის გვერდზე და იქ გვიამბეთ პრობლემის შესახებ ან მოგვწერეთ თქვენი შენიშვნები და სურვილები. მანდვე შეგიძლიათ დასვათ შეკითხვები და თუ შეკითხვა საკმარისად საინტერესოა, პასუხი მასზე ბლოგზეც გამოქვეყნდება.   თქვენი მხარდაჭერა ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.

სტატიების სრული ჩამონათვალი განყოფილებების მიხედვით იხილეთ ამ ბმულზე. ჩამონათვალი ჯერ არ არის სრული, მაგრამ ნელ-ნელა ვამატებ და კვირის ბოლომდე კატალოგი იქნება სრული. 

გაუფრთხილდით ბუნებას, დაიცავით კანონი და იარაღთან უსაფრთხო მოპყრობის წესები, ბევრი იკითხეთ, ბევრი ივარჯიშეთ და ბევრი ისროლეთ. shooterscentral.ge-ს გუნდი გისურვებთ წარმატებას.

იარაღთან უსაფრთხო მოპყრობის წესები:

  1. ყველა იარაღი ყოველთვის დატენილია და მოეპყარით მას შესაბამისად
  2. არასდროს არ მოათავსოთ თითი სასხლეტზე თუ არ აპირებთ გასროლის განხორციელებას
  3. არ დაუმიზნოთ იარაღი არაფერს რისი განადგურებასაც არ აპირებთ.
  4. ყოველთვის იცოდეთ რას ესვრით და რა არის სამიზნის უკან.  

ბლოგი შემეცნებითი ხასიათის არის და არ წარმოადგენს სამოქმედო ინსტრუქციას ან სახელმძღვანელოს. ბლოგის გუნდი ვერ აგებს პასუხს იმ შემთხვევებზე რაც გამოწვეული იქნება წაკითხულის არასწორი ინტერპრეტაციით. 

13062207_2039212112969993_5844122187746597992_n

1905 წლის ბრაუნინგის პისტოლეტის და .25 ACP-ს მიმოხილვა

July 14th, 2016

ვინ იცის როგორ განვითარდებოდა იარაღის წარმოების ისტორია რომ არა ერთი შეხვედრა ჰარტ ბერგსა და ჯონ მოზეს ბრაუნინგს შორის ქალაქ ჰარტფორდში აშშ. ჰარტფორდი, ქალაქი რომელიც ყველა იარაღის მოყვარულისთვის უნდა იყოს ცნობილი იმით რომ სწორედ მანდ იყო დაფუძნებული კომპანია კოლტი, რომელზეც იმ დროს მუშაობდა ნიჭიერი კონსტრუქტორი ჯონ მოზეს ბრაუნინგი. ჰარტ ბერგი იყო ბელგიური სინდიკატის FN-ის წარმომადგენელი რომელიც საქმიანი ვიზიტით ეწვია აშშ-ს. აღნიშნული სინდიკატი დაფუძნდა 1889 წელს და გააერთიანა 13 ბელგიელი იარაღის მწარმოებელი ხოლო ჰარტ ბერგის მიზეზი ამერიკაში ჩასვლის იყო მოლპარალაბები ველოსიპედების წარმოების განვითარებაზე აშშ-ში და სწორედ ამ ვიზიტის დროს შეხვდა ის ჯონ ბრაუნინგს. უნდა განვმარტოთ ის გარემოებები რომლებმაც განაპირობეს ეს ისტორიული შეხვედრა იმიტომ რომ ამ გარემოებემა განაპირობეს ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული თანამშრომლობის დაწყება. იმ პერიოდში ბრაუნინგი უშედეგოდ ცდილობდა დაერწმუნებინა კოლტი მისი ახალი .32 კალიბრის პისტოლეტის წარმოების მიზანშეწონილობაში, ხოლო FN-ის დაინტერესება ველოსიპედების წარმოებით იყო განპირობებული იმ ფაქტით, რომ მათ შეასრულეს ბელგიის არმიის დაკმაყოფილება საკმარისი რაოდენობის 1889 წლის მოდელის მაუზერის შაშხანებით (რაც იყო FN-ის დაფუძნების მიზეზი) და 1894 წელს შეკვეთის შესრულების შემდეგ გერმნაული DWM-გან ნაყიდი ახალი საწარმოო ხაზები პრაქტიკულად არ იყო დატვირთული წარმოებით, რის გამოც FN-ი გადავიდა ველოსიპედების, ავტომობილების და ტყვიაწამლის გამოშვებაზე. ხსენებული შეხვედრისას ბერგმა და ბრაუნინგმა  დაინახეს ის შესაძლებლობები, რომლებიც მათ წინაშე იშლებოდა. 1897 წლის 17 ივლისს FN-ის პრეზიდენტმა შარლ დე მარმოლმა და ჯონ ბრაუნინგმა ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას, რომლის მიხედვითაც FN-ს გადაეცემოდა ექსკლუზიური უფლება ბრაუნინგის 7.65 კალიბრის პისტოლეტის წარმოებაზე და გაყიდვაზე (გარდა აშშ-ის, დიდი ბრიტანეთის, ირლანდიის და კანადისა). 1900 წლის მოდელის ბრაუნინგის პისტოლეტს  უდიდესი კომერციული წარმატება ხვდა წილად. ის იყო მარტივი, კომპაქტური და საიმედო პისტოლეტი. ამის პარალელურად ბრაუნინგი მუშაობდა ურიცხვ სხვა იარაღის მოდელებზე, თოფებზე, კარაბინებზე და პისტოლეტებზე. გამოდმინარე იქიდან რომ მისი იდეები უსწრებდნენ დროს და უბრალოდ იმ პერიოდში არ არსებობდა ისეთი ვაზნები რომლებიც მას ჭირდებოდა ის ასევე ყველაფერთან ერთად თავად ქმნიდა ახალ კალიბრებს. ასე გაჩნდა მაგალითად .45 ACP და .32 ACP. ბრაუნინგი მუშაობდა როგორც FN-ის ასევე Colt-ის ინტერესებში, ხოლო ამ ორმა კომპანიამ ეფექტურად გაიყვეს ბაზარი მაქსიმალური მოგების მიზნით. ბოლომდე უცნობია ვის ეკუთვნოდა იდეა ახალი კომპაქტური ჯიბის პისტოლეტის შექმნის, FN-ის ხელმძღვანელობას თუ თავად ბრაუნინგს, მაგრამ 1905 წელს FN-მა მიიღი უფლება ახალი 6.35 (.25) კალიბრის ჯიბის პისტოლეტის წარმოებაზე და გაყიდვაზე ხოლო იმავე წელს კოლტმა წარუდგინა საზოგადოებას პირველი ბრაუნინგის კონსტრუქციის .45 კალიბრის პისტოლეტი. ახალი ჯიბს .25 კალიბრის (6.35მმ) დაპატენტებული იქნა 1905 წელს მაგრამ ის ასევე ცნობილია როგორც ბრაუნინგის 1906 წლის მოდელი.

 browning_1906_first_model

1905 წლის ბრაუნინგის პისტოლეტი. ადრინდელი გამოშვება

1908 წელს კოლტმა მოიპოვა უფლება ამ პისტოლეტის წარმოების და გაყიდვის აშშ-ის ტერიტორიაზე და პისტოლეტს ეწოდა „კოლტის 1908 წლის მოდელი ჯიბის პისტოლეტი“. (Colt 1908 Vest Pocket Pistol).

 Colt_Model_1908_.25_auto

კოლტი უშვებდა 1908 წლის მოდელის პისტოლეტს 1946 წლამდე და სულ დაახლოებით ნახევარი მილიონი ცალი იქნა გამოშვებული.

ტექნიკურად 1905 წლის ბრაუნინგის პისტოლეტი არის კომპაქტური ავტომატური პისტოლეტი, თავისუფალი საკეტით. ლულა მოსახსნელია და ფიქსირდება იარაღში სამი ბჯენის საშუალებით, რომელიც შედის შესაბამის ჭრილებში ჩარჩოში. პისტოლეტი იყენებს დახურულ დამრტყმელს, დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი ერთმაგი მოქმედების არის. უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მიზნით პისტოლეტი აღჭურვილი იყო ავტომატური ტარის მცველით, რომელიც ითიშება მას მერე რაც ტარს ხელს მოკიდებთ. პისტოლეტი მთლიანად ფოლადისგან იყო დამზადებული და მისი წონა იყო მოკრძალებული 350 გრამი. მოსახსნელი ერტ რიგიანი მჭიდი ფიქსირდებოდა პისტოლეტში ტარის ქვევით განლაგებული ჩამკეტით და იტევდა 6 ვაზნას. ლულის სიგრძე 53მმ-ს შეადგენდა.

0_492_fn_browning_standard_1906,_6,35_mm

FN-ის გამოშვების 1905 წლის მოდელი. ამჯერად აღჭურვილი მექანიკური მცველით. პირველ მსოფლიო ომამდე გამოშვებულ იქნა ნახევარი მილიონი პისტოლეტი. 1931 წელს ამ რიცხვმა ერთ მლიონს გადააჭარბა.

ბრაუნინგი გაწაფული იყო სამხედრო იარაღის შექმნით და კარგად ესმოდა რომ მარტივი იარაღი უფრო საიმედო იქნებოდა, ისევე როგორც მას კარგად ესმოდა როგორ სირთულეს წარმოადგენდა საველე პირობებში იარაღის წმენდა ან რთული იარაღის ათვისება ჯარისკაცის მიერ. სწორედ ამიტომ თუნდაც სამოქალაქო დანიშნულების „ბრაუნინგი 1905“ გამოირჩეოდა მარტივი კონსტრუქციით და იშლებოდა ინსტრუმენტების გარეშე.

9.1

მოხსენით იარაღს მჭიდი, დარწუნდით რომ სავაზნე ცარიელია, დააფიქსირეთ საკეტი უკანა მდგომარეობაში, დაატრიალეთ ლულა რომ მისი ბჯენები გამოვიდეს ჩარჩოსთან კონტაქტისგან, გაწიეთ საკეტი წინ და ის მოცილდება ჩარჩოს. ამოიღეთ ლულა, დამრტყმელი და მისი ზამბარა. ჩარჩოს მოაცილეთ დამაბრუნებელი ზამბარა თავის ღერძით. იარაღი მზად არის გასაწმენდათ და დასაზეთად.   

პისტოლეტმა ეგრევე ჰპოვა აღიარება, დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და მომდევნო წლებში მისი უამრავი ულიცენზიო ასლიც გამოდიოდა, აქიდან ცხადია ყველაზე ბევრი ასეთი ასლი და ამ პისტოლეტზე დაფუძნებული ანალოგიური კონსტრუქციის იარაღი გამოდიოდა ესპანეთის ეიბარში. „ბრაუნინგ 1905“-ის ყველა ევოლუციურ განშტოების  განხილვას ცალკე წიგნი დაჭირდება ამიტომ ჩვენ მიმოვიხილავთ მხოლოდ ამ პისტოლეტის ოფიციალური მწარმოებლების მიერ განხორციელებულ მოდიფიკაციებს.

1908 წელს კოლტმა ოდნავ შეცვალა პისტოლეტის კონსტრუქცია და აღჭურვა ის ბრაუნინგის კონსტრუციის მექანიკური მცველით, რომელიც ამავე დროს აფიქსირებდა საკეტს უკანა მდგომარეობაში, რაც აადვილებდა მის დაშლას. ამ გადაწყვეტილებამ ასევე გადაინაცვლა FN-ის მიერ წარმოებულ პისტოლეტებზე.

1916 წელს კოლტმა დამატებითი უსაფრთხოების მიზნით აღჭურვა პისტოლეტი ტანსლის კონსტრუქციის მჭიდის მცველით. ანუ იარაღი არ გაისროდა თუ მჭიდი არ იყო მასში მოთავსებული. ბელგიელებმა ამ გადაწყვეტილებაზე უარი თქვეს.

ბელგიაში 1905 წლის მოდელი გამოდიოდა ორ ძირითადი შესრულებით, შავი ოქსიდირებით და ნიკელით დაფარული. FN სთავაზობდა პისტოლეტს დამატებით ექვსი შესრულების ვარიანტით, რომელიც გულისხმობდა გრავირებას, ძვირფასი მეტალებით ინკრუსტაციას და იშვიათი მასალებისგან დამზადებული დეკორატიული სალოყეების დაყენებას.

1931 წელს წარმოებაში მოხვდა რადიკლაურად სახეშეცვლილი პისტოლეტი, რომლის ავტორიც იყო დიდიე სევი, „ბრაუნინგ ჰაი პაუერის“ და “FN FAL” კონსტრუქტორი.  პისტოლეტის კონსტრუქციიდან ამოღებულ იქნა ტარის მცველი რამაც კიდე უფრო შეამცირა პისტოლეტი მასა (275 გრამამდე). ორმხრივი მექანიკური მცვეელი განლაგდა სალოყეს ქვეშ ტარზე, დამაბრუნებელი ზამბარა ამჯერად გახდა ორმაგი (ერთი მეორეზე ჩამოცმული). შეიცვალა ასევე პისტოლეტის იერსახე და სამიზნე მოწყობილობების დიზაინი.  შეცვლილი ჩარჩოს წყალობით, რომელზეც აღარ იყო განლაგებული ტარის მცველი და დამრტყმელის სიგრძის დამოკლებით პისტოლეტის სიგრძე შემცირდა 114 მმ-დან 102 მმ-მდე. პისტოლეტი უსაფრთხოების ხარისხი ასევე გაიზარდა იმით, რომ შეყენებულ მდგომარეობაში დამრტყმელის უკანა ნაწილი გამოდიოდა გარეთ რაც აუწყებდა მსროლელს რომ პისტოლეტი იმყოფებოდა შეყენებულ მდგომარეობაში.

11076_original

1931 წლის  FN Baby. ეს პისტოლეტი გამოდიოდა 1983 წლამდე. გამოშვებული იქმა დაახლოებით ნახევარი მილიონი ერთეული. თავდაპირველად პისტოლეტს უწოდებდნენ „ბები ბრაუნინგს“.

1931 წლის მოდელის ბრაუნინგი გამოდიოდა სამი ძირითადი შესრულებით, სტანდარტული შავი ოქსიდირებით, ე.წ. „რენესანსის“ მოდელი და ასევე მსუბუქი მოდელი, რომელიც დამზადებული იყო „ჰიდუმინიუმისგან“ (Hi-Du-Minium შემოკლებული High Duty Aluminium Alloys), მსუბუქი შენადნობისგან, რომლისგანაც მაგალითად „როლს როისი“ ამზადებდა თავის თვითმფრინავის ძრავებს.

შემდეგი მნიშვნელოვანი მოვლენა, რომელმაც განაპირობა ამ პისტოლეტის ბედი მოხდა 1969 წელს, როდესაც აშშ-ში შევიდა ძალაში კანონი იარაღზე კონტროლის შესახებ, რომელმაც პრაქტიიკულად აკრძალა პისტოლეტების იმპორტი აშშ-ს ტერიტორიაზე და ბუნებრივია ამან იმოქმედა FN-ზე და „ბები ბრაუნინგების“ წარმოება ჯერ შემცირდა შემდეგ წარმოება გაგრძელდა საფრანგეთში Manufacture d’Armes de Bayonne-ს მიერ  და ბოლოს წარმოება საერთოდ შეწყდა.

გამომდინარე იქედან, რომ ეს პისტოლეტები პოპულარობით სარგებლობდა აშშ-ში მის წარმოებას შეეცადნენ ადგილობრივი კომპანიები. ერთ-ერთი იყო Bauer Firearms, მიჩიგანის შტატიდან, რომელმააც ასევე შეწყვიტა არსებობა 1984 წელს. მათ მიერ დამზადებული პისტოლეტები იყო „ბრაუნინგის“ ზუსტი ასლები იმ განსხვავებით რომ საკეტი და ჩარჩო მზადდებოდა ჩამოსხმის მეთოდით, უჟანგავი ფოლადისგან. ბაიონეში FN-ის საკუთრებაში არსებული ქარხნის დახურვის შემდეგ მეორე ამერიკულმა კომპანიამ დაიწყო პატარა „ბრაუნინგების“ წარმოება და ეს იყო PSA (Precision Small Arms) კოლორადოდან, რომელმაც შეიძინა ამ იარაღის წარმოების უფლებები, დარჩენილი ნაწილები და განაახლა წარმოება, მათ შორის დაიწყო საერთაშორისო გაყიდვები FN-ის სახელის გამოყენებით. PSA არის მცირე წარმოება, რამდენადაც ცნობილია მხოლოდ ერთი ოსტატი ახორციელებს ამ პისტოლეტების ხელით აწყობას თუმცა ნაწილების დამზადება ხდება თანამედროვე დაზგების გამოყენებით. PSA-25 აბსოლუტურად იდენტურია 1931 წლის „ბები ბრაუნინგის“ და გამოდის უამრავი შესრულებით და გაფორმებით, დამზადებული ფოლადისგან, ალუმინისგან ან უჟანგავი ფოლადისგან.

psa25

უნაკლო PSA-25. მაგრამ ფასი…. რომელიც საბაზისო მოდელში 800 დოლარიდან იწყება. ორიგინალური კოლტების და ბრაუნინგების ფასი აშშ-ში იწყება 350-400 დოლარიდან თუ პისტოლეტი კარგ მდგომარეობაშია.

როგორც უკვე აღვნიშნე .25 ACP (6.35x15SR) შეიქმნა სპეციალურად 1905 წლის მოდელის ბრაუნინგისთვის. ეს ვაზნა შეიქმნა, როგორც უკეთესი ალტერნატივა .22LR-ის, იმისთვის რომ მას საიმედოთ ემუშავა მოკლელულიან ავტომატურ პისტოლეტში. ამისთვის განსხვავებით .22lr-გან, .25ACP არის ცენნტრალური აალების ვაზნა და უკვე ამიტომ უფრო საიმედოა, ტყვია დაფარულია გარსით რაც უზრუნველყოფს მეტ შეღწევას იმის ხარჯზე რომ არ ხდება ტყვიის ფრაგმენტაცია ან დეფორმაცია, ხოლო მასრა არის „ნახევრად-რკალიანი (Semi Rimed), რაც ზრდის მის საიმედოობას პისტოლეტში გამოყენებისას.  .25 კალიბრის „კლასიკური“ მუხტი არის 50 გრანიანი მთლიანად გარსით დაფარული ტყვია, საწყისი სიჩქარით 230 მ/წ-ში და ენერგიით 88 ჯოული. თანამედროვე მუხტის მაგალითი არის Cor-Bon-ის ვაზნა 35 გრანიანი ტყვიით, საწყისი სიჩქარე შეადგენს 340 მ/წ-ში ხოლო ენერგია 127 ჯოულს. გამომდინარე იქიდან, რომ სპეციალიზირებული .25 კალიბრის ვაზნები საქართველოში პრაქტიკულად არ გვხვდება, არჩევანი შეზღუდულია „კლასიკუირი“ მუხტებით. ამას შემიძლია მხოლოდ ის დავამატო რომ არსებული მუხტებიდან ავტორის გამოცდილებით ყველაზე ძლიერი არის იუგოსლავიური „პრივი პარტიზანის“ წარმოებული .25 კალიბრის ვაზნები, ხოლო ყველაზე სუსტი ჩეხურ Sellier&Bellot-ის ვაზნები. წლების წინ CZ-92-ის ტესტირებისას იუგოსლავიურმა ვაზნამ ორჯერ მეტი პენეტრაცია აჩვენა ქსოვილის იმიტატორში ვიდრე ჩეხურმა ვაზნამ. ჩეხური ვაზნის ასეთი მოკრძალებული მონაცემები სავარაუდოთ აიხსნება იმით რომ, ამ კალიბრის გამოყენება ხდება მეტ წილად ძველი იარაღებში და მაღალწნევიანი ვაზნების გამოყენება არ იქნებოდა უსაფრთხო და ამიტომ ჩეხებმა ხელოვნურად შეამცირეს მათ მიერ წარმოებული ვაზნების სიმძლავრე. ტერმინალური ეფექტურობის გაუმჯობესების მიზნით ექსპანსიური ვაზნების გამოყენება არ არის გამოსავალი, იმიტომ რომ ვაზნას უბრალოდ აქ აქვს საკმარისი სიმძლავრე რომ უზრუნველყოს ადეკვატური შეღწევა ტყვიის გაშლლის შემდეგ. .380 ACP-ის (9mm Kurz) ენერგია თუნდაც სტანდარტულ ვაზნაში არის 270 ჯოული რაც სამჯერ უფრო მეტია ვიდრე ტიპიური  .25ACP  კალიბრის ტყვიის ენერგია. მაღალსიჩქარიანი .22LR კალიბრის ტყვიის ენერგია მერყეობს 200 ჯოულის ფარგლებში მაგრამ მოკლე ლულიდან რა თქმა უნდა ეს ციფრი იქნება შემცირებული.  ერთი პერიოდი ითვლებოდა რომ საუკეთესო ტყვია .25ACP კალიბრისთვის, არის მოკლე მთლიანად სპილენძისგან დამზადებული, რომელიც შეღწევისას არ აყირავდებოდა და მაქსიმალურ შეღწევას აჩვენებდა. ჩემს მიერ მოპოვებული ინფორმაციით მთლიანად სპილენძისგან დამზადებული პისტოლეტის ვაზნების ტყვიები ახალი რეგულაციებით აშშ-ში ითვლება ჯავშანგამტანად და მათი გაყიდვა კერძო პირებზე აიკრძალა, ბუნებრივია ამან შეწყვიტა ამ მიმართულებით სამუშაოები თუმცა ვაზნა ასეთი ტიპის ტყვიით ერთი პერიოდი გამოდიოდა აშშ-ში.

.25ACP პრაქტიკულად არ გამოყენებულა რაიმე სხვა ტიპის იარაღში გარდა ჯიბის პისტოლეტებისა და ამის მიზეზი პირველ რიგში არის მისი ფასი, რომელიც ბევრად უფრო მეტია ვიდრე  .22LR-ის ფასი.

თანამედროვე რეალიებიდან გამომდინარე, რა თქმა უნდა .25 კალიბრის ჯიბის პისტოლეტი არ შეიძლება იყოს განხილული როგორც სერიოზული თავდაცვის საშუალება. ზოგ სტატიაში რომელიც ეხება .25 კალიბრის პისტოლეტებს, წერია რომ მათი მცირე ზომის და მისაღები ფასის გამო ამ იარაღის ტარება შესაძლებელია ნებისმიერ დროს ნებისმიერ ტანსაცმელში ჩაცმული და ეს ნამდვილად ასეა, მაგრამ არ შეიძლება იმის იგნორირება, რომ .25 არის უბრალოდ ძალიან სუსტი ვაზნა. ამავე დროს ამ კალიბრის პისტოლეტები არ გამოირჩევიან კარგი ერგონომიულობით, სროლისუნარიანობით და დახვეწილი სამიზნე მოწყობილობებით, რის გამოც დაბალი უკუცემა, გასროლის ხმა და ლული ალი დიდად სროლის ეფექტურობას არ უწყობენ ხელს და ზუსტი სროლა ასეთი პისტოლეტებიდან საკმაოდ რთულია.

dffdsfsddfasdfasdafsdfs

.25 კალიბრის „ბერეტტა“ .380 კალიბრის „კელ-ტექ“-თან შედარებით. განსხვავება გაბარიტებში აშკარაა, ისევე როგორც კალიბრის სიმძლავრეში. 

დიახ ბევრიც თვლის რომ .25 ACP არ არის ხელწამოსაკრავი კალიბრი, მაგრამ ჩემი აზით ამ კალიბრის იარაღი არის ბოლო შანსის თავდაცვითი იარაღი, რომლის ეფექტური გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ სასაუბრო დისტანციებზე, მსუბუქად ჩაცმული „ადვვილი“ სამიზნეების წინააღმდეგ, ხოლო არჩევანი მასზე უნდა გააკეთოთ თუ ცხოვრობთ ან მუშაობთ ისეთ გარემოში სადაც თავდასხმის ალბათობა მინიმალურია და არ გულისხმობს რამდენიმე თავდამსხმელს. ამავე დროს .25 ACP სულაც არ არის სათამაშო კალიბრი და ისეთივე სიფრთხილეს ითხოვს როგორც მსხვილ კალიბრიანი იარაღი. .25 კალიბრის ვაზნებს დღეს უვებს ყველა მსხვილი მწარმოებელი ხოლო იარაღებს ამ კალიბრზე გარდა მცირე წარმოებებისა ასევე უშვებს Cz, Beretta, Taurus.

გამოყენებული ვაზნის ტიპიდან გამომდინარე .25 კალიბრის კარგი პისტოლეტი და თუ ის  მითუმეტეს FN-ი, Colt-ი ან PSA არის, იქნება უფრო საიმედო ვიდრე .22LR პისტოლეტი, ექნება უფრო ნაკლები ლულის ალი და ხმა ვიდრე ცხელ .22LR ან ჩვეულბრივ .22WMR-ს, ერთი და იგივე ლულის სიგრძის შემთხვევაში, ხოლო განსხვავება ენერგიაში იქნება მინიმალური. გაითვალისწინეთ, რომ კოროზიით დაზიანებული ლულიდან სროლისას თუ არ ხდება ტყვიის საკმარისი ობტურაცია ტყვიის ენერგია შეიძლება კატასტროფულად შემცირდეს ისეთ ზღვრამდე, რომ იარაღი გახდეს საერთოდ არაეფექტური.

სიზუსტეს რაც შეეხება თუნდაც ყველაზე პრიმიტიული სამიზნე მოწყობილობებით, როგორიც არის 1905 წლის მოდელზე (ღარი საკეტის ზედა ნაწილში) 10-15 მეტრიდან სილუეტში გარტყმა არ არის პრობლემა. ასე რომ იცოდეთ თქვენი იარაღის შესაძლებლობები და რეგულარულად ივარჯიშეთ მის გამოყენებაში.

54_174

1905 წლის „ბრაუნინგიდან“ სროლისას, უხერხულობას ქმნის პისტოლეტის ტარის ფორმა და ტარის მცველი. პისტოლეტს მაგრად უნდა წაავლოთ ხელი და როგორც ყველა ანალოგიური გადაწყვეტილების მქონე პისტოლეტი, ის მგძნობიარეა ჭერის მიმართ. დიდი ხელების პატრონს ეს არ მოეწონება. 

“საიგა” – საბრძოლო იარაღის მოკრძალებული ასლი

July 10th, 2016

წუთიერი დუმილით მინდა მოვიხსენიო ყველა ის ვისაც ქონდა იმედი თავისი „საიგის“ 2000 დოლარად გაყიდვის იმიტომ რომ ასეთი გუჟური ფასების დრო როგორც მინიმუმ ხანგრძლივი პერიოდით და როგორც მაქსიმუმ სამუდამოდ ჩაბარდა წარსულს. საქართველოში „ტაქტიკური ფორმატის“ საიგებზე ამხელა ფასის დღემდე რჩება ჩემთვის გამოცანად.  გასაგებია რომ ეს იარაღი დიდხანს არ შემოდიოდა საქართველოში მაგრამ იშვიათი ეს იარაღი არასდროს არ იყო. მითუმეტეს გაუგებარია ამხელა ფასის არსებობა, როდესაც უკვე წლებია იყიდება საქართველოში პრაქტიკულად ანალოგიური ჩეხური „ვზორები“, რომლებიც ღირს სამჯერ, ოთხჯერ უფრო ნაკლები და არაფრით ნაკლები არ არიან „საიგებზე“ და კიდე უფრო გაუგებარია როდესაც შესაძლებელია ქარხნული AR-15-ის ყიდვა უფრო იაფად. ბოლო დროს ასევე შესაძლებელია ბულგარული  BSR-ის ან „არსენალის“ ყიდვა და თუ პირველის შესახებ ნაკლები რამ არის ცნობილი „არსენალები“  ფრეზირებული რესივერებით და ცივად ნაჭედი ლულებით ძალიან ღირსეულად გამოიყურებიან. ეხლა რაც მთავარია ეს დრო როგორც ვთვქი წარსულს ჩაბარდა იმიტომ, რომ სახელგანთქმული „ნაღდი რუსული 2000 დოლარიანი საიგის“ ფასი იწყება 1250 ლარიდან. ჩემი დამოკიდებულება რუსული იარაღის მიმართ ალბათ ყველამ იცის. მე ვცდილობ არ ვიყიდო რუსული პროდუქცია. რუსული იარაღების მიმართ სკეპტიკურად ვარ განწყობილი. არც დიდად არ მახარებს ის ფაქტი რომ რუსული პროდუქციის იმპორტი ხორციელდება, მაგრამ მეორეს მხრივ თუ ვიღაცა დაიწყებს იარაღებთან გაცნობას და სროლას იაფი რუსული იარაღით ამაში ცუდი არაფერი არ არის. ასეა თუ ისე ჩვენ ძალიან ღარიბები ვართ რომ ვიყოთ პრინციპულები…

როგორც უკვე ვთქვი ფასი “საიგებზე” ეხლა  1250 ლარიდან იწყება. ბუნებრივია ღარიბ ქვეყანაში ყველაზე იაფი პროდუქცია ყველაზე კარგად იყიდება და 1250 ლარიანი “საიგა” როგორც ჩანს არის ბესტსელერი სხვა მოდელებს შორის. გარდა ტრადიციული 7.62×39  კალიბრისა ეს იარაღი ეხლა უკვე ხელმისაწვდომია უზომოდ პოპულარულ ჩვენთან .223 კალიბრში და ასევე მის საბჭოთა ანალოგ 5.45×39 კალიბრში. ჩვენი მოკლე ტესტირების ობიქტი არის სწორედ ასეთი „საბაზისო“ „საიგა 223“.

P1070490

ჩვენი ტესტირებისს ობიექტი, .223 კალიბრის „საიგა“, ლამინატის კონდახით და ტიბჟირით, პლასტმასის ტარით.  .223 კალიბრის საიგები გამოდის რუსეთში დაახლოებით 2002 წლიდან.

შეძენის დროს იარაღების დათვალიერებისას აღმოვაჩინეთ, რომ რკინის დამუშავების ხარისხი და შესაბამისად დაფარვის ტექსტურა ორი იდენტურ იარაღში აშკარად განსხვავდებოდა. არ ვიცი აღნიშნული რითი იყო განპიორბებული თუ არა სახელგანთქმული რუსული ხარისხის კონტროლით. იარაღის არჩევისას ტრადიციულად შევამოწმეთ ლულის არხი, სავაზნე, მართვის ელემენტების ფუნქციონირება და დენთის აირების კამერის განლაგება ლულაზე იმისთვის რომ დავრწმუნებულიყავით რომ იგი არ იყო გადახრილი, რაც არც ისეთი დიდი იშვიათობა „აკმოიდებისთვის“, დამახასიათებელი სხვათაშორის ნებისმიერი ქვეყნის წარმოების „კალაშნიკოვებისთვის“.

ჩვენი “საიგის” დაბალი ფასი განპირობებული იყო იარაღის უკიდურესად ღარიბული კომპლექტაციით. მუყაოს ყუთში იდო კარაბინი, საწმენდი ნაკრები ე.წ. „პენალი“, ცარიელი პლასტმასის ზეთის ბოთლი და რაც ყველაზე სამწუხაროა მხლოდ ერთი 10 ვაზნიანი შავი პოლიამიდის მჭიდი. “პიკატინები”, შავი პლასტმასის ფურნიტურა, დასაკეცი კონდახი და უფრო დიდი ტევადობის მჭიდები, ეგრევე ზრდიან ფასს. ჩვენ ბიუჯეტში შეზღუდულები ვიყავით და ამიტომაც ავირჩიეთ ყველაზე საბაზისო “საიგა .223″. ამ იარაღის სანადირო ვარიანტები კიდე უფრო იაფი ღირდა, მაგრამ ჩვენ ასეთი კონფიგურაცია არ გვაწყობდა.

ბევრმა არ იცის მაგრამ რუსებს აქვთ იდიოტური ტრადიცია სამოქალაქო იარაღის დამახინჯების. ამაში შედის შტიფტები გაყრილი ლულებში ბალისტიკური მარკირებისთვის და იგივე მიზნით გადაკეთებული (დადამღული) სავაზნეები, გეომეტრია შეცვლილი საბრძოლო ბჯენები, ხელოვნურად დასუსტებული “ვიკინგები” (რუსული წარმოების 9მმ-ნი პისტოლეტები) რომ ვერ ისროლოთ +P ვაზნები და სხვა წვრილმანი მავნებლობები, რომლებიც მიზნად ისახავენ: ა) შემცირდეს სამოქალაქო იარაღის საბრძოლო თვისებები და რესურსი; ბ) პრაქტიკულად გამოირიცხოს თავსებადობა სამოქალაქო და საბრძოლო იარაღებს შორის.

ჩვენი „საიგის“ შემთხვევაში აღნიშნული “მოდიფიკაციები” გამოიხატა იმაში, რომ თუ ჩემი .223 კალიბრის “Arsenal SAR-SF” უპრობლემოდ „იღებს“ AK-74-ის მჭიდებს იმ პირობით რომ 30 ვაზნიან მჭიდში 20 ვაზნაზე მეტს არ ჩავალაგებ, „საიგამ“ უარი განაცხადა ასეთი მჭიდის მიღებაზე ისევე როგორც „არსენალის’  .223 კალიბრის მჭიდი მას არ მოერგო. საკმარისია დაიჭიროთ გვერდი-გვერდ ორი მჭიდი და ეგრევე მიხვდებით რომ მჭიდის უკანა ბჯენის გეომეტრია განსხვავებულია ხოლო „საიგის“ მჭიდის წინა ნაწილი ასრულებს „რამპის“ ფუნქციას, რომელიც ნორმალურ იარაღში არის რესივერის ან ლულის განუყრელი ნაწილი. თანაც თუ სხვა იარაღში რამპა ფოლადის არის აქ ის პლასტმასის არის. რამდენხანს გაძლებს ეს დეტალი უცნობია თუმცა რაიმე პრეტენზიები ამ დეტალის მიმართ მე არ შემხვედრია. ბუნებრივია ყველაფერი ეს ქმნის სერიოზულ ლოგისტიკურ პრობლემას. სად იშოვოთ .223 კალიბრის „საიგის“ მჭიდები თუ ქვეყანაში აქამდე .223 კალიბრის საიგები პრაქტიკულად არ გაყიდულა?

არსებობს რამდენიმე გზა ამ პრობლემის მოგვარების, მათ შორის AK-74-ის მჭიდების მოდიფიცირება სადაც უნდა დაიქლიბოს an მჭიდის ბჯენი ან ბერკეტი იარაღზე რომელიც იკეტება მჭიდის ბჯენზე (მაშინ ორიგინალური მჭიდი აღარ გამოდგება), შემდგომ მჭიდის წინა კედლის „კემპით“ ამაღლებით და ქლიბვით. შეიძლება ასევე დამონტჟდეს „რამპა“ რესივერის შიგნით, რომელიც იყიდება ამერიკაში მაგრამ რა აზრი აქვს ამას თუ AK-74-ის მჭიდში 20-ზე მეტი .223 კალიბრის ვაზნა არ უნდა ჩადოთ მაინც. ამიტომ საუკეთესო გზა არის ორიგინალური მჭიდების ჩამოტანა ამერიკიდან. რასაც უნდა ჩამოტანის გზების ცოდნა, ფული და ლოდინი.

7898199

წინა პლანზე არის “საბრძოლო” მჭიდი. უკანა პლანზე – მოდიფიცირებული სამოქალაქო.  ”საიგები” იღებენ მხოლოდ სამოქალაქო ხოლო მაგალითად “ვეპრები” იღებენ “საბრძოლო” მჭიდებს. 

როგორც უკვე ვთვქი ჩემ „არსენალში“ 5.45-ზე გათვლილი მჭიდები უპრობლემოდ მუშაობენ. აშშ-ში გამოცემულ „კალაშნიკოვის“ ცნობარში მე ამოვიკითხე რომ როგორც წესი 10-ზე მეტი ვაზნა რომ ჩაალაგოთ ასეთ მჭიდში ვაზნები იწყებენ შიგნით გადაჯგუფებას და ვაზნის მჭიდიდან მიწოდება არ ხდება საიმედოთ, ამიტომ უკეთესი შედეგსითვის საჭიროა 5.45-ის მიმწოდებელი შეცვალოთ .223-ის მიმწოდებლით მაგრამ ვაზნები ფორმის ცვლილების გამო 20 22 ვაზნაზე მეტი მაინც არ ჩავა. ჩასვლით მეტი ვაზნა ნამდვილად არ ჩადის მაგრამ ორიგინალური მიმწოდებლით „არსენალში“ 5.45-ის მჭიდები საიმედოთ მუშაობენ. არც 5.45 კალიბრის BSR-ის პატრონს არ ექნება მჭიდების პრობლემა, ასე რომ  .223 კალიბრის „საიგების“ პატრონებმა უნდა შეუკვეთონ მჭიდები ამერიკიდან. სხვა გზა არ არის. მჭიდების თვალსაზრისით .223 კალიბრის “საიგა” ყველაზე რთული შემთხვევაა. მოკლედ დიდი მადლობა რუსებს იარაღის დამახინჯებისთვის. აღსანიშნავია, რომ 5.45 კალიბრის “საიგამ” მიიღო AK-74-ის მჭიდები და საიმედოთ იმუშავა, მხოლოდ ბოლო ვაზნის მიწოდება არ ხდებოდა და ტყვიის თავებს ეტყობოდა დეფორმაცია. ასეა თუ ისე მოდით შევთანხმდეთ, რომ კარაბინი ყველაზე საიმედოთ მუშაობს სპეციალურად მისთვის გათვლილი მჭიდებით. არ შემიძლია კიდევ ერთხელ არ ვუთხრა მადლობა “არსენალების” იმპორტიორს, იმისთვის რომ მოაყოლა ყველა იარაღს დამატებითი ორი ალბათ საუკეთესო ბულგარული “ვაფლის” 30 ვაზნიანია მჭიდები და ამისთვის არ მომთხოვა დამატებით ფულის გადახდა.

adapter1_zpsaddddddcdafd4

კიდევ ერთი ვარიანტია .223 კალიბრის “საიგაზე” მჭიდის ადაპტორის დაყენება რომელიც იძლევა  საშუალებას გამოიყენოთ AR-15-ის მჭიდები, რომლებიც უფრო იაფიც ღირს და უფრო ცშირად გვხდება გაყიდავში. 

სამწუხაროდ დამახინჯების თემა მჭიდებზე არ მთავრდება. მაგალითად, უკვე ტრადიციულად “საიგის” უკანა სამიზნე მოწყობილობა გათვლილია 300 მეტრზე სასროლად მხოლოდ. გარდა ამ შეზღუდვისა „სამოქალაქო“ “ცელიკი” უბრალოდ უშნოა და არაესთეტიური “საბრძოლო” “ცელიკთან” შედარებით. კარგი ამბავი ის არის, რომ როგორც წესი ნორმალური „ცელიკის“ შეძენა საქართველოში დიდ სირთულეს არ წარმოადგენს, მაგრამ ეს იქნება წმიდა კოსმეტიკური გაუმჯობესება, ვინაიდან უკანა სამიზნე მოწყობილობის ბაზა მაინც არ არის გათვლილი 300 მეტრზე მეტ მანძილზე  ცელიკის ამაღლებაზე.

დამახინჯებების თემა უნდა გავაგრძელოთ იმით, რომ უნდა გიამბოთ კიდევ ერთ საეჭვო პრაქტიკაზე. სამოქალაქო ხრახნილლულიანი იარაღს, რომელიც გამოდის რუსეთში გააჩნია ე.წ. “კრიმმეტკები” (криминальная метка, კრიმინალური დამღა). “კრიმმეტკა” არის ლულის ან სავაზნის კედლების დადამღვა იმისთვის რომ მასრამ ან ნასროლმა ტყვიამ მიიღოს უნიკალური დაზიანება (ბალისტიკური დამღა). ეს მაიმუნობა ხორციელდება რამდენიმე მეთოდით, მაგალითად ლულის გახვრეტა და შიგნნით შტიფტის ჩასმა რომელიც “დაკაწრავს” ტყვიებს (ხორციელდებოდა სამოქალაქო “სკს”-ებში), ასევე სავაზნის ფორმის შეცვლა რაც იწვევს გასროლილი მასრის დადამღვას (რგოლის ფორმის მასრის ყელზე “ტიგრებში”, ამობურცული ერთ ადგილას “საიგებში”) და ბოლოს, მოემზადეთ, ლულის გამოსასვლელთან  დამღის დარტყმა (“ვეპრებში”)!   ეხლა იარაღის ასეთი ფორმით დამახინჯებაზე სერიოზულად საუბარი შეუძლებელია, ისევე როგორც ასეთი მეთოდით იარაღის მონიშვნის სარგებლიანობაზე, მაგრამ “რუსული რკინის” ფანატებმა უნდა იცოდნენ რა მაიმუნობებს აქვს ადგილი მათ იარაღზე.

შენიშვნა: წლების განმავლობაში კონსტრუქცია, მოდიფიკაციები და კრიმინიალური დამღების დატანის მეთოდები იცვლებოდა. როგორც წესი საექსპორტო და საშინაო ბაზრისთვის განკუთვნილ იარაღებს აქვთ ამ მხრივ განსხვავებები.  

7897950

“კრიმმეტკა” “ვეპრის” ლულაში (სურათზე მარჯვენა ზედა ნაწილში, ლულის არხში “ჩარტყმული”). 

6468980

“კრიმმეტკით” “მონიშნული” “საიგის” მასრა (მეორე მარცხნიდან) და “ტიგრის” მასრა (პირველი მარჯვნიდან)

შემდეგი „სიურპრიზი“ დაგვხდა იარაღის ვიზუალური დათვალიერებისას. რესივერის მარჯვენა მხარეს ტართან დავინახეთ რაღაც უცნაური გარეთ გამოშვერილი ღილაკი. ვა, გავიფიქრე მე, საკეტის შემაკავებელი? მაგრამ საკეტი რომ არ რჩება გახსნილი ბოლო ვაზნის გასროლისას? მაშინ რა ჯანდდაბაა ეს? ბოლოს გაირკვა რომ ეს არის ყურდაღება, მექანიკური საკეტის შემაკავებელი, რომელიც საკეტს აფიქსირებს ღია მდგომარეობაში მაგრამ ისე, რომ გაუშვათ საკეტი წინ ის ვაზნას არ მიაწოდებს!!!!! იმიტომ რომ ის ბლოკირებულ მდგომარეობაში არ არის ბოლომდე უკან გასული! ვაი თქვენს პატრონს უბედურს…

დამატებით დავადგინეთ რომ მოდელებზე დასაკეცი კონდახით თუ მცველი გახსნილია კონდახი არ დაიკეცება და თუ დაკეცე მცველი არ იხსნება. მექანიკური საკეტის შემაკავებელთან ერთად ეს ზომები არის განპირობებული რაღაც უსაფრთხოების სავალდებულო წესებით, რომელიც რუსეთში არსებობს. რა თქმა უნდა შესაძლებელია ეს შემაკავებელი ამოიღოთ და გადააგდოთ, როგორც ზედმეტი დეტალი მაგრამ რესივერში დარჩება ღია ადგილი….

P1070498

საკეტის მექანიკური შემაკავებლის ღილაკი .

P1070526

სურათზე არის 5.45×39 კალიბრის “საიგის” ლულის მოწყობილობა. ის ვიზუალურად გავს იგივე მოწყობილობას AK-74-ზე მაგრამ კედელი შიგნით რომელსაც ეჯახება დენთის აირები გამქრალია. კიდევ ერთი მაგალითი კარგი იარაღის ხელოვნურად გაფუჭების. 

მორიგი უცნაურობა ჩვენ “საიგაზე” ამჯერად ლულის ბოლოს არის განლაგებული. ყველაზე იაფ “საიგაზე” ერთი შეხედვით ლულას არ გააჩნია ლულის მოწყობილობის დაყენების შესაძლებლობა მაგრამ ეს მხოლოდ ერთი შეხედვით. სინამდვილეში ლულის ბოლოს ხრახნები არის, უბრალოდ მაგათზე ჯერ დახრახნილია რკინის ცილინდრი, რომელიც შემდგომ დამატებით და სრულიად ზედმეტად არის დაფიქისირებული შტიფთით, შემდეგ შედუღებული, გაპრიალებული და შეღებილი. რატომ??? რატომ არ შეიძლება უბრალოდ დაუყენო ლულას  ხრახნების მოსახსნელი დამცავი? როგორც ეს არის გაკეთებული მაგალითად „ვზორზე“? იმისთვის რომ მოხსნათ ეს სისულელე ლულიდან მე გირჩევთ ჯერ დინჯად გადააცალოთ დაფარვა ამ დეტალს რომ ნახოთ ზუსტად სად არის შტიფთი განლაგებული. შემდეგ ეს ადგილი ჩაქლიბოთ ისე რომ შედუღების ადგილი მოქლიბოთ რაც წესით ეს უნდა იყოს საკმარისი რომ ცილინდრი გათავისუფლდეს შტიფტისგან და მერე მოუშვათ და მოხსნათ ის ლულას. მე ეს მეთოდი წარმატებით გამოვიყენე, როდესაც 11.3 ინჩიან AR-15-ის ლულას მოვხსენი XM177 ტიპის გრძელი ალმქრობი, ამისთვის მე გამოვიყენე ჩვეულებრივი ქლიბი და მეტი არაფერი. ნახევარსაათიანი დინჯი მუშაობა იყო საკმარისი, რომ ფიქსირებული ალმქრობი მომეხსნა. ეხლა ამერიკელებმა ეს იმიტომ გააკეთეს რომ პერმანენტულად დამაგრებული ლულის მოწყობილობა ითვლება ლულის სიგრძეში და ასე 11.3 ინჩიანი ლულა გახდა 16.5 ინჩიანი, რაც ნიშნავს რომ ის თავისუფლად იყიდება და არ არის საჭირო სპეციალური ნებართვა. „საიგაში“ იგივე მეთოდით ლულაზე რკინის ცილინდრის დამაგრება რომელიც არ ცვლის ლულის სიგრძეს ყოველგვარ აზრს მოკლებულია.

P1070496

“საიგის” ლულის დაბოლოება. ”საიგა 223-ის” ლულის ტვისტი არის უნივერსალური 1:9. 

როგორც უკვე ვთქვის ხარისხი არის რუსული წარმოების იარაღის სუსტი წერტილი, ამიტომ შეძენისას “საიგა” უნდა ძალიან დიდი ყურადღებით დაათვალიეროთ.  ლულა უნდა იყურებოდეს სწორად, ხანდახან წინა “ტრუნიონი”, რკინის ბაზა რომელიც მაგრდება დაბეჭდილ რესივერში არ ზის სწორად და ლულაც გადახრილია. წინა სამიზნე მოწყობილობის ბაზა უნდა იყოს სწორად დაყენებული ლულაზე და არ უნდა იყოს გვერძე გადახრილი. რუსები თვლიან რომ “საიგის” ლულის დიამეტრი ყიდვამდე უნდა გადამოწმდეს სპეციალური კალიბრით იმისთვის რომ დავრწმუნდეთ, რომ ლულის არხის სისქე არ იცვლება. გადაკვრები ანუ როდესაც ლულის არხი გარე ზემოქმედების შედეგად ვიწროვდება, მეტ წილად გვხვდება სავაზნესთან და იმ ადგილებში სადაც ლულაზე არის წამოცმული დენთის აირების კამერა და წინა სამიზნე მოწყობილობის ბაზა. გარდა ამისა ფორუმებზე გადააწყდებით უმრავ “ხორორ” ისტორიებს, რომელიც უაკვშირდება “საიგების” ხარისხს, მაგალითად მთლიანად გადახურულ დენთის აირების ნასვრეტებზე და ასე შემდეგ. ყველა ამ ისტორიის და შემთხვევის აქ მოყვანას აზრი არ აქვს, გული გაგიხდებათ ცუდათ. რა თქმა უნდა ასევე აუცილებელია მართვის ელემენტების მუშაობის გადამოწმება, მცველი, სასხლეტი, მჭიდის ღილაკი უნდა მუშაობდნენ მკაფიოდ ზედმეტი წინაღობის და ძალის დატანების გარეშე. რაც უფრო მეტს ვკითხულობდი “საიგის” არჩევაზე მით უფრო კარგად მახსენდებოდა ჩემი ახალგაზრდობა, როდესაც რუსულ მანქანები ჯერ კიდევ ბევრი იყი. ეს მანქანა ჩემი ძმა ტოლიატის ინჟინერმა თავისთვის ააწყო და მერე ფული დაჭირდა და გაყიდა….

სროლისას არაფერი განსაკუთრებული სიურპრიზი არ ყოფილა. მცველი არ იყო ზედმეტად ხისტი, სასხლეტი ტიპიური „კალაშნიკოვის“, ერთ საფეხურიანი, ცოტა გრძელი სვლით მაგრამ სწრაფი სროლა იყო ადვილი. მჭიდი ძნელად თავსდებოდა იარაღში, რაც პრინციპში არ არის გასაკვირი ახალი იარაღისთვის. .223 მაღალწნევიანი ვაზნაა და ამიტომაც ლულის ალი საკმაოდ დიდი იყო. .223-ში კომპენსატორის გამოყენება არ არის კრიტიკულად მნიშვნელოვანი მაგრამ ალმქრობი ჩემი აზრით აუცილებელია.

P1070491

“სიგის” მარცხენა მხარე, რესივერზე დაყენებულია ოპტიკის კრონშტეინის სამაგრი ადგილი. საღვედეები ასევე მარცხენა მხარეს არის, რაც ცაციებს პრობლემებს შეუქმნის. 

კონდახი სასტიკად მოუხერხებელია. ვიწრო და მოკლე, რკინის „პლატით“. ეს კონდახი უნდა შეცვალოთ, მოხსნათ და გადააგდოთ თუ არ აპირებთ „საიგის„ უროდ გამოყენებად, კარებების შემტვრევის მიზნით.   სხვათაშორის არსებობს პრაქტიკა, რომელიც გულისხმობს კონდახის ხრახნის მიდუღებას, იმისთვის რომ იდეაში არ მოხდეს იარაღის დამოკლება მისი მოხსნით. როგორც ყველა მაიმუნობა, ამასაც არანაირ აზრი არ აქვს ვინაიდან თუნდაც შედუღებული ვინტის მოხსნა შესაძლებელია ან ბოლოს და ბოლოს შესაძლებელია კონდახის მოხერხვა. შავი პლასტმასის სახელური უბრალოდ შავი პლასტმასის სახელურია და მეტი არაფერი. ის ასევე ჯობია შეცვალოთ უფრო ერგონომიული მოდელით.

დაშლისას თავი იჩინა დენთის აირების მილის ფიქსატორმა, რომელიც ძალიან ძნელად იხსნებოდა. თხელი რკინის რესივერის ხუფის დაყენებისას კიდევ ერთხელ მოვიხსენიეთ „ბრძენი“ რუსები. დეტალების დამუშავება ტიპიურია რუსული იარაღისთვის. ინსტრუმენტების კვალი რკინას ეტყობა მაგრამ შესრულება მისაღებია. ლულის არხის, სავაზნე და დგუში ქრომირებულია.  იარაღი ჯერ ფოსფატირებულია, შემდგომ შეღებილია შავი საღებავით, ისევე როგორც საბრძოლო “კალაშნიკოვები”.

P1070502

“საიგის” რესივერი შიგნიდან

რაც მთავარია სროლისას არ ყოფილა დაბრკოლებები. იარაღმა მოინელა მთლიანად გარსით დაფარული და ექსპანსიურ ტყვიებიანი ვაზნები. ექსტრაქცია იყო პოზიტიური. გასროლილ მასრებს აღენიშნებოდა საფირმო დეფორმაცია კედლის მხარეს, დამახასიათებელი ყველა „კალაშნიკოვის“ ტიპის იარაღისთვის.  როგორც ამას ველოდით იარაღი იყო კონტროლირებადი, უკუცემა უმნიშვნელო. კონდახი საშინლი. აღსანიშნავია, რომ იარაღი არ იყო მისროლილი ქარხნულად. 100 მეტრზე ტყვიები მოხვდა მაღლა და მარცხნივ.

პირობები ხელს არ გვიწყობდა რომ გვესროლა სიზუსტეზე. წოლიდან სროლისას ჯგუფმა შეადგინა 14 სმ, ვაზნით 62 გრანიანი ტყვიით. სროლის პირობები არ იყო კარგი და საყრდენის გარეშე სროლისთვის შედეგი მისაღებია. სამწუხაროდ მოწყობილი სასროლეთი არ არსებობს და აკადემიური შედეგების მიღებას ჭირდება დრო და ცოტა გამართლებაც, რომ პირობები ხელს გიწყობდნენ. ჩემი აზრით ღია სამიზნით, კარგ პირობებში და კარგი ვაზნით ასეთმა იარაღმა უნდა ისროლოს 70-80მმ-ნი ჯგუფები 100 მეტრზე. მეტს იარაღს თხელი ლულით, დაბეჭდილი თხელი რესივრით, თავისუფალი სავაზნით და ორ რიგიანი მიწოდებით უბრალოდ ვერ მოთხოვთ. „პასპორტში“ მითითებულ სიზუსტეს ყურადღება არ მიაქციოთ. ან მოხნსენიებული შედეგი განიხილეთ როგორც მინიმუმი ამ იარაღისთვის. როგორც წესი რეალობაში „საიგები“ ბევრად უკეთეს შედეგს აჩვენებენ პასპორტში მითითებულ ციფრებთან შედარებით.

მთლიანობაში “საიგამ” დატოვა დადებითი შთაბეჭდილება. 2000 დოლარის გადახდა ასეთ იარაღში არის სრული სისულელე. 1200-1500 ლარი არის მისაღები ფასი ახალ კარაბინში, იმის ფონზე რომ სარდაფში აწყობილი “კალაშნიკოვები” საქართველოში იყიდებოდა 2000 ლარზე მეტ ფასად. რატომ არ ხდება “საიგების” მოდერნიზაცია ჩემთვის უცნობია, თუნდაც უკეტესი ფურნიტურის დაყენებით ან ერგონომიკის გაუმჯობესების მიზნით. ალბათ იმიტომ რომ არ უნდათ მისი გაძვირება, იმიტომ რომ ხარისხი თუნდაც გაუმჯობესებული “საიგის” ისევ იქნება დაბალი. რატომ უნდა გააუმჯობესო ის რაც ისედაც იყიდება, საკმარისად არის ხალხი რომელიც დახუჭული თვალებით იყიდის “საიგას” მხოლოდ იმიტომ რომ მას აწერია сделано в России. “კალაშნიკოვის” გაუმჯობესებაზე ბევრი მწარმოებელი მუშაობდა, აღსანიშნავია, რომ უმეტესობა დაუბრუნდა ფრეზირებულ რესივერებს, ისრაელი და ფინეთი, რომლებიც უშვებენ “კალაშნიკოვის” კლონებს ასე გააკეთეს, ებრალები თავიდანვე ხოლო ფინელებმა შეცვალეს “ვალმეტები” დაბეჭდილი რესივერებით ახალი RK 95 TP-ით რომლებსაც უკვე ფრეზირებული რესივერები აქვთ.  ბევრი კლონიც გამოშვებული აღმოსავლეთ ევროპაში იყენებს უფრო სქელ მეტალის ფირფიტებს. შეიძლება უკვე ძალიან გვიანიც არის და როგორც ეხლა “მოსინს” არ უშველის კარგი კონდახი ისე “კალაშნიკოვის” გაუმჯობესებაზე ფიქრი უკვე გვიანია, ხოლო იაფი და პოპულარული კლასიკა მაინც გაიყიდება და ყოველთვის ექნება თავისი ნიშა ბაზარზე.

AK-Alpha

“ეუროსატორი 2016-ზე” Kalashnikov USA-ს მიერ წარმოდგენილი AK Alpha არის Galil ACE-ის იდეის გამეორების მცდელობა. იარაღი, რომელიც იყენებს “კალაშნიკოვის” ავტომატიკის სქემას მაგრამ უფრო თანამედროვე ერგონომიულ ფორმატში. დრო გვაჩვენენს იქნება თუ არა ეს იარაღი წარმატებული მითუმეტეს როდესაც “გალილები” უკვე იწარმოება და იყიდება. არსებული ინფორმაციით “ალფა კალაშნიკოვის” შექმნაში ებრაელი სპეციალისტები მონაწილეობდნენ. “იჟმაში” დარჩა ისევ თამაშგარე მდგომარეობაში.

shooterscentral.ge დასკვნა: “საიგა” არის ხელოვნურად “გაფუჭებული” “კალაშნიკოვის” სამოქალაქო ვერსია, საწყისი დონის ტაქტიკური კარაბინი და მისი მთავარი ძლიერი მხარეებია ფასი და სისტემის თანდაყოლილი საიმედოობა. შეძენისას იარაღი უნდა დეტალურად შემოწმდეს ქარხნული წუნების აღმოჩენის მიზნით. თავის “ქარხნულ” ვარიანტში, იმ პირობით რომ იარაღი თავისუფალია წუნებისგან ის შეიძლება განიხილოს როგორც ბაზა “ტაქტიკური კალაშნიკოვის” აწყობისთვის. თუ კალიბრი (ფასი, ხელმისაწვდომობა) პრობლემას არ წარმოადგენს, საუკეთესო ვარიანტია მოდელი გათვლილი 5.45-ზე. 7.62 და .223 კალიბრებში ბევრად უკეთესი ალტერნატივები არსებობს მათ შორის 7.62 კალიბრის რომლებიც თანაც უფრო იაფიც ღირს .

vpo-136k

თუ ვინმეს დაგაინტერესებთ, ყველაზე ნაკლებად დამახინჯებული რუსული წარმოების სამოქალაქო “კალაშნიკოვი” არის “მოლოტის” წარმოების ВПО-136 Вепрь-КМ. ეს იარაღი არის კალსიკრუი “კონვერსიული” იარაღი, ანუ წარსულში სამხედრო AKM, რომელშიც გაუქმებულია ავტომატური ცეცხლი9ს წარმოების საშუალება. დანარჩენში ეს არის საბჭოთა წარმოების “კალაშნიკოვი”, რომელიც გადაეცა “მოლოტს” ძველი იარაღების მარაგების შემცირების ფარგლებში. 

 

პრაქტიკული/საბრძოლო ზერო

July 5th, 2016

აღნიშნული სტატია არ არის სახელმძვანელო ან იარაღის “განულეების” საუკეთესო მეთოდის აღწერა. ეს სტატია არის ავტორის მსჯელობა “საბრძოლო ზეროზე” და მისი დადგენის ოპტიმალურ მეთოდზე და იმ ფაქტორებზე რომელიც მსროლელმა უნდა გაითვალისწინოს იარაღის სასურველი “საბრძოლო/პრაქტიკული ზეროს” არჩევისას და იარაღის გასწორებიას. მაგალითისთვის მეტწილად აღებულია გრძელლულიანი ტაქტიკური იარაღი (ტაქტიკური კარაბინი) რკინის სამიზნე მოწყობილობებით, მაგრამ აღწერილი პრინციპები აქტუალურია ნებისმიერი ტიპის  ხრახნილლულიანი  იარაღისთვის. საკითხი, რომელზეც ჩვენ ვისაუბრებთ არ არის უმაღლესი მათემატიკა, ეს არის საფუძვლები, რომლებიც უნდა იცოდეს ნებისმიერმა ადამიანმა რომელიც ფლობს იარაღს არა მარტო სტუმრებთან სატრაბახოდ.

ads

აღნიშნული ილუსტრაცია აგიხსნით, როგორ გამოიყურება გარე ბალისტიკა და რა კავშირი არის ტყვიის ტრაექტორიასა, დამიზნების ხაზს, და ლულის რერძს.

ძლიერ კალიბრებზე გათვლილი შაშხანები, აღჭურვილი როგორც წესი ძლიერი/დიდი გადიდების ოპტიკური სამიზნე მოწყობილობებით, იყენებენ შესწორებების შეტანის პრეციზიულ მექანიზმებს, რომლებიც იძლევიან საშუალებას შეიტანოთ შესწორება სამიზნეში უშუალოდ გასროლის წინ, დოლურას დაყენებით საჭირო მდგომარეობაში. არანაირი სპეციალური ინსტრუმენტი ამისთვის საჭირო არ არის.  პრაქტიკაში, როგორც წესი სნაიპერს აქვს თავისი მოქმედების ზონის გეგმა-ნახაზი სადაც მან იცის ორიენტირების განლაგება და მათი მანძილები რაც აძლევს მას საშუალებას წინასწარ გაემზადოს და ასევე სამიზნის გამოჩენისთანავე ორიენტირების მიმართ მისი მდგომარეობის შედარებით მიიღოს საკმარისად ზუსტი მანძილი სამიზნემდე და ან შეიტანოს შესწორება უშუალოდ ოპტიკურ სამიზნეში ან კომპენსირება მოახდინოს დამიზნებით (დაიუჭიროს ოდნავ დაბლა ან მაღლა, გამოიყენოს  ოპტიკური სამიზნის ბადის ელემენტები, ბალისტიკური კომპენსატორები და ა.შ.). სნაიპერები ასევე იყენებენ ლაზერულ მანძილმზომებს, სადაც ერთი თითის დაჭერით იღებ ზუსტ მანძილს სამიზნემდე რაც მნიშვნელოვნად უადვილებს საქმეს მსროლელს. ასევე სნაიპერის ნაკრებში შედიან კომპაქტური და ზუსტი ინსტრუმენტები, ქარის სიჩქარის საზომები, ბალისტიკური კალკულატორები და ა.შ. ყველაფერი ეს აძლევს მას საშუალებას სწრაფად და ზუსტად გამოთვალოს რა მანძილზე სად მოხვდება მის მიერ ნასროლი ტყვია. სნაიპერული გუნდი არის როგორც მინიატურული საარტილერიო გათვლა რომელიც მუშაობს იმაზე რომ ზუსტი ცეცხლის წარმოებით გაანადგუროს სამიზნეები იარაღის ეფქტური სროლის მანძილების მთელ დიაპაზონში. ამისთვის დისტანციის გარდა ისინი იყენებენ უამრავ სხვა ფაქტორს, ქარის სიჩქარეს, ატმოსფერულ წნევას, მუხტის ტემპერატურასაც კი იმიტომ რომ რა მანძილეებზე სნაიპრები ისვრიან ყველაფერს აქვს მნიშვნელობა. ტაქტიკურ მსროლელს, რომელიც მოქმედებს დინამიურ მუდამ ცვლად გარემოში ასეთი ფუფუნება როგორც წესი არ აქვს. ისევ როგორც მანძილებიც გაცილებით უფრო მოკლეა. ტაქტიკური მსროლელისვის სამიზნეების აღმოჩენის და იდენტიფიცირების საშუალებები ასევე როგორც წესი შეზღუდულია საკუთარი მხედველობის ან მოკრძალებული ოპტიკური სამიზნის შესაძლებლობებით.

მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო დროს ოპტიკური სამიზნე მოწყობილობების გამოყენება ტაქტიკურ კარაბინებზე გახდა ჩვეული აბსოლუტური უმეტესობა ნახევრად-ავტომატური კარაბინების აღჭურვილია საქართველოში მხოლოდ სტანდარტული „რკინის“ სამიზნე მოწყობილობებით, რომლებიც (თუ სამოქალაქო იარაღის “წინაპარი” სამხედრო იარაღი იყო) ხშირად გათვლილია ერთი ტიპის ვაზნაზე, რომელიც გამოიყნებოდა იმ დროს კონკრეტული ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში. მაგალითად რომ ავიღოთ 7.62×39 კალიბრის რუსული საიგა, მისი უკანა სამიზნე მოწყობილობა გათვლილია 100-დან 300 მეტრამდე სროლისთვის სტანდარტული 123 გრანიანი ტყვიით.  300 მეტრი ხელოვნური შეზღუდვაა სამოქალაქო იარაღისთვის და რა მოხდება 400 მეტრზე სროლისას?  ზოგი იარაღი იყენებს კიდე უფრო პრიმიტიულ სამიზნე მოწყობილობის კონფიგურაციას სადაც მხოლოდ ერთი პოზიცია არის, და შესწორებების მექანიზმი გამოიყენება მხოლოდ ერთხელ იარაღის გასწორებისას და მერე მას ხელს აღარ ახლებენ. იგივე ეხება კოლიმატორსაც.

რჩევა: იაფფასიანი ოპტიკური სამიზნის შესწორების მექანიზმის ნდობა არ შეიძლება. ამიტომ ერთხელ გასწორების შემდეგ, ყოველთვის როდესაც ეს შესაძლებელია უნდა მოხდეს შესწორება დამიზნებით წერტილის შეცვლით. 

მიუხედავად იმისა, რომ ოპტიკურ სამიზნეებს შესწორების უფრო დახვეწილი მექანიზმები აქვთ და შესწორების შეტანა ადვილია და სწრაფი, ტაქტიკურ მსროლელი უნდა იყოს მზად რომ უმეტესობა შემთხვევაში მას დოლურების ტრიალის დრო არ ექნება. ამიტომ შესწორება ხდება დამიზნების წერტილის შეცვლით. იმისთვის რომ სროლის ეფექტურობა გაიზარდოს, ნაწილი ტაქტიკური “სკოპების” იყენებს ბადეებს რომლებიც წინასწარ გათვლილია ან ადაპტირებადია სხვადასხვა ტრაექტორიებისთვის.

გამომდინარე ზემოხსენებულიდან ტაქტიკური მსროლელი ასწორებს იარაღს ერთხელ, ერთ კონკრეტულ მანძილზე რამაც უნდა მისცეს მას საშუალება აწარმოოს ეფექტური ცეცხლი სამიზნე მოწყობილობებში შესწორებების შეტანის გარეშე და დამიზნებაში მინიმალური შესწორებებით. აღნიშნული პირველ რიგში მიიღწევა კონკრეტული იარაღის ბალისტიკის და გამოყენების სპეციფიკი გათვალისწინებით ოპტიმალური საბრძოლო/პრაქტიკული ზეროს დადგენით და შესაბამისად იარაღის ამ მანძილზე ზუსტი გასწორებით. დღეს როდესაც ოპტიკური სამიზნეები ფართოდ არის გავრცელებული, რკინის სამიზნე მოწყობილობები, როგორც წესი მეორად, დამხმარე ფუნქციას ასრულებენ. იარაღზე ოპტიკის არსებობა არ ნიშნავს, რომ “რკინები” არ უნდა იყოს გასწორებული.

რჩევა: უმეტესობა თანამედროვე სამიზნე მოწყობილობებს მოყვება ინსტრუქციები სადაცც მითითებულია მონაცემები, გასწორების მეთოდიკა და სხვა საჭირო ინფორმაცია. მისროლის პროცედურა უნდა დაიწყოს ამ ინსტრუქციების შესწავლით.

საწყისი წერტილი პასუხის გაცემისას კითხვაზე რომელი ზერო არის თქვენთვის უკეტესი, არის თქვენი იარაღიდან ნასროლი ტყვიის ტრაექტორიის დადგენა. დიახ სანამ გავარდებით სასროოლად ჯერ უნდა დაჯდეთ და იპოვოთ პასუხები შემდეგ კითხვებზე: რა მანძილზე ვაპირებ მე სროლას? რა მნძილზე გავანულო ჩემი იარაღი? სად მოხვდება ტყვია თუ სროლის მანძილი იქნება ნაკლები ან მეტი განულების მანძილზე?

 რჩევა: იარაღის გასწორებისას თუ ანალოგიური იარაღი და კალიბრი არის შეიარაღებაში შეიძლება მისროლა/გასწორებისას გამოიყენოთ სტანდარტული ოფიციალური ინსტრუქციები, რომლებიც ადვილად მოიპოვება ინტერნეტით. მაგალითად 5.45 კალიბრის BSR-74-ის პატრონებმა გასწორებისას შეიძლება გამოიყენონ რუსული სახელმძღვანელო Руководство по 5.45-мм автомату Калашникова სადაც მოცემულია როგორც მისროლის პროცედურის აღწერილობა ასევე სროლის ცხრილები და ტყვიის ფრენის ტრაექტორიები. 

თუ თქვენი იარაღი არის პოპულარული იარაღი-კალიბრის-ვაზნის ტიპის კომბინაცია  ყველაზე იოლი გზა არის მოიპოვოთ ინფორმაცია ინტერნეტიდან ან ლიტერატურიდან. მაგალითად კაილ ლამბის წიგნში “Green Eyes Black Rifles” რომელიც მე მაქვს მოცემულია ყველა აუცილებელი ინფორმაცია 5.56 კალიბრის M4-ის კარაბინის ბალისტიკაზე მათ შორის სხვადასხვა წონის ტყვიების, გამზადებული ცხრილების სახით, სხვადასხვა მანძილზე განულების და შესაბამისი ტრაექტორიების მითითებით. არაფრის თვლა და გამოკვლევა მე არ მინდა. თუ მე ჩავთვლი რომ 25 მეტრზე განულებით მივიღებ ჩემთვის სასურველ შედეგს მე უბრალოდ წავალ სასროლეთზე და გავასწორებ იარაღს 25 მეტრზე და წიგნში მოცემული ცხრილებიდან მეცოდინება სად მოხვდება ტყვია 0-დან 400 მეტრამდე სროლისას.

რჩევა: გაითვალისწინეთ, რომ ამერიკაში მეტ წილად ზომავენ დისტანციას იარდებში და ინჩებში. გაითვალისწინეთ ეს სტანდარტული ინსტრუქციების გამოყენებისას. 

რატომ არის ცხრილებში მითითებული განულების სხვადასხვა მანძილები? იმიტომ რომ სხვადასხვა მანძილზე განულებული იარაღი მოგვცემს დამიზნების ხაზიდან ტრაექტორიის ამაღლების სხვადასხვა მაჩვენებლებს.

როგორ დავადგინოთ ჩვენთვის ოპტიმალური „საბრძოლო ზერო“? პირველ რიგში უნდა გადავწყვიტოთ რა არის ჩვენთვის ეფექტური სროლის მაქსიმალური მანძილი? ამ შემთხვევაში ეს განპირობებულია როგორც იარაღის შესაძლებლობებით ასევე ტაქტიკური პირობებით. ჩემი აზრით და ღრმა რწმენით ტაქტიკური კარაბინისთვის .22 კალიბრის (5.56, 5,45) და საშუალოსტატისტიკური მსროლლისთვის  ეს უნდა იყოს მაქსიმუმ 200 მეტრი.  მანძილის ასეთი არჩევანი განპირობებულია ეფექტური სროლის წარმოების შესაძლებლობის, ტყვიის ლეტალურობის და სამიზნის იდენტიფიკაციის შესაძლებბლობების გათვალისწინებით. აშშ-ის საზღვაო ფეხოსანთა კორპუსში მიღებულია მაგალითად სროლა სილუეტზე 500 მეტრის მანძილზე და უმეტესობა საზღვაო ფეხოსნების წარმატებით და მაღალი ქულებით აბარებს ამ გამოცდას რკინის სამიზნე მოწყობილობების გამოყენებით მაგრამ საბრძოლო პირობებში ალბათობა წააწყდეთ სტაციონარული სილუეტის ტიპის კონტრასტულ სამიზნეს ძალიან დაბალია, ისევე როგროც იდენტიფიკაცია ასეთ მანძილზე სამიზმის პრაქტიკულად შეუძლებელია მსროლელისთვის ამიტომ პრაქტიკული თვალსაზრისით ეს ვარჯიში აზრს მოკლებულია თუმცა ზუსტი სროლის უნარის დემონსტრირების კარგი საშუალებაა.
მნიშვნელოვანია დაადგინოთ თქვენთვის ეფექტური სროლის მაქსიმალური მანძილი და აწარმოოთ გათვლები ამ მანძილის შიგნით.  მაგალითად როგორც ვთქვი მე მაქვს 5.56 კალიბრის სუბ-კარაბინი. მე მიმაჩნია, რომ 200 მეტრი არის მაქსიმალური სიშორე რა სიშორეზეც მე მინდა ამ იარაღის სროლა. შესაბამისად ჩემი სურვილი არის რომ იარაღმა 0-დან 200 მეტრამდე შესწორების გარეშე ურტყავდეს სტანდარტული სილუეტის მასის ცენტრში.  გამოთვლებით მე დავადგინე რომ თუ მაქსიმალური სროლის დისტანცია 200 მეტრი ჩემთვის მისაღება ყველაზე ოპტიმალური განულების დისტანცია არის 25 მეტრი. ანუ ჩემთვის ოპტიმალური განულების დისტანცია არის 25 მეტრი.

 მას მერე რაც ჩამოყალიბდებით მაქსიმალური სროლის დისტანციაზე უნდა გამოთვალოთ ტრაექტორია და ნახოთ მაქსიმალური გადახრები სხვადასხვა „ზეროს“ შემთხვევაში.

როგორ გავიგოთ ტრაექტორიები? ამისთვის უნდა გამოვიყენოთ ბალისტიკური კალკულატორი, რომლის უფასო ვერსიებიც საკმარისად ბევრია. ინტერნეტი ასეთ შემთხვევაში თქვენი საუკეთესო მეგობარია. მოიპოვეთ თქვენი ვაზნის მონაცემები, საწყისი სიჩქარე, კორექციით ლულის სიგრძეზე.  თუ თქვენი იარაღის მოდელი პოპულარულია, ადვილად იპოვით საწყის სიჩქარეებს გავრცელებული მუხტების შემთხვევაში. მაგალითად რომ აკრიფოთ „გუგლში“ M855 velocity out of 16.5 inch barrel, ეგრევე მიიღებთ სასურველ მონაცემს. რა თქმა უნდა საუკეთესო გზა არის ქრონომეტრის გამოყენება მაგრამ ის ყველას არ აქვს.

cvlileba sichqarisada

აღნიშნული ცხრილი მოგცემთ შესაძლებლობას დაინგარიშოთ საწყისი სიჩქარე თუ არ გაქვთ ქრონომეტრი და ინტერნეტში ვერ ნახეთ საჭირო ინფორმაცია.

გარკვეულ სირთულეს შეიძლება წარმოადგენდეს ტყვიის ბალისტიკური კოეფიციენტის დადგენა, იმისთვის რომ შემდგომ ჩაატაროთ საჭირო გამოთვლები. დრაგ ფუნქციის და ბალისტიკური კოეფიციენტების მოდელების ახსნა არ შედი ამ სტატიის მიზნებში, პრაქტიკულად ყველა პოპულარული ტყვიის ბალ. კოეფიციენტი მოიპოვება ინტერნეტით ასე რომ წესით და რიგით ტაქტიკური კარაბინისთვის გათვლილი მუხტის ტყვიის ბალ. კოეფიციენტის დადგენა არ უნდა გაგიჭირდეთ ისევ და ისევ „გუგლის“ ან მწარმოებელის საიტის გამოყენებით. ასევე გჭირდებათ სხვა ინფორმაცია, როგორიც არის სამიზნე მოწყობილობების დამიზნების ხაზის სიმაღლე ლულის ღერძთან მიმართებაში, ტყვიის მასა. აღნიშნული მონაცემების  მოპოვება ადვილია. მას მერე რაც შეიყვანთ საჭირო მონაცემებს, გადათვალეთ ეს სხვადასხვა განულების მანძილის შეყვანით.  იდეაში ჩვენ გვინდა ისეთი ტრაექტორია, რომ ეფექტური სროლის მანძილზე, ჩვენ დავჭირდეს მინიმალური შესწორებები. ზევით და ქვევით მაქსიმალური გადახრების ჯამი გვაძლევს ეფექტური მორტყმის ზონას კონკრეტულ დისტანციაზე, ეს მაჩვენებელი ასევე მნიშვნელოვანია, ისევე როგორც ეფექტური ზონის განლაგება სამიზნეზე.

 არსებობს კიდევ ალტერნატიული მეთოდები, მაგალითად როდესაც თქვენ წინასწარ არ ადგენთ მაქსიმალური სროლის დისტანციას, არამედ ადგენთ ეფექტური მორტყმის ზონას. ვთქვათ ეს შეიძლება იყოს სტანდარტული სილუეტი ან წრე კონკრეტული დიამეტრის. ასეთ შემთხვევაში საწყისი წერტილი თქვენთვის არის ეფეექტური მორტყმის ზონის სიმაღლე და ბალისტიკური კალკულატორი მოგცემთ საშუალებას აირჩიოთ ისეთი „ზერო“ რომელიც მოგცემთ ასეთი ეფექტური ზონის დაზიანების საშუალებას მაქსიმალურ სიშორეზე (ე.წ Point Blank Range). Point blank range -  პირდაპირი სროლის მაქსიმალური მანძილი არის მანძილი რომელზეც კონკრეტული იარაღიდან კონკრტული ვაზნით შესაძლებელია კონკრეტული სიდიდის სამიზის სასიცოცხლო ზონაში მორტყმა  ისე რომ მსროლელს არ დაჭირდეს იარაღის აწევა იმისთვის რომ დაძლიოს ტყვიის ვარდნა

poblra

აღნიშნული ნახაზი არის წინასწარ განსაზღვრული ეფექტური მორტყმის ზონის (12სმ) და ტყვიის ტრაექტორიის კავშირის კარგი ილუსტრაცია. 

ეხლა ისევ დაუბრუნდეთ “საბრძოლო/პრაქტიკული ზეროს” განმარტებას. ოპტიმალური განულების დისტანცია ან „პრაქტიკული/საბრძოლო ზერო“ არის ამერიკის საზღვაო ფეხოსანთა კორპუსის საველე სახელმძღვანელო 3-01A-ს შესაბამისად, ისეთი მდგომარეობა, რომელიც აძლევს საშუალებას ფეხოსანს ახორციელოს საბრძოლო პირობებში ეფექტური სროლა 0-დან 300 მეტრამდე. აშშ-ს არმიის საველე სახელმძღვანელო 3-22.9 განმარტავს საბრძოლო ზეროს შემდეგნაირად: სამიზნე მოწყობილობების მდგომარეობა, რომლის საშუალებით მსროლელი ყველაზე მაღალი ალბათობით და დამიზნების წერტილის მინიმალური შესწორებით აზიანებს უმეტესობა პრიორიტეტულ სამიზნეებს ბრძოლის ველზე, ნოლიდან 250 მეტრამდე M16A1 შაშხანიდან და ნოლიდან  300 მეტრამდე M16A2 შაშხანიდან.

100200300

აღნიშნული გრაფიკი თვალსაჩინოდ უნდა აგიხსნათ რატომ არის განულების დისტანცია მნიშვნელოვანი. 100, 200, 300 არის განულების მანძილები.

როგორც ხედავთ საზღვაო ფეხოსნები და არმია იყენებენ განსხვავებულ მიდგომბს სადაც არმია ასწორებს შაშხანას 25 მეტრზე ხოლო კორპუსი 300 მეტრზე. ეხლა კიდე დაუბრუნდეთ გასწორების მანძილის მნიშვნელობას.  მაგალითად თუ მე გავანულებ ჩემ 5.56 კალიბრის „არსენალის“ SAR-SF-ს 50 მეტრზე, 200 მეტრზე სროლისას ტყვია მოხვდება დამიზნების წერტილზე 36სმ-ით დაბლა, ხოლო თუ გავანულებ 25 მეტრზე, ტყვიის ვარდნა იქნება 22 სმ.  ამავე დროს 100 მტრამდე სროლისას გადახრა 25 მეტრიანი „საბრძოლო ზეროს“ შემთხვევაში იქნება 3-დან 5 სმ-მდე ზევით მაშინ როდესაც 50 მეტრიანი „საბრძოლო ზეროს“ შემთხვევაში მხოლოდ მაქსიმუმ 1.8 სმ. ჩემზეა დამოკიდებული მე რა უფრო მაწყობს. არ არსებობს კარგი და ცუდი „ზეროები“ არსებობს „ზერო“ რომელიც გაწყობთ თქვენ.

იარაღის გამოყენების სპეციფიკას აქვს დიდი მნიშვნელობა. ავიღოთ მაგალითად სამოქალაქო მსროლელი, რომელიც იყენებს კარაბინს თავდაცვისთვის. როგორც კლინტ სმიტი, Thunder Ranch-ის წამყვანი ინსტრუქტორი იძახის: თავდდაცვის მიზნით შაშხანის გამოყენების უმეტესობა შემთხვევებს ადგილი აქვთ პისტოლეტის დისტანციებზე ანუ 0-დან 25 მეტრამდე. ასეთ მანძილებზე სამიზნე მოწყობილობების სიმაღლე თამაშობს გარკვეულ როლს და შესაბამისად ტყვიები მოხვდება სამიზნე დამიზნების წერტილიდან რამდენიმე სანტიმეტრით ქვევით, გააჩნია რა სიმაღლეზე დგას სამიზნე მოწყობილობა ლულის ღერძთან მიმართებაში. ეს პრობლემა არ არის თუ სამიზნე თქვენს წინ დგას და კარგად ჩანს, მაგრამ თუ ის ამოფარებულია რამეს და ჩანს მარტო თავის ნაწილი ან ფეხის ქუსლი? თუ არმია იყენებს  25 მეტრიან „საბრძოლო ზეროს“ სიადვილის და პრაქტიკულობის გამო, კორპუსი იყენებს 300 მეტრიან „საბრძოლო ზეროს“ იმიტომ რომ ტრადიციულად კორპუსი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს ზუსტი სროლის ოსტატობას შორ მანძილებზე. ამერიკული სპეცდანიშნულების რამზები  იყენებენ მაგალითად 100 მეტრიან ზეროს. 100 მეტრიანი „საბრძოლო ზერო“ იძლევა 200 მეტრის შიგნით მინიმალურ გადახრებს და 200-ის ზევით სწრაფ ვარდნას, მაგრამ ეს რაზმები მოქმედებენ მეტ წილად ახლო მანძილებზე და მათთვის  მნიშვნელობა აქვს შესაძლებლობას აწარმოონ ზუსტი სროლა ახლო მანძილებზე ვიდრე შეუტიონ შორს განლაგებულ სამიზნეებს. ამავე დროს უმეტესობა სკოლების რომლებიც ამზადებენ მოქალაქეებს სროლაში ტაქტიკური 5.56 კალიბრის კარაბინებიდან იყენებენ 50-200 მეტრიან „საბრძოლო ზეროს“ როგორც ყველაზე უნივერსალურს.

რჩევა:  საუკეთესო შედეგისთვის ოპტიკური სამიზნე უნდა იყოს განლაგებული რაც შეიძლება ახლოს (დაბლა) ლულის ღერძთან. 

განულების მანძილის არჩევა შედარებით ადვილია, როდესაც საქმე ეხება მსუბუქ და სწრაფ ტყვიებს, სწორი ტრაექტორიებით. ასეთი მაჩვენებლები იყო ერთ-ერთი მიზეზი ასეთი კალიბრების შეიარაღებაში მიღების (5.56NATO, 5.45×39) გარდა სხვა უპირატესობებისა. განსაკუთრეებით ეს ადვილია ტაქტიკური/თავდაცვითი ან თუ გნებავთ სამხედრო შაშხანების/კარაბინების გასწორებისას სადაც სროლის მანძილები არ აღემატება  300 მეტრს (როგორც წესი).

რჩევა” ნუ გაეკიდებით აბსოლუტურ მაჩვენებლებს. იყავით რეალისტები. 500 მეტრიანი მაქსიმალური  სროლის მანძილი 7.62×39 კალიბრის “საიგისთვის” არის არარეალისტური მოლოდინი. რა მანძილზე იარაღს შეუძლია სროლა და რა მანძილზე თქვენ შეგიძლიათ მორტყმა ხშირად ორი სხვადასხვა რამეა. 

ამავე დროს გასათვალისწინებელია, რომ 25 მეტრზე გასწორება ადვილია და სწრაფია. არ არის საჭირო გრძელი რენჯის ძიება, ბევრი დროს ხარჯვა. მაგრამ ახლო მანძილის გამო შეიძლება განულება არ იყოს მთლად ზუსტი, ამიტომ მაინც საჭიროა „ზეროს“ გადამოწნება უფრო შორ მანძილებზე რომ იარაღი მაქსიმალურად ზუსტად გასწორდეს.  გამომდინარე იქიდან რომ ჩემი იარაღი არის პრაქტიკულად სუბ-კარაბინი და 99% დროის მე ვისვრი 50 მეტრამდე მანძილებზე ჩემთვის 25 მეტრიანი ზეროს სიზუსტე მისაღებია. უფრო შორ მანძილებზე მსროლელისთვის უფრო გრძელი განულების დისტანცია უფრო ზუსტ შედეგს იძლევა.

რჩევა: ასე რომ „განულებისას“ მოქმედებს ორი წესი. პირველი: რაც უფრო დიდია მანძილი მით უფრო ზუსტ შედეგს ვიღებთ. მეორე: რაც უფრო მეტ ვაზნას ისვრით საკონტროლო ჯგუფის მისაღებად მით უფრო უკეთესი, იმიტომ რომ მეტი ნასროლი გაძლევთ საშუალებას უფრო უკეთ დაინახოთ როგორ იქცევა თქვენი იარაღი.

arzerovardist

აღნიშნული სურათი გვაძლევს საშუალებას დავინახოთ ეფექტური მორტყმის ზონის სიდიდე, მის განლაგება, როგორ იცვლება ეს მაჩვენებლები სხვადასხვა “საბრძოლო ზეროს” გამოყენებისას.  მაგალითისთვის აღებულია 5.56 კალიბრის  AR-15-ის ტიპის კარაბინის ბალისტიკური მონაცემები. 

ზედა სურათი რომ გავაანალიზოთ დავინახავთ რომ მაგალითად 25 მეტრიანი ზერო ადვილია, სწრაფად შეიძლება იარაღის გასწორება მაგრამ ეფექტური მორტყმის ზონა (ერთობლიობა ყველა მორტყმების, ეფექტური სროლის მანძილების სრულ დიაპაზონში) არის განლაგებული სილუტის  ზედა ნაწილში, ხოლო თუ ამას დავუმატებთ მსროლელის შეცდომებს, და მანძილის ზრდასთან ერთად გაფანტვის ზრდას, შეიძლება დავასკვნათ, რომ 25 მეტრიანი ზერო არც ისეთი კარგი არჩევანია, ხოლო 200 ან 300 მეტრიანი „ზერო“ უფრო ხელსაყრელია, მაგრამ 200-300 მეტრზე იარაღის განულებას ჭირდება მეტი დრო და ვაზნები ისევე როგორც 200-300 მეტრიანი რენჯი. ასევე აღნიშნული ილუსტრააციიდან ჩანს, რომ 5.56 კალიბრის ტყვიის სწორი ტრაექტორიის წყალობით ეფექტური მორტყმის ზონები საკმაოდ პატარებია და განლაგებულია სამიზნის ცენტრში.

მას მერე რაც გამოთვლები დასრულდება იწყება იარაღის გასწორების პრაქტიკული ნაწილი. ყველა გამოთვლების სიზუსტე უნდა დადასტურდეს რეალური სროლებით, რაც შეიძლება იდეალურ პირობებში, რომ მინიმუმდა დაყვანილ იქნას მსროლელის ფაქტორის და სროლის პირობების ზეგავლენა სროლის შედეგებზე.

იარაღის გასწორების პროცედურის აღწერა არ არის ამ სტატიის მიზანი მაგრამ მე მაინც მოგიყვებით რამდენიმე ხრიკზე რომელიც დაგეხმარებათ იარაღის გასწორებაში.  რა თქმა უნდა სასროლოსნო პოზიცია და იარაღი უნდა იყოს ისე, რომ მაქსიმალურად გამოირიცხოს მსროლელის გავლენა სროლის სიზუსტეზე. როგორც ერთი ჭკვიანი კაცი იტყოდა, ზუსტი სროლა არის ერთგვაროვნებაზე მეცნიერება. გასროლიდან გასროლამდე ყველაფერი უნდა იყოს ერთგვაროვანი. პოზა, სუნთქვა, იარაღის ჭერა და თუ გნებავთ აზრებიც თავში.

რჩევა: იარაღის მისროლისას სროლის პირობები უნდა იყოს იდეალური. არ უნდა იყოს ქარი, წვიმა, მსროლელი უნდა იყოს დასვენებული და დაწყნარებული

ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს სამიზნეს. სამიზნე უნდა იყოს ისეთი რომ მოგცეთ საშუალება მაქსიმალურად ზუსტად ისროლოთ. ვარჯიშებისას ჩვენ ყველაფერს ვაკეთებთ, რომ გავირთულოთ სროლა და ვიმუშაოთ ჩვენი შესაძლებლობების ზღვარზე. მისროლისას სხვა მიდგომა არის საჭირო. ყველაფერი უნდა იყოს იდეალური და ხელს უწყობდეს მაქსიმალურად ზუსტი შედეგის მიღებას. სამიზნე მაქსიმალურად კარგად უნდა ჩანდეს (ადვილად ხილვადი, კონტრასტული). მაგალითად “კალაშნიკოვის” ტიპის იარაღის გასწორებისას გამოიყენეთ კონტრასტული მართკუთხედი რომლის სიგანე იქნება 25 სმ. 100 მეტრზე 25 სმ-ნი შავი მართკუთხედი სიგანეში იქნება ზუსტად იმხელა რამხელაც იქნება “კალაშნიკოვის” წინა სამიზნე მოწყობილობა. საბჭოთა არმიის ინსტრუქციის თანახმად დამიზნება ხდება მართკუთხედის ძირში და შესაბამისად ის იქნება თითქოს როგორც “მუშკის” გაგრძელება რაც აადვილებს ზუსტ დამიზნებას.

თუ თქვეთვის უცნობია კონკრეტული სამიზნე მოწყობილობებში შესწორების შეტანის წესი გამოიყენეთ ფორმულა რომელიც მოგცემთ საშუალებას ზუსტად დაადგინოთ რამდენი მმ-ით უნდა გადაწიოთ “მუშკა” რომ მიიღოთ სასურვეელი შესწორება.  ამისთვის გთავაზობთ შემდეგ პრაქტიკულ მაგალითს: 100 მეტრზე სროლისას საბჭოთა სკს-დან მოხვედრის საშუალო წერტილი არის მარჯვნივ 25 სმ–ით. დამიზნების ხაზის სიგრძე ამუ მანძილი მუშკიდან ცელიკამდე სკს–ში არის 48 სმ. გადაგვყავს ყველა ციფრი მილიმეტრებში და ფორმულა გამოიყურბა შემდეგნაირად:

480Х250
_________=1.2
100 000

1.2მმ მარცხნივ არის ჩვენი შესწორების მოცულობა.

რჩევა: შესწორების გამოთვლის და შეტანის შემდეგ ყოველთვის გადაამოწმეთ შედეგი სროლით. 

 

ჩვენი ტესტი – AKC-74У

June 1st, 2016

aksu22

პირადად ჩემთვის „ბნელი 90-ები“ და თბილისის ომი ანუ პრაქტიკულად მთელი ჩემი ბავშვობა ასოცირებულია „კალაშნიკოვის“ ავტომატებთან. იარაღები მე ბავშვობიდან მიზიდავდა და ამიტომაც სკოლის რვეული ავსებული მქონდა იარაღების ნახატებით სადაც დომინირებდა ერთი, უჩვეულოდ მოკლე, უცნაური „ლულით“ და არა პროპორციულად დიდი მჭიდით. ცხადია ასე მე აღვითქვავდი 5.45 კალიბრის AKC-74У-ს, რომელი თავისი კომპაქტური ზომების გამო დიდი პოპულარობით სარგებლოდა იმ დროს თბილისში მოქმედი არარეგულარულ შეიარაღებულ ფორმირებებში, ბანდებში თუ სხვაგვარ შეიარაღებულ დაჯგუფებებში. „რეიბანები“, „ტელნაშკა“ და „აკსუ“ 45 ვაზნიანი მჭიდით იყო „რემბოს“ აუცილებელი ატრიბუტები, “სტეჩკინთან” ერთად. მოგვიანებით, როდესაც ჩემი დაინტერესება გადაიქცა გატაცებად მე დავიწყე რუსული სპეციალიზირებული ჟურნალების კითხვა. აღნიშნულ გამოცემებში განსაკუთრებით “Soldier of Fortune”-ის რუსულ გამოცემაში ჯერ კიდევ ღიად და პირდაპირ წერდნენ ჩეჩნეთის ომზე, ღალატზე, კორუფციაზე, გენერლების სიბეცეზე. საბრძოლო გამოცდილებაზე და რაღა თქმა უნდა იმ დროს საშტატო იარაღის საბრძოლო პირობებში გამოყენებაზე. წაკითხულიდან გამომდინარე მე შემექმნა შთაბეჭდილება, რომ AKC-74У დიდი პოპულარობით არ სარგებლობდა. ამის პარალელურად არ წყდებოდა დებატები 5.45×39 კალიბრის ავკარგიანობაზე ძველ ნაცად 7.62×39-თან შედარებაში. რომ შევაჯამო იმ დროინდელი გამოხმაურებები, გამოდიოდა, რომ AKC-74У ადვილად ხურდებოდა, არ გამოირჩეოდა სიზუსტით ხოლო 200 მეტრის ზევით მისი ვაზნა იყო არაეფქტური.

გავიდა წლები, შესაძლებელი გახდა იარაღების შეძეენა, ჩემ ხელში გაიარა ათობით იარაღმა და ერთ 20xx წლის ცხელ ზაფხულს მე მომეცა საშუალება ახლოს გამეცნო AKC-74У, იარაღი რომელიც აქამდე ჩემთვის მიუწვდომელი იყო. ამ სტატიაში მე შემოგთავაზებთ ჩემ შეხედულებას ამ უდაოდ საინტერესო იარაღზე.

მე არ ვაპირებ აქ AKC-74У-ს შექმნის ისტორიის მოყოლას. აკრიფეთ გუგლში იარაღის სახელი და თქვენ განკარგულებაში იქნება ტონობით მასალა რომელიც დეტალებში აგიღწერთ საბჭოთა/რუსული იარაღის შექმნის ისტორიას. ამ ისტორიის გამეორება არ არის ჩემი მიზანი, ჩემი მიზანია შევაფასოთ აღნიშნული იარაღი მსროლელის თვალსაზრისით და გავარკვიოთ რას წარმოადგენს ის რეალობაში.

AKC-74У მიღებული იყო შეიარაღებაში 1980 წელს და ის უნდა ყოფილიყო მედესანტეების და საბრძოლო გათვლების, მანქანების ეკიპაჟების საშტატო შეიარაღება. იარაღი მაქსიმალურად უნიფიცირებული იყო იმ დროს შეიარაღებაში მყოფ AK-74-თან, რამაც პრინციპში განაპირობა ამ იარაღის უცნაური სახელის „მოდერნ“-ის მქონე კონკურსში გამარჯვება. დრაგუნოვის, სიმონოვის და სტეჩკინის მიერ წარდგენილი ავტომატები გამოირჩეოდნენ ორიგინალური კონსტრუქციით მაგრამ მათ არ ქონდათ არაფერი საერთო  AK-74-თან გარდა რა თქმა უნდა კალიბრისა.

AKC-74У არ ან ვერ გახდა საბრძოლო ნაწილების შეიარაღების ნაწილი მაგრამ გახდა სტანდარტული შეიარაღება იმ პერსონალის რომელი უშუალოდ არ იღებდა მონაწილეობას საბრძოლო ოპერაციებში. ავღანეთის ომში AKC-74У ასევე იყენებდნენ სამხედრო პილოტები რომლებსაც არ აკმაყოფილებდათ სტანდარტული 9მმ-ნი “მაკაროვები”. მტრის ზურგში მოჯახედების წინააღმდეგ პისტოლეტი იქნებოდა უძლური, ტყვედ ჩავარდნა ნიშნავდა სიკვდილს წამებით ხოლო მოკლე AKC-74У მცირე შანს აძლევდა მფრინავს გაეძლო სამაშველო ჯგუფის მოსვლამდე.

„აკსუ“ გაცილებით უფრო პატარაა და მსუბუქი ვიდრე AK-74. მისი მასა (ბრჩხილებში მოყვანილია AK-74-ის მონაცემები) 2.7 კგ (3.3კგ) ცარიელ დმგომარეობაში და 3 კგ (3.6) სავსე მჭიდით. ლულის სიგრძე 206.5 მმ (372 მმ). ხრახნების ბიჯი 1:200-დან შეიცვალა 1:160-ზე მოკლე ლულაში ტყვიის უკეთესი სტაბილიზაციის მიზნით. გამოცხადებული ტყვიის საწყისი სიჩქარე არის 713 მ/წ-ში ( 910 მ//წ-ში). სროლის ტემპი 700 გასროლა წუთში (650) გვერძე მოკეცილი ლითონის დუგლუგით AKC-74У-ს სიგრძე სულ რაღაც 490მმ-ია.  შედარებისთვის დაკეცილი კონდახით 9მმ-ნი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევ “უზის” სიგრძე 470 მმ-ია.

kasri

ლულა აღჭურვილია მასიური „კასრით“, რომლის ფუნქცია არის ლულის ალის შემცირება ხოლო მეორე ვერსიით ავტომატიკის მუშაობის საიმედოობის გაზრდა, თუმცა „აკსუ“ და ავტორის კუთვნილი 5.56 კალიბრის „არსენალი SAR-SF” მოხსნილი ლულის მოწყობილობით უპრობლემოდ მუშაობდნენ. ასეთი “ბუსტერის” გამო იარაღის შიგნით შედარებით მეტი ნამწვავი ხდება რაც კოროზიული ვაზნების გამოყენებისას საჭიროებს უფრო ყურადღებიან მოვლას. 

ძალიან მომეწონა რესივერის (სალულე კოლოფის) ასახდელი ხუფი, დამაგრებული რესივერზე. დენთის აირების კამერა შესრულბულია წინა სამიზნე მოწყობილობის ბაზასთან ერთად და მისი კუთხე 90 გრადუსია განსხვავებით 45 გრადუსიანი კუთხიდა ადრინდელ “კალაშნიკოვებზე”. ხუფზე მიდუღებულია L-ფორმის ორ პოზიციანი უკანა სამიზნე მოწყობილობა. პოზიცია „П“ –постоянный გამოიყენება 350 მეტრამდე სროლისთვის ხოლო მერორე პოზიცია 350 მეტრზე ზევით მანძილებზე სასროლად. წინა სამიზნე მოწყობილობა (ისევე როგორც უკანა) დაცულია გვერდებიდან და მისი რეგულირება შესაძლებელია ვერტიკალურ და ჰორიზონტალურ სიბრტყეებში. „აკსუ“-ს სამიზნე მოწყობილობების დადებით მხარეებს განეკუთვნება სამიზნე მოწყობილობების მარტივი საბრძოლო კონფიგურაცია, უარყოფითებს, უკანა სამიზნე მოწყობილობა ძალიან ვიწროა, შუქს ცუდათ ატარებს და ამიტომ საშუალო მანძილებზე მისი გამოყენება გართულებულია, ახლო მანძილებზე გამოცდილი მსროლელი გამოიყენებს დამიზნების სხვა ტექნიკას როდესაც დამიზნება ხდება ინსტინქტურად, სილუეტით ან სამიზნე მოწყობილობების სილუეტების გამოყენებით. ახალბედა მსროლელი ცხადია დიდ სირთულეებს წააწყდება თუ შეეცდება ახლო მანძილებზე ცუდად ხილვადი „მუშკა-ცელიკის“ “ტრადიციული” წესით გამოყენებას.  საბჭოთა კავშირში არ აღიარებდნენ დიოპტრებს არა და დიოპტრი განიერი ნასვრეტით იქნებოდა იდეალური ამ იარაღისთვის და ჩემი აზრით საგრძნობლად გაზრდიდა სროლის ეფექტურობას.  იდეაში „აკსუს“ კომპლექტში უნდა მოყოლოდა მოწყობილობები რომლებიც მაგრდებოდა იარაღზე და იძლეოდა ღამით სროლის საშუალებას მაგრამ რეალურად ასეთი მოწყობილობები მგონი არავის არ უნახავს.

დენთის აირების მილი ჭკვიანურად ფიქსირდება თავის ადგილას პინით, რომელსაც წევს წინ სალულე კოლოფის ხუფი დახურულ მდგომარეობაში. ახადეთ ხუფი და დენთის აირების მილიც მზად არის მოსახსნელად, შესაბამისად AKC-74У-ს დაშლა გაცილებბით ადვილია. არ არის დახურვისას საჭირო ხუფის გასწორება  და არ არის დენთის აირების მილის ჩამკეტი, რომელიც ხშირად გახსნა ჩაკეტვისას საჭიროებს რამე მყარი საგნის დახმარებას. ამ მხრივ „აკსუ“ შეიძლება ითქვას გაცილებით უფრო ელეგანტურია და მოსახერხებელი.

ისევე როგორც AK-74 “აკსუ” რკინის დეტალები ფოსფატირებულია და შემდგომ გაჟღენთილია თერმო-გამძლე ლაკით. ასეთი კომბინირებული დაფარვა გამძლეა და კარგად იცავს იარაღს კოროზიისგან.

aksu05

პროტოტიპებში „აკსუს“ ქონდა ზევიდან დასკეცი კონდახი მაგრამ საბოლოო ჯამში მას ერგო “AKC”-ის სტანდარტული მარცხნიდან მოსაკეცი ლითონის დუგლუგი, რომელიც არის ზომიერად ერგონომიული და ამავე დროს უკიდურესად გამძლე.  ასევე მისი წყალობით შესაძლებელია „აკსუ“-ზე ქვედა ტიბჟირის გამოცვლა, ვერტიკალური სახელურის დაყენება. სამაგიეროდ შეუძლებელი გახდა გვერდიდან ოპტიკის მონტაჟის შემთხვევაში დუგლუგის დაკეცვა.   

გარდა სტანდარტულთან შედარებით დამოკლებული საკეტის ჩარჩოსა და დგუშისა, AKC-74У-ს კონსტრუქციიდან ასევე ამოიღეს “ჩახმახის შემაკავებელი”, რომლის ჩახმახის დაცემის „გადაავადების“ წყალობით საკეტს ეძლევა საშუალება საიმედოთ ჩაიკეტოს სავაზნეზე (დაწყნარდეს) და მხოლოდ მას მერე ჩახმახი ურტყავს დამრტყმელს და ხდებოდა მორიგი გასროლა.  იმისთვის რომ გამოირიცხოს ჩახმახის დარტყმა სასხლეტზე უკან მისვლისას „აკსუს“ დამრტყმელ სასხლეტ მექანიზმში გაჩნდა ჩახმახის მოძრაობის შემზღუდველი.

AKSNATSILEBI

მართვის ელემენტების განლაგების მხრივ AKC-74У AK-74-ის იდენტურია და ამ მხრივ იზიარებს ყველა იმ ნაკლს რაც ზოგადად გააჩნია “კალაშნიკოვის” სქემას. მარჯვნივ განლაგებული საკეტის სახელური შესრულებული საკეტთან ერთად, იგივე მხარეს განლაგებული მოუხერხებელი მცველი-სელექტორი. სელექტორის ზედა მდგომარეობა უდრის მცველს, შუა ავტომატურ, ქვედა ერთჯერად ცეცხლს. აღნიშნული განხორციელებულია განგებ, იმის გათვალისწინებით რომ სტრესულ სიტუაციაში ჯარისკაცი სელექტორს დააყენებს უკიდურესად ქვედა მდგომარეობაში და თუ ეს იქნება ჯერებით სროლის რეჟიმი აღნიშნული გამოიწვევს ვაზნების მარაგის სწრაფ უკონტროლო გახარჯვას. ამიტომ იარაღი, რომ „აიძულოთ“ ისროლოს ჯერებით საჭიროა უფრო დაფიქრებული მოძრაობა და სელექტორის შუა მდგომარეობაში დაყენება. სულ ეს არის. იარაღი კიდე უფრო მარტივი ჩანს ვიდრე “AK-74″!

akboltface

მასიური ექსტრაქტორის გამოყენება განპირობებულია იმით, რომ “კალაშნიკოვბი” არ იყენებენ სქემას მასრის წინასწარი ექსტრაქციით. 

ალბათ ყველას გაგვიგია  „აკსუს“ სიზუსტეზე უფრო სწორედ მის არ არსებობაზე. ერთის მხრივ გასაგებია საიდან მოდის ეს მოსაზრება, იარაღას აქვს დაახლოებით 10 სანტიმეტრით შემოკლებული სამიზნე ხაზი, მოკლე ლულა. AKC-74У აშკარად არ არის შექმნილი ზუსტი სროლისთვის ხოლო საბჭოთა ჯარის შესაბამისი სახელმძღვანელოს მიხედვით დასაშვებია 15სმ-ნი გაფანტვა 100 მეტრზე. შედარებისთვის 9მმ-ნი Heckler&Koch MP5 იგივე მანძილზე ისვრის თითქმის ორჯერ უკეთესი შედეგით რაღა ვთქვათ კარაბინებზე….

სანამ სიზუსტის დასადგნად იარაღის ტესტირებას დაიწყებთ დარწმუნდით რომ ის მისროლილია. AKC-74У-ს მისასროლად უნდა იცოდეთ რომ წინა სამიზნე მოწყობილობის გადაწევა ჰორიზონტალურ სიბრტყეში 1მმ-ით, გადაწევს მოხვედრის საშუალო წერტილს 100 მეტრზე 37სმ-ით. წინა სამიზნე მოწყობილობის ერთი სრული დატრიალება გამოიწვევს მოხვედრის საშუალო წერტილი გადანაცვლებას ვერტიკალურ სიბრტყეში 28 სმ-ით 100 მეტრზე. საბჭოთა ჯარში „აკსუ“ ითვლებოდა ვარგისად თუ 4 ან 3 მორტყმის დიამეტრი ოთხი გასროლიდან შეადგენდა არა უმეტეს 15 სმ-ს 100 მეტრზე, ხოლო საშუალო მოხვედრის წერტილის გადახრა დამიზნების წერტილიდან არ აღემატებოდა 5 სმ-ს. გასათვალისწინებელია რომ ინსტრუქციით იარაღი უნდა გასწორდეს 100 მეტრზე, მაგრამ გამოცდილი მსროლელი/ჯარისკაცი იარაღს გაასწორებს ისე რომ მიიღოს მაქსიმალურად სწორი ტრაექტორია მინიმალური გადახრებით რაც მისცემს მას საშუალებას ისროლოს ეფექტური სროლის მთელ მანძილზე მინიმალური შესწორებებით.

5,45traj

აღნიშნული ცხრილები მომზადებულია “ჰორნადის” ბალისტიკური კალკულატორით და შედგენილია როგორც ილუსტრაცია ოპტიმალური “განულების” მანძილის მაგალითის. (მე არ ვარ ბალისტიკური კალკულატორის გამოყენების დიდი სპეციალისტი ასე რომ კრიტიკას კომენტარებში მხოლოდ მივესალმები)

aksamxaz

უკანა სამიზნე მოწუობილობა გადაწეულია მსროლელის თვალისკენ, მაქსიმალური სიგრძის სამიზნე ხაზის მიღების მიზნით.

რა თქმა უნდა ჩვენთვის განსაკუთრებულ ინტერესს წარმოადგენდა ჯერებით სროლა. ჯერებით სროლას აქვს აზრი უკიდურესად მოკლე მანძილებზე და ამ რეეჟიმში სროლის ეფექტურობის გაზრდაზე დღემდე თავს იმტვრევენ ყველა წამყვანი სამხერდო იარაღის მწარმოებელი კომპანიები. ჩვენ უპრობლემოდ “დავამუღამეთ” სამ გასროლიანი ჯერები, მაგრამ 15-20 მეტრზე სროლისას შედეგი არც თუ ისე სახარბიელო იყო. პირველი ტყვია ხვდებოდა სამიზნეს ცენტრში, მეორე მაღლა და მარცხნივ (სროლა ხორციელდებოდა მარცხენა მხრიდან) და მესამე ტყვია ცდებოდა სამიზნეს. როგორც ჩანს ლული მოწყობილობა დიდად ვერ ასრულებდა კომპენსატორის ფუნქციას ხოლო დამოკლებული საკეტის ჩარჩო და დგუში მაინც იმდენად მძიმე იყო რომ უკუცემა მაინც დიდი იყო. შედარებისთვის იგივე მანძილიდან Bushmaster XM-15 გადაყვანილი დგუშიან სქემაზე სტაბილურად არ გამოდიოდა სამიზნის ცენტრიდან. მხოლოდ სილუეტის ძირში დამიზნებით ჩვენ ვაღწევდით იმას რომ საბჭოთა იარაღიდან სამივე ტყვია სამიზნეს ხვდებოდა მაგრამ გაფანტვა იყო საკმაოდ დიდი. დაახლოებით იგივე შედეგი მივიღეთ AKС-74-დან სროლისას რომელიც უფრო დახვეწილი სალულე მოწყობილობით იყო აღჭურვილი. მე არ ვარ დიდი სპეციალისტი ჯერებით მსროლელ იარაღში მაგრამ ჩემი აზრით ორივე იარაღის სიზუსტის გაუმჯობესების შეასძლებლობები არსებობს სროლის ტემპის შემცირებით და უფრო ეფექტური სალულე მოწყობილობების გამოყენებით. უკანასკნელი დასტურდება იმ ფაქტით, რომ რუსული „სპეცურა“ მასიურად ცვლის საშტატო ლულის-მუხრუჭებს/კომპენსატორებს უფრო ეფექტური უცხოური მოდელებით.

ერთჯერადი გასროლებითAKC-74У-ს კონტროლთან პრობლემები არ იყო. იარაღი ზომიერად ზუსტი იყო 100 მეტრზე სროლისას და ჯდებოდა უპრობლემოდ 15 სმ-ან „ნორმატივში“. ჩემი აზრით 5.45-ს გაცილებით უფრო უკეთესი თანდაყოლილი სიზუსტე აქვს ვიდრე 7.62×39-ს.

არსებობს მოსაზრება რომ 200 მეტრის ზევით AKC-74У “ვერ” ისვრის. არ დაიჯეროთ. ჩვენ ვისროდით 450 მეტრის მანძილზე. ქარის არ არსებობის შემთხვევაში 10 გასროლიდან 3-4 ხვდებოდა ადამიანის ფიგურის ფორმის სამიზნეს. კარგი განათების პირობებში ვიწრო „შაშხანის“ სტილის სამიზნე მოწყობილობები უკვე მსროლელზე მუშაობენ და არა პირიქით. ბუნებრივია მზის გადასვლასთან ერთად სროლის ეფექტურობაც რადიკალურად შემცირდა. რა თქმა უნდა ასეთი შედეგების მისაღებად საჭიროა კარგი მსროლელი კარგი მხედველობით და იდეალური პირობები. ჩემი აზრით „აკსუ“-ს ეფექტური სროლის მანძილი გაწვრთნილი მსროლელის ხელებში იქნება 200 მეტრამადე. მაგის ზევით დაბალი უკუცემის გამო შესაძლებელია ზომიერად სწრაფი კორექტირებადი „შემაწუხებელი“ ცეცხლის წარმოება და “სამიზნე“ თავს ნამდვილად არ იგრძნობს უსაფრთხოდ.

dm4aksucomp

მარცხენა მხრიდან სროლისას 10-15 მეტრიდან სროლისას სამიზნეებზე დაახლოებით ასეთი შედეგები გვქონდა. 

ბოლოს ჩვენ ვცადეთ სამ გასროლიანი ჯერებით სროლა 450 მეტრზე. გაფანტვა ძალიან დიდი იყო, 7-10 მეტრის ფარგლებში ან მეტი, როგორც ვხედავდით მოხვედრების ადგილას ამოვარდნილი მტვერით. რამე ეფექტურობაზე საუბარი ზედმეტია. ასეთ მანძილზე ჯერებით სროლა შესაძლებელია მხოლოდ ჯგუფურ სამიზნეზე, სხვა შემთხვევაში ეს უბრალოდ ვაზნების უაზრო ხარჯვაა. სამხედრო იარაღის ცნობილი ქსპერტი პიტერ კოკალისი პაკისტანში ვიზიტისას პირველმა გამოცადა მოჯახედების მიერ ხელში ჩაგდებული ახალი საბჭოთა ავტომატი, – AK-74. მისი სიტყვებით ამ იარაღიდან შესაძლებელი იყო ორ გასროლიანი ჯერებით სროლა და 200 მეტრის სიშორეზე განლაგებული ადამიანის ფიგურის სიმაღლის ზომის სამიზნეში მორტყმა, მაგრამ ჩემი აზრით კოკალისი მაღალი კლასის მსროლელია და AK-74 ტიპის იარაღიდან უფრო რეალურია  სამ გასროლიანი ჯერებით სროლა.

რომ გითხრათ, რომ შედეგი მოულოდნელი იყო ალბათ მოვიტყუები თუმცა სროლის სიზუსტის მხრივ ამ იარაღმა დაგვარწმუნდა რომ ის არ არის უიმედო. AKC-74У არ არის შაშხანა და არც კარაბინია, მე ვუწოდებდი მას “სუბ-კარაბინს”, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის გაბარიტების იარაღი გათვლილი შაშხანის კალიბრზე. არის “აკსუ” არაზუსტი იარაღი? არა. AK-74-თან შედარებით კი, მაგრამ უკანასკნელი არის არაზუსტი Remington 700-თან შედარებით. ისიც უნდა გავითვალისწინოთ რა პირობებში მიიღო AKC-74У-მ არაზუსტი იარაღის რეპუტაცია. საბრძოლო ნათლობა ამ იარაღის მოხდა ავღანეთში. იმ ქვეყანაში სადაც ამერიკელებმა არც ისე დიდიხნის წინ სერიოზულად ჩაფიქრდნენ 5.56 NATO-ს და მასზე გათვლილი M4-ის ეფექტურობაზე და საწყობებიდან გამოიტანეს მანამდე კარგად სშენახული .30 კალიბრის M-14-ები. ასე რომ გასაკვირი არ არის  რომ წვევანდელებით დაკომპლქტებული ჯარი სადაც საცეცხლე მომზადება ისედაც იყო ფორმალური ხოლო საბრძოლო მოქმედებები ხდებოდა მთიან და გაშლილ ადგილებში ასეთი თვისებების მქონე სპეციალიზირებული იარაღი ვერ დაიმსახურა მოწონება.  შესაბამისად AKC-74У-ს გამოყენება ავღანეთში იყო ეპიზოდური, ეს იარაღი არ იყო გავრცელებული საბრძოლო ნაწილებში, ხოლო მოჯახადებს შორის და პაკისტანში, იშვიათობის გამო ამ იარაღს ქონდა ასტრონომიული გასაყიდი ფასი და ის მალევე გახდა სტატუსის სიმბოლო ბოევიკებს შორის. მათ შორის სტატუსის სიმბოლო ის გახდა ოსამა ბინ ლადენისთვის რომელიც დიდიხანი აფარებდა თავს პაკისტანის და ავღანეთის სასაზღვრო რეგიონებს და პერიოდულად ჩნდებოდა პროპაგანდისტურ ვიდეო კლიპებში გვერძე მიყუდებული “აკსუ”-თი. ჩამოგდებული საბჭოთა მფრინავისგან აღებული AKC-74У მოჯახედებმა ასევე მადლობის ნიშნად გადასცეს საჩუქრად ამერიკელ კონგრესმენ ჩარლი ვილსონს, რომელიც სათავეში ედგა მოჯახედებისთვის დახმარების ამერიკულ პროგრამას, რასაც საბოლოო ჯამში მოყვა საბჭოთა კავშირის დამარცხება ავღანეთის ომში და საბოლოოდ მისი დაშლაც.

რა თქმა უნდა AKC-74У ვერ შეედრება “სრულფასოვან” კარაბინებს სროლის სიზუსტეში მაგრამ როგორც “პერსონალური თავდაცვითი იარაღი” ჩემი აზრით ის შეუდარებელია. პირველ რიგში ის არის საიმედო, როგორც ყველა “კალაშნიკოვი” და იყენებს ისეთივე გამძლე, პრაქტიკულად უკვდავ მჭიდებს. გარდა ამისა ის არის უკიდურესად კომპაქტური. რენჯზე მანქანაში გადაადგილებისას აკეცილი კონდახით ის იდო ფეხებში ისე რომ არც გარედან ჩანდა და არც ადგილს იკავებდა. ცეცხლის გახსნა შესაძლებელი იყო დაუყონებლივ. ამავე დროს 14.5 და 16.5 ინჩიანი AR-15-ები თუნდაც ბოლომდე ჩაკეცილი კონდახებით ახლოსაც ვერ მივიდოდნენ კომპაქტურობით „აკსუ“-თან. ასეთი იარაღებიდან ცეცხლის წარმოება მანქანიდან იქნებოდა ძნელი და მეტი დრო დაჭირდებოდა იმ პირობით რომ იარაღი არ უნდა ჩანდეს გარედან. AKC-74У-ს  დასაკეცი კონდახი ძალიან გამძლეა და ამავე დროს ადვილად და სწრაფად იშლება და იკეცება. ეს კონდახი ნაბიჯი წინ არის ადრე გამოყენებული ქვევიდან დასაკეც კონდახთან შედარებით.  უკანასკნელი აღებული გერმანული MP-40 ტიპის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევიდან, ადეკვატური იყო 9მმ-ან იარაღზე მაგრამ ახალ კონდახთან შედარბით ის ნაკლებად მყარია, ჩაკეტვის მექანიზმი ნაკლებად გამძლე და საიმედოა და გაშლა-დაკეცვაც ისეთი სწრაფი და მოსახერხებელი არ არის. 45 ვაზნიანი მჭიდის გამოყენება შესაძლებელია იმპროვიზირებული საყრდენის როლში რაც ოდნავ ზრდის სროლის ეფექტურობას. ლულის ალი დიდია და გასროლის ხმაც მაღალია მაგრამ საშტატო ალის ჩამხშობი ადეკვატურად ასრულებს თავის ფუნქციას.

aksuanalog

“აკსუ”-ს  ანალოგები. ”სუბ-კარაბინები” ბევრ ქვეყანაში შეიქმნა სრული ზომის შაშხანების ბაზაზე, როგორც თავდაცვის იარაღი დამხმარე სამხედრო პერსონალისთვის, მაგრამ როგორც ჩანს შედეგებით კმაყოფილი არავინ არ იყო რის გამოც წლების განმავლობაში უშედეგოდ ხდებოდა პერსონალური დაცვის იარაღის კონცეფციაზე და შესაბამისი იარაღის შექმნაზე მუშაობა, რომელიც იქნებოდა კომპაქტური მაგრამ  ექნებოდა ადეკვატური სიზუსტე, საიმედოობა და საცეცხლე ძალა. 

სიმართლე გითხრათ „კალაშნიკოვის“ ეს ვარიანტი იმდენად მომეწონა, რომ რამდენიმე წლის მერე მე დაუფიქრებლად შევიძინე მისი ბულგარული ანალოგი 5.56×45 კალიბრის “Arsenal SAR-SF”. ამ იარაღის ძირითადი დანიშნულება უნდა ყოფილიყო თავდაცვა, გასართობი სროლა და ვარჯიში ტიპიურ თავდაცვით მანძილებზე. იარაღის გადატანისას არ ითხოვს დიდ შალითას ან ჩანთას, საიმედოობა არის ჩვეულებრივი კარაბინის ტოლი და სწორედ ამიტომ მე შევიძინე “სუბ-კარაბინი” და არა სრულფასოვანი კარაბინი ან შაშხანა, თუმცა არჩევანის საშუალება იყო. ქვეყანაში სადაც პისტოლეტის ტარება აკრძალულია, 500მმ-ნი სიგრძის მქონე იარაღი ტარებისს უფლებით არის საუკეთესო არჩევანი ადამიანისთვის, რომელსაც სურს რომ მისი იარაღი იყოს უნივერსალური და მუდმივად მასთან იყოს. მე არ ვიძახი რომ შესაძლებელია AKC-74У-ს ფორმატის იარაღის ფარული ტარება, ეს სისულელეა, მაგრამ აგარაკზე, პიკნიკებზე, ექსკურსიებზე, მანქანაში ის შეიძლება თან იქონიოთ ისე რომ ის არ დაიკავებს ბევრ ადგილს და არც ზედმეტ ყურადღებას მიიქცევს. გარდა ამისა მოკლე “კალაშნიკოვი” თავისუფალია იმ პრობლემებისგან, რომელიც უკავშირდება “10 ინჩიანი” AR-15-ის ექსპლუატაციას (უაკანასკნელი ასევე არის ხელმისაწვდომი საქართველოში). მაგრამ გავმეორდები კიდევ ერთხელ, “აკსუ” არ არის შაშხანა.  ასე რომ დაფიქრდით სანამ ასეთი ტიპის იარაღზე გააკეთებთ არჩევანს.

ჩემი აზრით AKC-74У და მისი სამოქალაქო „კლონები“ არის სპეციალიზირებული თავდაცვითი, ბრძოლის ველზე “უკანასკნელი შანსის” იარაღი და სწორედ ამ პოზიციიდან უნდა შეფასდნენ. ეს არ არის ფეხოსნის იარაღი, ის არ არის გრძელ დისტანციებზე სასროლი, თუმცა გაწვრთნილი მსროლელის ხელში მისი გამოყენება შესაძლებელია უფრო გრძელ დისტანციებზე ვიდრე თქვენ წარმოგიდგენიათ.

თუ გამოყენების ფილოსოფიაზე და სროლის  მანძილებზე შევთანხმდით, რჩება ერთი კითხვა: რამდენად ეფექტურია 5.45 კალიბრის ტყვია ნასროლი ასეთი მოკლე ლულიდან? გამოცხადებული საწყისი სიჩქარე 3.42 გრამიანი ტყვიის AKC-74У-დან არის 710 – 730 მ/წ-ში, AK-74-დან ნასროლ იგივე ტყვიას ასეთი სიჩქარე აქვს 200 მეტრის მანძილზე. ესეიგი AKC-74У-დან ნასროლი ტყვიის საწყისი ენერგია იქნება სადღაც 900 ჯოული. AKC-74У-ს სამხედრო სახელმძღვანელოს მიხედვით (НСД) 100 მეტრზე ტყვიის ენერგია იქნება  72 კილოგრამი მეტრზე, რაც რომ გადავიყვანოთ ჯოულებში გამოდის 715 ჯოული. იგივე მაჩვენებელი 200 მეტრზე შეადგენს უკვე 539 ჯოულს. იგივე საწყისი ენერგია გააჩნია 9მმ „ლუგერის“ ტყვიას რაც არც ისე ცოტაა. რა თქმა უნდა მარტო ენერგიის აბოლუტური მნიშვნელობა არ არის მთავარი. მთავარია რაზე იხარჯება ეს ენერგია მას მერე რაც ტყვია მოხვდება სამიზნეს. 5.45-ის მთავარი დაზიანების მექანიზმი არის მისი აყირავება. ვინც ყურადღებით კითხულობს ჩემ ბლოგს იცის რომ მაგალითად .223 რემინგტონის შემთხვევაში საწყისი სიჩქარის ვარდნა პირდაპირ მოქმედებს ამ კალიბრის ტყვიის ფრაგმენტაციის ხარისხზე, ხოლო ფრაგმენტაცია არის ამ ვაზნის სამიზნესთვის დაზიანების მიყენების მთავარი მექანიზმი.  ანუ ნაკლები საწყისი სიჩქარე უდრის ნაკლებ ფრაგმენტაციას, უდრის ნაკლებ ტერმინალურ ეფექტურობას. ისევე როგროც 5.56 კალიბრის M855, ისევე 5.45 კალიბრის 7ნ6 და 7ნ10 იყენებენ ფოლადის პენეტრატორებს. ჩემი აზრით ასეთი პენეტრატორი ამცირებს ტყვიის ტერმინალურ ეფექტურობას თუმცა ზრდის წინაღობებში შეღწევის უნარს რაც სამხედრო იარაღისთვის ასევე მნიშვნელოვანია. 7ნ10-ში დამატებით სიცარიელე ტყვიის ცხვირში რომელიც იყო 7ნ6-ში უკვე ამოვსებულია ტყვიით. არა და 1998 წელს Journal of Trauma-ში გამოქვეყნდა სტატია სადაც 5.45-თვის დამახაისათებელი აყირავება და უცნაური და რადიკალური ტრაქტორიის შეცვლა ქსოვილებში მოხვედრისას ახსნილი იყო ტყვიის შიდა (გარედან შეუმჩნეველი) დეფორმაციით, როდესაც ტყვიის გული „გადაედინებოდა“ ცარიელ ცხვირში და ეს იწვევდა ტყვიის აყირავებას და ტრაექტორიის ცვლილებას, რასაც მოყვებოდა ქსოვილების მნიშვნეელოვანი დაზიანება. ამის დასადგენად განხორციელდა ათი გასროლა ბალისტიკურ ჟელატინში და ამოღებული ტყვიები შემდგომ გააშუქეს რენტგენით. 7ნ6-იც და 7ნ10-იც სხვაგვარად ძალიან მყარი ტყვიებია და მათი დეფორმაცია ან ფრაგმენტაცია პრაქტიკულად არ ხდება, რაც ასევე დადასტურდა ხორვატიაში 2001 წელს ჩატარებულ ტესტებში რომელთა შედეგი გამოქვეყნდა ჟურნალში „სამხედრო მედიცინაში“. ტესტირება მიზნად ისახავდა 5.45 კალიბრის ტყვიის ქცევას რბილ ქსოვილებში მოხვედრისას. ტყვიის სიმყარეს ადასტურებს ჩემი იმპროვიზირებული ტესტიც, რომელიც წლების წინ მე ჩავატარე ჩემი კუთვნილი 5.45 კალიბრის „ვეპრით“. მიუხედავად გრძელი ლულისა (რაც განაპირობებდა უფრო მეტ საწყის სიჩქარეს ვიდრე სტანდარტული AK-74-დან) და სროლის ახლო მანძილისა ტყვია ხვრიტავდა მორებს, ფიცრებს შედიოდა გრუნტში და იქიდან ამოღებული პრაქტიკულად მთლიანი იყო, ზოგ შემთხვევაში ოდნავ მოღუნული ან წატეხილი ცხვირით. ასეთი მყარი ტყვიის, არასაკმარისი სტაბილიზაციის და სიმძიმის ცენტრის ტყვიის კუდისკენ გადაწევის გამო რიკოშეტის საფრთხე ძალიან მაღალია. ამ მხრივ ტაქტიკური თვალსაზრისით 5.56 NATO გაცილებით უკეთესად გამოიყურება მისი ფრაგმენტაციიის თვისების გამო. ზოგი რუსული წყაროს მიხედვით რიკოშეტების საფრთხის გამო, რუსეთში არ წყდებოდა სამუშაოები უკეთესი პოლიციური იარაღის შესაქმნელად რომელიც შეცვლიდა AKC-74У-ს პოლიციური იარაღის როლში. ჩეჩნეთის ომის ვეტერანები აღნიშნავდნენ ქალაქის პირობებში და შენობების შიგნით რიკოშეტების დიდ საფრთხეს.  საინტერესო ფაქტია, რომ რუსეთში არსებობს მოსაზრება, რომ 5.45-ის შეირაღებაში მიღება იყო შეცდომა ხოლო ის ფაქტი რომ ის უფრო ნაკლებად ძლიერია ვიდრე უფრო “ბებერი” 5.56 NATO აიხსნება ღალატით და საბოტაჟით, მაგრამ ჩემი აზრით იმ დროს საბჭოთა კავშირს უბრალოდ არ შეეძლო შეექმნა და მასობრივად გამოეშვა ისეთი ვაზნა, რომელიც “დაამარცხებდა” 5.56 NATO-ს, დენთიც კი რომელიც გამოიყენება ამ კალიბრში დასავლური სტანდარტებით პრიმიტიულია და ბუნებრივია ასეთ პირობებში უპირატესი ვაზნის შექმაზე საუბარი ზედმეტია.

arxi545

ასე გამოიყურება 5.45 კალიბრის ტყვიის ტიპიური ქცევა ბალისტიკურ ჟელატინში. ბუნებრივია რომ მანძილი შესვლიდან ადგილამდე სადაც ტყვია იწყებს აყირავებას დამოკიდებული იქნება სამიზნეში ტყვიის შესვლის კუთხეზე და სიჩქარეზე რაც ბადებს ეჭვს ამ დაზიანების მექანიზის საიმედოობაში (იგივე ეხება 5.56NATO-ს ტყვიას). (ილუსტრაციის ავტორი მარტინ ფაკლერი)

სამწუხაროდ პრაქტიკულად არაფერი არ არის ცნობილი იმაზე თუ როგორ მოიქცევა ტყვია ნასროლი მოკლე AKC-74У-დან. რაიმე კონკრეტული ტესტირების შესახებ მე ინფორმაცია ვერ მოვიძიე. ამის მიზეზი ალბათ არის დაბალი ინტერესი AKC-74У-ს მიმართ საბჭოთა/რუსულ ჯარში და მისი ნაკლები გავრცელებულობა სხვა ქვეყნებში.

7n6-10

თავდაპირველად 5.45×39-ის გამოჩენამ გარკვეული აჟიოტაჟი გამოიწვია NATO-ს ქვეყნების სამხედრო ექსპერტებში. წინასწარი ინფორმაციით ტყვიას ქონდა საწყისი სიჩქარე 1200-1300 მ/წ-ში, მაგრამ როგორც კი ექსპერტებმა ხელში ჩაიგდეს 5.45 კალიბრის ვაზნები და გამოცადეს, აღმონდა რომ გამოყენებული ტექნოლოგიებით და ბალისტიკური თვისებებით ის ჩამორჩებოდა 5.56NATO-ს ვაზნას.

რაც შეეხება 5.45 კალიბრის წინაღობებში გავლის უნარს, 7ნ6 ტიპის ვაზნა (წითელი ლაკით) კარგახანია შეცვლილია 7ნ10 ტიპის ვაზნით (ვიზუალურაად იდენტურია, ლაკი ისამაისფერია), რომლის ტყვიის გულა დამზადებულია ნაწრთობი ფოლადისგან, რამაც მნიშვნელოვნად გაზარდა ამ ტყვიის ჯავშანგამტანი თვისებები, თუმცა ნომენკლატურით ის არ განეკუთვნება ჯავშანგამტან ვაზნებს.

რაც შეეხება პოპულარულ მითს გადახურების და ტყვიებით “ფურთხებას”, ერთ-ერთი ვერსიით აღნიშნული განპირობებულია უფრო ჩქარი ხრახნების ბიჯით რის გამოც იზრდება დატვირთვა ტყვიაზე და გახურებული ლულის შემთხვევაში ტყვია სხლტება ხრახნებიდან და მისი სტაბილიზაცია არ ხდება. შედეგად არის სიზუსტის დეგრადაცია თუმცა ტერმინალური ეფექტურობის მხრივ ახლო მანძილზე სამიზნეს კუთხით მოხვედრილმა ტყვიამ შეიძლება უფრო მეტი დაზიანება მიაყენოს. ჩქარი ბიჯის გამოყენება 5.45 კალიბრის „კალაშნიკოვებში“ განპირობებულია გრძელი ტყვიით, რომელსაც ძალიან კარგი აეროდინამიური თვისებები აქვს და კარგი ბალისტიკა. იგივე მიზეზით ჩქარ ბიჯს იყენებს M-4, რომელსაც ეს ბიჯი ჭირდება ასევე გრძელი მგეზავი ტყვიის სტაბილიზაციისთვის. 5.45 კალიბრის “კალაშნიკოვებში” მაღალი დატვირთვა ლულის კედლებზე დასტურდება იმით რომ ერთ დროს ახალი ტიპის 5.45 კალიბრის ტყვიების შექმნისას კატაასტროფულად შემცირდა ლულის რესურსი რის გამოც საჭირო გახდა ლულის არხში ხრანხნების შესრულების ტექნოლოგიის ცვლილება. რას იზამ? ბალისტიკაში არაფერი არ არის საჩუქრად.

რომ შევაჯამოთ AKC-74У-ს ჩვენი მიმოხილვა, უნდა ვთქვათ, რომ ეს იარაღი არის ცუდი კონცეფციით შექმნილი კარგი იარაღი. აბსოლუტურად ნათელია, რომ რადიკალური შემცირება იარაღის მათ შორის მისი ლულის სიგრძის შემცირებით გამოიწვევს იარაღის სროლისუნარიანობის. თანდაყოლილი სიზუსტის და ვაზნის ეფექტურობის შემცირებას. გამოსავალი ასეთ შემთხვევაში არის განსხვავებული ვაზნის გამოყენება ან თუ ეს მიზანშეუწონელია ლოგისტიკის და ეკონომიურობის თვალსაზრისით მაშინ მეტი უნდა გაკეთდეს იარაღის სროლისუნარიანობის გაუმჯობესებისთვის. უკეთესი კომპენსატორები, სამიზნე მოწყობილობები, ასევე არ იქნებოდა ურიგო შეიქმნას სტანდარტული იარაღის ტარებისთვის უკეთესი მოწყობილობები, კომპაქტური მჭიდები რომ დამხმარე პერსონალს აღარ დაჭირდეს სპეციალიზირებული იარაღი. დღემდე სამხედრო “პერსონალური დაცვის იარაღის” შექმნის ამოცანა გადაწყვეტილი არ არის, თუმცა ამ მცდელობებს მოყვა ბევრი საინტერესო იარაღის და კალიბრის შექმნა. რაც შეეხება AKC-74У-ს, ჩემი აზრით კარგად გაწვრთნილი მსროლელის ხელში ეს იარაღი დამაკმაყოფილებლად შეასრულებს მასზე დაკისრებულ ფუნქციას, ის საიმედოა და მისი ძლიერი მხარე მისი უკიდურესად კომპაქტური გაბარიტეებია სრულფასოვანი კარაბინის საიმედოობის შენარჩუნებით. თუ რომელიმე სტრუქტურა დაფიქრდება ამ იარაღის მოდიფიკაციაზე შემდგომი გამოყენების მიზნით (რაც ნაკლებად სავარაუდოა) პირველ რიგში უნდა გაუმჯობესდეს ლულის მოწყობილობა რომ გაიზარდოს სროლი ეფექტურობა და ასევე ამ იარაღს ჭირდება უფრო ეფექტური “თავდაცვითი” ვაზნა ფრაგმენტირებადი და არა “თავდასხმითი ყველაფრის გამტანი” ტყვიით.

“უზი” – გამარჯვების იარაღი

May 24th, 2016

121-965x543

ამინდი იყო მშვენიერი, მაგრამ მანამდე ერთი კვირის განმავლობაში ქარი ცვლიდა წვიმას. როგორც ჩანს ზევით გადაწყვიტეს რომ დღეს ამინდი კარგი ყოფილიყო, იმიტომ რომ სწორედ ამ დღეს და ამ დილას ჩვენ, shooterscentral-ის გუნდს უნდა გამოგვეცადა ისტორიული და ლეგენდარული იარაღი, ებრაელების სახელმწიფოს დამცველი, 90-ნი წლების „ბოევიკების“ აუცილებელი ატრიბუტი,  ცნობილი ჩემი თაობის ყველა ბავშისთვის – ლეგენდარული „უზი“.  რაც ჩვენ დამატებით გვახარებდა იარაღი, რომელიც ჩვენ უნდა გამოგვეცადა არ იყო რაღაც კომერციული პროდუქტი ან არალიცენზირებული ასლი. ის იყო ნამდვილი, წარსულში სამხედრო 9მმ-ნი “უზი” „Israel Military Iindustries”-ის წარმოების, გადაწყობილი ორიგინალური დეტალებისგან ჩეხეთში და შემდგომ შემოტანილი საქართველოში სამოქალაქო იარაღის ბაზარზე გასაყიდათ.  ჩვენი „უზი“ ადაპტირებულია სამოქალაქო ბაზრისთვის ჩეხური „მულტი აგროს“ მიერ, რომელიც აწყობს ამ იარაღებს სამოქალაქო ბაზრისთვის 2012 წლიდან.

შექმნილი უზეილ გალის მიერ, „უზი“ უკვე ყველანაირი გადმოსახედიდან “ბებერი” იარაღია. პირველი საცდელი პარტია 80 ერთეულის რაოდენობით მზად იყო 1951 წლეს. გამოცდილი სპეც-დანიშნულების და საჰაერო-სადესანტო ნაწილებში მისი გაუმჯობესებული ვარიანტი წარდგენილი იქნა ისრაელის თავდაცვითი ძალებისთვის 1955 წელს, ამ სახელმწიფოს რიგით მ-7 დამოუკიდებლობის დღეს, 12 მაისს. უკვე 1956 წელს მოხდა ამ იარაღის საბრძოლო ნათლობა „სუეცის ომში“. მას მერე ბევრი დრო გავიდა და ჩვენ გვაინტერესებდა ამ იარაღის გამოცდა იმისთვის, რომ დაგვედგინა იყო ის ტაქტიკური მსროლელის ეფექტური ინსტრუმენტი თუ ერზაც-იარაღი, რომლის დანიშნულება იყო ახალგაზრდა სახელმწიფოს შეიარაღებული ძალების სწრაფი გადაიარაღება იაფი იარაღით და რომლის დროც უკვე დიდიხანი წასულია.

“უზის” შექმნის ზოგად ისტორიაზე ჩვენ უკვე ვწერდით, და ამჯერად ჩვენ თვალს გადავავლებთ იმ ეპიზოდებს, რომლებიც მოგვცემს საშუალებას უკეთ გავიგოთ ამ იარაღის გამოყენების ფილოსოფია და დაგვეხმარება ამ იარაღის ობიექტურ შეფასებაში თანამედროვე რეალიების და ტრენდების გათვალისწინებით.

“უზის” შეიარაღებაში მიღებას წინ უძღვოდა კონკურსი სადაც მისი კონკურენტი იყო ასევე ადგილობრივი წარმოების პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი “კარა”. ორივე იარაღი იზიარებდა ავტომატიკის სქემას თავისუფლაი, მასიური ტელესკოპური საკეტით, ორივე იარაღი იყო ერთნაირად კონსტრუქციულად მარტივი, მაგრამ  გამოყენებული ტექნოლოგიებით „უზი“ იყო უფრო ინოვაციური. ის იყენებდა ლითონის ბეჭდვით დამზადებულ დეტალებს, რაც იყო უფრო იაფი, ეკონომიური, მარტივი და სწრაფია დეტალების დამზადების მეთოდია, “უზი” არ ითხოვდა განსაკუთრებულად ზუსტ წარმოებას და მაღალ კვალიფიციურ მუშა ხელს. აღნიშნულმა ფაქტორებმა ისევე როგორც “უზის” უკეთესმა საბრძოლო თვისებებმა განაპირობა უზიელ გალის იარაღის სამართლიანად დამსახურებული გამარჯვება.

karaპისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის „კარას“ პროტოტიპი. ეს იარაღი იყო „უზის“ კონკურენტი 1951 წელს გამართულ კონკურსში. გარდა ამისა შედარების მიზნით გამოიყენებოდა გერმანული მპ40, იტალიური ბერეტას იარაღი და ბრიტანული „სტენი“.1951 წელს გამართულ ტესტირებაში „უზის“ იარაღმა აჯობა საიმედოობაში „კარას“ და გამოცხადდა გამარჯვებულად. სურათის წყარო uzitalk.com

უნდა ითქვას, რომ 50-ან წლებში ისრაელში იარაღის წარმოება იყო პრაქტიკულად კუსტარული, შეიარაღება რომელსაც იყენებდნენ ებრაელები იყო მრავალფეროვანი, მოძველებული და გავცეთილი, ამიტომ ახალ იარაღს უნდა გადაეჭრა ბევრი სერიოზული პრობლემა, მათ შორის: შეიარაღების უნიფიკაცია; მასობრივი წარმოების უზრუნველყოფა პრაქტიკულად პრიმიტიულ და კუსტარულ საწარმოო სიმძლავრეების გამოყენებით და ამასთანავე მას უნდა ქონოდა მაღალი საბრძოლო თვისებები. ასეთ პირობებში ტექნოლოგიურობა და სიიაფე ისეთივე მნიშვნელოვანი იყო როგორც იარაღის საიმედოობა და საცეცხლე ძალა. ის ფაქტი, რომ უზიელ გალმა წარმატებით გაართო თავი ამ დავალებას ნამდვილად აძლევს მას უფლებას დაიკავოს ადგილი გამოჩენილი იარაღის კონსტრუქტორებს შორის.

boltnorm

„უზის“ ტელესკოპური საკეტი, „ეცმევა“ ლულას რაც იძლევა იარაღის რესივერის სიგრძის შემცირების საშუალებას. „უზიში“ გრძელი ლულა „დაიმალულია“ რესივერში.   50-ან წლებში ეს არ იყო პიონერული მაგრამ უდაოდ იყო ინოვაციური და თანამედროვე გადაწყვეტილება. ოთხ ღარიანი  ლულის სიგრძე 260მმ-ია, ხოლო ღარების ბიჯი არის  1:10-ზე. ლულა არ არის ქრომირებული. 

როგორც უკვე აღვნიშნეთ თავისი დროისთვის “უზი” გამოირჩეოდა მაღალი ტექნოლოგიურობით, მისი დეტალების უმეტესობა ბეჭდვის (stamping) ტექნოლოგიით მზადდებოდა. კონსტრუქციაში გამოყენებული დეტალების გეომეტრია და მთლიანად იარაღის კონსტრუქცია მარტივია. მასიური საკეტის წყალობით „უზის” სროლის ტემპი ყოველგვარი შენელების მექანიზმის გამოყენების გარეშე იყო წუთში 650 გასროლა. ასეთი დაბალი ტემპი ხელს უწყობდა ჯერებით ეფექტურ სროლას. დიდი მასის (3.5) კგ და კარგი ბალანსის წყალობით უკუცემა მსროლელების აზრით არის ძალიან დაბალი.

“უზი” როგორც იმ ეპოქის უმეტესობა პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების ისვრის ღია საკეტით. ღია საკეტიდან სროლა ნიშნავს, რომ იმისთვის, რომ იარაღი გაისროლოთ საჭიროა მოათავსოთ მჭიდი იარაღში, საკეტი გაწიოთ უკან და ის დარჩება ღია. იარაღი ეხლა “შეყენებულია” და მზად არის სროლისთვის.  სასხლეტზე დაჭერისას საკეტი თავისუფლდება, იწყებს წინ მოძრაობას, იღებს მჭიდიდან ვაზნას, ათავსებს მას სავაზნეში  მასზე განლაგებული ფიქსირებული დამრტყმელი წვდება ვაზნის ამაალებეს და ხდება გასროლა როდესაც საკეტი პრაქტიკულად დახურულია, ანუ საკეტი პრაქტიკულად ასრულებს დამრტყმელი როლსაც. “უზიში” საკეტი თავისუფალია,  ის არ არის გადაბმული ლულასთან და დენთის აირების წნევის ზემოქმედებით ის იწყებს უკან მოძრაობას, ახდენს მასრის ექსტრაქციას და თუ იარაღი ავტომატური სროლის რეჟიმშია დამაბრუნებელი ზამბარის ზემოქმდებით ისევ წინ იწყებს მოძრაობას და ყვლაფერი მეორდება. თუ იარაღი ერთჯერადი სროლის რეჟიმშია საკეტი რჩება უკანა/ღია მდგომარეობაში. ასეთ სქემაში დაბალი სროლის ტემპი მიიღწევა საკეტის დიდი მასით. პოპულარული მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში ეს სქემა დღეს პრაქტიკულად აღარ გამოიყნება. აბსოლუტური უმეტესობა თანამედროვე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების ისვრის დახურული საკეტით. ღია საკეტიდან მსროლელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები გამოირჩევიან მარტივი კონსტრუქციით, სროლის დაბალი ტემპით, ასეთი იარაღი ნაკლებად ხურდება, ვინაიდან ღია საკეთი უზრუნველყოფს ლულის “ვენტილაციას” ჰაერით. ამავე დროს ღია საკეტი ქმნის საფრთხეს იარაღში უცხო ნაწილაკების მოხვედრის, მყარ ზედაპირზე დავარდნისას საკეტი შეიძლება მოწყდეს და მოხდება გასროლა. თავისმხრივ დახურულ საკეტიანი იარაღებს გააჩნიათ უკეთესი სიზუსტე ერთჯერადი გასროლებით, ასევე დახურული საკეტი ამცირებს იარაღის შიგნით ჭუჭყის და ტალახის მოხვედრას. ასეთი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევბი ისევე იქცევიან სროლისას, როგორც ტიპიური საიერიშო შაშხანები, რაც არ ითხოვს მსროლელის განსხვავებულ მომზადებას. დახურულ-საკეტიანი იარაღები ასევე გამოირჩევიან უკეთესი თანდაყოლილი უსაფრთხოებით. მთლიანობაში ამ ფაქტორებმა განაპირობეს უკანასკნელი სქემის დომინირება პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებში და დღეს ღია საკეტიანი სქემა თანამედროვე იარაღში პრაქტიკულად აღარ გვხდება.  სრული ზომის „უზი“ ისვრის ღია საკეტიდან, მაშინ როდესაც 80-ან წლებში შექმნილი ზოგი „მინი“ და ყველა „მიკრო უზი“ იყენებდნენ უკვე დახურულ საკეტიდან სროლის სქემას რასაც მოყვა სროლის ტემპის ზრდა და ეფქტურობაც ჯერებით სროლისას ასეთი იარაღებიდან პრაქტიკულად ნულამდე დავიდა. ჩვენ განსაკუთრებულად გაგვახარა იმ ფაქტმა რომ ჩვენი კონვერტირებული “უზი” ღია საკეტიდან ისროდა. საქმე იმაშია, რომ აშშ-ში 1982 წლიდან ძალაში შევიდა აკრძალვა ღია საკეტიან იარაღზე რისი მიზეზიც იყო ამ აკრძალვის ავტორების მიხედვით ღია საკეტიანი იარაღის გადაკეთება ჯერებით სროლისთვის იყო ძალიან ადვილი. აქიდან გამომდინარე ლომის წილი სამოქალაქო “უზების” ისვრიან დახურული საკეტიდან და იყენებენ დამრტყმელს, რომლის კონსტრუქცია წააგავს ჩეხური Vz58-ის სქემას. 1982 წლის აკრძალვას “შეეწირა” ორი ამერიკული წარმოების იარაღი, რომელიც კონკურენციას უწევდა “უზის”, კრიმინალურ წრეებში პოპულარობით, ეს იყო “ინგრემ მ11″ და “ტეკ 9″.

“უზის” კონსტრუქციის თავისებურებას წარმოადგენს ტელესკოპური საკეტი.  ეს ნიშნავს რომ საკეტი “ეცმევა” ლულას და ლულა ექცევა პრაქტიკულად მის შიგნით. ასეთი ტელესკოპური საკეტი პირველად გამოჩნდა ჩეხი ვაცლავ ჰოლეკის “სამოპალებში” (Sa.23) 1948 წელს და მეორე ვერსიით ტელესკოპური საკეტის იდეა ეკუთვნის დიდ ბრიტანეთში მოღვაწე პოლონელ კონსტრუქტორს ირჟი პოდსედკოვსკის, რომელმაც შექმნა ექსპერიმენტული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი 1944 წელს ბრიტანელების მოთხოვნით. ორივე ხსენებული იარაღი ასევე იყენებდა მჭიდს რომელიც იარაღის ტარში იყო მოთავსებული რამაც გააჩინა სამართლიანი კითხვები “უზის” კონსტრუქციის ორიგინალურობასთან მიმართებაში. თავად უზიელ გალი უარყოფდა იმას, რომ მისთვის ცნობილი იყო “სამოპალების” შესახებ. ჩეხოსლოვაკია სოც. ბანაკის წევრი იყო და ნაკლებად სავარუდოა რომ გალს ქონოდა ინფორმაცია უახლეს ჩეხურ იარაღზე, მაგრამ ასეა თუ ისე ეს ისტორია რჩება ერთ-ერთ გამოცანად იარაღის ისტორიკოსებისთვის. გალი ხსნიდა თავის არჩევანს ასეთ სქემაზე, რომ სიბნელეში “უზის” გადატენვა იქნებოდა ადვილი, პრონციპით “მუშტი მუშტს  ეძებს”.

იკვებება “უზი” ფოლადის ორ რიგიანი 25 და 32 და 40 ვაზნიანი მჭიდებიდან (ჩვენ იარაღს სამი 25 ვაზნიანი მოყვა), ორ რიგიანი გამოსვლით. როგორც ჩანს მჭიდების კონსტრუქცია პირდაპირ არებულია ბერეტას 1938 წლის მოდელის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევისგან. ორ რიგიანი გამოსვლის წყალობით მჭიდების შევსება ვაზნებით ადვილია.  25 და 32 ვაზნიანი მჭიდები ერთნაირად საიმედოა, 40 ვაზნიანი გამოდგება რენჯზე გასართობად მხოლოდ.

გამოჩენისთანავე უზი თბილად მიიღეს ბევრ სხვა ქვეყანაში. ამას განაპირობებდა ისრაელის ჯარის რეპუტაცია და რა თქმა უნდა “უზის” მაღალი საბრძოლო თვისებები.  ”უზი” გაიყიდა 90 ქვეყანაში, მის ასლებს ამზადებდა ბელგიური FN, ჩინური “ნორინკო”, ხორვატიული Arma Grupa Strojnica ERO, გამოდოდა ის ასევე ამერიკაში სადაც მას FN- ის დაზგებზე ჯერ Group Industries და შემდეგ Vector Arms უშვებდა.

uzimain1

ჩვენი ტესტირების ობიექტი, IMI-ს წარმოებული 9მმ-ნი “უზი”, კონვერტირებული მხოლოდ ერთჯერადი სროლის რეჟიმიან სამოქალაქო კარაბინში. ეს იარაღი საქართველოში ფორმდება როგორც კარაბინი. ის ფაქტი, რომ ანალოგიური იარაღი Vz61 ფორმდება როგორც მოკლელულიანი იარაღი მხოლოდ შენახვის უფლებით, მეტყველებს იმაზე რომ შესაბამისი გადაწყვეტილების მიმღებები ლოგიკასთან არ მეგობრობენ. ერთადერთი რაც ვიზუალურად განასხვავებდა იარაღს სამხედრო ორიგინალისგან იყო ჩეხი იმპორტიორის დამღა რესივერზე და ორი შედუღებული ნასვრეტი სასხლეტის წინ, რაც აუცილებელი იყო ჯერებით სროლის რეჟიმის გაუქმებისთვის.

ჩვენი „უზის“ ფურნიტურა დამზადებულია მყარი შავი პლასტმასისგან. ეს დეტალები კარგად ნახმარი იარაღისგან ერგო ჩვენ უზის და ცვეთის ნიშნები უხვად ეტყობა. იგივე ეხება რესივერს, რომელსაც მომწვანო დაფარვა აქვს (პარკერიზაცია). ის კარგ მდგომარეობაშია მაგრამ პატარა ნაკაწრები და შეჭეჭყილობები მაინც ეტყობა. ლულა ასევე არ არის ახალი მაგრამ მდგომარეობა მისი საუკეთესოა. მჭიდები პრაქტიკულად ახალია. იარაღი აღჭურვილია რკინის დასაკეცი დუგლუგით, რომელმაც 1965 წელს შეცვალა ფიქსირებული, ხის კონდახი. ერთი დარტყმა კონდახის უკნიდან, როგორც ნანახი მქონდა კინოფილმებში  და ის გაიშალა საბრძოლო მდგომარეობაში. სახელურის მარცხნივ განლაგებულია დიდი მჭიდის ღილაკი. ერთი დაწოლა და მჭიდი აღმოჩნდა ჩემ ხელში. როგორც პისტოლეტში მჭიდის მოთავსება იარაღში ჩემთვის ადვილია. ერთი ჩემთვის პრაქტიკულად ინსტინქტური  მოძრაობა და მჭიდი ისევ ტარშია. იარაღი პირველად მიჭირავს ხელში და უკვე ისე ვგრძნობ თავს თითქოს მას კარგად მიჩვეული ვარ!

uz5

“უზის” მექანიკური მცვლი და აღნიშვნები ივრიტზე. საექსპორტო მოდელებს აღნიშვნები ქონდა ლათინური ასოებით. უკიდურესად წინა მდგომარეობა არის გაუქმებული ჯერებით სროლისთვის, შუა მდგომარეობა ერთჯერადი გასროლებისთვის და უკანა პოზიცია არის მცველის.   ტარის ქვედა ნაწილში არის მჭიდის მასიური  ღილაკი. ტარზე  უკნიდან განლაგებულმა მცველმა შეიძელბა მტკივნეულად გიბრწკინოთ. 

uz6

“უზის” დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი

ჩვენი ბლოგის სპეციალობა არის თავდაცვითი და ტაქტიკური იარაღი, ამიტომ ჩვენ არ გვაინტერსებდა როგორი „ჭრა და მიტანა“ ქონდა „უზის“ ნახევარ კილომეტრზე. ამის მაგივრად ჩვენ განვათავსეთ ერთი მისასროლი სამიზნე და ერთი „სილუეტი“, რომ მივისროლოთ იარაღი თუ ის საერთოდ  მისასროლია და შევამოწმოთ მისი ეფექტურობა ტიპიური თავდაცვით  სცენარებში.


uzmishenმისასროლი სამიზნე 15 მეტრიდან. იარაღი ურტყავს იქ სადაც უმუზნებთ. იარაღი მისროლილი აღმოჩნდა. უცნობია ყველა “მულტი-აგროს”  ”უზი” მისროლილია თუ უბრალოდ ჩვენ გაგვიმართლა. 

რამდენი იარაღიდან გვისვრია ჩვენ აქ არ დავწერთ, ეს სია ალბათ მინიმუმ 200 იარაღს ითვლის, მაგრამ „უზიდან“ სროლა არაფერს არ გავდა რაც ჩვენ აქამდე გვინახია. დაჭერა სასხლეტზე და მასიური ნახევარ-კილოგრამიანი საკეტი გარბის წინ ეჯახება ლულას და ხდება გასროლა. საკეტი რჩება შეყენებულ ღია მდგომარეობაში. შეგრძნება ისეთია თითქოს მოხდა ორი გასროლა. უკუცემა ნულის ტოლია მაგრამ განსხვავდება სხვა იარაღებისგან იმით რომ იარაღი არ ხტუნავს ზევით, ის დინჯად დადის ზევით-ქვევით, ზევით-ქვევით. არიფული ტერმინი რომ გამოვიყენოთ ის თითქოს თვით-ბალანსირებადია. გასროლისგან უჩვეულო შეგრძნებას მალევე ეჩვევი და ხვდები რომ ჭორი რომ მასიური საკეტის მოძრაობა ამცირებს სიზუსტეს მხოლოდ ჭორია. იარაღიდან ზუსტი სროლა თავდაცვით მანძილებზე ადვილზე ადვილია. დაივიწყეთ მოკლე სპლიტები და დაბლ-ტაპები, მაგრამ მაქსიმალურად სწრაფად სროლისას ჰორიზონტალური გაფანტვა პრაქტიკულად არ არის რაც კარგია. მსროლელი სრულად და ადვილად აკონტროლებს იარაღს. ასეთ დაბალ უკუცემას საკეტის დიდ მასასთან ერთად განაპირობებს ის ფაქტორი რომ ლულა “შედის” საკეტში თითქმის 10 სანტიმეტრით და საკეტის წონის დიდი ნაწილი განლაგებულია იქ სადაც ხდება დენთის აირების ენერგიის წარმოქნა ეს კიდე საგრძნობლად ამცირებს ლულის “ხტომას”.

uzi shoot

მასრა კადრში ჩანს, იარაღი ისევ “უყურებს” სამიზნეს.

ოთხი მსროლელი ვიყავით, აქიდან ორი გამოცდილი, ერთი ნაკლებად გამოცდილი და ერთიც გამოუცდელი. ოთხივე მსროლელის ხელში იარაღი იყო ზუსტი და ეფექტური გამოდგა. ოთხივე მსროლელი დარჩა აღრთოვანებული იარაღით და აღნიშნეს კარგი ბალანსი, უკუცემის არ არსებობა და კარგი ერგონომიკა. 100 მეტრზე ჩვენ არ გვისვრია, მაგრამ გამოცდილი მსროლელი „სილუეტს“ არ ააცილებს 200 მეტრამდე მანძილზე თუ ისვრის საყრდენის გამოყენებით ან წოლიდან. „უზი“ უფრო ზუსტია ვიდრე უმეტესობა „სურათების  შემსწავლელ ექსპერტს“ შეიძლება ეგონოს. ავტომატურ რეჟიმში „უზი“ უფრო ზუსტია ვიდრე ბევრად თანამედროვე მისი ანალოგები. ასეთი მაღალი თანდაყოლილი სიზუსტე იარაღში, რომელცი წესით და რიგით არ უნდა იყოს ზუსტი, მეტყველებს იმაზე თუ რამდენად ნიჭიერი კონსტრუქტორი იყო უზიელ გალი.  ის უეჭველი ექსპერიმენტირებდა საკეტის წონასთან, რომ სასურველი სროლის ტემპი მიეღო ჯერებით მაქსიმალურად ეფექტური სროლისთვის.

uzmishen3

ასე გამოიყურებოდა სამიზნე რომელსაც ოთხი ადამიანი ესროდა ყველა მოხვედრა დაჯგუფებულია სილუეტის ცენტრში.

“უზი” აღჭურვილია იმ ეპოქისთვის ტიპიური სამიზნე მოწყობილობით, L ფორმის ორი დიოპტრით, 100 და 200 მეტრზე სასროლად. სწორი და მაღალი კონდახის გამო “უზის” სროლა ადვილია წოლიდან მაგრამ ხელიდან ის არც ისე მოსახერხებელია. ჩემი აღნაგობა სტანდარტული არ არის და უფრო სუსტი აღნაგობის მქონე მსროლელებს ნაკლები დისკომფორტი ექნებათ “უზიდან” სროლისას. ასეა თუ ისე დასაკეცი დუგლუგები არასდროს არ გამოირჩეოდნენ განსაკუთრებული ერგონომოულობით და “უზის” დუგლუგიც “მისაღებად არაკომფორტულია”.

სროლის დროს ადგილი ქონდა ერთ დაბრკოლებას, პირველივე ხუთი გასროლის დროს, როდესაც საკეტს ძალა არ ეყო ბოლომდე შეეტანა ვაზნა სავაზნეში. შემდეგ 100 გასროლილ ვაზნაზე მეტი დაბრკოლება არ ყოფილა. ექსტრაქცია იყო პოზიტიური, მასრებს არ აღენიშნებოდა არანაირი ანომალიები. ორრიგიანი 32 ვაზნიანი მჭიდებიც უპრობლემოდ მუშაობდნენ და ორ რიგიანი გამოსასვლელის გამო ადვილად ივსებოდნენ ვაზნებით.

იარაღი იქვე დავშალეთ და გავწმინდეთ. მე არ მგონია არსებობდეს იარაღი რომელიც ასე ადვილად იშლება. დააჭირეთ ღილაკს უკანა სამიზნის წინ, ახადეთ ხუფი რესივერს და ამოიღეთ საკეტი, მორჩა, იარაღი მზად არის წმენდისთვის. თუ უფრო დეტალური წმენდა გსურთ, ხელით მოხსენით ლულის ქანჩი დიდ ფიქსატორზე თითის დაჭერით და ამოიღეთ ლულა. ამოაგდეთ ერთი დიდი შტიფტი და მოხსენით ტარი დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმთან ერთად. ყველა დეტალი დიდია, არსად არაფერი არ დაიკარგება, არანაირი ინსტრუმენტი არ არის საჭირო. სრულ სიბნელეში, თვალებახვეული ამ იარაღს ადვილად დაშლით და ააწყობთ. იარაღის გაწმენდაც ადვილი იყო, რესივერი დიდია საწმენდად ადვილად ხელმისაწვდომი და  ადგილი სადაც დაგროვდება ჭუჭყი პრაქტიკულად არ არის. რკინის რესივერს ამობეჭდილი აქვს გვერდებიდან ღარები რაც ზრდის რესივერის სიმტკიცეს და ასევე აძლევს საშუალებს მანდ დაგროვდეს ჭუჭყი რაც ზრდის იარაღის საიმედოობას. ვაზნა მჭიდში სავაზნესთან მიმართებაში ისეა განლაგებული რომ მიწოდება მაქსიმალურად საიმედო და დაბრკოლებების გარეშე განხორციელდეს. ორმაგი გამოსვლის წყალობით საკეტს ნაკლები ენრგია ჭირდება რომ გამოაძროს ვაზნა მჭიდიდან ხოლო ვაზნა განლაგებულია კუთხით ისე რომ მიწოდების დროს ამაალებელი არ გაუსწორდეს  ფიქსირებულ დამრტყმელს მანამ სანამ ვაზნა არ აღმოჩნდება სავაზნეში.

uz2

განიერი რესივერი და მარტივი საკტი ადვილია გასაწმენდად. საკეტი ზე-მარტივი კონსტრუქციის არის და ერთადერთი მოძრავი დეტალი მასში არის ექსტრაქტორი. დმაბრუნებელი ზამბარა ერთი ცალია.

აუცილებელი მოთხოვნა, რომ თანამედროვე ტაქტიკური/თავდაცვითი იარაღი იყოს უსაფრთხო, რაც ნიშნავს, რომ ის უნდა ისროდეს მხოლოდ მაშინ როდესაც სასხლეტზე აჭერთ თითს. დავარდნა, დარტყმა, დაბინძურება არ უნდა ქმნიდეს შემთხვევითი გასროლის საშიშროებას. თავისი დროისთვის „უზი“ ამ მხრივ კარგად გამოიყურება არა და იმ ეპოქის საბრძოლო იარაღი არც ისე უსაფრთხო ოყო დღევანდელი სტანადრტებით. “უზის” გააჩნია სამი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ფუნქცია, მექანიკური მცველი განლაგებული ტარის ზედა ნაწილში მარცხენა მხარეს, სახელურის მცველი (grip safety) განლაგებული ტარის ზურგზე, რომელიც ითიშება მას მერე რაც მსროლელი მყარად მოკიდებს ხელს იარაღს და ასევე ე.წ. უსაფრთხოების „რატჩეტი“ განლაგებული რესივერის ხუფის ქვედა ნაწილზე, რომელიც არ აძლევს საშუალებას საკეტს „გაიქცეს“ წინ და განახორციელოს გასროლა თუ მსროლელმა ბოლომდე არ გამოწია საკეტი და არ ჩაკეტა ის ღია მდგომარეობაში. უსაფრთხოების ეს სისტემა ლეგენდის მიხედვით გაჩნდა „უზიზე“ მას მერე რაც უზიელ გალის მეგობარმა შემთხვევით თავი მოიკლა „უზიდან“, როდესაც საკეტს გაუშვა ხელი მანამ სანამ ის ჩაიკეტებოდა გახსნილ მდგომარეობაში.

სწორედ ამიტომ, თუ „უზიმ“ გაჭედა, პირველი რაც უნდა გააკეეთოთ დააფიქსიროთ საკეტი  უკანა „შეყენებულ“ მგომარეობაში და უკვე ამის შემდეგ ამოიღოთ მჭიდი. თუ საკეტი მიუშვით წინ მაშინ როდესაც ვაზნებიანი მჭიდი იარაღშია, შეიძლება მოხდეს გასროლა. „უზის“ პატრონმა კარგად უნდა გაითავისოს ამ იარაღისს ეს თვისება, რომ რამე უბედურება არ მოხდეს.

P1070310

სურათზე ნაჩვენები მოწყობილობა არ მისცემს საკეტს საშუალებას წავიდეს წინ სანამ ის ბოლომდე უკანა მდგომარეობაში არ მოვა.

“უზის” განულების ოპტიმალური მანძილი 50 მეტრია. ასეთ შემთხვევაში 25 მეტრზე ტყვია მოხვდება 3სმ-ით მაღლა ხოლო ას მეტრზე დამიზნების წერტილიდან 3-4 სანტიმეტრით დაბლა. წინა სამიზნე მოწყობილობა იძლევა საშუალებას, როგორც ვერტიკალური ასევე ჰორიზონტალური შესწორებების შეტანის. წინა სამიზნის დატრიალება საათის ისრის მიმართულებით აწევს მაღლა მოხვედრის წერტილს და პირიქით. 180 გრადუსით დატრიალება გადაწევს მოხვედრის წერტილს ვერტიკალურ სიბრტყეში დაახლოებით 4 სმ-ით 50 მეტრზე.  იმისთვის რომ შეიტანოთ ჰორიზონტალური შესწორება უნდა დაატრიალოთ ფუძე რომელშიც ზის წინა სამიზნე მოწყობილობა. მარჯვნივ გადაწევა გამოიწვევს მოხვედრის წერტილის მარცხნივ გადაწევას და პირიქით. გაითვალისწინეთ რომ ჰორიზონტალური შესწორების შეტანა ასევე ოდნავ შეცვლის ვერტიკალურ მოხვედრის წერტილს (ფუძე დატრიალებისას ან ოდნაც აიწევა ან დაიწევა).  180 გრადუსით ფუძის დატრიალება გამოიწვევს მოხვედრის წერტილის გაწევას 64 სანტიმეტრით 50 მეტრზე. ეს ციფრები მოგცემთ საშუალებას ადვილად გამოთვალოთ შესწორებების ოდენობა. სამხედრო “უზები” პრაქტიკულად არასდროს არ სწორდებოდა აბსოლუტური სიზუსტით და მისროლისას სროლა ხორციელდებოდა ჯერებით. მოარტყი სამიზნეს 100 მეტრზე? იარაღი გასწორებულია.

uz4

ლულის ქანჩი და მისი ფიქსატორი. თეთრი სარებავი არის სავარაუდოთ ისრაელის ჯარის არსენალის მარკირებები. წინა სამიზნე მოწყობილობების დამცავი ყურების დამზადების ხარისხმა ოდნავ გული დაგვწყვიტა. 

იარაღიდან სროლის, მისი დაშლის და გაწმენდის შემდეგ, კარგად ხვდები რა გამოყენების ფილოსოფია ქონდა ამ იარაღს, რაზე ფიქრობდა უზიელ გალი ამ იარაღს რომ ქმნიდა. ყველაფერი იარაღში არის მარტივი და გასაგები ისე რომ ისრაელს შეეძლო მაქსიმალურად იაფად და სწრაფად გამოეშვა საკმარისი რაოდენობის „უზი“ ხოლო ისრაელის დამცველს შეეძლო მაქსიმალურად მოკლე ვადაში აეთვისებინა ეს იარაღი და ეფექტური წინააღმდეგობა გაეწია მტრისათვის. ეს არ არის თანამედროვე ტაქტიკური სუპერ სწრაფი სუპერ ტაქტიკური იარაღი, „ყველგან“ რელსებით და ქამრის დაყენების ხუთნაირი ვარიანტით რომ მსროლელს ვარცხნილობა არ გაუფუჭდეს იარაღის მხრიდან მოხსნისას. ამ იარაღით არ არის შექმნილი მედლების მოსაგებად სასროლოსნო შეჯიბრებებზე. „უზი“ არის მარტივი და ეფექტური იარაღი, რომელიც აძლევს საშუალებას უბრალო ადამიანს ეფექტურად გაანადგუროს ცოცხალი სამიზნეები ახლო და საშუალო მანძილებზე, „უზი“ ომის იარაღის ერთ-ერთი საუკეთესო მაგალითია.

uzbarrel

“უზის” ლულის არხი უნაკლოა.

დღეს “უზის” შეძენა შესაძლებელია 2100 ლარად და სანამ გადაწყვეტილებას მიიღებდეთ მის შეძენაზე მე მინდა თქვენი ყურადღება მივაქციო შემდეგ რამეს.  ”უზი” არის იარაღი აწყობილი იქ სადაც მისი წარმოების გამოცდილება არ აქვთ. გამომდინარე იქიდან რომ ჩვენი მაღაზიაბი უარს აცხადებენ გარანტიის გაცემაზე, საჭიროა ასეთი „ჩამოწერილი, აღდგენილი თუ “გადამუშავებული“ იარაღის ზე-მკაცრი ინსპექტირება. ბუნებრივია რომ უნდა შემოწმდეს ყველაზე სწრაფად ცვეთადი ნაწილები. “უზის” შემთხვევაში ეს არის ექსტრაქტორი, მჭიდები, ლულის არხი, დამრტყმელი შესრულებული საკეტთან ერთად.  ”უზიზე” ორიგინალურრ მდგომარეობაში ის საკეტთან ერთად შესრულებულია, თუ ის მიდუღებულია ესეიგი ის გამოცვილია. საკეტი “უზიში” თავისუფლად უნდა მოძრაობდეს, თუ ის ედება ხუფს ან რესივერს იარაღი გაჭედავს, თუ მანძილი საკეტსა და ხუფს შორის ზედმეტად დიდია საკეტი შეიძლება გადაახტეს შემაკავებელს და იარაღი თავისით დაცლის მჭიდს, ეს ძალიან სახიფათო მდგომარეობაა. მჭიდის ტუჩები არ უნდა იყოს დაჭეჭყილი და არ უნდა ატარებდნენ შეკეთების (გამოსწორების) ნიშნებს, მჭიდის კორპუსი არ უნდა იყოს დაჭეჭყილია ან დეფორმირებული. სავაზნე უნდა იყოს სუფთა ნაკაწრების ან ნიჟარების გარეშე. ლულის არხის ზედაპირი უნდა იყო პრიალა. ლულის ქანჩის კბილები, რომელსაც ედება ფიქსატორი არ უნდა იყოს მოცვეთილი. ეძებეთ ბზარები, არაკვალიფიციური შეკეთების ნიშნები. როგორც წესი თუ იარაღი ვიზუალურად კარგად გამოიყურება, მჭიდები და ლულა საღია, დანარჩენშიც იარაღი უნდა იყოს კარგი. როგორი კარგიც არ უნდა იყოს იარაღი ვიზუალურად ფუნქციონალური შემოწმება აუცილებელია. მოწმდება დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის და მართვის ყველა ელემენტის გამართული მუშაობა.  გამოიყენეთ ინტერნეტი, გამოიკვლიეთ დამღები და წარწერები, რომელიც იარაღზეა. გაითვალისწინეთ, რომ ასეთი იარაღის შეძენისას ტექნიკურ პრობლმების ალბათობა საკმაოდ მაღალია. გავიხსენოთ თუნდაც Vz58-ის პრობლემები დამრტყმელ-სასხლეტ მექანიზმთან, ამიტომ ჩემი აზრით “გადამუშავებლი” იარაღების საუკეთესო კლიენტები არიან ადამიანები, რომელბსაც არ ექნებათ პრობლემა იარაღის ტექნიკურ ნაწილში გარკვევა და მისი მდგომარეობის ზუსტი დიაგნოსტირება და ასევე საჭიროების შემთხვევაში სახლში ექნებათ ყველა საჭირო ინსტრუმენტი რომ მარტივი რემონტი თავად შეასრულონ. რაც შეეხება იარაღის კასტომიზაციას, ოფციები უფრო ბევრია ვიდრე თქვენ შეიძლება წარმოიდგინოთ, მაგრამ ნაწილები და აქსესუარები იყიდება სპეციალიზირებულ საიტებზე, რაც ართულებს მათ ჩამოტანას, თუმცა ფასები ხელმისაწვდომია. რა თქმა უნდა ორიგინალური აქსესუარები ძვირია მაგრამ ახალი გამოშვების საკმაოდიაფი ღირს. იმისთვის, რომ უკეთ გაიცნოთ ამ იარაღის კონსტრუქცია, ისტორია და მოვლა/მომსახურების ნიუანსებში გაერკვიოთ, მე რეკომენდაციას ვუწევ რესურს uzitalk.com, რომელიც 2002 წლიდან მოქმედებს და უამრავ სასარგებლო ინფორმაციას შეიცავს.

dasammm

“უზი” გაშლილი კონდახით Arsenal SAR-SF-თან შედარებით.

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. “უზის” მაღალი ფასი “გადამუშავებული” იარაღისთვის შეიძლება გამართლებული იყოს მისი იშვიათობით საქართველოში და იმ ფაქტით რომ ის ფორმდება ტარების უფლებით, მაგრამ ამავე დროს გარანტიის არარსებობა განაპირობებს რიკს რომ შეგრჩებათ პრობლემური იარაღი. მიუხედავად იმისა, რომ იარაღი კარგად ისვრის, არის საიმედო და საკმრისად უსაფრთხო, ღია საკეტიდან სროლის გამო ის საჭიროებს განსაკუთრებულ სიფრთხილეს, ამასთანავე მასზე შეუძლებელია ადვილად ფანრის ან ოპტიკის დაყენება. ის უდაოდ გამოსადეგია თავდაცვითი იარაღის როლში, მაგრამ 2000 ლარად შესაძლებელია ტაქტიკური კარაბინის შეძენა, რომელიც იქნება უფრო უნივერსალური, ძლიერი და ეფექტური იარაღი თუმცა ამვე დროს 9მმ-ნი ვაზნა უფრო ნაკლები ღირს ვიდრე ნებისმიერი კარაბინისთვის  განკუთვნილი ვაზნა.  იარაღი იქნება საუკეთესო შენაძენი გამოცდილი, იარაღის ენთუზიასტებისთვის და კოლექციონირებისთვის. ვინც სერიოზულად დაინტერესებულია ტაქტიკური-თავდაცვით სროლით უმჯობესია არჩევანი გააკეთოს საიერიშო შაშხანის ბაზაზე შექმნილ სამოქალაქო კარაბინების მოდელებზე.

პს

ჩვენ მივიღეთ უდიდესი სიამოვნება ამ ლეგენდარული იარაღის გაცნობისგან. მადლობელები ვართ რომ ჩეხებმა დატოვეს ღია საკეტი და მაქსიმალურად შეინარჩუნეს იარაღის ორიგინალური იერსახე. მათი მარკირებაც თითქოს დამალულია რესივერის ქვედა ნაწილში და თვალს არ ჭრის. სწორედ ასეთი მომენტები და სტატიები რომლებიც იბადება ასეთი შეხვედრების შედეგად არის ის რის გამოც ეს რესურსი მიუხედავად ყველაფრისა აგრძელებს არსებობას. 

საველე ნაკრები იარაღისთვის

May 15th, 2016

გთავაზობთ რამდენიმე იდეას, თუ როგორ შექმნათ საკუთარი იარაღის საველე/სალაშქრო საწმენდი და სარემონტო კომპლექტი. რა თქმა უნდა ვისაც ფული ბევრი აქვს შეუძლია იყიდოს ახალი საწმენდი კომპლექტი, ინსტრუმენტები და უბრალოდ ჩააგდოს ის ჩანთაში მაგრამ შესაძლებელია ასეთი ნაკრების მინინალური დანახარჯებით შექმნა. რატომ არის საჭირო დაფიქრდეთ ასეთ ნაკრების შექმნაზე? დამიჯერეთ არაფერი არ არის ისეთი ნერვების მომშლელი როგორც რენჯზე მწყობრიდან გამოსული იარაღი. გარდა ამისა შესაძლებელია იარაღი დაბინძურდეს, ჩავარდეს ტალახში ბოლოსდაბოლოს უნდა გქონდეთ შესაძლებლობა გაწმინდოთ იარაღი (აღნიშნული აქტუალურია იმათთვის ვინც იყენებს კოროზიულ ვაზნებს). ასეთი ნაკრების წყალობით მაგალითად ჩვენ ერთხელ შევაკეთეთ Vz58, რომელსაც გაეჭედა დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმი, ასევე დავაბრუნეთ მწყობრში AR-15, რომელსაც მოეშვა gas key. ვინც ბევრს ისვრის მოყვება უამრავ ასეთ შემთხვევას, ოპტიკის სამგრები იშვება, მასრები იჭედება სავაზნეში და ასე შემდეგ. ასე რომ სერიოზულ მსროლელს ასეთი საველე “აფთიაქი” უნდა ქონდეს აუცილებლად. როგორც უკვე ვთქვი არ არის საჭირო ბევრი ფულის ხარჯვა. ჩემი ნაკრები დევს მილ-ტეკის გადაკეთებულ 15 ლარიან ჩანთაში, მას უბრალოდ ღვვედი აქვს მოჭრილი, რომელიც ჩვენ არ გვჭირდება. არ არის საჭირო გორ-ტექსისგან შეკერილი “მაქსპედიშენის” ასდოლარიანი ჩანთა, გამოდგება ნებისმიერი ნეილონის ჩანთა, რომელიც უნდა ზურგჩანთაში ან მანქანაში ატაროთ. ყველა ინსტრუმენტი შენახულია დამატებით პოლიეთილენის პარკში რომელიც მოყვება ბევრ რამეს რასაც თქვენ ისედაც ყიდულობთ. ჩვენ გვაქვს: გადაჭრილი ძველი კბილის ჯაგრისი იარაღის გასაწმენდად, შავი იზოლენტა, ორი აბრაზიული ქაღალდის (შკურკის) ნაჭერი, პატარა სწორი ქლიბი, საბჭოთა AK-ს ნაკრები (ღირს კაპიკები) რომელიც პრაქტიკულდ საწმენდი “მულტიტულია” თავისი სახრახნისით და “პანჩით” (“ვიკოლოტკა”) კომპლექტში, შომპოლი რომელიც მე დამრჩა Vz61-ისგან თავისი ჯაგრისით. შომპოლი მოკლეა (შესაძლებელია ასაწყობის გამოყენება) და არის მყარი ფოლადისგან დამზადებული გამოდგენა გაჭედილი მასრის ამოსაგდებათ. პატარა სახრახნისი და ასევე ე.წ. “შესტიგრანნიკების” ნაკრები, მათ შორის ერთი რომელიც GSG-522-ს მოყვა პატარა სახრახნისით. ბერეტას ზეთი, რომელიც მოყვა ბერეტას პისტოლეტს, კარფურის ხელსახოცები, ბამბის პატჩები, “გერბერის” მულტიტული, ორი სათადარიგო cr123a ტიპის ელემენტი, რომელსაც მოიხმარს იარაღზე დაყენებული ფარანი (გამომდინარე იქიდან რა ელემენტებს ხმარობს თქვენი მოწყობილობების ის ელემენტები უნდა გქონდეთ), ბრეზენტის პატარა ჩანთა არის ვაზნების ხელშეუხებელი მარაგისთვის, 5-10 ცალი თქვენი იარაღისთვის. შეიძლება რენჯზე სულ ამოწუროთ ვაზნების მარაგი და ცარიელი იარაღით დარჩენა ტეხავს. დამატებით ჩანთაში მე მიდევს “ვიქტორინოქსი”, რომელიც ასევე პრაქტიკულად ინსტრუმენტების მინი-ნაკრებია. სხვადასხვა დროს ამ ნაკრებს მე შევმატებ ხოლმე სპეციალიზირებულ ინსტრუმენტებს ან სათადარიგო ნაწილებს გამომდინარე იქიდან თუ რა იარაღი მაქვს იმ დროს. ეს უკვე ითხოვს დანახარჯებს, მაგალითად როდესაც Ar-15 მქონდა ყოველთვის თან ვატარებდი DPMS-ის სათადარიგო დეტალების ნაკრებს, რომელიც 30 დოლარი ღირდა.  გარდა ამისა მანქანაში მიდევს ყოველთვის გრძელი რკინის შომპოლი, დამატებითი მულტიტული. დაუჯერეთ ჩემ რჩევას და თუ აქტიური მსროლელი ხართ შეადგინეთ ასეთი ნაკრები და ერთ დღეს მადლობას მეტყვით13198398_283307295344768_7559195856871970032_oდევს ყოველთვის გრძელი რკინის შომპოლი, დამატებითი მულტიტული. დაუჯერეთ ჩემ რჩევას და თუ აქტიური მსროლელი ხართ შეადგინეთ ასეთი ნაკრები და ერთ დღეს მადლობას მეტყვით

ჩვენი ტესტი – SIG-Sauer P239

May 7th, 2016

ალბათ იარაღის წარმოების ისტორიაში არ არის უფრო უკეთესი თანამშრომლობის ისტორია, ვიდრე შვეიცარიული SIG-ის და გერმანული „ზაუერის“. ეს ორი კომპანია გაერთიანდა ახალი 9მმ-ნი სამხედრო და პოლიციური იარაღის შექმნის მიზნით, რომელსაც უნდა შეეცვალა შეიარაღებაში მყოფი მოდელი P210, რომელიც დღემდე ითვლება ყველაზე მაღალი ხარისხის 9მმ-ან პისტოლეტად შეუდარებელი ხარისხით, სიზუსტით და საიმედოობით. ასეთი მაღალი მოთხოვნებით შექმნილი იარაღი ორ ქვეყანაში, რომელიც სახელგანთქმულია თავისი მაღალი საწარმოო კულტურით უნდა ყოფილიყო ფენომენალური და ეს ასეც გამოვიდა.  ამ თანამშრომლობის პირველი პროდუქტი იყო ჩინებული “SIG Sauer” P220, ინოვაციური როგორც კონსტრუქციული თვალსაზრისით ასევე გამოყენებული საწარმოო ტექნოლოგიებით. მისი წარმოება დაიწყო 1975 წელს.  ინოვაციების გრძელ სიაში მათ შორის შედიოდა ჩაკეტვის სქემა რომელშიც ბჯენის როლს ასრულებდა სავაზნეს კუთხე, რომელიც თავის მხრივ ებჯინებოდა ექსტრაქციის ფანჯრის კუთხეს. ასევე პისტოლეტი იყენებდა ფოლადის ფირფიტისგან დაბეჭდილ (stamped, штамповка) საკეტს, ხოლო საკეტის გული დამზადებული ფრეზირებით, ფიქსირდებოდა მასში გაყრილი ხვეული შტიფტის მეშვეობით. ამის გამო საკეტი იყო მსუბუქი და მისი წარმოება ჯდებოდა იაფი. ასევე ინოვაციური იყო ნაცვლად იმ დროს პოპულარული მექანიკური მცველისა, ჩარჩოს მარხენა მხარეს ჩახმახის მექანიკური დამშვების ‘დეკოკერის” გამოყენება, რომელიც ერგო პისტოლეტს Sauer 38-ისგან.  მოგვიანებით შესანიშნავ P220-ს მოყვა პრაქტიკულად „ვალტერ პპ“-ს კონცეპტუალური კლონი, მოდელი P230 გათვლილი მოკლე 9მმ-ან ვაზნაზე და შემდგომ მოდელი P225, P220-ის კომპაქტური ვერსია. 70-ნი წლების მიწურულს ახალ კომპანიაში შედიოდა უკვე ნახსენები გერმანული „ზაუერი“ რომელიც “ზოგმა” იყიდა  და ასევე შვეიცარიული სპორტული იარაღების მწარმოებელი “Hammerli”. ამ კომპანიების ისტორიას რომ გადავხედოთ, მივხვდებით რატომ გამოვიდა “P” სერიის პისტოლეტები (ამ სტატიაში “P” სერიას პირობითად ვუწოდებთ პისტოლეტების ოჯახს, რომელიც მოიცავს P220-ის კონსტრუქციაზე დაფუძნებულ მოდელებს მხოლოდ)  ასეთი კარგი. შვეიცარიელებმა SIG-იდან შექმენს ახალი იარაღისთვის გონივრული და ჭკვიანური კონსტრუქცია, გერმანელებმა „ზაუერიდან“ უზრუნველყვეს ტრადიციულად მაღალი გერმანული წარმოების ხარისხი ხოლო სპორტულ იარაღში სპეციალიზირებულ „ჰამერლის“ მიერ დამზადებული ლულების წყალობით P-სერიის პისტოლეტებს ერგოთ შეუდარებელი სიზუსტე.

bdasig

P220, SIG-Sauer-ის პირველი პისტოლეტი. კალიბრი 9×19 Luger, ერთ რიგიანი მჭიდის წყალობით პისტოლეტი თხელია. ტარი ძალირან ერგონომიულია. იარაღი გამოირჩევა შესანიშნავი სიზუსტით და საიმედოობით.  სურათზე ასახული პისტოლეტი არის ადრინდელი მოდელი იმპორტირებული აშშ-ში “ბრაუნინგის” სავაჭრო ნიშნის ქვეშ. ყურადღებას იქცევს პისტოლეტის უნაკლო შესრულება და “ევროპული” მჭიდის ღილაკი განლაგებული ტარის ძირში. 

ახალი გერმანულ-შვეიცარიული პისტოლეტები პირველი შეხედვით არანაირად არ გავდნენ ტიპიურ იმ დროინდელ ევროპული წარმოების იარაღებს, პისტოლეტები იყო გაბარიტული, დაკუთხული ფორმებით, იყენებდნენ პლასტმასის სალოყეებს და მსუბუქ შენადნობებს. თავდაპირველად იმპორტირებული აშშ-ში „ბრაუნინგის“ სავაჭრო ნიშნის ქვეშ, პისტოლეტებს ზომიერი წარმატება ხვდა წილად და მხოლოდ მას, მერე რაც 1985 წელს „ზიგ ზაუერმა“ დაარსა აშშ-ში SIGARMS Inc. და დაიწყო ექსპანსია ამერიკულ ბაზარზე, ამ პისტოლეტებმა მიიღეს ის აღიარება, რომელსაც იმსახურებდნენ. 2004 წლამდე ამ მწარმოებლის პისტოლეტები მეტ ნაკლებად სტანდარტულად გამოიყურებოდნენ, უმეტესობა დეტალების ჩარჩოების ცათვლით კვლავ მზადდებოდა გერმანიაში მაგრამ მას მერე რაც 2004 წელს  კომპანიამ დაიწყო წარმოების მოწყობა აშშ-ში “ზიგ ზაუერის” პისტოლეტების იერსახე რადიკალურად შეიცვალა. გაჩნდა “ლიმიტირებული” სერიები, პისტოლეტები უცნაური დაფრავებით და ათასი დეტალით რომელთა მიზანი იყო პისტოლეტის გამორჩევა. ზოგი ამას უკავშირებს ამ კომპანიაში რონ კოენის გადასვლას, რომელიც მანამდე ამერიკულ “კიმბერში” მუშაობდა, ხოლო “კიმბერი” ცნობილი იყო თავისი “მოხატული” და მდიდრულად გაფორმებული პისტოლეტებით. ამ პერიოდიდან “ზიგებზე” ასევე გაჩნდა პიკატინის სამაგრი და “კუდი” ჩარჩოზე რომელიც პიკატინის სამაგრისგან განსხვავებით რბილად რომ ვთქვათ იყო ზედმეტი და აბსოლუტურად არანაირი ფუნქციის მატარებელი არ იყო. დღეს გაყიდვებით “ზიგ-ზაუერის” პისტოლეტები აშშ-ში მეორე ადგილზეა და მხოლოდ გლოკს უთმობენ პოზიციებს.  ამჯერად “Sig Sauer Inc” არის ცეცხლსასროლი იარაღის მსხვილი მწარმოებელი, 800 კაციანი შტატით და ასევე გარდა თანამედროვე წარმოებისა ასევე გააჩნია სახმელეთო და საზღვაო სასწავლო ცენტრი აშშ-ში.

beaversig

ძველი სტილის ჩარჩო მარცხნივ, ახალი მარჯვნივ.  

ჩვენ უკვე ვწერდით „ზიგ-ზაუერის“ სხვა მოდელებზე, P226-ზე და SP2022-ზე, გვქონდა ჩვენ ასევე ძალიან ადრე P229-ის და P220-ის ტესტირების საშუალებაც. ამჯერად ჩვენი შესწავლის ობიექტია კიდევ ერთი „ზიგ-ზაუერის“ პისტოლეტი მოდელი P239. კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტი, დღეს იშვიათი ერთ-რიგიანი 8 ვაზნიანი მჭიდით.

ჩვენი პისტოლეტი გერმანიაში გამოშვებული იარაღია, სავარაუდოთ 90-ნი წლების ბოლოს. გამოშვების პერიოდიდან გამომდინარე ის ატარებს ხარისხის და დეტალებისადმი ყურადღების ისეთ ნიშნებს, რომელიც დღეს უბრალოდ აღარ გვხვდება ასეთ იარაღში. დამაბრუნებელი ზამბარის ღერძი რკინის არის, მჭიდის ღილაკი დაფარულია უნაკლოდ შესრულებული „ჩეკერინგით“. ერთადერთი რაც პისტოლეტში არის პლასტმასის, არის მხოლოდ ტარის სალოყეები. პისტოლეტი შიგნიდან და გარედან უნაკლოდ არის შესრულებული. საკეტი დაფარულია შავი დამცავი საღებავის სქელი ფენით. ამჟამად “ზიგ-ზაური” იყენებს დაფარვას, რომელსაც „ნიტრონს” ეძახის, მაგრამ ადრე პისტოლეტების საკეტების ნაწილი იღებებოდა ან იყო ოქსიდირებული. წლების განმავლობაში დაფარვები პისტოლეტებზე იცვლებოდა და ეხლა უმეტესობა P სერიის “ზიგები” არიან ანოდირებული ალუმინის ჩარჩოთი და უჟანგავი რკინის საკეტით, რომელიც იფარება “ნიტრონით”. ის რასაც “ზიგი” ეძახის “ნიტრონს” არის ვაკუუმში დაფრქვევის ტექნოლოგია, რომელიც ქმნის რკინის ზედაპირზე თხელ დამცავ ფენას და ამ სამუშაოს “ზიგ ზაუერისთვის”  ახორციელებს კომპანია “იონბონდი”. დაფარვა კარგად უძლებს ბუდეში ტარებით და ჩადება-ამოღებით გამოწვეულ ცვეთას მაგრამ არც ისე მდგრადია მყარ ზედაპირებთან შეხებისას.  ის ასევე საერთოდ არ ირეკლავს შუქს.

ჩვენი პისტოლეტი, ჩვენ შევიძინეთ მეორადი. მიუხედავად იმისა, რომ იარაღი არ იყო ახალი და გარედან ცვეთის ან უფრო ზუსტად უხეში მოპყრობის ნიშნები ქონდა, შიგნიდან იარაღი პრაქტიკულად ახალი ჩანდა, რამაც გადამაწყვეტინა ამ იარაღის შეძენა.  ჩემი აზრით ასეთი გარიგება არის საუკეთესო ვარიანტი პისტოლეტის შეძენის, ადამიანისთვის, რომელსაც უნდა კარგი იარაღი მაგრამ არ უნდა ბევრის გადახდა. ასეთი „ჩამოწერილი“ პისტოლეტები არის საუკეთესო შენაძენი, როდესაც იარაღს არ ადევს დიდი ფასი გარეგანი ცვეთის ნიშნების გამო მაგრამ, უმეტესობა ასეთი იარაღების, როგორც წესი ტექნიკურად იდეალურ მდგომარეობაში არიან. ჩვენი „ზიგი“ იყო ინკასაციის იარაღი და როგორც ჩანს მაგ იარაღიდან საერთოდ არ ისროდნენ, და ის იდო ან სავარძლის ქვეშ ავტომანქანაში ან ე.წ. „ბარდაჩოკში“, იმიტომ რომ ცვეთის ასეთი ნიშნები ნამდვილად არ იყო გამოწვეული ბუდეში მისი ტარებით. მას მერე რაც იარაღის დათვალიერებამ გამოავლინა აბსოლუტურად საღი ლულა, მჭიდი და ზამბარები, გადაწყვეტილება შეძენაზე მალევე იქნა მიღებული. კარგმა კაცმა დამითმო ეს პისტოლეტი სულ რაღაც 1000 ლარად. მე დავრეკე “ზიგ-ზაუერის” საფირმო მაღაზიაში თბილისში, სადაც მაცნობეს, რომ ახალი P239 ღირდა 1437 დოლარი!

sdsdf7777

არაპრეზენტაბელური იერახის ქვეშ იმალეებოდა პრაქტიკულად ახალი (ტექნიკური თვალსაზრისით) პისტოლეტი. ხშირად ასეთ ნატანჯ პისტოლეტებზე გვხვდება უფრო სერიოზული ნაკლები, დაჭეჭყილი (ალუმინის) ჩარჩო, რომელიც ცუდათ იტანს დავარდნებს, იგივე მიზეზის გამო დაზიანებული ლულის გამოსასვლელი, უხეში წმენდის კვალი ლულის არხში, კოროზია, დამჯდარი ზამბარები, დაზიანებული მჭიდები და ა.შ. ჩვენ შემთხვევაში ერთადერთი ნაკლი იყო გაქუცული დაფარვა. 

P239 არის პრაქტიკულად იდენტურია P სერიის სხვა პისტოლეტებთან თავის კონსტრუქციით და მართვის ელემენტების განლაგებით. ის ასევე იყენებს ჩარჩოზე განლაგებულ „დეკოკერს“, საკეტის შემაკავებელი ასევე შედარებით უკან არის განლაგებული. ჩარჩო ალუმინის არის, დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი იგივე არის რაც P სერიის სხვა პისტოლეტებში ანუ ორმაგი/ერთმაგი მოქმედების, იგივე ეხება ჩაკეტვის სქემას. გამოყენების /დანიშნულების ფილოსოფიით ყველაზე ახლოს მასთან დგას კლასიკური  P225, კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტი, რომელიც ისევე როგორც P239 იყენებს 8 ვაზნიან ცალ რიგიან მჭიდებს. მაგრამ ამავე დროს უფრო თანამედროვე P239 გათვლილია უფრო ძლიერ კალიბრებზეც .40 S&W და .357 SIG. ამის გამო საკეტი ამ პისტოლეტზე არის ფრეზირებული და უნდა ვივარაუდოთ, რომ რესურსი 9მმ-ნი P239-ის უფრო მაღალია ვიდრე P-225-ის, რომელიც იყენებს „დაბეჭდილ“ (stamped) საკეტს და გათვლილია და გამოდის მხოლოდ კალიბრში 9×19.

sigtopslide

ჩაკეტვა სავაზნეს და საექსტრაქციო ფანჯრის კუთხეებზე პირველად განხორციელდა P220-ზე და დამზადების სიმარტივის და საიმედოობის გამო ჩაკეტვის ეს სქემა გამოიყენება უამრავ სხვა პისტოლეტში. 

„ზიგ ზაუერის“ განმარტებით P239 არის „პერსონალური“ ზომის იარაღი, რომელიც შეიქმნა ძალოვნების მოთხოვნით, როგორც კომპაქტური, დამხმარე იარაღი ფარული ტარებისთვის. იგივე P225-თან შედარებით მისი საკეტი უფრო თხელია, ტარი უფრო მოკლე. პისტოლეტი მაქსიმალურად ოპტიმიზირებულია ფარული ტარებისთვის მაგრამ ჩვენ მას ვერ ვუწოდებთ პატარა ან მსუბუქ იარაღს. მისი წონა 714 გრამია რაც უტოლდება ორ რიგიანი მჭიდის მქონე სხვა პისტოლეტებს პოლიმერის ჩარჩოთი. ლულის სიგრძე 91მმ-ია. ლულა კლასიკური ხრახნებით არის. მიუხედავად ამისა პისტოლეტი ზომიერად თხელია ხოლო მისი მოკლე და ვიწრო ტარი ხელს უწყობს კომფორტულ ფარულ ტარებას.

ისევე როგორც სხვა პისტოლეტები P239 არ იყენებს მექანიკურ მცველს და ამის მაგივრად გააჩნია ოთხი ავტომატური დაცვის მექანიზმი, დამრტყმელის მცველი, სასხლეტის ბერკეტის დისკონექტორი, ჩახმახის ინტერცეპტორი და ასევე “ზიგ ზაუერში” თვლიან, რომ დეკოკერი ასევე არის ერთ-ერთი უსაფრთხოების უზრუნველყოფის ფუნქცია.

ყველა „P“ სერიის „ზიგ-ზაუერი“ პრინციპში იყოფა ორ დიდ ჯგუფად (საქართველოსთვის მაინც), მოდელები „ნაბეჭდი“ საკეტით და ფრეზირებული საკეტით. ჩვენთან პისტოლეტი “დაბეჭდილი” საკეტით უფრო ხშირად გვხვდება. ამავე დროს ფრეზირებული საკეტი გათვლილია უფრო ძლიერ ვიდრე 9მმ „ლუგერი“ ვაზნაზე და ბოლო დროს პრაქტიკულად ყველა “ზიგ-ზაუერის” პისტოლეტი გამოდის ფრეზირებული საკეტით. მათი გარჩევა ძალიან ადვილია, ადრინდელი საკეტები ორ  კომპონენტიანია საკეტი და მასში ჩასმული საკეტის გული, გარედან ექსტრაქტორი არ ჩანს, საკეტში გაყრილი პინი არის ხვეული. ფრეზირებული საკეტი ამოჭრილია რკინის ნაჭრიდან და “მონოლითურია”, ექსტრაქტორი გარედან არის განლაგებული, პინი არის ასევე ფრეზირებული (ვინც ვერ გაიგეთ ხვეულ პინს გვერდიდან რომ შეხედოთ ის არის ნასვრეტიანი ხოლო ფრეზირებულს ნასვრეტი არ აქვს). ჩემი მოკრძალებული აზრით, 9მმ-ნი “ზიგი” უმჯობესია იყოს ადრინდელი გამოშვება. იარაღი უფრო მსუბუქია, უკეთესი ბალანსი გააჩნია, დამზადების ხარისხი უმაღლესია ხოლო ფასი ბევრად ნაკლებიც არის, როგორც წესი. მე არ მინდა სპეკულირება ამ თემაზე მაგრამ ჩემი აზრით გერმანული (დასავლეთ გერმანული) “ზიგ-ზაუერები” არიან გამორჩეულები ხარისხით და შესრულებით. მას მერე რაც წარმოება ჯერ გაიყო და შემდეგ ამერიკაშიც ცალკე დაიწყო, პისტოლეტები ისე კარგად არ გამოიყურებიან და ბევრი თვლის რომ ხარისხის სტანდარტმაც დაიწია. მე ვერვ ვუარყოფ ამას და ვერც დავადასტურებ, ყველა “ზიგი”, რომელმაც ჩემ ხელში გაიარა ყველა კარგად მუშაობდა, იყო ზუსტი, საიმედო და ხარისხიანი, თუმცა მსუბუქი საკეტის და საუკეთესო შესრულების გამო ჩემი ფავორიტებია ადრინდელი “ზიგ ზაუერები”.

მოთხოვნამ უფრო ძლიერ კალიბრზე გათვლილ იარაღზე განაპირობა “ზიგ-ზაუერის” მოდელების გამაში ახალი პისტოლეტების: P229 და P239-ის გამოჩენა მიუხედავად იმისა, რომ ანალოგიური გაბარიტების პისტოლეტები ზიგ-ზაუერს უკვე ქონდა, P228 და P225 შესაბამისად. როგორც უკვე აღვნიშნე, ახალ მოდელებს ქონდათ შედარებით მძიმე და უფრო ძლიერი საკეტები და ასევე გაძლიერებული ჩარჩოები. მას მერე, რაც P229 გახდა ხელმისაწვდომი 9მმ-ან კალიბრშიც, P228-ის წარმოება საერთოდ შეწყდა. აღსანიშნავია, რომ წარმოების ხარჯების შემცირების და უნიფიკაციის მიზნით P229-მ მიიღო ერთი ზომის ჩარჩო ყველა კალიბრისთვის, რის გამოც შესაძლებელი გახდა მისი ტევადობის გაზრდა 15 ვაზნამდე რაც უფრო შეესაბამებოდა თანამედროვე სტანდარტებს. P225-ის წარმოება ასევე შეწყვეტილი იყო და განახლდა არც ისე დიდიხნის წინ. მიზეზი ამისა არის ამ პისტოლეტის პოპულარობა და მთელი თაყვანისმცემელების კულტი რომელიც ამ მოდელის ირგვლივ შეიქმნა. პისტოლეტი ფასობს ძალიან დაბალი წონის, მაღალი სიზუსტის, ერგონომიკის და კომპაქტური გაბარიტების გამო. P239-ის წარომება არ შემწყდარა და ეს პისტოლტი დღემდე გამოდის. ამჟამად P239 ხელმისაწვდომია გარდა სტანდარტული კონფიგურაციისა ასევე  უჟანგავი საკეტით (დაფარვის გარეშე), მხოლოდ ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მქანიზმით (DAK), სამ კალიბრში (9×19, .40S&W, .357 SIG), ტაქტიკურ ვარიანტში გრძელი ლულით საპრესორის დასაყენებლად, ასევე მოდელი SAS დამრგვალებული კუთხეებით უფრო კომფორტული ტარებისთვის და მოდიფიკაცია Scorpion, შეღებილი ქვიშის ფერში, განსხვავებული სალოყეებით, SRT სასხლეტით (სასხლეტი მოკლე რესეტით).

sigstsights

P239-ს ასევე ერგო ალბათ საუკეთესო სტანდარტული რკინის სამიზნე მოწყობილობები, რომელიც ოდესმე დაყენებულა პისტოლეტზე. ისინი დიდია, ადვილად დასანახია, კარგად ატარებენ შუქს.

.

როდესაც საქმე მივიდა სროლამდე, გამოცდილება გვკარნახობდა, რომ არც თუ ისე კარგი ბალანსი, მაღალი ლულის ღერძი და „ზიგის“ საფირმო გრძელი რესეტი გარკვეულ პრობლემებს შექმნიდა. მიუხედავად ამისა შედეგები მაინც კარგი მივიღეთ. P239 არ არის „რეის განი“ და სპორტული „ბლასტერი“, მაგრამ თავის ფუნქციას ის მშვენივრად ასრულებს. პისტოლეტს გააჩნია შესანიშნავი სიზუსტე, სწრაფი სროლისას ის ასევე ეფქტურია, ორმაგი გასროლების რეჟიმში “სპლიტები” არ არის ძალიან მოკლე (დრო გასროლიდან გასროლამდე) მაგრამ მიუხედავად ამისა ასეთ რეჟიმშიც ეფექტური თავდაცვითი სროლა შესაძლებელია. მიუხედავად ვიწრო და თხელი ტარისა იარაღი დამაკმაყოფილებლად კომფორტულად ზის ხელში და იძლევა საშუალებას ორივე ხელის ეფექტური გამოყენების. რა თქმა უნდა მოკლე და ვიწრო ტართან მძიმე ფრეზიერებული საკეტის გამოყენება დაარღვია ბალანსი და პისტოლეტის ჭერისას იგრძნობა საკეტის წონა

13106703_274006629608168_856473373_o

12 იარდზე სროლისას პისტოლეტმა შესანიშნავი სიზუსტე აჩვენა კომპაქტური პისტოლეტისთვის. სამი მუხტიდან საუკეთესო აღმოჩნდა Magtech-ის 124 გრანიანი ტყვიით აღჭურვილი ვაზნები, რაც ეწინააღმდეგება შედეგებს, რომლებსაც ჩვენ ადრე ვიღებდით რა დროსაც ეს ვაზნა ყოველთვის იყო ყველაზე უარესი სიზუსტის მხრივ.  შესაძლებელია საქმე არის ახალ პარტიაში, რომელიც იყიდება ღია ცისფერი ყუთებით . 

sdfg

ორმაგი  (double tap) გასროლებით 6 მეტრიდან ასევე დამაკმაყოფილებელი შედეგი მივიღეთ. P239 ითხოვს კონცენტრაციას და არ პატიებს შეცდომებს, რაზეც მეტყველებს ერთი აცილება, უჩვეულო მსროლელისთვის ახლო მანძილის გათვალისწინებით. 

dgdsg

12 იარდიდან სწრაფი გასროლები (კონტროლირებადი ორ-ორი გასროლა) იყო ძალიან ადვილი.

ghf74321

ტესტირება ვაზნების მონელებაზე იარაღმა ასევე ჩააბარა წარმატებით.  ერთ მჭიდში მოვათავსეთ 90, 115 და 124 გრანიანი მთლიანი გარსით დაფარული ვაზნები, ორი ვაზნა კონუსური ტყვიით, ერთი ვაზნა ექსპანსიური 147 გრანიანი ტყვიით და ასევე ერთი ფრაგმენტირებადი ვაზნა.  დაბრკოლებას ადგილი არ ქონია.

სასხლეტი როგორც ყველა „ზიგ“-ზე კარგი გამოდგა, გრძელი „რესეტი“ დიდიხანია “P” სერიის „საფირმო“ ნიშანია და ამაზე წუწუნი არ ღირს. აღსანიშნავია, რომ ორმაგ რეჟიმში სასხლეტის 10 ფუნტიანი წონა ჩვენი აზრით ცოტათი უფრო მეტია ვიდრე უნდა იყოს.  ასევე თავის შეგვახსენა “P” სერიის კიდევ ერთმა საფირმო თვისებამ, საკეტის შემაკავებელმა, რომელიც განლაგებულია ისეთ ადგილას, რომ ადვილად ექცევა მარჯვენა ხელის დიდი თითის ქვეშ, რის გამოც პისტოლეტის საკეტი შესაშური პერიოდულობით არ რჩებოდა ღია ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ. ექსტრაქცია იყო ძალიან პოზიტიური და ერთგვაროვანი, მასრებს არ ეტყობოდა რამე ანომალიური დეფექტები. პისტოლეტი მუშაობდა როგორც შვეიცარიული საათი და სხვას არც შეიძლება ველოდებოდეთ ამ მწარმოებლის იარაღებისგან.

მთლიანობაში იარაღი გამოირჩევა კარგი სროლისუნარიანობით, ის არ ბრწყინავს, არ გვაოცებს ის უბრალოდ აკეთებს თავის საქმეს და მეტი ასეთ იარაღს არც მოეთხოვება. მექნიკური თვალსაზრისით P239 არის სრულყოფილი იარაღი. არაფერი ამ იარაღზე არ თამაშონს, არ ხმაურობს, ყველა მართვის ელემენტი მუშაობს იდეალურად.

რაც შეეხება გერმანული და ამერიკული “ზიგების” შედარებას უნდა შევეგუოთ იმ ფაქტს რომ დღევანდელი პისტოლეტები ისე აღარ გამოიყურებიან როგორც თუნდაც 10-15 წლის წინ. მწარმოებლები მაქსიმალურად ცდილობენ ხისტი კონკურენციის პირობებში დაწიონ ფასი და შეამცირონ ხარჯი. პირადად ჩემი აზრია, რომ საღი გერმანული ან აღმოსავლეთ გერმანული “ზიგი” კარგ ფასად ბევრად უკეთესი შენაძენია ვიდრე ახალი გამოშვების, რომლებიც ძალიან ძვირები ღირს. რაც შეეხება “ზიგ ზაუერის” ახალი თაობის პისტოლეტებს, P250-ს, P320-ს და ასე შემდეგ ჩემი აზრით ეს კარგი იარაღებია მაგრამ მათ ყველას აკლია “ზიგ-ზაუერის” “ჯადო” …

ბოლოს როდესაც ჩვენ დავრწმუნდით, რომ პისტოლეტი კარგია, ჩვენ გადავწყვიტეთ, რომ ის იმსახურებდა აღდგენას და თუნდაც მსუბუქ კასტომიზაციას. შედეგი აღდგენის ჩვენი აზრით ღირდა შრომად. პისტოლეტი დაიფარა Duracoat-ით, ჩარჩო მუქი მწავენე ფერის გახდა, საკეტი შავი. დამაბრუნებელი ზამბარის და სალოყეს ხრახნების ხელახალი ოქსიდირება მოვახდინეთ. ლულის ფოლადმა საკმაოდ უჩვეულო ფერი მიიღო, ბრინჯაოს და მდგოვის ფერის ნარევი, ალბათ იმიტომ რომ ნაწილობრივ უჟანგავი ფოლადის გამოყენების გამო. ამის გამო ის იდეალურად მოუხდა პისტოლეტს. დამატებით ჩვენ დვაკარით მჭიდის ხუფს წებოვანი აბრაზიული ფირი ხოლო წინა სამიზნე შევღებედ წითლად.  შედეგად ჩვენ მივიღეთ აბსოლუტურად უნიკალური, „კასტომიზირებული“ პისტოლეტი.

dfl98989

1000 ლარად და ცოტა შრომის ფასად ჩვენ მივიღეთ გამორცეული, განსაკუთრებული იარაღი, რომელიც გაცილებით უფრო მეტი ღირს. 

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. SIG-Sauer P239 არის კარგი იარაღი მაგრამ შედარებით დიდი მასის, გაბარიტების და ერთ-რიგიანი მჭიდის გამო, ის ვერ ჯდება კარგად იმ ტრენდში, რომელიც დღეს არსებობს თავდაცვით იარაღში. დღეს ასეთი გაბარიტების და მასის პისტოლეტის წარმოება ერთ-რიგიანი მჭიდით უბრალოდ არ არის მიღებული. მიუხედავად ამისა, P239-ს გააჩნია ყველა ის თვისება, რის გამოც პოპულარულია „ზიგ-ზაუერი“, ხარისხი, გამძლეობა, სიზუსტე, საიმედოობა. კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტი ტრადიციული ორმაგი/ერთმაგი მოქმედების დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმით და ანალოგიური ხარისხის, არც ისე ბევრია, მაგრამ თუ თქვენ არ გაქვთ პრობლემა პოლიმერის ჩარჩოიან “სტრაიკერებთან“, ბევრი უკეთესი ალტერნატივა არსებობს, რომელიც თან ბევრად უფრო იაფიც ღირს. 1430 დოლარი ერთ-რიგიან 9მმ-ან სტანდარტული შესრულების პისტოლეტში არანორმალურად დიდი ფასია. ასევე  ჩვნი აზრით P239 ხდება მისაღები მხოლოდ კალიბრში .40S&W ან .357 SIG, 9მმ-თვის ეს იარაღი ზედმეტად დიდია.

რევოლვერი, კი თუ არა?

April 5th, 2016

1831 წლის ზამთარში  სემუელ კოლტი იმყოფებოდა კალკუტაში (ინდოეთი), სადაც ის პირველად გაეცნო კოლლიერის კონსტრუქციის ბრუნავ პისტოლეტებს. კოლტმა ჩათვალა, რომ აღნიშნული პისტოლეტები ზედმეტად რთული იყო (მხოლოდ დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმი 40-ზე მეტი ნაწილისგან შედგებოდა) და გარდა ამისა ყოველი გასროლის შემდეგ საჭირო იყო ბრუნავი სავაზნის ხელით დატრიალება და ლულასთან გასწორება. მიუხედავად ამისა კოლტს იდეა მოწონა და სანამ მისი ხომალდი მიცურავდა ბოსტონისკენ ის ფიქრობდა ნანახი იარაღის გაუმჯობესებაზე და პიველ რიგში მას უნდოდა რომ ბრუნვა მომხდარიყო ავტომატურად ყოველი გასროლს წინ და არა მეორე ხელის დახმარებით. გემზე განლაგებული ჯალამბარის (windlass) მუშაობაზე დაკვირვებით მან მოიგონა სისტემა რომელიც ერთდროულად შეაყენებდა ჩახმახს მორიგი გასროლისთვის და ასევე გადაატრალებდა დოლურას. ბოსტონში დაბრუნებისას კოლტმა შექმნა ხისგან დამზადებული მომავალი რევოლვერის პირველი მოდელი, დანარჩენი კიდე უკვე ისტორიაა…..

რაღა დროს რევოლვერია?! ხალხი კოსმოსში დაფრინავს, როგორც იტყოდა ჩემი მეგობარი, მაგრამ მოდით კიდევ ერთხელ დავფიქრდეთ არის თუ არა კოსმოსში ფრენების ეპოქაში კვლავ დარჩენილი ადგილი რევოლვერისთვის? ასე თვალი გადავავლოთ იმ რევოლვერებს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ამ იარაღის ევოლუციაში, კიდევ ერთხელ დავფიქრდეთ იმ უპირატესობებზე და შეზღუდვებზე რომელსაც ამ ტიპის იარაღი სთავაზობს მომხმარებელს.

ტექნიკური თვალსაზრისით რევოლვერის იერსახე თითქოს პრაქტიკულად არ შეცვლილა. ის კვლავ შედგება ჩარჩოსგან, მასში ჩახრახნილი ლულისაგან, სახელურისგან და რაღა თქმა უნდა დოლურასაგან. ახალი კატალოგები რომ გადავშალოთ, დავინახავთ რომ რევოლვერები თუ არ ჩავთვლით ერთპორ ეკზოტიკურ მოდელს ერთმანეთს ისე გვანან, როგორც ორი წყლის წვეთი, ხოლო ორი უმსხვილესი მწარმოებელი „ტაურუსი“ და „სმიტ&ვესონი“ პრაქტიკულად იდენტურ რევოლვერებს უშვებენ. სამწუხაროდ „კოლტის“ რევოლვერები როგორც ჩანს საბოლოოდ ჩაბარდა ისტორიას თუმცა ჭორები წარმოების განახლებაზე პერიოდულად ჩნდება და იარაღის მოყვარულებში ხანმოკლე აჟიოტაჟს იწვევს.  თავდაპირველად ათზე მეტი გადატენვის სქემიდან შემორჩა რეალურად მხოლოდ ერთი, გვერდიდან გასახსნელი დოლურათი, რომელიც გამოიყენება პრაქტიკულად ყველა თანამედროვე რევოლვერში, რომელიც შექმნილია თავდაცვისთვის.

colt-revolver1

სმიტ&ვესონი M&P მოდელი 10,  თხელი ლულით, გათვლილი “.38 სპეციალურზე” მრავალი წელი იყო ტიპიური ამერიკული პოლიციური რევოლვერი. მარტივი, უტყუარი, საიმედო იარაღი. წლების შემდეგ მას ჩაენაცვლება იგივე თვისებების მქონე “გლოკის” პისტოლეტი. რევოლვერებმა ევროპაში მალე დაუთმეს ადგილი პისტოლეტებს, მაგრამ აშშ-ში 70-ნი წლების ბოლომდე რევოლვერი რჩებოდა პოლიციის და არმიის შეიარაღებაში და ამიტომაც თანამედროვე რევოლვერის სახის ფორმირებაში აშშ-ის მწარმოებლებმა გადამწყვეტი როლი ითამაშეს.

საქართველოში რევოლვერი ტრადიციულად ასოცირებულია ბელგიურ „ნაგანთან“, რომელიც გარდა იმისა, რომ დიდი რაოდენობით გაიყიდა სამოქალაქო ბაზარზე ასევე ხშირად ფიგურირებს კრიმინალურ ქრონიკაშიც.  „ნაგანი“ ჩვენთან ისევე როგორც პრინციპში ზოგადად რევოლვერი აშშ-ში, ითვლება უფროსი თაობის იარაღად, სადაც ის ჩვენ შემთხვევაში ასოცირებულია „საბჭოთა“ „ვესტერნებთან“ ან რაღაც “კრიმინალურ რომანტიკასთან”. იგივე მიზეზის გამო მაგალითად დიდი პოპულარობით ასევე სარგებლობს ჩვენთან მაუზერის პისტოლეტიც – C96. „ნაგანზე“ ჩვენ ვწერდით ადრე, ეს არის დიდი, მექანიკურად საიმედო იარაღი მაგრამ გააჩნია ანემიური კალიბრი, დაბალი ერგონომიკა, საშინელი სასხლეტი და მის გადატენვას მთელი საუკუნე ჭირდება.  „ნაგანის“ შემდეგ ყველაზე გავრცელებული რევოლვერი საქართველოში არის ბრაზილიური „ტაურუსის“ წარმოების (ასევე „როსის“) იარაღები.  „ტაურუსის“ რევოლვერების იმპორტი ხდებოდა საქართველოში რეგულარულად და ამ მომენტისთვისაც ბევრ მაღაზიაში დევს ახალი “ტაურუსი/როსის” რევოლვერები, ისევე როგორც არის საკმარისი შემოთავაზებები მეორადი იარაღის ბაზარზე. „ტაურუსის“ რევოლვერები მინდა გითხრათ, რომ ძალიან კარგად გამოიუყურებიან, გამოირჩევიან პირდაპირ ვიტყვი ფანტასტიური დაფარვებით და დიზაინით, მაგრამ აღრთოვანება სწრაფად გადაგივლით როდესაც ჯერ შეეცდებით ორმაგ რეჟიმში გასროლას ან დაშლით რევოლვერს და დახედავთ მისი მექანიზმის შესრულებას. სასხლეტი მძიმეა და უხეში, ხოლო შიგნიდან რევოლვერები ასევე უხეშად არიან დამზადებულები.  „ტაურუსები“ იმდენად კარგად არიან დამზადებულები გარედან, რომ როგორც ჩანს ეკონომია ხდება სადღაც სხვაგან, ან გამოყენებულ მასალებში ან დეტალების მორგებაში. და დეტალები მართლაც რომ უხეშად არის დამზადებული და ცუდათ მორგებული, რისი მიზეზიც არის საშინელი სასხლეტი ორმაგ რეჟიმში პრაქტიკულად ყველა „ტაურუსზე“ რაც მე ხელში მჭერია. გარდა ამისა მათი საიმედოობაც სერიოზული ეჭვის ქვეშ უნდა დავაყენოთ. ჩემი პირადი გამოცდილებით კარგად მუშაობენ .22 კალიბრის მოდელები, მე მქონდა ასეთი ორი: “როსსი 518″ და “ტაურუსი” მოდელი 60. რაც შეეხება .38 ან .357 კალიბრის რევოლვერებს, ერთი ჩემი მეორადი “ტაურუს 85″ საერთოდ არ მუშაობდა, მეორე .357 კალიბრის მოდელი 66, ჯერ ყოველთვის არ ურტყავდა ამაალებელს საკმარისი ძალით და ბოლო აბსოლუტურად ჩვეულებრივი ექსპლუატაციის პირობებში მას გაუტყდა „ტრანსფერ ბარი“. თუ გავითვალისწინებთ რომ არც „ტაურუსის“ პისტოლეტები არ იყო უპრობლემო (გატეხილი ექსტრაქტორი პრაქტიკულად ახალ PT1911-ზე) ჩემი პირადი აზრით „ტაურუსის“ იარაღი არ შეიძლება იყოს რეკომენდირებული როგორც სერიოზული საბრძოლო/თავდაცვის ინსტრუმენტი. ლომის წილი პრობლემების, რომელიც მე მქონდა იარაღის 150 მოდელთან უკანასკნელი 10 წლის განმავლობაში უკავშირდება „ტაურუსის“ იარაღებს, ასე რომ გამართლება: „ტაურუსი“ ყიდის ბევრ იარაღს და ამიტომაც მათ პრობლემებზე ხშირად წერენ ჩემზე არ ვრცელდება. ეს სტატია არ ეხება „ტაურუსის’ რევოლვერების მიმოხილვას, მაგრამ მე უნდა დამიფიქსირებინა ჩემი მოსაზრება ამ კომპანიის პროდუქციაზე. არ გამოვრიცხავ სადმე არიან “ტაურუსების” კმაყოფილი მფლობელები, უბრალოდ მე არ ვარ მათ რიცხვში.

7602c-1024x768

ბილ რუგერმა  რადიკალურად გააუმჯობესა კლასიკური კოლტის ერთმაგი მოქმედების რევოლვერი Single Action Army და 1955 წელს გამოუშვა მოდელი “Blackhawk”. ამ რევოლვერმა გააღვივა ინტერესი კლასიკური “ვესტერნის” სტილის რევოლვერების მიმართ და ის დღემდე გამოდის და პოპულარობით სარგებლობს სპორტსმენებში და უბრალო იარაღის ენთუზიასტებში.  

ტაურუსის გარდა რევოლვერების მსხვილი მწარმოებლები არიან ასევე Smith&Wesson, Ruger, Charter Arms”, რევოლვერებს დღემდე უშვებენ ასევე ევროპაში. პიონერმა “კოლტმა” შეწყვიტა რევოლვერების წარმოება 1996 წელს. ამის გამო ძალიან ცოტა „კოლტის“ რევოლვერია საქართველოში და სხვა ქვეყნებშიც ფასი მათ იარაღზე შესაბამისად მაღლა იწევს. მე 12 წლის განმავლობაში შემხვდა სულ სამი “კოლტი”, .357 კალიბრის „ანაკონდა“ და „პიტონი“ და .38 კალიბრის  „დეტექტივ სპეშელი“.  „რუგერის“ რევოლვერი მე არ შემხვედრია და არც მახსოვს, რომ რომელიმე მაღაზიას გაეყიდოს ესეთი, „სმიტ&ვესონიც“ საკმაოდ იშვიათია და გარდა ამ ორისა კიდე გვხვდება საქართველოში სამი ევროპული მწარმოებლის რევოლვერები, ჩეხური „ხოლეკი“, ესპანური „ლამა“ და გერმანული „ვაირაუხი“.   აბსოლუტური უმეტესობა მოდელების არის კომპაქტური .38 Special კალიბრის რევოლვერები. უკანასკნელი სამის ავკარგიანობის შესახებ მე ნაკლებად ვარ ინფორმირებული თუმცა გარეგნულად ეს რევოლვერები კარგად გამოიყურებიან, მეტს ვერაფერს ვერ ვიტყვი.

Korth-Super-Sport

მჭუდროდ დასახლებული, წყნარი ევროპა მკაცრი რეგულაციებით ხდის ხელმისაწვდომს მხოლოდ სპორტულ სროლას, ამის გამო ევროპაში რევოლვერები უფრო მიზანში სროლისთვის გამოიყენება და ნაკლებად ნადირობისთვის ან თავდაცვისთვის. ევროპაში არის ბევრი მწარმოებელი მაღალი კლასის სპორტული რევოლვერების. სურათზეა გერმანული Korth “Super Sport” კალიბრში .357 მაგნუმ. 

 ”კოლტი” და “სმიტ&ვესონი” ყოველთვის წარმოადგენდენ ძველი სკოლის ხარისხიან და საიმედო იარაღს, რომელშიც ჩანდა კვალიფიციური და გამოცდილი ოსტატების ხელების შრომა. “რუგერმა” მოიტანა ახალი ტექნოლოგიები, წარმოების გამარტივება და ხელმისაწვდომობა, რაც ყველას არ მოეწონა. ამ სამიდან, მხოლოდ ორ დარჩა, ხოლო “კოლტმა” დაკარგა თავისი პოზიციები ნაწილობრივ  იმის გამო, რომ არ უსმენდა თავის მომხმარებლებს და ასევე კიდევ ერთი ნაკლებად ცნობილი ტექნიკური დეტალის გამო. 50-ნი წლების ბოლოს პოლიციამ აშშ-ში დაიწყო უარის თქმა აქამდე ტრადიციულ სროლის შესწავლის დოქტრინაზე სადაც კადეტები მწკრივში დაწყობილები ისროდნენ “ხარის თვალში”, წინასწარ შეყენებული ჩახმახებით. აღმოჩნდა, რომ ორმაგ რეჟიმში “სმიტის” სასხლეტებს ბევრად უფრო რბილი და მოკლე სვლა აქვთ, რაც ეგრევე შეაფასეს მსროლელებმა, მას მერე რაც საცეცხლე მომზადება გახდა უფრო რეალობაზე ორიენტირებული. “კოლტში” ვერ დაინახეს ეს ტენდენციები, დაკარგეს ბაზარი და 1996 წელს “კოლტის” ლეგენდა დასრულდა.

რევოლვერის კალიბრებს რაც შეეხება, საქართველოში რევოლვერები წარმოდგენილია, როგორც პრინციპში დანარჩენ მსოფლიოშიც ყველაზე პოპულარულ კალიბრებში .22lr, რომელსაც წარდგენა არ ჭირდება, .22WMR, გაცილებით უფრო ძლიერი ცენტრალური აალების კალიბრებით .38 Special, .357 Magnum და ასევე ძალიან მძლავრი  .44 Magnum-ით. პირველი ორი კარგად არის ცნობილი და როგორც ვთქვი მათი წარდგენა საჭირო არ არის. რაც შეეხება .38 სპეციალურს (9×29.5mmR), ბევრს გონია რომ მისი დიდი ზომის გამო ეს ძლიერი ვაზნაა მაგრამ რეალობაში ეს ასე არ არის. მასრის დიდი ზომა განპირობებულია იმით, რომ გამოჩენისთანავე 1898 წელს ეს ვაზნა იყენებდა შავ (კვამლიან) დენთს რომელსაც მეტი ადგილი ჭირდებოდა. 4 ინჩიანი ლულიდან გასროლისას სხვადასხვა წონის ტყვიების გამოყენების შემთხვვაში .38 კალიბრის ტყვიის ენერგია ვარირებს 220-დან 320 ჯოულამდე. შედარებისთვის „9მმ მაკაროვისს“  ენერგია არის 231 ჯოული. რა თქმა უნდა “მოკლე-ცხვირიანი” რევოლვერის ორ ინჩიანი ლულიდან ენერგია კიდე უფრო დაბალი იქნება. 70-ნი წლებიდან რევოლვერებში შესაძლებელია +P ან +P+ ვაზნების გამოყენება რაც ზრდის ენერგიას 20%-ით. “.38 სპეციალური” დაბალწნევიანი ვაზნაა, რის გამოც მას სტანდარტულ ვარიანტში აქვს დაბალი ხმა, უკუცემა და იარაღიც ნაკლებად ცვდება. ბევრი თვლის, რომ .38 არის სუსტი, ჯეფ კუპერი იძახდა .38-ზე, რომ ის ვინც ატარებს ორ ინჩიან .38 კალიბრის რევოლვერს უნდა დაფიქრდეს რა არის უფრო მნიშვნელოვანი, მისი იარაღის თუ მისი საკუთარი სიცოცხლე. მადლობა ღმერთს მას მერე ბევრი დრო გავიდა და .38-ის ეფექტურობაც გაიზარდა, მათ შორის მაღალტექნოლოგიური ექსპანსიური ტყვიების გამოყენების წყალობით. გარდა ამისა .38-ის დადებით მხარეებს განეკუთვნება მისი ძალიან მაღალი თანდაყოლილი სიზუსტე.

18520633175_7

მაღალი თანდაყოლიილი სიზუსტის გამო .38 სპეციალური გამოიყენებოდა სპორტულ პისტოლეტებშიც კი, როგორიც მაგალითად ეს Hammerli P240

მიუხედავად მოკრძალებული ციფრებისა “.38 სპეციალური” დღემდე რჩება ყველაზე პოპულარულ ვაზნად რევოლვერებისთვის. 2006 წლის Guns&Ammo-ს აპრილის გამოცემაში მე ამოვიკითხე, რომ ვაზნების გადატენვის კომპონენტების გაყიდევბით “.38 სპეციალური” მერვე ადგილზეა, რაც არც ისე ცუდია ვაზნისთვის, რომელიც 108 წლის იყო იმ პერიოდისთვის.  .38-ს პოპულარობით მოსდევს “.357 სმიტ&ვესონ მაგნუმი” (9×33mmR).  აღნიშნული კალიბრი გამოჩნდა არენაზე 1934 წელს და მისი დაბადება მჭიდროდ უკავაშირდება ავტომობილების გავრცელებას, კრიმინალის ზრდას და პირველი ჯავშანჟილეტების გამოჩენას, ყველაფერი ეს ითხოვდა უფრო მძლავრ ტყვიას, წინაღობებში გავლის კარგი შესაძლებლობებით. ვიზუალურად ის ძალიან გავს “.38 სპეციალურს” და განსხვავდება მხოლოდ მასრის სიგრძით. ვაზნა გაცილებით უფრო მაღალწნევიანია და შესაბამისად ბევრრად უფრო მძლავრია. ტყვიის წონა ვარირებს 125 გრანიდან 180 გრანამდე ხოლო ენერგია 800-დან 1100 ჯოულამდე. მაღალი წნევის გამო “.357 მაგნუმს” გააჩნია გასროლის დიდი ხმა ხოლო მოკლე ლულიდან ალის „ბურთი“ მზიან ამინდშიც კარგად ჩანს. ამავე დროს ავტორს თუ დაუჯერებთ, სრული ზომის .357 მაგნუმის რევოლვერიდან სროლა ძალიან დიდი სიამოვნებაა. არც ამ კალიბრის ეფექტურობა ორფეხა მტაცებლების წინააღმდეგ არასდროს არ დამდგარა ეჭვქვეშ.

.44 მაგნუმი არ შეიძლება ჩავთვალოთ თავდაცვით კალიბრად, ის უფრო გამოიყენება სანადირო, სპორტულ იარაღებში, თუმცა არის შედარებით მსუბუქი, კომპაქტური მოდელებიც, რომლიდანაც სროლა ექსტრემალური გართობაა ძნელად ასატანი უკუცემის გამო. ამ ძლიერი  კალიბრის ენერგია ვარირებს 1000-დან 2000 ჯოულამდე რაც 500 ჯოულით უფრო მეტია ვიდრე „კალაშნიკოვის“ 7.62×39 ვაზნის ენერგია. ბუნებრივია იარაღი ამ კალიბრზე ძალიან გაბარიტული და მძიმეა.

329PDsw

1955 წელს შექმნილი “.44 მაგნუმზე” გათვლილი Smith&Wesson M29 იყო პირველი პრაქტიკული და საიმედო მსხვილკალიბრიანი ზე-ძლიერი რევოლვერი. .44 კალიბრის ვაზნა ისევე როგორც .357 მაგნუმი შეიქმნა ლეგეენდარული ელმერ კეიტის იდეების შესაბამისად და .44-ის დანიშნულება იყო დიდ და საშიშ ნადირზე ნადირობა. თაბამედროვე ტექნოლოგიებმა შესაძლებეელია გახადა .44 რევოლვერების წარმოება, რომელთა ფარული ტარება შესაძლებელია მაგრამ, “მაჯის-სამტვრევი” უკუცემის გამო ასეთი იარაღის გამოყენება შეუძლია მხოლოდ ფიზიკურად ძლიერ და კარგად მომზადებულ მსროლელს. სურათზე არის სწორედ ასეთი .44 კალიბრის რევოლვერი S&W 329PD. 

როგორც უკვე აღვნიშნე .22, .38, .357 და .44 არის ყველაზე ფართოდ გავრცელებული რევოლვერის კალიბრები მათ შორის საქართველოშიც თუ არ ჩავთვლით რა თქმა უნდა ბებერ “ნაგანს”. მისი ვაზნა – 7.62×38mmR (7.62mm Nagant), დღევანდელი სტანდარტებით  აბსურდულად სუსტია ასეთი ზომა წონის რევოლვერისთვის. ტყვიის წონა 97 გრანია, საწყისი სიჩქარე 270 მ/წ-ში, ენერგია 210 ჯოული. საქართველოში უმეტეს წილად ჩვენ გვხდება ე.წ. სპორტული ვაზნები (ინდექსი 7,62 СР гл ) რომელთა ენერგია სულ რაღაც 160-180 ჯოულია.

another_smith_et_up

“სმიტ&ვესონის” 1917 წლის მოდელი, პირველი მასობრივი წარმოების რევოლვერი პისტოლეტის კალიბრზე. გამომდინარე იქიდან, რომ .45ACP-ს არ ქონდა რანტი, ვაზნები ფიქსირდებოდა დოლურაში ნახევარმთვარის ფორმის კლიპებით, რომლებიც ასევე აჩქარებდნენ  იარაღის გადატენვას. 

რევოლვერების ევოლუციის საინტერესო განშტოებას წარმოადგენენ რევოლვერები პისტოლეტის კალიბრებზე. ასეთი რევოლვერების გამოჩენა უკავშირდება პირველ მსოფლიო ომს და აშშ-ის არმიაში წარმოქმნილ .45ACP კალიბრის პისტოლეტების დეფიციტს. სიტუაციის გამოსწორების მიზნით მიღებული იქნა გადაწყვეტილება მომხდარიყო რევოლვერების ადაპტაცია პისტოლეტი კალიბრზე და ასე გაჩნდა “სმიტ&ვესონის” 1917 წლის მოდელი, დიდი .45 კალიბრის 6 ვაზნიანი რევოლვერი. იდეა აღმოჩნდა როგორც ჩანს კარგი და რევოლვერები გათვლილი პისტოლეტის კალიბრებზე (მეტ წილად .380 ACP, 9×19 Luger, .45ACP და ძლიერი 10mm Auto) დღემდე გამოდის.

ეხლა როდესაც მეტნაკლებად გავერკვიეთ რა ტიპის და რა კალიბრის რევოლვერების შეძენა შეიძლება საქართველოში, მოდით განვიხილოთ რა გაუმჯობესდა რევოლვერებში უკანასკნელი 150 წლის განმავლობაში და რა უპირატესობებს გვთავაზობს რევოლვერი.

sdaas19

გაიცანით “სმიტ&ვესონ” “ქომბათ მაგნუმი”, რევოლვერი შექმნილი სამართალდამცავის მიერ სამართალდამცავებისთვის, გამოჩენისთანავე წარმოადგენდა ახალ სტანდარტს კომპაქტურობის და საცეცხლე ძალის მშვენიერი ბალანსით. 

რა თქმა უნდა ყველაზე მნიშვნელოვანი პროგრესი გამოიხატა გამოყენებულ მასალებში. ამან გამოიწვია როგორც რევოლვერების მასის და გაბარიტების შემცირება ასევე კალიბრის ზრდა და მათ შორის გაზარდა დოლურის ტევადობა 7,8 და 10 ვაზნამდე. პირველი მერცხალი, რომელმაც შემდგომ წარმოქმნა მთელი ტენდენცია იყო სმიტ&ვესონის რევოლვერი „ქომბატ მაგნუმი“. ამ რევოლვერის იდეის ავტორი იყო გამოცდილი სამართალდამცავი ბილ ჯორდანი. მისი აზრით .357 მაგნუმის კალიბრის რევოლვერი, რომელიც ზომებით იქნებოდა იდენტური K ზომის ჩარჩოს მქონდე .38 კალიბრის რევოლვერების მაგრამ ექნებოდა მძიმე ლულა და რეგულირებადი სამიზნე მოწყობილობები იქნებოდა „საოცნებო“ იარაღი ნებისმიერი სამართალდამცავისთვის. „ქომბათ მაგნუმმა“ შემდგომში წოდებული მოდელი 19, შექმნა ტენდენცია, რომელიც დღემდე გრძელდება, რევოლვერების გაბარიტების შემცირება და სიმძლავრის და საცეცხლე  ძალის ზრდა. “ქომბათ მაგნუმი” იყო პირველი რევოლვერი შექმნილი სერიოზული პოლიციური სამსახურისთვის, და რომელიც გაბარიტებით და საცეცხლე ძალით გაუწევდა კონკურენციას პისტოლეტებს. გაშვებული წარმოებაში 1955 წელს “ქომბათ მაგნუმი” ეგრევე გახდა ზეპოპულარული და მათ შორის გახდა  აშშ-ის სამხედრო საზღვაო ფლოტში ახლად შექმნილი სპეცდანიშნულების რაზმის “SEAL”-ის პირველი ოფიციალური საშტატო იარაღი.

P101dd0014

Smith&Wesson 340PD არის კარგი მაგალითი თუ რამდენად დაიხვეწა რევოლვერების კონსტრუქცია. 

იმაზე თუ რამდენად განვითარდა ტექნოლოგია ზოგადად და რევოლვერების კონსტრუქცია კონკრეტულად  ნათლად მეტყველებს “სმიტ&ვესონის” კიდევ ერთი რევოლვერი მოდელი 340PD.  იარაღის ჩარჩო დამზადებულია ალუმინისგან და მას ასევე მსუბუქი შენადნობისგან დამზადებული დოლურა აქვს. ლულა ასევე არის ალუმინის მაგრამ ლულის არხი არის ფოლადის ლეინერით. მისი წონა სულ რაღაც 340 გრამია. გაბარიტები და დამალული ჩახმახი იძლევა საშუალებას ეს იარაღი კომფორტულად და შეუმჩნევლად ატაროთ შარვლის ჯიბეში და ამავე დროს მისი კალიბრი არის მძლავრი “.357 მაგნუმი”. შედარებისთვის 40 წლის წინ “კოლტმა” დაამზადა აშშ-ს საჰაერო ძალებისთვის მთლიანად ალუმინის .38 კალიბრის რევოლვერი სახელად “Aircrewman”, იმ დროს ტექნოლოგია ჯერ არ იყო საკმარისად განვითარებული და ალუმინის დოლურა ვერ უძლებდა სტანდარტულ .38 კალიბრის ვაზნის დაბალ წნევასაც კი, რის გამოც 1123 მიწოდებული რევოლვერი და მასთან ერთად 40 000 ალუმინის “სმიტ&ვესონი მ13′ ამოღებულ იქნა მიმოქცევიდან და განადგურდა. თანამედროვე და ტექნოლოგიურად დახვეწილი მოდელი 340PD არის იარაღი ვიწრო სპეციალიზირებული მაღალტექნოლოგიური ინსტრუმენტი და კარგი მაგალითი რევოლვერების პირველი უპირატესობის: შესაძლბლობა გამოიყენოთ უკიდურესად მძლავრი კალიბრი ძალიან კომპაქტურ იარაღში.

rweerr

Smith&Wesson J-frame რევოლვერების ოჯახი დღეს არის ნომერ პირველი კომპაქტური .38 კალიბრის რევოლვერების ოჯახი. ამ ზომის რევოლვერები ასევე გამოდის სხვა კალიბრებშიც აქიდან ყველაზე ძლიერი .357 მაგნუმია, მაგრამ .38 რჩება საუკეთესო კომპრომისად საცეცხლე ძალასა და კონტროლირებადობას შორის. სურათზე არის .38 კალიბრის მოდელი Centennial (მცველი) რომლის წარმოება დაიწყო 1953 წელს და ის არის ალბათ საუკეთესო კომპაქტური რევოლვერი ფარული ტარებისთვის. ისევე როგორც “ქომბათ მაგნუმმა” ამ რევოლვერმა შექმნა მთელი ტრენდი და მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა რევოლვერის ევოლუციაზე. J ზომის ჩარჩოთი, “სმიტ&ვესონ” მოდელი 30 ასევე გახდა პირველი მოკლელულიანი იარაღი მთლიანად დამზადებული უჟანგავი ფოლადისგან. 

რა თქმა უნდა საოცრებები არ ხდება და  ასეთ იარაღს, მსუბუქს მაგრამ ძალიან ძლიერს ყოველთვის ექნება გარკვეული შეზღუდვები რომელიც ეგრევე გამოვლინდა პირველ ასეთ რევოლვერში – სმიტ&ვესონის „კომბათ მაგნუმში“. მალე აღმოჩნდა, რომ „მაგნუმის“ ვაზნების ხშირი გამოყენება შედარებით კომპაქტურ რევოლვერში იწვევდა მათ ნაადრევ ცვეთას .38 კალიბრის იგივე ზომის რევოლვერებთან შედარებით. აქიდან გამომდინარე წარმოიქმნა პრაქტიკა, რომელიც გულისხმობდა ვარჯიშს “.38 სპეციალურის” გამოყენებით, ხოლო ტარება ხდებოდა “.357 მაგნუმის” ვაზნებით დატენილი რევოლვერის. აღნიშნული შესაძლებელია იმიტომ, რომ “.357 მაგნუმ” კალიბრის იარაღში დასაშვებია უფრო სუსტტი “.38 სპეციალურის” გამოყენება. ეს მიდგომა ზოგავს იარაღის რესურს და მსროლელის ჯიბესაც ნაკლებად ურტყავს. რაც შეეხება მოდელს 340პდ, ამ იარაღში არ არის რეკომენდირებული 120 გრანზე ნაკლები წონის ვაზნების გამოყენება ვინაიდან ბოლომდე არ დამწვარმა დენთის ნაწილაკებმა შეიძლება გამოიწვიონ ჩარჩოს ეროზია, ან დაძრან მსუბუქი ტყვია მასრაში რაც გამოიწვევს იარაღის გაჭედვას. ეს შეზღუდვები ძნელად ასატან უკუცემასთან ერთად არის ფასი რომელსაც იხდით შესაძლებლობაში ჯიბით კომფორტულად ატაროთ იარაღი, შაშხანის კალიბრის სიმძლავრით.

IMGm58

Smith&Wesson M57/58, წარდგენილი 1964 წელს გათვლილი იყო ძლიერ .41 მაგნუმზე, რომლის შექმნის უკან იდგნენ ელემერ კეიტი, ბილ ჯორდანი და სკიტერ სკელტონი. ძლიერი ვაზნა შექმნილი “რემინგტონში” და მასზე გათვლილი რევოლვერი მოდელი 57 იმით არიან საინტერესო რომ წარმოადგენენ ევოლუციურ ჩიხს, იმ წერტილს სადაც სიმძლავრემ გადაწონა პრაქტიკულობა. 1964 წელს ჯერ არ არსებობდა მაღალტქნოლოგიური ექსპანსიური ტყვიები და ვიდრე .38 იყო სუსტი ხოლო .357 მაგნუმი ხასიათდებოდა ზედმეტი შეღწევით, ჩაითვალა რომ .41 მაგნუმი,  10 მმ-ნი 210 გრანიანი ტყვიით და ენერგიით 1500 ჯოული იქნებოდა იდეალური პოლიციური ვაზნა. სამწუხაროდ პოლიციელებმა არ მოიწონეს გასროლის მაღალი ხმა, ლულის ალი და უკუცემა ისევე როგორც სმიტ&ვესონის რევოლვერი N ზომის ჩარჩოთი კარგად ვერ ინელებდა ახალ მაგნუმს. “.41 მაგნუმი” მართალია დღემდე გამოდის მაგრამ ის უბრალოდ ვერ გახდა “მეინსტრიმ” კალიბრი, როგორც “.357 მაგნუმი” ან “.44 მაგნუმი” და სარგებლობს სიყვარულით და აღიარებით მხოლოდ ენთუზიასტების ვიწრო წრეში. 

მეორე უპირატესობა უკავშირდება თვითონ რევოლვერის კონცეფციას. რევოლვერის ათვისება ადვილია. რევოლვერს არ გააჩნია მცველი, მჭიდი, მჭიდის ღილაკი, არ არის საჭირო ვაზნის ხელით მიწოდება. ზოგი პისტოლეტი ისეთია, რომ სუსტი ხელების პატრონს საერთოდ გაუჭირდება ვაზნის მიწოდება, ვიწრო საკეტის და ხისტი ზამბარის გამო. ნაკლები მანიპულაცია და ღილაკი ნიშნავს, რომ სტრესის პირობებში ნაკლებია რამის დავიწყების ან არასწორად გაკეთების ალბათობა. რევოლვერში ყველაფერი ძალიან მარტივია, ამოიღე და ისროლე, როგორც „გლოკი“, იმ განსხვავებით, რომ რევოლვერის სასხლეტი გაცილებით უფრო მძიმეა და თან გრძელი სვლით რაც ამცირებს უნებლიე გასროლის რისკს. საკმარისია ერთხელ დახედოთ რევოლვერს რომ დაინახოთ დოლურა სავსეა თუ ცარიელი. ერთი ღილაკის დაჭერით დოლურა გარეთ გამოდის და შესაძლებელია დარწმუნდეთ რომ იარაღი მართლაც დატენილია. ერთი მოძრაობით კეტავთ დოლურას და იარაღი ისევ მზად არის სასროლად. 2 წუთიანი ინსტრუქცია და მსროლელი მზად არის რევოლვერის გამოყენებისთვის. ეს ასევე არის მიზეზი რის გამოც რევოლვერს ხშირად ურჩევენ გამოუცდელ ახალბედა მსროლელს, თუმცა ეს ყოველთვის სწორი არ არის. რატომ ამას მერე მიხვდებით.

Colt_Detective

Colt Detective Special ასევე გათვლილი “.38 სპეციალურზე”, ბრიტანული “ბულდოგის” შორეული შთამომავალი, იყო პირველი თანამედროვე “მოკლეცხვირიანი” რევოლვერი. გამოშვებული 1927 წელს ის წარმოებაში იყო 69 წელი.  ისევე როგორც “ქომბათ მაგნუმი” და სმიტ&ვესონის Centennial, ეს რევოლვერი წარმოადგენს მნიშვნელოვან ეტაპს რევოლვერების ისტორიაში. 

მესამე უპირატესობა: დატენილი და სროლისთვის გამზადებული რევოლვერი „დასვენებულია“.  არც ერთი ზამბარა არ არის წნევის ქვეშ. არც მჭიდის ზამაბარააა დატვირთული არც ჩახმახის/დამრტყმელის. დატენილი და სროლისთვის გამზადებული რევოლვერი ასი წლის მერეც გაისვრის თუ არ დაიჟანგა და არ დალპა ცუდი შენახვის გამო.

მეოთხე უპირატესობა: ავტომატური ექსტრაქცციის არ არსებობა. გასროლისას არ არის საჭირო ძლიერი ჭერა, რომელიც აუცილებელია მცირე ზომის პისტოლეტებიდან სროლისას, იმისთვის რომ საკეტს ეყოს ინერცია მასრის ამოსაგდებად. ავტომატური ექსტრაქციის არ არსებობა განაპირობებს დამატებით უპირატესობებს: შესაძლებლობა ისროლოთ პირდაპირ ჯიბიდან (ვიღაცას გაეცინება მაგრამ წაიკითხეთ სტატია ბოლომდე და უკვე ისე აღარ გაიცინებთ). თუ პისტოლეტის საკეტს ან მასრას დახვდა რამე წინაღობა პისტოლეტი გაჭედავს, რევოლვერი გაისვრის ყოველთვის. ზოგი იძახის რომ რევოლვერის დამატეებითი უპირატესობა არის უნარი ეგრევე გაიმეორო გასროლა თუ ვაზნა არ აალდა და გასროლა არ მოხდა.  თეორიულად ეს არის უპირატესობა, მაგრამ რეალურად თანამედროვე ვაზნები იმდენად საიმედოა რომ მე არ მახსოვს ასეთი შემთხვევა მომხდარიყო უაკანასკნელი წელი და ჩვენმა ინსტრუქტორებმა დამიდასტურეს რომ პოლიგონზე ასი ათასობით გასროლილ ვაზნაზე მათ „ასეჩკა“ არ ახსოვთ. ვინაიდან ექსტრაქცია მექანიკურია, რევოლვერი გაცილებით ნაკლებად არის მგრძნობიარე ვაზნის ხარისხთან მიმართებაში. თუ ვაზნა ჩაეტია რევოლვერში ის მას როგორც წესი გაისვრის. რევოლვერი გაძლევთ საშუალებას შეზღუდვების გარეშე გამოიყენოთ საფანტის, ფუჭი, ნაკლბად-ლეტალური, მსუბუქი სპორტული და მძლავრი თვადაცვითი მუხტები. თუმცა ზემსუბუქ რევოლვერებში უკუცემა იმდენად ხისტია რომ რეკომენდირებულია რაღაც წონის წონის ზევით ტყვიით აღჭურვილი ვაზნების გამოყენება.

360pd-6

ხისტმა უკუცემამ შეიძლება უბრალოდ დაძრას ტყვია დარჩენილ ვაზნებში  და გაჭედოს რევოლვერი. ეს აქტუალურია მხოლოდ ზე-მსუბუქ, ალუმინის მსხვილკალიბრიანი რევოლვერებისთვის. წარწერა ლულაზე აფრთხილებს მსროლელს ამის შესახებ. 

მეხუთე უპირატესობა: რევოლვერი არ იყენებს მჭიდებს. მჭიდი პისტოლეტის საიმედოობაში გადამწყვეტ როლს თამაშობს და ლომის წილი პრობლემების რომელიც შეიძლება წარმოიშვას პისტოლეტში უკავშირდება სწორედაც რომ დეფექტურ/დაზიანებულ მჭიდებს. ხშირად დეფექტური მჭიდის ვიზუალური დათვალიერებით ამოცნობა შეუძლებელია. რევოლვერს მჭიდი არ გააჩნია და შესაბამისად არც ასეთი პრობლემები აქვს. სწრაფ-დამტენები, ე.წ. “სპიდლოდერები” ასრულებენ გარკვეულ წილად მჭიდის ფუნქციას რევოლვერებში, აჩქარებენ მის გადატენვას. ამასთანავე ისისნი არანაირად არ თამაშობენ როლს რევოლვერის საიმედოობაში და ასევე ძალიან იაფი ღირს, HKS-ის “სპიდლოდერის” ფასი არ აღემატება 10 დოლარს. ზოგ მოდელში გათვალისწინებულია ნახევარმთვარის ან მრგვალი კლიპების გამოყენება, რომლებიც ერთად იჭერენ ვაზნებს და მათთან ერთად თავსდებიან ბარაბანში. ასეთი კლიპის გაღუნვა ავტომატურად გამოიწვევს დაბრკოლებას, დოლურა უბრალოდ არ დაიკეტება.

speedl

რევოლვერის გადატენვის დაჩქარების ორი მეთოდი, ელასტიური სტრიპი და მექანიკური „სპიდლოდერი“.

მეექვსე უპირატესობა: რევოლვერის მორგება ადვილია ნებისმიერი ზომის ხელზე. გნებავთ რევოლვერი სპორტული სროლისთვის, ერთი ხრახნი მოხსენით და დააყენეთ ორთოპედიული სახელური. გნებავთ ფარული ტარებისთვის მაქსიმალურად კომპაქტრუი იარაღი, მოხსენით ერთი ხრახნი და დააყენეთ კომპაქტური სახელური. პოპულარულ რევოლვერებზე არსებობს ათასნაირი სახელურის ქარხნული კონფიგურაციები და თუ სასურველი ვერ ნახეთ დაამზადებინეთ ისეთი რომელიც მხოლოდ თქვენ ხელზე იქნება მორგებული.

უპირატესობებზე თუ ჩამოვყალიბდით მოდით გავიხსენოთ რევოლვერის შეზღუდვებიც. ესენია პირველ რიგში ორმაგი მოქმედების დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი და განსხვავებული ერგონომიკა, რომელიც ითხოვს მიჩვევას. ასევე გადატენვის დაბალი სისწრაფე და შეზღუდული ტევადობა. მსუბუქ რევოლვერში თუნდაც “.38 სპეციალური +P”-ს აქვს საკმაოდ ხისტი უკუცემა. ასეთ რევოლვერში .357 მაგნუმის გამოყენება უკვე ითხოვს სერიოზულ მომზადებას.

sw6278sm

1998 წელს სმიტ&ვესონმა წარმოადგინა მოდელი 627-2. ეს იყო 8 ვაზნიანი რევოლვერი გათვლილი ,357 მაგნუმზე. 2 ვაზნის დამატებამ გაზარდა რევოლვერის საცეცხლეე ძალა. .22 კალიბრის რევოლვერებში დოლურად ტევადობა გაიზარდა 10 ვაზნამდე რაც პრინციპში შეესაბამება უმეტესობა ამ კალიბრის პისტოლეტების მჭიდის ტევადობას. 

ჩემი აზრით საიმედოობის და სიზუსტის მხრივვ პისტოლეტი და რევოლვერი ერთნაირია, თანამედროვე წარმოების პირობებში, პრაქტიკული თვალსაზრისით პისტოლეტიც და რევოლვერიც ადეკვატურად ზუსტია, თუმცა რევოლვერს მაინც აქვს მცირე უპირატესობა საიმედოობაში გამომდინარე იქიდან, რომ მას არ აქვს მჭიდი და ის ნაკლებად სენსიტიურია ვაზნის ტიპის და ხარისხის მიმართ. ეს არ ნიშნავს რომ რევოლვერები არ ჭედავენ. მაგრამ თუ გაჭედილი პისტოლეტის დაბრუნება მწყობრში  შესაძლებეელია წამებში, აი რევოლვერის “გაცოცხლება” ასეთი ადვილი არ არის. თუ რევოლვერმა გაჭედა ის გაჭედავს  კონკრეტულად და  შესაძლებელია საჭირო გახდეს იარაღის ხელოსანთან მიტანა. რამ შეიძლება შეაფერხოს რევოლვერის მუშაობა გარდა ვთქვათ მექანიკური პრობლემისა? ბინძურმა სავაზნეებმა ან გახეთქილმა მასრამ შეიძლება გახადოს ექსტრაქცია შეუძლებელი. ჭუჭყი ან  არდამწვარი დენთის ნაწილაკების მოხვედრა/დაგროვება საექსტრაქციო ვარსკვლავის ქვეშ არ მისცემს მას საშუალებას დაბრუნდეს გადატენვის შემდეგ თავის ადგილას და დოლურა ვერ ჩაიკეტება. ორივე შემთხვევაში დაბრკოლების აღმოფხვრა იქნება ძალიან რთული, განსაკუთრებით თუ ირგვლივ ისვრიან ან თქვენ ხართ თავდასხმის ობიექტი. გამომდინარე იქიდან რომ, რევოლვერის მექანიზმეების მუშაობა უნდა იყოს სინქრონიზირებული ხანდახან ხდება უცნაური რამეები თუ მექანიზმი მორყეულია. მაგალითად ერთი ჩემი “ტაურუსის” რევოლვერი (მოდელი 85) სროლის დროს ჭედავდა დოლურას. სასხლეტი ქვავდენოდა და იარაღი გამოდგებოდა მარტო მტრის მიმართულებით სატყორცნად. ასე, რომ თუ პისტოლეტის რემონტი და მასში დაბრკოლების აღმოფხვრა შეუძლია უშუალოდ პატრონს, რევოლვერის შემთხევაში ეს ასე არ არის.  რევოლვერის მწყობრში დაბრუნება არის კვალიფიციური ოსტატის საქმე. გვერდებიდან გამოსროლილი ტყვიის ნაწილაკები ასევე მეტყველებენ, რომ რევოლვერს აქვს სინქრონიზაციის პრობლემა ანუ სავაზნე ზუსტად არ უსწორდება ლულას. ასე, რომ ყურადღების მიქცევა და გაფრთხილება არის აუცილებელი. დაივიწყეთ ხელის ერთი მოძრაობით დოლურის ინერციით ჩაკეტვა, როგორც კინოფილმებში.

ჩნდება კითხვა, დასახელებული ძლიერი და სუსტი მხარეების გათვალისწინებით  რა ტაქტიკური ნიშა შეიძლება გამოვუყოთ რევოლვერებს?

აშშ ალბათ არის ერთადერთი ქვეყანა სადაც დაშვებულია ნადირობა რევოლვერით და ამავე დროს მოკლელულიანი იარაღის ფლობა და ტარება  პრაქტიკულად არ არის შეზღუდული, შესაბამისად სანადირო მოკლელულიან იარაღში რევოლვერი მანდ დომინირებს და რევოლვერი აქტიურად გამოიყენება სანადირო იარაღის როლში. საქართველოსთვის ნადირობა რევოლვერით ნაკლებად კი არა და საერთოდ არ არის აქტუალური.

სამსახურეობრივი იარაღის როლში რევოლვერები აღარ გამოიყნება 70-ნი წლების ბოლოდან, როდესაც გამოჩნდა უამრავი დიდი ტევადობის საიმედო პისტოლეტი, რომლებიც უპრობლემოდ ინელებდნენ ექსპანსიურ ვაზნებს. მე არ ვიტყვი რომ რევოლვერების გამოყენება საერთოდ არ ხდება. რევოლვერებს დღემდე აქტიურად იყენებს საფრანგეთის სამართალდამცავები.  ასევე მაგალითად ერთ-ერთმა პოლიციის დეპარტამენტმა აშშ-ში, სთხოვა სიტ&ვესონს შეექმნა ტაქტიკური რევოლვერი, რომელიც გამოდგებოდა საიერიშო რაზმის ბალისტიკური ფარის ოპერატორის შესაიარაღებლად. დამკვეთების აზრით რევოლვერი არ გაჭედავდა იმ შემთხვევაში თუ ოპერატორი მას შემთხვევით მიაბჯენდა ან უბრალოდ წამოდებდა ფარს. ასე დაიაბადა მოდელი 327 TRR8, 8 ვაზნიანი, “.357 მაგნუმ” კალიბრის რევოლვერი აღჭურვილი “პიკატინის” სამაგრებით. მე ვერ ვიტყვი, რომ ეს რევოლვერი საუკეთესო იარაღია ამ როლში, ბობ ტაუბერტი გამოცდილი ინსტრუქტორი, რომელიც მათ შორის იდგა  FBI-ს HRT (მძევალთა გათავისუფლების სპეციალური ჯგუფი) დანაყოფის შექმნის პროცესის  სათავეში, თავის მართლაც შესანიშნავ წიგნში Rattenkrieg, არაფერს არ წერდა გაჭედილ პისტოლეტებზე, პირიქით ის იძახდა რომ ფარის ოპერატორის იარაღი უნდა იყოს რაც შეიძლება დიდი ტევადობის მჭიდით, რომ მას არ დაჭირდეს გადატენვა. ასეა თუ ისე, როგორც ჩანს არიან სპეც-დანიშნულეების ნაწილები სადაც სხვაგვარად თვლიან და სმიტ&ვესონმაც მათი თხოვნა შეასრულა.

RR5 სმიტ&ვესონ 327 TRR8 გაჩნდა სამართალდამცავების მოთხოვნის შესაბამისად და ეს კომპანია ყოველთვის ყურადღებით უსემნდა და ხშირად სთავაზობდა კიდევაც მათ და სპორტსმენ სმროლელებს სამსახურს. ამის გამო ამ კომპანიამ მალე დაიკავა ლიდერის პოზიციები და დაძირა კიდევაც თავისი მთავარი კონკურენტი “კოლტი”. როგორც ბილ რუგერმა ერთხელ თქვა, “კოლტის” მმართველობა უფრო გატაცებული იყო გოლფის თამაშით ვიდრე სროლით. 

ასევე ჩემი აზრით ტაქტიკური ნიშა ე.წ. “მოკლე-ცხვირიანებისთვის” (კომპაქტური რევოლვერები 2 ინჩიანი ლულით) კვლავ არსებობს. უბრალოდ გამომდინარე მათი შეზღუდევბიდან კარგად უნდა გვესმოდეს რომ ეს ნიშა საკმაოდ ვიწროა. რაც უფრო იზრდება “მოკლეცხვირიანის” სიმძლავრე პირდაპირ პროპორციულად მცირდება კომფორტი და რთულდება ეფექტური სროლა. “მოკლე-ცხვირიანს” აქვს მძიმე სასხლეტი (როგორც ყველა რევოლვერს) რომელიც ვერ შეედრება პისტოლეტის სასხლეტებს, აქვს მოკლე სამიზნე ხაზი და მსუბუქი მასის გამო გააჩნია დიდი უკუცემა.

.

640pro_series400x300

ასე უნდა გამოიყურებოდეს რევოლვერის თავდაცვითი კომპლექტი: საიმედო რევოლვერი (ამ შემთხვევაში S&W 640), კარგი ბუდე, რამდენიმე „სპიდლოდერი“ (HKS) და მათი „პაუჩი“.

დასახელებული შეზღუდვებიდან გამომდინარე ბუნებრივია რომ პოტენციალური რევოლვერის “კლინეტი” უნდა დარწმუნდეს, რომ რევოლვერს რომელსაც ის აირჩევს არის კარგი ხარისხის, აქვს საუკეთესო სასხლეტი, პატრონს ხელთ უნდა ქონდეს „სპიდლოდერები“ ხოლო ინტენსიური ვარჯიში არის აუცილებელი, მათ შორის იმისთვის რომ დარწმუნდეს რომ მას შეუძლია რევოლვერის მოთოკვა სასურველი ვაზნების გამოყენებისას. იდეაში პრაქტიკის 90% უნდა დაეთმოს ორმაგ რეჟიმში სროლას. კომპაქტური რევოლვერის გამოყენება შესაძლებელია როგორც სათადარიგო უკანასკნელი შანსის იარაღის როლში, რაც გულოსხმობს გამოყენების კრიტიკულად ახლო მანძილებს. ყოველდღიური ტარებისთვის სადაც ალბათობა თავდასხმის არ არის მაღალი. რევოლვერი ადვილი სატარებელია და 5-6 ვაზნა საკმარისია რომ დაიცვა თავი. რაც შეეხება ჯიბიდან სროლას, არაფერი სასაცილო და კურიოზული ამაში არ არის. თუ არ იცით ხართ თუ არა საფრთხის ქვეშ ჩაყავით ხელი ჯიბეში და მოკიდეთ ხელი რევოლვერს. გარედან თქვენ ჩვუელებრივად გამოიყურებით მაგრამ ამავე დროს მზად ხართ ნახევარ წამში განახორციელოთ გასროლა. თუ საფრთხე არ არის, ამოიღეთ ხელი ჯიბიდან და მიესალმეთ გვიან სტუმარს რომელიც სახლის კარზე მოგადგათ ან გააგრძელეთ თქვენი გზა თუ ქუჩაში ხართ. არ არის საჭირო  ვაზნის მიწოდება და მერე განმუხტვა, მცველის მოხსნა და ჩაკეტვა.

გაითვალისიწნეთ, რომ მართალია რევოლვერს არ აქვს საკეტი, რომელსაც შეიძლება გასროლისას წინაღობა შეხვდეს და იარაღიც გაჭედავს, მაგრამ სამაგიეროდ რევოლვერი შეიძლება ეფექტურად დაბლოკო და არ მისცე გასროლის საშუალება თუ წაავლებთ და მოუჭერთ ხელს ბარაბანს. მსროლელის თითს ძალა არ ეყოფა დაძლიოს წინააღმდეგობა და გაისროლოს (თუ ჩახმახი არ არის შეყენებული).

cobra52

იგივე შესაძლებელია ასევე ჩახმახის ხელით დაბლოკვით, რევოლვერზე გაცილებით დიდი და გარეთ გამოშვერილი ჩახმახებია ვიდრე პისტოლეტებზე და ამიტომაც დამალული ან ნახევრად დამალული ჩახმახი გარდა იმისა, რომ აადდვილებს იარაღის ჯიბით ტარებას ასევე იცავს ჩახმახს დაბლოკვისგან, იქნება ეს თავდამსხმელის ხელი თუ ტანსაცმელი რომელსაც შეიძლება ეს წამოედოს და ხელი შეგიშალოთ მის ამოღებაში. სურათზეა “კოლტ კობრა” ჩახმახის დამცავით. ასევე არსებობენ მოდელები დამალული ჩახმახით და პოპულარულია ჩახმახის გამოშვერილი ნაწილის მოჭრა რის შემდეგ რევოლვერი ხდება პრაქტიკულად მხოლოდ ორმაგი მოქმედების იარაღი. 

რა თქმა უნდა ის ფაქტი, რომ ჩვენ საქართველოში ვცხოვრობთ გარკვეულ კი არა და სერიოზულ შეზღუდვებს გვიწესებს. ვაზნები ძვირია და მათი ნომენკლატურია მწირია. კარგი თავდაცვითი მუხტბი .38 კალიბრში პრაქტიკულად არ გვხვდება და იგივე ეხება .357 მაგნუმს, იმ სხვაობით რომ მაგნუმი მაინც ძლიერი ვაზნაა ხოლო .38-ში ადეკვატური მუხტის გამოყენება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. პრობლემას წარმოადგენს პრაქტიკაც. კარგი რევოლვერები პრაქტიკულად არ იყიდება და არც მეორად ბაზარზე არ იშოვება, რის გამოც ჩემი ღრმა რწმენით თუ ადამიანი ეძებს მოკლელულიან თავდაცვით იარაღს, მან ჯობია გვერდი აუაროს რევოლვერებს და აირჩიოს ადეკვატური კალიბრის პისტოლეტი.

P1070146

ავტორის კუთვნილი, სქართველოში ძალიან იშვიათი Colt Detective Special. სწორედ ამ რევოლვერის გაცნობით “ინსპირერებულია” ეს სტატია. 

ჩვენი ტესტი – Ruger SR9c

March 11th, 2016

“რუგერის” მიერ წარმოებულ იარაღს პრაქტიკულად არ იცნობენ  საქართველოში. რამდენადაც მე მახსოვს არც ერთი რუგერის იარაღი არასდროს მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი რაოდენობით საქართველოში არ შემოსულა. ეს კომპანია ტრადიციულად ორიენტირებულია ჩრდილო-ამერიკულ ბაზარზე და მას ასევე ნაკლებად იცნობენ მსოფლიოს სხვა კუთხეებშიც. დაარსებული 1949 წელს ბილ რუგერის და ალექსანდერ სტურმის მიერ, ამ კომპანიის ისტორია წააგავს ახდენილ ამერიკულ ოცნებას. ორმა ადამიანმა 50 000 დოლარით გახსნეს კომპანია ნაქირავებ პატარა სახელოსნოში და დაიწყეს ერთი მცირეკალიბრიანი პისტოლეტის წარმოებით. არც ისე დიდიხნის შემდეგ ეს კომპანია გახდა ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ცეცხლსასროლი იარაღის მწარმოებელი აშშ-ში და ამჟამად მათი კატალოგი სამასამდე მოდიფიკაციის გრძელ და მოკლელულიან იარაღს ითვლის.  ბევრს საქართველოში გაუკვირდება, თუ რამდენად მსხვილი მწარმოებელია “რუგერი” მაგრამ ეს კომპანია 2008-2011 წლებში იყო ნომერ პირველი იარაღის მწარმოებელი აშშ-ში.  1986 წლიდან 2005 წლამდე პერიოდში “რუგერმა” ყველაზე მეტი იარაღი გამოუშვა ყველა ამერიკულ მწარმოებელს შორის (15.3 მილიონი ერთეული) და თუ ეს არ არის საკმარისი, 2009 წლიდან 2012 წლამდე აშშ-ში „რუგერი“ ყველაზე მეტ მოკლელულიან იარაღს უშვებდა სხვა მწარმოებლებთან შედარებით. უკანასკნელი მაჩვენებელი განსაკუთრებულ ინტერესს წარმოადგენს ამ სტატიისთვის ვინაიდან ლომის წილი ასეთ მიღწევაში მიუძღვის სწორედაც რომ პირობითად ახალი თაობის „რუგერის“ პისტოლეტებს და მათ შორის ჩვენი მორიგი ტესტირების გმირს Ruger SR9-ს, რომლის წარმოება 2008 წელს დაიწყო.

რუგერის მსხვილკალიბრიანი პისტოლეტების ისტორია იწყება 80-ან წლებში, როდესაც „რუგერმა“ გამოუშვა 9მმ-ნი P-85. ეს ის პერიოდი იყო, როდესაც აშშ-ის არმიამ გადწყვიტა ახალ 9მმ-ან პისტოლეტზე გადასვლა და უარი თქმა .45 კალიბრზე. ბილ რუგერმა ჩათვალა რომ შედეგად სამართალდამცავები და სამოქალაქო მსროლელებიც აყვებოდნენ ამ ტენდენციას და შესაბამისად მოთხოვნაც 9მმ-ან პისოლეტზე ტევადი მჭიდით გაიზრდებოდა. პისტოლეტს თავიდან რთული სტარტი ქონდა, გამოწვეული იმით, რომ ის იქმნებოდა შეზღუდულ ვადებში, იმისთვის რომ მოესწრო კონკურსისთვის, რომელიც არჩევდა ახალ პისტოლეტს აშშ-ის შეიარაღებული ძალებისთვის. კონკურსში როგორც ცნობილია გაიმარჯვა ‘ბერეტტა 92“-მა, ხოლო ბილ რუგერს მიეცა მეტი დრო დაეხვეწა თავისი იარაღი. საბოლოო ჯამში P-85 დაიხვეწა, პრობლემები აღმოიფხვრა და მისმა გაუმჯობესებულმა ვარიანტმა – P-89 თავისი მაღალი საიმედოობის გამო დაიმსახურა ჩუმი აღიარება სამოქალაქო მსროლელებს და პოლიციელებს შორის. ჩუმი, იმიტომ რომ 80-ნი წლების ბოლოს, პისტოლეტის მწარმოებლები ტყავში ვერ ეტეოდნენ თავის პროდუქციის რეკლამირებისას. აქ ცხადია ლიდერობდა და ამინდს ქმნიდა ახალი აგრესიული მოთამაშე „გლოკი“, რომლის გაყიდვების გურუებმა საერთოდ შეცვალეს იარაღის გაყიდვების სქემა, თავისი ინოვაციური და თამამი მიდგომით, რომელიც მათ შორის მოიცავდა თავისი იარაღის ლობირებას კინოინდუსტრიაში, რეკლამებში ტოპ-მოდელების გამოყენებას და ასევე პოტენციალური კლიენტების მოთაფვლას ძვირადღიორებულ კლუბებში და რესტორნებში ღონისძიებების წყალობით, რომლებიც ცხადია კომპანიის ხარჯებით იფარებოდა.  რამდენად რევოლუციური “გლოკის” პისტოლეტი იყო კონსტრუქციულად იმდენად რევოლუციური იყო გლოკის ბიზნეს მოდელი და ამის შესახებ ჩვენ აუცილებლად ოდესმე მოგითხრობთ. მეორეს მხრივ “რუგერის“ პროდუქციას არ მოსდევდა ასეთი ხმაურიანი სარეკლამო კამპანია და როგორც ჩანს აშშ-ში საკმარისად იყვნენ ადამიანები, რომლებიც მზად იყვნენ ეყიდათ უცნაური გარეგნობის “რუგერის” პისტოლეტები. ცხადია გაყიდვებს ხელს უწყობდა ორი რამე, დაბალი ფასი , „რუგერის“ პისტოლეტების მაღალი საიმედოობა, კომპანიის რეპუტაცია და ის ფაქტი, რომ “რუგერის” იარაღი კეთდებოდა ამერიკულ მიწაზე ამერიკელების ხელებით. P სერიის პისტოლეტები თანდათან იხვეწებოდნენ და 1991 წელს გამოვიდა ამ სერიის პისტოლეტების ყველაზე თვალსაჩინო წარმომადგენელი Ruger P90, .45 კალიბრის პისტოლეტი, რომელიც იმ პერიოდისთვის აღმოჩნდა ერთ-ერთი ყველაზე იაფი .45 კალიბრის პისტოლეტი, რომელიც იყო ამავე დროს ყველაზე ზუსტი ამ კალიბრის იარაღი, რომელიც პირდაპირ კოლოფიდან უკეთ ისროდა ვიდრე ბევრად უფრო ძვირადღირებული პისტოლეტები. სამწუხაროდ პისტოლეტების იერსახე რჩებოდა ღრმად უტილიტარული და „რუგერის“ პისტოლეტებმა დამსახურებულად მიიღეს დამცინავი მეტსახელი „სასხლეტიანი აგურები“. ეს ყველაფერი შეიცვალა 2004 წელს, როდესაც „რუგერმა“ „შოთ შოუზე“ წარმოადგინა პრაქტიკულად ახალი თაობის .45 კალიბრის პისტოლეტი P345. ეს პისტოლეტი რადიკალურად განსხვავდებოდა ტიპიური “რუგერი” პისტოლეტებისაგან პირველ რიგში იმით, რომ ის უკვე აღარ გავდა „სასხლეტიან აგურს“.  პისტოლეტის დიზაინერებმა საფუძვლიანად იშრომეს P345-ზე რის გამოც პისტოლეტი გამოვიდა კომპაქტური, ლამაზი ფორმებით, მაგრამ ამავე დროს შეინარჩუნა წინა პისტოლეტების ყველა დედებითი თვისება.

Ruger_P345_Pistol_107674

P345 შეიძლება ჩაითვალოს გარადამავალ მოდელად, რომლის გამოჩენის შემდეგ „რუგერების“ პისტოლეტების იერსახე და ერგონომიკა რადიკალურად შეიცვალა უკეთესობისკენ.

მინი-რევოლუცია “რუგერში” დაიწყო 2008 წელს, როეაც წარმოებაში წავიდა ახალი თაობის პისტოლეტები ინდექსით SR. ვიზუალური მზგავსება P345-სა და SR-ს შორის აშკარა არის. ტექნოლოგიურად ასევე ისინი ძალიან გვანა ერთმანეთს. აქ მე მინდა ცოტათი ავცდე ჩვენი სტატიის მთავარ თემას და ორი სიტყვით მინდა გიამბოთ, რისი წყალობით მიაღწია ამ კომპანიამ ასეთ შთამბეჭდავ წარმატებას. უპირველეს ყოვლისა რა თქმა უნდა წარმატება არის უშუალოდ ბილ რუგერის დამსახურება, რომლის წინასწარმეტყველების უნარი აღიარებულია იარაღის ბევრი ისტორიკოსის მიერ. პირველ რიგში ის ყველაზე ადრე ხვდებოდა რაზე იქნებოდა მოთხოვნა მომავალში, მოვლენებს უსწრებდა და სხვებზე ადრე სთავაზობდა მომხმარებელებს  ახალ ინოვაციურ პროდუქტებს, რომელიც მათ ჭირდებოდათ. გარდა ამისა მას ქონდა უნარი, სხვისი კონსტრუქციების შესწავლის და დახვეწის, რისთვისაც ის მათ შორის იყენებდა ახალ ტექნოლოგიებს. ბილ რუგერის მიერ გაუმჯობესებული იარაღი გამოდიოდა უფრო საიმედო, უფრო ტექნოლოგიური, ხოლო მისი წარმოება უფრო იაფიც ჯდებოდა. „რუგერმა“ პირველად დაიწყო ჩამოსხმული დეტალების მასიურად გამოყენება, და ამზადებდა ასეთი მეთოდით საკეტებს, საკეტის თავებს და ლულებსაც კი. ბევრი მითქმამოთქმა არსებობს ჩამოსხმის მეთოდით (casting) დამზადებული დეტალების საიმედოობაზე მაგრამ „რუგერში“ ეს მეთოდი როგორც ჩანს სრულყოფილებამდე დაიყვანეს, რის გამოც „რუგერის“ წარმოებული ჩამოსხმული დეტალების ხარისხზე ჩივილები პრაქტიკულად არ გვხვდება. რა თქმა უნდა „ესთეტები“ დაიწუნებენ ჩამოსხმულ დეტალებს, მაგრამ „რუგერის“ პისტოლეტების გამძლეობა ცნობილია, ამიტომაც არანაირი პრაქტიკული მნიშვნელობა ამ შემთხვევაში არ აქვს რა მეთოდით არის დამზადებული პისტოლეტის საკეტი და ლულა. თუ ტექნოლოგია დაცულია და დეტალის კონსტრუქცია სწორედ არის პროექტირებული, ასეთი საკითხები გადადის წმიდა თეორიულ და პირადი გემოვნების სიბრტყეში. შორს, რომ არ წავიდეთ ამის საუკეთესო მაგალითი არის „კალაშნიკოვის“ რესივერების დამზადების ტექნოლოგია. ერთის მხრივ ფრეზირებული რესივერი უმჯობესია, ბეჭდვით დამზადებულზე მაგრამ პრაქტიკაში ორივე რესივერით იარაღი ერთნაირად მუშაობს. ზოგი აირჩევს ფრეზირებულს, იმიტომ რომ ის თეორიულად უფრო გამძლეა, ზოგი აირჩევს მეორეს, იმიტომ რომ ის უფრო მსუბუქია. „რუგერის“ შემთხვევაშიც ეგრეა, ვიღაცა აარიდებს თავს „რუგერის“ პისტოლეტებს, ვიღაცა პირიქით ჩათვლის, რომ ასეთ ფასად მას სწორედ ასეთი იარაღი ჭირდება. ჩემი აზრით ის ვინც “რუგერს” აირჩევს არ წააგებს მაგრამ მოვლენებს წინ ნუ გავუსწრებთ და თანმიმდევრულად მოგიყვებით ამ იარაღზე.

SR სერიის პისტოლეტებს დიდი წარმატება ხვდა წილად და მალევე მათ პრაქტიკულად მთლიანად ჩაანაცველს P სერიის პისტოლეტები და ამჯერად არსებობენ ამ სერიის პისტოლეტები სამ ყველაზე პოპულარულ კალიბრში: 9×19; .45ACP და .40S&W. გარდა იმისა, რომ პისტოლეტეებმა საგრძნობლად “დაიკლეს წონაში”, გაიზარდა მათი მჭიდების ტევადობაც. 9მმ-ნი SR9 იტევს 17 ვაზნას, მანამდე რუგერების მაქსიმალური ტევადობა იყო 15 ვაზნა.

rugernib

ჩვენი ტესტირების ობიექტი, SR9c, კომპაქტური 9მმ-ნი პისტოლეტი. პისტოლეტს მოყვება კომპლექტში პლასტმასის კეისი, ინსტრუქცია, უსაფრთხოების საკეტი, ორი მჭიდი, 10 და 17 ვაზნიანი, ტარის ადაპტორი 17 ვაზნიანი მჭიდისთვის, გამოსაცვლელი ხუფი 10 ვაზნიანი მჭიდისთვის და რკინის მჭიდის დამტენი. “რუგერს” ასევე გააჩნია სრული ზომის SR9, მათ შორის “შავი” საკეტით.

ტრადიციულად პისტოლეტის შეფასებისას ჩვენ ვიყენებთ ჩვენს მიერ შემუსავებულ შეფასების სქემას, რომელიც შედგება 8 კრიტერიუმისგან. ესენია საიმედოობა,  (პისტოლეტი უნდა იყოს 100% საიმედო FMJ ტიპის ვაზნებით და გათვლილი  +P კატეგორიის JHP ვაზნების გამოყენებაზე. შერჩეულ JHP ვაზნების გამოყენებისას უნდა იყოს 100% საიმედო და ჯდებოდეს სიზუსტის მოთხოვნებში), კონსტრუქციული სიმარტივე, (პისტოლეტი უნდა მოიცავდეს მცირე რაოდენობის დეტალებს, იშლებოდეს არასრულად ინსტრუმენტების გარეშე და მარტივი ინსტრუმნეტების გამოყენებით უნდა შედარებით ადვილად იშლებოდეს ბოლომდე.  დეტალების გამოცვლისას არ უნდა იყოს საჭირო მათი ინდივიდუალური მორგება), უსაფრთხოება (პისტოლეტი უნდა იყოს აღჭურვილი ავტომატური მცველებით, რომლებიც გამორიცხავენ გასროლას სასხლეტზე დაჭერის გარეშე (მაგალითად დავარდნისას, ჩახმაზე გარედან დარტყმისას და ა.შ.), გამძლეობა (პისტოლეტი უნდა უძლებდეს ყოვლდღიურ ინტენსიურ ექსპლუატაციას, გააჩნდეს გამძლე მჭიდები, რომლებიც უძლებენ ვარდნას მიწაზე, უნდა გააჩნდეს ანტიკოროზიული თვისებები და იარაღი უნდა ინარჩუნდებდეს საიმედოობას მინიმალური მოვლის პირობებში), სუზუსტე (პისტოლეტი უნდა ისროდეს ქირურგიული სიზუსტით 15 მეტრის მანძილამდე (Brain shot) და 50 მეტრის მანძილამდე იძლეოდეს საშუალებას სილუეტის მასის ცენტრში მორტყმის). მორგება/ადაპტაცია (პისტოლეტს უნდა გააჩნდეს ტარის მსროლელის ხელზე მორგების საშუალება, ორმხრივი მართვის ელემენტები, უნივერსალური სამაგრი. სასურველია დიდი ტევადობის მჭიდები და ასევე აქსესუარების ხელმისაწვდომობა და არჩევანი, რაც მისცემს მსროლელს საშუალებას მოარგოს პისტოლეტი თავის საჭიროებებს. სროლისუნარიანობა (კარგი სასხლეტი მოკლე რესეტით, დაბალი ლულის ღერძი სრწაფი და კონტროლირებადი გასროლებისთვის , ტარის ფორმა მორგებული მჭიდის სწრაფი გადატენვისთვის, ადვილად მისაწვდომი მართვის ელემენტები), ნამსახურეობა (პისტოლეტი უნდა იყოს შეიარაღებაში (არმია/პოლიცია) გარკვეული პერიოდის განმავლობაში.

SR9c არის ავტომატური პისტოლეტი, პლასტმასის ჩარჩოთი, რომელიც იყენებს ბრაუნინგის მოდიფიცირებულ ჩაკეტვის სქემას. SR9 არის „სტრაიკერი“ ანუ ნაცვლად ჩახმახისა ის იყენებს დახურულ საკეტში მოთავსებულ დამრტყმელს. იარაღის წონა არის 630 გრამი. “რუგერი” აყვა მოდას და პისტოლეტი იყიდება ორი მჭიდით, 10 ვაზნიანი და 17 ვაზნიანი + ტარის ადაპტორი.  ეს კარგი გადაწყვეტილებაა, თუ გინდა იარაღი ფარული ტარებისთვის, ატარე ის 10 ვაზნიანი მჭიდით და 17-ნი იყოს სათადარიგო, თუ იყენებ იარაღს სახლის დაცვისთვის, დაუყენე 17 ვაზნიანი მჭიდი და 10 ვაზნიანი გქონდეს ყოველი შემთხვევისათვის, თუ 17 ვაზნა არ გეყო სახლზე “შეტევის” მოგერიებისთვის. მჭიდების კორპუსები მეტალის არის, ხუფები კი პლასტმასის.

პისტოლეტი აღჭურვილია მთელი რიგი უსაფრთხოების სისტემებით, მათ შორის მცველით სასხლეტზე, მჭიდის მცველით (იარაღი არ გაისვრის თუ მასში მჭიდი არ არის მოთავსებული), მექანიკური მცველით და ასევე დამრტყმელის მცველით, რომელიც კეტავს მას მანამ სანამ არ მოხდება სასხლეტზე დაჭერა. დამატებით პისტოლეტი არის აღჭურვილი დიდი ინდიკატორით, რომელიც გვაფრთხილებს რომ ვაზნა სავაზნეშია.

sr9options

“რუგერის” დაშლის შემდეგ პირველ რიგში იქცევს ყურადღებას მზგავსება გლოკის სისტემის პისტოლეტებთან. ეს ეხება როგორც ჩაკეტვის სქემას ასევე დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის კონსტრუქციას.  პირობითად და ხუმრობით SR9-ს შეიძლება ვუწოდოთ გართულებული “გლოკი”. გართულებული იმიტომ, რომ რიგი მიზეზების გამო „რუგერის“ კონსტრუქტორებმა თავი აარიდეს „გლოკის“ ბოლომდე კოპირებას. მაგალითად SR9-ს საკეტი ისევე როგორც გლოკის საკეტი ადვილად იშლება, მაგრამ საკეტის ხუფი ფიქსირდება საკეტში ცალკე დეტალით, მაშინ როდესაც „გლოკში“ ის ფიქსირდება იგივე დეტალით, რომელიც ზემოქმედებს ექსტრაქტორზე. ეს მარტივი და ელეგანტური გადაწყვეტილება „გლოკში“ ითხოვს ნაკლებ დეტალს და გაძლევთ საშუალებას ადვილად მოხსნათ ექსტრაქტორი გამოცვლის ან გაწმენდის მიზნით. SR9-ში მასიური ექსტრაქტორი დამაგრებულია საკეტში ხვეული პინით, რომლის ამოსაგდებად დაგჭირდებათ სპეციალური ინსტრუმენტი. დანარჩენში SR9-ს საკეტის კონსტრუქცია მარტივია და ადვილად იშლება, საკეტის ხუფის მოხსნის შემდეგ გარეთ გამოდის მასიური დამრტყმელი თავისი ზამბარით, შემდეგ იხსნება მჭიდის მცველი, რომელიც დაწეულ მდგომარეობაში (როდესაც მჭიდი მას არ აწვება ქვევიდან) არ აძლევს საშუალებას დამრტყმელს მიწვდეს ვაზნას.  ეგ გადაწყვეტილება ჭკვიანურია, მაგრამ საქმე იმაშია, რომ თუ იარაღში მჭიდი არ დევს, სასხლეტზე დაწოლისას ისმის მკაფიო „კლიკი“ იმიტომ, რომ მჭიდის მცველი დამრტყმელს ნახევარგზაზე აჩერებს და არ აძლევს მას საშუალებას მიწვდეს ვაზნის ამაალებელს. ასეთ გადაწყვეტილებას ასევე მოყვა ის რომ მჭიდის მოთავსებისას იარაღში, ზედმეტი ძალა არის საჭირო. უფრო მეტი ვიდრე სხვა პისტოლეტებში. მაგრამ ამავე დროს ვისაც არ სურს ასეთი მცველი, საკეტის აწყობისას უბრალოდ მას არ დააყენებს და ააწყობს საკეტს მის გარეშე.  იარაღი ჩვეულებრივად იმუშავებს და გაისვრის თუნდაც მჭიდის გარეშეც. მჭიდიც გაილებით ადვილად მოთავსდება იარაღში ზედმეტი ძალის დატანების გარეშე.

sr9slide

დაშლილი საკეტი. დამრტყმელის ქვევით არის მჭიდის მცველი, რომელიც საკეტშია განლაგებული.

SR9-ს ჩარჩო დამზადებულია პლასტმასისგან რომელიც შეხებით უფრო მყარია და პრიალა ვიდრე „ზიტელის“ მარკის პოლიმერი, რომელსაც იყენებს ზოგი სხვა მწარმოებელი მათ შორის “გლოკიც”. SR9-ს პლასტმასის ჩარჩოში 4 პინით არის ჩასმული დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის მოდული, ჩამკეტი ბლოკი, რომელთანაც ზემოქმედებს ვერტიკალურ სიბრტყეში მოძრავი ლულა. წინა სამი პინი პირდაპი ამოდის, მეოთხე უკანა პინი, რომ ამოიღოთ უნდა დაწიოთ ეჟექტორი ოდნავ ქვევით, რომ ის გამოათავისუფლოთ. წინა პინები დამატებით ფიქსირდება ჩარჩოში სწორი ზამბარით. ამიტომ აწყობისას პინები სწორი მხარით უნდა ჩასვათ. “გლოკში” მნიშვნელობა არ აქვს რა მხრით ჩასვავთ პინებს. დამრტყმელ-სასხლეთ მექანიზმთან გადაბმულია ჩამკეტი ბლოკიც (რატომ?), ხოლო კონსტრუქცია “გლოკთან” შედარებით გართულებულია მათ შორის ორმხრივი მექანიკური მცველის გამოყენების გამო. კარგი გადაწყვეტილებაა, რომ მიუხედავად ამისა, ეს მოდული მთლიანად ამოდის ჩარჩოდან და შესაბამისად ადვილად იწმინდება. მექანიზმი გართულებულია, მაგრამ ცხადია მაინც უფრო მარტივია ვიდრე პირობითად მეორე თაობის პისტოლეტების მექანიზმები, რომლებიც აწყობილია ჩარჩოში და არა ცალკე მოდულად. SR9c-ს გააჩნია 89მმ-ნი ლულა, 6 „კლასიკური“ ხრახნით, ბიჯი 1:10. ლულაც, საკეტიც და ჩამკეტი ბლოკიც დამზადებულია ჩამოსხმით. რის გამოც რა თქმა უნდა ისე ლამაზად არ გამოიყურება როგორც ფრეზირებული ნაწილები, თუმცა კრიტიკული ადგილები, ლულის არხის ზედაპირი, ისევე როგორც გარედან საკეტი, სუფთად და კოსმეტიკური დეფექტების გარეშე არის შესრულებული.

rugerframe1

ჩარჩო, დამრტყმელ სასხლეტი მექანიზმის მოდული და პინები. მზგავსება გლოკთან აშკარაა. დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის მოდულთან გადაბმულია ჩამკეტი ბლოკიც.

როგორც რიგი სხვა პისტოლეტების, SR9 ისე არის დაპროექტებული, რომ მის დასაშლელად საჭირო იყოს საკეტის გახსნა. აღნიშნული აქტუალურია უსაფრთხოების უზრუნველყოფის თვალსაზრისით, რომ პატრონს არ დაავიწყდეს იარაღის განმუხტვა. იარაღი ადვილად იშლება, საკეტი იკეტება გახსნილ მდგომარეობაში, ზევიდან თითით აწვებით ეჟექტორს, რომელიც ფიქსირდება წინ დახრილ მდგომარეიბაში, მარჯვენა მხრიდან ტყვვიის თავით ან რაიმე სხვა საგნით აწვებით ღერძს, რომელიც იჭერს საკეტს, და მისი ამოღების შემდეგ, უშვებთ საკეტს წინ, ის თავისუფლად მოცილდება ჩარჩოს. შემდეგ ამოიღებთ ორმაგ დანააბრუნებელ ზამბარას და ლულას. საკეტი ასევე ადვილად იშლება. დააჭირეთ თითი ქვევიდან დამრტყმელის  მცველს, რომ გაწიოთ დამრტყმელი წინ, თხელი სახრახნისით დააწეკით საკეტის ხუფის ფიქსატორს (პატარა ნასვრეტი საკეტის ხუფზე) და ჩამოწიეთ ხუფი დაბლა, ის ადვილად მოშორდება საკეტს და მოგცემთ შაშუალებას ამოიღოთ საკეტიდან დამრტყმელი  ზამბარით და მჭიდის მცველი თავისი ზამბარით. დეტალური წმენდისთვის, ამოაგდეთ ჩარჩოდან ოთხი პინი და ამოიღეთ დამრტყმლ-სასხლეტი მექანიზმი. აწყობა პირიქით ხდება, ეჟექტორი შეგიძლიათ დააბრუნოთ თავის ადგილას ხელით ან მჭიდის მოთავსებისას, ის თვითონ დააბრუნებს ექსტრაქტორს თავის ადგილზე.

მთლიანობაში პისტოლეტი გამოირჩევა მართალია “გლოკთან” შედარებით ნაკლებად დახვეწილი კონსტრუქციით, მაგრამ ბევრ სხვა პისტოლეტთან შედარებით მაინც მარტივია. დეტალები არ არის რთული კონსტრუქციის/ფორმის და წესით უნდა გაუძლონ ხანგრძლივ და ინტენსიურ ექსპლუატაციას. ჩვენი პისტოლეტის საკეტი უჟანგავი ფოლადისგან არის დამზადებული, რაც პლასტმასის ჩარჩოსთან ერთად გულისხმობს, რომ ის უპრობლემოდ გაუძლებს ნესტის და ოფლის ზემოქმედებას. საკეტზე განლაგებულია დიდი ზომის ადვილად ხილვადი სამიზნე მოწყობილობები. ფოლადისგან დამზადებული წინა და უკანა სამიზნე მოწყობილობები მერცხლის კუდის ტიპის სამაგრებშია ჩამაგრებული, ხოლო უკანა სამიზნე დამატებით რეგულირდება ვერტიკალურ სიბრტყეში. ეს საუკეთესო გადაწყვეტიილებაა, ვინაიდან საჭიროების შემთხვევაში შესაძლებელია სამიზნე მოწყობილობების გამოცვლა და იარაღის ზუსტი მისროლაც ადვილდება. ასეთი ფასის იარაღზე ასეთი სრულყოფილი სამიზნე მოწყობილობების ნახვა ძალიან სასიამოვნოა. ნეტა ყველა მწარმოებელი აკეთებდეს იგივეს.

P1070067

SR9-ს საკეტის უკანა ნაწილი და სამიზნე მოწყობილობები. ერთადერთი მინუსი არის მათი დაბალი პროფილი, რის გამოც ერთი ხელით ვაზნის მიწოდება, მაგალითად ქამარზე გამოდებით შეუძლებელია. სამი თეთრი წერტილი არ არის საუკეთესო კომბინაცია, სასურველია წინა სამიზნე მოწყობილობის წერტილის ფერი იყოს განსხვავებული, რომ თვალმა სწრაფად განასხვავოს წინა წერტილი ორი უკანა წერტილისგან და ამისთვის საკმარისია უბრალოდ მდგრადი საღებავით შევღებოთ წინა წერტილი. წლებია ამისთვის მე ვიყენებ Revell-ის საღებავს, რომელიც იყიდება იქ სადაც იყიდება თვითმფრინავების ასაწყობი მოდელები (მაგალითად მე დიღმის „გუდვილში“ შევიძინე). უნდა აღვნიშნო, რომ SR9-ზე წინა წერტილი უფრო დიდია ვიდრე უკანა და ამით ის ცოტათი უფრო მოსახერხებელია.

საბრძოლო პისტოლეტის კრიტერიუმებთან თანხვედრა პრაქტიკულად სრულია. იარაღი მექანიკურად გამძლეა, მარტივია, ადვილად იშლება, გააჩნია დახვეწილი და გამძლე სამიზნე მოწყობილობები. ის ასევე აბსოლუტურად უსაფრთხოა. რაც შეეხება მორგების და ადაპტაცციის საშუალებას, პისტოლეტის ჩარჩო აღჭურვილია უნივერსალური სამაგრით, ხოლო ტარის უკანა ნაწილში არის განლაგებული, შედარებით რბილი რეზინის ჩანართი, რომელსაც გააჩნია ორი ფორმა, ბრტყელი და ამობურცული ზედაპირით. იმისთვის, რომ გამოცვალოთ ის, ამოაგდეთ ერთი პინი, მოხსენით ჩანართი, შეატრიალეთ და ისევ უკან დაამაგრეთ პინით. ვერ ვიტყვი, რომ აღნინული ოფცია მნიშვნელოვნად ცვლის იარაღის ერგონომიკას, მაგრამ ასეა თუ ისე რაღაც მორგების საშუალება მაინც არსებობს. სათადარიგო ნაწილები, ბუდეები, ღამის სამიზნეები ასევე არის ხელმისაწვდომი შესაკვეთად, იმიტომ რომ SR9 საკმაოდ გავრცელებულია აშშ-ში. რაც შეეხება ნამსახურეობას, ამ ეტაპზე ჩემთვის უცნობია იყენებს თუ არა SR-ს, რომელიმე პოლიციური სამსახური. იარაღი შედარებით ჯერ კიდევ ახალგაზრდაა.

P1070080

SR9-ს საკეტის გვერდები გაპრიალებულია, მე სიმართლე გითხრათ არც ეს არ მომეწონა და არც ის რომ, ჭრილები საკეტზე ზედმეტად ბასრი იყო ასე რომ 15 წუთი ხელობა აბრაზიული ქაღალდით იყო საკმარისი რომ ორივე ეს „პრობლემა“ მოგვარებულიყო.  

ჩარჩოზე განლაგებული მცვლის წყალობით, საკეტი თავისუფალია (კიდე ერთი სწორი მიმართულებით გადადგმული ნაბიჯი P სერიის პისტოლეტებთან შედარებით), ჭრილები განლაგებულია მის როგორც უკანა ასევე წინა ნაწილში. იარაღს საკმაოდ ხისტი დამაბრუნებელი ზამბარა აქვს, რის გამოც ასეთი ჭრილების არსებობა აუცილებელია. მთლიანობაში ჩარჩოს და საკეტის ფორმები მომრგვალებულია და მას პრაქტიკულად არ გააჩნია ბასრი კუთხეები. პისტოლეტის ტარი საკმაოდ თხელია. იარაღი ზომიერად კომპაქტურია და ადვილი სატარებელია. კონსტრუქციის და დიზაინის შეფასებისას, რაიმე ნაკლის გამოვლენა შეუძლებელია. ნაკლში ვგულისხმობ რამეს რაც შეამცირებს იარაღის ერგონომიკას ან რამით გაურთულებს ცხოვრებას იარაღის მფლობელს. მჭიდის მცველი ადვილად იხსნება, ვისაც არ სურს ასეთი ოფცია ადვილად გააუქმებს მას. ასეთ მცველს შეუძლია როგორც სარგებლის ასევე ზიანის მოტანა. ერთის მხრივ იარაღი არ გაისვრის მჭიდის გარეშე, მეორეს მხრივ თუ იარაღს დაეუფლა სხვა, მოხსნილი მჭიდი არ მისცემს მას საშუალებას გაისროლოს. ორივე მდგომარეობა შეიძლება დადგეს. უსაფრთხოების მხრივ ეს გადაწყვეტილება ზედმეტია ჩემი აზრით, იარაღს ისედაც მასიური ინდიკატორი აქვს, რომელცი პირდაპირ ყვირის რომ ვაზნა სავაზნეშია. რა ტიპის უბედური შემთხვევისგან უნდა დაგვიცვას მჭიდის მცველმა ჩემთვის გაუგებარია, მაგრამ ეს მომხმარებლის გადასაწყვეტია, რაც მთვარია SR9-ში ამ ოფციის გაუქმება/გააქტიურება ადვილზე ადვილია.

P1070082

SR9-ს ჩარჩო და საკეტი. ისრით ნაჩვენებია მჭიდის მცველი, (მჭიდის დისკონექტორი). პისტოლეტის კონსტრუქცია გათვლილია +P კატეგორიის ძლიერ ვაზნებზე.

რაც შეეხება სხვა საბრძოლო პისტოლეტის კრიტერიუმებს, როგორიც არის საიმედოობა, სიზუსტე, სროლისუნარიანობა, მათი დადგენა შესაძლებელია თუ პისტოლეტს გავატარებთ რიგ ტიპიურ ტაქტიკურ ვარჯიშებში და მათ შორის გავისვრით ამ იარაღიდან ისეთ სამიზნეში, რომ დავადგინოთ ამ იარაღის სიზუსტის ხარისხი. დავიწყოთ ნეგატივით და იმით, რომ საოცრებები იარაღის სამყაროში როგორც წესი არ ხდება.  ბიუჯეტური იარაღისგან არ უნდა ველოდოთ რაიმე განსაკუთრებულს და როგორც წესი აბსოლუტური უმეტესოაბ ესეთი იარაღის „დაჯილოდებულია“ თავისებურებებით. არც „რუგერს“ არ აცდა ეს ბედი და პირველ რიგში ყურადღება მიიქცია მჭიდის ღილაკმა. იმისთვის რომ მჭიდი იარაღში მოათავსოთ საჭიროა გვარიანად მიარტყათ მას ხელი ქვევიდან. მნიშვნელობა არ აქვს მჭიდი სავსეა თუ ცარიელი. თუ საკმარისი ძალა არ დაატანეთ ღილაკის კბილი მჭიდს არ დააფიქსირებს. მეორე ნიუნასი, რომელმაც მიიქცია ყურადღება არის ზედმეტად ხისტი დამაბრუნებელი ზამბარა (რაც როგორც წესი მეტ ნაკლებად ტიპიურია კომპაქტური იარაღისთვის). მეტი არაფერი განსაკუთრებულად ნეგატიური არ შეგვმიჩნევია. იარაღი ღრმად ზის ზელში, სამიზნე მოწყობილობები კარგი ზომის და პროპორციების არის, სასხლეტი ძალიან კარგია. უფრო მოკლე სვლით ვიდრე გლოკზე, ერთგვაროვანი თუმცა ცოტათი მძიმე. რესეტი მოკლე და პოზიტიურია. პირობითად 10 ბალიანი სკალით, SR9-ს სასხლეტი შეიძლება შეფასდეს 8 ქულით.

სროლის წინ იარაღი არც გაწმენდილა და არც დაზეთილა, როგორიც იდო კოლოფში ისეთი გამოვიყენეთ. სროლა SR9-დან ძალიან სახალისოა, იმიტომ რომ უკუცემა პრაქტიკულად არ არის, სასხლეტი ძალიან კარგია ხოლო სამიზნე მოწყობილობები ძალიან მოსახერხებელია ყველა ტიპის სროლისთვის, იქნება ეს საუკუთესო ჯგუფებზე სროლა თუ თავდაცვითი, მაქსიმალურად სწრაფი და დინამიური. პისტოლეტს არ დაჭირდა გასწორება, პირდაპირ კოლოფიდან ის ურტყავდა იქ სადაც უმიზნებდით. სამწუხაროდ ბოლო დროს მწარმოებლები თავს არ იწუხებენ პისტოლეტის ზუსტი მისროლით, არა და ზოგი მოდელისთვის ზუსტი გასწორება შეიძლება შეუძლებელიც იყო, გამოყენებული სამიზნე მოწყობილობების ტიპიდან გამომდინარე.

P1070091

ერგონომიკა ამ პისტოლეტის იმსახურებს უმაღლეს შეფასებას. მიუხედავად მოკრძალებული ზომებისა ის თუნდაც დიდ ხელებში ღრმად და საიმედოთ ზის. ლულის ღერძიც დაბალია. 

sr9target1

ჯგუფები 12 მეტრზე, ციფრი აღნიშნავს ჯგუფის რიგითობას, ყველაზე ბოლოს ნასროლი ყველაზე კარგი გამოვიდა. გამოყენებული მუხტი იყო  Magtech 124gr FMJ. სროლისთვის ტრადიციულად ვიყენებთ ე.წ. Ghost Target-ს, არაკონტრასტულ ბუნდოვან სილუეტს რომელზეც პირობითად აღნიშნულია სასიკვდილო ზონები, ხერხემალი, თავის ტვინი, გული.  თეთრი წრეები განკუთვნილია ზუსტი სროლისთვის. 

P1070079

სწრაფი სროლისას, ორმაგი გასროლებით, 3-8 მეტრის მანძილზე, ჯგუფი არ გამოვიდა ძალიან დიდი.

იარაღი ერგონომიული ტარის წყალობით ძალიან ღრმად ზის ხელში, რის გამოც ლულის ხტომა და უკუცემის შეგრძნება მინიმალურია. იარაღი მაღალი სროლისუნარიანობით გამოირჩევა. 10 ვაზნიანი მჭიდზე ჩვენ გვეყენა დაგრძელებული ხუფი, რის გამოც ჭერის კომფორტი პრაქტიკულად იგივეა რაც 17 ვაზნიანი მჭიდის გამოყენებისას. სასხლეტი როგორც აღვნიშნე ცოტათი მძიმეა, რის გამოც დაჭირდა მცირე მიჩვევა. პირველი ჯგუფები საკმაოდ ნორმალური იყო მაგრამ როდესაც “გავუგეთ” სასხლეტს, ჯგუფები პირდაპირ პროპორციულად შემცირდა.

სროლის დროს არ არის ურიგო ხოლმე გადაამოწმოთ მასრები. შეჭეჭყილობები, ამობურცული გვერდები, ბზარები, დამრტყმელის სუსტი კვალი ამაალებელზე შეიძლება მეტყველებდნენ ბერვ რამეზე. ჩვენ შემთხვევაში არანაირ ანომალიას ადგილი არ ქონდა. ექსტრაქცია იყო პოზიტიური, გასროლი მასრები დაგროვდა მსროლელისგან მარჯვნივ და ოდნავ უკან, 4-5 მეტრის მანძილზე.

იარაღმა იმუშავა, როგორც შვეიცარიულმა საათმა, ზუსტად, უნაკლოდ, შეფერხებების გარეშე. ენერგიუალად შეაგდეთ მჭიდი ტარში, ასევე ენერგიულად გამოქაჩეთ საკეტზე და დაიწყეთ სროლა. საკეტის შემაკავებელი, მცველი მუშაობენ მკაფიოდ და  პოზიტიურად. განსაკუთრებულ ქებას იმსახურებს მცველი. ის მარტივი კონსტრუქციის არის, ორმხრივია მაგრამ ზუსტად იქ არის განლაგებული და ისეთი ზომის არის რომ არც ხელს გიშლით, ხოლო მისი ჩართვა გამორთვა ადვილია, ამასთანავე ჩართვა გამორთვა კარგად იგრძნობა ხელით და მკაფიოდ ისმის. ეგრევე ხვდებით რომ ის ან ჩართეთ ან გამორთეთ.

შეიძლება ითქვას, რომ ტესტი სიზუსტეზე და სროლისუნარიანობაზე პისტოლეტმა წარმატებით და წარჩინებით ჩააბარა. სამწუხაროდ ჩვენი შეზღუდული შესაძლებლობებიდან გამომდინარე ხელმისაწვდომი იყო მხოლოდ ერთი მუხტი,  Magtech 124gr FMJ. რომ მოვიშველიოთ სხვა რესურსები, შეიძლება დავასკვნათ, რომ “რუგერი” არ არის წუნია ვაზნების მიმართ.

მიუხედავად იმისა, რომ შესაძლებელია SR9 არასდროს აღარ გამოჩნდეს თბილისის იარაღის მაღაზიების თაროებზე, ჩვენ მაინც გვიხარია, რომ მოგვეცა საშუალება გაგვეცნო ახლოს ტრადიციული, სუფთა ამერიკული მწარმოებლის ეს პროდუქტი. ჩვენი ტესტის შედეგები თანხვედრაშია იმ გამოხმაურებებთან რაც ნეტში მოიპოვება, Nutnfancy, SootchOO, hickok45, The Daily Shooter, ისევე როგორც სხვა ცნობადი სახეები სროლის და იარაღის სამყაროდან, კოლიონ ნუარე, დეივ სპოლდინგი, ძალიან მაღალი შეფასებები მისცეს ამ პისტოლეტს.

ბოლოს მინდა აღვნიშნო, რომ ხშირად მესმის სასაცილო კითხვა რესურსზე, რამდენი აქვს იარაღს რესურსი?  ეს კითხვა ერთის მხრივ ლოგიკურია მაგრამ მეორეს მხრივ საქართველოსთვის აბსოლუტურად უაზრო. თუ X პისტოლეტს აქვს რესურსი 10 000 გასროლა ხოლო Y პისტოლეტს 8 000, ეს რამეს ნიშნავს? 99.9% პისტოლეტის მფლობელების საქართველოში დაკმაყოფილდებიან რესურსით რომელსაც ქვია “ერთი მჭიდი ახალ წელს ჰაერში”. კითხეთ თქვენ თავს, რამდენს ისვრით პისტოლეტიდან და გარწმუნებთ, რომ თუ პისტოლეტი სადმე თურქული პროვინციის სარდაფებში არ არის დამზადებული გადამდნარი ლუდის ქილებისგან ის არ დაიშლება ძალიან დიდხანს. Guns&Ammo-მ ტესტირებისას რამდენიმე დღეში SR9-დან 15 000 ვაზნა ისროლა. The Daily Shooter-მა 2.5 წელიწადში 10 000 გასროლა განახორციელა ყოველგვარი მექანიკური პრობლემების გარეშე.

shooterscentral.ge-ს დასკვნა. „რუგერის“ ტრადიციული ძლიერი მხარე, დაბალი ფასი და A+ კლასის ტექნიკური მხარდაჭერა, საქართველოსთვის ნაკლებად რელევანტურია. იმის ფონზე რომ დღეს ამ სტატიის დაწერის მომენტისთვის პრაქტიკულად ახალი მეორადი “გლოკის” ფასი 1300-1500 ლარია, საქართველოსთვის იშვიათი „რუგერი“ არ შეიძლება განვიხილოთ, როგორც რეალური ალტერნატივა სხვა პისტოლეტებისათვის, უბრალოდ იმიტომ რომ მას ვერსად ვეღარ იყიდით. თუ ვთქვათ და ის გამოჩნდა გაყიდვაში,  ”რუგერი” პირველ რიგში დააინტერესებს იმ ადმაინებს ვისაც სურთ იაფი მაგრამ თანამედროვე “სტრაიკერი”, რომელსაც ამავდროულად ექნება ტრადიციული მცველი, რის გამოც ვაზნის სავაზნეში  ტარება არ იქნება განსაკუთრებული საფრთხის შემცველი. ასეთ შემთხვევაში კომპაქტური SR9c, რომელიც 700 გრამსაც არ იწონის, იტევს 18 9მმ-ან ვაზნას იქნება კარგი და ეეფექტური იარაღი. განსაკუთრებულ ქებას იმსახურებს პისტოლეტის საუკეთესო ერგონომიკა. ყოველდღიური ტარება და ექსპლუატაცია იარაღს არაფერს არ დააკლებს, პლასტმასის ჩარჩო არ იცვითება და არ იჟანგება, ისევე როგორც უჟანგავი ფოლადის საკეტი. ვისაც აქვს ინტერესი ამერიკულ იარაღში, სურს მექანიკური მცველი და არ უნდა ბევრის გადახდა, SR9 იქნება ძალიან კარგი არჩევანი. იარაღის კომპაქტური ზომები შეცდომაში ნუ შეგიყვანთ, SR9 ერთ-ერთი ყველაზე ზუსტი კომპაქტური პისტოლეტია იმ 70-ზე მეტი პისტოლეტიდან რომელიც ჩვენ გამოვცადეთ. ჯეფ კუფერმა ერთხელ თქვა, რომ კარგ საბრძოლო პისტოლეტს უნდა ქონდეს კარგი სასხლეტი, კარგი სამიზნე მოწყობილობები და ის უნდა იყოს საიმედო. გამოდის, რომ SR9 ყველა ამ მოთხოვნას აკმაყოფილებს და თანაც საკამოდ ზომიერ ფასად.

Remington 597 vs Marlin 795

February 25th, 2016

P1070012

.22lr და მისთვის განკუთვნილი იარაღი იყო, არის და იქნება ჩვენი ყურადღებიც ფოკუსში, იმიტომ რომ ორივე რჩება ყველაზე ხელმისაწვდომი ჩვეულებრივი ადამიანისთვის და ამვე დროს უნივერსალურობით და იმ სარგებლით რომლის მოტანა მათ შეუძლიათ ისინი დღემდე შეუდარებელნი არიან. ნადირობა, მიზანში სროლა, რეკრეაციული სროლა, პრაქტიკული ვარჯიშებ ზედმეტი ხარჯებუს და იარაღის ნაჩქარევი ცვეთის გარეშე და ბოლოს თუნდაც თავდაცვა, ეს ყველა ის სფეროა სადაც .22lr გამოადგენა მსროლელს. .22lr-მა გახადა ხელმისაწვდომი სროლა პრაქტიკულდ ნებისმიერისთვის. ამ კალიბრის იარაღი არ საჭიროებს ძვირად ღირებულ აქსესუარებს, ოპტიკას, მოვლის საშუალებებს, მინიმალური ინვესტიციებია საჭირო რომ მიიღოთ თქვენთვის სასურველი იარაღი. ხანდახან მესმის ხოლმე: არა, არ ვცემ პატივს .22-ს, ზედმეტად სუსტია. პატივცემულო თქვენ, როგორც ჩანს არ გესმით .22-ის დანიშნულება და თანაც განებივრებული ხართ უფასო ტყვიაწამლით და იარაღით. .22 კალიბრი არასდროს არ შექმნილა სახიფათო ცხოველებზე სანადიროდ და მტრის ცოცხალი ძალის გასანადგურებლად. ის შეიქმნა იმისთვის, რომ სროლა გამხდარიყო ხელმისაწვდომი ყველასთვის და ამ ფუნქციას ის წარმატებით ასრულებს აგერ უკვე საუკუნეზე მეტია. გამომდინარე კარგი თანდაყოლილი სიზუსტიდან, რომელიც .22lr-ს გააჩნია და ასევე გასროლის დაბალი ხმიდან და მცირე უკუცემიდან ამ ვაზნამ ჰპოვა გამოყნება ბევრ სხვა სფეროში. პრაქტიკულად ყველა სფეროში სადაც ცეცხლსასროლი იარაღი გამოიყენება.

მოთხოვნა მცირეკალიბრიან იარაღზე არასდროს არ შემცირებულა, თუმცა ბოლო დროს მოთხოვნა გაიზარდა მცირეკალიბრიან იარაღზე, რომელიც აკოპირებს საბრძოლო იარაღს. გაჩნდა მოდელები, რომლებიც სრულად იმეორებენ საბრძოლო იარაღებს და ასევე მოდელები, რომლებიც შორეულად გვანან საბრძოლო იარაღს.  მათი ფასი საკმაოდ მაღალია და ისინი, როგორც წესი ორჯერ, სამჯერ უფრო ძვირია ვიდრე კლასიკური მცირეკალიბრიანი შაშხანები.  ამავე დროს “მილიტარისტული” მცირეკალიბრიანი კარააბინები (სულ ყველა რაც ჩვენ შეგხვედრია) გამოირჩევიან კონსტრუქციის გაუმართლებელი სირთულით.

rugassc

.22 კალიბრის ორი ყველაზე გავრცელებული დღეს ფორმატი არის “ტაქტიკური” და “კლასიკური”, პირველი გამოირჩევა მოდიფიიკაციების მრავალი ოფციებით, მაღალი ფასით და ტაქტიკური გარეგნობით, რომელიც დღეს მოდაშია. მეორეს გააჩნია სანადირო/სპორტული იარაღის ფესვები, გამოირჩევა მსუბუქი წონით, მოკრძალებული გაბარიტებით და დაბალი ფასით. მარცხნივ ISSC Mk22, მარჯვნივ Ruger 10/22. 

აღნიშნულ სტატიაში ჩვენ შევადარებთ ერთმანეთს და შევაფასებთ, სწორედ კლასიკური ტიპის ორ ამეირიკული წარმოების შაშხანას, “რემინგტონ 597″ და “მარლინ 795″-ს. ორივე იარაღი გათვლილია .22lr ვაზნაზე, ორივე არის ნახევრად ავტომატური, ორივე იკვებება მოსახსნელი მჭიდიდან. ამ ორიდან „რემინგტონი“ ბევრად უფრო ხშირია საქართველოში ვიდრე “მარლინი”. ორივე იარაღი ამერიკაში 150 დოლარამდე ღირს, ცხადია საქართველოში ჩვენი იმპორტიორების წყალობით ისინი ორჯერ სამჯერ უფრო მაღალ ფასად იყიდება.

ისტორია და ტექნიკური მახასიათებლები

“რემინგტონ 597″ უფრო ახალგაზრდაა ვიდრე “მარლინი” და გამოდის 1997 წლიდან. ის ხელმისაწვომია სამ კალიბრში. .22lr, .22WMR, და .17HMR, აქიდან უკანასკნელის წარმოება შეწყევტილია. არსებული ინფორმაციით რემინგტონი ნებაყოფლობით იბრუნებს ამ იარაღს და უნაზღაურებს მფლობელს მის ფასს, როგორც ჩანს ამ კომპანიამ ისევ იჩქარა ახალი იარაღის გაყიდვაში გაშვება მისი საფუძვლიანი გამოცდის გარეშე. “597″-ის შექმნით რემინგტონს სურდა კონკურენცია გაეწია მარლინ 60/795-თვის და რუგერ 10/22-სთვის, ორ იარაღთან, რომელიც დომინირებდა მცირეკალიბრიანი იარაღის ამერიკულ ბაზარზე.  ამისთვის მათ რიგი ორიგინალური გადაწყვეტილებებიც მიიღეს, მათ შორის მაგალითად “597″ მაქსიმალურად იმეორებს მსხვილ-კალიბრიანი იარაღის ერგონომიკას.  სხვა ანალოგებთან შედარებით „რემის“ კონდახი უფრო გრძელი და მსხვილია (ერთი, ერთნახევარი ინჩით). „რემის“ ხელში აღებისას იარაღი აღითქმევა, როგორც მსხვილკალიბრიანი შაშხანა. შემდეგ, სასხლეტი ყოველთვის იყო სუსტი წერტილი ყველა „ბიუჯეტური“ მცირეკალიბრაინი ნახევრად ავტომატური კარაბინების, ამიტომ “რემინგტონ 597″-ში დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის დეტალები დაფარულია ტეფლონით და ნიკელით, რაც უზურნველყოფს სასხლეტის სუფთა, ერთგვაროვან მოქმედებას. კონსტრუქციის ორიგინალურ თავისებურებას ასევე უნდა მივათვალოთ ორი დამაბრუნებელი ზამბარა, მოთავსებული ფოლადის ორ ღერძზე, რომელზეც ასევე მოძრაობს საკეტი. რემინგტონის რწმუნებით ეს უზრუნველყოფს საკეტის სუფთა სვლას და ის ყოველთვის ერთგვაროვნულად იკეტება, რაც შესაბამისად უზრუნველყოფს კონკურენტებთან შედარებით უკეთეს საიმედოობას და სიზუსტეს. დანარჩენში იარაღი არაფრით განსაკუთრებულად არ გამოირჩევა.

იარაღის წონა ოპტიკის გარეშე დაახლოებით 2.5 კგ. მოსახსნელი მჭიდის ტევადობა 10 ვაზნა. ჩვენი ტესტირების ობიექტი აღჭურვილია 16 ინჩიანი ლულით, შავი სინთეტიკური კონდახით, იარაღზე აყენია Bushnell 3-9×40 ოპტიკა და ლულაზე დამატებითი პიკატინის სამაგრი. ჩვენ იარაღს ასევე არ გააჩნია რკინის სამიზნე მოწყობილობები.  პირველი შეხედვით “რემინგტონ 597″ ძალიან ლამაზი და დახვეწილი იარაღის შთაბეჭდილებას ტოვბს.

P1030763

რემინგტონი ამჟამად უშვებს 597-ის ათზე მეტ მოდიფიკაციას. ჩვენი არის მოდელი 597AAC-SD. ამ მოდელის კარაბინის ლულა იძლევა საშუალება ლულის მოწყობილობის დაყენების. ხრახნების ბიჯი იგივეა რაც სტანდარტულ AR-15-ზე, 1/2 -28. 

“მარლინ 795″ წარმოადგენს ზე-პოპულარული “მარლინ 60″-ის ვერსიას მოსახსნელი მჭიდით. მოგეხსენებათ “მარლინ 60″ აღჭურვილია ლულის-ქვეშა ცილინდრული მჭიდით. აღნიშნული იარაღის კონსტრუქცია ეკუთვნის მარლინის კონსტრუქტორს ედვარდ ნიკოლს. “მარლინ 60″-ის და “795″-ის კონსტრქუცია პრაქტიკულად იდენტურია გარდა იმ სხვაობებისა რაც საჭირო იყო იარაღის ადაპტაციისთვის ჩვეულებრივი მჭიდის გამოსაყენებლად. “მარლინ 60″ გამოდის 1960 წლიდან და სულ გამოშვებულია 11 მილიონი კარაბინი. უნდა ვივარაუდოთ, რომ კონსტრუქცია გამოცდილი და საიმედოა. იარაღის მთავარი კონსტრუქციული თავისებურებაა მარლინის საფირმო ე.წ. მიკროღარიანი ლულა, 16 ღარით, რაც კომპანიის რწმუნებით არ ახდენს რბილი .22 კალიბრის ტყვიის დეფორმირებას და ამით მიიღწევა მაღალი სიზუსტე. ლულის სიგრძე 18 ინჩია, წონა სულ რაღაც 2 კილოგრამი. მოსახსნელი მჭიდის ტევადობა 10 ვაზნა.  იარაღი აღჭურვილია რკინის სამიზნე მოწყობილობებით, რაც ნიშნავს, რომ შეგიძლიათ პირდაპირ მაღაზიიდან წახვიდეთ სასროლად და ოპტიკის შეძენა გადადოთ. “რემის” შეძენისას ფასს უნდა დაუმატოთ ოპტიკის ღირებულებაც.

P1060994

ჩვენი ტესტირების ობიექტი აღჭურვილია ოპტიკით Shirstone 4×32, Caldwell-ის „ბიპოდით“ და ჩვენს მიერ შეღებილი სინთეტიკური სტოკით.

მართვის ელემენტები

„რემი“ იყენებს მოსახსნელ 10 ვაზნიან მჭიდს. მჭიდის ღილაკი განლაგებულია იარაღის  მარჯვენა მხარეს. მარლინზე მჭიდის ღილაკი განლაგებულია მჭიდის უკან. პატარა ბერკეტის ფორმით. მცველების განლაგება ორივე იარაღზე იდენტურია, დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის კორპუსზე, სასხლეტის უკან. ორივე კარაბინი ბოლო ვაზნის გასროლის შემდეგ ტოვებს საკეტს ღიად, აქიდან “მარლინზე” საკეტის დახურვის მიზნით უნდა დააწვეთ პატარა ბერკეტს სასხლეტთან, ხოლო „რემ“-ზე საკეტი უნდა დაქაჩოთ უკან და გაუშვათ წინ. “რემისგან” განსხვავებით “მარლინი” აღჭურვილია მჭიდის მცველით. თუ იარაღში მჭიდი არ დევს სასხლეტი დაბლოკილი რჩება.

მართვის ელემენტების ერგონომიკის და მოხერხებულობის მხრივ იარაღები ერთნარია, თუმცა „რემის“ მჭიდის ღილაკის განლაგება ჩვენი აზრით უფრო უკეთესია. „მარლინზე“ რთულია მჭიდის მოხსნა ერთი ხელით, განსაკუთრებით, როდესაც წევხარ და ამიტომ მე უბრალოდ ვაჭერდი მას ქვევიდან და მჭიდი ძირს ვარდებოდა. ერთის მხრივ ეს კარგია, იმიტომ რომ ტყეში, ბუჩქებში ძრომიალის დროს მჭიდის დაკარგვის ალბათობა მცირდება.

ზოგადი ერგონომიკის და მოხერხებულობის მხრივ „რემი“ ოდნავ უკეთ გამოიყურება მისი „ზრდასული“ სტოკის გამო, მაგრამ ის ამავე დროს საგრძნობლად უფრო მძიმეა ვიდრე ბუმბულივით მსუბუქი „მარლინი“. “მონოლითური” ოპტიკის სამაგრით, დამატებითი სამაგრით ლულაზე, უფრო მძიმე და ძლიერი ოპტიკის გამო „რემი“ დამძიმდა, ამიტომ დამატებით ბიპოდის დაყენება უკვე ჩემი აზრით ზედმეტად დაამძიმებდა ამ იარაღს. მეორეს მხრივ „მარლინი“ კომპაქტური ოპტიკით, ბიპოდით, მსუბუქი ღვედით და თხელი სტოკით იყო გაცილებით უფრო მსუბუქი და ამავე დროს უფრო კომპაქტური და ადვილად სათრევი იარაღი.

კონსტრუქციების შედარება

“რემინგტონ 597″ გაცილებით უფრო გვიან შეიქმნა და ბუნებრივია რომ ამის გამო გარკვეული  უპირატესობებიც გააჩნია. უკვე ნახსენები ტეფლონ/ნიკელის დაფარვა გამოიხატა საგრძნობლად უფრო უკეთეს სასხლეტში. “რემის” სასხლეტი იყო ერთდროულად უფრო მსუბუქიც და ერთგვაროვანიც. „რემის“ ავტომატიკის სქემა ორი ფოლადის ღერძით და ორი დამაბრუნებელი ზამბარით ძალიან  საიმედოდ გამოიყურება. ამავე დროს სქემატურად ორივე იარაღი თითქმის იდენტურია, ალუმინის რესივერი, მასიური ფოლადის საკეტი მოსახსნელი სახელურით. „რემის“ დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმი ერთ მოდულად არის შესრულებულია, მარლინში ორ მოდულად არის გაყოფილი. მომსახურების მხრივ ორივე იარაღი იდენტურია.  დაშლისას ორივე იარაღი ერთნაირად იშლება. ჯერ უნდა მოიხსნას ორი ხრახნი, რომელიც აფიქსირებს რესივერს სტოკში, შემდეგ განცალკევდეს რესივერის ზედა და ქვედა ნაწილები, რის შემდეგაც უნდა ამოიღოთ საკეტები. ორივე იარაღზე ალუმინის რესივერები შეღებილია, ხოლო ლულები ოქსიდირებულია. უკეთესი დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის და თეორიულად უფრო მყარი ავტომატიკის სქემის გამო „რემი“ ისევ ოდნავ უკეთესად გამოიყურება.

update 30.02.2016: “მარლინზე” მწყობრიდან გამოვიდა პლასტმასის ბუფერი. ინსტრუქციის თანამხმად ამ იარაღიდან არ არის რეკომენდირებული ზე-სწრაფი (hyper velocity) ვაზნების გამოყენება. არ ვიცი რა არის ამის მიზეზი მაგრამ ბუფერი პრაქტიკულად დაიფშვნა. მისი ფასი ამერიკაში არის 20 დოლარი რაც საკმაოდ ბევრია პალსტმასის ნაჭერში და ნიშნავს რომ იარაღის მწყობრში დასაბრუნებლად 50 ლარი არის საჭირო და ორი კვირა ლოდინი. ბუფერი ასევე “რემინგტონის” კონსტრუქციაში არის და როგორც ჩანს ეს ბუფერი იცავს ალუმინის რესივერს საკეტის დარტყმისგან. სავარაუდოთ ბუფერის მწყობრიდან გამოსვლის მიზეზი არის მისი ასაკი.

ორივე კარაბინი დიდიხანია დაკვირვების ქვეშ არიან და “მარლინს” უკანასკნელი 5 წელი პრობლემა არ ქონია თუმცა „რემთან“ შედარებით ნაკლები ვაზნა არის ნასროლი (დაახლოებით 500 ცალი). „რემინგოტნი“ 2 წელია ექსპლუატაციაში და უკვე 1800 ვაზნაზე მეტია ნასროლი. ამ პერიოდის დროს მხოლოდ მწყობრიდან გამოვიდა და შეიცვალა ქარხნული პიკატინის სამაგრები, რომლებიც დაყენებული იყო ალუმინის რესივერზე. ასე რომ ხანგრძლივი ექსპლუატაციის პირობებში მოემზადეთ რომ ამ სამაგრების შეცვლა მოგიწევთ და ნაცვლად გამოიყენებთ “მერცხლის კუდის” ტიპის სამაგრებს. “მარლინზე” სხვა ტიპის სამაგრის ოფცია არც არის. .22 კალიბრისთვის ამ ტიპის სამაგრი აბსოლუტურად საკმარისია. მინუსი კი” მერცხლის კუდის” ის გახლავთ რომ მაგათზე შეუძლებელია სწრაფად მოსახსნელი კრონშტეინის ან “რინგების” დაყენება.

remlingraf

როგორც ხედავთ ორი იარაღი დიდად არ განსხვავდება ერთმანეთისგან. მარცხნივ “მარლინი”, მარჯვნივ “რემინგტონი”. რემინგტონის დამრტყმელ-სასხლეტი მექანიზმის კონსტრუქციაში იგრძნობა რუგერ 10/22-ის გავლენა. 

ჩემი აზრით კონსტრუქციების შედარებისას “მარლინის” უპირატესობა არის მისი მჭიდი. წლების განმავლობაში “რემინგტონ 597″-ის რეპუტაცია ზარალდებოდა მჭიდების არადამაკმაყოფილებელი კონსტრუქციის გამო. არ ვიცი რა გაუჭირდათ რემინგტონში ასე, რომ მათ დაჭირდათ მჭიდის კონსტრუქციის ორჯერ შეცვლა რის გამოც ამ იარაღის სამი თაობის მჭიდები არსებობს. აქიდან მესამე თაობა ბუნებრივია ყველაზე უკეთესია, მაგრამ არა საუკეთესო. მიუხედავად იმისა, რომ ტევადობა მითითებულია როგორც 10 ვაზნა, მჭიდში თავსდება მხოლოდ რვა ცალი და ეს საკმაოდ ხშირი პრობლემაა. მჭიდის კორპუსი არის მსუბუქი შენადნობისგან დამზადებული, რომელიც ჩამოსხმის მეთოდით მზადდება. მჭიდის ხუფი და მიმწოდებელი პლასტმასის არის. “მარლინის” მჭიდი არის გაცილებით უფრო მყარი, დამზადებული ფოლადისგან და შემდგომ დაფარული ნიკელით, ნარინჯის ფერი პლასტმასის მიმწოდებლით. ხუფიც არის მეტალის. ძნელად წარმოადგენია რა უნდა მოხდეს რომ ეს მჭიდი დააზიანოთ. ასე რომ “ძველი სკოლა” უმჯობესია და “მარლინის” მჭიდი უკეთესია. რემინგტონზე კი მჭიდი ყველაზე სუსტი წერტილია. დავამატებდი რომ კარგი იქნებოდა რომ მარლინის მჭიდზე შესაძლებელი ყოფილიყო მიმწოდებლის თითით დაშვება , რაც გაადვილებდა და დააჩქარებდა მჭიდის ვაზნებით შევსებას.

remlinmag1

რემინგტონის და მარლინის მჭიდები. რატომ ვერ უნდა შეძლოს ამხელა კომპანიამ, როგორიც არის რემინგტონი გამოუშვას ათ ვაზნიანი მჭიდი, რომელშიც ჩადის 10 ვაზნა ჩემთვის გაუგებარია.  

ორივე იარაღი არ გამოირჩევა განსაკუთრებულად ადვილი დაშლის ალგორითმით, მაგრამ უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ამ იარაღებს არ აქვთ სამხედრო ფესვები. ასეთი იარაღის წმენდა არ არის აუცილებელი ყოველი გამოყენების შემდეგ. “მარლინის” ინსტრუქციის მიხედვით იარაღი უნდა დაიშალოს და გაიწმინდოს 250 ვაზნის გასროლის შემდეგ. ჩვენი მცრეკალიბრიანი იარაღების მარავალწლიანი ექსპლუატაციის გამოცდილება გვეუბნება რომ თუ მჭიდი და სავაზნეს მიმდებარე “ტერიტორია” სუფთაა, ინტერვალი წმენდებს შორის შეიძლება 1000 გასროლაც იყოს. ლულის გასაწმენდად იარაღის დაშლა აუცილებელი არ არის და ცხადია, რომ ლულას რეგულარული წმენდა ჭირდება, იმისთვის რომ არ მოხდეს ლულის არხის ზედაპირზე ტყვიის ნადების დაგროვება და არ მოხდეს სიზუსტის დეგრადაცია.

შედარება სროლით

სროლა ხორციელდებოდა ორ მანძილზე, 50 და 90 მეტრზე. გამოყენებული იყო სამი ტიპის ვაზნა, Eley Sport, CCI SV და CCI Mini-Mag. სამივე ვაზნამ დაახლოებით ერთნაირი სიზუსტე აჩვენა, ამიტომ ჩვენ უბრალოდ შევკრიბეთ ყველა ჯგუფი და გამოვიყვანეთ საშუალო სიზუსტე თითო იარაღისთვის. 50 მეტრზე “მარლინის” ჯგუფების საშუალო სიგანე იყო 24მმ, ხოლო 100 იარდზე 61მმ. “რემის” ანალოგიური მაჩვენებელი 50 მეტრზე იყო 36მმ და 66მმ 100 იარდზე. აქიდან “მარლინის” საუკეთესო ჯგუფი 50 მეტრზე იყო  შთამბეჭდავი 18მმ და 54მმ 100 იარდზე. ჩემი აზრით “რემი” ადეკვატურად ზუსტია “პლინკერისთვის”, “მარლინმა” აშკარად მიგვანიშნა, რომ მეტიც შეუძლია.

როგორ შეიძლება შევაფასოთ ორივე კარაბინი სიზუსტის და სროლისუნარიანობის მხრივ? “რემინგტონი” აშკარად უკეთესად იგრძნობა თავისი უაღრესად ერგონომიული სტოკის გამო. სასხლეტიც “რემზე” ბევრად უკეთესია და ასეთ მსუბუქ იარაღში სასხლეტი ძალიან დიდ როლს თამაშობს სიზუსტის მიღწევაში. მიუხედავად ამისა ორი “რემინგტონის” ექსპლუატაციამ გვაჩვენა, რომ რამდენადაც სრულყოფილი არ უნდა ყოფილიყო სროლის პირობები და რამდენად კარგი ოპტიკა არ უნდა გამოგვეყენებინა (მეორე რემზე კარგი ხარისხის “ნიკონი” გვეყენა) ან თუნდაც ყველაზე მაღალი ხარისხის ვაზნები სეგვერჩია, “რემინგტონ 597″ უბრალოდ არ გამოირჩევა ქირურგიული სიზუსტით. აქიდან გამომდინარე უნდა დავასკვნათ რომ ეს პირდაპირ უკავშირდება “რემის” ლულის ხარისხს. რაც შეეხება “მარლინს”, თუნდაც ძალიან მოკრძალებული “სკოპით” და მძიმე სასხლეტით ის მაინც ძალიან კარგად ისროდა, რაც უნდა ვივარაუდოთ მიკრო-ღარიანი ლულის დამსახურებაა.

სროლა ხდებოდა საველე პირობებში, გაყინული მიწიდან, ყინვაში. ასე რომ მიღებული შედეგები გვიჩვენებს ორი იარაღის პრაქტიკულ სიზუსტეს, რომელიც მიღწევადია ღია ცის ქვეშ. ასეთ პირობებში “ბიპოდი” მოსახერხებელია, იმიტომ რომ ის უზრუნველყოფს სტაბილურ და ერთგვაროვან სასროლო პლატფორმას. “რემს” ვისროდით საყრდენიდან და ცხადია ყოველთვის არ იქნება დრო კარგი პოზიციის და საყრდენის მოსამზადებლად. 2.5 კგ-ან .22 კალიბრის იარაღს არ ჭირდება 100 დოალრიანი “ჰარისები”, ამიტომ თუ გნებავთ მაქსიმალურად ზუსტი სროლა , ნორმალური ბიპოდის შეძენა იქნება სწორი გადაწყვეტილება. “მარლინზე” დაყენებული Caldwell-ის ბიპოდი 30 დოლარი ჯდება და მშვენივრად ასრულებს თავის ფუნქციას.

20160225_083224

“მარლინმა” დაადასტურა თავისი მაღალი სიზუსტის პოტენციალი, როდესაც 50 მეტრიდან მსროლელმა, პირველივე გასროლით მოხსნა 20 თეთრიანი მონეტა. ამჯერად “მარლინი 795″ არის ერთ-ერთი ყველაზე ზუსტი ნახევრად-ავტომატური მცირეკალიბრიანი იარაღი, რომელიც ჩვენ გამოგვიცდია.

მიუხედავად იმისა, რომ ორივე იარაღი ისროდა მინუსურ ტემპერატურაში ვაზნით, რომელიც ძალიან არასაიმედოთ მუშაობს ნახევრად-ავტომატურ იარაღში (Eley Sport), არც ერთ დაბრკოლებას ადგილი არ ქონდა. თუ ჩვენ რამე არ გვავიწყდება არც”მარლინს” და არც “რემინგტონს” არასდროს არ გაუჭედავს, რაც მეტყველებს, რომ ორივე იარაღი ძალიან საიმედოა.

ორი სიტყვა უნდა ვთვქათ ოპტიკაზე. “ბუშნელი”, რომელიც აყენია “რემინგტონზე” არის  ჩინური კონტრაფაქტი. ავტორს ქონდა 4 ასეთი “სკოპი” და მისაღები ლინზების ხარისხთან ერთად ამ მოდელებს აქვთ ძალიან არასანდო შესწორებების მექანიზმი, ხოლო “ზუმის” შეცვლისას მოხვედრის წერტილიც იცვლება. ჯვარი საკმაოდ სქელია და ოპტიკის ბადე ძალიან გადატვირთულია. ასეთი “სკოპი” 60-80 ლარი ღირს, რაც ძალიან იაფია. ასეთი “სკოპის” ყიდვისას რეკომენდირებულია მისი ხმარება ერთი კონკრეტული გადიდებით, ხოლო განულების შემდეგ დოლურების ხელის ხლება აღარ ღირს. სხვადასხვა მანძილზე სროლისას კარგად მუშაობს სამიზნე ბადის დანაყოფები, რომლებსაც იყენებთ ტყვიის ვარდნის კომპენსირებისთვის. სწორედ ამიტომ ბიუჯეტური ოპტიკის შეძენისას .22 კალიბრის იარაღისთვის ალბათ უპრიანია ფიქსირებულ ზუმიანი ოპტიკის შეძენა. რაც უფრო მარტივია იაფი “სკოპი” მით უფრო დიდი ალბათობაა რომ ის უპრობლემოდ იმუშავებს. “მარლინზე” დაყენებული “Shirstone”-ის “სკოპი” დამზადებული იაპონიაში  ასევე გამოირჩევა დაბალი ფასით (130 ლარი)  მისაღები ხარისხის გამოსახულებით, ბადე ასევე სქელია, მაგრამ შესწორებების მექანიზმი უნაკლოდ მუშაობს, რის გამოც იარაღის განულება უპრობლემოდ მოხდა 8 გასროლით. სროლებისას ჩვენ არ გამოგვიყენებია “ზუმის” საშუალება “ბუშნელზე” რომ ორივე თანაბარ მდგომარეობაში ყოფილიყო. ჩემი აზრით ორივე იარაღი უდაოდ იმსახურებს კარგი ხარისხის ოპტიკას. განსაკუთრებულად “მარლინი” რომლიც შერჩეული ვაზნებით და კარგი ოპტიკით ეჭვი არ გვეპარება კიდე უფრო ზუსტი იქნება. ეხლა “მარლინი” ეკუთვნის “რემინგტონს” და ვინ იცის იქნებ რემინგტონებზეც გამოჩნდეს მიკრო-ღარიანი ლულები. იმიტომ რომ ჩვენი აზრით სწორედაც რომ ამ ლულის წყალობით “მარლინი” არის უფრო ზუსტი.

ზედმეტია იმის აღნიშვნა, რომ ეს კარაბინები არ ითხოვენ ინვესტიციებს და დროის ხარჯვას, იმისთვის რომ ზუსტად ისროლონ. თავისუფლად გამოკიდებული სქელი და გრძელი ლულები, ბედინგი ისევე როგორც ვუდუს რიტუალები, როგორიც არის  ლულის “აბკატკა” ამ იარაღებს არ ჭირდება.  ნორმალური ბიპოდი, კარგი “სკოპი” და იარაღი მზად არის. “რემინგტონზე” ჩვენ ლულაზე გვიყენია სამაგრი ფანრისთვის.  ესთეტი აღშფოთდება და იტყვის რომ ეს მკრეხელობაა, მაგრამ რეალობაში არანაირ ნეგატიურ გავლენას იარაღის სიზუსტეზე ადგილი არ ქონია. განსაკუთრებულად მინდა აღვნიშნო, რომ ორივე იარაღს აქვს “მედიუმ პროფილის” ლულები, რაც აბსოლუტურად ადეკვატურია .22 კალიბრისთვის. სქელ ლულას ასეთ იარაღში აქვს მხოლოდ ის პლუსი რომ იარაღი მძიმდება და ცოტათი უფრო მოსახერხებელია ზუსტი სროლისთვის. თუ ლულა კარგი ხარისხის არის, ყველაზე თხელი პროფილის ლულაც საკმარისი იქნება, რომ .22lr კალიბრის სიზუსტის პოტენციალი სრულად გამოიყენოთ.

ტესტირების შედეგები რომ შევაჯამოდ, საიმედოობის და კონსტრუქციულად ორივე იარაღი ერთნაირია, აქიდან “რემინგტონი” უფრო ერგონომიულია, მაგრამ “მარლნი” უფრო ზუსტია. “რემინგტონი” “მარლინზე” უფრო მძიმეც არის და ნაკლებ ვაზას იტევს მჭიდში. მიუხედავად იმსა, რომ “რემი” უფრო ახალგაზრდაა, აქსესუარები მისთვის უფრო ხელმისაწვდომია. ფასი ორივე იარაღზე თითქმის ერთნაირია. “მარლინის” უპირატესობაა რკინის სამიზნე მოწყობილობები, სამაგიეროდ “რემის” ლულაზე მოწყობილობების დაყენების ოფცია გააჩნია. ჩვენი აზრით ორივე იარაღი ერთნაირად კარგია, მაგრამ “მარლინს” მცირე უპირატესობას მივანიჭებდით უკეთესი სიზუსტის და უპრობლემო კონსტრუქციის გამო. ჩემი აზრით “რემინგტონს” არ ეკადრება პიკატინის სამაგრი, რომელიც ირყვეა და ძვრება და არც მუშა მჭიდის შექმნა არ უნდა იყოს ზედმეტად რთული ამხელა კომპანიისთვის.